Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 1039 3600541 3571486 2026-05-06T03:46:39Z ~2026-27341-50 180871 3600541 wikitext text/x-wiki {{КСРО республикалары |name = Қазақ |flag = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg |arms = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg |республика туына сілтеме = |республика елтаңбасына сілтеме = |motto = Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер! |map = Kazakh SSR in the Soviet Union.svg |capital = [[Алматы]] |established = [[5 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]] |from = [[5 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]] |to = [[16 желтоқсан]] [[1991 жыл|1991]] |area = 2&nbsp;717,3 мың км²<br />КСРО бойынша 2-ші |population = 16&nbsp;711 мың адам<br />КСРО бойынша 4-ші |density = 6,1 адам/км²<br />КСРО бойынша 15-ші |anthem = [[Қазақ КСР әнұраны]] |rus-name={{lang-ru|Казахская Советская Социалистическая Республика}}|language=[[Қазақ тілі|қазақша]] және [[Орыс тілі|орысша]]|pop=16,711,900|year_end=1991|year_start=1936|area-rank=2-ші|ussr-start=[[1936]] [[5 желтоқсан]],|ussr-end=[[1991]] [[16 желтоқсан]]|full-name={{lang-kk|Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы}}|pop-rank=4-ші|p1=Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|flag_p1=Kazak 1920.jpg|s1=Қазақстан|flag_s1=Flag of Kazakhstan.svg}} {{Қазақстан тарихы}} '''Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы''' (1920-1991) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] жұмысшылар мен шаруалардың социалистік мемлекеті, одақтас кеңестік социалистік республика. Аумағы жағынан РКФСР-ден кейінгі екінші орында. Халқының саны жағынан РКФСР мен [[Украина]]дан кейінгі үшінші одақтас республика болды. Мемлекеттік құрылым 1978 жылы 20 сәуірде қабылданған Қазақ КСР Конституциясымен айқындалған. == Саяси тарихы == === I. Генезис, 1920-1936 === 1920 жылы 26 тамызда бастапқыда РКФСР құрамындағы «Қырғыз АКСР-і» болып құрылды, астанасы Орынбор болды. 1925 жылы қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтіріліп, «Қазақ АКСР-і» деп өзгертілді. Астанасы Қызылордаға, кейіннен 1929 жылы Алматыға көшірілді. === II. Сталиндік кезең, 1936-1941 === 1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО-ның жаңа Конституциясы бойынша Қазақстан автономиялық республикадан одақтас республика мәртебесіне (Қазақ КСР) ие болды. ==== 1. Коллективизация ==== ===== 2. Саяси қуғын-сүргін ===== ===== 3. Индустриализация ===== === III. Ұлы Отан соғысы кезіндегі Қазақстан, 1941-1945 === ===== 1. Мобилизация және ұлттық құрам дайындау ===== ===== 2. Өнеркәсіп мен халықты Қазақстанға көшіру ===== ===== 3. Тыл жұмыстары ===== === IV. Соғыстан кейінгі кезең, 1946-1953 === === V. Хрущев кезеңі және Тың игеру, 1954-1964 === ===== 1.Тың эпопеясы ===== ===== 2. Байқоңыр және әскели полигондар ===== === VI. Д.Қонаев кезеңі, 1964-1986 === === VII. Қайта құру және дағдарыс кезеңі, 1986-1991 === ===== 1. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы ===== ===== 2. Экономикалық реформалар мен ашықтық ===== ===== 3. Тәуелсіздік декларациясы ===== 1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялап, Қазақстан Республикасы деп атала бастады. == Мемлекеттік-саяси құрылымы == === Жоғарғы билік органдары === Қазақ КСР-індегі билік халық депутаттарының Кеңестері арқылы жүзеге асырылды. '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]]''' — республиканың мемлекеттік билігінің ең жоғарғы органы. Ол бір палатадан тұрды және тең сайлау құқығы негізінде, жасырын дауыс беру жолымен 5 жыл мерзімге сайланды. Өкілдік нормасы: 27 мың тұрғынға 1 депутаттан келді. Жоғарғы Кеңес республиканың Конституциясын қабылдауға, мемлекеттік жоспарлар мен бюджеттерді бекітуге және үкімет органдарын құруға құқылы жалғыз заң шығарушы орган болды. '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы]]''' — Жоғарғы Кеңестің сессиялары аралығындағы тұрақты жұмыс істейтін орган және республиканың жоғары мемлекеттік билік органы. Ол Жоғарғы Кеңес депутаттарының арасынан сайланды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''1-кесте. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлаулар''' |- ! rowspan="2" | Сайлау<br>шақырылымы ! rowspan="2" | Сайлау<br>жылы ! rowspan="2" | Депутаттар<br>саны ! colspan="4" | Оның ішінде |- ! КПСС<br>мүшелері ! Жұмысшылар ! Колхозшылар ! Әйелдер |- | 1 || 1938 || 300 || 241 || 112 || 116 || 60 |- | 2 || 1947 || 300 || 240 || 114 || 118 || 74 |- | 3 || 1951 || 400 || 282 || 116 || 102 || 149 |- | 4 || 1955 || 425 || 315 || 114 || 165 || 131 |- | 5 || 1959 || 450 || 312 || 130 || 88 || 146 |- | 6 || 1963 || 473 || 313 || 175 || 56 || 158 |- | 7 || 1967 || 476 || 315 || 191 || 43 || 160 |- | 8 || 1971 || 482 || 319 || 197 || 44 || 170 |- | 9 || 1975 || 490 || 324 || 205 || 40 || 174 |- | 10 || 1980 || 510 || 336 || 221 || 34 || 182 |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''2-кесте. Қазақ КСР-індегі жергілікті Кеңестерге сайлаулар''' |- ! rowspan="2" | Сайлау<br>шақырылымы ! rowspan="2" | Сайлау<br>жылы ! rowspan="2" | Депутаттар<br>саны ! colspan="4" | Оның ішінде |- ! КПСС<br>мүшелері ! Жұмысшылар ! Колхозшылар ! Әйелдер |- | 1 || 1939 || 48763 || 19569 || 5540 || 27020 || 16096 |- | 2 || 1948 || 53414 || 28391 || 6014 || 25839 || 18195 |- | 3 || 1950 || 57481 || 27894 || 5790 || 14928 || 20408 |- | 4 || 1953 || 58796 || 29914 || 5882 || 14357 || 20007 |- | 5 || 1955 || 64554 || 33653 || 8088 || 24423 || 20853 |- | 6 || 1957 || 69224 || 35338 || 14448 || 21406 || 22164 |- | 7 || 1959 || 81481 || 39811 || 22692 || 21888 || 26694 |- | 8 || 1961 || 84267 || 41834 || 25099 || 20737 || 28399 |- | 9 || 1963 || 98813 || 44831 || 42076 || 11999 || 37495 |- | 10 || 1965 || 102952 || 45884 || 46166 || 11345 || 39585 |- | 11 || 1967 || 105756 || 47191 || 48435 || 10437 || 40626 |- | 12 || 1969 || 109163 || 46729 || 55865 || 10833 || 47178 |- | 13 || 1971 || 117759 || 46739 || 61636 || 11167 || 50284 |- | 14 || 1973 || 117155 || 48268 || 58594 || 11390 || 54703 |- | 15 || 1975 || 120695 || 48905 || 69312 || 11789 || 57191 |- | 16 || 1977 || 123269 || 49713 || 72044 || 11684 || 59326 |- | 17 || 1980 || 125662 || 50986 || 74327 || 11612 || 61461 |} === Атқарушы билік === '''[[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]]''' — мемлекеттік биліктің жоғарғы атқарушы және өкім етуші органы. Оны Жоғарғы Кеңес құрды. Министрлер Кеңесі мемлекеттік басқару органдарының жұмысын үйлестіріп, республиканың экономикалық және әлеуметтік дамуына басшылық жасады. === Жергілікті билік органдары === Жергілікті жерлердегі мемлекеттік билік органдары — облыстық, аудандық, қалалық, қалалық аудандардағы, поселкелік және ауылдық '''[[Халық депутаттарының Кеңестері]]''' болды. Олар 2,5 жыл мерзімге сайланды. === Сот жүйесі және прокуратура === '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Соты]]''' — республиканың ең жоғарғы сот органы. Оны Жоғарғы Кеңес 5 жыл мерзімге сайлады. Оның құрамына Төраға, оның орынбасарлары, мүшелері және халық заседательдері кірді. Облыстық соттар, Алматы қалалық соты және аудандық (қалалық) халық соттары тиісті Кеңестер немесе азаматтар тарапынан сайланды. Жоғарғы қадағалауды КСРО Бас прокуроры 5 жыл мерзімге тағайындайтын Қазақ КСР Прокуроры жүзеге асырды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''Қазақ КСР-інің мемлекеттік органдарының құрылымы''' |- ! colspan="2" style="background:#cfe2f3;" | Мемлекеттік билік органдары ! colspan="3" style="background:#d9ead3;" | Мемлекеттік басқару органдары ! style="background:#e6d9f2;" | Сот әділдігі ! style="background:#fce5cd;" | Прокурорлық қадағалау ! style="background:#ead1dc;" | Арбитраж |- ! style="background:#dae8fc;" | Жоғарғы органдар ! style="background:#dae8fc;" | Жергілікті органдар ! style="background:#d9ead3;" | Жоғарғы атқарушы және өкімдік органдар ! style="background:#d9ead3;" | Салалық орталық басқару органдары ! style="background:#d9ead3;" | Жергілікті басқару органдары ! style="background:#e6d9f2;" | ! style="background:#fce5cd;" | ! style="background:#ead1dc;" | |- | style="background:#f3f9ff;" | '''Жоғарғы Кеңес'''<br> '''Жоғарғы Кеңес Президиумы''' | style="background:#f3f9ff;" | Облыстық Кеңестер<br> Аудандық Кеңестер<br> Қалалық Кеңестер<br> Ауылдық және селолық Кеңестер | style="background:#eef7ee;" | '''Министрлер Кеңесі'''<br> Министрлер Кеңесінің Президиумы | style="background:#eef7ee;" | Одақтық-республикалық және республикалық министрліктер<br> Мемлекеттік комитеттер<br> Орталық ведомстволар | style="background:#eef7ee;" | Облыстық атқару комитеттері<br> Аудандық атқару комитеттері<br> Қалалық атқару комитеттері<br> Ауылдық және селолық атқару комитеттері | style="background:#f6f0fa;" | Жоғарғы Сот<br> Облыстық соттар<br> Қалалық соттар<br> Аудандық (қалалық) соттар | style="background:#fff4e6;" | Бас Прокурор<br> Облыстық прокурорлар<br> Қалалық прокурорлар<br> Аудандық прокурорлар | style="background:#f9eef3;" | Мемлекеттік арбитраж<br> Облыстық арбитраж<br> Қалалық арбитраж |} === Коммунистік партия ролі === === Мемлекеттік рәміздер === * [[Қазақ КСР әнұраны|Қазақ КСР Мемлекеттік гимні]] == Әкімшілік-территориялық құрылымы == === Шекара === Қазақ КСР-ы — жер көлемі жағынан РКФСР-ден кейінгі екінші, Жері 2724,9 мың км². Астанасы — [[Алматы|Алматы қаласы]]. Әкімшілік жағынан 19 облысқа, 210 ауданға бөлінді, 82 қаласы болды. === Ішікі құрылымы === === Урбанизация === == Халқы == Қазақ КСР-ның жергілікті халқы — [[қазақтар]] ([[1970 жыл]]ғы [[Халық санағы|санақ]] бойынша, 4234 мың) болған. [[1913 жыл]]ғымен салыстырғанда, Қазақ КСР халқы [[1974 жыл]]ға дейін 2,5 есе өскен. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ 1970 жылғы санақ бойынша Қазақ КСР халқының ұлттық құрамы |- ! Ұлт !! Саны (мың адам) !! Негізгі қоныстанған жерлері |- | Орыстар || 5 522 || Республиканың барлық аймақтары |- | Қазақтар || 4 234 || Жергілікті халық |- | Украиндар || 933 || Солтүстік облыстар (тың жерлер), қалалар |- | Татарлар || 288 || Қалалар мен ауылдық жерлер |- | Өзбектер || 216 || Оңтүстік өңірлер |- | Белорустар || 198 || Тың игерілген аймақтар |- | Ұйғырлар || 121 || Іле өзенінің жоғарғы ағысы |- | Корейлер || 82 || Алматы және Қызылорда облыстары |- | Дүнгендер || 17 || Оңтүстік өңірлер |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Қазақ КСР халқының тығыздығы (аймақтар бойынша) |- ! Аймақ сипаттамасы !! Тығыздық (адам/1 км²) |- | Оңтүстік тау бөктерлері мен шұраттар || > 100 |- | Солтүстік (қара топырақты, орманды дала) || ~ 20 |- | Республика бойынша орташа көрсеткіш || 5,1 |- | Батыс, Орталық, Оңтүстік шөлдері || 1,4 — 1,8 |} 1974 жылы 50 000 астам халқы бар қалалардың саны 27-ге жетті, 100 мыңнан артық халқы бар 16 қала болды, оның ішінде 2 қаланың халқы 500 мыңнан асты (Алматы 813 мың, Қарағанды 559 мың). Алматыда 1926 жылы 45,4 мың халық тұрса, 1974 жылы 813 мың болды. Қарағандыда [[Теміртау]] (192 мың), [[Балқаш]] (80 мың), [[Жезқазған]] (74 мың), Маңғыстауда — Шевненко (89 мың), Солтүстік Қазақстанда [[Рудный]] (105 мың), [[Ермак]], [[Арқалық]], [[Екібастұз]], Оңтүстік Қазақстанда — Қаратау, [[Кентау]], Текелі секілді ірі индустрия орталықтары құрылды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''8-кесте. Қазақ КСР облыстары бойынша халықтың тығыздығы және қала халқының үлесі (1980 ж. 1 қаңтар)''' |- ! rowspan="2" | Облыстардың атауы ! rowspan="2" | Аумағы<br>(мың км²) ! rowspan="2" | Халық саны<br>(мың адам) ! colspan="2" | Халық тығыздығы<br>(1 км²-ге) ! rowspan="2" | Қала халқының<br>үлесі (%) |- ! Барлық халық ! Ауыл халқы |- | style="text-align:left;" | Қазақ КСР (барлығы) | 2717,3 || 14838 || 5,5 || 2,4 || 54 |- | style="text-align:left;" | Ақтөбе облысы | 298,7 || 641 || 2,1 || 1,8 || 43 |- | style="text-align:left;" | Алматы облысы | 104,7 || 870 || 17,4 || 6,3 || 19 |- | style="text-align:left;" | Шығыс Қазақстан облысы | 97,3 || 884 || 9,1 || 3,4 || 63 |- | style="text-align:left;" | Гурьев облысы | 113,0 || 373 || 3,3 || 1,2 || 59 |- | style="text-align:left;" | Жамбыл облысы | 144,6 || 940 || 6,5 || 3,5 || 43 |- | style="text-align:left;" | Жезқазған облысы | 313,4 || 453 || 1,5 || 0,3 || 73 |- | style="text-align:left;" | Қарағанды облысы | 85,4 || 1200 || 14,5 || 2,0 || 85 |- | style="text-align:left;" | Қызылорда облысы | 228,1 || 574 || 2,5 || 1,7 || 64 |- | style="text-align:left;" | Көкшетау облысы | 78,4 || 620 || 7,9 || 3,2 || 35 |- | style="text-align:left;" | Қостанай облысы | 114,5 || 940 || 8,3 || 4,4 || 48 |- | style="text-align:left;" | Маңғыстау облысы | 166,6 || 261 || 1,6 || 0,1 || 85 |- | style="text-align:left;" | Павлодар облысы | 127,5 || 811 || 6,4 || 2,8 || 51 |- | style="text-align:left;" | Солтүстік Қазақстан облысы | 44,3 || 574 || 13,0 || 7,1 || 44 |- | style="text-align:left;" | Семей облысы | 179,6 || 778 || 4,3 || 2,1 || 48 |- | style="text-align:left;" | Талдықорған облысы | 118,5 || 610 || 5,7 || 3,3 || 40 |- | style="text-align:left;" | Торғай облысы | 111,9 || 276 || 2,5 || 1,5 || 33 |- | style="text-align:left;" | Орал облысы | 151,2 || 589 || 3,9 || 2,4 || 38 |- | style="text-align:left;" | Целиноград облысы | 124,6 || 810 || 6,5 || 2,7 || 58 |- | style="text-align:left;" | Шымкент облысы | 116,3 || 1592 || 13,7 || 7,7 || 40 |} {| class="wikitable" style="width:70%; text-align:center;" |+ '''Қазақстан халқының ұлттық құрамы (%, 1939–1979 жж.)''' |- ! Ұлт ! 1939 ! 1959 ! 1970 ! 1979 |- | style="text-align:left;" | Қазақтар | 38,0 || 30,0 || 32,6 || 36,0 |- | style="text-align:left;" | Орыстар | 40,2 || 42,7 || 42,4 || 40,8 |- | style="text-align:left;" | Украиндар | 10,8 || 8,2 || 7,2 || 6,1 |- | style="text-align:left;" | Татарлар | 1,7 || 2,1 || 2,2 || 2,1 |- | style="text-align:left;" | Өзбектер | 1,7 || 1,5 || 1,7 || 1,8 |- | style="text-align:left;" | Белорустар | 0,5 || 1,2 || 1,5 || 1,2 |- | style="text-align:left;" | Ұйғырлар | 0,6 || 0,6 || 0,9 || 1,0 |- | style="text-align:left;" | Кәрістер | 1,6 || 0,8 || 0,6 || 0,6 |- | style="text-align:left;" | Дүнгендер | 0,1 || 0,1 || 0,1 || 0,2 |- | style="text-align:left;" | Басқа ұлттар | 4,8 || 12,8 || 10,8 || 10,2 |} {| class="wikitable" style="width:60%; text-align:center;" |+ '''3-кесте. Халықтың тууы, өлімі және табиғи өсімі (1000 адамға шаққанда)''' |- ! Жыл ! Туылым ! Өлім-жітім ! Табиғи өсім |- | 1913 || 44,8 || 28,9 || 15,9 |- | 1940 || 40,8 || 21,4 || 19,4 |- | 1950 || 37,6 || 11,7 || 25,9 |- | 1960 || 37,2 || 6,6 || 30,6 |- | 1970 || 23,4 || 6,0 || 17,4 |- | 1971 || 23,8 || 6,0 || 17,8 |- | 1972 || 23,5 || 6,3 || 17,2 |- | 1973 || 23,2 || 6,5 || 16,7 |- | 1974 || 24,1 || 6,7 || 17,4 |- | 1975 || 24,3 || 7,2 || 17,1 |- | 1978 || 24,4 || 7,4 || 17,0 |} {| class="wikitable" style="width:70%; text-align:center;" |+ '''4-кесте. Қазақстандағы әйелдердің жас ерекшелігі бойынша туу коэффициенттері (1969–1970 жж.)''' |- ! rowspan="2" | Жас топтары<br>(жас) ! colspan="3" | 1000 әйелге шаққандағы туғандар саны |- ! Барлық<br>әйелдер ! Қазақ<br>әйелдері ! Орыс<br>әйелдері |- | 15–49 || 96,3 || 162,7 || 59,9 |- | 15–19 || 30,0 || 18,4 || 33,3 |- | 20–24 || 192,4 || 221,5 || 159,6 |- | 25–29 || 178,0 || 291,7 || 106,9 |- | 30–34 || 135,1 || 282,2 || 69,5 |- | 35–39 || 83,5 || 219,5 || 33,7 |- | 40–44 || 34,1 || 100,0 || 9,8 |- | 45–49 || 9,0 || 29,3 || 1,1 |} {| class="wikitable" style="width:85%; text-align:center;" |+ '''2-кесте. Халықтың жас құрылымы және ерлер мен әйелдер арақатынасы (1959–1970 жж.)''' |- ! rowspan="2" | Жас топтары<br>(жас) ! colspan="2" | Жас құрылымы<br>(%, барлық халықтан) ! colspan="2" | 1000 әйелге<br>шаққандағы ерлер саны |- ! 1959 ! 1970 ! 1959 ! 1970 |- | Барлық халық || 100 || 100 || 905 || 928 |- | 0–4 || 15,4 || 11,9 || 1038 || 1029 |- | 5–9 || 12,4 || 13,4 || 1028 || 1031 |- | 10–14 || 7,8 || 12,2 || 1049 || 1035 |- | 15–19 || 8,3 || 9,7 || 1075 || 1051 |- | 20–24 || 10,7 || 7,3 || 1054 || 1040 |- | 25–29 || 7,9 || 5,9 || 1048 || 990 |- | 30–34 || 8,5 || 8,9 || 876 || 1031 |- | 35–39 || 4,8 || 5,7 || 683 || 1045 |- | 40–44 || 4,4 || 6,5 || 694 || 887 |- | 45–49 || 4,6 || 3,8 || 704 || 691 |- | 50–54 || 3,9 || 2,8 || 721 || 664 |- | 55–59 || 3,5 || 3,5 || 523 || 590 |- | 60 жас және одан жоғары* || 7,8 || 8,4 || 656 || 562 |} {| class="wikitable" style="width:75%; text-align:center;" |+ '''1-кесте. Халық санының өзгеруі және қала халқы үлесінің өсуі''' |- ! Жыл ! Халық саны<br>(мың адам) ! Қала халқы<br>(мың адам) ! Ауыл халқы<br>(мың адам) ! Қала халқының<br>үлесі (%) |- | 1897 || 4333 || 303 || 4030 || 7,0 |- | 1913 || 5557 || 541 || 5056 || 9,7 |- | 1926 || 6025 || 519 || 5506 || 8,6 |- | 1939 || 6082 || 1690 || 4392 || 27,8 |- | 1951 || 6813 || 2675 || 4138 || 39,3 |- | 1959 || 9295 || 4067 || 5228 || 43,8 |- | 1970 || 13009 || 6538 || 6471 || 50,3 |- | 1976 || 14209 || 7506 || 6703 || 52,8 |- | 1977 || 14501 || 7769 || 6732 || 54,4 |- | 1980 || 14858 || 8070 || 6788 || 54,0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ 1972 жылғы Қазақ КСР халық шаруашылығындағы жұмыспен қамту |- ! Сала !! Жұмысшылар саны (мың адам) |- | Өнеркәсіп || 1 095 |- | Ауыл шаруашылығы || 1 002 |- | Құрылыс || 568 |- | Көлік және байланыс || 588 |- | '''Барлығы (республика бойынша)''' || '''4 971''' |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ 1974 жылғы Қазақ КСР ірі қалаларының халық саны |- ! № !! Қала !! Аймақ / Санат !! Халық саны (мың адам) |- | 1 || Алматы || Республика астанасы || 813 |- | 2 || Қарағанды || Орталық Қазақстан || 559 |- | 3 || Шымкент || Оңтүстік Қазақстан || 284 |- | 4 || Семей || Шығыс Қазақстан || 265 |- | 5 || Өскемен || Шығыс Қазақстан || 252 |- | 6 || Павлодар || Солтүстік Қазақстан || 228 |- | 7 || Тараз (Жамбыл) || Оңтүстік Қазақстан || 228 |- | 8 || Теміртау || Орталық Қазақстан || 192 |- | 9 || Ақтөбе || Батыс Қазақстан || 170 |- | 10 || Рудный || Солтүстік Қазақстан || 105 |- | 11 || Шевченко (Ақтау) || Маңғыстау || 89 |- | 12 || Балқаш || Орталық Қазақстан || 80 |- | 13 || Жезқазған || Орталық Қазақстан || 74 |} == Қазақстанда Совет билігінің орнауы == === 1917 жыл === * 30 қазан — Перовскіде (Қызылорда) Кеңес өкіметі орнады. * Қарашаның басы — Шымкентте Кеңес өкіметі орнады. * 6 қараша — Әулиеатада (Жамбыл) Кеңес өкіметі орнады. * 14 қараша — Орынборда Әскери-революциялық комитет құрылып, қалада Кеңес өкіметін жариялады. * 22 қараша — Петропавлда Кеңес өкіметі орнады. * 2 желтоқсан — Ордада (Бөкей Ордасы) Кеңес өкіметі орнады. * 2–12 желтоқсан — Батыс Сібір Кеңестерінің съезі Дала өлкесінде (Ақмола және Семей облыстары) Кеңес өкіметін жариялады. * 25 желтоқсан — Қостанай мен Ақмолада Кеңес өкіметі орнады. === 1918 жыл === * 8 қаңтар — Ақтөбеде Кеңес өкіметі орнады. * 12 қаңтар — Атбасарда Кеңес өкіметі орнады. * 15–16 қаңтар — Орал облыстық шаруалар депутаттарының съезі облыста Кеңес өкіметін орнату туралы шешім қабылдады. * 18 қаңтар — Өскеменде Кеңес өкіметі орнады (және Орынбор ақ гвардияшылардан толық азат етілді). * 19 қаңтар — Павлодарда Кеңес өкіметі орнады. * 16–17 ақпан — Семейде Кеңес өкіметі орнады. * 2–3 наурыз — Верный қаласында (Алматы) Кеңес өкіметі орнады. == Негізгі саяси оқиғалар == * 1920 жылғы 26 тамыз — [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз (Қазақ) Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының]] (АКСР) құрылуы. * 1921 жылғы 14 наурыз — Верный қаласының атауы Алматы болып өзгертілді. * 1925 жылғы ақпан — Астананың [[Орынбор|Орынбордан]] [[Қызылорда|Қызылордаға]] көшірілуі. * 1925 жылғы 15–19 сәуір — Қазақ халқының тарихи дұрыс атауын қалпына келтіру және Қырғыз АКСР-ін Қазақ АКСР-і деп өзгерту туралы қаулы. * 1928 жылғы 27 тамыз — Ірі бай-феодалдардың мал-мүлкін тәркілеу және жер аудару туралы декрет. * 1929 жылғы мамыр — Астананың [[Қызылорда|Қызылордадан]] [[Алматы|Алматыға]] көшірілуі. * 1936 жылғы 5 желтоқсан — [[КСРО Конституциясы (1936)|КСРО-ның жаңа Конституциясының]] қабылдануы; [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]-інің одақтас республикаға ([[Қазақ советтік социалистік республикасы|Қазақ КСР]]) айналуы. * 1937 жылғы мамыр-маусым — [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан Коммунистік партиясының]] құрылуы. * 1978 жылғы 20 сәуір — [[Қазақ КСР Конституциясы (1978)|Қазақ КСР Конституциясының]] қабылдануы. * 1979 жылғы 16 маусым — 1954 жылғы тың игеруге байланысты жазушылар конференциясы. === Тың игеру және экономикалық науқандар === * 1954 жылғы 2 наурыз — КОКП ОК пленумының «Елде астық өндіруді одан әрі ұлғайту және тың және тыңайған жерлерді игеру туралы» қаулысы. * 1954 жылғы 27 маусым — Қостанайға алғашқы [[Тың игеру|тың игеруші]] еріктілердің келуі. * 1956 жылғы 10 қазан — Қазақстан [[Колхоз|колхоздары]] мен [[Совхоз|совхоздарының]] мемлекетке 1 млрд пұт астық тапсыруы. * 1960 жылғы 26 желтоқсан — Қазақ КСР құрамында [[Тың өлкесі|Тың өлкесінің]] (Целинный край) құрылуы. * 1961 жылғы 20 наурыз — [[Ақмола]] қаласының атауы [[Целиноград]] болып өзгертілуі. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''Қазақстанда тың және тыңайған жерлерді игеру (1954–1960 жж., мың га)''' |- ! rowspan="2" | Облыстар ! colspan="7" | Жылдар ! rowspan="2" | 1954–1960<br>барлығы |- ! 1954 ! 1955 ! 1956 ! 1957 ! 1958 ! 1959 ! 1960 |- | style="text-align:left;" | Целиноград облысы | 1644 || 1734 || 155 || 118 || 283 || 138 || 236 || 4308 |- | style="text-align:left;" | Көкшетау облысы | 1428 || 928 || 44 || 51 || 124 || 39 || 120 || 2734 |- | style="text-align:left;" | Павлодар облысы | 1021 || 1185 || 406 || 46 || 294 || 187 || 259 || 3398 |- | style="text-align:left;" | Қостанай облысы | 1710 || 2602 || 185 || 180 || 339 || 125 || 471 || 5612 |- | style="text-align:left;" | Солтүстік Қазақстан облысы | 759 || 270 || 13 || 18 || 155 || 40 || 75 || 1330 |- ! style="text-align:left;" | Республика бойынша ! 8531 !! 9436 !! 1908 !! 1064 !! 1877 !! 1020 !! 1648 !! 25484 |} === Ғылым және ғарышты игеру === * 1867 ж. — Орынборда Орыс географиялық қоғамы бөлімшесінің ашылуы. * 1932 жылғы 8 наурыз — КСРО Ғылым академиясының Қазақстандық базасының құрылуы. * 1946 жылғы 1 маусым — Қазақ КСР Ғылым академиясының ашылуы. * 1949 жылғы 25 қыркүйек — КСРО-да атом бомбасының сыналғаны туралы ТАСС хабарламасы (Семей полигоны меңзелуде). * 1957 жылғы 4 қазан — КСРО-да әлемдегі тұңғыш Жердің жасанды серігінің ғарышқа ұшырылуы (Байқоңырдан). * 1961 жылғы 12 сәуір — Ю.А. Гагариннің «Восток» ғарыш кемесімен әлемдегі тұңғыш ғарышқа ұшуы (Байқоңырдан). === Білім беру және мәдени саясат === * 1841 ж. — Бөкей Ордасында қазақ балаларына арналған орыс мектебінің ашылуы. * 1850 ж. — Орынборда қазақ балаларына арналған тұңғыш зайырлы жетіжылдық мектептің ашылуы. * 1919 жылғы 26 желтоқсан — Сауатсыздықты жою туралы декрет. * 1928 жылғы қыркүйек — Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының ашылуы. * 1929 жылғы 20 желтоқсан — Латын әліпбиіне көшу туралы қаулы. * 1930 жылғы 27 тамыз — Республикада жалпыға бірдей міндетті бастауыш білім беруді енгізу туралы қаулы. * 1934 жылғы 15 қаңтар — Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) ашылуы. * 1940 жылғы 10 қараша — Орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге (кириллица) көшу туралы заң. * 1957 жылғы 7 желтоқсан — Жалпыға бірдей міндетті оқыту туралы Жарлық. * 1959 жылғы 28 наурыз — Мектептің өмірмен байланысын нығайту туралы заң. === Көлік және ірі құрылыстар === * 1903–1905 жж. — Орынбор — Ташкент темір жолының салынуы. * 1930 жылғы 1 мамыр — Түркістан-Сібір (Түрксіб) темір жолының ашылуы. * 1953 жылғы 27 қазан — Мойынты — Шу темір жол желісінің пайдалануға берілуі. * 1953 жылғы 20 желтоқсан — Ақмола — Павлодар темір жол желісінің пайдалануға берілуі. * 1964 жылғы 29 маусым — Мақат — Ақтау темір жол магистралі құрылысының аяқталуы. * 1970 жылғы 2 шілде — Ертіс — Қарағанды каналы құрылысының аяқталуы. * 1970 жылғы 25 желтоқсан — Алматы — Фрунзе (Бішкек) — Ташкент автомагистралі құрылысының аяқталуы. * 1975 жылғы 26 желтоқсан — Ту-144 дыбыстан жүйрік жолаушылар ұшағының Мәскеу — Алматы бағыты бойынша алғашқы тәжірибелік ұшуы. === Мәдениет және өнер === * 1926 жылғы 13 қаңтар — Қазақ мемлекеттік драма театрының ашылуы. * 1934 жылғы 13 қаңтар — Қазақ мемлекеттік музыкалық театрының (қазіргі Абай атындағы Опера және балет театры) ашылуы. * 1941 ж. — «Қазақфильм» студиясы өз жұмысын бастады. * 1975 жылғы 7 мамыр — Алматыда Кеңестік Отанның бостандығы мен тәуелсіздігі жолында қаза тапқандарға арналған Даңқ мемориалының ашылуы. * 1975 жылғы 11–13 қыркүйек — Алматыда әл-Фарабидің туғанына 1100 жыл толуына арналған ғылыми конференция өтті. === Әлеуметтік сала және халық санағы === * 1897 ж. — Ресей империясында халықты жалпыға бірдей санау жүргізілді. * 1959 жылғы 15–22 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. * 1967 жылғы 14 наурыз — Кәсіпорындар мен мекемелердің жұмысшылары мен қызметшілері екі демалыс күні бар бес күндік жұмыс аптасына көшірілді. * 1970 жылғы 15 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. * 1979 жылғы 17–22 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. === Ұлы Отан соғысы кезеңі (1941–1945) === * 1941 жылғы 16 қараша — Волоколамск тас жолындағы Дубосеково айрығында 28 гвардияшы-панфиловшылардың ерлігі. * 1941 жылғы 14 қараша — Республикада ұлттық әскери құрамаларды жасақтау туралы қаулы қабылданды. * 1941 жылғы 11 желтоқсан — Эвакуацияланған кәсіпорындарды орналастыру және іске қосу жөніндегі комиссия құрылды. * 1944 жылғы 2 сәуір — Кеңес Одағының Батыры атағын беру туралы Жарлық жарияланды (құжатта А. Молдағұлова мен М. Мәметованың есімдері осы жылдар аралығында көрсетілген). * 1945 жылғы 9 мамыр — Фашистік Германияны жеңген Жеңіс күні. === Өнеркәсіп === * 1784 жыл — Ф. Риддердің Алтайда қорғасын-күміс кеніштерін ашуы. * 1791 жыл — Зырян кеніштері жұмысының басталуы. * 1896 жыл — Зырян тау-кен өндірісі қоғамының құрылуы. * 1904 жыл — «Қырғыз (Қазақ) тау-кен өндірісі акционерлік қоғамының» құрылуы. * 1911 жыл — Доссорда мұнай кәсіпшілігінің ашылуы. * 1918 жылғы 11 мамыр — РКФСР ХКК-нің Қырғыз тау-кен өндірісі акционерлік қоғамының кәсіпорындарын, Спасск мыс қорыту зауытын, Батыс Сібір кеніштерін және Риддер қоғамының кәсіпорындарын мемлекет меншігіне алу туралы қаулысы. * 1930 жылғы наурыз — Ақтөбе химия комбината құрылысының басталуы. * 1931 жылғы 15 тамыз — БК(б)П ОК-нің Қарағандыда еліміздің үшінші көмір базасын құру туралы шешімі. * 1934 жылғы қаңтар — Шымкент қорғасын зауытының бірінші кезегі іске қосылды. * 1938 жылғы 24 қараша — Балқаш мыс қорыту зауытының 1-ші кезегі іске қосылды. * 1941 жылғы — Өнеркәсіпті әскери өнім шығаруға көшіру жоспарларының бекітілуі. * 1942 жылғы 24 қыркүйек — БК(б)П ОК-нің Қарағанды көмір бассейнінде көмір өндіруді арттыру туралы қаулысы. * 1943 жылғы 20 қаңтар — Ақтөбе ферроқорытпа зауыты елімізге алғашқы өнімін берді. * 1944 жылғы 31 желтоқсан — Теміртау қаласында Қазақстандағы тұңғыш металлургиялық зауыттың іске қосылуы. * 1946 жылғы 10 желтоқсан — Қаратау тау-кен химия комбинаты іске қосылды. * 1947 жылғы 18 қыркүйек — Өскемен жылу электр орталығы (ЖЭО) өндірістік ток берді. * 1947 жылғы 25 қыркүйек — Өскемен мырыш зауыты іске қосылды. * 1952 жылғы 25 маусым — Өскемен қорғасын-мырыш зауыты іске қосылды. * 1953 жылғы 1 шілде — Өскемен СЭС-і іске қосылды. * 1957 жылғы 25 тамыз — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының құрылысы басталды. * 1960 жылғы 4 қаңтар — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының 1-ші кезегі іске қосылды. * 1960 жылғы 2 шілде — Қарағанды металлургиялық комбинатының алғашқы домна пеші іске қосылды. * 1960 жылғы 14 тамыз — Бұқтырма СЭС-інің бірінші агрегаты пайдалануға берілді. * 1960 жылғы 1 желтоқсан — Қарағанды металлургиялық зауытының 1-ші кокс батареясы іске қосылды; алғашқы қазақстандық кокс алынды. * 1961 жылғы 25 қараша — Қазақстанда синтетикалық каучук өндірісі басталды. * 1962 жылғы 3 қаңтар — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының 2-ші кезегі іске қосылды. * 1962 жылғы 1 қазан — Қазақстан Магниткасының бірінші мартен пеші іске қосылды. * 1962 жылғы 21 желтоқсан — Қарағанды металлургиялық зауытының 4-ші кокс батареясы іске қосылды (кокс-химия өндірісінің бірінші кезегінің құрылысы аяқталды). * 1965 жылғы шілде — Өзен мұнай-газ кен орнының бірінші кезектегі нысандарының құрылысы аяқталды, алғашқы Маңғыстау мұнайы алынды. * 1965 жылғы қазан — Жетіқара асбест комбинатының бірінші кезегі іске қосылды. * 1968 жылғы 18 қаңтар — Ермак (Ақсу) ферроқорытпа зауыты іске қосылды. * 1970 жылғы 18 сәуір — Қарағанды металлургиялық зауытында алғашқы қазақстандық конвертерлік болат алынды. * 1970 жылғы 3 шілде — Ермак зауытының қорыту цехы толық жобалық қуатында іске қосылды; Соколов-Сарыбай комбинатында ылғалды магниттік айыру фабрикасы іске қосылды. * 1970 жылғы 4 желтоқсан — «Екібастұзкөмір» комбинатының №5 Ертіс көмір кенішінің бірінші кезегі іске қосылды. * 1970 жылғы 20 желтоқсан — Қапшағай СЭС-і ток берді. * 1970 жылғы 24 желтоқсан — Саяқ мыс кеніші іске қосылды. * 1971 жылғы 26 наурыз — Қарағанды металлургиялық комбинатында №3 қуатты домна пеші іске қосылды. * 1976 жылғы 4 тамыз — Қазақ КСР-інің жер қойнауы туралы кодексі бекітілді. * 1978 жылғы 27 желтоқсан — Химия алыбы — Жаңа Жамбыл фосфор зауыты іске қосылды. == [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесі]] == * 1938 жылғы 24 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне алғашқы сайлау. * 1938 жылғы 15–17 шілде — 1-ші шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-ші сессиясы. * 1940 жылғы 10 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге көшу туралы заң қабылдады. * 1941 жылғы 16 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Қазақ КСР мемлекеттік әнұраны туралы» Жарлығы. * 1941 жылғы 17 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Қазақ КСР-інің 25 жылдығына арналған мерейтойлық сессиясы. * 1942 жылғы 28 мамыр — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы мен ХКК Ленинград қорғаушыларына хат жолдады. * 1947 жылғы 16 ақпан — 2-ші шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сайлауы. * 1957 жылғы 7 желтоқсан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Қазақ КСР-інде балаларды жалпыға бірдей міндетті оқыту туралы» Жарлығы. * 1959 жылғы 28 наурыз — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі «Мектептің өмірмен байланысын нығайту және Қазақ КСР-інде халыққа білім беру жүйесін одан әрі дамыту туралы» заң қабылдады. * 1959 жылғы 4 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сессиясы «Өнеркәсіп пен құрылысты басқаруды ұйымдастыруды одан әрі жетілдіру туралы» заң қабылдады. * 1961 жылғы 20 наурыз — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Ақмола қаласын Целиноград деп өзгерту туралы Жарлығы. * 1962 жылғы 6 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі «Қазақ КСР ауыл халқына мәдени қызмет көрсетуді жақсарту шаралары мен жай-күйі туралы» қаулы қабылдады. * 1963 жылғы 3 наурыз — 6-шы шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне және жергілікті кеңестерге сайлау. * 1968 жылғы 20 желтоқсан — «Қазақ КСР еңбекшілер депутаттарының ауылдық, поселкелік Кеңестері туралы» заң қабылданды. * 1971 жылғы 13 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау. * 1973 жылғы 15 тамыз — Қазақстан Компартиясы ОК мен Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің республикаға Халықтар достығы орденін тапсыруға арналған бірлескен салтанатты мәжілісі. * 1975 жылғы 14 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау. * 1977 жылғы 16 ақпан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының республика құрамында жаңа аудандар құру туралы Жарлығы жарияланды. * 1978 жылғы 20 сәуір — Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы (Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі қабылдады). * 1978 жылғы 20 желтоқсан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау туралы Заң бекітілді. == [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан Компартиясының]] съездері == * 1937 жылғы 5–9 маусым — Қазақстан КП-ның 1-ші съезі. * 1938 жылғы 4–14 шілде — Қазақстан КП(б)-ның 2-ші съезі. * 1940 жылғы 10–18 наурыз — Қазақстан КП(б)-ның 3-ші съезі. * 1949 жылғы 25 ақпан – 1 наурыз — Қазақстан КП(б)-ның 4-ші съезі. * 1951 жылғы 15–18 желтоқсан — Қазақстан КП(б)-ның 5-ші съезі. * 1952 жылғы 20–24 қыркүйек — Қазақстан КП(б)-ның 6-шы съезі. * 1954 жылғы 16–18 ақпан — Қазақстан КП-ның 7-ші съезі. * 1956 жылғы 24–27 қаңтар — Қазақстан КП-ның 8-ші съезі. * 1959 жылғы 14–15 қаңтар — Қазақстан КП-ның кезектен тыс 9-шы съезі. * 1960 жылғы 10–12 наурыз — Қазақстан КП-ның 10-шы съезі. * 1961жылғы 27–29 қыркүйек — Қазақстан КП-ның 11-ші съезі. * 1966 жылғы 10–12 наурыз — Қазақстан Компартиясының 12-ші съезі. * 1971 жылғы 24–26 ақпан — Қазақстан Компартиясының 13-ші съезі. * 1976 жылғы 4–6 ақпан — Қазақстан Компартиясының 14-ші съезі. * 1981 жылғы 4–6 ақпан — Қазақстан КП-ның 15-ші съезі === [[Қазақстан Лениншіл Коммунистік Жастар Одағы|Қазақстан ЛКЖО (Комсомол)]] съездері === * 1937 жылғы 2–9 қазан — Қазақстан комсомолының 1-ші съезі (өлкелік ұйымның Қазақстан ЛКЖО болып қайта құрылуы). * 1939 жылғы 12–21 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 2-ші съезі. * 1940 жылғы 25–30 қыркүйек — Қазақстан ЛКЖО-ның 3-ші съезі. * 1948 жылғы 3–4 маусым — Қазақстан ЛКЖО-ның 4-ші съезі. * 1950 жылғы 10–11 шілде — Қазақстан ЛКЖО-ның 5-ші съезі. * 1953 жылғы 2–3 сәуір — Қазақстан ЛКЖО-ның 6-шы съезі. * 1955 жылғы 3–4 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 7-ші съезі. * 1955 жылғы 20–22 желтоқсан — Қазақстан ЛКЖО-ның 8-ші съезі. * 1958 жылғы 20–22 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 9-шы съезі. * 1962 жылғы 27–28 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 10-шы съезі. * 1966 жылғы 20–21 сәуір — Қазақстан ЛКЖО-ның 11-ші съезі. * 1970 жылғы 11–12 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 12-ші съезі. * 1974 жылғы 18–19 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 13-ші съезі. * 1978 жылғы 9–10 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 14-ші съезі == Қоғамдық ұйымдар == === [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан Жазушылар одағының]] съездері === * 1934 жылғы 12–20 маусым — Қазақстан жазушыларының 1-ші съезі. * 1939 жылғы 21–26 маусым — Қазақстан жазушыларының 2-ші съезі. * 1954 жылғы 3–8 қыркүйек — Қазақстан жазушыларының 3-ші съезі. * 1959 жылғы 9–11 наурыз — Қазақстан жазушыларының 4-ші съезі. * 1966 жылғы Мамыр — Қазақстан кеңес жазушыларының 5-ші съезі. * 1971 жылғы 26 мамыр — Қазақстан жазушыларының 6-шы съезі. * 1976 жылғы 15 сәуір — Қазақстан кеңес жазушыларының 7-ші съезі. === Газет пен журналдар === * 1919 жылғы 17 желтоқсан — [[Егемен Қазақстан|'''«Социалистік Қазақстан»''']] газетінің шығуы (1919 — «Ұшқын», 1920 — «Еңбек туы» , 1921 — «Еңбекшіл қазақ» , 1925 — «Еңбекші қазақ» , 1932 — «Социалды Қазақстан» , 1937 жылдан бастап — «Социалистік Қазақстан», 1991 жылдан бастап «Егеменді Қазақстан»). * 1920 жылғы 1 қаңтар — [[Казахстанская правда|'''«Казахстанская правда»''']] газетінің шығуы (1920 — «Известия Киргизского края» , 1921 — «Степная правда», 1923 — «Советская степь» , 1932 жылдан бастап — «Казахстанская правда»). * 1920 жылғы қыркүйек — "Партийная жизнь Казахстана" журналының шығуы (1921–25 — «Известия Киробкома РКП(б)» , 1925–26 — «Красный Казахстан» , 1927–30 — «За партию» , 1931–52 — «Большевик Казахстана» , 1952–57 — «Коммунист Казахстана», 1958 жылдан бастап — «Партийная жизнь Казахстана»). * 1921 жылғы 22 наурыз — [[Жас Алаш (газет)|'''«Лениншіл жас»''']] газетінің шығуы (1921 — «Жас алаш» , 1922 — «Жас қайрат» , 1927 жылдан бастап — «Лениншіл жас» ). * 1921 жылғы қыркүйек — «Қазақстан коммунисі» журналының шығуы (1925–29 — «Қызыл Қазақстан» , 1930–31 — «Ауыл коммунисі» , 1931–52 — «Қазақстан большевигі» , 1952–57 — «Қазақстан коммунисі»). * 1921 жылғы 21–22 желтоқсан — Орынборда Киробком РК(б)П органы «Красный Киргизстан» (Қазақстан) журналының шығуы. * 1922 жылғы 16 қаңтар — «Ленинская смена» газетінің шығуы (1922 — «Юношеская правда», 1924 — «Комсомолец», 1928 жылдан бастап — «Ленинская смена» ). * 1923 жылғы ақпан — «Темір қазық» журналының шығуы. * 1923 жылғы 1 шілде — «Қазақстан» журналының шығуы. * 1925 жылғы мамыр — «Әйел теңдігі» (қазіргі «Қазақстан әйелдері») журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1925 жылғы тамыз — «Жаңа мектеп» (қазіргі «Қазақстан мектебі») журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1927 жылғы ақпан — [[Жұлдыз (журнал)|«Жаңа әдебиет»]] (қазіргі «Жұлдыз» ) журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1933 жылғы тамыз — «Простор» журналының бірінші нөмірінің шығуы. * 1934 жылғы 10 қаңтар — [[Қазақ әдебиеті (газет)|«Қазақ әдебиеті»]] газетінің бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1936 жылғы маусым — «Қазақстан ауыл шаруашылығы» журналының шығуы. * 1937 жылғы маусым — «Жас большевик» журналының шығуы. * 1938 жылғы сәуір — «Агитатор Казахстана» журналының шығуы. * 1938 ж. — «Ленин кичи» («Ленин туы») газетінің жарық көруі. * 1944–1956 жж. — «Жаңа өмір» журналының жарық көруі. * 1956 жылғы наурыз — «Ара» журналының жарық көруі. * 1957 жылғы 1 наурыз — Ұйғыр тіліндегі «Коммунизм туги» газетінің бірінші нөмірінің шығуы. * 1958 жылғы сәуір — «Кооператор Казахстана» журналының шығуы. * 1958 жылғы шілде — [[Балдырған журналы|«Балдырған»]] журналының шығуы. * 1958 жылғы шілде — «Мәдениет және тұрмыс» журналының шығуы. * 1969 жылғы маусым — [[Жалын (журнал)|«Жалын»]] альманағының шығуы. {{Кеңестік республикалар}} [[Санат:Қазақ КСР]] [[Санат:КСРО одақтық республикалары]] ey5w91shnrj40khfipo2q089l81telm 3600549 3600541 2026-05-06T04:16:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-27341-50|~2026-27341-50]] ([[User talk:~2026-27341-50|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3544033 wikitext text/x-wiki {{КСРО республикалары |name = Қазақ КСР |flag = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg |arms = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg |республика туына сілтеме = |республика елтаңбасына сілтеме = |motto = Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер! |map = Kazakh SSR in the Soviet Union.svg |capital = [[Алматы]] |established = [[5 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]] |from = [[5 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]] |to = [[16 желтоқсан]] [[1991 жыл|1991]] |area = 2&nbsp;717,3 мың км²<br />КСРО бойынша 2-ші |population = 16&nbsp;711 мың адам<br />КСРО бойынша 4-ші |density = 6,1 адам/км²<br />КСРО бойынша 15-ші |anthem = [[Қазақ КСР әнұраны]] |rus-name={{lang-ru|Казахская Советская Социалистическая Республика}}|language=[[Қазақ тілі|қазақша]] және [[Орыс тілі|орысша]]|pop=16,711,900|year_end=1991|year_start=1936|area-rank=2-ші|ussr-start=[[1936]] [[5 желтоқсан]],|ussr-end=[[1991]] [[16 желтоқсан]]|full-name={{lang-kk|Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы}}|pop-rank=4-ші|p1=Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|flag_p1=Kazak 1920.jpg|s1=Қазақстан|flag_s1=Flag of Kazakhstan.svg}} {{Қазақстан тарихы}} '''Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы''' (1920-1991) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] жұмысшылар мен шаруалардың социалистік мемлекеті, одақтас кеңестік социалистік республика. Аумағы жағынан РКФСР-ден кейінгі екінші орында. Халқының саны жағынан РКФСР мен [[Украина]]дан кейінгі үшінші одақтас республика болды. Мемлекеттік құрылым 1978 жылы 20 сәуірде қабылданған Қазақ КСР Конституциясымен айқындалған. == Саяси тарихы == === I. Генезис, 1920-1936 === 1920 жылы 26 тамызда бастапқыда РКФСР құрамындағы «Қырғыз АКСР-і» болып құрылды, астанасы Орынбор болды. 1925 жылы қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтіріліп, «Қазақ АКСР-і» деп өзгертілді. Астанасы Қызылордаға, кейіннен 1929 жылы Алматыға көшірілді. === II. Сталиндік кезең, 1936-1941 === 1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО-ның жаңа Конституциясы бойынша Қазақстан автономиялық республикадан одақтас республика мәртебесіне (Қазақ КСР) ие болды. ==== 1. Коллективизация ==== ===== 2. Саяси қуғын-сүргін ===== ===== 3. Индустриализация ===== === III. Ұлы Отан соғысы кезіндегі Қазақстан, 1941-1945 === ===== 1. Мобилизация және ұлттық құрам дайындау ===== ===== 2. Өнеркәсіп мен халықты Қазақстанға көшіру ===== ===== 3. Тыл жұмыстары ===== === IV. Соғыстан кейінгі кезең, 1946-1953 === === V. Хрущев кезеңі және Тың игеру, 1954-1964 === ===== 1.Тың эпопеясы ===== ===== 2. Байқоңыр және әскели полигондар ===== === VI. Д.Қонаев кезеңі, 1964-1986 === === VII. Қайта құру және дағдарыс кезеңі, 1986-1991 === ===== 1. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы ===== ===== 2. Экономикалық реформалар мен ашықтық ===== ===== 3. Тәуелсіздік декларациясы ===== 1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялап, Қазақстан Республикасы деп атала бастады. == Мемлекеттік-саяси құрылымы == === Жоғарғы билік органдары === Қазақ КСР-індегі билік халық депутаттарының Кеңестері арқылы жүзеге асырылды. '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]]''' — республиканың мемлекеттік билігінің ең жоғарғы органы. Ол бір палатадан тұрды және тең сайлау құқығы негізінде, жасырын дауыс беру жолымен 5 жыл мерзімге сайланды. Өкілдік нормасы: 27 мың тұрғынға 1 депутаттан келді. Жоғарғы Кеңес республиканың Конституциясын қабылдауға, мемлекеттік жоспарлар мен бюджеттерді бекітуге және үкімет органдарын құруға құқылы жалғыз заң шығарушы орган болды. '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы]]''' — Жоғарғы Кеңестің сессиялары аралығындағы тұрақты жұмыс істейтін орган және республиканың жоғары мемлекеттік билік органы. Ол Жоғарғы Кеңес депутаттарының арасынан сайланды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''1-кесте. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлаулар''' |- ! rowspan="2" | Сайлау<br>шақырылымы ! rowspan="2" | Сайлау<br>жылы ! rowspan="2" | Депутаттар<br>саны ! colspan="4" | Оның ішінде |- ! КПСС<br>мүшелері ! Жұмысшылар ! Колхозшылар ! Әйелдер |- | 1 || 1938 || 300 || 241 || 112 || 116 || 60 |- | 2 || 1947 || 300 || 240 || 114 || 118 || 74 |- | 3 || 1951 || 400 || 282 || 116 || 102 || 149 |- | 4 || 1955 || 425 || 315 || 114 || 165 || 131 |- | 5 || 1959 || 450 || 312 || 130 || 88 || 146 |- | 6 || 1963 || 473 || 313 || 175 || 56 || 158 |- | 7 || 1967 || 476 || 315 || 191 || 43 || 160 |- | 8 || 1971 || 482 || 319 || 197 || 44 || 170 |- | 9 || 1975 || 490 || 324 || 205 || 40 || 174 |- | 10 || 1980 || 510 || 336 || 221 || 34 || 182 |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''2-кесте. Қазақ КСР-індегі жергілікті Кеңестерге сайлаулар''' |- ! rowspan="2" | Сайлау<br>шақырылымы ! rowspan="2" | Сайлау<br>жылы ! rowspan="2" | Депутаттар<br>саны ! colspan="4" | Оның ішінде |- ! КПСС<br>мүшелері ! Жұмысшылар ! Колхозшылар ! Әйелдер |- | 1 || 1939 || 48763 || 19569 || 5540 || 27020 || 16096 |- | 2 || 1948 || 53414 || 28391 || 6014 || 25839 || 18195 |- | 3 || 1950 || 57481 || 27894 || 5790 || 14928 || 20408 |- | 4 || 1953 || 58796 || 29914 || 5882 || 14357 || 20007 |- | 5 || 1955 || 64554 || 33653 || 8088 || 24423 || 20853 |- | 6 || 1957 || 69224 || 35338 || 14448 || 21406 || 22164 |- | 7 || 1959 || 81481 || 39811 || 22692 || 21888 || 26694 |- | 8 || 1961 || 84267 || 41834 || 25099 || 20737 || 28399 |- | 9 || 1963 || 98813 || 44831 || 42076 || 11999 || 37495 |- | 10 || 1965 || 102952 || 45884 || 46166 || 11345 || 39585 |- | 11 || 1967 || 105756 || 47191 || 48435 || 10437 || 40626 |- | 12 || 1969 || 109163 || 46729 || 55865 || 10833 || 47178 |- | 13 || 1971 || 117759 || 46739 || 61636 || 11167 || 50284 |- | 14 || 1973 || 117155 || 48268 || 58594 || 11390 || 54703 |- | 15 || 1975 || 120695 || 48905 || 69312 || 11789 || 57191 |- | 16 || 1977 || 123269 || 49713 || 72044 || 11684 || 59326 |- | 17 || 1980 || 125662 || 50986 || 74327 || 11612 || 61461 |} === Атқарушы билік === '''[[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]]''' — мемлекеттік биліктің жоғарғы атқарушы және өкім етуші органы. Оны Жоғарғы Кеңес құрды. Министрлер Кеңесі мемлекеттік басқару органдарының жұмысын үйлестіріп, республиканың экономикалық және әлеуметтік дамуына басшылық жасады. === Жергілікті билік органдары === Жергілікті жерлердегі мемлекеттік билік органдары — облыстық, аудандық, қалалық, қалалық аудандардағы, поселкелік және ауылдық '''[[Халық депутаттарының Кеңестері]]''' болды. Олар 2,5 жыл мерзімге сайланды. === Сот жүйесі және прокуратура === '''[[Қазақ КСР Жоғарғы Соты]]''' — республиканың ең жоғарғы сот органы. Оны Жоғарғы Кеңес 5 жыл мерзімге сайлады. Оның құрамына Төраға, оның орынбасарлары, мүшелері және халық заседательдері кірді. Облыстық соттар, Алматы қалалық соты және аудандық (қалалық) халық соттары тиісті Кеңестер немесе азаматтар тарапынан сайланды. Жоғарғы қадағалауды КСРО Бас прокуроры 5 жыл мерзімге тағайындайтын Қазақ КСР Прокуроры жүзеге асырды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''Қазақ КСР-інің мемлекеттік органдарының құрылымы''' |- ! colspan="2" style="background:#cfe2f3;" | Мемлекеттік билік органдары ! colspan="3" style="background:#d9ead3;" | Мемлекеттік басқару органдары ! style="background:#e6d9f2;" | Сот әділдігі ! style="background:#fce5cd;" | Прокурорлық қадағалау ! style="background:#ead1dc;" | Арбитраж |- ! style="background:#dae8fc;" | Жоғарғы органдар ! style="background:#dae8fc;" | Жергілікті органдар ! style="background:#d9ead3;" | Жоғарғы атқарушы және өкімдік органдар ! style="background:#d9ead3;" | Салалық орталық басқару органдары ! style="background:#d9ead3;" | Жергілікті басқару органдары ! style="background:#e6d9f2;" | ! style="background:#fce5cd;" | ! style="background:#ead1dc;" | |- | style="background:#f3f9ff;" | '''Жоғарғы Кеңес'''<br> '''Жоғарғы Кеңес Президиумы''' | style="background:#f3f9ff;" | Облыстық Кеңестер<br> Аудандық Кеңестер<br> Қалалық Кеңестер<br> Ауылдық және селолық Кеңестер | style="background:#eef7ee;" | '''Министрлер Кеңесі'''<br> Министрлер Кеңесінің Президиумы | style="background:#eef7ee;" | Одақтық-республикалық және республикалық министрліктер<br> Мемлекеттік комитеттер<br> Орталық ведомстволар | style="background:#eef7ee;" | Облыстық атқару комитеттері<br> Аудандық атқару комитеттері<br> Қалалық атқару комитеттері<br> Ауылдық және селолық атқару комитеттері | style="background:#f6f0fa;" | Жоғарғы Сот<br> Облыстық соттар<br> Қалалық соттар<br> Аудандық (қалалық) соттар | style="background:#fff4e6;" | Бас Прокурор<br> Облыстық прокурорлар<br> Қалалық прокурорлар<br> Аудандық прокурорлар | style="background:#f9eef3;" | Мемлекеттік арбитраж<br> Облыстық арбитраж<br> Қалалық арбитраж |} === Коммунистік партия ролі === === Мемлекеттік рәміздер === * [[Қазақ КСР әнұраны|Қазақ КСР Мемлекеттік гимні]] == Әкімшілік-территориялық құрылымы == === Шекара === Қазақ КСР-ы — жер көлемі жағынан РКФСР-ден кейінгі екінші, Жері 2724,9 мың км². Астанасы — [[Алматы|Алматы қаласы]]. Әкімшілік жағынан 19 облысқа, 210 ауданға бөлінді, 82 қаласы болды. === Ішікі құрылымы === === Урбанизация === == Халқы == Қазақ КСР-ның жергілікті халқы — [[қазақтар]] ([[1970 жыл]]ғы [[Халық санағы|санақ]] бойынша, 4234 мың) болған. [[1913 жыл]]ғымен салыстырғанда, Қазақ КСР халқы [[1974 жыл]]ға дейін 2,5 есе өскен. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ 1970 жылғы санақ бойынша Қазақ КСР халқының ұлттық құрамы |- ! Ұлт !! Саны (мың адам) !! Негізгі қоныстанған жерлері |- | Орыстар || 5 522 || Республиканың барлық аймақтары |- | Қазақтар || 4 234 || Жергілікті халық |- | Украиндар || 933 || Солтүстік облыстар (тың жерлер), қалалар |- | Татарлар || 288 || Қалалар мен ауылдық жерлер |- | Өзбектер || 216 || Оңтүстік өңірлер |- | Белорустар || 198 || Тың игерілген аймақтар |- | Ұйғырлар || 121 || Іле өзенінің жоғарғы ағысы |- | Корейлер || 82 || Алматы және Қызылорда облыстары |- | Дүнгендер || 17 || Оңтүстік өңірлер |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Қазақ КСР халқының тығыздығы (аймақтар бойынша) |- ! Аймақ сипаттамасы !! Тығыздық (адам/1 км²) |- | Оңтүстік тау бөктерлері мен шұраттар || > 100 |- | Солтүстік (қара топырақты, орманды дала) || ~ 20 |- | Республика бойынша орташа көрсеткіш || 5,1 |- | Батыс, Орталық, Оңтүстік шөлдері || 1,4 — 1,8 |} 1974 жылы 50 000 астам халқы бар қалалардың саны 27-ге жетті, 100 мыңнан артық халқы бар 16 қала болды, оның ішінде 2 қаланың халқы 500 мыңнан асты (Алматы 813 мың, Қарағанды 559 мың). Алматыда 1926 жылы 45,4 мың халық тұрса, 1974 жылы 813 мың болды. Қарағандыда [[Теміртау]] (192 мың), [[Балқаш]] (80 мың), [[Жезқазған]] (74 мың), Маңғыстауда — Шевненко (89 мың), Солтүстік Қазақстанда [[Рудный]] (105 мың), [[Ермак]], [[Арқалық]], [[Екібастұз]], Оңтүстік Қазақстанда — Қаратау, [[Кентау]], Текелі секілді ірі индустрия орталықтары құрылды. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''8-кесте. Қазақ КСР облыстары бойынша халықтың тығыздығы және қала халқының үлесі (1980 ж. 1 қаңтар)''' |- ! rowspan="2" | Облыстардың атауы ! rowspan="2" | Аумағы<br>(мың км²) ! rowspan="2" | Халық саны<br>(мың адам) ! colspan="2" | Халық тығыздығы<br>(1 км²-ге) ! rowspan="2" | Қала халқының<br>үлесі (%) |- ! Барлық халық ! Ауыл халқы |- | style="text-align:left;" | Қазақ КСР (барлығы) | 2717,3 || 14838 || 5,5 || 2,4 || 54 |- | style="text-align:left;" | Ақтөбе облысы | 298,7 || 641 || 2,1 || 1,8 || 43 |- | style="text-align:left;" | Алматы облысы | 104,7 || 870 || 17,4 || 6,3 || 19 |- | style="text-align:left;" | Шығыс Қазақстан облысы | 97,3 || 884 || 9,1 || 3,4 || 63 |- | style="text-align:left;" | Гурьев облысы | 113,0 || 373 || 3,3 || 1,2 || 59 |- | style="text-align:left;" | Жамбыл облысы | 144,6 || 940 || 6,5 || 3,5 || 43 |- | style="text-align:left;" | Жезқазған облысы | 313,4 || 453 || 1,5 || 0,3 || 73 |- | style="text-align:left;" | Қарағанды облысы | 85,4 || 1200 || 14,5 || 2,0 || 85 |- | style="text-align:left;" | Қызылорда облысы | 228,1 || 574 || 2,5 || 1,7 || 64 |- | style="text-align:left;" | Көкшетау облысы | 78,4 || 620 || 7,9 || 3,2 || 35 |- | style="text-align:left;" | Қостанай облысы | 114,5 || 940 || 8,3 || 4,4 || 48 |- | style="text-align:left;" | Маңғыстау облысы | 166,6 || 261 || 1,6 || 0,1 || 85 |- | style="text-align:left;" | Павлодар облысы | 127,5 || 811 || 6,4 || 2,8 || 51 |- | style="text-align:left;" | Солтүстік Қазақстан облысы | 44,3 || 574 || 13,0 || 7,1 || 44 |- | style="text-align:left;" | Семей облысы | 179,6 || 778 || 4,3 || 2,1 || 48 |- | style="text-align:left;" | Талдықорған облысы | 118,5 || 610 || 5,7 || 3,3 || 40 |- | style="text-align:left;" | Торғай облысы | 111,9 || 276 || 2,5 || 1,5 || 33 |- | style="text-align:left;" | Орал облысы | 151,2 || 589 || 3,9 || 2,4 || 38 |- | style="text-align:left;" | Целиноград облысы | 124,6 || 810 || 6,5 || 2,7 || 58 |- | style="text-align:left;" | Шымкент облысы | 116,3 || 1592 || 13,7 || 7,7 || 40 |} {| class="wikitable" style="width:70%; text-align:center;" |+ '''Қазақстан халқының ұлттық құрамы (%, 1939–1979 жж.)''' |- ! Ұлт ! 1939 ! 1959 ! 1970 ! 1979 |- | style="text-align:left;" | Қазақтар | 38,0 || 30,0 || 32,6 || 36,0 |- | style="text-align:left;" | Орыстар | 40,2 || 42,7 || 42,4 || 40,8 |- | style="text-align:left;" | Украиндар | 10,8 || 8,2 || 7,2 || 6,1 |- | style="text-align:left;" | Татарлар | 1,7 || 2,1 || 2,2 || 2,1 |- | style="text-align:left;" | Өзбектер | 1,7 || 1,5 || 1,7 || 1,8 |- | style="text-align:left;" | Белорустар | 0,5 || 1,2 || 1,5 || 1,2 |- | style="text-align:left;" | Ұйғырлар | 0,6 || 0,6 || 0,9 || 1,0 |- | style="text-align:left;" | Кәрістер | 1,6 || 0,8 || 0,6 || 0,6 |- | style="text-align:left;" | Дүнгендер | 0,1 || 0,1 || 0,1 || 0,2 |- | style="text-align:left;" | Басқа ұлттар | 4,8 || 12,8 || 10,8 || 10,2 |} {| class="wikitable" style="width:60%; text-align:center;" |+ '''3-кесте. Халықтың тууы, өлімі және табиғи өсімі (1000 адамға шаққанда)''' |- ! Жыл ! Туылым ! Өлім-жітім ! Табиғи өсім |- | 1913 || 44,8 || 28,9 || 15,9 |- | 1940 || 40,8 || 21,4 || 19,4 |- | 1950 || 37,6 || 11,7 || 25,9 |- | 1960 || 37,2 || 6,6 || 30,6 |- | 1970 || 23,4 || 6,0 || 17,4 |- | 1971 || 23,8 || 6,0 || 17,8 |- | 1972 || 23,5 || 6,3 || 17,2 |- | 1973 || 23,2 || 6,5 || 16,7 |- | 1974 || 24,1 || 6,7 || 17,4 |- | 1975 || 24,3 || 7,2 || 17,1 |- | 1978 || 24,4 || 7,4 || 17,0 |} {| class="wikitable" style="width:70%; text-align:center;" |+ '''4-кесте. Қазақстандағы әйелдердің жас ерекшелігі бойынша туу коэффициенттері (1969–1970 жж.)''' |- ! rowspan="2" | Жас топтары<br>(жас) ! colspan="3" | 1000 әйелге шаққандағы туғандар саны |- ! Барлық<br>әйелдер ! Қазақ<br>әйелдері ! Орыс<br>әйелдері |- | 15–49 || 96,3 || 162,7 || 59,9 |- | 15–19 || 30,0 || 18,4 || 33,3 |- | 20–24 || 192,4 || 221,5 || 159,6 |- | 25–29 || 178,0 || 291,7 || 106,9 |- | 30–34 || 135,1 || 282,2 || 69,5 |- | 35–39 || 83,5 || 219,5 || 33,7 |- | 40–44 || 34,1 || 100,0 || 9,8 |- | 45–49 || 9,0 || 29,3 || 1,1 |} {| class="wikitable" style="width:85%; text-align:center;" |+ '''2-кесте. Халықтың жас құрылымы және ерлер мен әйелдер арақатынасы (1959–1970 жж.)''' |- ! rowspan="2" | Жас топтары<br>(жас) ! colspan="2" | Жас құрылымы<br>(%, барлық халықтан) ! colspan="2" | 1000 әйелге<br>шаққандағы ерлер саны |- ! 1959 ! 1970 ! 1959 ! 1970 |- | Барлық халық || 100 || 100 || 905 || 928 |- | 0–4 || 15,4 || 11,9 || 1038 || 1029 |- | 5–9 || 12,4 || 13,4 || 1028 || 1031 |- | 10–14 || 7,8 || 12,2 || 1049 || 1035 |- | 15–19 || 8,3 || 9,7 || 1075 || 1051 |- | 20–24 || 10,7 || 7,3 || 1054 || 1040 |- | 25–29 || 7,9 || 5,9 || 1048 || 990 |- | 30–34 || 8,5 || 8,9 || 876 || 1031 |- | 35–39 || 4,8 || 5,7 || 683 || 1045 |- | 40–44 || 4,4 || 6,5 || 694 || 887 |- | 45–49 || 4,6 || 3,8 || 704 || 691 |- | 50–54 || 3,9 || 2,8 || 721 || 664 |- | 55–59 || 3,5 || 3,5 || 523 || 590 |- | 60 жас және одан жоғары* || 7,8 || 8,4 || 656 || 562 |} {| class="wikitable" style="width:75%; text-align:center;" |+ '''1-кесте. Халық санының өзгеруі және қала халқы үлесінің өсуі''' |- ! Жыл ! Халық саны<br>(мың адам) ! Қала халқы<br>(мың адам) ! Ауыл халқы<br>(мың адам) ! Қала халқының<br>үлесі (%) |- | 1897 || 4333 || 303 || 4030 || 7,0 |- | 1913 || 5557 || 541 || 5056 || 9,7 |- | 1926 || 6025 || 519 || 5506 || 8,6 |- | 1939 || 6082 || 1690 || 4392 || 27,8 |- | 1951 || 6813 || 2675 || 4138 || 39,3 |- | 1959 || 9295 || 4067 || 5228 || 43,8 |- | 1970 || 13009 || 6538 || 6471 || 50,3 |- | 1976 || 14209 || 7506 || 6703 || 52,8 |- | 1977 || 14501 || 7769 || 6732 || 54,4 |- | 1980 || 14858 || 8070 || 6788 || 54,0 |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ 1972 жылғы Қазақ КСР халық шаруашылығындағы жұмыспен қамту |- ! Сала !! Жұмысшылар саны (мың адам) |- | Өнеркәсіп || 1 095 |- | Ауыл шаруашылығы || 1 002 |- | Құрылыс || 568 |- | Көлік және байланыс || 588 |- | '''Барлығы (республика бойынша)''' || '''4 971''' |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ 1974 жылғы Қазақ КСР ірі қалаларының халық саны |- ! № !! Қала !! Аймақ / Санат !! Халық саны (мың адам) |- | 1 || Алматы || Республика астанасы || 813 |- | 2 || Қарағанды || Орталық Қазақстан || 559 |- | 3 || Шымкент || Оңтүстік Қазақстан || 284 |- | 4 || Семей || Шығыс Қазақстан || 265 |- | 5 || Өскемен || Шығыс Қазақстан || 252 |- | 6 || Павлодар || Солтүстік Қазақстан || 228 |- | 7 || Тараз (Жамбыл) || Оңтүстік Қазақстан || 228 |- | 8 || Теміртау || Орталық Қазақстан || 192 |- | 9 || Ақтөбе || Батыс Қазақстан || 170 |- | 10 || Рудный || Солтүстік Қазақстан || 105 |- | 11 || Шевченко (Ақтау) || Маңғыстау || 89 |- | 12 || Балқаш || Орталық Қазақстан || 80 |- | 13 || Жезқазған || Орталық Қазақстан || 74 |} == Қазақстанда Совет билігінің орнауы == === 1917 жыл === * 30 қазан — Перовскіде (Қызылорда) Кеңес өкіметі орнады. * Қарашаның басы — Шымкентте Кеңес өкіметі орнады. * 6 қараша — Әулиеатада (Жамбыл) Кеңес өкіметі орнады. * 14 қараша — Орынборда Әскери-революциялық комитет құрылып, қалада Кеңес өкіметін жариялады. * 22 қараша — Петропавлда Кеңес өкіметі орнады. * 2 желтоқсан — Ордада (Бөкей Ордасы) Кеңес өкіметі орнады. * 2–12 желтоқсан — Батыс Сібір Кеңестерінің съезі Дала өлкесінде (Ақмола және Семей облыстары) Кеңес өкіметін жариялады. * 25 желтоқсан — Қостанай мен Ақмолада Кеңес өкіметі орнады. === 1918 жыл === * 8 қаңтар — Ақтөбеде Кеңес өкіметі орнады. * 12 қаңтар — Атбасарда Кеңес өкіметі орнады. * 15–16 қаңтар — Орал облыстық шаруалар депутаттарының съезі облыста Кеңес өкіметін орнату туралы шешім қабылдады. * 18 қаңтар — Өскеменде Кеңес өкіметі орнады (және Орынбор ақ гвардияшылардан толық азат етілді). * 19 қаңтар — Павлодарда Кеңес өкіметі орнады. * 16–17 ақпан — Семейде Кеңес өкіметі орнады. * 2–3 наурыз — Верный қаласында (Алматы) Кеңес өкіметі орнады. == Негізгі саяси оқиғалар == * 1920 жылғы 26 тамыз — [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз (Қазақ) Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының]] (АКСР) құрылуы. * 1921 жылғы 14 наурыз — Верный қаласының атауы Алматы болып өзгертілді. * 1925 жылғы ақпан — Астананың [[Орынбор|Орынбордан]] [[Қызылорда|Қызылордаға]] көшірілуі. * 1925 жылғы 15–19 сәуір — Қазақ халқының тарихи дұрыс атауын қалпына келтіру және Қырғыз АКСР-ін Қазақ АКСР-і деп өзгерту туралы қаулы. * 1928 жылғы 27 тамыз — Ірі бай-феодалдардың мал-мүлкін тәркілеу және жер аудару туралы декрет. * 1929 жылғы мамыр — Астананың [[Қызылорда|Қызылордадан]] [[Алматы|Алматыға]] көшірілуі. * 1936 жылғы 5 желтоқсан — [[КСРО Конституциясы (1936)|КСРО-ның жаңа Конституциясының]] қабылдануы; [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]-інің одақтас республикаға ([[Қазақ советтік социалистік республикасы|Қазақ КСР]]) айналуы. * 1937 жылғы мамыр-маусым — [[Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)|Қазақстан Коммунистік партиясының]] құрылуы. * 1978 жылғы 20 сәуір — [[Қазақ КСР Конституциясы (1978)|Қазақ КСР Конституциясының]] қабылдануы. * 1979 жылғы 16 маусым — 1954 жылғы тың игеруге байланысты жазушылар конференциясы. === Тың игеру және экономикалық науқандар === * 1954 жылғы 2 наурыз — КОКП ОК пленумының «Елде астық өндіруді одан әрі ұлғайту және тың және тыңайған жерлерді игеру туралы» қаулысы. * 1954 жылғы 27 маусым — Қостанайға алғашқы [[Тың игеру|тың игеруші]] еріктілердің келуі. * 1956 жылғы 10 қазан — Қазақстан [[Колхоз|колхоздары]] мен [[Совхоз|совхоздарының]] мемлекетке 1 млрд пұт астық тапсыруы. * 1960 жылғы 26 желтоқсан — Қазақ КСР құрамында [[Тың өлкесі|Тың өлкесінің]] (Целинный край) құрылуы. * 1961 жылғы 20 наурыз — [[Ақмола]] қаласының атауы [[Целиноград]] болып өзгертілуі. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''Қазақстанда тың және тыңайған жерлерді игеру (1954–1960 жж., мың га)''' |- ! rowspan="2" | Облыстар ! colspan="7" | Жылдар ! rowspan="2" | 1954–1960<br>барлығы |- ! 1954 ! 1955 ! 1956 ! 1957 ! 1958 ! 1959 ! 1960 |- | style="text-align:left;" | Целиноград облысы | 1644 || 1734 || 155 || 118 || 283 || 138 || 236 || 4308 |- | style="text-align:left;" | Көкшетау облысы | 1428 || 928 || 44 || 51 || 124 || 39 || 120 || 2734 |- | style="text-align:left;" | Павлодар облысы | 1021 || 1185 || 406 || 46 || 294 || 187 || 259 || 3398 |- | style="text-align:left;" | Қостанай облысы | 1710 || 2602 || 185 || 180 || 339 || 125 || 471 || 5612 |- | style="text-align:left;" | Солтүстік Қазақстан облысы | 759 || 270 || 13 || 18 || 155 || 40 || 75 || 1330 |- ! style="text-align:left;" | Республика бойынша ! 8531 !! 9436 !! 1908 !! 1064 !! 1877 !! 1020 !! 1648 !! 25484 |} === Ғылым және ғарышты игеру === * 1867 ж. — Орынборда Орыс географиялық қоғамы бөлімшесінің ашылуы. * 1932 жылғы 8 наурыз — КСРО Ғылым академиясының Қазақстандық базасының құрылуы. * 1946 жылғы 1 маусым — Қазақ КСР Ғылым академиясының ашылуы. * 1949 жылғы 25 қыркүйек — КСРО-да атом бомбасының сыналғаны туралы ТАСС хабарламасы (Семей полигоны меңзелуде). * 1957 жылғы 4 қазан — КСРО-да әлемдегі тұңғыш Жердің жасанды серігінің ғарышқа ұшырылуы (Байқоңырдан). * 1961 жылғы 12 сәуір — Ю.А. Гагариннің «Восток» ғарыш кемесімен әлемдегі тұңғыш ғарышқа ұшуы (Байқоңырдан). === Білім беру және мәдени саясат === * 1841 ж. — Бөкей Ордасында қазақ балаларына арналған орыс мектебінің ашылуы. * 1850 ж. — Орынборда қазақ балаларына арналған тұңғыш зайырлы жетіжылдық мектептің ашылуы. * 1919 жылғы 26 желтоқсан — Сауатсыздықты жою туралы декрет. * 1928 жылғы қыркүйек — Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының ашылуы. * 1929 жылғы 20 желтоқсан — Латын әліпбиіне көшу туралы қаулы. * 1930 жылғы 27 тамыз — Республикада жалпыға бірдей міндетті бастауыш білім беруді енгізу туралы қаулы. * 1934 жылғы 15 қаңтар — Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) ашылуы. * 1940 жылғы 10 қараша — Орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге (кириллица) көшу туралы заң. * 1957 жылғы 7 желтоқсан — Жалпыға бірдей міндетті оқыту туралы Жарлық. * 1959 жылғы 28 наурыз — Мектептің өмірмен байланысын нығайту туралы заң. === Көлік және ірі құрылыстар === * 1903–1905 жж. — Орынбор — Ташкент темір жолының салынуы. * 1930 жылғы 1 мамыр — Түркістан-Сібір (Түрксіб) темір жолының ашылуы. * 1953 жылғы 27 қазан — Мойынты — Шу темір жол желісінің пайдалануға берілуі. * 1953 жылғы 20 желтоқсан — Ақмола — Павлодар темір жол желісінің пайдалануға берілуі. * 1964 жылғы 29 маусым — Мақат — Ақтау темір жол магистралі құрылысының аяқталуы. * 1970 жылғы 2 шілде — Ертіс — Қарағанды каналы құрылысының аяқталуы. * 1970 жылғы 25 желтоқсан — Алматы — Фрунзе (Бішкек) — Ташкент автомагистралі құрылысының аяқталуы. * 1975 жылғы 26 желтоқсан — Ту-144 дыбыстан жүйрік жолаушылар ұшағының Мәскеу — Алматы бағыты бойынша алғашқы тәжірибелік ұшуы. === Мәдениет және өнер === * 1926 жылғы 13 қаңтар — Қазақ мемлекеттік драма театрының ашылуы. * 1934 жылғы 13 қаңтар — Қазақ мемлекеттік музыкалық театрының (қазіргі Абай атындағы Опера және балет театры) ашылуы. * 1941 ж. — «Қазақфильм» студиясы өз жұмысын бастады. * 1975 жылғы 7 мамыр — Алматыда Кеңестік Отанның бостандығы мен тәуелсіздігі жолында қаза тапқандарға арналған Даңқ мемориалының ашылуы. * 1975 жылғы 11–13 қыркүйек — Алматыда әл-Фарабидің туғанына 1100 жыл толуына арналған ғылыми конференция өтті. === Әлеуметтік сала және халық санағы === * 1897 ж. — Ресей империясында халықты жалпыға бірдей санау жүргізілді. * 1959 жылғы 15–22 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. * 1967 жылғы 14 наурыз — Кәсіпорындар мен мекемелердің жұмысшылары мен қызметшілері екі демалыс күні бар бес күндік жұмыс аптасына көшірілді. * 1970 жылғы 15 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. * 1979 жылғы 17–22 қаңтар — Бүкілодақтық халық санағы. === Ұлы Отан соғысы кезеңі (1941–1945) === * 1941 жылғы 16 қараша — Волоколамск тас жолындағы Дубосеково айрығында 28 гвардияшы-панфиловшылардың ерлігі. * 1941 жылғы 14 қараша — Республикада ұлттық әскери құрамаларды жасақтау туралы қаулы қабылданды. * 1941 жылғы 11 желтоқсан — Эвакуацияланған кәсіпорындарды орналастыру және іске қосу жөніндегі комиссия құрылды. * 1944 жылғы 2 сәуір — Кеңес Одағының Батыры атағын беру туралы Жарлық жарияланды (құжатта А. Молдағұлова мен М. Мәметованың есімдері осы жылдар аралығында көрсетілген). * 1945 жылғы 9 мамыр — Фашистік Германияны жеңген Жеңіс күні. === Өнеркәсіп === * 1784 жыл — Ф. Риддердің Алтайда қорғасын-күміс кеніштерін ашуы. * 1791 жыл — Зырян кеніштері жұмысының басталуы. * 1896 жыл — Зырян тау-кен өндірісі қоғамының құрылуы. * 1904 жыл — «Қырғыз (Қазақ) тау-кен өндірісі акционерлік қоғамының» құрылуы. * 1911 жыл — Доссорда мұнай кәсіпшілігінің ашылуы. * 1918 жылғы 11 мамыр — РКФСР ХКК-нің Қырғыз тау-кен өндірісі акционерлік қоғамының кәсіпорындарын, Спасск мыс қорыту зауытын, Батыс Сібір кеніштерін және Риддер қоғамының кәсіпорындарын мемлекет меншігіне алу туралы қаулысы. * 1930 жылғы наурыз — Ақтөбе химия комбината құрылысының басталуы. * 1931 жылғы 15 тамыз — БК(б)П ОК-нің Қарағандыда еліміздің үшінші көмір базасын құру туралы шешімі. * 1934 жылғы қаңтар — Шымкент қорғасын зауытының бірінші кезегі іске қосылды. * 1938 жылғы 24 қараша — Балқаш мыс қорыту зауытының 1-ші кезегі іске қосылды. * 1941 жылғы — Өнеркәсіпті әскери өнім шығаруға көшіру жоспарларының бекітілуі. * 1942 жылғы 24 қыркүйек — БК(б)П ОК-нің Қарағанды көмір бассейнінде көмір өндіруді арттыру туралы қаулысы. * 1943 жылғы 20 қаңтар — Ақтөбе ферроқорытпа зауыты елімізге алғашқы өнімін берді. * 1944 жылғы 31 желтоқсан — Теміртау қаласында Қазақстандағы тұңғыш металлургиялық зауыттың іске қосылуы. * 1946 жылғы 10 желтоқсан — Қаратау тау-кен химия комбинаты іске қосылды. * 1947 жылғы 18 қыркүйек — Өскемен жылу электр орталығы (ЖЭО) өндірістік ток берді. * 1947 жылғы 25 қыркүйек — Өскемен мырыш зауыты іске қосылды. * 1952 жылғы 25 маусым — Өскемен қорғасын-мырыш зауыты іске қосылды. * 1953 жылғы 1 шілде — Өскемен СЭС-і іске қосылды. * 1957 жылғы 25 тамыз — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының құрылысы басталды. * 1960 жылғы 4 қаңтар — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының 1-ші кезегі іске қосылды. * 1960 жылғы 2 шілде — Қарағанды металлургиялық комбинатының алғашқы домна пеші іске қосылды. * 1960 жылғы 14 тамыз — Бұқтырма СЭС-інің бірінші агрегаты пайдалануға берілді. * 1960 жылғы 1 желтоқсан — Қарағанды металлургиялық зауытының 1-ші кокс батареясы іске қосылды; алғашқы қазақстандық кокс алынды. * 1961 жылғы 25 қараша — Қазақстанда синтетикалық каучук өндірісі басталды. * 1962 жылғы 3 қаңтар — Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатының 2-ші кезегі іске қосылды. * 1962 жылғы 1 қазан — Қазақстан Магниткасының бірінші мартен пеші іске қосылды. * 1962 жылғы 21 желтоқсан — Қарағанды металлургиялық зауытының 4-ші кокс батареясы іске қосылды (кокс-химия өндірісінің бірінші кезегінің құрылысы аяқталды). * 1965 жылғы шілде — Өзен мұнай-газ кен орнының бірінші кезектегі нысандарының құрылысы аяқталды, алғашқы Маңғыстау мұнайы алынды. * 1965 жылғы қазан — Жетіқара асбест комбинатының бірінші кезегі іске қосылды. * 1968 жылғы 18 қаңтар — Ермак (Ақсу) ферроқорытпа зауыты іске қосылды. * 1970 жылғы 18 сәуір — Қарағанды металлургиялық зауытында алғашқы қазақстандық конвертерлік болат алынды. * 1970 жылғы 3 шілде — Ермак зауытының қорыту цехы толық жобалық қуатында іске қосылды; Соколов-Сарыбай комбинатында ылғалды магниттік айыру фабрикасы іске қосылды. * 1970 жылғы 4 желтоқсан — «Екібастұзкөмір» комбинатының №5 Ертіс көмір кенішінің бірінші кезегі іске қосылды. * 1970 жылғы 20 желтоқсан — Қапшағай СЭС-і ток берді. * 1970 жылғы 24 желтоқсан — Саяқ мыс кеніші іске қосылды. * 1971 жылғы 26 наурыз — Қарағанды металлургиялық комбинатында №3 қуатты домна пеші іске қосылды. * 1976 жылғы 4 тамыз — Қазақ КСР-інің жер қойнауы туралы кодексі бекітілді. * 1978 жылғы 27 желтоқсан — Химия алыбы — Жаңа Жамбыл фосфор зауыты іске қосылды. == [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесі]] == * 1938 жылғы 24 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне алғашқы сайлау. * 1938 жылғы 15–17 шілде — 1-ші шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-ші сессиясы. * 1940 жылғы 10 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге көшу туралы заң қабылдады. * 1941 жылғы 16 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Қазақ КСР мемлекеттік әнұраны туралы» Жарлығы. * 1941 жылғы 17 қараша — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Қазақ КСР-інің 25 жылдығына арналған мерейтойлық сессиясы. * 1942 жылғы 28 мамыр — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы мен ХКК Ленинград қорғаушыларына хат жолдады. * 1947 жылғы 16 ақпан — 2-ші шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сайлауы. * 1957 жылғы 7 желтоқсан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Қазақ КСР-інде балаларды жалпыға бірдей міндетті оқыту туралы» Жарлығы. * 1959 жылғы 28 наурыз — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі «Мектептің өмірмен байланысын нығайту және Қазақ КСР-інде халыққа білім беру жүйесін одан әрі дамыту туралы» заң қабылдады. * 1959 жылғы 4 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сессиясы «Өнеркәсіп пен құрылысты басқаруды ұйымдастыруды одан әрі жетілдіру туралы» заң қабылдады. * 1961 жылғы 20 наурыз — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Ақмола қаласын Целиноград деп өзгерту туралы Жарлығы. * 1962 жылғы 6 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі «Қазақ КСР ауыл халқына мәдени қызмет көрсетуді жақсарту шаралары мен жай-күйі туралы» қаулы қабылдады. * 1963 жылғы 3 наурыз — 6-шы шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне және жергілікті кеңестерге сайлау. * 1968 жылғы 20 желтоқсан — «Қазақ КСР еңбекшілер депутаттарының ауылдық, поселкелік Кеңестері туралы» заң қабылданды. * 1971 жылғы 13 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау. * 1973 жылғы 15 тамыз — Қазақстан Компартиясы ОК мен Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің республикаға Халықтар достығы орденін тапсыруға арналған бірлескен салтанатты мәжілісі. * 1975 жылғы 14 маусым — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау. * 1977 жылғы 16 ақпан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының республика құрамында жаңа аудандар құру туралы Жарлығы жарияланды. * 1978 жылғы 20 сәуір — Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы (Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі қабылдады). * 1978 жылғы 20 желтоқсан — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне сайлау туралы Заң бекітілді. == [[Қазақстан Коммунистік партиясы|Қазақстан Компартиясының]] съездері == * 1937 жылғы 5–9 маусым — Қазақстан КП-ның 1-ші съезі. * 1938 жылғы 4–14 шілде — Қазақстан КП(б)-ның 2-ші съезі. * 1940 жылғы 10–18 наурыз — Қазақстан КП(б)-ның 3-ші съезі. * 1949 жылғы 25 ақпан – 1 наурыз — Қазақстан КП(б)-ның 4-ші съезі. * 1951 жылғы 15–18 желтоқсан — Қазақстан КП(б)-ның 5-ші съезі. * 1952 жылғы 20–24 қыркүйек — Қазақстан КП(б)-ның 6-шы съезі. * 1954 жылғы 16–18 ақпан — Қазақстан КП-ның 7-ші съезі. * 1956 жылғы 24–27 қаңтар — Қазақстан КП-ның 8-ші съезі. * 1959 жылғы 14–15 қаңтар — Қазақстан КП-ның кезектен тыс 9-шы съезі. * 1960 жылғы 10–12 наурыз — Қазақстан КП-ның 10-шы съезі. * 1961жылғы 27–29 қыркүйек — Қазақстан КП-ның 11-ші съезі. * 1966 жылғы 10–12 наурыз — Қазақстан Компартиясының 12-ші съезі. * 1971 жылғы 24–26 ақпан — Қазақстан Компартиясының 13-ші съезі. * 1976 жылғы 4–6 ақпан — Қазақстан Компартиясының 14-ші съезі. * 1981 жылғы 4–6 ақпан — Қазақстан КП-ның 15-ші съезі === [[Қазақстан Лениншіл Коммунистік Жастар Одағы|Қазақстан ЛКЖО (Комсомол)]] съездері === * 1937 жылғы 2–9 қазан — Қазақстан комсомолының 1-ші съезі (өлкелік ұйымның Қазақстан ЛКЖО болып қайта құрылуы). * 1939 жылғы 12–21 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 2-ші съезі. * 1940 жылғы 25–30 қыркүйек — Қазақстан ЛКЖО-ның 3-ші съезі. * 1948 жылғы 3–4 маусым — Қазақстан ЛКЖО-ның 4-ші съезі. * 1950 жылғы 10–11 шілде — Қазақстан ЛКЖО-ның 5-ші съезі. * 1953 жылғы 2–3 сәуір — Қазақстан ЛКЖО-ның 6-шы съезі. * 1955 жылғы 3–4 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 7-ші съезі. * 1955 жылғы 20–22 желтоқсан — Қазақстан ЛКЖО-ның 8-ші съезі. * 1958 жылғы 20–22 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 9-шы съезі. * 1962 жылғы 27–28 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 10-шы съезі. * 1966 жылғы 20–21 сәуір — Қазақстан ЛКЖО-ның 11-ші съезі. * 1970 жылғы 11–12 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 12-ші съезі. * 1974 жылғы 18–19 ақпан — Қазақстан ЛКЖО-ның 13-ші съезі. * 1978 жылғы 9–10 наурыз — Қазақстан ЛКЖО-ның 14-ші съезі == Қоғамдық ұйымдар == === [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан Жазушылар одағының]] съездері === * 1934 жылғы 12–20 маусым — Қазақстан жазушыларының 1-ші съезі. * 1939 жылғы 21–26 маусым — Қазақстан жазушыларының 2-ші съезі. * 1954 жылғы 3–8 қыркүйек — Қазақстан жазушыларының 3-ші съезі. * 1959 жылғы 9–11 наурыз — Қазақстан жазушыларының 4-ші съезі. * 1966 жылғы Мамыр — Қазақстан кеңес жазушыларының 5-ші съезі. * 1971 жылғы 26 мамыр — Қазақстан жазушыларының 6-шы съезі. * 1976 жылғы 15 сәуір — Қазақстан кеңес жазушыларының 7-ші съезі. === Газет пен журналдар === * 1919 жылғы 17 желтоқсан — [[Егемен Қазақстан|'''«Социалистік Қазақстан»''']] газетінің шығуы (1919 — «Ұшқын», 1920 — «Еңбек туы» , 1921 — «Еңбекшіл қазақ» , 1925 — «Еңбекші қазақ» , 1932 — «Социалды Қазақстан» , 1937 жылдан бастап — «Социалистік Қазақстан», 1991 жылдан бастап «Егеменді Қазақстан»). * 1920 жылғы 1 қаңтар — [[Казахстанская правда|'''«Казахстанская правда»''']] газетінің шығуы (1920 — «Известия Киргизского края» , 1921 — «Степная правда», 1923 — «Советская степь» , 1932 жылдан бастап — «Казахстанская правда»). * 1920 жылғы қыркүйек — "Партийная жизнь Казахстана" журналының шығуы (1921–25 — «Известия Киробкома РКП(б)» , 1925–26 — «Красный Казахстан» , 1927–30 — «За партию» , 1931–52 — «Большевик Казахстана» , 1952–57 — «Коммунист Казахстана», 1958 жылдан бастап — «Партийная жизнь Казахстана»). * 1921 жылғы 22 наурыз — [[Жас Алаш (газет)|'''«Лениншіл жас»''']] газетінің шығуы (1921 — «Жас алаш» , 1922 — «Жас қайрат» , 1927 жылдан бастап — «Лениншіл жас» ). * 1921 жылғы қыркүйек — «Қазақстан коммунисі» журналының шығуы (1925–29 — «Қызыл Қазақстан» , 1930–31 — «Ауыл коммунисі» , 1931–52 — «Қазақстан большевигі» , 1952–57 — «Қазақстан коммунисі»). * 1921 жылғы 21–22 желтоқсан — Орынборда Киробком РК(б)П органы «Красный Киргизстан» (Қазақстан) журналының шығуы. * 1922 жылғы 16 қаңтар — «Ленинская смена» газетінің шығуы (1922 — «Юношеская правда», 1924 — «Комсомолец», 1928 жылдан бастап — «Ленинская смена» ). * 1923 жылғы ақпан — «Темір қазық» журналының шығуы. * 1923 жылғы 1 шілде — «Қазақстан» журналының шығуы. * 1925 жылғы мамыр — «Әйел теңдігі» (қазіргі «Қазақстан әйелдері») журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1925 жылғы тамыз — «Жаңа мектеп» (қазіргі «Қазақстан мектебі») журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1927 жылғы ақпан — [[Жұлдыз (журнал)|«Жаңа әдебиет»]] (қазіргі «Жұлдыз» ) журналының бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1933 жылғы тамыз — «Простор» журналының бірінші нөмірінің шығуы. * 1934 жылғы 10 қаңтар — [[Қазақ әдебиеті (газет)|«Қазақ әдебиеті»]] газетінің бірінші нөмірінің жарық көруі. * 1936 жылғы маусым — «Қазақстан ауыл шаруашылығы» журналының шығуы. * 1937 жылғы маусым — «Жас большевик» журналының шығуы. * 1938 жылғы сәуір — «Агитатор Казахстана» журналының шығуы. * 1938 ж. — «Ленин кичи» («Ленин туы») газетінің жарық көруі. * 1944–1956 жж. — «Жаңа өмір» журналының жарық көруі. * 1956 жылғы наурыз — «Ара» журналының жарық көруі. * 1957 жылғы 1 наурыз — Ұйғыр тіліндегі «Коммунизм туги» газетінің бірінші нөмірінің шығуы. * 1958 жылғы сәуір — «Кооператор Казахстана» журналының шығуы. * 1958 жылғы шілде — [[Балдырған журналы|«Балдырған»]] журналының шығуы. * 1958 жылғы шілде — «Мәдениет және тұрмыс» журналының шығуы. * 1969 жылғы маусым — [[Жалын (журнал)|«Жалын»]] альманағының шығуы. {{Кеңестік республикалар}} [[Санат:Қазақ КСР]] [[Санат:КСРО одақтық республикалары]] ao8s69j7nbzyvkr8vxbj1funaehddxl 0 1666 3600570 3594957 2026-05-06T05:03:22Z Casserium 68287 /* */ 3600570 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Қызылорда облысы |ту = |елтаңба = Kyzylorda province seal.svg |карта = Kyzylorda in Kazakhstan.svg |әкімшілік бірліктің картасы = Kyzylorda Region.png |lat_dir = N |lat_deg = 45 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 64 |lon_min = 0 |lon_sec = |region = KZ |облыс орталығы = [[Қызылорда]] |құрылған уақыты = [[15 қаңтар]] [[1938 жыл]]ы |аудандар саны = 7 |ауылдық округтер саны = 142 |кенттік әкімдіктер саны = 2 |қалалық әкімдіктер саны = 4 |ауылдар саны = 230 |тұрғыны = {{өсім}} 846 432 <ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =6 |тығыздығы = 3,7 |тығыздығы бойынша орны = 14 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 96,54 %<br />[[орыстар]] 1,70 %<br />[[корейлер]] 0,85 % <br />басқалары 0,91 % (2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |жер аумағы = 226 076 |жер аумағы бойынша орны = 3- |су ауданы = |ЖІӨ =2860,03 ₸ млрд.<ref>{{cite web | url=https://stat.gov.kz/upload/iblock/253/lveis2zgfqjjqwg9a0ylieppvk0znjuj/%D0%91-01-24-%D0%9A%20(%D0%BA%D0%B0%D0%B7).pdf | title=Қазақстан Республикасының жалпы өңірлік өнімі (2023ж. қаңтар-желтоқсан) | access-date=2025-07-26 }}</ref> |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы =2023 |жан басына шаққанда ЖІӨ =3,41 ₸ млн. |экономикалық аудан = [[Оңтүстік Қазақстан]] |ресми тілі = [[қазақ тілі]] |әкімі = |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Қызылорда қаласы, Сұлтан Бейбарыс көшесі, №1 |ISO 3166-2 коды = KZ-KZY |телефон коды = +7 7242 xx-xx-xx |пошта индекстері = 12xxxx |марапаттары = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda?lang=kk Қызылорда облысының әкімдігі |ортаққордағы санаты = Kyzylorda Province }} '''Қызылорда облысы''' — [[Оңтүстік Қазақстан|Қазақстанның оңтүстігінде]] орналасқан [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облысы]]. Облыс 1938 жылғы 15 қаңтарда құрылған. Жер аумағы 226 мың км² (Қазақстан жерінің 8,3% -ы). Тұрғыны 783 099 адам, орташа тығыздығы 1 км²-ге шаққанда 3,4 адамнан келеді (2018).<ref>[http://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT250955 2018 жылдың 1 қаңтарға Қазақстан Республикасы халқының облыстар, қалалар және аудандар бойынша саны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420185347/https://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT250955 |date=2021-04-20 }}</ref> Облыс орталығы — [[Қызылорда]] қаласы. 1997 жылғы 17 маусымда [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің жарлығымен қаланың орысша транскрипциясы Кзыл-Ордадан Кызылордаға, ал облыс аты Кзыл-Орда облысынан Кызылорда облысына өзгертілді. Қызылорда облысы [[Арал теңізі]]нің шығысында, [[Сырдария]] өзенінің төменгі ағысында және [[Тұран ойпаты]]нда орналасқан. Қазақстан Республикасының бірнеше облыстарымен, оның ішінде шығыс және оңтүстік–шығысында [[Түркістан облысы]]мен, солтүстігінде – [[Ұлытау облысы]]мен, солтүстік-батысында [[Ақтөбе облысы]]мен және оңтүстік-батысында [[Қарақалпақстан]]мен, оңтүстігінде Өзбекстанның [[Науаи облысы]]мен шектеседі. Жер көлемі жөнінен республика бойынша 3-орында. == Тарихы == ==== Ежелгі дәуір ==== Қызылорда облысының басым бөлігі кезінде [[Сақтар|сақ]]-[[Массагеттер|массагет]] иелігінде болған, қалған бөлігін [[қаңлылар]] басқарған. [[Ғұндар|Ғұн]] тайпаларының батысқа қоныс аударуы кезінде Сырдарияның төменгі ағыстарына жетті. Б.з. 93 жылы Арал маңын мекендеген ғұндар [[Ақ ғұндар|эфталиттер]] мемлекетінің негізін қалайды. 427 жылы эфталиттер [[Үндістан]]ға жорықтары нәтижесінде Сотүстік-Батыс Үндістан, [[Орта Азия]], Шығыс Иран және [[Ауғанстан]] территориялары кірген үлкен мемлекетті құрайды. VIII ғасырда Орталық Азияны және Қазақстан оңтүстігін [[арабтар]] бағындырып [[Ислам]] дінін таратады. IX-X ғасырларда Сырдарияның төменгі және ортаңғы ағыстарында [[Оғыз мемлекеті|оғыз тайпаларының]] ерте феодалдық мемлекеті құралады. Ортағасырлық қалалардың [[Ұлы Жібек жолы]] бойында орналасуы оғыз тайпаларына пайда әкелді ХІІІ ғасырларда [[Моңғол шапқыншылығы|моңғолдардың шапқыншылықтары]] нәтижесінде [[Жент]], [[Сығанақ]], [[Асанас]], [[Өзкент]], [[Баршынкент]], [[Жанкент (көне қала орны)|Жанкент]] қалалары қиратылды. [[Әбілқайыр хан (Өзбек хандығы)|Әбілқайыр хан]]ның билігі кезінде [[Әбілхайыр хандығы|көшпелі өзбектер хандығы]]ның орталығы Сығанақ қаласы болған. XV ғасырдың ортасында қала аймақтың әкімшілік орталығына айналды. XVI ғасырда Сырдарияның оң жағалауы [[Қазақ хандығы]]ның қарамағына енді. [[File:Perovsk seal. Kyzylorda.jpg|thumb|right|300px|Перовск қаласының таңбасы]] ==== Ресей империясы ==== Ақмешіт [[1820 жыл]]ы [[Қоқан хандығы]] кезінде Сырдария бойында алғаш қорған ретінде салынған. Оның ішіндегі ақ кірпіштен өрілген мешіттің түсіне сай бекініс Ақмешіт деп аталды. [[1847 жыл]]дан бастап [[Ресей империясы|патшалық Ресей]] Сыр жағалауы мен Аралды өз империясына қосу саясатын бастады; [[1853 жыл]]ғы [[28 шілде]]де Орынбор генерал-губернаторы [[Василий Алексеевич Перовский|В.А.Перовский]] Сыр қазақтарын қорғауды сылтауратып орыс әскерлерімен қамалға басып кіріп, қоқандықтарды қаладан қуып шығады. Қала Перовск аталып, [[1867 жыл]]ы ол Сырдария уезінің орталығына айналады. Қалада 4 сыныптық мектеп, кірпіш зауыты, жел диірмен, ұста дүкендері жұмыс істей бастайды. 1867 жылы [[Түркістан генерал-губернаторлығы]] құрылған кезде осы қамал [[Болыс (әкімшілік бөлініс)|болыс орталығы]] болып, қала мәртебесін алды. Бастауыш мектептер ашылды, кірпіш зауыты, жел диірмендері, шеберханалар мен дүкендер жұмыс істей бастады. Қалада мешіттермен қатар шіркеулер де жұмыс жасады – 70-жылдардан бастап қалада мұсылман мешіттері пайда болды; [[1868 жыл]]ы Перовскіде уездік пошта бөлімі ашылды; [[1905 жыл]]ы [[Түрксіб|«Оренбург-Ташкент»]] темір жолы қолдануға берілгеннен кейін үйлестіруші логистикалық құрылым (бекеттер, вокзал, депо, қоймалар) салынды; ==== Кеңес Өкіметі ==== [[1917 жыл]]дың [[30 қазан]]ында Перовскіде [[Кеңес үкіметі|Кеңес билігі]] орнады. [[1922 жыл]]ы қала қайтадан Ақмешіт деп аталды. Осы жылы бірінші ағаш өңдейтін ұстахана ашылды, кірпіш зауыты қалпына келтірілді; [[1925 жыл]]ы [[15 сәуір]]де қалада [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ Автономдық Республикасы]]ның Бүкілодақтық еңбекшілер съезді болды, сол жерде қаланы Қызыл-Орда («қызыл астана») деп атау және оған республика астанасы дәрежесін беру шешімі қабылданды. Сол уақыттағы қала халқының саны 22 мың 577 адам болатын. Осы жылдары бірінші рет электроэнергиясы қосылды, қаланың барлық жерлерінде құрылыс жүріп жатты, жаңа үлгідегі үйлер салынды, оқу орындары, халық ағарту институттары және т.б. тұрғызылды; [[1929 жыл]]ы Астана [[Алматы]] қаласына көшірілді, ал Қызыл-Орда округ орталығы болды; 1930–1940 жылдары аймақтың және қаланың халық саны [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-ның басқа бөліктерінен келгендердің: саяси қуғындардың, [[Белорус Кеңестік Социалистік Республикасы|Белоруссия]] мен Батыс [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украина]]дан депортирленген [[поляктар]]дың, [[немістер]]дің, [[Корейлер|кәрістер]]дің, [[Қырым]] мен [[Солтүстік Кавказ]] халықтарының [[Нацистік Германия]] жаулап алған аймақтардың эвакуанттарының есебінен едәуір артты; 1938 жылғы 15 қаңтарда Қызылорда облысы құрылып, Қызылорда қаласына облыс орталығының дәрежесі берілді; 1960–1970 жылдары целлюлиттік-картонды, механикалық, күріш зауыттарымен және аяқ-киім фабрикасымен қатар Гагарин, Титов Қыстағы секілді тұрғын-үй кешендері құрылды. Осы жылдары «Главриссовхпзстрой» тресті ашылды. ==== Тәуелсіз Қазақстан ==== 1997 жылғы 17 маусымда Қазақстан Президентінің Жарлығымен қаланың Қызыл-Орда атауы Қызылорда, ал облыс атауы Қызыл-Орда атауынан Қызылордаға ауысты. 1992 жылғы қаңтарда [[Возрождение аралы]]нда сынақ полигоны жабылды, бұл [[оба]], [[жамандат]], [[лепра]] ауруларының таралуына тосқауыл болды. [[Барсакелмес қорығы|«Барсакелмес» қорығын]]дағы өмір қайта басталды. == Әкімшілік құрылымы == Солтүстігінде [[Қарағанды облысы|Қарағанды]], солтүстік-батысында [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] облыстарымен, оңтүстік-батысы мен оңтүстігінде [[Өзбекстан]] мемлекетімен, шығысында [[Түркістан облысы|Түркістан]] облысымен шектеседі. Облыс құрамында 7 әкімшілік [[аудан]], 1 қала облыс орталығы — [[Қызылорда]], 1 республикалық маңызы бар қала — [[Байқоңыр (қала)|Байқоңыр]] бар: {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Облыс аудандары мен қалалары !! Орталығы !! Жер аумағы, км² !! 2021 |- | [[Арал ауданы]] || [[Арал (қала)|Арал қаласы ]] || 68 400 || 77 211 |- | [[Қазалы ауданы]] || [[Әйтеке би кенті]] || 37 400 || 77 107 |- | [[Қармақшы ауданы]] || [[Жосалы (Қызылорда облысы)|Жосалы кенті]] || 31 000 || 51 730 |- | [[Жалағаш ауданы]] || [[Жалағаш (Қызылорда облысы)|Жалағаш кенті]] || 27 100 || 35 483 |- | [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]] || [[Тереңөзек (Қызылорда облысы)|Тереңөзек кенті]] || 39 100 || 37 616 |- | [[Шиелі ауданы]] || [[Шиелі (Қызылорда облысы)|Шиелі кенті]] || 34 300 || 83 808 |- | [[Жаңақорған ауданы]] || [[Жаңақорған|Жаңақорған кенті]] || 16 600 || 78 742 |- | colspan = "2"| [[Қызылорда]] қаласы | 240 || 388 239 |-bgcolor="#FFEFD5" | colspan = "2"| [[Байқоңыр (қала)|Байқоңыр]] қаласы | 55 || 34 295 |} === Табиғи ресурстары === Аймақтың кен байлықтары толық зерттелмеген. Кен байлықтарынан [[ас тұзы]], [[Сульфаттар|сульфат]], [[мирабилит]], [[тенардит]] тұздарының өнеркәсіптік маңызы зор. Құрылысқа қажетті ұсақ [[қиыршықтас]]тар, [[әйнек]] және [[шыны]] [[бұйым]]дарын жасайтын [[кварц құмы]], [[қыш]], [[гипс]], [[алебастр]], [[цемент]] балшығы, құрылыс тастары, [[әктас]], [[тақтатас]] (Майлыбас), [[қоңыр көмір]] (Құланды) кен байлықтарының мол қоры бар. Қызылорда облысы түсті [[Металдар|метал]] кені бойынша Қазақстанда 3-орын алады. Сонымен қатар ас тұзы 60%, [[мұнай]] мен [[газ конденсат]]ы 21,4%, [[мырыш]] 15,1%, [[Уран (химиялық элемент)|уран]] қоры 14%. Оңтүстік Торғай иінінің облысы бөлігінде 350 млн.т мұнай, 100 млрд.м³ газ қоры анықталды. Арал теңізі маңында 73 млн.т мұнай, 2 трлн.30 млрд.м³ газ қоры бар. === Су қоры === [[Сурет:Syrdrya River.jpg|thumb|left|180px|Сырдария өзені]] Облыс жерімен Сырдария өзенінің 1 мың км-ге жуық төменгі ағысы өтеді. 1956 жылғы маусымда Сырдария өзенінде Қызылорда бөгеті іске қосылды. 1958 жылы Сырдарияның ескі арнасы [[Жаңадария (ескі арна)|Жаңадария]]ға өзен суы жіберілді. 1950–1960 жылдары Қызылорда су тораптарының сол жақ және оң жақ [[канал]]дары қазылды. 1969 жылы [[Қазалы]] су торабы егіс даласы мен [[жайылым]]дық жерлерді суғаруға берілді. Өзендер суының [[теңіз]]ге құю мөлшерінің кемуінен Арал теңізі Үлкен Арал және [[Солтүстік Арал теңізі]] болып екі көлге бөлінді. === Флора мен фауна === Облыстың едәуір бөлігін құм басып жатыр. Топырағы [[қоңыр]], құмдақ [[сұр]], [[сортаң]] болып келеді. [[Жусан]], [[бетеге]], [[сексеуіл]], [[жыңғыл]], [[тал]], [[тораңғы]], [[қамыс]] өседі. Ауыл шаруашылығына қолайлы жер аумағының 12%-ы Сырдария өзенінің жайылмасында, 23%-ы [[шөлейт]]те, 65%-ы [[шөл]] аймағында орналасқан. Жануарлар дүниесінен [[ақ бөкен]], [[құлан]], [[қарақұйрық]], [[қасқыр]], [[түлкі]], [[қоян]], [[қарсақ]], [[шибөрі]], [[қосаяқ]], [[күзен]], [[сарышұнақ]] тіршілік етеді. Құстардан [[бүркіт]], [[қаршыға]], [[қырғауыл]], [[қаз]], [[үйрек]], көлдерде балықтың [[алабұға]], [[сазан]], [[жайын]], [[бекіре]] түрлері кездеседі. == Экономикасы == === Қызылорда облысының агроөнеркәсіп кешені === ====Егіс көлемі ==== 2007 жылы облыс бойынша 153,7 мың гектар алқапқа ауыл шаруашылдығы дақылдары орналастырылады. Оның 84,9 мың гектары дәнді дақылдар осының ішінде күріш егісінің үлесі 73,2 мың гектар болып отыр. ====Тұқым шаруашылығы==== Соңғы жылдары облыста сорт жаңалау, сорталмастыру жүйесі қалыптасып келеді. Облыс бойынша 2- бастапқы (бірегей), 3- элита, және 7- І-ІІІ- репродукциялы тұқым өндіретін тұқым шаруашылықтар жұмыс істейді. 2007 жылы тұқым шаруашылықтарын қолдауға 22,1 млн теңге субсидия бөлініп, оның 18,2 млн. теңгесі игерілді, қалған сомасы жоспар бойынша желтоқсан айында игерілді. Өткен жылы өндіріске «Арал 202» жаңа сорты берілсе биылғы жылы облыста қолдануға рұқсат етілген сорттар қатарына «Мадина», «Лиман» және «Ару» сорттары ендіріліп, биылғы жылы «Түгіскен-1» сорты келешегі бар сорттар тізбесіне ендірілді. ====Минералдық тыңайтқыш==== Облыс ауыл шаруашылы тауарын өндірушілер 2006 жылы барлығы 51458 тонна азотты және 8723 тонна фосфорлы минералдық тыңайтқыш пайдаланса, соның 25125 тонна азотты және 614 тонна фосфорлы минералдық тыңайтқышы арзандатылған бағамен алынды. Минералдық тыңайтқыш бағасын арзандатуға бөлінген субсидия толығымен игерілді. Ал, биылғы жылғы қажеттілік 35,9 мың тонна азотты және 8,9 мың тонна фосфорлы және 250 тонна калий тыңайтқышы пайдаланылды. ====Машина-трактор паркін жаңалау==== 2007 жылы облыста ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер тарапынан машина-трактор паркін жаңалауда бір шама жұмыстар жүргізілді, өткен үш жылда шаруашылық құрылымдары барлығы 625 жаңа техника сатып алды. Ал, биылғы жылдың 9 айында, облыс бойынша 270 техника алынды. Оның 205 данасы лизингілік негізде болса, 65 данасы шаруашылықтардың өз қаржысы есебінен алынды. ====ЖЖМ==== Көктемгі дала және егін жинау жұмыстарын жүргізуге 32 мың тонна дизель отыны қажет болса, ол толығымен қамтамасыз етілді. Қолда бар күздік, жаздық бидай толығымен жиналып, барлығы 14,7 мың тонна астық алынды. Дән құрамында клейковинаның төмендігіне байланысты өндірілген бидай мал азығына пайдаланылады. Облыста жоңышқа, дәндік жүгері, картоп, көкөніс, бақша дақылдарын жинау жұмыстары жалғасуда. Облыста картоп, көкөніс, бақша және басқа дақылдарды жинау жұмыстары жүргізілуде. Бүгінгі күнге дәндік жүгері, күнбағыс, мақсары, мақта, сорго дақылдарының егіс көлемі толық жиналса, картоптың – 88,9 %, көкөністің - 95,0 %, бақшаның – 97,0 % жиналып, картоптың 1 гектарынан орташа 129,3 цн өнім жиналса, көкөністен -138,8 цн және бақшадан 151,3 цн. өнім жиналуда. Мал азығын дайындау жұмыстары жалғасуда, бүгінгі күні облыс бойынша барлығы 596,2 мың тн. шөп дайындалса, оның 89 мың тоннасы жоңышқа шөбі. ==== Мал шаруашылығы ==== Облыс бойынша 2007 жылы төрт түлік малдың басын өткен жылмен салыстырғанда мүйізді ірі қара 6,1 пайызға, қой мен ешкі – 3,6, жылқы – 5,0, түйе – 6,9, шошқа 27,5 пайызға көбейіп, мал өнімдерін өндіруде біршама көбейіп отыр. Бүгінгі күні облыста 23 шаруашылық асыл тұқымды мал өсірумен айналысады. Осы шаруашылықтардың ішінде 4 сүт, 1 ет бағытындағы мүйізді ірі қарамен, 8-і асыл тұқымды қаракөл қойымен, 3 шаруашылық жабы және мұғалжар тектес жылқымен, 7-і қазақтың айыр түйесін бағумен айналысады. 2007 жылы осы шаруашылықтарда мүйізді ірі қара-1607 бас, қой- 36362 бас, жылқы- 2497 бас, түйе- 2560 бас болып, 2006 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, мүйізді ірі қара-0,9, қой -0,6, жылқы 7,8, түйе тиісінше 1,4 пайызға көбейген.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.</ref> == Демографиясы == Қызылорда облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007 |- |491 780 |566 365 |651 323 |596 215 |603 804 |607 491 |612 048 |618 249 |625 070 |} {| class="wikitable" |- !2008!! 2009!! 2010!! 2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015 |- |632 234 |677 732 |689 008 |700 502 |712 878 |726 781 |739 776 |753 148 |} '''Халық саны және көші-қоны''' 2025 жылғы 1 қарашаға  облыс халқының саны 845,8 мың адамды құрады, соның ішінде қала тұрғындары – 399,1 мың адам (47%), ауыл тұрғындары – 446,7 мың адам (53%).<ref>https://stat.gov.kz/region/kyzylorda/</ref> Халықтың табиғи өсімі 2025 жылғы қаңтар-қазанда 10178 адамды құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңінде 11931 адам).<ref>https://stat.gov.kz/region/kyzylorda/</ref> 2025 жылғы қаңтар-қазанда туылғандар саны 14020 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға қарағанда 10,6% азайды), қайтыс болғандар саны 3842 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға қарағанда 2,6% көбейді).<ref>https://stat.gov.kz/region/kyzylorda/</ref> Теріс көші-қонның айырмасы қалыптасты және - -10520 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға – -8281 адам), оның ішінде сыртқы көші-қонда оң көші-қон айырмасы  21 адам (13), ішкі көші қонда теріс көші-қонның айырмасы – -10541 (-8294) адам.  <ref>https://stat.gov.kz/region/kyzylorda/</ref> == Мәдениеті == === Қорқыт ата кесенесі === === Көне қалалары === [[Сурет:Altynasar.JPG|thumb|left|180px|Алтынасар қорғаны]] Қызылорда облысы [[Ұлы Жібек жолы]]ның тарихи орталығы болады, оның дәлелі 500-ден астам [[қазақ халқы]]ның мәдени және тарихи ескерткіштердің мекенінің дамуында ерекше орынға ие. Бұл қазақ халқы өкілдерінің [[сәулет]], [[археологиялық ескерткіштер]]і және [[кесене]]лері. Ежелгі жерде өмір сүрген [[Қорқыт]] баба, [[Әйтеке би]] және [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]], [[Жанқожа батыр|Жанқожа]], Бұхарбай, [[Тоғанас батыр Бәйтікұлы|Тоғанас]] [[батыр]]лары халықтың мақтанышы. Осы жерде туған [[Ғани Мұратбаев]], [[Мұстафа Шоқай]] және белгілі жер өңдеуші [[Ыбырай Жақаев]] – өз елінің батыр ұлдары. Олардың аттары өлкетану тарихына кіріп, үйлердің қабырғаларында қашалған. [[Сурет:KorkytAta Memorial Karmakshi 04.jpg|thumb|left|180px|Қорқыт ата мемориалдық кешені]] Тарихи қалалар [[Сауран]] және [[Сығанақ]], археологиялық ескерткіштері және кесенелер [[Сунақ]] Ата, [[Айғожа ишан күмбезі|Айқожа ишан]], Қарасопы, Оқшы Ата, [[Досбол би]], Есабыз, [[Ақтас мешіті (Жаңақорған ауданы)|Ақтас мешіті]], [[Қорқыт ата]] мемориалдық кешені Ұлы Жібек жолының туристік бағыттарына кіреді. ==== Жетіасар ==== [[Жетіасар]] — қалалар тобы б.з.д. соңы I мыңжылдықтың аяғы — б.з. [[8 ғасыр]]да ежелгі Сырдарияның солтүстік бөлігінде орналасқан. Қаланың негізгі бөлігі Қазақстанның Қызылорда облысының қазіргі [[Байқоңыр]] қаласы және Жусалы ауылынан оңтүстікте 45–90 км қашықтықта орналасқан. [[Жетіасар мәдениеті]]нің барлық қалашықтары [[өзен]]дер маңайында, қоғамдық үйлердің орнында қызмет ететін бірнеше бір-екі этажды қорғандардан тұрады. Тұрғындары балық, мал, жерді өңдеу шаруашылығымен айналысып, қалашық аудандары арқылы [[Тянь-Шань]]нан [[Волга]]ға дейін маңызды [[караван]]ды жол өтетін болған. [[Жетіасар мәдениеті]] археологтарды ежелгі тохарлар және эфталиттермен, басқа канғой тайпаларының мәдениетімен байланысты болады. ==== Алтынасар ==== [[Алтынасар]], Құрайлыасар, Қараасар, Базарасар, [[Томпақасар]], [[Жалпақасар]] [[қорған]]дары маңызды болып келеді. Қалашықтардың биіктігі қоршаған ортаның үстінен екіден он метрге дейін. 1946–1951 жылдары ескерткіштер С.П. Толстовтың жетекшілігімен [[КСРО Ғылым академиясы]] Хивин экспедициясымен алғашқы рет зерттелген болатын. 1973–1993 жылдары зерттеулер Л.М. Левиннің жетекшілігімен жалғасқан болатын. Алтынасар қаласының маңызды қазбалары және ескерткіштерге қосымша 1980 жылдың екінші ортасында 1990 жылы Ленинск (қазіргі Байқоңыр) қаласымен [[Қызылқұм]]да артезианның су көздері біріктіретін су құбырларын салуда сақтау жұмыстары ретінде орындалған еді. ==== Сығанақ ==== [[Сығанақ]] — қалашық, қазіргі Қызылорда облысының шығысында, Түмен-Арық [[теміржол]] станциясынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км, Сырдария өзненінің солтүстігінде 20 км қашықтықта орналасқан. Қаланың көлемі 10 гектар шамасында 15 төбемен құрылған сақталған қабырғаларымен қапталған. Орынның жалпы көлемі 13 гектар шамасындай бекітілген. [[Мешіт]]тер, кесенелер, [[ғимарат]]тардың бөліктері сақталды. Сырдариядан Түмен-Арқадан, одан басқа таулы өзендер [[Қаратау]] баурайларынан 20 километрден тұратын каналы қалаға дейін созылған. Қала алғашқы рет [[X ғасыр]]дағы [[араб]] географы Махсиди жазуларында айтылатын оғыздар қаласы, [[11 ғасыр]]дың ортасындағы [[Каспий]]дің солтүстік жағалауынан [[Тянь-Шань]] тауларынан Сырдариямен өтетін [[керуен]] жолдарының ірі кәсіпті және [[сауда]] орталығы, [[қыпшақ]]тардың астанасы. 1219 жылы қала [[моңғол]]дармен жойылып, [[XIII ғасыр]]дың екінші жартысында [[Алтын Орда]]ның [[ақша]] орталықтарының бірі пайда болған еді. [[XIV ғасыр]]дың ортасында — [[Ақ орда]]ның астанасы, XIV ғасыр және [[XV ғасыр]]дың бірінші жартысында [[Түркістан]] және Сауранмен тең, [[Қазақ хандығы]]ның орталығы болған. 1948 жылы алғашқы [[археологиялық қазбалар]] [[Мәскеу]] археологтарымен жүргізіліп, б.з. V ғасырдағы заттар табылған болатын. 2004 жылдан бастап қаланы зерттеу «[[Мәдени мұра]]» Қазақстан мемлекеттік бағдарламасының аясында жүргізіліп, зерттелуде. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану мұражайы]] * [[Қызылорда облыстық мемлекеттік архиві]] * [[Қызылорда облыстық филармониясы]] * [[Н. Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық музыкалық драма театры]] {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Қызылорда облысы}} [[Санат:Қызылорда облысы]] 5thu08f27806co753d1d5hlhgwek6kq 4 3909 3600658 3596125 2026-05-06T09:45:49Z MediaWiki message delivery 28897 /* Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) */ жаңа бөлім 3600658 wikitext text/x-wiki {{Уикипедия:Форум/Негіз}} __NOTOC____NEWSECTIONLINK__ {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == Reminder to provide feedback on the Movement Charter content == I would like to remind you that the community consultation period on the draft content of the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter Movement Charter] will run until Saturday, December 18, 2022. Here you can watch the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Community_Consultation/Regional_Conversations#Breakout_room_3_%28Russian%29 recordings of the presentations] of the small group discussions during the regional meetings that took place in November, 2022. A list of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Frequently_Asked_Questions FAQs about the Movement Charter] is also available. In case you haven't shared your feedback yet, you can do so by '''filling out this [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 anonymous survey]'''. You can also share your opinion on the talk pages of the sections of the Charter: * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Preamble Preamble] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles Values and Principles] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities Roles and Responsibilities] (Statement of Intent) and/or in the [https://forum.movement-strategy.org/t/get-prepared-for-the-movement-charter-feedback-sessions/2162 Movement Strategies forum]. Thank you for participating and providing feedback! ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee'' --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 23:28, 2022 ж. желтоқсанның 13 (+06) === Поделитесь отзывами о содержании Устава Движения === Напоминаю, что период консультации с сообществом по проекту [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/ru Устава движения] продлится до '''субботы 18 декабря 2022 года'''. Вы можете посмотреть [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Community_Consultation/Regional_Conversations#Regional_conversation_#1:_Northern_&_Western_Europe запись презентациий] после обсуждений в малых группах на во время региональной встречи 26 ноября 2022 года. Доступен также список [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Frequently_Asked_Questions/ru ЧаВо об Уставе движения]. Если вы ещё не поделились своим отзывом, вы можете это сделать заполнив [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 '''анонимный опрос''']. Вы можете также поделиться мнением на страницах обсуждений разделов Устава: * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Preamble Преамбула] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles Ценности и принципы] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities Роли и обязанности] (заявление о намерениях) и на [https://forum.movement-strategy.org/t/get-prepared-for-the-movement-charter-feedback-sessions/2162 форуме] Стратегии движения. Благодарим вас за участие и предоставление обратной связи! ''От имени Комитета по разработке Устава движения '' --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 23:28, 2022 ж. желтоқсанның 13 (+06) ===<section begin="announcement-header" /> Movement Charter: End of the community consultation round 1<section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/End of Community Consultation|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/End of Community Consultation}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Hi everyone, On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC), we would like to thank everyone who has participated in our first [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|community wide consultation period]] on the Movement Charter. People from across the Movement shared their feedback and thoughts on the content of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Movement Charter]]. If you have not had the chance to share your opinion yet, you are welcome to do so still by [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|giving the drafts a read]] and filling out the '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 anonymous survey]''', which is accessible in 12+ languages. The survey will close on '''January 2, 2023'''. You are invited to continue to share your thoughts with the MCDC via email too: movementcharter@wikimedia.org. '''What’s next?''' The [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Movement Strategy and Governance team]] will publish the final report with the summary of the feedback received in January 2023. It will be shared with the MCDC and the communities via different distribution channels. After receiving the final report, the MCDC will review the suggestions and communicate the changes by providing an explanation on how and why suggestions were or were not adopted in the next versions of the drafts. There will be additional ways to engage with the Movement Charter content in 2023, including early feedback on a proposed ratification process and new drafts of different chapters in the second quarter of 2023. We invite you to sign-up to the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Newsletter|MCDC monthly newsletter]], it will be delivered to the Talk page of your choice. [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Updates|Monthly updates]] are available on Meta to remain updated on the progress of the MCDC. Interested people can still sign-up to become a [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Movement Charter Ambassador]] (MC Ambassador) to support their community. The MC Ambassadors Program grant program will restart accepting applications from both individuals and groups ahead of the next round of consultations in the second quarter of 2023. We thank you for your participation, time and effort in helping to build the Charter for our Movement! ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee,''<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:17, 2022 ж. желтоқсанның 19 (+06) ==<section begin="announcement-header" />Join the Movement Charter Regional Conversation Hours<section end="announcement-header" />== <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, As most of you are aware, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC) is currently collecting community feedback about three draft sections of the Movement Charter: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Preamble]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Values & Principles]]''', and '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Roles & Responsibilities]]''' (''intentions statement''). '''How can you participate and share your feedback?''' The MCDC is looking forward to receiving all types of feedback in different languages from the community members across the Movement and Affiliates. You can participate in the following ways: * Attend the community conversation hour focused on the Central and Eastern Europe and the Central Asia region on November 26, 2022 at 15.00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1669474833 your local time]). Details about the regional community conversation hours are published '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|here]]''' * Fill out a '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 survey]''' (optional and anonymous) * Share your thoughts and feedback on the '''[[m:Movement Charter/Content|Meta talk page]]''' * Share your thoughts and feedback on the '''MS Forum''': ** [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-preamble/2284 Preamble] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-values-principles/2285 Values & Principles] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-roles-responsibilities-statement-of-intent/2286 Roles & Responsibilities] (statement of intent) * Send an email to: '''movementcharter@wikimedia.org''' if you have other feedback to the MCDC. If you want to learn more about the Movement Charter, its goals, why it matters and how it impacts your community, please watch the [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ask_Me_Anything_on_Movement_Charter,_Introduction_by_%C3%89rica_Azzellini,_English,_Nov_12,_2022.webm recording] of the “Ask Me Anything about Movement Charter” sessions which took place earlier in November 2022. Thank you for your participation. On behalf of the Movement Charter Drafting Committee, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:04, 2022 ж. қарашаның 22 (+06) ===<section begin="announcement-header" /><span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Присоединяйтесь к региональной встрече по обсуждению контента Устава Движения</span><section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.</span>]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Всем привет, Как многим из вас известно, [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter Drafting Committee|Комитет по разработке Устава Движения]] (MCDC) в настоящее время собирает обратную связь от сообщества по трём разделам Устава Движения: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Преамбула]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Ценности и Принципы]]''' и '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Роли и Обязанности]]''' (''заявление о намерениях''). '''Как Вы можете поделиться отзывом?''' Комитет приветствует все виды обратной связи на разных языках от членов сообщества и организаций движения. Вы можете принять участие следующими способами: * Примите участие в региональной встрече с членами Комитета. Встреча с участниками и участницами из региона Центральной и Восточной Европы и Центральной Азии будет проходить '''26 ноября в 15.00-16.30 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1669474833 ваше местное время]). Будет обеспечен синхронный перевод на русский и польский языки. Подробности о региональных встречах '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|здесь]]'''. * Заполните анонимный '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 опрос]''' * Поделитесь мыслями и отзывами на '''[[m:Movement Charter/Content|странице обсуждения]]'''. * Поделитесь мыслями и отзывами на '''форуме Стратегии движения''': **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-preamble/2284 Преамбула] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-values-principles/2285 Ценности и принципы] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-roles-responsibilities-statement-of-intent/2286 Роли и обязанности] (заявление о намерениях) * Отправьте письмо на: '''movementcharter@wikimedia.org''', если у Вас будут дополнительные отзывы для Комитета. Если Вы хотите узнать больше об Уставе Движения, его целях, почему он важен и как он влияет на ваше сообщество, пожалуйста, посмотрите [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:MCDC_Onboarding_%22Ask_me_Anything%22_session_-_Russian.webm запись сессии «Вопросы и ответы об Уставе движения»] с переводом на русский язык (синхронный перевод начинается в 9:40). Спасибо вам за участие. От имени Комитета по разработке Устава движения, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:04, 2022 ж. қарашаның 22 (+06) == <section begin="announcement-header" />Leadership Development Working Group: Apply to join! (14 March to 10 April 2022)<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Leadership Development Working Group/Participate/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, Thank you to everyone who participated in the feedback period for the [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group|Leadership Development Working Group]] initiative. A [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate#5. Summary of Call for Feedback|summary of the feedback]] can be found on Meta-wiki. This feedback will be shared with the working group to inform their work. The application period to join the Working Group is now open and will close on April 10, 2022. Please [[m:Special:MyLanguage/Leadership_Development_Working_Group/Purpose_and_Structure#3._How_is_the_working_group_formed_and_structured?|review the information about the working group]], share with community members who might be interested, and '''[[m:Special:MyLanguage/Leadership_Development_Working_Group/Participate#1._How_to_participate|apply if you are interested]]'''. Thank you, From the Community Development team<br /><section end="announcement-content" /> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 01:50, 2022 ж. наурыздың 20 (+06) == <section begin="announcement-header" />Invitation to Hubs event: Global Conversation on 2022-03-12 at 13:00 UTC<section end="announcement-header" /> == :''[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' ---- Hello all, please see an invitation from my colleague about an upcoming Global Conversation about Hubs. [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:41, 2022 ж. наурыздың 10 (+06) ---- The Movement Strategy and Governance team of the Wikimedia Foundation would like to invite you to the next event about "Regional and Thematic Hubs". The Wikimedia Movement is in the process of understanding what Regional and Thematic Hubs should be. Our workshop in November was a good start ([[m:Special:MyLanguage/Hubs/Documentation/27 November Workshop|read the report]]), but we're not finished yet. Over the last weeks we conducted about 16 interviews with groups working on establishing a Hub in their context ([[m:Special:MyLanguage/Hubs/Dialogue|see Hubs Dialogue]]). These interviews informed a report that will serve as a foundation for discussion on March 12. The report is planned to be published on March 9. The event will take place on March 12, 13:00 to 16:00 UTC on Zoom. Interpretation will be provided in French, Spanish, Arabic, Russian, and Portuguese. Registration is open, and will close on March 10. Anyone interested in the topic is invited to join us. '''[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022|More information on the event on Meta-wiki]]'''. Best regards, [[m:User:KVaidla (WMF)|Kaarel Vaidla]]<br />Movement Strategy <section end="announcement-content" /> == <section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct Enforcement guidelines ratification voting open from 7 to 21 March 2022<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) is now open! '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|Voting commenced on SecurePoll]]''' on 7 March 2022 and will conclude on 21 March 2022. Please [[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|read more on the voter information and eligibility details]]. The Universal Code of Conduct (UCoC) provides a baseline of acceptable behavior for the entire movement. The revised enforcement guidelines were published 24 January 2022 as a proposed way to apply the policy across the movement. You can [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Project|read more about the UCoC project]]. You can also comment on Meta-wiki talk pages in any language. You may also contact the team by email: ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org Sincerely, Movement Strategy and Governance Wikimedia Foundation<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 7 (+06) === <section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct Enforcement guidelines ratification voting is now closed<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) came to a close on 21 March 2022. Over {{#expr:2300}} Wikimedians voted across different regions of our movement. Thank you to everyone who participated in this process! The scrutinizing group is now reviewing the vote for accuracy, so please allow up to two weeks for them to finish their work. The final results from the voting process will be announced [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|here]], along with the relevant statistics and a summary of comments as soon as they are available. Please check out [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|the voter information page]] to learn about the next steps. You can comment on the project talk page [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|on Meta-wiki]] in any language. You may also contact the UCoC project team by email: ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org Best regards, Movement Strategy and Governance<br /><section end="announcement-content" /> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:25, 2022 ж. наурыздың 23 (+06) === Next steps: Universal Code of Conduct (UCoC) and UCoC Enforcement Guidelines === After reviewing vote results and accompanying comments, the Community Affairs Committee decided to launch a fresh round of community consultations. After that, the refined text of the Guidelines will be put for another vote. The comments have shown that community members unequivocally support creating a safe and welcoming culture that stops hostile and toxic behaviour, supports victims of such actions, and encourages good-faith people to be productive on the Wikimedia projects. While the results did show that support for the UCoC Guidelines exceeded the required 50%+1 vote, the comments highlighted that further revisions would be required to have strong community support to follow through with enforcement. Therefore the Committee instructed the Foundation to: Conduct another round of community consultations, and put the newly-refined Guidelines for a community vote. The WMF team will seek feedback on four topics that stood out among the voter comments. You can learn more about the four topics and the Committee's findings on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/April_2022_-_Board_of_Trustees_on_Next_steps:_Universal_Code_of_Conduct_(UCoC)_and_UCoC_Enforcement_Guidelines this Meta page]. Best regards, --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:59, 2022 ж. сәуірдің 23 (+06) === <section begin="announcement-header" />Report on Voter Feedback from Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines Ratification <section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, The Universal Code of Conduct (UCoC) project team has completed the analysis of the feedback accompanying the ratification vote on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Following the completion of the UCoC Enforcement Guidelines Draft in 2022, the guidelines were voted on by the Wikimedian community. Voters cast votes from 137 communities, with the top 9 communities being: English, German, French, Russian, Polish, Spanish, Chinese, Japanese, Italian Wikipedias, and Meta-wiki. Those voting had the opportunity to provide comments on the contents of the Draft document. 658 participants left comments. 77% of the comments are written in English. Voters wrote comments in 24 languages with the largest numbers in English (508), German (34), Japanese (28), French (25), and Russian (12). A report will be sent to the Revision Drafting Committee who will refine the enforcement guidelines based on the community feedback received from the recently concluded vote. A public version of the report is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report|'''published on Meta-wiki here''']]. The report is available in translated versions on Meta-wiki. {{int:please-translate}} Again, we thank all who participated in the vote and discussions. We invite everyone to contribute during the next community discussions. More information about the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines can be found [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Project|on Meta-wiki]]. On behalf of the Universal Code of Conduct project team<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 16:22, 2022 ж. мамырдың 26 (+06) == Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open == :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Call for Feedback: Board of Trustees elections is now open and will close on <s>7</s> 16 February 2022. With this Call for Feedback, the Movement Strategy and Governance team is taking a different approach. This approach incorporates community feedback from 2021. Instead of leading with proposals, the Call is framed around key questions from the Board of Trustees. The key questions came from the feedback about the 2021 Board of Trustees election. The intention is to inspire collective conversation and collaborative proposal development about these key questions. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees/Call_for_feedback:_Board_of_Trustees_elections Join the conversation.] Best, Movement Strategy and Governance [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 22:35, 2022 ж. қаңтардың 12 (+06) == Question == Напишу здесь на русском языке, поскольку вижу в Казахстане лучше его понимают, чем английский. У меня возник вопрос: почему аглоязычний текст пишеться не как в оригинале, а своеобразным казахицированым способом.--[[Қатысушы:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] ([[Қатысушы талқылауы:KHMELNYTSKYIA|талқылауы]]) 19:13, 2018 ж. шілденің 10 (+06) : Hello! Could you please clarify which article are you talking about?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:11, 2018 ж. шілденің 11 (+06) :: Hi! So, thank you for the quick response. For example, even your text is written so: "Һелло! Цоұлд ёұ плеасе цларіфy уһіцһ артіцле аре ёұ талкінг абоұт". I think it is a bit strange. There may be a problem with my language settings.--[[Қатысушы:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] ([[Қатысушы талқылауы:KHMELNYTSKYIA|талқылауы]]) 23:27, 2018 ж. шілденің 11 (+06) ::: Yes, you're right! You can check in your phone's settings. I am not sure what exactly, but I'm guessing it's something called 'Locale' or whatever. If you use English as a main language in your phone, then there won't be these kind of glitches. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:31, 2018 ж. шілденің 12 (+06) ::::Sorry for the late reply, but I'm guessing it's because the converter that translates Kazakh latin to Kazakh cyrillic doesn't understand English words at the moment, so that's why there are glitches like that [[Қатысушы:Hedeyohu22|Hedeyohu22]] ([[Қатысушы талқылауы:Hedeyohu22|талқылау]]) 13:04, 2023 ж. наурыздың 11 (+06) == Editing News #2—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2018/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?''' <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? [[File:Mobile editing watchlist star editing pencil.png|alt=Screenshot showing the location of the pencil icon|center|frameless|250px]] Tap on the pencil icon to start editing. The page will probably open in the wikitext editor. You will see another pencil icon in the toolbar. Tap on that pencil icon to the switch between visual editing and wikitext editing. [[File:Visual editing mobile switch wikitext.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] Remember to publish your changes when you're done. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor.</div></div> Since the last newsletter, the [[mw:Editing|Editing Team]] has wrapped up most of their work on the [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] and [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. The team has begun investigating the needs of editors who use mobile devices. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. Their [[mw:Wikimedia Audiences/2018-19 Q2 Goals#Contributors|current priorities]] are fixing bugs and improving mobile editing. === Recent changes === *The Editing team has published an [[mw:Mobile editing using the visual editor report|initial report about mobile editing]]. *The Editing team has begun a design study of visual editing on the mobile website. New editors have trouble doing basic tasks on a smartphone, such as adding links to Wikipedia articles. You can [[c:File:Visual Editor Heuristic - Results.pdf|read the report]]. *The Reading team is working on a [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|separate mobile-based contributions project]]. *The 2006 wikitext editor is [[mw:Contributors/Projects/Removal of the 2006 wikitext editor|no longer supported]]. If you used [[:File:Edit toolbar - 2.png|that toolbar]], then you will no longer see any toolbar. You may choose another editing tool in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|editing preferences]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|local gadgets]], or [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]]. *The Editing team described the history and status of [[mw:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] in [[m:Wikimedia monthly activities meetings/2018-03|this recorded public presentation]] (starting at 29 minutes, 30 seconds). *The Language team released [[mw:Content translation/V2|a new version of Content Translation]] (CX2) last month, on [[foundationsite:2018/09/30/international-translation-day/|International Translation Day]]. It integrates the visual editor to support templates, tables, and images. It also produces better wikitext when the translated article is published. [https://wikimediafoundation.org/2018/09/30/content-translation-version-two/] === Let's work together === * The Editing team wants to improve visual editing on the mobile website. <mark>Please read [[mw:Visual-based mobile editing/Ideas/October 2018|their ideas]] and tell the team what you think would help editors who use the mobile site.</mark> *The [[m:Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins next week. *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 20:17, 2018 ж. қарашаның 2 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=17790200 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing News #1—July 2019 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] <big>'''Did you know?'''</big> <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? Every article has a pencil icon at the top. Tap on the pencil icon [[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|frameless|16x16px]] to start editing. '''<big>Edit Cards</big>''' [[File:EditCards-v.20.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] This is what the new '''Edit Cards for editing links''' in the mobile visual editor look like. You can try the prototype here: '''[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].''' </div></div> Welcome back to the [[mw:Editing|Editing]] newsletter. Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2018/October|the last newsletter]], the team has released two new features for the [[mw:VisualEditor on mobile|mobile visual editor]] and has started developing three more. All of this work is part of the team's goal to [[m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2018-2019/Audiences#Outcome 3: Mobile Contribution|make editing on mobile web simpler]]. Before talking about the team's recent releases, we have a question for you: <strong>Are you willing to try a new way to add and change links?</strong> If you are interested, we would value your input! You can try this new link tool in the mobile visual editor on a separate wiki. <em>Follow these instructions and share your experience:</em> <strong>[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].</strong> === Recent releases === The mobile visual editor is a simpler editing tool, for smartphones and tablets using the [[mw:Reading/Web/Mobile#About|mobile site]]. The Editing team recently launched two new features to improve the mobile visual editor: # [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing|Section editing]] #* The purpose is to help contributors focus on their edits. #* The team studied this with an A/B test. [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing#16 June 2019|This test showed]] that contributors who could use section editing were '''1% more likely to publish''' the edits they started than people with only full-page editing. # [[mw:VisualEditor on mobile#March 1, 2019|Loading overlay]] #* The purpose is to smooth the transition between reading and editing. Section editing and the new loading overlay are '''now available to everyone''' using the mobile visual editor. === New and active projects === This is a list of our most active projects. [[mw:Help:Watching pages|Watch]] these pages to learn about project updates and to share your input on new designs, prototypes and research findings. *[[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit cards]]: This is a clearer way to add and edit links, citations, images, templates, etc. in articles. You can try this feature now. <em>Go here to see how:</em> [[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 <em>Try Edit Cards</em>]]. *[[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Mobile toolbar refresh]]: This project will learn if contributors are more successful when the editing tools are easier to recognize. *[[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|Mobile visual editor availability]]: This A/B test asks: ''Are newer contributors more successful if they use the mobile visual editor?'' We are collaborating with [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default#26 June 2019 %E2%80%93 Participating wikis and test start date|20 Wikipedias]] to answer this question. *[[mw:VisualEditor on mobile/Usability improvements|Usability improvements]]: This project will make the mobile visual editor easier to use. The goal is to let contributors stay focused on editing and to feel more confident in the editing tools. === Looking ahead === * '''Wikimania:''' Several members of the Editing Team will be attending [[wmania:|Wikimania]] in August 2019. They will lead a session about mobile editing in the [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|Community Growth space]]. Talk to the team about how editing can be improved. * '''Talk Pages:''' In the coming months, the Editing Team will begin [[mw:Talk pages consultation 2019|improving talk pages]] and communication on the wikis. === Learning more === The [[mw:VisualEditor on mobile|VisualEditor on mobile]] is a good place to learn more about the projects we are working on. The team wants to talk with you about anything related to editing. If you have something to say or ask, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:user_talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:user_talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 00:32, 2019 ж. шілденің 24 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=19175117 тізімін пайдаланып User:Trizek (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing News #2 – Mobile editing and talk pages == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> Inside this newsletter, the [[mw:Editing|Editing team]] talks about their work on the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]], on [[mw:Talk pages project|the new talk pages project]], and at [[wikimania:|Wikimania 2019]]. === Help === <strong>What talk page interactions do you remember?</strong> Is it a story about how someone helped you to learn something new? Is it a story about how someone helped you get involved in a group? Something else? Whatever your story is, we want to hear it! Please tell us a story about how you used a talk page. <mark>Please share a link to a memorable discussion, or describe it on the <strong>[[mw:Topic:V8d91yh8gcg404dj|talk page for this project]]</strong>.</mark> The team wants your examples. These examples will help everyone develop a shared understanding of what this project should support and encourage. === Talk pages project === The [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk Pages Consultation]] was a global consultation to define better tools for wiki communication. From February through June 2019, more than 500 volunteers on 20 wikis, across 15 languages and multiple projects, came together with members of the Foundation to create a product direction for a set of discussion tools. The [[mw:Talk pages consultation 2019/Phase 2 report|Phase 2 Report]] of the Talk Page Consultation was published in August. It summarizes the product direction the team has started to work on, which you can read more about here: [[mw:Talk pages project|Talk Page Project project page]]. The team needs and wants your help at this early stage. They are starting to develop the first idea. Please add your name to the [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>"Getting involved"</strong>]] section of the project page, if you would like to hear about opportunities to participate. === Mobile visual editor === The Editing team is trying to make it simpler to edit on mobile devices. The team is changing the [[mw:VisualEditor on mobile|visual editor on mobile]]. If you have something to say about editing on a mobile device, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit Cards]] ==== [[File:Edit Cards-before-v3-comparison.png|thumb|486x486px|What happens when you click on a link. The new Edit Card is bigger and has more options for editing links.]] * On 3 September, the Editing team released [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|version 3 of Edit Cards]]. Anyone could use the new version in the mobile visual editor. * There is an [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|updated design]] on the Edit Card for adding and modifying links. There is also a new, [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#2 September 2019 - v3 deployment timing|combined workflow for editing a link's display text and target]]. * Feedback: You can try the new Edit Cards by opening the mobile visual editor on a smartphone. Please post your feedback on the [[:mw:Topic:V5rg0cqmikpubmjj|Edit cards talk page]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Toolbar]] ==== [[File:Toolbar-comparison-v1.png|thumb|486px|The editing toolbar is changing in the mobile visual editor. The old system had two different toolbars. Now, all the buttons are together. [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Tell the team what you think about the new toolbar]].]] * In September, the Editing team updated the mobile visual editor's editing toolbar. Anyone could see these changes in the mobile visual editor. ** <em>One toolbar:</em> All of the editing tools are located in one toolbar. Previously, the toolbar changed when you clicked on different things. **<em>New navigation:</em> The buttons for moving forward and backward in the edit flow have changed. **<em>Seamless switching:</em> an [[phab:T228159|improved workflow]] for switching between the visual and wikitext modes. * Feedback: You can try the refreshed toolbar by opening the mobile VisualEditor on a smartphone. Please post your feedback on the [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Toolbar feedback talk page]]. === Wikimania === The Editing Team attended [[wmania:2019:Program|Wikimania 2019]] in Sweden. They led a session on [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|the mobile visual editor]] and a session on [[wmania:2019:Community Growth/After Flow: A new direction for improving talk pages|the new talk pages project]]. They tested [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh#v1 prototype|two]] new [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#v3 prototype|features]] in the mobile visual editor with contributors. You can read more about what the team did and learned in [[mw:VisualEditor on mobile#Wikimania Stockholm: Overview|the team's report on Wikimania 2019]]. === Looking ahead === * <strong>Talk Pages Project:</strong> The team is thinking about the first set of proposed changes. The team will be working with a few communities to pilot those changes. The best way to stay informed is by adding your username to the list on the project page: [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>Getting involved</strong>]]. * <strong>Testing the mobile visual editor as the default:</strong> The Editing team plans to post results before the end of the calendar year. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|<strong>VisualEditor as mobile default project page</strong>]]. * <strong>Measuring the impact of Edit Cards:</strong> This study asks whether the project helped editors add links and citations. The Editing team hopes to share results in November. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|<strong>Edit Cards project page</strong>]]. – [[User:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 17:12, 2019 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/VE_201910/4&oldid=19500850 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == WikiGap 2020 Russia == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/WikiGap 2020 Russia|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском викимарафоне [[wmru:Конкурсы/WikiGap 2020 Russia|WikiGap 2020]] (8 марта - 8 мая, все IP из России, только Википедии, 1 показ в неделю). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 15:02, 2020 ж. ақпанның 27 (+06) == 1 сәуірге орай Басты бетті өзгерту == Қайырлы күн, құрметті Уикипедия қатысушылары. 1 сәуір күні Алдар көсенің туған күні, яғни күлкі күні, осыған орай Басты бетті күлкілі етіп өзгертсек. Орыс Уикипедиясы жыл сайын өзгертіп отырады-мыс. Ұсыныс [[Қатысушы:Уикипедия:Форум/Басты бет|мынадай]]. Ортаға салып талқылайық, қосарыңыз болса, қарсылық не қолдау болса, жазып отырыңыз.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 16:45, 2020 ж. наурыздың 26 (+06) :Жақсы идея бірақ қазіргі пандемияға байланысты орынсыз деп ойлаймын және де онсызда қазуикидің сапасы сын көтермейтін жағдайда одан әрі беделі түсіп кететін сияқты. Сондықтан мен қарсымын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:58, 2020 ж. наурыздың 28 (+06) ::Аса кісі қызығатын дүние емес екен. Өз тілімізді қорлаудан басқа ештеңе де емес. Қарсымын. -[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 14:13, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) : {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:10, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) : {{Қолдаймын}} Ешқандай сөкеттік көріп тұрғам жоқ. Қайта кей адамдарға ой салуы мүмкін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:44, 2020 ж. наурыздың 31 (+06) :Бос тірлік, хайп жасау үшін инстаграмға көт ашып түсу керек бітті [[File:Face-grin.svg|23px]][[File:Face-grin.svg|23px]], ал бұндаймен бос уақыт шығындағаннан басқа ешқандай пайда жоқ --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:38, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) :: {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:User 0100|User 0100]] ([[Қатысушы талқылауы:User 0100|талқылауы]]) 00:03, 2020 ж. сәуірдің 1 (+06) Енді әлем бұрыңғыдай мүлдем болмайды, бұрыңғыдай жеңіл желпі тірліктер өз-өзін ақтамайды, кім ғылым білімді игереді, сол ғана бұл әлемде ары қарай жасайды, ескі әдіс тәсілдер жаңа заман талаптарына сай келмейді, мүлдем жаңаша ойлау мен жаңаша әдіс тәсілдер ғана өміршең болады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:45, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) Қарсымын --[[Қатысушы:Магпар|Магпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Магпар|талқылауы]]) 10:00, 2020 ж. сәуірдің 1 (+06) == Editing news 2020 #1 – Discussion tools == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v1.0.png|thumb|300px|alt=Screenshot showing what the Reply tool looks like|This early version of the Reply tool automatically signs and indents comments.]] The [[mw:Editing|Editing team]] has been working on [[mw:Talk pages project|the talk pages project]]. The goal of the talk pages project is to help contributors communicate on wiki more easily. This project is the result of the [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019]]. [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|thumb|300px|alt=Reply tool improved with edit tool buttons|In a future update, the team plans to test a tool for easily linking to another user's name, a rich-text editing option, and other tools.]] The team is building a [[mw:Talk pages project/replying|new tool for replying]] to comments now. This early version can sign and indent comments automatically. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20version%201.0|test the new Reply tool]].</strong> *On 31 March 2020, the new {{Int:discussiontools-replylink}} tool was offered as a [[mw:Beta Feature|Beta Feature]] editors at four Wikipedias: [[w:ar:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Arabic]], [[w:nl:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Dutch]], [[w:fr:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|French]], and [[w:hu:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Hungarian]]. If your community also wants early access to the new tool, contact [[User:Whatamidoing (WMF)]]. *The team is planning some upcoming changes. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying#Version%202.0|review the proposed design]] and share your thoughts on the talk page.</strong> The team will test features such as: **an easy way to mention another editor ("pinging"), **a rich-text visual editing option, and **other features identified through user testing or recommended by editors. To hear more about Editing Team updates, please add your name to the [[mw:Talk pages project#Get involved|<strong>"Get involved"</strong>]] section of the project page. You can also watch [[File:MediaWiki Vector skin blue star watchlist icon.svg|frameless|16px]] these pages: [[mw:Talk pages project|the main project page]], [[mw:Talk pages project/Updates|Updates]], [[mw:Talk pages project/replying|Replying]], and [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing|User testing]]. – [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 01:24, 2020 ж. сәуірдің 9 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox2&oldid=19967064 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> ==Help with translation== (''I apologize for posting in English ''): Dear colleagues, We are organizing a project called WPWP that focus on the use of images collected as part of various contest and photowalks on Wikipedia articles across all languages and our team needs your help with translations into the language of this community. Here is the translation link: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia+Pages+Wanting+Photos&language=en&action=page&filter= I am sorry if I post in the won't venue. Thanks in anticipation. [[Қатысушы:T Cells|T Cells]] ([[Қатысушы талқылауы:T Cells|талқылауы]]) 22:30, 2020 ж. сәуірдің 13 (+06) == Editing news 2020 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2020/June|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|alt=Mockup of the new reply feature, showing new editing tools|thumb|400x400px|The new features include a toolbar. [[mw:Talk:Talk pages project/replying|What do you think should be in the toolbar?]]]] This issue of the [[mw:Special:MyLanguage/Editing|Editing]] newsletter includes information the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]], an effort to help contributors communicate on wiki more easily. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|<strong>Reply tool</strong>]]: This is available as a Beta Feature at the four partner wikis (Arabic, Dutch, French, and Hungarian Wikipedias). The Beta Feature is called "{{int:discussiontools-preference-label}}". The Beta Feature will get [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying#Version%202.0|new features]] soon. The new features include writing comments in a new visual editing mode and pinging other users by typing <code>@</code>. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20tool%20version%202.0|test the new features]] on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] now. Some other wikis will have a chance to try the Beta Feature in the coming months. * [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|<strong>New requirements for user signatures</strong>]]: Soon, users will not be able to save invalid custom signatures in [[Special:Preferences]]. This will reduce signature spoofing, prevent page corruption, and make new talk page tools more reliable. Most editors will not be affected. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|<strong>New discussion tool</strong>]]: The Editing team is beginning work on a simpler process for starting new discussions. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion#Design|see the initial design on the project page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Research:Usage of talk pages|<strong>Research on the use of talk pages</strong>]]: The Editing team worked with the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Research|Wikimedia research team]] to study how talk pages help editors improve articles. We learned that new editors who use talk pages make more edits to the main namespace than new editors who don't use talk pages. – [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 02:33, 2020 ж. маусымның 18 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20184653 тізімін пайдаланып User:Trizek (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing news 2020 #3 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:50M@2x.png|thumb|alt=A gold star with a blue ribbon, and the text 50m|More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop.|400px]] Seven years ago this month, the [[mw:Editing team|Editing team]] offered the visual editor to most Wikipedia editors. Since then, editors have achieved many milestones: * More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop. * More than <strong>2 million new articles</strong> have been created in the visual editor. More than 600,000 of these new articles were created during 2019. * The visual editor is <strong>increasingly popular</strong>. The proportion of all edits made using the visual editor has increased every year since its introduction. * In 2019, <strong>35% of the edits by newcomers</strong> (logged-in editors with ≤99 edits) used the visual editor. This percentage has <strong>increased every year</strong>. * Almost <strong>5 million edits on the mobile site</strong> have been made with the visual editor. Most of these edits have been made since the Editing team started improving the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]] in 2018. * On 17 November 2019, the [https://discuss-space.wmflabs.org/t/first-edit-made-to-wikipedia-from-outer-space/2254 <strong>first edit from outer space</strong>] was made in the mobile visual editor. 🚀 👩‍🚀 * Editors have made more than <strong>7 million edits in the 2017 wikitext editor</strong>, including starting <strong>600,000 new articles</strong> in it. The [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] is VisualEditor's built-in wikitext mode. You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable it in your preferences]]. [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 18:55, 2020 ж. шілденің 9 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=20232673 тізімін пайдаланып User:Elitre (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> ==Alumni and Mentors of Russia 2020== Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/Alumni and Mentors of Russia 2020|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском конкурсе статей [[wmru:Конкурсы/Выпускники и наставники России 2020|Конкурсы/Выпускники и наставники России 2020]] (20 августа - 10 ноября 2020, все IP из России, Википедии, 1 показ в две недели). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 23:26, 2020 ж. тамыздың 10 (+06) == Proposal: Set two-letter project shortcuts as alias to project namespace globally == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:please-translate}} Hello everyone, I apologize for posting in English. I would like to inform everyone that I created a new global request for comment (GRFC) at Meta Wiki, which may affect your project: [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]]. In this GRFC, I propose that two-project shortcuts for project names will become a default alias for the project namespace. For instance, on all Wikipedias, WP will be an alias to the Wikipedia: namespace (and similar for other projects). Full list is available in the GRFC. This is already the case for Wikivoyages, and many individual projects asked for this alias to be implemented. I believe this makes it easier to access the materials in the project namespace, as well as creating shortcuts like <tt>WP:NPOV</tt>, as well as helps new projects to use this feature, without having to figure out how to request site configuration changes first. As far as I can see, {{SITENAME}} currently does not have such an alias set. This means that such an alias will be set for you, if the GRFC is accepted by the global community. I would like to ask all community members to participate in the request for comment at Meta-Wiki, see [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]]. Please feel free to [[:m:User talk:Martin Urbanec|ask me]] if you have any questions about this proposal. Best regards,<br /> --[[:m:User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|talk]]) 20:12, 2021 ж. ақпанның 18 (+06) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Martin_Urbanec/MassMessage&oldid=21125035 тізімін пайдаланып User:Martin Urbanec@metawiki деген хабарлама жіберген --> == WikiGap 2021 Russia == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/WikiGap 2021 Russia|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском викимарафоне [[wmru:Конкурсы/WikiGap 2021 Russia|WikiGap 2021]] (8 марта - 8 мая, все IP из России, только Википедии, 1 показ в неделю). Спасибо. --[[Қатысушы:Dmitry Rozhkov|Dmitry Rozhkov]] ([[Қатысушы талқылауы:Dmitry Rozhkov|талқылауы]]) 06:34, 2021 ж. наурыздың 7 (+06) == Wikimania 2021: Individual Program Submissions == [[File:Wikimania logo with text 2.svg|right|200px]] Dear all, Wikimania 2021 will be [[:wikimania:2021:Save the date and the Core Organizing Team|hosted virtually]] for the first time in the event's 15-year history. Since there is no in-person host, the event is being organized by a diverse group of Wikimedia volunteers that form the [[:wikimania:2021:Organizers|Core Organizing Team]] (COT) for Wikimania 2021. '''Event Program''' - Individuals or a group of individuals can submit their session proposals to be a part of the program. There will be translation support for sessions provided in a number of languages. See more information [[:wikimania:2021:Submissions/Guidelines#Language Accessibility|here]]. Below are some links to guide you through; * [[:wikimania:2021:Submissions|Program Submissions]] * [[:wikimania:2021:Submissions/Guidelines|Session Submission Guidelines]] * [[:wikimania:2021:FAQ|FAQ]] Please note that the deadline for submission is 18th June 2021. '''Announcements'''- To keep up to date with the developments around Wikimania, the COT sends out weekly updates. You can view them in the Announcement section [[:wikimania:2021:Announcements|here]]. '''Office Hour''' - If you are left with questions, the COT will be hosting some office hours (in multiple languages), in multiple time-zones, to answer any programming questions that you might have. Details can be found [[:wikimania:2021:Organizers#Office hours schedule|here.]] Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 10:18, 2021 ж. маусымның 16 (+06) On behalf of Wikimania 2021 Core Organizing Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=21597568 тізімін пайдаланып User:Bodhisattwa@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing news 2021 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2021/June|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:Reply Tool A-B test comment completion.png|alt=Junior contributors comment completion rate across all participating Wikipedias|thumb|296x296px|When newcomers had the Reply tool and tried to post on a talk page, they were more successful at posting a comment. ([https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ Source])]] Earlier this year, the Editing team ran a large study of [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply Tool]]. The main goal was to find out whether the Reply Tool helped [[mw:Talk pages project/Glossary|newer editors]] communicate on wiki. The second goal was to see whether the comments that newer editors made using the tool needed to be reverted more frequently than comments newer editors made with the existing wikitext page editor. The key results were: * Newer editors who had automatic ("default on") access to the Reply tool were [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ more likely] to post a comment on a talk page. * The comments that newer editors made with the Reply Tool were also [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ less likely] to be reverted than the comments that newer editors made with page editing. These results give the Editing team confidence that the tool is helpful. <strong>Looking ahead</strong> The team is planning to make the Reply tool available to everyone as an opt-out preference in the coming months. This has already happened at the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedias. The next step is to [[phab:T280599|resolve a technical challenge]]. Then, they will deploy the Reply tool first to the [[phab:T267379|Wikipedias that participated in the study]]. After that, they will deploy it, in stages, to the other Wikipedias and all WMF-hosted wikis. You can turn on "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|in Beta Features]] now. After you get the Reply tool, you can change your preferences at any time in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 20:14, 2021 ж. маусымның 24 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=21624491 тізімін пайдаланып User:Elitre (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == GFDL == Hi! I made a suggestion at [[МедиаУики талқылауы:Licenses]] to remove GFDL from the list of suggested licenses. I guess not many users watch that page. I just wanted to inform users of my suggestion. If there is a better place please let me know or make a notice for me. Thank you. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылауы]]) 18:31, 2021 ж. шілденің 3 (+06) :See [[Уикипедия:Форум#МедиаУики:Licenses]] instead. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 15:36, 2025 ж. наурыздың 23 (+05) == Alumni and Mentors of Russia 2021 == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/Alumni and Mentors of Russia 2021|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском конкурсе статей [[wmru:Конкурсы/Выпускники и наставники России 2021|Конкурсы/Выпускники и наставники России 2021]] (15 сентября - 30 ноября 2021, все IP из России, Википедии, 3 показа в неделю, в течении ноября). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 19:43, 2021 ж. қазанның 11 (+06) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # GanS NIS (administrator) # Qarakesek (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Қатысушы:Stanglavine|Stanglavine]] ([[Қатысушы талқылауы:Stanglavine|талқылауы]]) 06:05, 2022 ж. қаңтардың 17 (+06) == Movement Strategy and Governance News – Issue 5 == <section begin="ucoc-newsletter"/> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5/Global message|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Newsletter/5/Global message}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 5, January 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the fifth issue of Movement Strategy and Governance News (formerly known as Universal Code of Conduct News)! This revamped newsletter distributes relevant news and events about the Movement Charter, Universal Code of Conduct, Movement Strategy Implementation grants, Board elections and other relevant MSG topics. This Newsletter will be distributed quarterly, while more frequent Updates will also be delivered weekly or bi-weekly to subscribers. Please remember to subscribe [[:m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive these updates. <div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> *'''Call for Feedback about the Board elections''' - We invite you to give your feedback on the upcoming WMF Board of Trustees election. This call for feedback went live on 10th January 2022 and will be concluded on 16th February 2022. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Call for Feedback about the Board elections|continue reading]]) *'''Universal Code of Conduct Ratification''' - In 2021, the WMF asked communities about how to enforce the Universal Code of Conduct policy text. The revised draft of the enforcement guidelines should be ready for community vote in March. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Universal Code of Conduct Ratification|continue reading]]) *'''Movement Strategy Implementation Grants''' - As we continue to review several interesting proposals, we encourage and welcome more proposals and ideas that target a specific initiative from the Movement Strategy recommendations. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Movement Strategy Implementation Grants|continue reading]]) *'''The New Direction for the Newsletter''' - As the UCoC Newsletter transitions into MSG Newsletter, join the facilitation team in envisioning and deciding on the new directions for this newsletter. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#The New Direction for the Newsletter|continue reading]]) *'''Diff Blogs''' - Check out the most recent publications about MSG on Wikimedia Diff. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Diff Blogs|continue reading]])</div><section end="ucoc-newsletter"/> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 13:25, 2022 ж. қаңтардың 24 (+06) == <section begin="announcement-header" />Leadership Development Task Force: Your feedback is appreciated<section end="annoncement-header" /> == <section begin="announcement-content" />:''[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Community Development team at the Wikimedia Foundation is supporting the creation of a global, community-driven Leadership Development Task Force. The purpose of the task force is to advise leadership development work. The team is looking for feedback about the responsibilities of the Leadership Development Task Force. This Meta page shares the proposal for a [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force|Leadership Development Task Force]] and how [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Participate|you can help.]] Feedback on the proposal will be collected from 7 to 25 February 2022.<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 23:38, 2022 ж. ақпанның 8 (+06) == Updates on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines Review == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The '''[[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]]''' were published 24 January 2022 as a proposed way to apply the [[m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] across the movement. Comments about the guidelines can be shared here or [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|the Meta-wiki talk page]]. There will be conversations on Zoom on 25 February 2022 at 12:00 UTC, and 4 March 2022 at 15:00 UTC. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Conversations|Join the UCoC project team and drafting committee members to discuss the guidelines and voting process]].''' The [[m:Universal Code of Conduct/Project#Timeline|timeline is available on Meta-wiki]]. The voting period is March 7 to 21. '''[[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|See the voting information page for more details]].''' Thank you to everyone who has participated so far. Sincerely, Movement Strategy and Governance<br/> Wikimedia Foundation [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:17, 2022 ж. ақпанның 17 (+06) <section end="announcement-content" /> == <section begin="announcement-header" />Movement Strategy and Governance News – Issue 6<section end="announcement-header"/> == <section begin="ucoc-newsletter"/> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 6, April 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the sixth issue of Movement Strategy and Governance News! This revamped newsletter distributes relevant news and events about the Movement Charter, Universal Code of Conduct, Movement Strategy Implementation grants, Board of trustees elections and other relevant MSG topics. This Newsletter will be distributed quarterly, while the more frequent Updates will also be delivered weekly. Please remember to subscribe [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive future issues of this newsletter. </div><div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> *'''Leadership Development -''' A Working Group is Forming! - The application to join the Leadership Development Working Group closed on April 10th, 2022, and up to 12 community members will be selected to participate in the working group. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A1|continue reading]]) *'''Universal Code of Conduct Ratification Results are out! -''' The global decision process on the enforcement of the UCoC via SecurePoll was held from 7 to 21 March. Over 2,300 eligible voters from at least 128 different home projects submitted their opinions and comments. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A2|continue reading]]) *'''Movement Discussions on Hubs -''' The Global Conversation event on Regional and Thematic Hubs was held on Saturday, March 12, and was attended by 84 diverse Wikimedians from across the movement. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A3|continue reading]]) *'''Movement Strategy Grants Remain Open! -''' Since the start of the year, six proposals with a total value of about $80,000 USD have been approved. Do you have a movement strategy project idea? Reach out to us! ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A4|continue reading]]) *'''The Movement Charter Drafting Committee is All Set! -''' The Committee of fifteen members which was elected in October 2021, has agreed on the essential values and methods for its work, and has started to create the outline of the Movement Charter draft. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A5|continue reading]]) *'''Introducing Movement Strategy Weekly -''' Contribute and Subscribe! - The MSG team have just launched the updates portal, which is connected to the various Movement Strategy pages on Meta-wiki. Subscriber to get up-to-date news about the various ongoing projects. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A6|continue reading]]) *'''Diff Blogs -''' Check out the most recent publications about Movement Strategy on Wikimedia Diff. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A7|continue reading]]) </div><section end="ucoc-newsletter"/> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:58, 2022 ж. сәуірдің 14 (+06) == <section begin="announcement-header" />Join the Wikimedia Foundation Annual Plan conversations with Maryana Iskander<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, The [[m:Special:MyLanguage/Movement Communications|Movement Communications]] and [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] teams invite you to discuss the '''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/draft|2022-23 Wikimedia Foundation Annual Plan]]''', a plan of record for the Wikimedia Foundation's work. These conversations continue [[m:User:MIskander-WMF|Maryana Iskander]]'s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Chief Executive Officer/Maryana’s Listening Tour|Wikimedia Foundation Chief Executive Officer listening tour]]. The conversations are about these questions: * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia 2030|2030 Wikimedia Movement Strategy]] sets a direction toward "knowledge as a service" and "knowledge equity". The Wikimedia Foundation wants to plan according to these two goals. How do you think the Wikimedia Foundation should apply them to our work? * The Wikimedia Foundation continues to explore better ways of working at a regional level. We have increased our regional focus in areas like grants, new features, and community conversations. What is working well? How can we improve? * Anyone can contribute to the Movement Strategy process. Let's collect your activities, ideas, requests, and lessons learned. How can the Wikimedia Foundation better support the volunteers and affiliates working in Movement Strategy activities? You can find [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/draft/Your Input|'''the schedule of calls on Meta-wiki''']]. The information will be available in multiple languages. Each call will be open to anyone to attend. Live interpretation will be available in some calls. Best regards,<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 15:59, 2022 ж. сәуірдің 15 (+06) == [[incubator:Wp/nog|Wp/nog]] == Hello! Are there two users who can edit to test Nogai Wikipedia? It can be also a Turkic user who knows little bit Kipchak and the Cyrillic alphabet (mostly possible is Kazakh, Karakalpak, Crimean Tatar and other Turkic and Kipchak languages). When you know one user please ping it. Because we need only two users who need to be active in Wp/nog to approve Wp/nog. [[Қатысушы:TayfunEt.|TayfunEt.]] ([[Қатысушы талқылауы:TayfunEt.|талқылауы]]) 14:15, 2022 ж. сәуірдің 18 (+06) == <section begin="announcement-header" />2022 Board of Trustees Call for Candidates<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Board of Trustees seeks candidates for the 2022 Board of Trustees election. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Announcement/Call_for_Candidates|'''Read more on Meta-wiki.''']] The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is here! Please consider submitting your candidacy to serve on the Board of Trustees. The Wikimedia Foundation Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's operations. Community-and-affiliate selected trustees and Board-appointed trustees make up the Board of Trustees. Each trustee serves a three year term. The Wikimedia community has the opportunity to vote for community-and-affiliate selected trustees. The Wikimedia community will vote to fill two seats on the Board in 2022. This is an opportunity to improve the representation, diversity, and expertise of the Board as a team. Who are potential candidates? Are you a potential candidate? Find out more on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Apply to be a Candidate page]]. Thank you for your support, Movement Strategy and Governance on behalf of the Elections Committee and the Board of Trustees<br /><section end="announcement-content" /> ===<section begin="announcement-header" />Объявление о выдвижении кандидатур в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2022<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Совет попечителей объявляет поиск кандидатов на участие в выборах в Совет 2022 года. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Announcement/Call_for_Candidates|'''Подробнее на Мета-вики''']]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|Выборы в Совет попечителей 2022 года]] объявляются открытыми! Просим вас рассмотреть возможность выдвижения своей кандидатуры для службы в Совете попечителей. Совет попечителей Фонда Викимедиа осуществляет контроль за деятельностью Фонда Викимедиа. В состав Совета входят попечители от сообществ и партнёрских организаций, а также назначенные попечители. Каждый попечитель служит три года. Сообщество Викимедиа имеет возможность голосовать за попечителей от сообществ и партнёрских организаций. Участники_цы сообщества будут голосовать за два места в Совете попечителей в 2022 году. Это возможность улучшить представительство, разнообразие и компетентность Совета как команды. Вы являетесь потенциальным кандидатом? Узнайте подробности на странице [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Подать заявку на выдвижение своей кандидатуры]]. Благодарим вас за поддержку, Команда по Стратегии движения и управлению от лица Комитета по выборам и Совета попечителей<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:05, 2022 ж. сәуірдің 26 (+06) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Editing news 2022 #1</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2022/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Junior Contributor New Topic Tool Completion Rate.png|thumb|New editors were more successful with this new tool.]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New discussion tool|New topic tool]] helps editors create new ==Sections== on discussion pages. New editors are more successful with this new tool. You can [[mw:Talk pages project/New topic#21 April 2022|read the report]]. Soon, the Editing team will offer this to all editors at the 20 Wikipedias that participated in the test. You will be able to turn it off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]].<section end="message"/> </div> [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] 00:55, 2022 ж. мамырдың 3 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=22019984 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <section begin="announcement-header" />Wikimedia Foundation Board of Trustees election 2022 - Call for Election Volunteers<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Movement Strategy and Governance team is looking for community members to serve as election volunteers in the upcoming Board of Trustees election. The idea of the Election Volunteer Program came up during the 2021 Wikimedia Board of Trustees Election. This program turned out to be successful. With the help of Election Volunteers we were able to increase outreach and participation in the election by 1,753 voters over 2017. Overall turnout was 10.13%, 1.1 percentage points more, and 214 wikis were represented in the election. There were a total of 74 wikis that did not participate in 2017 that produced voters in the 2021 election. Can you help increase the participation even more? Election volunteers will help in the following areas: * Translate short messages and announce the ongoing election process in community channels * Optional: Monitor community channels for community comments and questions Volunteers should: * Maintain the friendly space policy during conversations and events * Present the guidelines and voting information to the community in a neutral manner Do you want to be an election volunteer and ensure your community is represented in the vote? Sign up [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|here]] to receive updates. You can use the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|talk page]] for questions about translation.<br /><section end="announcement-content" /> === <section begin="announcement-header" />Выборы в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2022. Приглашаем волонтёров<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Команда по Стратегии движения и управлению приглашает членов сообщества принять участие в качестве волонтёров на предстоящих выборах в Совет попечителей. Идея программы "Волонтёры на выборах" возникла во время выборов в Совет попечителей Викимедиа в 2021 году. Программа была успешной. Благодаря помощи волонтёров на выборах мы смогли увеличить охват сообществ и участие в выборах на 1 753 избирателя по сравнению с 2017 годом. Общая явка составила 10,13%, что на 1,1 процентных пункта больше. Были представлены 214 википроектов. Но 74 вики, не участвовавших в 2017 году, дали голоса на выборах 2021 года. Хотите помочь изменить ситуацию с участием? Волонтёры на выборах будут помогать в следующем: * Переводить короткие сообщения и анонсировать текущий избирательный процесс на каналах сообщества * По желанию: Мониторить каналы сообщества на предмет комментариев и вопросов Волонтёры должны: * Соблюдать политику дружественного пространства во время бесед и мероприятий * Представлять руководящие принципы и информацию о голосовании сообществу в нейтральном ключе Вы хотите стать волонтёром на выборах и обеспечить представительство вашего сообщества в голосовании? Подпишитесь [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|здесь]], чтобы получать обновления. Вы можете использовать [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|страницу обсуждения]] для вопросов о переводе.<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. мамырдың 6 (+06) ==Revisions to the Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines== Hi all, After the conclusion of the community vote on the guidelines in March, the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee Community Affairs committee (CAC)] of the Board asked [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/thread/JAYQN3NYKCHQHONMUONYTI6WRKZFQNSC/ that several areas of the guidelines be reviewed for improvements]. Having analysed the comments of community members who participated in the vote on the Guidelines for implementing the UCoC, the CAC decided to launch another round of community consultations. Upon completion of these consultations, the community will have an opportunity to vote on the revised UCoC Implementation Guidelines. According to the analysis, the comments highlighted three critical groups of questions: 1. On (mandatory) training in the UCoC and its Guidelines; 2. On balancing privacy protection and due process; 3. On the requirement that certain groups of users affirm they will acknowledge and adhere to the Universal Code of Conduct. The Revisions Committee kindly asks you to leave your answers and comments on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines/Revision_discussions/en this Meta page]. (''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines/Revision_discussions/Announcement See full announcement]''). --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 03:39, 2022 ж. маусымның 3 (+06) == Тренинги по Викиданным для Тюркских Викимедийцев 2022 == [[File:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul]] Дорогие друзья, Я рад сообщить вам, что заявки на получение стипендии для участия в Стамбульской конференции по Викиданным теперь открыты. Если вы представляете тюркское сообщество и активно участвуете в проектах Викимедиа на тюркских языках, то вы можете подать заявку на получение стипендии. Заявки принимаются до 30 июня 2022 года, 23:59 UTC. Кандидаты смогут подать заявку на получение полной стипендии. Полная стипендия покроет расходы на путешествие, проживание и питание во время конференции, организованное Тюркским ЮГ Викимедиа. Конференция пройдет с 21 по 23 октября 2022 года в Стамбуле, Турция. * Чтобы узнать больше о Тренингах по Викиданным для Тюркских Викимедийцев, пожалуйста, посетите: https://w.wiki/53dX * Чтобы узнать больше о стипендии, регистрации и форме заявки, пожалуйста, посетите: https://w.wiki/5FFv Кроме того, мы рекомендуем вам подписаться на наш список рассылки (https://w.wiki/5FFw) для получения информации и новостей о проектах и мероприятиях Тюркским ЮГ Викимедиа. Всего наилучшего, [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Propose statements for the 2022 Election Compass<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, Community members in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] are invited to [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|propose statements to use in the Election Compass.]] An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/disagree/neutral). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: * July 8 - 20: Community members propose statements for the Election Compass * * July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements * * July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements * * August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements * * August 5 - 12: candidates align themselves with the statements * * August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August. The Elections Committee will oversee the process, supported by the Movement Strategy and Governance team. MSG will check that the questions are clear, there are no duplicates, no typos, and so on. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 11:35, 2022 ж. шілденің 13 (+06) == Открыт прием заявок для сессий == [[File:Wikidata_Istanbul_call_for_submissions_is_now_open_social_media_post.png|250px|right|thumb|Открыт прием заявок]] Всем привет, Команда организаторов [[:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Тренингов по Викиданных для Тюркских Викимедийцев]] рада сообщить вам, что [[:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians/Submissions|открыт прием заявок]] (https://w.wiki/5TFZ) на участие в программе конференции, которая пройдет в Стамбуле, Турции, с 21 по 23 октября. '''Мы будем принимать заявки до 10 августа 2022 года'''. Вы можете подать заявку и выступить на конференции на трех языках: английском, турецком и русском, а также онлайн или очно. Предложения по сессиям могут быть представлены в 5 различных типах со стандартизированной продолжительностью выступления. Основная тема сессии должна быть связана с Викиданными, интегрированными данными, импортом данных, SPARQL или другими связанными темами. Вы также можете представить свои достижения или темы, связанные с развитием проектов Викимедиа и движения Викимедиа. Более подробно – https://w.wiki/5TFZ. Мы хотели бы узнать и предоставить сообществу больше информации о тюркских сообществах, и мы надеемся, что вы поможете нам достичь этой цели. С уважением, – [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 21:58, 2022 ж. шілденің 17 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Affiliate Representatives have completed their voting period. The selected 2022 Board of Trustees candidates are: * Tobechukwu Precious Friday ([[:m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]]) * Farah Jack Mustaklem ([[:m:User:Fjmustak|Fjmustak]]) * Shani Evenstein Sigalov ([[:m:User:Esh77|Esh77]]) * Kunal Mehta ([[:m:User:Legoktm|Legoktm]]) * Michał Buczyński ([[:m:User:Aegis Maelstrom|Aegis Maelstrom]]) * Mike Peel ([[:m:User:Mike Peel|Mike Peel]]) You may see more information about the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Results|Results]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Stats|Statistics]] of this Board election. The Affiliate organizations selected representatives to vote on behalf of the Affiliate organization. The Affiliate Representatives proposed questions for the candidates to answer in mid-June. These answers from candidates and the information provided from the Analysis Committee provided support for the representatives as they made their decision. Please take a moment to appreciate the Affiliate Representatives and Analysis Committee members for taking part in this process and helping to grow the Board of Trustees in capacity and diversity. These hours of volunteer work connect us across understanding and perspective. Thank you for your participation. Thank you to the community members who put themselves forward as candidates for the Board of Trustees. Considering joining the Board of Trustees is no small decision. The time and dedication candidates have shown to this point speaks to their commitment to this movement. Congratulations to those candidates who have been selected. A great amount of appreciation and gratitude for those candidates not selected. Please continue to share your leadership with Wikimedia. What can voters do now? [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Results|Review the results of the Affiliate selection process]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election|Read more here about the next steps in the 2022 Board of Trustee election]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 01:54, 2022 ж. шілденің 21 (+06) == <section begin="announcement-header" />Movement Strategy and Governance News – Issue 7<section end="announcement-header"/> == <section begin="msg-newsletter"/> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 7, July-September 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the 7th issue of Movement Strategy and Governance News! The newsletter distributes relevant news and events about the implementation of Wikimedia's [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives|Movement Strategy recommendations]], other relevant topics regarding Movement governance, as well as different projects and activities supported by the Movement Strategy and Governance (MSG) team of the Wikimedia Foundation. The MSG Newsletter is delivered quarterly, while the more frequent [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Updates|Movement Strategy Weekly]] will be delivered weekly. Please remember to subscribe [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive future issues of this newsletter. </div><div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> * '''Movement sustainability''': Wikimedia Foundation's annual sustainability report has been published. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A1|continue reading]]) * '''Improving user experience''': recent improvements on the desktop interface for Wikimedia projects. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A2|continue reading]]) * '''Safety and inclusion''': updates on the revision process of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A3|continue reading]]) * '''Equity in decisionmaking''': reports from Hubs pilots conversations, recent progress from the Movement Charter Drafting Committee, and a new white paper for futures of participation in the Wikimedia movement. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A4|continue reading]]) * '''Stakeholders coordination''': launch of a helpdesk for Affiliates and volunteer communities working on content partnership. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A5|continue reading]]) * '''Leadership development''': updates on leadership projects by Wikimedia movement organizers in Brazil and Cape Verde. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A6|continue reading]]) * '''Internal knowledge management''': launch of a new portal for technical documentation and community resources. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A7|continue reading]]) * '''Innovate in free knowledge''': high-quality audiovisual resources for scientific experiments and a new toolkit to record oral transcripts. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A8|continue reading]]) * '''Evaluate, iterate, and adapt''': results from the Equity Landscape project pilot ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A9|continue reading]]) * '''Other news and updates''': a new forum to discuss Movement Strategy implementation, upcoming Wikimedia Foundation Board of Trustees election, a new podcast to discuss Movement Strategy, and change of personnel for the Foundation's Movement Strategy and Governance team. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A10|continue reading]]) </div><section end="msg-newsletter"/> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:39, 2022 ж. шілденің 25 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Vote for Election Compass Statements<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, Volunteers in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] are invited to [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass/Statements|vote for statements to use in the Election Compass]]. You can vote for the statements you would like to see included in the Election Compass on Meta-wiki. An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/disagree/neutral). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: *<s>July 8 - 20: Volunteers propose statements for the Election Compass</s> *<s>July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements</s> *July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements *August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements *August 5 - 12: candidates align themselves with the statements *August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee'' <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:31, 2022 ж. шілденің 27 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Delay of the 2022 Wikimedia Foundation Board of Trustees election<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, I am reaching out to you today with an update about the timing of the voting for the Board of Trustees election. As many of you are already aware, this year we are offering an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]] to help voters identify the alignment of candidates on some key topics. Several candidates requested an extension of the character limitation on their responses expanding on their positions, and the Elections Committee felt their reasoning was consistent with the goals of a fair and equitable election process. To ensure that the longer statements can be translated in time for the election, the Elections Committee and Board Selection Task Force decided to delay the opening of the Board of Trustees election by one week - a time proposed as ideal by staff working to support the election. Although it is not expected that everyone will want to use the Election Compass to inform their voting decision, the Elections Committee felt it was more appropriate to open the voting period with essential translations for community members across languages to use if they wish to make this important decision. The voting will open on August 23 at 00:00 UTC and close on September 6 at 23:59 UTC. Best regards, Matanya, on behalf of the Elections Committee <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 15:57, 2022 ж. тамыздың 17 (+06) == Шағын Wikimedia кеңейтімін қазақ тіліне аудару == [[File:LinguaLibre_SignIt-all.png|thumb|350px|Lingua Libre SignIt]] [[File:Poisson.webm|thumb|Fish in French Sign language]] :''[Google Translate арқылы жазылған]'' Сәлеметсіз бе, оны кодтағаннан кейін мен шағын Wikimedia кеңейтімін қазақ тіліне аудару үшін көмек іздеп жүрмін: [https://addons.mozilla.org/fr/firefox/addon/lingua-libre-signit/ Firefox үшін Lingua Libre SignIt]. Бұл кеңейтім эксперименттік болып табылады, ол пайдаланушыларға ымдау тілдерін үйренуге мүмкіндік береді. «Қазақтан қазақша ым тіліне» қосқым келеді. Аударылатын бар болғаны 30 сөз тіркесі бар, біреу [оларды аударуға көмектесе алады]. Біз сондай-ақ бейне түсіру үшін ымдау тілін жақсы білетін еріктілерді іздейміз. Код кішкентай, сондықтан бұл кіші JS әзірлеушілері үшін жақсы жоба. Осы өтінішті қарастырғаныңызға рахмет. [[Қатысушы:Yug|Yug]] ([[Қатысушы талқылауы:Yug|талқылауы]]) 22:13, 2022 ж. тамыздың 15 (+06) ;Translate small Wikimedia extension into Kazakh Hello, after coding it I'm looking for help to translate into Kazakh a small Wikimedia extension : [https://addons.mozilla.org/fr/firefox/addon/lingua-libre-signit/ Lingua Libre SignIt] for Firefox. This extension is experimental, it allows users to learn sign language(s). I would like to add "Kazakh to Kazakh Sign Language". There are just 30 phrases to translate, could someone [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=signit&language=kk-cyrl help to translate those here]. We also look for volunteers fluent in sign language to record videos. The code is small, so it's also a good project for junior JS developers to join in. Thank you for considering this request. [[Қатысушы:Yug|Yug]] ([[Қатысушы талқылауы:Yug|талқылауы]]) 23:05, 2022 ж. тамыздың 20 (+06) == Invitation to join the Movement Strategy Forum == Hello everyone, [https://forum.movement-strategy.org/ The Movement Strategy Forum] (MS Forum) is a multilingual collaborative space for all conversations about Movement Strategy implementation. We are inviting all Movement participants to collaborate on the MS Forum. The goal of the forum is to build community collaboration, using an inclusive multilingual platform. The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Movement Strategy] is a collaborative effort to imagine and build the future of the Wikimedia Movement. Anyone can contribute to the Movement Strategy, from a comment to a full-time project. Join this forum with your Wikimedia account, engage in conversations, and ask questions in your language. The Movement Strategy and Governance team (MSG) launched the proposal for the MS Forum in May 2022. There was a 2-month community review period, which ended on 24 July 2022. The community review process included several questions that resulted in interesting conversations. You can read the [https://forum.movement-strategy.org/t/ms-forum-community-review-report/1436 Community Review Report]. We look forward to seeing you at the MS Forum! Best regards, Movement Strategy and Governance team --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:00, 2022 ж. тамыздың 22 (+06) === Присоединяйтесь к форуму Стратегии движения === Всем привет, [https://forum.movement-strategy.org/ Форум Стратегии движения] (MS Forum) — это многоязычное пространство для совместного обсуждения всех вопросов, связанных с реализацией Стратегии движения. Приглашаем всех участников Движения к сотрудничеству на форуме Стратегии движения. Цель форума - построение сотрудничества между сообществами с помощью инклюзивной и многоязычной платформы. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Стратегия движения] — это совместная работа по созданию будущего движения Викимедиа. Каждый может внести свой вклад в Стратегию движения — от одного комментария до разработки проекта. Присоединяйтесь к форуму со своей учетной записью Викимедиа, участвуйте в беседах и задавайте вопросы на своем языке. Команда по Стратегии движения и управлению (MSG) выдвинула предложение о создании форума в мае 2022 года. Был проведен 2-х месячный период рассмотрения предложения сообществом, который завершился 24 июля 2022 года. Вы можете ознакомиться с отчетом об обзоре сообщества [https://forum.movement-strategy.org/t/ms-forum-community-review-report/1436 здесь]. Мы будем рады видеть вас на форуме! С уважением, Команда по Стратегии движения и управлению --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:00, 2022 ж. тамыздың 22 (+06) == <section begin="announcement-header" /> The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Community Voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is now open. Here are some helpful links to get you the information you need to vote: * Try the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seeks]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] If you are ready to vote, you may go to [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. '''You may vote from August 23 at 00:00 UTC to September 6 at 23:59 UTC.''' To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 21:07, 2022 ж. тамыздың 23 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee#Revisions Committee|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines Revisions committee]] is requesting comments regarding the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|'''Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct (UCoC)''']]. This review period will be open from '''8 September 2022 until 8 October 2022.''' The Committee collaborated to revise these draft guidelines based on input gathered from the community discussion period from May through July, as well as the community vote that concluded in March 2022. The revisions are focused on the following four areas: # To identify the type, purpose, and applicability of the UCoC training; # To simplify the language for more accessible translation and comprehension by non-experts; # To explore the concept of affirmation, including its pros and cons; # To review the balancing of the privacy of the accuser and the accused The Committee requests comments and suggestions about these revisions by '''8 October 2022'''. From there, the Revisions Committee anticipates further revising the guidelines based on community input. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Find the Revised Guidelines on Meta]], and a [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|comparison page in some languages.''']] Everyone may share comments in a number of places. Facilitators welcome comments in any language on [[m:Special:MyLanguage/Talk:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|the Revised Enforcement Guidelines talk page]]. Comments can also be shared on talk pages of translations, at local discussions, or during conversation hours. There are a series of [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Conversation hours|'''conversation hours''']] planned about the Revised Enforcement Guidelines; please see Meta for the times and details. The facilitation team supporting this review period hopes to reach a large number of communities. If you do not see a conversation happening in your community, please organize a discussion. Facilitators can assist you in setting up the conversations. Discussions will be summarized and presented to the drafting committee every two weeks. The summaries will be published [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|here]].<section end="announcement-content" /> === <section begin="announcement-header" /> Пересмотренное Руководство по обеспечению правоприменения УКП<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Уважаемые члены казахоязычного сообщества, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee#Revisions Committee|Комитет по пересмотру Руководства по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] (УКП) просит представить отзывы относительно [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|'''пересмотренной версии проекта Руководства по обеспечению правоприменения УКП''']]. Рассмотрение будет проходить в период с '''8 сентября 2022 года по 8 октября 2022 года.''' Комитет провел пересмотр проекта руководства, основываясь на предложениях, собранных во время дискуссии сообщества в период с мая по июль, а также на основе голосования, проведенного в марте 2022 года. Изменения преимущественно касаются четырех областей: # Определение вида, назначения и применимости обучения по УКП. # Упрощение формулировок для облегчения перевода и понимания людьми, не являющимися экспертами. ​​# Прояснение концепции утверждения, включая ее достоинства и недостатки. # Пересмотр баланса между конфиденциальностью заявителя и нарушителя. Комитет просит предоставить отзывы и предложения касательно данных изменений до '''8 октября 2022 года'''. Далее, комитет по пересмотру планирует внести дополнительные изменения на основе отзывов сообщества. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Вы можете найти обновленное руководство в Мета-вики]], а также [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|страницу сравнения на разных языках. ''']] Каждый имеет возможность поделиться своими отзывами в различных местах. Вы можете поделиться комментариями на любом удобном вам языке на [[m:Special:MyLanguage/Talk:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|странице обсуждения по обновленному руководству]]. Вы также можете предоставить отзывы на страницах обсуждений переведенных версий, во время локальных дискуссий или же во время «часов обсуждения» и круглых столов. Планируется проведение дискуссий по вопросам изменений в Руководстве по обеспечению правоприменения УКП. Пожалуйста, ознакомьтесь с подробностями и датами на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Conversation hours|'''Мета-вики''']]. Команда фасилитаторов, осуществляющая поддержку данного процесса, надеется привлечь большое количество сообществ. Если обсуждение еще не происходит в вашем сообществе, пожалуйста, организуйте такое обсуждение сами. Фасилитаторы могут помочь вам в организации обсуждений. Результаты обсуждений будут обобщаться и представляться на рассмотрение редакционного комитета каждые две недели. Краткие итоги будут публиковаться [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|здесь]].<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 20:22, 2022 ж. қыркүйектің 12 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Invitation to attend “Ask Me Anything about Movement Charter” Sessions<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Hello all, During the 2022 Wikimedia Summit, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC) presented the first outline of the Movement Charter, giving a glimpse on the direction of its future work, and the Charter itself. The MCDC then integrated the initial feedback collected during the Summit. Before proceeding with writing the Charter for the whole Movement, the MCDC wants to interact with community members and gather feedback on the drafts of the three sections: Preamble, Values & Principles, and Roles & Responsibilities (intentions statement). The Movement Charter drafts will be available on the Meta page [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content|here]] on November 14, 2022. Community wide consultation period on MC will take place from November 20 to December 18, 2022. Learn more about it [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|here]]. With the goal of ensuring that people are well informed to fully participate in the conversations and are empowered to contribute their perspective on the Movement Charter, three '''“Ask Me Anything about Movement Charter"''' sessions have been scheduled in different time zones. Everyone in the Wikimedia Movement is invited to attend these conversations. The aim is to learn about Movement Charter - its goal, purpose, why it matters, and how it impacts your community. MCDC members will attend these sessions to answer your questions and hear community feedback. The “Ask Me Anything” sessions accommodate communities from different time zones. Only the presentation of the session is recorded and shared afterwards, no recording of conversations. Below is the list of planned events: * '''Asia/Pacific''': November 4, 2022 at 09:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1667552400 your local time]). Interpretation is available in Chinese and Japanese. * '''[https://forum.movement-strategy.org/t/ask-me-anything-about-movement-charter-session-europe-mena-sub-saharan-africa/2132 CEE and CA/MENA/Sub Saharan Africa]''': November 12, 2022 at 15:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 your local time]). Interpretation is available in Arabic, French and Russian. * '''North and South America/ Western Europe''': November 12, 2022 at 15:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 your local time]). Interpretation is available in Spanish and Portuguese. On the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|Meta page]] you will find more details; Zoom links will be shared 48 hours ahead of the call. '''Call for Movement Charter Ambassadors''' Individuals or groups from all communities who wish to help include and start conversations in their communities on the Movement Charter are encouraged to become [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Movement Charter Ambassadors]] (MC Ambassadors). MC Ambassadors will carry out their own activities and get financial support for enabling conversations in their own languages. [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Regional facilitators]] from the Movement Strategy and Governance team are available to support applicants with MC Ambassadors grantmaking. If you are interested please sign up [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|here]]. Should you have specific questions, please reach out to the MSG team via email: strategy2030@wikimedia.org or on the MS forum. We thank you for your time and participation. ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee'',<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 16:36, 2022 ж. қарашаның 7 (+06) === <section begin="announcement-header" /> Приглашение принять участие в сессиях «‎Вопросы и ответы об Уставе движения»<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Доброго дня, [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Комитет по разработке Устава движения]] представил предварительный проект Устава движения в Саммите Викимедиа 2022, обозначив направление Комитета и Устава. Исходя из полученных отзывов, Комитет внёс в Устав первоначальные изменения. Прежде чем приступить к написанию Устава для всего Движения, Комитет по разработке Устава планирует провести консультации с сообществом Викимедиа и получить обратную связь по черновым вариантам первых трёх разделов: Преамбула, Ценности и принципы, и Роли и обязанности (заявление о намерениях). Проекты этих разделов будут доступны на [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content|Мета странице]] 14 ноября 2022 года. Консультации с сообществом для получения обратной связи по трём разделам Устава движения пройдут с 20 ноября по 18 декабря 2022 года. Узнайте больше об этом [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|здесь]]. С целью обеспечения информированности всех заинтересованных лиц, для того, чтобы они могли полноценно участвовать в обсуждениях и имели возможность поделиться мнением об Уставе движения, приглашаем вас присоединиться к сессии '''«‎Вопросы и ответы об Уставе движения‎»'''. Данные сессии запланированы с учётом разных часовых поясов. Все желающие узнать об Уставе Движения могут принять участие в сессиях. На этих сессиях участники узнают о цели устава, о значении и влиянии, которые он имеет для викимедийцев, а также для сообществ. Члены Комитета по разработке Устава движения будут присутствовать, чтобы ответить на вопросы и услышать мнение сообщества. Будет записана только презентационная часть, запись обсуждений не предусмотрена. Ниже приведен список запланированных встреч: * '''Азиатско-Тихоокеанский регион''': 4 ноября 2022 года в 09:00-10.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1667552400 ваше местное время]). Доступен перевод на китайский и японский языки. * '''[https://forum.movement-strategy.org/t/ask-me-anything-about-movement-charter-session-europe-mena-sub-saharan-africa/2132 Центральная и Восточная Европа и Центральная Азия/страны MENA/страны Африки к югу от Сахары]''': 12 ноября 2022 года в 15:00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 ваше местное время]). Доступен устный перевод на арабский, французский и русский языки. * '''Северная и Южная Америка/Западная Европа''': 12 ноября 2022 года в 15:00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 Ваше местное время]). (В то же время, что и сессия №2, указанная выше) Доступен устный перевод на испанский и португальский языки. На [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|странице Мета]] вы найдете более подробную информацию; ссылки на Zoom будут предоставлены за 48 часов до звонка. '''Послы Устава Движения''' Отдельные лица или группы людей из всех сообществ, которые хотят способствовать включению своих сообществ к обсуждениям об Уставе движения, могут стать [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Послами Устава движения]]. Послы Устава движения будут проводить свои мероприятия и могут получить финансовую поддержку для проведения встреч на своих языках. [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Региональные фасилитаторы]] команды по Стратегии и движения и управлению будут оказывать поддержку желающим получить грант для послов УД. Если вы заинтересованы стать послом УД, пожалуйста, зарегистрируйтесь [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|здесь]]. Если у вас есть конкретные вопросы, пожалуйста, свяжитесь с командой по Стратегии движения и управлению по электронной почте: strategy2030@wikimedia.org или на форуме Стратегии движения. Спасибо вам за участие. ''От имени Комитета по разработке Устава Движения'',<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 16:36, 2022 ж. қарашаның 7 (+06) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): #[[User:AlibekKS|AlibekKS]] (administrator) #[[User:Ulan|Ulan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Қатысушы:Elton|Elton]] ([[Қатысушы талқылауы:Elton|талқылау]]) 19:22, 2023 ж. қаңтардың 4 (+06) == Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру болайын деп жатыр == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|Бұл хабардың басқа тілдерге аударылған нұсқасын Meta-wiki сайтынан таба аласыз.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Сәлеметсіздер ме! 2023 жылғы қаңтардың ортасында [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Әмбебап әдеп кодексінің]] [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық]] қауымдастықтың екінші ратификациялық дауыс беруіне салынады. Бұл шара [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|2022 жылдың наурызындағы дауыс беру]] шарасының жалғасы болмақ, ол кезде дауыс берушілердің көбі ӘӘК-нің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықты қолдаған еді. Дауыс беру кезінде қатысушылар қауымдастықтағы маңызды мәселелерді атап өтуге көмектесті. Қамқоршылық кеңесінің [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Қауымдастық істері бойынша комитеті]] сол аталып өткен мәселелердің қарастырылуын сұрады. Еріктілер басқаратын [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Қайта қарастыру комитеті]] қауымдастық ұсыныстарын тексеріп, өзгерістер енгізу үшін біраз тер төкті. Олар оқыту және бекіту талаптары, жұмыс барысындағы құпиялық пен ашықтық, құжаттың оқуға және аударуға ыңғайлы болуы сияқты өзекті мәселелерді жетілдірді. Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасын '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|мына жерден]]''', ал өзгерістер арасындағы айырмашылықты '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|мына жерден]]''' көруге болады. '''Қалай дауыс беруге болады?''' Дауыс беру '''2023 жылғы 17 қаңтардан''' бастап ашық болады. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|Meta-wiki сайтындағы осы бетте]]''' SecurePoll арқылы қалай дауыс беруге болатыны туралы ақпарат берілген. '''Кім дауыс бере алады?''' Осы дауыс беруге '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|жарамдылық талаптары]]''' Уикимедиа Қамқоршылар кеңесінің сайлауындағымен бірдей. Дауыс берушілердің құзыреттілігі туралы толық ақпаратты дауыс берушінің ақпарат бетінен көріңіз. Талаптарға сай болсаңыз, Уикимедиа аккаунтыңызды пайдаланып, дауыс беру серверіне кіре аласыз. '''Дауыс беру аяқталған соң не болады?''' Дауыстарды тәуелсіз еріктілер тобы мұқият тексереді. Дауыс беру нәтижесі Wikimedia-l жүйесінде, Қозғалыс стратегиясының форумында, Diff блогінде, сондай-ақ Meta-wiki сайтында жарияланады. Дауыс берушілер қайтадан дауыс беріп, нұсқаулық туралы пікір білдіре алады. Қамқоршылар кеңесі ӘӘК-нің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың ратификациялануын немесе одан әрі жетілдірілуін қарастырғанда, қолдау көрсету мен қозғалған мәселелер деңгейін ескереді. ӘӘК жобасы тобының атынан,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:31, 2023 ж. қаңтардың 10 (+06) == <section begin="announcement-header" />Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру басталды<section end="announcement-header" /> == Сәлеметсіздер ме! [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына]] [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|дауыс беру кезеңі]] басталды! Дауыс беру уақыты екі аптаға созылады және '''2023 жылғы 31 қаңтар''' күні сағат '''23:59-да (UTC)''' аяқталады. Кімдер дауыс бере алатыны, сондай-ақ қалай дауыс беру керектігі туралы білу үшін Meta-wiki сайтындағы [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|дауыс берушілерге арналған ақпарат]] бетіне өтіңіз. Әмбебап әдеп кодексінің (ӘӘК-нің) орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық пен дауыс беру процесі туралы толық ақпарат алу үшін [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|алдыңғы хабарды]] оқыңыз. ӘӘК жобасы тобының атынан, --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 01:10, 2023 ж. қаңтардың 19 (+06) === <section begin="announcement-header" />Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру аяқталайын деп қалды <section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|Бұл хабардың басқа тілдерге аударылған нұсқасын Meta-wiki сайтынан таба аласыз.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Сәлеметсіздер ме! [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына]] [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting|дауыс беру]] '''2023 жылғы 31 қаңтар''' күні сағат '''23:59-да (UTC)''' аяқталады. Кімдер дауыс бере алатыны, сондай-ақ қалай дауыс беру керектігі туралы білу үшін Meta-wiki сайтындағы [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|дауыс берушілерге арналған ақпарат]] бетіне өтіңіз. Әмбебап әдеп кодексінің (ӘӘК-нің) орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық пен дауыс беру процесі туралы толық ақпарат [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|алдыңғы хабарда]] берілген. ӘӘК жобасы тобының атынан,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 00:54, 2023 ж. қаңтардың 31 (+06) ==<section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct revised enforcement guidelines vote results<section end="announcement-header" />== <section begin="announcement-content" /> The recent community-wide vote on the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines |Universal Code of Conduct revised Enforcement Guidelines]] has been tallied and scrutinized. Thank you to everyone who participated. After 3097 voters from 146 Wikimedia communities voted, the results are 76% in support of the Enforcement Guidelines, and 24% in opposition. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|Statistics]] for the vote are available. A more detailed summary of comments submitted during the vote will be published soon. From here, the results and comments collected during this vote will be submitted to the Board of Trustees for their review. The current expectation is that the Board of Trustees review process will complete in March 2023. We will update you when their review process is completed. On behalf of the UCoC Project Team, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 00:49, 2023 ж. ақпанның 16 (+06) == <section begin="announcement-header" />Community feedback-cycle about updating the Wikimedia Terms of Use starts<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is organizing a feedback-cycle with community members to discuss updating the Wikimedia Terms of Use. [[:foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|The Terms of Use (ToU)]] are the legal terms that govern the use of websites hosted by the Wikimedia Foundation. We will be gathering your feedback on a draft proposal from February through April. The draft will be translated into several languages, with written feedback accepted in any language. This update comes in response to several things: * Implementing the Universal Code of Conduct * Updating project text to the Creative Commons BY-SA 4.0 license * Proposal for better addressing undisclosed paid editing * Bringing our terms in line with current and recently passed laws affecting the Foundation, including the European Digital Services Act As part of the feedback cycle two office hours will be held, the first on March 2, the second on April 4. For further information, please consult: * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|proposed update of the ToU by comparison]] * The page for your [[m:Talk:Terms of use|feedback]] * Information about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|the office hours]] On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 01:56, 2023 ж. ақпанның 22 (+06) === <section begin="announcement-header" />Reminder: Office hours about updating the Wikimedia Terms of Use<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, This a reminder that the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is hosting [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|office hours]] with community members about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update|updating the Wikimedia Terms of Use]]. The office hours will be held on '''March 2, at 17:00 UTC to 18:30 UTC.''' See for more [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|details here on Meta]]. Another office hours will be held on April 4. We hereby kindly invite you to participate in the discussion. Please note that this meeting will be held in English language and led by the members of the Wikimedia Foundation Legal Team, who will take and answer your questions. Facilitators from the Movement Strategy and Governance Team will provide the necessary assistance and other meeting-related services. On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:04, 2023 ж. наурыздың 2 (+06) == Editing news 2023 #1 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2023/February|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> This newsletter includes two key updates about the [[mw:Special:MyLanguage/Editing team|Editing]] team's work: # The Editing team will finish adding new features to the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]] and deploy it. # They are beginning a new project, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]]. <strong>Talk pages project</strong> [[File:Page Frame Features on desktop.png|alt=Screenshot showing the talk page design changes that are currently available as beta features at all Wikimedia wikis. These features include information about the number of people and comments within each discussion.|thumb|300px|Some of the upcoming changes]] The Editing team is nearly finished with this first phase of the [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project|Talk pages project]]. Nearly all [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|new features]] are available now in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature for {{int:discussiontools-preference-label}}]]. It will show information about how active a discussion is, such as the date of the most recent comment. There will soon be a new "{{int:skin-action-addsection}}" button. You will be able to turn them off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. Please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Talk_pages_project/Usability#c-PPelberg_(WMF)-20230215001000-Feedback:_Proposed_Revisions_to_%22Add_topic%22_button|tell them what you think]]. [[File:Daily edit completion rates mobile talk pages.png|thumb|300px|Daily edit completion rate by test group: DiscussionTools (test group) and MobileFrontend overlay (control group)]] An A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|{{int:discussiontools-preference-label}} on the mobile site]] has finished. Editors were [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|more successful with {{int:discussiontools-preference-label}}]]. The Editing team is enabling these features for all editors on the mobile site. <strong>New Project: Edit Check</strong> The Editing team is beginning [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|a project to help new editors of Wikipedia]]. It will help people identify some problems before they click "{{int:publishchanges}}". The first tool will encourage people to add references when they add new content. Please [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist|watch]] that page for more information. You can [[mw:Special:MyLanguage/Editing_team/Community_Conversations#20230303|join a conference call on 3&nbsp;March&nbsp;2023]] to learn more.<section end="message"/> </div> –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 05:24, 2023 ж. ақпанның 23 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=24611966 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <section begin="announcement-header" />Board of Trustees have ratified the UCoC Enforcement Guidelines<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, an important update on the UCoC Enforcement Guidelines: The vote on the Enforcement Guidelines in January 2023 showed a majority approval of the Enforcement Guidelines. There were 369 comments received and a detailed summary of the comments will be published shortly. Just over three-thousand (3097) voters voted and 76% approved of the Enforcement Guidelines. You can view the '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|vote statistics on Meta-wiki]]'''. As the support increased, this signifies to the Board that the current version has addressed some of the issues indicated during the last review in 2022. The Board of Trustees voted to ratify the Enforcement Guidelines. The [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Approval_of_Universal_Code_of_Conduct_Enforcement_Guidelines resolution can be found on Foundation wiki] and you can read more about the [https://diff.wikimedia.org/2023/03/21/the-enforcement-guidelines-received-strong-support-from-the-community-what-happens-next/ process behind the 2023 Enforcement Guidelines review on Diff.] There are some next steps to take with the important recommendations provided by the Enforcement Guidelines. More details will come soon about timelines. Thank you for your interest and participation. On behalf of the UCoC Project Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:07, 2023 ж. наурыздың 24 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Report on voter comments from the revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ratification vote<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, The Universal Code of Conduct project team has completed the analysis of the comments accompanying the ratification vote on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]]. All respondents to the vote had the opportunity to provide comments regarding the contents of the revised Enforcement Guidelines draft document. A total of 369 participants left comments in 18 languages; compared to 657 commenters in 27 languages in 2022. The Trust and Safety Policy team completed an analysis of these results, categorizing comments to identify major themes and areas of focus within the comments. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter comments report|The report is available in translated versions on Meta-wiki here]]'''. Please help translate into your language. Again, we are thankful to all who participated in the vote and discussions. More information about the Universal Code of Conduct and its Enforcement Guidelines can be found on Meta-wiki. On behalf of the Universal Code of Conduct project team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 15:25, 2023 ж. сәуірдің 3 (+06) == Тюркская Конференция Викимедиа == Дорогие коллеги, С 20 по 22 октября 2023 года, [[:m:Wikimedians of Turkic Languages User Group|Тюркская ЮГ]] совместно с [[:m:Wikimedia Community User Group Turkey|Викимедиа Турцией]] организует вторую [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023|Тюркскую Конференцию Викимедиа]] в Стамбуле, Турция. Тюркская Конференция Викимедиа - это ежегодная встреча викимедийцев и добровольцев проектов Викимедиа на тюркских языках. Цель конференции - объединить всех людей, которые работают над проектами Викимедиа и поддерживают развитие проектов и движения Викимедиа на местном и глобальном уровнях. Сегодня более 200 миллионов человек говорят на тюркских языках, а география носителей объединяет Турцию, Азербайджан, Украину, Молдову, Иран, Центральную Азию, Китай и Россию. Исходя из этого, развитие и поддержка сообществ тюркоязычных викимедийцев имеют решающее значение. Все тюркские сообщества и аффилиации имеют право направить [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023/Eligible affiliates|своих делегатов на конференцию]], расходы на которую будут покрыты Тюркской ЮГ. Процесс отбора делегатов и вся другая соответствующая информация даны [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023/Registration|на странице регистрации]]. Пожалуйста, прочтите его внимательно. Крайний срок регистрации делегатов от сообществ и ассоциаций - 20 июля. Все другие участники, не являющиеся делегатами, могут зарегистрироваться до 31 июля. Увидимся в Стамбуле! С уважением, -- [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 14:09, 2023 ж. шілденің 2 (+06) == Deploying the Phonos in-line audio player to your Wiki == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:Hello}}! Apologies if this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. This wiki will soon be able to use the [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player]] implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. This is part of fulfilling a wishlist proposal of providing [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|audio links that play on click]]. With the inline audio player, you can add text-to-speech audio snippets to wiki pages by simply using a tag: <syntaxhighlight lang="wikitext"> <phonos file="audio file" label="Listen"/> </syntaxhighlight> The above tag will show the text next to a speaker icon, and clicking on it will play the audio instantly without taking you to another page. A common example where you can use this feature is in adding pronunciation to words as illustrated on the [[wiktionary:en:English#Pronunciation|English Wiktionary]] below. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}} </syntaxhighlight> Could become: <syntaxhighlight lang="wikitext"> <phonos file="En-uk-English.oga" label="Audio (UK)"/> </syntaxhighlight> The inline audio player will be available in your wiki in 2 weeks time; in the meantime, we would like you to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos|read about the features]] and give us feedback or ask questions about it in this [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|talk page]]. Thank you!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], on behalf of the Foundation's Language team</bdi> </div> 08:26, 2023 ж. шілденің 27 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_announcement_list_(In-line_audio_player)&oldid=25350821 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == MinT Machine Translation added to Kazakh Wikipedia == {{int:Hello}} Kazakh Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please-translate}}. The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [[Special:ContentTranslation|Content Translation]] in your Wikipedia called MinT; you can use [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|MinT machine translation]] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool. The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [[:en:Neural_machine_translation|neural machine translation]] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on the [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200] model in your Wikipedia.  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting "Start with empty paragraph" from the "Initial Translation" dropdown menu. Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|this page]]. Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to: * use it to improve the quality of the Machine Translation service * [[mw:Talk:Content_translation|provide feedback]] about the service and its quality, and ask questions about this addition. We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. Thank you! [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 21:57, 2023 ж. тамыздың 9 (+06) On behalf of the WMF Language team. == Plans to enable Content and Section translation tool in Kazakh Wikipedia == Hello Kazakh Wikipedians! Apologies as this message is not in your native language, Please help translate to your language. The WMF Language team is pleased to let you know that we will like to enable the Section and Content translation tool in Kazakh Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test the [https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation tool] so you can: * Give us your feedback * Ask us questions * Tell us how to improve it Below is background information about the tools and how you can test the Section translation tool. '''Background information''' [[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. However, the tool is not out of beta in Kazakh Wikipedia, limiting the discoverability of the tool and its use and blocking the enablement of the Section translation in your Wikipedia [[mw:Content_translation/Section_translation|Section Translation]] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will: * Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones * Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device We plan to enable the tools on Kazakh Wikipedia in 2 weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tools and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have as a reply to this message or on [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]] '''Try the Section translation tool''' Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&from=en&to=kk&sx=true#/ our testing instance]. Once it is enabled, you’ll have access to [[:hu:Special:ContentTranslation|https://kk.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation]] with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve. '''Provide feedback''' Please provide feedback about Section translation on [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]]. We want to  hear about your impressions on * The section translation tool * What do you think about our plans to enable it * Your ideas for improving the tool Thanks and we look forward to your feedback and questions. [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 21:45, 2023 ж. тамыздың 17 (+06) On behalf of the WMF Language team. == WM Turkic UG Ambassadors Program == Hi! We plan to receive a variety of feedback on the Movement Charter for the MCDC from Turkic-speaking regions and communities. Given that the region is not actively involved in the development of motion proposals, it is important for us to at least provide input for WMF from communities and contributors in the region during the implementation of the proposals. Thus, the committees working on the implementation of the recommendations, and in this case the MCDC team in particular, will be able to receive views, ideas and feedback from the region, and regional representatives will be able to learn more. We will do this through online and face-to-face meetings and various events. To help us, please respond to this message by pinging me. For more information: [https://w.wiki/7PvP https://w.wiki/7PvP] [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:39, 2023 ж. қыркүйектің 5 (+06) == Cleaning up files == Hello! Sorry to write in English. According to [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] all files need a license and if they have no license they should be deleted. Also non-free files are only allowed if they are in use. So a good place to start looking is at [[Арнайы:Пайдаланылмаған_суреттер]] because the files are not in use so they can probably just be deleted. See for example [[:Сурет:Malkarli.jpg]] and [[:Сурет:Ermuhamet Ertisbayev.jpg]]. I made a suggestion at [[МедиаУики талқылауы:Licenses]] to update licenses to the newest version (4.0). --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 17:36, 2024 ж. шілденің 15 (+05) : I have checked and a few files were eligible for relicense in [[:en:Wikipedia:Image license migration]]. I have marked those. The files that are not-eligible are not marked. They should be marked "|migration=not-eligible" in case they are ever moved to Commons. If a local bot user would like to add the code it would be great. Feel free to ask me if you would like to know more. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 21:15, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05) ::I can add it with my bot if there is no bot user that can do it. I just need a bot flag. (My bot have made more than 1 million edits so I can easily do it). --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:33, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05) :::I have now made a request for at bot flag at [[Уикипедия:Bot policy]] and made some test edits. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 00:54, 2024 ж. қыркүйектің 20 (+05) == Вандализммен күрес == Менің өңдеме саным 100-ге жетпейді, бірақ мен вандализммен күреске өз үлесімді қосқым келеді. Мен вандализммен күреске қалайша өз үлесімді қоса аламын? ---- [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 11:41, 2024 ж. желтоқсанның 26 (+05) :Қайырлы күн! Меніңше тіке бітікшіге немесе әкімшілерге жазған дұрыс болатын секілді. @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] бағыттап жібере алатын секілді. Үлесіңізге көп рахмет! [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылау]]) 14:03, 2024 ж. желтоқсанның 26 (+05) == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 03:15, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Delete [[Барунди]]. == The page [[Барунди]] is unused and needs to be deleted. I've redirected the links between [[Барунди]]. Please delete [[Барунди]] ASAP. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. қаңтардың 30 (+05) :Deleted. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. қаңтардың 30 (+05) == CEE Hub Microgrant Programme - 2025 round == '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants|CEE Hub Microgrant programme]]''' is open for submissions from the communities across Central and Eastern Europe (as well as Central Asia, and Farsi contributors that live in these regions). The CEE Hub Microgrant programme will fund projects ranging from 50 to 700 EUR. Please read the criteria and other details with the programme. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdscTZ9EPNjHhU0r7hUHNwntX34Wrk8ieiHemk_clB9VI3PfQ/viewform Application form]''' is accessible on the Meta page where you will need to answer a few simple questions. You can find a list of the applications for the programme from 2024 [[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants/Applications 2024|on this page]], so you will get a sense of what other communities asked for funds. If you have any questions, please let us know ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Communication|contact us]]). We are waiting for your submissions! --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:35, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28306207 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == [[МедиаУики:Licenses]] == [[Сурет:BD-propagande colour en.jpg|thumb|right|Неге GFDL жақсы лицензия емес.]] Сәлеметсіз бе! Оң жақтағы суретке сәйкес, GFDL медиа файлдар үшін жақсы лицензия емес. [[MediaWiki:Licenses]] файлдарды жүктегенде пайдаланушылар көретін ашылмалы мәзірді жасайды. GFDL ұсынылған лицензиялардың бірі ретінде тізімде көрсетілген. Мен GFDL-ді [[MediaWiki:Licenses]] тізімінен алып тастауды ұсынамын, осылайша ол файлдарды жүктеген кезде пайдаланушыларға ұсынылмайды. Оны алып тастау бұрын жүктелген файлдарға әсер етпейді. Creative Commons бағдарламасының соңғы нұсқасы 4.0, сондықтан мен сол нұсқаға жаңартуды ұсынамын. [[МедиаУики талқылауы:Licenses]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 20:20, 2025 ж. наурыздың 8 (+05) :[[Қатысушы:Kasymov]], [[Қатысушы:Nurken]]? --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 22:26, 2025 ж. наурыздың 21 (+05) == Replacing "Country data" templates with "Үлгі:Байрақ". == Hello everyone, I would like to propose replacing the following templates and, if necessary and possible, delete the former to maintain consistency: [[Үлгі:Country data Непал]], [[Үлгі:Country data Nepal]] → [[Үлгі:Байрақ/Непал]] [[Үлгі:Country data Оман]], [[Үлгі:Country data Oman]] → [[Үлгі:Байрақ/Оман]] [[Үлгі:Country data Лаос]], [[Үлгі:Country data Laos]] → [[Үлгі:Байрақ/Лаос]] [[Үлгі:Country data Ауғанстан]], [[Үлгі:Country data Afghanistan]] → [[Үлгі:Байрақ/Ауғанстан]] Since the "Country data" templates are outdated and the "Байрақ/..." format is now preferred, I suggest updating articles to use the new standard and then deleting the old templates or, if better, redirecting to the new ones. Does the community agree with this change? If there are any concerns or suggestions, I’d love to hear your thoughts. Thank you! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 16:43, 2025 ж. наурыздың 24 (+05) == [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары]] == Сәлеметсіз бе! [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] мәліметтерге сәйкес, авторлық құқықпен қорғалған материалдарды тек Exemption Doctrine Policy (EDP) рұқсат етілген жағдайда ғана қолдануға болады. [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары]] бос тұр, сол себепті бұл EDP ретінде жарамсыз. Онда авторлық құқықпен қорғалған материалдардың рұқсат етілуі және қандай шарттармен рұқсат етілетіні нақты көрсетілуі керек. [[Үлгі:Non-free fair use in]] сияқты үлгілердің бар екенін байқап отырмын, сондықтан авторлық құқықпен қорғалған материалдарға рұқсат бар деп болжаймын. Менің ойымша, [[:en:Wikipedia:Non-free content criteria]] бетін аудару немесе оған сілтеме жасап, "Ағылшын Уикипедиясындағы ережелерді ұстанамыз. Толығырақ [[:en:Wikipedia:Non-free content criteria]] бетінде көрсетілген." деп мәлімдеме жасау дұрыс болар еді. Сонымен қатар, қауымдастықтың авторлық құқықпен қорғалған материалдарға рұқсат беру туралы шешім қабылдаған дауыс беруіне сілтеме жасалса жақсы болар еді. Егер мұндай дауыс беру болмаса, қауымдастықтың рұқсат беру туралы келісімін растау үшін дауыс беру ұйымдастыру орынды болар еді. Авторлық құқықпен қорғалған материалдарды пайдалану EDP талаптарын сақтау үшін қауымдастықтың белсенді бақылауын қажет етеді. Осы себепті кейбір уикилер EDP тек логотиптер мен музыка мен фильмнің мұқабаларын пайдалануға рұқсат беретіндей шектеулер енгізуді шешті. EDP маңызды, себебі онсыз уикиде авторлық құқықпен қорғалған материалдарды орналастыруға болмайды. Сондықтан EDP жасалуы керек немесе барлық авторлық құқықпен қорғалған материалдар жойылуы тиіс. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. наурыздың 29 (+05) : Менің ойымша, [[Арнайы:Пайдаланылмаған_суреттер]] санатындағы файлдарды жою керек, себебі олардың көпшілігі ережелерді бұзады. Мен лицензиясыз файлдарды [[:Санат:Unused file without a license]] санатына қосып жатырмын. Бұл олардың барлығын жоюды жеңілдетеді. : Егер файлдарды түзетуге мүмкіндік болса, тез арада әрекет етіп, санатты алып тастағаныңызға көз жеткізіңіз. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:27, 2025 ж. наурыздың 30 (+05) ::Файлдарды қалай түзетуге болады? Лицензиясын өзгерту керек болған жағдайда, лицензиялардың қайсысын көрсеткен абзал. Файл алынған кітаптың электронды нұсқасының қорғалғаны немесе қорғалмағаны түсініксіз, оның 110 беті еркін, одан арғы беттері көшірілмейді. [[Қатысушы:Салиха]] Салиха 12:55, 2025 ж. наурыздың 31 (+05) :::[[:Сурет:48803393 000004623.jpg]] сияқты фотосуреттер фотографтың кім екенін көрсетуі керек және оларға Cc-by-sa-4.0 сияқты тегін лицензия немесе еркін емес негіздеме қажет. Сондай-ақ, егер фотограф жүктеп салушымен бірдей болмаса, фотографтың тегін лицензияға келісетінін растайтын дәлел қажет. :::Егер [[:Сурет:Tарбақ шырғалақ.tif]] сияқты сурет ескі кітаптан болса, бізге қай кітап, қашан шыққаны, кітапты/суретті кім жасағаны және адам қашан қайтыс болғаны туралы мәліметтер керек. Егер адам әлдеқашан қайтыс болса, PD-old-70 сияқты лицензия қосылуы мүмкін. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 13:08, 2025 ж. наурыздың 31 (+05) == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук == CEE Hub представляет запись первого русскоязычного мероприятия — презентации с последующими вопросами и ответами на тему «Как искусственный интеллект может помочь вам в вашей жизни в Википедии?». Встречи будут записываться, поэтому вы можете найти записи встреч здесь, код в скобках: # [https://us06web.zoom.us/rec/share/DCFCOJUhPRkCyDIxyfv8BQdbxJnU7zTcqBeVY-k3JgrNJ_x7bCcLC1XApcNz03Jp.CHESvngt2SsZm9r_ Recording from the first event] <small>''(Passcode: h$BOin4?)''</small> Следующее мероприятие — «'''Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?'''» Марьяна Пинчук, состоится в пятницу, 25 апреля, в 16:00 UTC, вы можете подписаться на уведомления '''[[:m:Event:Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук|здесь]]'''. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28516993 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends == Hi everyone, We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23^rd of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]). Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them. You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026. '''<u>''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''</u>''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:19, 2025 ж. сәуірдің 14 (+05) (on behalf of the CEE Catch Up team) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28546550 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета? == CEE Hub представляет запись второго русскоязычного мероприятия, презентацию «Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?» Марьяны Пинчук. * [https://us06web.zoom.us/rec/share/UGbl9nlJ9NOjdcLltBEmoXRXJZtgOs5amfcF9HekLlGEAXCvOapZxXJ3wDw7uYs1.fcr8ssFRW-tIoQeq Zoom] * Passcode: hG@&.Y?6 Темы будущих мероприятий и запись предыдущей сесси можно найти здесь ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]) --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 18:02, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28675596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open == Dear all, The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference. Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st. The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here]. Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]]. Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available. If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr]. Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process. Best regards, On behalf of '''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team''' --[[Қатысушы:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Қатысушы талқылауы:MARKELLOS|талқылау]]) 22:15, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Kazakh Wikipedia == {{Int:Hello}} Kazakh Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Kazakh Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[Сурет:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[Сурет:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th June 2025. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 04:55, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) == Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее? == CEE Hub приглашет вас принять участие в семинаре в среду, 25 июня 2025 года, 16:00 UTC. '''Анна Продрому''', лауреат премии "Женщины в сфере технологий" по версии журнала FORBES 2023, сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''ИИ: друг, враг или что-то среднее?'''». Регистрация открыта [[:m:Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее?|'''здесь''']]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 18:17, 2025 ж. маусымның 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews == Привет всем, Фонд Викимедиа проводит публичные консультации относительно будущего Wikispore и Wikinews. В рамках консультаций запланировано обсуждение в ходе видеозвонка. Пожалуйста, рассмотрите возможность принять участие и поделиться своими мыслями. '''Среда, 23 июля 2025 г., 18:00 CEST (16:00 UTC)''' '''[[:m:Event:Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews|REGISTER HERE]]''' _______________________ Hello everyone, The Wikimedia Foundation is holding a public consultation on the future of [[:m:Talk:Public consultation about Wikispore|Wikispore]] and Wikinews. As part of the consultation, a video call discussion is planned. Please consider participating and sharing your thoughts. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:45, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Регистрация на вебинар "Википедия в эпоху АИ" == CEE Hub приглашает вас принять участие в вебинаре в понедельник, 1 сентябрь 2025 года, 16:00 UTC. Математик Мариос Магиоладитис сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''Википедия в эру АИ'''». Регистрация открыта [[:m:Event:Википедия в эру АИ|'''здесь''']]. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Жобаны инкубатордан шығару өтініші == Мақала толықтырылып, дереккөздермен расталды. Инкубатордан шығарып, негізгі кеңістікке көшіруді сұраймын. [[Қатысушы:Arailym.K1|Arailym.K1]] ([[Қатысушы талқылауы:Arailym.K1|талқылау]]) 16:34, 2025 ж. қыркүйектің 18 (+05) == Инкубатордағы жаңа мақаланы тексеру өтініші == Сәлеметсіздер ме, құрметті уикипедияшылар! Мен [[Қатысушы:SSamat|SSamat]] атты қатысушымын. Инкубаторға жаңа мақала қостым: [[Жоба:Инкубатор/Шаймерденов Әбдіғаппар_2]]. Мақала толық құрылымда жазылып, дереккөздер мен сілтемелер қосылған. Өтініш, мақаланы тексеріп, негізгі кеңістікке көшіруге көмектессеңіздер. <nowiki>Рақмет! --~~~~</nowiki> [[Қатысушы:SSamat|SSamat]] ([[Қатысушы талқылауы:SSamat|талқылау]]) 17:03, 2025 ж. қазанның 15 (+05) == Регистрация на вебинар "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия" == CEE Hub приглашает вас принять участие в онлайн семинаре '''Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия'''. Ведущий: Хмелько Маслак, специалист по дезинформации в области доверия и безопасности. Четверг, 30 октября 2025 r., 18:00 CET (16:00 UTC). Регистрация открыта '''[[:m:Event:Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа|здесь]]'''. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:16, 2025 ж. қазанның 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist == Hi everyone, The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]! Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you! '''As a Program Specialist, you will:''' * Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs, * Strengthen regional cooperation and cross-border projects, * Help guide campaigns and initiatives across the CEE region, * Work closely with the CEE Hub team and community members. This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones. '''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025''' ➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️ If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them! <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29192870 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Записи прошлых мероприятий == CEE Hub приглашает посмотреть запись вебинара "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа", проведенного специалистом по доверию и безопасности (Trust & Safety) Хмелько Маслаком (на английском с последовательным русским переводом). См. раздел "Записи прошлых мероприятий" на странице: [[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:34, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia == '''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences]. Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]]. If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region. English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example). [[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670161 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> :This gadget already tested and used our Wikipedia edition. Gadget description page: [[Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot]], script page: [[МедиаУики:Gadget-Cat-a-lot.js|МедиУики:Gadgets-Cat-a-lot.js]] and [[МедиаУики:Gadget-Cat-a-lot]] <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:32, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) ::It's an automated message. I don't think you'll get a response anytime soon. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам. Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу. Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах Викимедиа. Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года. Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9 <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Wikipedia 25 Turkic Marathon invitation == [[File:Turkic Marathon 2026 social media post.png|150px|right]] Hello. The [[meta:Wikimedians of Turkic Languages User Group|Wikimedians of Turkic Languages User Group]] is organizing an editing contest to celebrate Wikipedia’s 25th anniversary by enriching the content of Wikipedia editions in Turkic languages. You are invited to participate in [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon|this prize-winning Turkic Marathon]], which will take place from April 1 to May 15, 2026! [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:19, 2026 ж. сәуірдің 1 (+05) == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 15:00, 2026 ж. сәуірдің 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 тізімін пайдаланып User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) == Здравствуйте, Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub. Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800). Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]] Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia. Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах. В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества. Среди подтверждённых сессий: - Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova - Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD) - Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation) Будем рады вашему участию. С наилучшими пожеланиями, <br>Команда CEE Hub <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30401520 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> g7qbsnfu6nrkjid05xdtzrfn6noheza 0 4022 3600609 3589204 2026-05-06T07:32:48Z Arystanbek 14348 + [[Санат:Федеративті республикалар]],[[Санат:НАТО елдері]],[[Санат:Еуропа елдері]],[[Санат:Неміс тілді елдер мен аумақтар]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3600609 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Германия Федеративтік Республикасы |Шынайы атауы = {{lang-de|Bundesrepublik Deutschland}} |Атау септігі = Германия |Елтаңба = Coat of Arms of Germany.svg |Байрақ = Flag of Germany.svg |Ұраны = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' |Әнұранның аты = Немістердің өлеңі<ref name=PresidentsOffice>{{cite web | url = http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html | title = Repräsentation und Integration | author = Bundespräsidialamt | authorlink = Bundespräsidialamt |lang=de | accessdate = 8 March 2016 | quote = Nach Herstellung der staatlichen Einheit Deutschlands bestimmte Bundespräsident von Weizsäcker in einem Briefwechsel mit Bundeskanzler Helmut Kohl im Jahr 1991 die dritte Strophe zur Nationalhymne für das deutsche Volk. [In 1991, following the establishment of German unity, Federal President von Weizsäcker, in an exchange of letters with Chancellor Helmut Kohl, declared the third verse [of the Deutschlandlied] to be the national anthem of the German people.] | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160307221541/http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html | archivedate = 2016-03-07 }}</ref> |Аудио = German national anthem performed by the US Navy Band.ogg |Картада = EU-Germany.svg |карта тақырыбы = '''Германияның''' орналасуы (қою жасыл):<br>— [[Еуропа]]да (ашық жасыл және қою сұр)<br>— [[Еуропа одағы|Еуроодақта]] (ашық жасыл) |Картада2 = |lat_dir =N |lat_deg = 51 |lat_min = 31 |lat_sec = 0 |lon_dir =E |lon_deg = 9 |lon_min = 55 |lon_sec = 0 |region = DE |CoordScale = |Тілі = [[Неміс тілі]] |Мемлекеттік діні = |Үкімет түрі = [[Федерация|Федеративті]]<br />[[парламенттік республика]] |Құрылды = [[3 қазан]] [[1990 жыл]] |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Астанасы = [[Берлин]] |Ірі қалалары = Берлин, [[Гамбург]], [[Мюнхен]], [[Кёльн]], [[Майндағы Франкфурт]], [[Дюссельдорф]], [[Штутгарт]], [[Дортмунд]], [[Эссен]], [[Лейпциг]]<ref>{{cite web|title=Städte (Alle Gemeinden mit Stadtrecht) nach Fläche, Bevölkerung und Bevölkerungsdichte am 31.12.2016|publisher=DeStatus |url= https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.html|date=2018-03-05|lang=de|accessdate=6 сәуір 2018 }}</ref> |Басшы қызметі = [[Германия Федералдық президенті|Федералды президент]]<br />[[Германия Федералдық канцлері|Федералды канцлер]] |Басшылары = [[Франк-Вальтер Штайнмайер]]<br /> [[Фридрих Мерц]] |Жер аумағы = 357 386 |Жер аумағы бойынша орны = 62 |Судың үлесі = 2,42 % |Этнохороним = [[Немістер]] |Жұрты = {{өсім}} 83 129 285<ref>{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit-2021.html|title=Statistisches Bundesamt - Bevölkerungsstand|language=German}}</ref> |Халық саны бойынша орны = 17 |Сарап жылы = 2021 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 232 |Тығыздық бойынша орны = 58 |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 4,444&nbsp;трлн.<ref name="IMFWEODE">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=17&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=134&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=International Monetary Fund |website=IMF.org |access-date=30 October 2019 }}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2019 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 5 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 53,566<ref name="IMFWEODE"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 18 |ЖІӨ (номинал) = {{құлдырау}} 3,863&nbsp;трлн.<ref name="IMFWEODE"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2019 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 4 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = {{құлдырау}} 46,564<ref name="IMFWEODE"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 17 |АДИ = {{өсім}} 0,936<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |title=2018 Human Development Statistical Update |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170322153238/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |archivedate=22 March 2017 }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 5 |АДИ деңгейі = <span style="color:#090;">өте жоғары</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Еуро]] |Интернет үйшігі = [[.de]] |ISO = DE |Телефон коды = 49 |Уақыт белдеуі = +1 (+2 жазда) |Түсініктемелер = |Ұранның аудармасы=''Бірлік пен әділдік және бостандық''}} '''Германия''' ({{lang-de|Deutschland}} [[Халықаралық фонетикалық әліпби|ХФӘ]]: [ˈdɔʏtʃlant]), ресми атауы – '''Германия Федеративтік Республикасы''' ({{lang-de|Bundesrepublik Deutschland}}), '''ГФР''' ({{lang-de|BRD}}) — [[Орталық Еуропа|Орталық Eуропада]] 16 жеке не жартылай тәуелсіз федералдық жерлерден тұратын ел.<ref name="source1">Балалар энциклопедиясы, III-том</ref> Германия Федеративтік Республикасы - орталық [[Еуропа|Еуропада]] орналасқан мемлекет. Кейбір түркі тілдерінде Алмания болып та аталады. Жер аумағы 356,96 мың км². 2023 жылғы қаңтардағы халық саны: 84,4 млн адам. Астанасы [[1991 жыл|1991]] жылдан бері [[Берлин]] қаласы (халқы-3,46 млн.). Халқының 94%-і [[немістер]] ([[1998 жыл|1998]]). Ресми тілі - [[неміс тілі]]. Халқының көпшілігі [[Христиандық|христиан дінінің]] [[Протестантизм|протестант]] және [[Католицизм|католик]] тармағын ұстанады. [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі|Халық саны бойынша дүние жүзінде]] 19-орында ([[Еуропа одағы|ЕО]]-да 1-орын, [[Ресей]] мен [[Түркия|Түркияны]] есепке алғанда [[Еуропа|Еуропада]] 3-орын) және территориясы бойынша дүние жүзінде 62-орында ([[Еуропа|Еуропада]] 8-ші). Германия 16 аймақтан (жерден) құралған федеративті [[республика]]. Әр аймақтың өз [[конституция]]сы, [[парламент]]ы және үкіметі бар. Федеральдік президент арнайы шақырылған, [[бундестаг]] және ландтагтар (әр аймақтың [[парламент]]тері) мүшелерінің бірде санынан құралған федеральдік жиналыста 5 жыл мерзімге сайланып отырады. Президент мемлекет басшысы ретінде халықар. жиындарға қатысады, шет елдермен [[келісімшарт]]тарға қол қояды, елшілерді, федеральдік соттарды тағайындайды, т.б. [[Елдегі]] атқарушы билікті федеральдік канцлер жүргізеді. Жоғарғы заң шығарушы органы [[бундестаг]]. == Тарихы == Ежелгі германлар туралы алғашқы ескертулер ежелгі гректер мен римдіктердің еңбектерінде пайда болды. Германлар туралы алғашқы ескертулердің бірі 98 жылдан басталады. Оны римдік жылнамашы [[Тацит Публий Корнелий|Тацит]] (лат. Tacitus) жасаған. Эльбаның шығысындағы қазіргі Германияның бүкіл территориясын Х ғасырға дейін славян тайпалары мекендеген. XII-XIV ғасырларға қарай бұл жерлер бірте-бірте «[[Қасиетті Рим империясы|Қасиетті Рим Империясы]]<nowiki/>» деп аталатын неміс мемлекетінің бір бөлігі болды. Бұл аумақтар бірнеше ғасырлар бойы неміс мемлекеттерінің құрамында болғандықтан, жергілікті славяндарды немістер бірте-бірте толығымен дерлік ассимиляцияға алды. Бұл процесс орта ғасырдың соңы мен жаңа заманның басына дейін, ал кейбір жерлерде соңғысымен бірге созылды. Рим империясы ыдырағаннан кейін [[Батыс Еуропа|Батыс Еуропада]] [[Франк мемлекеті]] құрылды, ол үш ғасырдан кейін Ұлы Карлдың тұсында империяға айналды (800). Карл империясы бірқатар қазіргі мемлекеттердің, атап айтқанда Германияның аумақтарын қамтыды. Алайда Ұлы Карл империясы ұзақ өмір сүрмеді - бұл императордың немерелері оны өзара бөлісті, нәтижесінде үш патшалық құрылды - Батыс Франк (кейінгі Франция), Шығыс Франк (кейінгі Германия) және Орта Патшалық (жақында [[Италия|Италияға]], Провансқа және [[Лотарингия|Лотарингияға]] ыдырап кетті). Дәстүр бойынша неміс мемлекетінің құрылған күні 962 жылдың 2 ақпаны болып есептеледі: бұл күні Шығыс Франк королі I Отто Римде тәж киіп, Қасиетті Рим императоры болды; Бұл империя алғашында феодалдық мемлекет болса, кейін ол тәуелсіз мемлекеттердің конфедерациясына айналды, олардың әрқайсысының өз әскері бар және өз теңгелері болды. XIV-XV ғасырларға қарай. бұрынғы тайпалық Франкония және Швабия герцогтігі көптеген уездерге, прелазияларға және т.б., Бавария мен Саксонияда ыдырап кетті, керісінше герцогтардың күшті билігі қайтадан қалпына келтірілді. Қасиетті Рим империясының басында сайлаушылар кеңесі сайлайтын император тұрды, жерлерді білдіретін орган – Рейхстаг ([[Неміс тілі|нем]]. Reichstag) болды. Көптеген елдер таптық монархиялар болды. Бұл жағдай 1806 жылға дейін, [[Наполеон Бонапарт|I Наполеон]] қысымымен Қасиетті Рим империясының өмір сүруі тоқтатылып, оның императоры Аустрия императоры атағын ғана ала бастағанға дейін сақталды. Неміс мемлекеттерінің саны едәуір қысқарып, Рейн Одағы құрылды, ол да тәуелсіз мемлекеттерден тұратын конфедерация болды. Рейнландтың басында федералды президент болды, ол [[француздардың императоры]] болды, жеке мемлекеттерді білдіретін орган - Бундестаг ([[Неміс тілі|нем]]. Bundestag). Вена конгресі неміс мемлекеттерінің одан әрі бірігуіне ықпал етті, нәтижесінде 38 неміс мемлекетінен Германия конфедерациясы құрылды, ол да тәуелсіз мемлекеттер конфедерациясы болып қалды. Неміс одағын Габсбургтер әулетінен шыққан Аустрия империясының Кайзері болған федералды президент басқарды, жерлерді білдіретін орган Бундестаг болды. Монархиялық неміс мемлекеттерінің абсолюттік монархиядан конституциялық мемлекеттерге айналуы басталды – ландтагтардың өкілдерінің тұрақты емес жиналыстарынан тұрақты білікті парламенттерге айналуы. === Германия конфедерациясы === 1848 жылғы революциядан кейін ықпалы күшейіп келе жатқан Пруссия мен Аустрия империясы арасында қақтығыс басталды. Бұл 1866 жылғы соғысқа әкелді, онда Пруссия жеңіп, бірқатар неміс княздіктерін аннексиялады. Неміс конфедерациясы ыдырады. 1866 жылы 10 тамызда [[Солтүстік Германия Конфедерациясы]] құрылды – [[конституциялық монархия]], біртұтас армия және біртұтас ақша жүйесі түріндегі басқару нысаны бар федеративтік мемлекет құрылды. 1867 жылы Солтүстік Германия Конфедирациясы конституциясы қабылданып, онда мемлекет басшыларынан құралған Федералдық кеңес және мажоритарлық жүйе бойынша 2 турда 3 жыл мерзімге халық сайлаған Рейхстаг құрылды. , заң шығарушы органдар ретінде және Пруссия королі мемлекет басшысы ретінде пайда болған Мемлекеттік Президент (нем. Reichspräsident) лауазымы. 2 турдағы мажоритарлық сайлау жүйесі көппартиялық жүйенің пайда болуына ықпал етті, ең ықпалды партия бірінші болып Пруссияның солтүстік-батыс провинцияларындағы Ұлттық-либералдық партия, солтүстік-шығыс провинциялардағы Германияның консервативтік партиясы және Германияның орталық партиясы болды. одақтың оңтүстік штаттары. 1870 жылы 10 желтоқсанда Рейхстаг Солтүстік Германия Конфедерациясын [[Германия империясы]] ([[Неміс тілі|нем]]. Deutsches Reich) және Солтүстік Германия Конфедерациясының президентін Германия императоры ([[Неміс тілі|нем]]. Deutscher Kaiser) деп атады. === Германия империясы және оның колониялары === Немістердің ұлттық өзіндік санасының өсуі неміс мәдениетінің, ғылымының және философиясының гүлденуіне әкелді. 19 ғасырда Германияда композитор [[Рихард Вагнер]], философ [[Фридрих Ницше]], жазушы [[Генрих Гейне]], физиктер [[Генрих Герц]] пен [[Макс Планк]] және тағы басқалар сияқты атақты тұлғалар өмір сүрді. Немістер [[Карл Бенц]] пен Готтлиб Даймлер автомобильді ойлап тапты. [[Зигмунд Фрейд]] психоанализдің негізін қалады. 1914 жылы Германия [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысқа]] кірді. 1918 жылы 4-9 қарашада Германияда [[Киль көтерілісі|антимонархиялық көтеріліс]] болды, көтерілісшілер кәсіпорын деңгейінде жұмысшылар кеңестерін құра бастады. 9 қарашада Кайзер [[Нидерланд|Нидерландыға]] қашып кетті, онда ол көп ұзамай тақтан бас тартты, Германия империясы Германия Социалистік Республикасы болып жарияланды, 10 қарашада Берлин жұмысшы және солдат кеңестерінің жалпы жиналысы, сайланбалы уақытша мемлекеттік органдар – Үлкен Берлин жұмысшылары мен солдаттарының Атқарушы кеңесі және Халық Өкілдері Кеңесі, ГСПД және одан жақында бөлінген солшыл Германияның Тәуелсіз социал-демократиялық партиясы, халық өкілдері кеңесінің төрағалары социал-демократтар Фридрих Эберт, Филипп Шейдеман және тәуелсіз социал-демократтар Уго Газе болды. 1918 жылы 16-21 желтоқсанда конституцияны қабылдау үшін жұмысшылар және солдат кеңестерінің соңғы императорлық съезінде Германияның екінші ұлттық жиналысын, [[Кеңестік республика|Германия Социалистік Республикасының Орталық Кеңесін]] шақыру туралы шешім қабылданды. уақытша парламент болып сайланды және халық өкілдері кеңесінің құрамы бекітілді. 1919 жылы 19 қаңтарда Германияның екінші ұлттық жиналысына сайлау өтті, онда ГСДП бірінші орын алды, ал 1919 жылы 10 ақпанда Уақытша императорлық билік туралы заң қабылданды, оған сәйкес Мемлекеттер комитеті (Штатенаусшусс) , жер үкіметтері сайлайды, ал Ұлттық жиналыс халық сайлайтын заң шығарушы органдарға айналды, мемлекет басшысы - Ұлттық жиналыс сайлайтын императорлық президент, атқарушы орган - императорлық министрлік тағайындалады. Император премьер-министрі және император министрлерінен тұратын император президенті. 1919 жылы 28 маусымда [[Версаль бейбіт келісімі|Версальда бір жағынан Франция, Ұлыбритания және Америка Құрама Штаттары және екінші жағынан Германия арасында бейбітшілік келісіміне қол қойылды]], оған сәйкес соңғысының жеңілгені нақты айтылды. [[Батыс Пруссия]] мен Познань [[Польша|Польшаға]], Эльзас [[Франция|Францияға]], Эупен Бельгияға кетті, [[Саар]] жері Ұлттар Лигасының қарауына берілді, неміс әскери құрамалары Рейн провинциясынан шығарылды, нәтижесінде толығымен жою әрекеті жасалды. оны Германиядан бөліңіз. 1919 жылы 30 маусымда Германияның екінші Құрылтай жиналысы орталықтандырылмаған демократиялық [[Республика|республиканы]] құру туралы Конституцияны қабылдады. Монархия жойылды, мемлекет басшысы қайта сайлану мүмкіндігімен 7 жыл мерзімге 2 турда халық сайлаған президент болды. Атқарушы билікті жүзеге асырған үкімет канцлер мен министрлер 4 жыл мерзімге пропорционалдық жүйе бойынша халық сайлаған парламенттің төменгі палатасы – Рейхстаг алдында саяси жауапты болды (жоғарғы палата рейхсрат деп аталды. пропорционалды сайлау жүйесі көппартиялық жүйенің сақталуына ықпал етті. 1920 жылдардың аяғы – 1930 жылдардың басында. [[Адольф Гитлер|Адольф Гитлердің]] жетекшілігімен [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Ұлттық социалистік неміс жұмысшы партиясы]] (ҰСНЖП) ықпалға ие болды; 1933 жылы 14 шілдеде Германияда бірпартиялық жүйе құрылды - ҰСНЖП-тан басқа барлық партиялар (сол кезде канцлер оған кіретін) тыйым салынды. 1945 жылы [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыста]] Германия жеңілгеннен кейін [[1945—1949 жылдардағы Германия|ел оккупацияланды]]: кеңес әскері шығыс жерлер мен провинцияларда, ағылшындар солтүстік-батыста, француздар оңтүстік-батыста, американдықтар оңтүстікте, ал Шығыс Пруссияның аз бөлігі және [[Польша]] - Силезияның барлығы дерлік, Батыс Померания және Шығыс Пруссияның көп бөлігі. [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|ҰСНЖП]]-қа тыйым салынды, оның үкіметі жойылды, бірақ жаңа жалпыгермандық үкімет ұзақ уақыт бойы құрылмады. 1949 жылы 8 мамырда Ландтагтар құрған Парламенттік Кеңес (Parlamentarischer Rat) Батыс оккупация аймақтарындағы мемлекеттер деп танылған Германия Федеративтік Республикасының ([[Германия|ГФР]]) Негізгі Заңын қабылдап, 23 мамырда күшіне енді. Демократия қалпына келтірілді. Мемлекет басшысы штаттардың депутаттары мен делегаттарынан тұратын сайлаушылар алқасымен сайланған президент болып қала берді. Президент тағайындаған үкімет аралас жүйе бойынша халық сайлаған Бундестаг алдында жауапты болды (жоғарғы палата Бундесрат деп аталды). Жерлер де үлкен билікке ие болды. Аралас сайлау жүйесі екі партиялық жүйеге қарай жекелеген тенденциялардың пайда болуына әкелді. Бұл конституцияны 5 шығыс штатының ландтагтары мен Германияның Социалистік Бірлік партиясы (ГСБП, бірігуі нәтижесінде пайда болған) өкілдері басым болған Берлиннің шығыс облыстары өкілдерінің округтік ассамблеялары мойындамады. Коммунистік және социал-демократиялық партиялар), олардың өкілдері Парламенттік Кеңеске шақырылмаған. Оның орнына 1949 жылы 7 қазанда өз конституциясы күшіне еніп, өз президенті сайланды, келесі жылы өзінің екі палаталы парламенті құрылды, өз үкіметі құрылды, ол басқа неміс мемлекетінің негізін қалады - [[Германия Демократиялық Республикасы|Германия Демократиялық Республикасы (ГДР)]]. Сол 1949 жылы ГСБП басшылығын маркстік-лениндік топ өз қолына алды, даусыз сайлаулар енгізілді (ГСБПжәне басқа партиялар – Христиандық-демократиялық одақ, Либералдық-демократиялық партия, Ұлттық-демократиялық партия және Демократиялық шаруалар партиясы). Партия бірыңғай және жалғыз сайлау тізімін ұсынды), 1952 жылы ел кеңестендірілді (жер бөлінісі жойылды, өнеркәсіп ұлттандырылды), 1956 жылы ГДР кеңесшіл әскери [[Варшава келісімі ұйымы|Варшава келісімі ұйымына]] қосылды. Тек 1989 жылы ГСБП басшылығынан маркстік-лениндік топты алып тастау нәтижесінде даусыз сайлау балама сайлаумен ауыстырылды, ал 1990 жылы 3 қазанда Германия Федеративтік Республикасының Негізгі Заңы ұзартылды. шығыс жерлері мен ГДР өмір сүруін тоқтатты. == География == {{Толық мақала|Германия географиясы}} === Жер бедері === [[Сурет:Deutschland topo.jpg|нобай|Германияның физикалық картасы]] Германияның солтүстік бөлігі - мұз дәуірінде қалыптасқан аласа жазық ([[Солтүстік Германия жазығы]], ең төменгі нүктесі - Вильстермарштағы {{iw|Вильстермарш|Вильстермарше|de|Amt Wilstermarsch}} [[Нойендорф-Заксенбанде|Нойендорф-Заксенбанд]], [[теңіз деңгейі]]нен 3,54 м төмен). Солтүстік Германия жазығының бетінде ежелгі мұз басудың іздері - төменгі мореналық жоталар мен төбелердің тізбектері сақталған. Ойпаттың батыс бөлігін батпақты ойпаттар - батпақтар алып жатыр, олардың пайда болуы платформаның төмендеуімен байланысты. Елдің орталық бөлігінде орманды тау бөктері оңтүстіктен ойпаттарға іргелес, ал [[Альпі]] оңтүстікте басталады. Германиядағы ең биік нүкте - [[Цугшпитце]] тауы, 2962 [[метр|м]]. === Өзендер мен көлдер === {{Толық мақала|Германия өзендері}} Германия арқылы көптеген өзендер ағып өтеді, олардың ең ірілері: * Рейн; * Дунай; * Эльба; * Везер; * Одер, өзендер каналдармен байланысты, ең атақты канал - Балтық пен Солтүстік теңіздерді байланыстыратын Киль каналы. Киль каналы Киль шығанағынан басталып, Эльба өзенінің сағасында аяқталады. Германиядағы ең үлкен көл - Констанс, оның ауданы 540 км² және тереңдігі 250 м. === Климат === Германия [[қоңыржай климат]]тық белдеуде орналасқан, солтүстігінде теңіз климаты, оңтүстігінде қоңыржай [[Континенттік климат|континенталды]]. Бұл [[ауа райы]]ның жиі құбылмалы болатындығымен байланысты. Жаздың ортасында жылы және шуақты болуы мүмкін, бірақ келесі күні суық түсіп, жаңбыр жаууы мүмкін. Шынында да экстремалды табиғи құбылыстар (қатты [[құрғақшылық]], [[торнадо]], [[дауыл]], қатты [[Үсік|аяз]] немесе [[ыстық]]) салыстырмалы түрде сирек кездеседі. [[Шілде]]нің орташа температурасы тауларда +14-тен алқаптарда +22°C-қа дейін. [[Қаңтар]]дың орташа температурасы алқаптарда +4 бастап таулы жерлерде -5°C дейін. Жылдық орташа температура +5-+10°C құрайды. Германияда ең төменгі температура -46°C болды, мұндай көрсеткіш [[XX ғасыр]]да елдің оңтүстігінде, оның таулы бөлігінде теңіз деңгейінен 1601 м биіктікте координаттары шамамен ауданда тіркелді. [[Географиялық координаттар|47ºс. е.]] және [[Географиялық координаттар|12ºш. б.]] [[Фунтензе]] көлінің жанында. === Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар === [[Сурет:Herbst am Watzmann.jpg|нобай|Берхтесгаден ұлттық паркі]] Германияда 14 [[ұлттық парк]], 19 [[Биосфералық қорықтардың дүниежүзілік желісі|биосфералық қорық]], 95 [[табиғат паркі]] және көптеген басқа қорғалатын табиғи аумақтар мен [[Табиғат ескерткіші|табиғат ескерткіштері]] бар. == Денсаулық сақтау ісі == Германияда денсаулық сақтау ісін 1949 жылы құрылған Денсаулық сақтау минитірлігі басқарды. Онда барлық еңбекшілер мен олардың отбасына тегін медициналық көмек көрсетіледі. 1970 жылы Германияда 190 мың төсектік 626 аурухана, 452 поликлиника, 828 амбулатория, 192 әйелдер консультациясы жұмыс істейді. Тұрақты және маусымдық яслилердегі орының саны 175 мың ға жетеді. 18 мың орында 178 санаторийлер мен курорттар және демалыс орындары жұмыс істейді. 1970 жылы 27,3 мың дәрігер, 7,3 мың тіс дәрігері, 2,9 мың фармацевттер мен 245 мың орта білімді медициналық қызметкер болды. Осының барлығы халықтың медициналық жағдайын жақсартты. 1970 жылы әр мың адамға шаққанда баланың тууы 19,3, адамның өлімі, 14,1. Әрбір ірі туған баладан өлгені 18,8 болды. Орта есеппен мемлекеттегі адамдардың өмір ұзақтығы - ерлерде 67,8, әйелдерде 73,1 жас. Аурулардың ішінде ең көп кездесетіні жүрек-қан тамыр сырқаты мен [[қатерлі ісік]]<nowiki/>тер. == Әкімшілік-аумақтық бөлінісі == {{Толық мақала|Германия жерлері}} Германия – федеративті мемлекет болып табылады. Әкімшілік-аумақтық бөлінісіне қарай [[Германия жерлері|16 жерден]] тұрады. Негізгі заңы – конституциясы 1949 жылғы 23 мамырда қабылданған. Елдің федералдық президенті Федералдық жиналыста бес жыл мерзімге сайланады. Қазіргі Федералдық президенті Кристиан Вульф, ол 2010 жылдың 2 шілдесінде сайланған. [[Сурет:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|нобай|Германияның федералды жерлерінің картасы (нөмірленген)|alt=Германияның федералды жерлерінің картасы (нөмірленген).svg]] {| class="wikitable" !Жер !! [[Елорда|Астанасы]] !! Жердің немісше атауы !! Астананың немісше атауы |- |1. [[Баден-Вюртемберг]]||[[Штутгарт]]||Baden-Württemberg||Stuttgart |- |2. [[Бавария|Баварияның еркін мемлекеті]]||[[Мюнхен]]||Freistaat Bayern||München |- |3. [[Берлин]]||[[Берлин]]||Berlin||Berlin |- |4. [[Бранденбург]]||[[Потсдам]]||Brandenburg||Potsdam |- |5. [[Бремен (жер)|Бремен еркін және Ганзалық қаласы]]||[[Бремен]]||Freie Hansestadt Bremen||Bremen |- |6. [[Гамбург|Гамбург еркін және Ганзалық қаласы]]||[[Гамбург]]||Freie und Hansestadt Hamburg||Hamburg |- |7. [[Гессен]]||[[Висбаден]]||Hessen||Wiesbaden |- |8. [[Мекленбург-Алдыңғы Померания]]||[[Шверин]]||Mecklenburg-Vorpommern||Schwerin |- |9. [[Төменгі Саксония]]||[[Ганновер]]||Niedersachsen||Hannover |- |10. [[Солтүстік Рейн-Вестфалия]]||[[Дюссельдорф]]||Nordrhein-Westfalen||Düsseldorf |- |11. [[Рейнланд-Пфальц]]||[[Майнц]]||Rheinland-Pfalz||Mainz |- |12. [[Саар]]||[[Саарбрюккен]]||Saarland||Saarbrücken |- |13. [[Саксония еркін мемлекеті]]||[[Дрезден]]||Freistaat Sachsen||Dresden |- |14. [[Саксония-Анхальт]]||[[Магдебург]]||Sachsen-Anhalt||Magdeburg |- |15. [[Шлезвиг-Гольштейн]]||Киль||Schleswig-Holstein||Kiel |- |16. [[Тюрингия|Тюрингияның еркін мемлекеті]]||[[Эрфурт]]||Freistaat Thüringen||Erfurt |} Жер аудандарға ([[неміс тілі|нем.]] ''Kreis'') және ауданға жатпайтын қалаларға ([[неміс тілі|нем.]] ''Kreisfreie Stadt''), Гамбург пен Берлин жерлері — қалалық округтерге ([[неміс тілі|нем.]] ''Bezirk''), аудандар қалалар ([[неміс тілі|нем.]] Stadt) мен қауымдастықтарға ([[неміс тілі|нем.]] ''Gemeinde''), ауданнан тыс қалалар — қалалық аудандарға ([[неміс тілі|нем.]] ''Ortschaft''), Гамбург пен Берлин жерлерінің аудандары кварталдарға ([[неміс тілі|нем.]] ''Ortsteil''), қалалар, қауымдастықтар, округтер және кварталдар тұрғын аумақтарға ([[неміс тілі|нем.]] ''Wohngebiet'') бөлінеді. Баварияның жер мен аудан арасындағы аралық байланысқа ие — әкімшілік округ ([[неміс тілі|нем.]] ''Bezirk''). == Халқы == {{Толық мақала|Германия халқы}} Германия Федеративті Республикасы аумағы бойынша көршілес [[Польша]]дан сәл ғана үлкен, бірақ оның халқы екі есе көп. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Германияның тұрғындары 82 175 684 тұрғынды құрады. Әлемдегі көптеген дамыған елдердегідей, Германияда туу коэффициенті төмен деңгейден төмен. 1972 жылдан бастап Германияда туу коэффициенті өлім деңгейінен төмендеді. 2015 жылы демографиялық даму келесідей болды. Туу коэффициенті - 8,98 ‰, өлім - 11,26 ‰, табиғи өсім (төмендеу) - -2,28 ‰, көші-қон балансы - 14,19 ‰.<ref name="destatis1">{{cite web |url = https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/Indikatoren/LangeReihen/Bevoelkerung/lrbev04.html |title = Statistisches Bundesamt, Bevölkerung — Geborene und Gestorbene Deutschland, abgerufen am 22. Juli 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161221154814/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/Indikatoren/LangeReihen/Bevoelkerung/lrbev04.html |archivedate = 2016-12-21 }}</ref> Ауыл тұрғындары 10% -дан аз, Германия халқының 90% -ы қалаларда және оған жақын орналасқан урбанизацияланған аймақтарда тұрады. [[Қала]] тұрғындарының үлесі 73,12% құрайды.<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.html|title=Städte (Alle Gemeinden mit Stadtrecht) nach Fläche, Bevölkerung und Bevölkerungsdichte am 31.12.2015, im Juli 2017 wegen korrigierter Fläche revidiert|author=|website=|date=|publisher=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170726103156/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.html|archivedate=2017-07-26}}</ref>. Ірі қалалардың халқы (31.12.2018<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/05-staedte.xlsx?__blob=publicationFile|title=Städte (Alle Gemeinden mit Stadtrecht) nach Fläche, Bevölkerung und Bevölkerungsdichte am 31.12.2018|author=|website=|date=|publisher=}}</ref>). {| class="wikitable" ! !Қалалар !31.12.2010<ref name=":1" /> !31.12.2018<ref name=":2" /> |- |1 |[[Берлин]] (Berlin) |3 460 725 |3 644 826 |- |2 |[[Гамбург]] (Hamburg) |1 786 448 |1 841 179 |- |3 |[[Мюнхен]] (München) |1 353 186 |1 471 508 |- |4 |[[Кёльн]] (Köln) |1 007 119 |1 085 664 |- |5 |[[Майндағы Франкфурт]] (Frankfurt am Main) |679 664 |753 056 |- |6 |[[Штутгарт]] (Stuttgart) |606 588 |634 830 |- |7 |[[Дюссельдорф]] (Düsseldorf) |588 735 |619 294 |- |8 |[[Лейпциг]] (Leipzig) |522 883 |587 857 |- |9 |[[Дортмунд]] (Dortmund) |580 444 |587 010 |- |10 |[[Эссен]] (Essen) |574 635 |583 109 |- |11 |[[Бремен]] (Bremen) |547 340 |569 352 |- |12 |[[Дрезден]] (Dresden) |523 058 |554 649 |- |13 |[[Ганновер]] (Hannover) |522 686 |538 068 |- |14 |[[Нюрнберг]] (Nürnberg) |505 664 |518 365 |} == Мемлекеттік құрылым == Германия парламенті екі палатадан – [[Бундесрат]] (жоғарғы) және [[Бундестаг]]тан (төменгі) тұрады. Бундесратты жер үкіметі өкілдерінің 68 мүшесі құрайды. Егер федералдық президент болмаған немесе ол өзінің міндетін атқаруды мерзімінен бұрын тоқтатқан жағдайда мемлекет басшысының міндеті Бундесрат төрағасына көшеді. Ал [[Бундестаг]] төрт жыл мерзімге жасырын дауыс беру арқылы сайланған 736 депутаттан тұрады. Атқарушы билік – Федералдық үкіметтің құрамына германдық Бундестагта сайланған федералдық канцлер мен федералдық министрлер кіреді. Федералдық [[канцлер]] мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайды. Алманияның қазіргі федералдық канцлері – [[Олаф Шольц]]. [[File:07.08.21.Bundeskanzleramt.jpg|thumb|280px|[[Берлин]]дегі Германия федералдық канцлерінің кеңсесі]] {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Bundespräsident_Frank-Walter_Steinmeier_auf_den_Stufen_der_Villa_Hammerschmidt_in_Bonn.jpg | alt1 = Frank-Walter Steinmeier | caption1 = [[Франк-Вальтер Штайнмайер]], 2017 жылдан бері [[Германия Президенті|Германия Президенті]]. | image2 = Olaf Scholz and Gustavo Petro in New York 2024 (cropped).jpg | alt2 = Olaf Scholz | caption2 = [[Олаф Шольц]], 2021 жылдан бері [[Германия Канцлері|Германия Канцлері]]. }} === Саяси партиялар === Германия Федеративті Республикасында бірқатар саяси партиялар қызмет етеді. 2021 жылы 26 қыркүйекте өткен Бундестаг сайлауында тиісті 736 орынның 206-ін Германияның Социал-демократиялық партиясы, 197-ін Христиан демократиялық одағы мен Христиан әлеуметтік одағы, 118-ін Жасыл партия, 92-сін Германияның еркін демократиялық партиясы, 83-ін Германия үшін балама, ал 39 орынды Солшыл партия алды. Германиядағы табысты саяси партиялар мемлекеттік қаржыландыруды алады. 12 жыл бойы Бундестагқа қатысқан әр партияның арнайы қоры бар, оны толығымен мемлекет қаржыландырады. Мысал ретінде Германия социал-демократиялық партиясының Фридрих Эберт қорын айтуға болады. ==== Солшылдар ==== * {{iw|Солшылдар (партия, Германия)|Солшыл социалистік партия|en|The Left (Germany)}} — солшыл социалистік партия * {{iw|Одақ 90/Жасылдар|Одақ 90/Жасылдар|en|Alliance 90/The Greens}} — экологиялық партия ==== Солшыл орталықшылдар ==== * {{iw|Германияның социал-демократиялық партиясы|Германияның социал-демократиялық партиясы|en|Social Democratic Party of Germany}} — социал-демократиялық партия ==== Орталықшылдар ==== * {{iw|Германияның еркін демократиялық партиясы|Германияның еркін демократиялық партиясы|en|Free Democratic Party (Germany)}} — либералды партия ==== Оңшыл орталықшылдар ==== * {{iw|ХДО/ХӘО|ХДО/ХӘО|en|CDU/CSU}}: {{iw|Германияның христиан-демократиялық одағы|Германияның христиан-демократиялық одағы|en|Christian Democratic Union of Germany}} — консервативті партия ([[Бавария|Бавария жер бірлестігі]] — {{iw|Христиан әлеуметтік одағы|Христиан әлеуметтік одағы|en|Christian Social Union in Bavaria}}) * {{iw|Еркін сайлаушылар|Еркін сайлаушылар|en|Free Voters}} — орталық-оңшыл партия ==== Оңшылдар ==== * {{iw|Германия үшін балама|Германия үшін балама|en|Alternative for Germany}} — еуроскептикалық оң консервативтік партия == Экономикасы == {{Толық мақала|Германия экономикасы}} Германия экономикасы дамыған елдердің алдыңғы қатарынан орын алады. Негізгі салалары машина жасау, электр техникасы, металлургия, химия және фармацевтика өнеркәсібі, тағы басқа салалар ел экономикасының өркендеуіне қомақты үлес қосып келеді. Сонымен қатар, көлік инфрақұрылымы ерекше маңызға ие. Ірі 13 әуежай, 6,8 мың шақырымнан асатын ішкі су жолдары күндіз-түні жұмыс істейді. Бұған Солтүстік теңіздегі Гамбург пен Бремен, [[Балтық теңізі]]ндегі Киль, Любек және Росток теңіз порттары қосылады. Германияның сыртқы саудадағы әріптестеріне келсек, ең алдында [[Франция]] тұр. Одан соң импорт бойынша [[Нидерланд]], Италия, Ұлыбритания, АҚШ, ал экспорт бойынша [[Ұлыбритания]], [[Италия]], [[АҚШ]] және [[Нидерланд]] келеді. Германия [[БҰҰ]] мен ЕҚЫҰ-ның жұмыстарына белсенді түрде қатысып жүр. Өз тараптарынан беделді бұл халықаралық ұйымдарға айтарлықтай қаржы және кадр ресурстарын бөліп отырады. Сондай-ақ, Германияның алдына қойған басым бағыттарының бірі – [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі|БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне]] мүше болу. Ал Германияның Орталық Азия елдеріне байланысты ұстанған саясаты айқын, ол – экономикалық салаларда мүмкіндігіне қарай ынтымақтастық жасау. == Көлігі мен экологиясы == Германия сыртқа өнімдер шығару жөнінен дүние жүзінде 2-орын алады. Қазіргі заманғы Германияның экономикалық қуаты мен байлығының негізін өңдеуші [[өнеркәсіп]] құрайды. Оның көпшілік кәсіпорындары еуропалық [[ауыр индустрия]] орталықтарының бірі, елдің батысындағы Рурға шоғырланған. Тұрмыстық техникадан бастап зауыттық құрал- жабдықтарға дейінгі әр түрлі тауарлар өндіретін өңдеуші өнеркәсіп саласына елдегі жұмыс күшінің 25%-ы қамтылған. [[Германия өнеркәсібі]]нің жетекші салаларына қара және түсті металлургия, машина жасау, электрондық, химиялық және мұнай-химия кәсіпорындары жатады. Бұл өнеркәсіптік ел қоршаған ортаның ластануынан қатты зардап шегеді. Мысалы, Шварцвальдтағы бүкіл ормандардың жартысы дерлік [[қышқыл жауын]]дармен зақымданған. Германия табиғатты қорғаумен байыпты түрде айналыса бастаған алғашқы батыс елдерінің бірі. Қазір "жасылдар" партиясының өкілдері [[герман парламенті]] — бундестагтегі көпшілік орынды иемденіп отыр. "Жасылдар" партиясы мен табиғат қорғау ұйымдарының қысымымен Германия қоршаған ортаның жағдайына бақылауды қатал қолға алып, [[атом электр станциясы|атом электр станцияларын]] жаба бастады. Германия құрғақтағы, су және [[әуе көлігі]]нің тамаша жүйесіне ие. Тауарлар мен жолаушылардың көпшілігі автожолдар арқылы тасылады. Германиядағы жолдардың жалпы ұзындыгы 650 000 км- ден астам (оның ішінде автострада жолдарының ұзындығы 11 400 км). Елдің көптеген ірі қалалары бір-бірімен 280 км \ caғ жылдамдықпен жүретін ICE ("Интерсити — Экспресс") пойыздары қатынайтын ұшқыр темір жолдар арқылы байланысқан. Ірі қалалардың арасындағы тұрақты авиарейстер бір сағаттан сәл астам уақытты алады. Германияның ірі теңіз-сауда флоты бар. Бұл флоттың кемелері Бремен және елдің төртінші ірі қалалық агломерациясы әрі негізгі теңіз және өзен порты — [[Гамбург]] сияқты порттардан әр түрлі бағыттарға аттанады.<ref>Қазіргі дүние географиясы: Хрестоматия. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқу құралы. / Қ. Ахметов, Т. Увалиев, Г. Түсіпбекова. —Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-216-5</ref> == Өмір деңгейі == [[Күнкөріс минимумы]] жылына - 9168 еуроны құрайды. Тұрғын үй үшін ең төменгі стандарттар: бір адамға - 45 м², екі адамға - 60 м², үш адамға - 75 м² және т.б. Еліміздегі [[Әрекетке қабілеттілік|еңбекке қабілетті]] халықтың 95% медициналық қызмет көрсету және дәрі-дәрмек сатып алу үшін сақтандырылған. 2019 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Германиядағы ең төменгі жалақы айына 1 557,00 евроны және сағатына 9,19 евроны (cалмағы) құрайды. 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төменгі жалақы айына 1 584 еуро және сағатына 9,35 еуро (cалмағы) құрайды. 2017 жылдың төртінші тоқсанындағы жағдай бойынша Германиядағы орташа жалақы айына 3 771 еуро (cалмағы) және 2 315 еуро (таза) құрайды. == Қарулы Күштер == [[Сурет:German frigate Lübeck (F214) underway on 4 May 2009 (090504-N-1644C-357).jpg|нобай|326x326 нүкте|Неміс Фрегат "Lübeck'''"''']] [[Сурет:Leopard 2 A5 in dust.jpg|нобай|329x329 нүкте|Leopard 2 A5 шаңда]] Германия [[НАТО|НАТО-ға]] мүше ел болып табылады, ол өз персоналының едәуір бөлігімен [[Ауғанстан]], [[Сербия]], [[Солтүстік Македония|Македония]], [[Косово]], [[Сомали]] және т.б. елдерге бітімгершілік операцияларын жіберді. Неміс әскерлері Орталық және Батыс Африкадағы БҰҰ-ның көпұлтты күштерінің бір бөлігі болды. 2000 жылдан бері Бундесвердің сыртқы операциялары ел бюджетіне жыл сайын шамамен 1,5 миллиард еуроны түсіріп отыр. 2004 жылғы 10 қарашада Германияның қорғаныс министрі Питер Штрук қарулы күштерді реформалау жоспарларын жариялады, оған сәйкес бундесвердің қызмет көрсету бөлімшелерінде жұмыс істейтін әскери қызметкерлер мен азаматтық тұлғалардың саны үштен біріне (35 мың әскери қызметкер және 49 мың) қысқартылады. бейбіт тұрғындар жұмыстан шығарылады), Германия территориясындағы 105 тұрақты әскери гарнизон таратылады. Қысқартумен қатар әскерге шақыру жүйесінде және оны пайдаланудың негізгі принциптерінде реформалар жүргізілді. 2011 жылдың 1 шілдесінен бастап неміс армиясына міндетті түрде шақыру тоқтатылды. Осылайша бундесвер толық кәсіби армияға көшті. Әскерді пайдалану принциптерін реформалау бундесвер бекіністерінің жалпы саны 600-ден 400-ге дейін қысқаруын білдіреді. Бұл, ең алдымен, елдегі құрлықтағы күштердің базаларына әсер етеді. Қорғаныс министрлігі ауыр қаруланған жасақтарды Германия шекарасында ұстаудың мәнін көрмейді. Бүкіл әлем қазір мүмкін болатын Бундесвер операцияларының аймағы болып саналғандықтан, әскери базаларды Германиядан тыс жерде, [[НАТО|НАТО-ның]] негізгі соққы күштері орналасқан [[Шығыс Еуропа|Шығыс Еуропадағы]] НАТО елдерінің аумағында сақтау дұрысырақ болады деп шешілді. жақын арада қайта орналастырылады. Реформа барысында 2010 жылға қарай неміс әскерлері 3 түрге бөлінді: Германияда орналасқан және командалық-басқару бөлімшелерінен, материалдық-техникалық қамтамасыз ету және қолдау қызметтерінен тұратын базалық күштер (170 мың); әлемнің кез келген жерінде ұрыс қимылдарын жүргізуге арналған жедел әрекет ету күштері (55 мың адам); бітімгершілік контингент (90 мың). Тағы 10 мың әскери қызметкер Бундесвердің бас инспекторының тікелей бақылауында төтенше жағдай резервтерін жасақтайды. Үш корпустың әрқайсысында құрлық, әуе күштері, теңіз күштері, бірлескен қолдау күштері және медициналық қызмет бөлімшелері болады. Жоғарыда айтылғандарға байланысты енді әскерге ауыр броньды машиналар мен артиллериялық жүйелер сатып алынбайды. Бұл жылдам әрекет ету күштеріне қойылған ұтқырлық талаптарының артуына байланысты. Бұл ретте Германия 180 Eurofighter Typhoon көп мақсатты жауынгерлік ұшағын сатып алады. Қауіпсіздік күштерінің үйлестіруші органы Федералдық қауіпсіздік кеңесі (Bundessicherheitsrat) болып табылады, оның құрамына канцлер, канцлер кеңсесінің бастығы, сыртқы істер, ішкі істер, қорғаныс, қаржы, экономика және әділет министрлері кіреді. == Тағы қараңыз == * [[Германия әкімшілік бөлінісі]] * [http://www.deutschland.de/en www.deutschland.de] - Заманауи Германия туралы көп тілді портал == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Германия |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Еуропа елдері |Балтық теңізі бойындағы мемлекеттер |Еуроодақ мүшелері |Еуропа кеңесі |G8 |G20 |Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы |Қара теңіз экономикалық ынтымақтастығы ұйымы }} [[Санат:Германия|*]] [[Санат:Федеративті республикалар]] [[Санат:НАТО елдері]] [[Санат:Еуропа елдері]] [[Санат:Неміс тілді елдер мен аумақтар]] psz8ywfshs7wurpypja6zhwz35xemok 0 5321 3600431 3589440 2026-05-05T16:43:11Z Casserium 68287 /* Қазіргі құрамы */ 3600431 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасының Үкіметі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |құзыреті = {{байрақ|Қазақстан}} |құзерет_тақырып_мәтіні = Мемлекет |эмблема = |эмблеманың ені = 350px |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[18 желтоқсан]] [[1995 жыл]] |ізашары1 = ҚР Министрлер Кабинеті |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = [[Астана]], Мәңгілік Ел даңғылы, 6-үй |regіon_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] |басшылықтың лауазымы1 = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://primeminister.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} {{Қазақстан саясаты}} '''Қазақстан Республикасының Үкіметі''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның [[атқарушы билік|атқарушы билігін]] жүзеге асыратын алқалы орган, атқарушы органдардың жүйесін басқарады және олардың қызметіне басшылық жасайды. Үкімет өзінің бүкіл қызметінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|Республика Президентінің]] және [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттің]] алдында жауапты. Үкіметті Республика Президенті [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Конституцияда]] көзделген тәртіппен құрады. Үкімет мәртебесі, құқықтары мен міндеттері Қазақстан Конституциясының V тарауы бойынша және Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы Конституциялық заңы бойынша реттеледі. == Тарихы == 1990 жылы 20 қарашада қабылданған Заңға сәйкес Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің орнына Қазақ КСР Министрлер Кабинетi пайда болып, Министрлер Кеңесінің Төрағасы лауазымының орнына Министрлер Кабинетінің Премьер-министрі лауазымы енгізілді. 1991 жылғы 25 маусымнан бастап ол Премьер-министр деп атала бастады. 1991 жылы 16 қазанда Ұзақбай Қараманов отставкаға кетіп, Сергей Терещенко Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 1994 жылы 11 қазанда Сергей Терещенконың Министрлер Кабинетi отставкаға кетіп, 12 қазанда Әкежан Қажыгелдин Премьер-министр лауазымына тағайындалды. Конституциялық Соттың 1995 жылғы 6 наурыздағы қаулысына байланысты 11 наурызда Министрлер Кабинетi Жоғарғы Кеңеспен қатар отставкаға кетті. Кейін Әкежан Қажыгелдин Премьер-министр лауазымына қайта тағайындалды. 1995 жылы 30 тамызда қабылданған жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін Министрлер кабинеті ресми түрде Үкімет деп атала бастады. 1997 жылы 10 қазанда Әкежан Қажыгелдин отставкаға кетіп, Нұрлан Балғымбаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 1999 жылы 1 қазанда Нұрлан Балғымбаев отставкаға кетті. 12 қазанда Қасым-Жомарт Тоқаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2002 жылы 28 қаңтарда Қасым-Жомарт Тоқаев отставкаға кетіп, Иманғали Тасмағамбетов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2003 жылы 11 маусымда Иманғали Тасмағамбетов отставкаға кетті. 13 маусымда Даниал Ахметов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2005 жылы желтоқсанда өткізілген кезектен тыс Президент сайлауынан кейін 2006 жылы 18 қаңтарда Даниал Ахметов Премьер-министр лауазымына қайта тағайындалды. 2007 жылы 8 қаңтарда Даниал Ахметов отставкаға кетті. 10 қаңтарда Кәрім Мәсімов Премьер-министр болып тағайындалды. 2011 жылы 8 сәуірде кезектен тыс Президент сайлауы өткен соң, Кәрім Мәсімов премьер-министр болып қайта тағайындалды. 2012 жылы 24 қыркүйекте Кәрім Мәсімов отставкаға кетіп, Серік Ахметов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2014 жылы 2 сәуірде Премьер-министр Серік Ахметов отставкаға кетіп, Кәрім Мәсімов екінші мәрте премьер-министр болып тағайындалды. 2014 жылы 6 тамызда Мемлекет басшысының төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтіп, Қазақстан тарихындағы ең ықшам Үкімет құрылды. Отырыс барысында 17 министрлік, 9 агенттік орнына 12 министрліктен тұратын жаңа Үкіметтің құрылымы туралы шешім қабылданды. Үкімет құрамында болған барлық агенттіктер министрліктердің құрамына комитет ретінде кірді. Премьер-министрдің 2 орынбасары ғана қалды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/meetings_and_sittings/memleket-basshysynyn-toragalygymen-ukimettin-keneitilgen-otyrysy-otti-1|title=Мемлекет басшысының төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтті|lang=kk|date=2014-08-06|publisher=Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты}}</ref> 2015 жылы 29 сәуірде Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы өткен соң, Кәрім Мәсімов қайтадан премьер-министр болып тағайындалды. 2016 жылы 8 қыркүйекте Кәрім Мәсімов отставкаға кетті. 9 қыркүйекте Бақытжан Сағынтаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2019 жылдың 21 ақпанында Сағынтаев бастаған Үкімет отставкаға кетті. Оның орнына 25 ақпанда Үкімет басшысы ретінде Асқар Мамин тағайындалды.<ref>[https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-new-government/29789381.html "Президентпен ширек ғасыр жұмыс істеген" Мамин және оның командасы]</ref> 2021 жылы 15 қаңтарда парламент сайлауынан кейін Асқар Мамин қайта премьер-министр болып тағайындалды.<ref>[https://batys.info/2021/01/15/kimet-otstavka-a-ketti/ Үкімет отставкаға кетті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240805131245/https://batys.info/2021/01/15/kimet-otstavka-a-ketti/ |date=2024-08-05 }}</ref> 2022 жылы 5 қаңтарда елдегі қиын ахуалға байланысты Үкімет отставкаға кетті. Маминнің орнына Әлихан Смайылов премьер-министрдің міндетін атқарушы болып тағайындалды.<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstan-tarihyinda-ukmet-eknsh-ret-otstavkaga-kett-458254/ Қазақстан тарихында үкімет екінші рет отставкаға кетті]</ref> 11 қаңтарда Президент Жарлығымен Премьер-Министр лауазымына Әлихан Смайылов тағайындалды.<ref>[https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-live-bloging-11-january/31648466.html Тоқаев үкімет құрамын бекітті. 11 қаңтарда не болды?]</ref> 2023 жылы 29 наурызда VIII сайланған Парламенттің бірінші сессиясының ашылуында Әлихан Смайылов басқаратын министрлер кабинеті жаңадан сайланған Мәжіліс алдында отставкаға кетті. 30 наурызда Әлихан Смайылов қайта Премьер-Министр болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/339278-ukimettinh-dganha-quramy-qalay-ozgerdi Үкіметтің жаңа құрамы қалай өзгерді?]</ref> 2024 жылы 5 ақпанда Мемлекет басшысы Әлихан Смайылов бастаған үкіметті отставкаға жіберді. Үкімет құрамы жасақталғанша Премьер-министр міндетін атқару Роман Склярға жүктелді. 6 ақпанда Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Премьер-Министр ретінде Олжас Бектеновті тағайындады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2024-02-06/gbvg-ukimette/ Жаңа үкімет жасақталды: 4 министрден өзгесі лауазымын сақтап қалды]</ref> == Жалпы ережелер == === Үкіметті құру === Үкіметті Республика Президенті Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген тәртіппен құрады. [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі|Премьер-Министр]] Үкімет басшысы болып табылады. Премьер-Министрді [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]тің келісімімен Президент қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. ҚР-ның Премьер-Министрі өзі тағайындалғаннан кейін он күн мерзімде үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы ҚР Президентіне ұсыныс енгізеді. Президент Премьер-Министрдің ұсынысы бойынша үкімет құрылымын анықтайды, оның мүшелерін қызметке тағайындайды және оларды қызметтен босатады, орталық атқарушы органдарды құрады, таратады, қайта құрады. ҚР Үкіметінің құрылымын министрліктер құрайды. Қазақстан Үкіметі — алқалы орган. Оның құрамына Үкімет мүшелері — республиканың Премьер-Министрі, оның орынбасарлары, министрлер, өзге де лауазымды адамдар кіреді. Премьер-Министр мен Үкімет мүшелері қызметке кірісер алдында Қазақстан халқына және Президентіне ҚР Үкіметі туралы конституциялық заңда белгіленген тәртіппен ант береді. Премьер-Министрге ерекше мәртебе берілген. Ол Президентке Үкімет құрамына кірмейтін министрліктерді, орталық атқарушы органдарды құру, қайта құру және тарату туралы, министр қызметіне кандидатуралар жөнінде, министрді қызметтен босату туралы ұсыныстар енгізеді, Үкіметтің қызметін ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшін дербес жауап береді. === Үкіметтің орнынан түсуі === Республика Үкіметі Парламент Мәжілісінің өкілеттік мерзімі шегінде жұмыс істейді және жаңадан сайланған Парламент Мәжілісінің алдында өз өкілеттігін доғарады. Үкіметтің өкілеттікті доғаруы оның мүшелерінің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Республика Үкіметінің жаңа құрамы бекітілгенге дейін Үкімет өз міндетін атқара береді. Егер өздеріне жүктелген функцияларды одан әрі жүзеге асыру мүмкін емес деп санайтын болса, Үкімет және оның кез келген мүшесі Республика Президентіне өзінің орнынан түсуі туралы мәлімдеуге хақылы. Үкімет жүргізіп отырған саясатпен келіспейтін немесе оны жүргізбей отырған Үкімет мүшелері де орнынан түседі. Республика Конституциясында көзделген жағдайларда Парламент Үкіметке сенімсіздік білдіретін болса, Үкімет өзінің орнынан түсуі туралы Республика Президентіне мәлімдейді. Республика Президенті орнынан түсуді қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселені он күн мерзімде қарайды. Орнынан түсуді қабылдау Үкіметтің немесе оның тиісті мүшесінің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Премьер-Министрдің орнынан түсуін қабылдау бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Республика Президенті өз бастамасымен Үкіметтің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға және оның кез келген мүшесін қызметінен босатуға хақылы. === Үкімет құрамында болуға байланысты шектеулер === Республика Үкіметі мүшелерінің: * өкілді органның депутаттары болуға; * оқытушылық, ғылыми немесе өзге шығармашылық қызметтерден басқа ақы төленетін қызметтер атқаруға; * кәсіпкерлікпен шұғылдануға; * Үкімет шешімдерімен белгіленген жағдайларда жарғылық капиталына мемлекет қатысатын коммерциялық ұйымдарды қоспағанда, коммерциялық ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына кіруге хақы жоқ.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002688_ Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 18 желтоқсандағы №2688 "Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" Конституциялық заңы]</ref> == Өкiлеттiктері == Үкiметке мынадай негiзгi конституциялық өкiлеттiктер берiлген: * ол мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының негiзгi бағыттарын, оны жүзеге асыру жөнiндегi стратегиялық және тактикалық шараларды талдап жасау; * мемлекеттік бағдарламаларды әзiрлеу; * әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық дамудың индикативтiк жоспарларын әзiрлеп, iске асыру; * Республика Президентi белгiлеген тәртiппен респ. бюджеттi және оған енгiзiлетiн өзгерiстердi әзiрлеуге қатысу, парламентке республикалық бюджет және оның атқарылуы туралы есеп беру, бюджеттiң атқарылуын қамтамасыз ету; * ҚР-ның қаржы жүйесiн нығайту жөнiндегi шараларды әзiрлеп, жүзеге асыру; * мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық қорларының құралуы мен пайдалануы кезiнде заңдылықтың сақталуына мемлекеттік бақылау жасау; * құрылымдық және инвестициялық саясатты жүзеге асыру; * баға құралуының мемлекеттік саясатын әзiрлеп, ұйымдастыру; * мемлекет реттейтiн баға қолданылатын өнiмдердiң, тауарлар мен қызмет көрсетулердiң номенклатурасын белгiлеу; * мемлекеттік меншiктi басқаруды ұйымдастыру, оны пайдалану шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру, мемлекеттік меншiк құқығының қорғалуын қамтамасыз ету; * еңбекке ақы төлеу, азаматтардың әлеуметтік қорғалуы, мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру жүйесi мен шарттарын айқындау; * мемлекеттік аймақтық саясаттың негiзгi бағыттарын әзiрлеп, iске асыру; * аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамытудың аймақаралық мәселелерiн шешудi қамтамасыз етедi; * ғылым мен техниканы дамыту, жаңа технологияларды енгiзу, мәдениеттi, бiлiм берудi, денсаулық сақтауды, туризм мен спортты дамыту жөнiндегi мемл. саясатты айқындап, iске асыру; * табиғат қорлары мен қоршаған табиғи ортаны оңтайлы пайдалану және қорғау шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру; * құқықтық реформалардың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету; * азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және заңдылық пен құқықтық тәртiптi сақтау, ҚР-ның қауiпсiздiгi мен қорғаныс қабiлетiн, аумақтық тұтастығын сақтау және қорғау, ҚР-ның мемлекеттік шекарасын күзету шараларын әзiрлеп, iске асыру; * келiссөздер жүргiзу және үкiметаралық келiсiмдерге қол қою туралы шешiмдер қабылдау; * ҚР-ның шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен қарым-қатынасты дамытуын қамтамасыз ету; * сыртқы экономикалық саясатты iске асыру шараларын әзiрлеу; * сыртқы сауданы дамыту шараларын қолдану; * халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық пен өзара iс-қимылды жүзеге асыру; * Конституциямен, заңдармен және президент актiлерiмен жүктелген өзге де қызметтердi орындау. Үкiмет өзiнiң бүкiл қызметiнде конституцияда және үкiмет туралы конституциялық заңда белгiленген нысандарда Республика Президентiнiң алдында жауапты. ҚР-ның Премьер-Министрi үкiмет қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық етедi, оның жұмысы үшiн жауап бередi, Президентке Үкiмет қызметiнiң негiзгi бағыттары жөнiнде баяндайды, қаулылар шығарады. Үкiмет мүшелерi өз құзыретi шегiнде дербес шешiмдер қабылдайды, Олар өздерiне бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы немесе тапсырылған жұмыс аясы үшiн Премьер-Министрдiң алдында жауап бередi. Парламенттiң әрбiр палатасы үкiмет мүшелерiнiң қызметтерi жөнiндегi есептерiн тыңдауға хақылы. Үкiмет мүшесi заңдарды орындамаған жағдайда депутаттар оны қызметтен босату жөнiнде Президентке мәлiмдей алады. Үкiмет ҚР Конституциясы, заңдары, ҚР Президентiнiң нормативтiк жарлықтары негiзiнде және солардың орындалуы үшiн өз құзыретi шегiнде бүкiл мемлекеттік аумағында мiндеттi күшi бар Үкiмет қаулылары мен Премьер-Министрдiң өкiмдерiн шығарады, олардың iске асырылуын қамтамасыз етедi. Бұл қаулылар мен өкiмдер Конституцияға, заңдарға, Республика Президентiнiң актiлерiне қайшы келмеуге тиiс. Жаңадан құрылған Үкiмет өз қызметiнiң бағдарламасын жасап, бұл туралы Парламентке баяндама ұсынады. Егер Парламент Үкiметтiң бағдарламасын қабылдамаса, Үкiмет екi ай iшiнде бағдарламаны қайтадан ұсынады. Егер Парламент депутаттарының жалпы санының 2/3-сiнiң дауыс беруiмен бағдарлама тағы да қабылданбаса, онда бұл Үкiметке сенiмсiздiк вотумын бiлдiредi. Үкiмет заңдық ұсыныстар енгiзуге хақылы. Ол заң жобаларының жоспарын құрып, соған сәйкес парламент мәжiлiсiне заң жобаларын ұсынады. Заң жобаларын дайындауға олардың сапасы үшiн жауапты болатын министрлiктер, мемлекеттік комитеттер, агенттiктер, бiрiншi басшылар қатысады. Қазақстан Ресупбликасының Үкіметі Президенттiң өкiлеттiк мерзiмi шегiнде қызмет етедi және жаңадан сайланып, қызметке кiрiскен ҚР Президентiне үкiмет мүшелерi жазбаша қол қойған өтiнiш беру арқылы өз өкiлеттiгiн доғарады. ҚР-ның Конституциясында (70-бап) және ҚР-ның Үкiметi туралы констиуц. заңда республика Үкiметiнiң, оның мүшелерiнiң тиiстi өкiлеттi мерзiмiнен бұрын орындарынан түсу себептерi мен тәртiптерi қаралған. Егер Үкiмет, оның кез келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi орындау мүмкiн емес деп санайтын болса, онда олар республика Президентiне өз орнынан түсуi туралы мәлiмдеуге хақылы. Конституцияда (53-бап, 7-тармақ, 61-бап, 7-тармақ) көзделген жағдайларда Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiретiн болса, Үкiмет өзiнiң орнынан түсуi туралы ҚР Президентiне мәлiмдейдi. Орнынан түсудi қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселенi ҚР Президентi он күн мерзiмде қарайды. Орнынан түсудi қабылдау Үкiметтiң не оның тиiстi мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылды дегендi бiлдiредi. Премьер-Министрдiң орнынан түсуiн Президенттiң қабылдауы немесе оны қызметiнен босатуы бүкiл Үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын бiлдiредi. Сондай-ақ, президент өз бастамасымен де Үкiметтiң өкiлеттiгiн тоқтату туралы шешiм қабылдауға және оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. Үкiмет жүргiзiп отырған саясатпен келiспейтiн және оны жүргiзбей отырған үкiмет мүшелерi атқарып отырған қызметiнен босатылуға тиiс. == Құрылымы == Үкiмет құрылымын министрлiктер құрайды. Министрлiктi Премьер-Министрдiң ұсынысы бойынша Президент құрады, қайта ұйымдастырады және таратады. Министрлiк Республика Yкiметiнiң құзыретiне жатқызылмаған мәселелер бойынша шешiмдердi өз бетiнше қабылдауға өкiлеттi. Министрлік Республика Президенті айқындаған мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары бойынша, Үкімет әзірлеген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттарына сүйеніп, тиісті салаларда мемлекеттік саясатты қалыптастырады. === Министрліктер === Үкіметтің құрамында 21 [[министрлік]] бар:<ref name="qurami">{{Cite web|url=https://primeminister.kz/kz/government/composition|title=ҮКІМЕТТІҢ ҚҰРАМЫ|lang=kk|publisher=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми сайты|accessdate=2023-10-31}}</ref> # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрлігі]] (1992–) # [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрлігі]] (1999 қаңтар–қазан, 2022–) # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрлігі]] (1991–1997, 2001–2014, 2017–) # [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]] (1996–2014, 2017–) # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]] (2025—) # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрлігі]] (1991–1994, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] (1992–) # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және ақпарат министрлігі]] (2006–2010, 2012–2014, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрлігі]] (2022–) # [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі]] (2023–) # [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрлігі]] (2019–) # [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары және ирригация министрлігі]] (2023–) # [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігі]] (2004–2014, 2020–) # [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және спорт министрлігі]] (2006–2012, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрлігі]] (2014–) # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және табиғи ресурстар министрлігі]] (1997–1999, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрлігі]] (2014–) ==== Бұрынғы министрліктер ==== {{Collapsible list |# [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]] (2019–2025) # Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі (2019–2023) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі]] (2018–2023) # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрлігі]] (2014–2023) # Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі (2019–2023) # [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]] (1999–2022) # [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі|Ақпарат және коммуникациялар министрлігі]] (2016–2019) # Қоғамдық даму министрлігі (2018–2019) # Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі (2016–2019) # Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі (2019 ақпан–маусым) # Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі (2016–2018) # Инвестициялар және даму министрлігі (2014–2018) # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі]] (2014–2017) # Мемлекеттік қызмет істері министрлігі (2015–2016) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі|Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі]] (2010–2014) # [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрлігі]] (1994–1999 қаңтар, 1999 қазан–2014) # Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі (2013–2014) # Мәдениет министрлігі (1992–1997, 2003–2004, 2010–2012, 2014 наурыз–тамыз) # [[Қазақстан Республикасы Мұнай және газ министрлігі|Мұнай және газ министрлігі]] (2010–2014) # [[Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі|Өңірлік даму министрлігі]] (2013–2014) # [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] (2002–2010, 2013–2014) # [[Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі|Қоршаған ортаны қорғау министрлігі]] (2002–2013) # Экономикалық даму және сауда министрлігі (2010–2013) # Байланыс және ақпарат министрлігі (2010–2012) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі|Индустрия және сауда министрлігі]] (2002–2010) # [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|Энергетика және минералды ресурстар министрлігі]] (2000–2010) # Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі (2004–2006) # [[Қазақстан Республикасы Ақпарат министрлігі|Ақпарат министрлігі]] (2003–2004) # Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі (1999–2003) # [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігі|Мемлекеттік кіріс министрлігі]] (1998–2002) # [[Қазақстан Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігі|Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігі]] (1999–2002) # [[Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлігі|Экономика және сауда министрлігі]] (1997 наурыз–қазан, 2000–2002) # Экономика министрлігі (1993–1997, 1999–2000) # Энергетика, индустрия және сауда министрлігі (1997–2000) # Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі (1997–1999) # Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі (1997–1999) # Ғылым министрлігі — Ғылым академиясы (1996–1999) # Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі (1999 қаңтар–қазан) # Көлік, коммуникациялар және туризм министрлігі (1999 қаңтар–қазан) # Білім министрлігі (1993–1997) # Білім және мәдениет министрлігі (1997 наурыз–қазан) # Геология және жер қойнауын қорғау министрлігі (1992–1997) # Жастар ісі, туризм және спорт министрлігі (1993–1997) # Құрылыс, тұрғын үй және аумақтарда құрылыс салу министрлігі (1993–1997) # Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі (1994–1997) # Өнеркәсіп және сауда министрлігі (1994–1997) # Экология және биоресурстар министрлігі (1992–1997) # Энергетика және табиғи ресурстар министрлігі (1997 наурыз–қазан) # Энергетика және көмір өнеркәсібі министрлігі (1994–1997) # Ғылым және жаңа технологиялар министрлігі (1992–1996) # Еңбек министрлігі (1991–1996) # Халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (1992–1996) # Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігі (1991–1995) # Байланыс министрлігі (1991–1994) # Өнеркәсіп министрлігі (1991–1994) # Сауда министрлігі (1991–1994) # Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігі (1991–1994) # Энергетика және отын ресурстары министрлігі (1992–1994) # Туризм, дене шынықтыру және спорт министрлігі (1991–1993) # Халыққа білім беру министрлігі (1991–1993) # Ауыл шаруашылығы және азық-түлік министрлігі (1991–1992) # Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігі (1991–1992) # Көлік құрылысы министрлігі (1992–1993) # Материалдық ресурстар министрлігі (1992) # Орман шаруашылығы министрлігі (1991–1992) # Энергетика және электрлендіру министрлігі (1991–1992) }} === Комитеттері === {{main|Қазақстан комитеттері}} Министрліктің құрылымдық бөлімшелеріне ведомстволар (комитеттер), департаменттер және басқармалар жатады. Үкімет құрамына кіретін құқық қорғау органдары мемлекеттік қызметтің ерекше түрі ретінде "қызметтер" құра алады. == Қазіргі құрамы == {{Толық мақала|Олжас Бектенов үкіметі}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Лауазымы !Суреті !Аты-жөні !Қызметі |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] |[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]] |[[Олжас Абайұлы Бектенов]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- | colspan="4" style="text-align:center;" | '''Премьер-министр орынбасарлары''' |- |[[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің<br>Бірінші орынбасары]] |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|100px]] |''бос орын'' |5 мамыр<br>2026 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппараты]]ның басшысы |[[Сурет:Ğalımjan Qoyşıbaev (2023-06-20).jpg|100px]] |[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев]] |4 қаңтар<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|100px]] |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин]] |21 желтоқсан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің<br>орынбасары]] |[[Сурет:Qanat Bozımbaev (2024-03-31).jpg|100px]] |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]] |31 наурыз<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] | [[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | {{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva 2026 (cropped).jpg|100px]] |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 жылдан бері |- | colspan="4" style="text-align:center;" |'''Министрлер''' |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |26 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |[[Сурет:Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Дәурен Жұматайұлы Қосанов.jpg|100px]] |[[Дәурен Жұматайұлы Қосанов]] |8 маусым<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Logo MVD KZ.jpg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |[[Сурет:Erjan Sädenov (2023-09-29).jpg|100px]] |[[Ержан Сапарбекұлы Сәденов]] |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы<br>министрі]] |[[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|100px]] |[[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров]] |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Сурет:Ministry of Justice of Kazakhstan logo, 2023.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |[[Сурет:Erlan Särsembaev (2025-07-07).jpg|100px]] |[[Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев]] |9 қаңтар<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары<br>білім министрі]] |[[Сурет:Nurbek Saiasat 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |[[Саясат Нұрбек]] |11 маусым<br>2022 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау<br>министрі]] |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|100px]] |[[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты<br>әлеуметтік қорғау министрі]] |[[Сурет:Asqarbek Ertaev in October 2024 (cropped).jpg|100px]] |[[Асқарбек Маратұлы Ертаев]] |27 қаңтар<br>2026 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |[[Сурет:Нұрлан Сауранбаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев]] |30 маусым<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |[[Сурет:Mädi Takiev (2023-10-12).jpg|100px]] |[[Мәди Төкешұлы Такиев]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Сурет:Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|100px]] |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Эмблема МПС РК.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және<br>құрылыс министрі]] |[[Сурет:Ерсайын Нағаспаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Ерсайын Қайырғазыұлы Нағаспаев]] |28 ақпан<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және<br>интеграция министрі]] |[[Сурет:Arman Şaqqaliev (2023-11-22).jpg|100px]] |[[Арман Абайұлы Шаққалиев]] |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары<br>және ирригация министрі]] |[[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|100px]] |[[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов]] |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Сурет:Mchs emblem.gif|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар<br>министрі]] |[[Сурет:Шыңғыс Әрінов (51751).jpg|100px]] |[[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және<br>спорт министрі]] |[[Сурет:Erbol Myrzabosynov.jpg|100px]] |[[Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов]] |2 қыркүйек<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және<br>табиғи ресурстар министрі]] |[[Сурет:Ерлан Нысанбаев (51832).jpg|100px]] |[[Ерлан Нұрәліұлы Нысанбаев]] |5 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |[[Сурет:Yerlan Akkenzhenov (cropped).jpg|100px]] |[[Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов]] |19 наурыз<br>2025 жылдан бері |- |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты]] * [[Қазақстан премьер-министрі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.government.kz/kz/ Қазақстан Республикасының Үкіметінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512101150/http://government.kz/kz |date=2016-05-12 }} * [http://egov.kz/cms/kk Қазақстан Республикасының Электрондық үкіметі] {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан үкіметі]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] tto2x4qptdbtc4lcd5z58onabsnoont 3600564 3600431 2026-05-06T04:54:33Z Casserium 68287 /* Қазіргі құрамы */ 3600564 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасының Үкіметі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |құзыреті = {{байрақ|Қазақстан}} |құзерет_тақырып_мәтіні = Мемлекет |эмблема = |эмблеманың ені = 350px |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[18 желтоқсан]] [[1995 жыл]] |ізашары1 = ҚР Министрлер Кабинеті |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = [[Астана]], Мәңгілік Ел даңғылы, 6-үй |regіon_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] |басшылықтың лауазымы1 = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://primeminister.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} {{Қазақстан саясаты}} '''Қазақстан Республикасының Үкіметі''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның [[атқарушы билік|атқарушы билігін]] жүзеге асыратын алқалы орган, атқарушы органдардың жүйесін басқарады және олардың қызметіне басшылық жасайды. Үкімет өзінің бүкіл қызметінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|Республика Президентінің]] және [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттің]] алдында жауапты. Үкіметті Республика Президенті [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Конституцияда]] көзделген тәртіппен құрады. Үкімет мәртебесі, құқықтары мен міндеттері Қазақстан Конституциясының V тарауы бойынша және Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы Конституциялық заңы бойынша реттеледі. == Тарихы == 1990 жылы 20 қарашада қабылданған Заңға сәйкес Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің орнына Қазақ КСР Министрлер Кабинетi пайда болып, Министрлер Кеңесінің Төрағасы лауазымының орнына Министрлер Кабинетінің Премьер-министрі лауазымы енгізілді. 1991 жылғы 25 маусымнан бастап ол Премьер-министр деп атала бастады. 1991 жылы 16 қазанда Ұзақбай Қараманов отставкаға кетіп, Сергей Терещенко Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 1994 жылы 11 қазанда Сергей Терещенконың Министрлер Кабинетi отставкаға кетіп, 12 қазанда Әкежан Қажыгелдин Премьер-министр лауазымына тағайындалды. Конституциялық Соттың 1995 жылғы 6 наурыздағы қаулысына байланысты 11 наурызда Министрлер Кабинетi Жоғарғы Кеңеспен қатар отставкаға кетті. Кейін Әкежан Қажыгелдин Премьер-министр лауазымына қайта тағайындалды. 1995 жылы 30 тамызда қабылданған жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін Министрлер кабинеті ресми түрде Үкімет деп атала бастады. 1997 жылы 10 қазанда Әкежан Қажыгелдин отставкаға кетіп, Нұрлан Балғымбаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 1999 жылы 1 қазанда Нұрлан Балғымбаев отставкаға кетті. 12 қазанда Қасым-Жомарт Тоқаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2002 жылы 28 қаңтарда Қасым-Жомарт Тоқаев отставкаға кетіп, Иманғали Тасмағамбетов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2003 жылы 11 маусымда Иманғали Тасмағамбетов отставкаға кетті. 13 маусымда Даниал Ахметов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2005 жылы желтоқсанда өткізілген кезектен тыс Президент сайлауынан кейін 2006 жылы 18 қаңтарда Даниал Ахметов Премьер-министр лауазымына қайта тағайындалды. 2007 жылы 8 қаңтарда Даниал Ахметов отставкаға кетті. 10 қаңтарда Кәрім Мәсімов Премьер-министр болып тағайындалды. 2011 жылы 8 сәуірде кезектен тыс Президент сайлауы өткен соң, Кәрім Мәсімов премьер-министр болып қайта тағайындалды. 2012 жылы 24 қыркүйекте Кәрім Мәсімов отставкаға кетіп, Серік Ахметов Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2014 жылы 2 сәуірде Премьер-министр Серік Ахметов отставкаға кетіп, Кәрім Мәсімов екінші мәрте премьер-министр болып тағайындалды. 2014 жылы 6 тамызда Мемлекет басшысының төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтіп, Қазақстан тарихындағы ең ықшам Үкімет құрылды. Отырыс барысында 17 министрлік, 9 агенттік орнына 12 министрліктен тұратын жаңа Үкіметтің құрылымы туралы шешім қабылданды. Үкімет құрамында болған барлық агенттіктер министрліктердің құрамына комитет ретінде кірді. Премьер-министрдің 2 орынбасары ғана қалды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/meetings_and_sittings/memleket-basshysynyn-toragalygymen-ukimettin-keneitilgen-otyrysy-otti-1|title=Мемлекет басшысының төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтті|lang=kk|date=2014-08-06|publisher=Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты}}</ref> 2015 жылы 29 сәуірде Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауы өткен соң, Кәрім Мәсімов қайтадан премьер-министр болып тағайындалды. 2016 жылы 8 қыркүйекте Кәрім Мәсімов отставкаға кетті. 9 қыркүйекте Бақытжан Сағынтаев Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2019 жылдың 21 ақпанында Сағынтаев бастаған Үкімет отставкаға кетті. Оның орнына 25 ақпанда Үкімет басшысы ретінде Асқар Мамин тағайындалды.<ref>[https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-new-government/29789381.html "Президентпен ширек ғасыр жұмыс істеген" Мамин және оның командасы]</ref> 2021 жылы 15 қаңтарда парламент сайлауынан кейін Асқар Мамин қайта премьер-министр болып тағайындалды.<ref>[https://batys.info/2021/01/15/kimet-otstavka-a-ketti/ Үкімет отставкаға кетті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240805131245/https://batys.info/2021/01/15/kimet-otstavka-a-ketti/ |date=2024-08-05 }}</ref> 2022 жылы 5 қаңтарда елдегі қиын ахуалға байланысты Үкімет отставкаға кетті. Маминнің орнына Әлихан Смайылов премьер-министрдің міндетін атқарушы болып тағайындалды.<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstan-tarihyinda-ukmet-eknsh-ret-otstavkaga-kett-458254/ Қазақстан тарихында үкімет екінші рет отставкаға кетті]</ref> 11 қаңтарда Президент Жарлығымен Премьер-Министр лауазымына Әлихан Смайылов тағайындалды.<ref>[https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-live-bloging-11-january/31648466.html Тоқаев үкімет құрамын бекітті. 11 қаңтарда не болды?]</ref> 2023 жылы 29 наурызда VIII сайланған Парламенттің бірінші сессиясының ашылуында Әлихан Смайылов басқаратын министрлер кабинеті жаңадан сайланған Мәжіліс алдында отставкаға кетті. 30 наурызда Әлихан Смайылов қайта Премьер-Министр болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/339278-ukimettinh-dganha-quramy-qalay-ozgerdi Үкіметтің жаңа құрамы қалай өзгерді?]</ref> 2024 жылы 5 ақпанда Мемлекет басшысы Әлихан Смайылов бастаған үкіметті отставкаға жіберді. Үкімет құрамы жасақталғанша Премьер-министр міндетін атқару Роман Склярға жүктелді. 6 ақпанда Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Премьер-Министр ретінде Олжас Бектеновті тағайындады.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2024-02-06/gbvg-ukimette/ Жаңа үкімет жасақталды: 4 министрден өзгесі лауазымын сақтап қалды]</ref> == Жалпы ережелер == === Үкіметті құру === Үкіметті Республика Президенті Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген тәртіппен құрады. [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі|Премьер-Министр]] Үкімет басшысы болып табылады. Премьер-Министрді [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]тің келісімімен Президент қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. ҚР-ның Премьер-Министрі өзі тағайындалғаннан кейін он күн мерзімде үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы ҚР Президентіне ұсыныс енгізеді. Президент Премьер-Министрдің ұсынысы бойынша үкімет құрылымын анықтайды, оның мүшелерін қызметке тағайындайды және оларды қызметтен босатады, орталық атқарушы органдарды құрады, таратады, қайта құрады. ҚР Үкіметінің құрылымын министрліктер құрайды. Қазақстан Үкіметі — алқалы орган. Оның құрамына Үкімет мүшелері — республиканың Премьер-Министрі, оның орынбасарлары, министрлер, өзге де лауазымды адамдар кіреді. Премьер-Министр мен Үкімет мүшелері қызметке кірісер алдында Қазақстан халқына және Президентіне ҚР Үкіметі туралы конституциялық заңда белгіленген тәртіппен ант береді. Премьер-Министрге ерекше мәртебе берілген. Ол Президентке Үкімет құрамына кірмейтін министрліктерді, орталық атқарушы органдарды құру, қайта құру және тарату туралы, министр қызметіне кандидатуралар жөнінде, министрді қызметтен босату туралы ұсыныстар енгізеді, Үкіметтің қызметін ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшін дербес жауап береді. === Үкіметтің орнынан түсуі === Республика Үкіметі Парламент Мәжілісінің өкілеттік мерзімі шегінде жұмыс істейді және жаңадан сайланған Парламент Мәжілісінің алдында өз өкілеттігін доғарады. Үкіметтің өкілеттікті доғаруы оның мүшелерінің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Республика Үкіметінің жаңа құрамы бекітілгенге дейін Үкімет өз міндетін атқара береді. Егер өздеріне жүктелген функцияларды одан әрі жүзеге асыру мүмкін емес деп санайтын болса, Үкімет және оның кез келген мүшесі Республика Президентіне өзінің орнынан түсуі туралы мәлімдеуге хақылы. Үкімет жүргізіп отырған саясатпен келіспейтін немесе оны жүргізбей отырған Үкімет мүшелері де орнынан түседі. Республика Конституциясында көзделген жағдайларда Парламент Үкіметке сенімсіздік білдіретін болса, Үкімет өзінің орнынан түсуі туралы Республика Президентіне мәлімдейді. Республика Президенті орнынан түсуді қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселені он күн мерзімде қарайды. Орнынан түсуді қабылдау Үкіметтің немесе оның тиісті мүшесінің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Премьер-Министрдің орнынан түсуін қабылдау бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді. Республика Президенті өз бастамасымен Үкіметтің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға және оның кез келген мүшесін қызметінен босатуға хақылы. === Үкімет құрамында болуға байланысты шектеулер === Республика Үкіметі мүшелерінің: * өкілді органның депутаттары болуға; * оқытушылық, ғылыми немесе өзге шығармашылық қызметтерден басқа ақы төленетін қызметтер атқаруға; * кәсіпкерлікпен шұғылдануға; * Үкімет шешімдерімен белгіленген жағдайларда жарғылық капиталына мемлекет қатысатын коммерциялық ұйымдарды қоспағанда, коммерциялық ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына кіруге хақы жоқ.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z950002688_ Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 18 желтоқсандағы №2688 "Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" Конституциялық заңы]</ref> == Өкiлеттiктері == Үкiметке мынадай негiзгi конституциялық өкiлеттiктер берiлген: * ол мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының негiзгi бағыттарын, оны жүзеге асыру жөнiндегi стратегиялық және тактикалық шараларды талдап жасау; * мемлекеттік бағдарламаларды әзiрлеу; * әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық дамудың индикативтiк жоспарларын әзiрлеп, iске асыру; * Республика Президентi белгiлеген тәртiппен респ. бюджеттi және оған енгiзiлетiн өзгерiстердi әзiрлеуге қатысу, парламентке республикалық бюджет және оның атқарылуы туралы есеп беру, бюджеттiң атқарылуын қамтамасыз ету; * ҚР-ның қаржы жүйесiн нығайту жөнiндегi шараларды әзiрлеп, жүзеге асыру; * мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық қорларының құралуы мен пайдалануы кезiнде заңдылықтың сақталуына мемлекеттік бақылау жасау; * құрылымдық және инвестициялық саясатты жүзеге асыру; * баға құралуының мемлекеттік саясатын әзiрлеп, ұйымдастыру; * мемлекет реттейтiн баға қолданылатын өнiмдердiң, тауарлар мен қызмет көрсетулердiң номенклатурасын белгiлеу; * мемлекеттік меншiктi басқаруды ұйымдастыру, оны пайдалану шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру, мемлекеттік меншiк құқығының қорғалуын қамтамасыз ету; * еңбекке ақы төлеу, азаматтардың әлеуметтік қорғалуы, мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру жүйесi мен шарттарын айқындау; * мемлекеттік аймақтық саясаттың негiзгi бағыттарын әзiрлеп, iске асыру; * аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамытудың аймақаралық мәселелерiн шешудi қамтамасыз етедi; * ғылым мен техниканы дамыту, жаңа технологияларды енгiзу, мәдениеттi, бiлiм берудi, денсаулық сақтауды, туризм мен спортты дамыту жөнiндегi мемл. саясатты айқындап, iске асыру; * табиғат қорлары мен қоршаған табиғи ортаны оңтайлы пайдалану және қорғау шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру; * құқықтық реформалардың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету; * азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және заңдылық пен құқықтық тәртiптi сақтау, ҚР-ның қауiпсiздiгi мен қорғаныс қабiлетiн, аумақтық тұтастығын сақтау және қорғау, ҚР-ның мемлекеттік шекарасын күзету шараларын әзiрлеп, iске асыру; * келiссөздер жүргiзу және үкiметаралық келiсiмдерге қол қою туралы шешiмдер қабылдау; * ҚР-ның шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен қарым-қатынасты дамытуын қамтамасыз ету; * сыртқы экономикалық саясатты iске асыру шараларын әзiрлеу; * сыртқы сауданы дамыту шараларын қолдану; * халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық пен өзара iс-қимылды жүзеге асыру; * Конституциямен, заңдармен және президент актiлерiмен жүктелген өзге де қызметтердi орындау. Үкiмет өзiнiң бүкiл қызметiнде конституцияда және үкiмет туралы конституциялық заңда белгiленген нысандарда Республика Президентiнiң алдында жауапты. ҚР-ның Премьер-Министрi үкiмет қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық етедi, оның жұмысы үшiн жауап бередi, Президентке Үкiмет қызметiнiң негiзгi бағыттары жөнiнде баяндайды, қаулылар шығарады. Үкiмет мүшелерi өз құзыретi шегiнде дербес шешiмдер қабылдайды, Олар өздерiне бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы немесе тапсырылған жұмыс аясы үшiн Премьер-Министрдiң алдында жауап бередi. Парламенттiң әрбiр палатасы үкiмет мүшелерiнiң қызметтерi жөнiндегi есептерiн тыңдауға хақылы. Үкiмет мүшесi заңдарды орындамаған жағдайда депутаттар оны қызметтен босату жөнiнде Президентке мәлiмдей алады. Үкiмет ҚР Конституциясы, заңдары, ҚР Президентiнiң нормативтiк жарлықтары негiзiнде және солардың орындалуы үшiн өз құзыретi шегiнде бүкiл мемлекеттік аумағында мiндеттi күшi бар Үкiмет қаулылары мен Премьер-Министрдiң өкiмдерiн шығарады, олардың iске асырылуын қамтамасыз етедi. Бұл қаулылар мен өкiмдер Конституцияға, заңдарға, Республика Президентiнiң актiлерiне қайшы келмеуге тиiс. Жаңадан құрылған Үкiмет өз қызметiнiң бағдарламасын жасап, бұл туралы Парламентке баяндама ұсынады. Егер Парламент Үкiметтiң бағдарламасын қабылдамаса, Үкiмет екi ай iшiнде бағдарламаны қайтадан ұсынады. Егер Парламент депутаттарының жалпы санының 2/3-сiнiң дауыс беруiмен бағдарлама тағы да қабылданбаса, онда бұл Үкiметке сенiмсiздiк вотумын бiлдiредi. Үкiмет заңдық ұсыныстар енгiзуге хақылы. Ол заң жобаларының жоспарын құрып, соған сәйкес парламент мәжiлiсiне заң жобаларын ұсынады. Заң жобаларын дайындауға олардың сапасы үшiн жауапты болатын министрлiктер, мемлекеттік комитеттер, агенттiктер, бiрiншi басшылар қатысады. Қазақстан Ресупбликасының Үкіметі Президенттiң өкiлеттiк мерзiмi шегiнде қызмет етедi және жаңадан сайланып, қызметке кiрiскен ҚР Президентiне үкiмет мүшелерi жазбаша қол қойған өтiнiш беру арқылы өз өкiлеттiгiн доғарады. ҚР-ның Конституциясында (70-бап) және ҚР-ның Үкiметi туралы констиуц. заңда республика Үкiметiнiң, оның мүшелерiнiң тиiстi өкiлеттi мерзiмiнен бұрын орындарынан түсу себептерi мен тәртiптерi қаралған. Егер Үкiмет, оның кез келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi орындау мүмкiн емес деп санайтын болса, онда олар республика Президентiне өз орнынан түсуi туралы мәлiмдеуге хақылы. Конституцияда (53-бап, 7-тармақ, 61-бап, 7-тармақ) көзделген жағдайларда Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiретiн болса, Үкiмет өзiнiң орнынан түсуi туралы ҚР Президентiне мәлiмдейдi. Орнынан түсудi қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселенi ҚР Президентi он күн мерзiмде қарайды. Орнынан түсудi қабылдау Үкiметтiң не оның тиiстi мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылды дегендi бiлдiредi. Премьер-Министрдiң орнынан түсуiн Президенттiң қабылдауы немесе оны қызметiнен босатуы бүкiл Үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын бiлдiредi. Сондай-ақ, президент өз бастамасымен де Үкiметтiң өкiлеттiгiн тоқтату туралы шешiм қабылдауға және оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. Үкiмет жүргiзiп отырған саясатпен келiспейтiн және оны жүргiзбей отырған үкiмет мүшелерi атқарып отырған қызметiнен босатылуға тиiс. == Құрылымы == Үкiмет құрылымын министрлiктер құрайды. Министрлiктi Премьер-Министрдiң ұсынысы бойынша Президент құрады, қайта ұйымдастырады және таратады. Министрлiк Республика Yкiметiнiң құзыретiне жатқызылмаған мәселелер бойынша шешiмдердi өз бетiнше қабылдауға өкiлеттi. Министрлік Республика Президенті айқындаған мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары бойынша, Үкімет әзірлеген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттарына сүйеніп, тиісті салаларда мемлекеттік саясатты қалыптастырады. === Министрліктер === Үкіметтің құрамында 21 [[министрлік]] бар:<ref name="qurami">{{Cite web|url=https://primeminister.kz/kz/government/composition|title=ҮКІМЕТТІҢ ҚҰРАМЫ|lang=kk|publisher=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми сайты|accessdate=2023-10-31}}</ref> # [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрлігі]] (1992–) # [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрлігі]] (1999 қаңтар–қазан, 2022–) # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрлігі]] (1991–1997, 2001–2014, 2017–) # [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]] (1996–2014, 2017–) # [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]] (2025—) # [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрлігі]] (1991–1994, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] (1992–) # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және ақпарат министрлігі]] (2006–2010, 2012–2014, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрлігі]] (2022–) # [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі]] (2023–) # [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрлігі]] (2019–) # [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары және ирригация министрлігі]] (2023–) # [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігі]] (2004–2014, 2020–) # [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және спорт министрлігі]] (2006–2012, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрлігі]] (2014–) # [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] (1991–) # [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және табиғи ресурстар министрлігі]] (1997–1999, 2023–) # [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрлігі]] (2014–) ==== Бұрынғы министрліктер ==== {{Collapsible list |# [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]] (2019–2025) # Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі (2019–2023) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі]] (2018–2023) # [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрлігі]] (2014–2023) # Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі (2019–2023) # [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]] (1999–2022) # [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі|Ақпарат және коммуникациялар министрлігі]] (2016–2019) # Қоғамдық даму министрлігі (2018–2019) # Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі (2016–2019) # Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі (2019 ақпан–маусым) # Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі (2016–2018) # Инвестициялар және даму министрлігі (2014–2018) # [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі|Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі]] (2014–2017) # Мемлекеттік қызмет істері министрлігі (2015–2016) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі|Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі]] (2010–2014) # [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрлігі]] (1994–1999 қаңтар, 1999 қазан–2014) # Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі (2013–2014) # Мәдениет министрлігі (1992–1997, 2003–2004, 2010–2012, 2014 наурыз–тамыз) # [[Қазақстан Республикасы Мұнай және газ министрлігі|Мұнай және газ министрлігі]] (2010–2014) # [[Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі|Өңірлік даму министрлігі]] (2013–2014) # [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] (2002–2010, 2013–2014) # [[Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі|Қоршаған ортаны қорғау министрлігі]] (2002–2013) # Экономикалық даму және сауда министрлігі (2010–2013) # Байланыс және ақпарат министрлігі (2010–2012) # [[Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі|Индустрия және сауда министрлігі]] (2002–2010) # [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|Энергетика және минералды ресурстар министрлігі]] (2000–2010) # Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі (2004–2006) # [[Қазақстан Республикасы Ақпарат министрлігі|Ақпарат министрлігі]] (2003–2004) # Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі (1999–2003) # [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігі|Мемлекеттік кіріс министрлігі]] (1998–2002) # [[Қазақстан Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігі|Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігі]] (1999–2002) # [[Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлігі|Экономика және сауда министрлігі]] (1997 наурыз–қазан, 2000–2002) # Экономика министрлігі (1993–1997, 1999–2000) # Энергетика, индустрия және сауда министрлігі (1997–2000) # Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі (1997–1999) # Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі (1997–1999) # Ғылым министрлігі — Ғылым академиясы (1996–1999) # Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігі (1999 қаңтар–қазан) # Көлік, коммуникациялар және туризм министрлігі (1999 қаңтар–қазан) # Білім министрлігі (1993–1997) # Білім және мәдениет министрлігі (1997 наурыз–қазан) # Геология және жер қойнауын қорғау министрлігі (1992–1997) # Жастар ісі, туризм және спорт министрлігі (1993–1997) # Құрылыс, тұрғын үй және аумақтарда құрылыс салу министрлігі (1993–1997) # Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі (1994–1997) # Өнеркәсіп және сауда министрлігі (1994–1997) # Экология және биоресурстар министрлігі (1992–1997) # Энергетика және табиғи ресурстар министрлігі (1997 наурыз–қазан) # Энергетика және көмір өнеркәсібі министрлігі (1994–1997) # Ғылым және жаңа технологиялар министрлігі (1992–1996) # Еңбек министрлігі (1991–1996) # Халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (1992–1996) # Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігі (1991–1995) # Байланыс министрлігі (1991–1994) # Өнеркәсіп министрлігі (1991–1994) # Сауда министрлігі (1991–1994) # Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігі (1991–1994) # Энергетика және отын ресурстары министрлігі (1992–1994) # Туризм, дене шынықтыру және спорт министрлігі (1991–1993) # Халыққа білім беру министрлігі (1991–1993) # Ауыл шаруашылығы және азық-түлік министрлігі (1991–1992) # Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігі (1991–1992) # Көлік құрылысы министрлігі (1992–1993) # Материалдық ресурстар министрлігі (1992) # Орман шаруашылығы министрлігі (1991–1992) # Энергетика және электрлендіру министрлігі (1991–1992) }} === Комитеттері === {{main|Қазақстан комитеттері}} Министрліктің құрылымдық бөлімшелеріне ведомстволар (комитеттер), департаменттер және басқармалар жатады. Үкімет құрамына кіретін құқық қорғау органдары мемлекеттік қызметтің ерекше түрі ретінде "қызметтер" құра алады. == Қазіргі құрамы == {{Толық мақала|Олжас Бектенов үкіметі}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Лауазымы !Суреті !Аты-жөні !Қызметі |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] |[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]] |[[Олжас Абайұлы Бектенов]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- | colspan="4" style="text-align:center;" | '''Премьер-министр орынбасарлары''' |- |[[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің<br>Бірінші орынбасары]] |[[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|100px]] |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |6 мамыр<br>2026 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппараты]]ның басшысы |[[Сурет:Ğalımjan Qoyşıbaev (2023-06-20).jpg|100px]] |[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев]] |4 қаңтар<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|100px]] |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин]] |21 желтоқсан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің<br>орынбасары]] |[[Сурет:Qanat Bozımbaev (2024-03-31).jpg|100px]] |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]] |31 наурыз<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] | [[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | {{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] —<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva 2026 (cropped).jpg|100px]] |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 жылдан бері |- | colspan="4" style="text-align:center;" |'''Министрлер''' |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |26 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |[[Сурет:Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Дәурен Жұматайұлы Қосанов.jpg|100px]] |[[Дәурен Жұматайұлы Қосанов]] |8 маусым<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Logo MVD KZ.jpg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |[[Сурет:Erjan Sädenov (2023-09-29).jpg|100px]] |[[Ержан Сапарбекұлы Сәденов]] |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы<br>министрі]] |[[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|100px]] |[[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров]] |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Сурет:Ministry of Justice of Kazakhstan logo, 2023.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |[[Сурет:Erlan Särsembaev (2025-07-07).jpg|100px]] |[[Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев]] |9 қаңтар<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары<br>білім министрі]] |[[Сурет:Nurbek Saiasat 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |[[Саясат Нұрбек]] |11 маусым<br>2022 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау<br>министрі]] |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|100px]] |[[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты<br>әлеуметтік қорғау министрі]] |[[Сурет:Asqarbek Ertaev in October 2024 (cropped).jpg|100px]] |[[Асқарбек Маратұлы Ертаев]] |27 қаңтар<br>2026 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |[[Сурет:Нұрлан Сауранбаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев]] |30 маусым<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |[[Сурет:Mädi Takiev (2023-10-12).jpg|100px]] |[[Мәди Төкешұлы Такиев]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Сурет:Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|100px]] |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |- |[[Сурет:Эмблема МПС РК.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және<br>құрылыс министрі]] |[[Сурет:Ерсайын Нағаспаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Ерсайын Қайырғазыұлы Нағаспаев]] |28 ақпан<br>2025 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және<br>интеграция министрі]] |[[Сурет:Arman Şaqqaliev (2023-11-22).jpg|100px]] |[[Арман Абайұлы Шаққалиев]] |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары<br>және ирригация министрі]] |[[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|100px]] |[[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов]] |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Сурет:Mchs emblem.gif|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар<br>министрі]] |[[Сурет:Шыңғыс Әрінов (51751).jpg|100px]] |[[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]] |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және<br>спорт министрі]] |[[Сурет:Erbol Myrzabosynov.jpg|100px]] |[[Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов]] |2 қыркүйек<br>2024 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және<br>табиғи ресурстар министрі]] |[[Сурет:Ерлан Нысанбаев (51832).jpg|100px]] |[[Ерлан Нұрәліұлы Нысанбаев]] |5 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |- |[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |[[Сурет:Yerlan Akkenzhenov (cropped).jpg|100px]] |[[Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов]] |19 наурыз<br>2025 жылдан бері |- |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты]] * [[Қазақстан премьер-министрі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.government.kz/kz/ Қазақстан Республикасының Үкіметінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512101150/http://government.kz/kz |date=2016-05-12 }} * [http://egov.kz/cms/kk Қазақстан Республикасының Электрондық үкіметі] {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан үкіметі]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] qczqik95tgyrdgxi26evrpqoonopzl8 0 5821 3600535 3597338 2026-05-06T03:22:20Z Nurken 111493 3600535 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} {{Мемлекет |Қазақша атауы = Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы |Шынайы атауы = {{lang-en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}} |Септік = Ұлыбритания |Елтаңба = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg |Байрақ = Flag of the United Kingdom.svg |Ұраны = [[Dieu et mon droit]] |Ұранның аудармасы = Құдайым және құқығым |Әнұранның аты = God Save the King»<br>«(Құдайым, Патшаны сақта) |Аудио = United States Navy Band - God Save the Queen.ogg |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min = 33|lat_sec = 0 |lon_dir = W|lon_deg = 2|lon_min = 26|lon_sec = 0 |region = |CoordScale = |Картада = Europe-UK.svg |карта тақырыбы = '''Ұлыбританияның''' орналасуы (қою жасыл):<br>— [[Еуропа]]да (ашық жасыл және қою сұр) |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Парламенттік монархия]] |Құрылды = 1922 жыл <br><small>([[Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы]]нан [[Ирланд Еркін мемлекеті]]нің бөлуінен)</small> |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Валлий тілі|валлий]], [[Шотланд (кельттік) тілі|гэльттік]], [[Шотланд (германдық) тілі|скотс]], [[корн тілі|корн]], [[ирланд тілі|ирланд]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Лондон]] |Ірі қалалары = Лондон, [[Бирмингем]], [[Лидс]], [[Глазго]], [[Белфаст]], [[Манчестер]], [[Эдинбург]], [[Ливерпуль]] <!-- |Ірі қаласы = --> |Басшы қызметі = [[Британ монархиясы|Патшасы]]<br />[[Ұлыбритания Премьер-министрі|Премьер-министрі]]<br />[[Лорд-спикер]]<br />[[Ұлыбритания қауымдар палатасы|Қауымдар спикері]] |Басшылары = [[III Чарльз]]<br />[[Кир Стармер]]<br />[[Майкл Форсайт]]<br />[[Линдси Хойл]] |Жер аумағы = 242 495<ref>{{Cite journal |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density |publisher=United Nations Statistics Division |year=2012 |accessdate=9 August 2015}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = 78 |Судың үлесі = 1,34 |Этнохороним = британдық, британдықтар, ұлыбританиялық |Жұрты = {{өсім}} 67 545 757<ref>[http://worldpopulationreview.com/countries/united-kingdom-population/ ]</ref> |Халық саны бойынша орны = 22 |Сарап жылы = 2019 |Санақ бойынша халық саны = 63 182 178<ref name="pop_census">{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html |title=2011 UK censuses |publisher=Office for National Statistics |accessdate=17 December 2012}}</ref> |Санақ жылы = 2011 |Халық тығыздығы = 270,7 |Тығыздық бойынша орны = 50 |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 3.871 трлн.<ref name="IMFWEOUK">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=14&pr.y=17&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=International Monetary Fund |website=IMF.org |accessdate=30 October 2019}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2023 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 10 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 56,835<ref name="IMFWEOUK"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 28 |ЖІӨ (номинал) = {{өсім}} 3.332 трлн.<ref name="IMFWEOUK"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2023 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 6 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = {{өсім}} 48,912<ref name="IMFWEOUK"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 22 |АДИ = {{өсім}} 0,929<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|title=Human Development Report 2019|publisher=United Nations Development Programme|date=2019|accessdate=9 December 2019}}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2021 |АДИ бойынша орны = 18 |АДИ деңгейі = <span style="color:#090;">өте жоғары</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[фунт стерлинг]] |Интернет үйшігі = [[.uk]] <!-- |Интернет үйшіктері = --> |ISO = GB |Телефон коды = 44 |Уақыт белдеуі = +0 <!-- |Уақыт белдеулері = --> |Түсініктемелер = <!-- |Тусыз және елтаңбасыз =* --> <!-- |Әнұрансыз =* --> }} '''Ұлыбритания''' ({{lang-en|Great Britain}}), немесе '''Біріккен Патшалық''' ({{lang-en2|United Kingdom}}, қысқартылған: {{lang-en2|UK}}), толық ресми аталуы — '''Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы''' ({{lang-en|The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}}) — [[Еуропа]]ның солтүстік-батысында, [[Британ аралдары]]нда (ең ірісі — Ұлыбритания), [[Ирландия]] аралының солтүстік-шығыс бөлігі мен ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Құрлықтан [[Ла-Манш]] (''Ағылшын каналы'') және Па-де-Кале (''Дувр'') бұғаздары арқылы бөлінген. Аумағы 244, 11 мың км². Халқы 62,6 млн. (2004), астанасы — [[Лондон]] (7 млн.). Халқының 80%-ына жуығы ағылшындар, 15%-ы [[шотландтықтар]], [[валлиліктер]] мен [[ирландықтар]], 5%-ға жуығын [[Ұлттар достастығы|Британ Достастығы]] елдерінен келген иммигранттар құрайды. [[Ағылшындар]] англикан мемлекеттік шіркеуі нанымдарын ұстанса, шотландтықтардың басым бөлігі — [[пресвитериандар]], ирландықтар, негізінен [[католиктер]], қалғандары [[ислам]], т.б. діндерді ұстанады. Ұлыбританияда халықтың 89,4%-ы қалаларда тұрады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Қалалары == * [[Үлкен Лондон]], * [[Бирмингем]], * [[Лидс]], * [[Глазго]], * [[Шеффилд]], * [[Брадфорд]], * [[Ливерпуль]], * [[Эдинбург]], * [[Манчестер]], * [[Бристоль]]. '''Ұлыбритания 4 әкімшiлік-саяси бөліктен (тарихи ұлттық облыстардан)''': * [[Англия]]дан (''45 графтық пен ерекше әкімш. бірлік — Үлкен Лондон, әкімш. орт. — [[Лондон]]''), * [[Уэльс]]тен (''8 графтық, әкімш. орт. — Кардифф''), * [[Шотландия]]дан (''12 облыс пен 186 арал, әкімш. орт. — ''[[Эдинбург]]''), * [[Солтүстік Ирландия]]дан (26 округ, әкімш. орт. — [[Белфаст]]) тұрады. Ал [[Мэн аралы]] (әкімш. орт. — Дуглас) мен [[Норманд]] аралдары (әкімш. орт. — Сент-Хелиер) дербес әкімш. аймақтарға жатады. [[File:Flag-velikobritani-2.png|thumb|Ұлыбританияныӊ туы]] '''Бұған қоса Ұлыбританияның иеліктері:''' * [[Еуропа]]да — [[Гибралтар]], * [[Америка]]да — [[Ангилья]], * Бермуд аралдары, * Британдық Виргин аралдары, * [[Кайман]] аралдары, * [[Монтесеррат]], * [[Теркс]] пен [[Кайкос]], * [[Фолкленд]] ([[Мальвин]]) аралдары, * [[Африка]]да — [[Әулие Елена аралы]], * [[Океания]]да — Питкэрн аралы бар. Ұлыбритания Біріккен Корольдігі атауына қарамастан [[федерация]] емес, [[унитарлық мемлекет]] — [[парламенттік монархия]] болып табылады. Елдің жеке [[Конституция]]сы жоқ. Ұлыбритания заңдары көп ғасырлық конституциялық дәстүрлер мен Жоғарғы сот органдарының шешімдеріне (прецеденттердің) негізделген. Мемлекет басшысы — [[монарх]], сот жүйесінің басшысы, жоғарғы бас қолбасшы болып табылады. Қазіргі патшайымы (королева) — [[Елизавета II]] ([[1952 жылдан]]). Жоғары заң шығарушы органы — екі палатадан (қауымдар және лордтар) тұратын [[парламент]]. Парламент құрамына патшайым да кіреді. Атқарушы билік [[Ұлыбритания премьер-министрі|премьер-министр]]дің қолында. [[Ресми]] тілі — [[ағылшын тілі]]. Ақша бірлігі — [[фунт-стерлинг]]. [[Ұлттық мереке]]сі — [[патша]]йымның туған күні (маусым айының екінші сенбісі). == Табиғаты == [[Сурет:BenNevis2005.jpg|right|thumb|250 px|[[Клайд]]тың (170 км) эстуарийлері жасанды жолмен тереңдетілген, түзетілген, кең мойнақтар]] Ұлыбританияны [[Атлант мұхиты]]ның [[Солтүстік теңіз|Солтүстік]] және [[Ирланд теңізі|Ирланд]] теңіздері, [[Ла-Манш]], Па-де-Кале, Солтүстік және Қасиетті Георг бұғаздары қоршап жатыр. Жағалаулары шығанақтармен күшті тілімделген (солт-нде [[фьордтар]], оңт-нде [[эстуарийлер]]). Неғұрлым үлкен түбектері — [[Уэльс]] пен [[Корнуолл]]. Жер бедері оңтүстік пен оңтүстік-шығыс бөлігінде ойпатты жазық болып, батысында [[Уэльс]] түбегіндегі [[Кембрий]] тауларына (ең биік жері — Сноудон, 1085 м), Англияның солт-нде Пеннин (ең биік жері — Кроссфелл, 893 м) және Камберленд (ең биік жері — [[Скофелл]], 978 м) тауларымен жалғасады. Елдің ең биік нүктесі — Бен-Невис тауы (1343 м). Ұлыбританияның солтүстік бөлігіндегі таулар мен көрікті көлдер өлкесі мұздықтар әсерінен тілімделіп, әр түрлі формаларға ие болған. Геология тұрғыдан алғанда жері түгел дерлік (тек ең қиыр оңт. бөлігі герцин қатпарлығы) каледон қатпарлығы алабында жатыр. Жер қойнауында тас көмір, темір, қалайы, т.б. түсті металдар сияқты қазба байлықтары мол. Елдің шығысында, Солтүстік т-дің жағалауларынан мұнай мен газдың ірі кен орындары табылған. Ұлыбритания климатының теңіздік сипаты жыл бойғы қалың тұмандар мен өтімді желдер болатын орнықсыз ауа райының басым болуынан байқалады. Қысы өте ылғалды және қалыптағыдан тыс жұмсақ. * Қаңтардағы орташа температура қиыр солт.-шығыстың өзінде 3,5°С-тан төмен түспесе, ал оңт.-батыста 5,5°С-қа жетеді, мұнда өсімдіктер бүкіл жыл бойы өседі. Оңт.-батыстан келетін жылы теңіз ауасы қысқы температураны көтергенмен күшті желдер мен штормдар болатын құбылмалы және жауын-шашынды ауа райын қалыптастырған. Шығыс пен солт.-шығыстан суық ауа жеткен кезде аязды ауа райы ұзақ мерзімге орнығады. Қыста ел аумағына қар біркелкі түспейді, қар жамылғысы шамалы уақыт қана сақталады. Англияның оңт-нде, әсіресе, оңт.-батысында қар өте сирек түседі. Шығыс аудандарындағы қыс неғұрлым суық және құрғақтау. Жазы салыстырмалы түрде салқын. * Шілдедегі орташа температура оңт.-батыста 16°С-қа, ал қиыр солт.-батыста 12°С-қа тең. [[Атлант мұхиты]] жағынан соғатын жылы әрі ылғалды ауаның әсерінен Ұ-ның батыс аудандарына жауын-шашын мол түседі. Бұл аймақта оның жылдық орташа мөлш. 2000 мм-ге жетсе, шығыс Англияда 600 мм, кей жерлерінде 500 мм шамасында ғана болады. * Ұ. су ресурстарына бай. Түсетін жауын-шашын мөлшерінің буланудан басым болуы себепті оңт.-батыстағы кейбір аудандардан басқа елдің бүкіл аумағында мол сулы өзендердің жиі тармағы қалыптасқан. Олардың ішіндегі ең ірілері — алаптары бір-бірімен шектесетін [[Северн]] (310 км) мен [[Темза]] (334 км) өзендері. [[Темза]] өз-нің Ұ. экономикасындағы маңызы зор. Оның алабында бүкіл ел халқының 1/5 бөлігі тұрады. [[Үлкен Лондон]] да осында орналасқан. Өзендердің көпшілігі бір-бірімен каналдар арқылы жалғастырылған. Солт.-батыс [[Шотландия]] мен [[Уэльс]]<nowiki/>тің қысқа, бірақ мол сулы өзендері электр қуатын өндіруге пайдаланылады. Мұнда 60-тан аса [[СЭС]] салынған. '''Ұлыбританияның ең ірі өзендері''': <gallery> Сурет:View from the London Eye 10-2003 02.jpg|[[Темза]] Сурет:SevernFromCastleCB.JPG|[[Северн]] Сурет:Humber Bridge From Air.jpg|[[Хамбер]] (59 км) Сурет:Confluence of River Mersey and Manchester Ship Canal.jpg|[[Мерси]] (109 км) </gallery> Оларда ірі теңіз порттары мен өнеркәсіп тораптары орналасқан. Ең ірі көлдері — Солтүстік Ирландиядағы [[Лох-Ней]] (аумағы 396 км², тереңд. 31 м-ге дейін) мен [[Шотландиядағы]] [[Лох-Ломонд]] пен [[Лох-Несс]] (аумағы 56 км², тереңд. 230 м-ге дейін). Таулы Шотландия мен Көлдер шеңберіндегі көлдердің табиғаты өте әсем, туристер демалатын орталықтар. Жазық бөлігінде ірі көлдер жоқ. Бірақ мұнда бұрын шымтезек өндірілген, құм, құмтас кеніштері болған жерлерде көптеген жасанды су қоймалары жасалған. Өсімдік жамылғысы кедей. Адамдардың ормандарды түп-тамырымен жоюы, батпақтарды құрғатуы мен кен орындарын игеруі жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің түр құрамын өзгертті. Қазіргі уақытта ормандар ел аумағының тек 10%-ын ғана алып жатыр. Олар негізінен өзендердегі жазықтар мен тау беткейлерінің төм. белдеулерінде сақталған. [[Англия]] мен [[Уэльс]]тегі тау баурайларында емен, қызыл қайың, шегіршін, шамшат өседі. Шотландияның солт-ндегі [[Грампиан]] тауларында және солт.-батыс таулы өлкесінде емен, шырша, қарағай аралас өскен ормандар, биігірек жерлерінде қарағай және қайың ормандары сақталған. Жазықтарды егін алқаптары мен шалғындар алып жатыр. Аң аулаудың қызу жүргізілуіне байланысты Британ аралдарында баяғыдан аю, жабайы шошқа мен ирланд маралы тәрізді көптеген ірі сүтқоректі аңдар қырғынға ұшырап, қасқыр зиянкес ретінде жойылды. Қазіргі кезде сүтқоректі жануарлардың тек 56 түрі ғана тіркелген. Оңт. Англияда еліктер, таулы аудандарда жабайы ешкілер кездеседі. Биік таулардан басқа жерлердегі ормандарды түлкілер мен борсықтар, қояндар, кірпі, жертесерлер мекендейді. Кәмшат кең тараған, оны кәсіптік жолмен аулайды. Ұсақ жыртқыштардан ақтышқан мен ақкіс көп. Уэльсте сасықкүзендер, Шотландия тауларында жабайы еур. мысықтар мен америка сусарлары өмір сүреді. Британ аралдарын құстардың 130 түрі мекендейді. Өзендері мен көлдері балықтардың көптеген түрлеріне бай. Өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің жекелеген түрлерін қорғауға арналған 131 резерват ұйымдастырылған. Англия мен Уэльсте жалпы аумағы 12 мың км²-дей болатын 10 ұлттық бақ бар (ірілері Лейк-Дистрикт, Сноудония, Дартмур, Брекон-Биконе, т.б.). == Тарихы == [[Сурет:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|right|Стоунхэндж 2500б.з.б.]] Ұлыбритания аумағындағы адамзат тіршілігінің ежелгі іздері ерте және орта [[палеолит]] дәуірлеріне саяды. Соңғы [[Қола дәуірі|қола]] және [[Ерте темір дәуірі|ерте темір]] дәуірінде (б.з.б. 800–700 жылдары) Ұлыбританияға құрлықтан кельттердің қоныс аударуы басталды. [[Кельттер]] өздерімен бірге темір ғасыры мәдениетінің белгілерін ала келді. Британиядағы кельттер мен кельттердің ықпалына ұшыраған халық шартты түрде бриттер деп аталады. Болашақ Рим императоры [[Гай Юлий Цезарь|Ю.Цезарь]] [[Галлия|Галлияны]] жаулап алған соң Британияға екі жорық жасады (б.з.б. 55–54 жылдар). Б.з. 60-жылдардың соңында Британия Рим империясының ең шеткі провинцияларының біріне айналды. 3 ғасырдың соңында Ұлыбританияға солтүстік герман тайпаларының ([[англдар]], [[сакстер]], юталар, [[фриздер]]) шапқыншылығы басталды. 5 ғасырдың бас кезінде Рим үстемдігі жойылып, Британия қайтадан тәуелсіз кельт аймақтарына бөлініп кетті. 8 ғасырда Даниядан келген нормандар елдің солтүстік-батыс бөлігін басып алды. Король Эгберт 9 ғасырда елдің үлкен бөлігін бір мемлекетке біріктіріп, ол ''Англия'' деп аталды. [[1066]] жылы Британияның ұсақ корольдіктерін нормандық қолбасшы Вильгельм басып алып, біртұтас мемлекетке біріктірді. * [[1265]] жылы ағылшын парламенті құрылды. [[1337]] жылы Англия Франциямен [[Жүзжылдық соғыс|Жүз жылдық соғысқа]] кірісті ([[1453]] жылға дейін). ** Бұл соғыс біте салысымен ағылшын тағы үшін соғыс ([[Алқызыл мен Ақ раушан соғысы|“Алқызыл” және “Ақ раушан соғысы”]]) басталып, ол [[Тюдорлар|Тюдор әулетінің]] жеңісімен аяқталды. * [[1588]] жылы “Жеңілмейтін армаданы” (Испан флотын) талқандау Англияны дүние жүзіндегі аса ірі теңіз державаларының біріне айналдырды. * 17 ғасырдың бас кезінде Ұлыбритания жаңа құрлықтан өзінің алғашқы отарларын иемденді. * [[1603]] жылы [[Шотландия]] королі ағылшын тағына Яков.Қ отырып, Шотландия мен Англия бір мемлекетке бірікті. * [[1640]]–[[1649]] жылы корольдік [[Стюарттар әулеті]] мен парламент арасындағы қақтығыс азамат соғысына ұласып, нәтижесінде [[Оливер Кромвель]] бастаған республика жарияланды. Кромвель қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Монархия тез арада қалпына келтірілгенімен, король құқығы біршама шектеліп, билік тұтастай парламент жағында болды. * [[1651]] жылы Ирландия, * [[1652]] Шотландия басып алынды. * [[1707]] жылы Ұлыбританияна корольдігіне бірігу жөніндегі актіге қол қойылғаннан кейін Лондон біртұтас мемлекеттің астанасына айналды. * 18 ғасырдада Британдық отарлық жүйе қалыптасты. * 18 ғасырдың соңында Ұлыбритания 13 америкалық отарынан айрылғанымен ([[АҚШ]]-тың жариялануы), [[Канада]] мен Үндістандағы жағдайын күшейте түсті. * [[1805]] жылы Трафальгар мүйісінде адмирал Нельсон испан-француз флотын талқандап, Ұлыбритания “теңіз әміршісіне” айналды. * [[1793]]–[[1815]] жылы республикалық және Наполеондық Францияға қарсы соғысқа қатысқан Ұлыбритания [[1818]] жылы [[Пруссия]] армиясымен одақтаса отырып, Наполеон Қ-ні түпкілікті жеңді. Осыдан кейін Ұлыбритания жүз жылдай бейбіт жағдайда өмір сүріп, өзінің отарлық иеліктерін кеңейте түсті. * [[1899]]–[[1902]] жылы ағылшындар оңтүстік Африкада бурларға қарсы соғыс жүргізді. Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания [[Антанта]] жағында Германияға қарсы соғысты. Соғыстан кейін [[Африка]] мен [[Азия|Азиядағы]] неміс отарларының біраз бөлігін иемденді. 1-дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбритания ауыр экон. жағдайды бастан кешірді. Ұлт-азаттық қозғалыстан кейін [[1921]] жылы [[Ирландия]] өз тәуелсіздігін жариялады. Ұлыбритания [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа ([[1939]]–[[1945]]) [[Гитлер]]ге қарсы коалиция жағында қатысты. * [[1947]] жылы [[Үндістан]] мен [[Пәкстан]]ға тәуелсіздік берілді. * [[1945]]–[[1970]] жылы британ отарларының барлығы дерлік өз тәуелсіздіктерін алды. * [[1949]] жылы [[НАТО]]-ға мүше болды. * [[1982]] жылы Атлант мұхитының оңтүстігінде [[Аргентина]] мен [[Фолкленд]] (Мальвин) аралдары үшін қарулы қақтығыс болып, қысқа мерзімдік әскери қимылдар нәтижесінде Ұлыбритания өзінің осы аумаққа бақылауын қалпына келтірді. * [[1979]]–[[1990]] жылы [[Маргарет Тэтчер]] бастаған консерваторлар үкіметі экономикада ұтымды реформалар жүргізді. Соғыстан кейін Шотландия мен Солтүстік Ирландиядағы ұлттық мәселелер шиеленісе түсті. Әсіресе, Солтүстік Ирландиядағы оқиғалар ушығып, 1969 жылдан бастап мұнда азамат соғысы жүрді. * [[1994]] жылы тамызда [[Ирландық Республикалық Армия]] ([[ИРА]]) ұрыстарды біржақты тоқтататыны жөнінде мәлімдеді. Алайда [[1996]] жылы ИРА жауынгерлері лаңкестік әрекеттерін қайта бастады. Отарларының барлығынан айрылғанына қарамастан Ұлыбритания әлемдегі жетекші елдердің бірі болып саналады. == Экономикасы == Ұлыбритания — жоғары дамыған өнеркәсіпті ел. Ол халықаралық еңбек бөлінісінде өнеркәсіп өнімдерін шығарады. Қазіргі заманғы Ұлыбританияның экономикадағы рөлі тек өнеркәсіптік қана емес, сондай-ақ банкілік, сақтандыру, кемелерді жалға беру және басқа да іскерлік қызметтермен анықталады. Ұлттық жалпы өнімнің 30%-ға жуығы өңдеуші өнеркәсіп пен 45%-ы көлік пен байланыс, жеке сауда, сақтандыру, банкілер мен басқа да қаражат мекемелерін, денсаулық сақтау мен білім беруді қамтитын қызмет көрсету саласынан түседі. Өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлемі бойынша Ұлыбритания дүние жүзінде бесінші орын ([[АҚШ]], [[Жапония]], [[Германия]], [[Франция]]дан кейін) алады. Ұлыбритания өнеркәсібі негізінен сырттан әкелінген шикізаттарды пайдаланады. Бір жағынан Ұлыбритания өнеркәсібіне өндіріс пен еңбекті ұйымдастырудың озық технологиясы, ең жаңа құрал-жабдықтар мен басқарудың жетілдірілген әдістері қолданылатын қазіргі заманғы салалардың жылдам дамуы, екінші жағынан, ескі дәстүрлі салалардың артта қалуы тән. Бірінші топқа электроника, жалпы және дәл машина жасау, химия өнеркәсібінің көптеген салалары, екіншіге — көмір өндіру, мақта-мата және жүн өнеркәсібі, кеме жасау, қара металлургия жатады. Ұлыбританиядағы өнеркәсіп орындарының негізгі бөлігі Лондоннан бастап Ланкаширге дейінгі, Батыс Йоркширден Глостерширге дейінгі графтықтарды қамтитын халық тығыз қоныстанған өнеркәсіптік белдеуде шоғырланған. Бұл белдеуден тыс жерлердегі аса ірі өнеркәсіптік аудандар — Оңт. Уэльс, Англияның солт.-шығысы мен Шотландияның орт. бөлігі. Өндірістің ескі, дәстүрлі салалары Шотландияның көпшілік бөлігінде, Солт. Ирландияда, Уэльсте, Англияның қиыр солт.-шығысы мен оңт.-батысының бір бөлігінде орналасқан. Ұлыбритания энергия ресурстарының қорлары жөнінен Еуропада 1-орын алады. Солтүстік т-нің шельфінде мұнай мен газдың көп мөлшері өндіріледі. Шетелдік шикізатпен жұмыс істейтін түсті металдар (аллюминий, мыс, қорғасын, мырыш) қорытатын кәсіпорындар негізінен ірі порттарда орналасқан. Өңдеуші өнеркәсіптің жетекші саласы — машина жасау. Көліктік машина жасаудың (жеңіл, жүк автомобиль, автобустар) орт-тары — [[Бирмингем]], [[Ковентри]], Үлкен Лондон, Лутон. Ұлыбритания аэроғарыштық өнеркәсібі жөнінен дүние жүзінде 4-орын (АҚШ, Германия, Франциядан кейін), дөңгелекті тракторлар шығарудан 1-орын алады. Елде 16 ірі мұнай өңдеу з-ты жұмыс істейді. Химия өнеркәсібі ғыл.-зерттеулерге негізделген өнім түрлерін, агрохимикаттар, пластмасса, дәрі-дәрмектер, хим. талшықтар мен синтет. каучук өндіруге маманданған. Қрі тамақ өнеркәсібі тағамдық концентраттар, кондитерлік және темекі өнімдерін, сусындар шығарады. Ұлыбритания алкогольдік ішімдіктердің дүниежүз. экспортының 20%-ын дайын (әсіресе, [[шотланд вискиі]] мен [[джин]]) береді. А. ш. өндірісі елдің азық-түлікке деген сұранысының 80%-ын қанағаттандырады. Бұл салаға елдегі барлық жұмыс істейтіндердің 3%-ы қамтылған. А. ш. үшін ел аум-ның 24,8%-ы пайдаланылады. Ұлыбританияның табиғи жағдайлары егіншіліктен гөрі мал ш-ның дамуы үшін неғұрлым қолайлы. Сүтті, етті-сүтті ірі қара, шошқа, етті қой, құс өсіру дамыған. Егін ш-нда дәнді дақылдар (бидай, қара бидай) басым өсіріледі. Қант қызылшасы мен картоптан да мол өнім алынады. Курорттардың айналасында — көкөніс, бау-бақша өсіру, теңіздік азық-түліктер өндіру мен балық аулау дамыған. Ұлыбритания аралдық мемлекет болғандықтан шет елдерден тауарлар тасу мен сауда жүргізу теңіз және әуе көлігімен байланысты. Жалпы жүк айналымының 90%-ға жуығы теңіз көлігінің үлесіне тиеді. Батыс Мидлендтен басқа Ұ-ның барлық аудандары негізгі көліктік тораптардың қызметін атқаратын теңіз порттарымен тікелей немесе жанама түрде байланысқан. === Ең ірі порттары === [[Сурет:Port of London Authority patrol boats moored at the Richmond Lock and Weir near St Margarets.jpg|250 px|thumb|Лондон порты]] * [[Лондон]], * [[Саутгемптон]], * [[Ливерпуль]], * [[Гулль]], * [[Харидж]]. [[Лондон]] қаласы — дүниежүзлік қаржы орталығы болып саналады. Ұлыбритания құрлықпен Ла-Манш бұғазының түбіне салынған туннельмен, екі т. ж. (1993 жылдан) паромымен (Дувр-Дюнкерк және Харидж-Остенде) және көптеген теңіздік және жолаушылар паромдарымен байланысқан. Экспортындағы дайын өнімдердің үлесі 80%-ды құрайды (машина жасаудың әр түрлі өнімдері, автоматты станоктар, авиақозғалтқыштар, көлік құралдары, аспаптар, хим. тауарлар, тамақ өнеркәсібінің өнімдері). Сырттан темір кентастарын, түсті және сирек металдар, фосфориттер, мақта, азық-түлік, дайын өнеркәсіп өнімдері мен жартылай дайын өнімдер алады. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы жылдық мөлш. 20700 АҚШ долларына тең (2004). NT компаниясының техникалық құралдар шығаратын зауыттары көбінесе осы қалада орналасқан. Олар 40-тан асады. Олардың бюджеттік қоры 1,7 трлн. АҚШ долларына тең. Бұл компания әлемдегі ең жас кәсіпкерлер арқылы құрылған. Қазіргі уақытта олар Қазақстан Республикасында тұрады. Олардың жас шамасы 19-20. Бұл компания екі адаммен басқарылатын тең төрағалы кампания. Times журналының 2011 жылғы сараптамасы бойынша әлемдегі ең үздік, жоғары қарқынмен дамып жатқан жас компания. == Елге кіру == Шетелдік саяхатшы Ұлыбританияның ресми қызметтерімен ынтымақтасуға міндетті, бұл багаждағы барлық нәрселер туралы хабарлауды міндеттейді. Тасымалдау ережелері бұзылған жағдайда, жүктің кез келген бөлігі тәркіленуі мүмкін.<ref>[https://myukvisa.ru/poleznie-materialy/vezd-v-velikobritaniyu/ Ұлыбританияға кіру - кедендік тексеру.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191216172426/https://myukvisa.ru/poleznie-materialy/vezd-v-velikobritaniyu/ |date=2019-12-16 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Ұлыбритания |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Құрама Патшалық |Еуропа елдері |Достастық Корольдігі |Еуроодақ мүшелері |Еуропа кеңесі |Ұлттар достастығы |G8 |G20 }} [[Санат:Ұлыбритания|*]] 97fd0snbh78kz311xvlt968q0eh0rgi 0 5892 3600624 3581514 2026-05-06T08:25:57Z NomadAlshyn 172161 3600624 wikitext text/x-wiki {{мағына|Адай (айрық)}} {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Адай | лақап_атауы = | таңбасы = YIwNYNk2Mhw.jpg | таңба_сипаттамасы = Оқ (жебе), дөңгелек, садақ | ұраны = [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]], [[Бекет Мырзағұлұлы|Бекет]], Тегелен | жүзі = '''[[Кіші жүз]]''' | тайпасы = '''[[Алшын]]''' | шығу_тегі = Ауызекі әдебиеттегі Алау батыр жырындағы Алтын Орда әмірі Алаудан тарайтын Алшын тайпасы | бөлімдері = | тараулары = | ақсақалы = | қыстаулары = Маңғыстау: Жылыой, Батыс-Арал, Желтау, Бейнеу, Мойнақ, Бозашы, Түпқараған, Қарақия, Балқан, Дайоғыз. | жайлаулары = Мұғалжар тауынан Еділге дейін, Жем мен Еней (Сағыз) өзені, Темір жерінен Ойылға дейін. | торабы = https://vk.com/adai_ata }} '''Адай''' — [[Алшын]] тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. Қазіргі Адайлар Қазақстанның көбінесе Маңғыстау облысында, сондай-ақ Атырау, Ақтөбе, Түркістан, Алматы және еліміздің басқа облыстарында мекендейді. Түрікменстанның Балқан және Дайоғыз велаяттарында, Қарақалпақстанда, Иранның солтүстігінде және Ресейдің Астархан облысында үлкен диаспоралар бар. == Репрессияға ұшырауы == Патша үкіметіне кірген үш жүзде, адайлардың орыс үкіметін мойындамауы: адайларды мыңдаған орыс-казак әскерлерімен соғысуға алып келді. Тарихта: адайлар орыс үкіметінің қазақ жерлерін тартып алу, қазаққа өз жерін билетпей, жұмыс орындарын бермеу, егістік орындарынан ығыстрыру, қазақты, қазақ жерін отарлауға бағынбады. Алайда оның салдарынан көптеген адайлар репрессия, қуғынға ұшырап, жесірлер жетімдерімен Иран асып кетуге мәжбүр болған. == Таралуы == Адай елі: ежелден Каспий теңізінің шығысынан, Арал теңізінің батыс, оңтүстігіне дейін, [[Мұғалжар тауы]]нан ([[Ақтөбе облысы]]), солтүстік Балқанға (Түркменстан) дейін, Ойыл өзені мен Мойнақ шөлі (Қарақалпақстанның батысы: Қоңырат, Мойнақ) жерлерінде өмір сүрген халық. Сондықтан Адай елі өздерінің қазіргі: Жылыой, Қызылқоға, Балықшы, Мақат, Ойыл, Темір, Байғанин аудандарының түпкілікті тұрғыны болып өмір сүріп келеді. Қазақстан шекарасын айқындалып, құжатқа түсер кезеңдер де қазақтың оңтүстің аймақтары [[Өзбекстан]]ның, батысы (Маңғыстаудың шығысы) Қарақалпақстан иелігінде қалып қойды. Қазіргі таңда да сол Адай жерлерінде яғни Мойнақ, Қоңырат аудандарын да Адайлар тұрып жатыр. Сол сияқты Ресей Федерациясында Ноғай-Адай жерлері: «Астархан (Астрахань), Самар (Самарская), Сармат (Саратов), Еділді (Волгоградская), Таңбалы (Тамбов)» облыстары қалып қойған болатын. Адайдың Тәзіке атты немересінен тарайтын ұрпақ қазіргі [[Атырау облысы]]нда кеңінен тараған, олар ерте заманда [[қалмақтар]]мен болған соғыстарға қатысып, [[Жем]], [[Нарын]] бойларында қалған Адай руының ұрпақтары. [[Ақтөбе]], [[Орал]] облыстарында Адайлар бар. [[Оңтүстік Қазақстан]] облыстарында Адайлардың саны аздау, дегенмен де [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстанның]] Адайлары сол жердің байырғы тұрғындары болып саналады. == Шежіресі == Адай өмірде болған адам, шамамен 15 ғасырда өмір сүрген. Адайдан екі бала бар: Құдайке мен Келімберді. Құдайкеден 2 бала Тәзіке және [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]] ал Келімбердіден 6 бала: Құнанорыс (Ырысқұл), Ақпан, Балықшы (Шыбынтай), Әлнияз (Бұзау), Тобыш, Мұңал. Тәзіке ол Сегіз Арыстың біріншісі болып табылады одан кейін Қосай ата батыр болғандықтан, Ер Қосай атанып кеткен ол. Ер Қосай Батыр 1507–1594 жылдары өмір сүрген. Одан кейін Келімбердіден тараған 6 баланың біріншісі: Құнанорыс (Ырысқұл). Құнанорыстан 2 бала Жанбай мен Жантұған. Одан кейінгі Ақпан одан кейін Балықшы, негізі Балықшының шын есімі Шыбынтай сол Балықшыдан 3 бала: Жүйрік, Қостай, Есберді одан кейінгі Бұзау. Негізі Бұзаудың шын есімі Әлнияз. Сол Бұзаудан 2 бала Жеменей және Айтұмыс одан кейін Мұңал. Мұңалдан 5 бала: Алақұнан, Әли, Бәйімбет, Жаулы, Шоғы Батыр (Қырықмылтық). [[Шоғы батыр Мұңалұлы|Шоғы Батыр]] лақап аты Қырықмылтық. Шоғы батыр болған ол 1667–1726 жылдары өмір сүрген ол қазіргі Түркістан да [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]нде жерленген. Одан кейінгі сегіз арыстың ең кішісі Тобыш одан 2 ұрпақ қалған Ораз және Бегей. Адай атаның өмір сүруі шамамен 14–15 ғасыр. Қазіргі кезде Адай руының кең жайылған жері Маңғыстау облысы болып есептеледі. == Тарихы == Кіші жүздегі көп тараған рулардың бірі — Адай руы. Маңғыстау адайларының шыққан тегі туралы нақты деректер аз. Тек С.А. Аманжолов қана адайлар, оның өзі жазғандай, Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, б.з.б. ІІ ғасырдың өзінде-ақ, Каспий теңізінің жағалауында мекендеген ежелгі дайлардың ұрпақтары болуы мүмкін деген жорамал пікір айтқан. Сол арада ол адайлар оғыздардың «ада» (арал) «адайлар» (аралдықтар) деген сөзінен шыққан деген нұсқасын да келтіреді. Бізге дайлар (дахтар) адай руының алыстағы бабалары деген нұсқа әбден ықтимал болып көрінеді. Осы пікірді дамыта отырып, рудың шыққан тегі көрінісін мүмкін болғанынша жаңғыртуға тырысайық. Дайлар (дахтар) туралы алғашқы мәліметтерді буз І Дарийдің Накширустемдік жазбаларынан табамыз, онда б.з.б. VI-IV ғасырларда Яксарттың (Сырдария) сағасы жағында тарадарайя немесе парадарая сақтары тұрған, дахтар солардың одағына кірген делінеді. Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, біз б.з.б. V біздің заманымыздағы І ғасырда-ақ Сырдарияның төменгі ағысында емес, Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағында, яғни қазіргі Иран мен Түркменстан шекарасындағы аймақта мекендегенін көреміз. В.М.Массой да «Ксеркстің мерзімі б.з.б. 486-480 жылдар деп белгіленетін белгілі антидевовтық жазбаларында Ахеменидтік Персияға бағынған халықтар мен елдер арасында даха атауы келтірілген, зерттеушілердің көпшілігі оны Страбонның дайларымен салғастырады» деп көрсетеді. Бұл да дайлар туралы бірден-бір мағлұмат емес, С.П.Толстов «хорезмиліктердің оңтүстік-батыс және солтүстік-шығысындағы көршілері дах тайпалары болып табылады» дейді. Бұл мәліметтер де б.з.б. ІІІ ғасырларға қатысты. С.П. Толстовтың айтуынан дахтар Сырдарияның төменгі ағысында және ішінара Теджен өзені аңғарындағы өңірде, яғни оларды (Геродот пен Страбон бойынша) б.з.б. V ғ. Біздің заманымыздағы І ғасырда мекендеген жерінде орналасқаны көрінеді. Б.з.б. VI-IV ғасырларда [[Сырдария]]ның төменгі ағысында мекендеген дахтар ІІІ ғасырдың өзінде-ақ, Геродот пен Страбонның деректеріндегідей, ішінара Теджен өзені аңғарына қоныс аударып, қалғандары бұрынғы жерінде тұра беруі ықтимал. Дайлардың (дахтардың) Сырдарияның төменгі ағысынан оңтүстікке қоныс аударғанын Страбон да көрсетеді. Ол Аршакидтік патшалыққа орын тепкен (парнадайлар Меотидояның арғы жағында", яғни Арал теңізінің арғы жағында «мекендейтін дайлар аймағынан шыққандар» дейді. Арал өңірі дайларының Теджен өзені бойына қоныс аударғанын С.П. Толстов та айтады. Дайлардың бұдан кейінгі тарихы бізге былайша сияқты. Кангюй ([[қаңлы]]) тайпалық одағының мейлінше гүлденген кезеңінде ол өзінің ықпалын [[Хорезм]], Ферғана, Соғда аймақтарына таратқан. Осы кезеңде дайлар кангюйлердің билігіне ұшырауы ықтимал. Кангюй тайпалық одағының орнына жаңа тайпалық бірлестік Батыс Түрік қағанаты келіп, оның құрамында өз тұтастығын сақтап қалған дайлардың күшті де саны көп тобы болған. Сонан соң (ІХ ғ.) дайлар тобы оғыз тайпалары одағына кірген. Тегінде, дайлардың (дахтардың) Маңғыстауға орын тебуі сол кезеңде (ІХХ ғғ.) болуы мүмкін. Бұл жағынан әл-Истахридің Гуздер елі туралы «Китаб Месаликал Меналик» деген кітабында келтірілген мәліметтер назар аударарлық. Атап айтқанда, онда былай делінген: «…Онда (Сиякух Маңғыстау В.В.) қоныс және жайылым еткен». Сиякух бұл арада арал деп көрсетілген. Гуздерден бөлініп кеткен «түріктер тайпасы» дайлар (дахтар) болуы, гуздер осы «арал» халқын адайлар деп атауы да мүмкін, өйткені гуздер (оғыздар) тілінде арал — ада. Шыңғысханның тегі Адай тайпасы, [[Мұңал]] руынан, тарихшының бәрі Мұңал атамыздың атын Мунгал, монгол, могол деп тарихта болмаған, түбі негізсіз атауларды он үшінші ғасырдан бері санаға тықпалап келеді. Мұңалдан – Келімбердінің кенже баласы, одан төрт бала, кейбіреулер бес бала дейді: Жаулы, Шоғы ( ол [[Қырықмылтық]] деп те аталады), Әли, Бәйімбет, Алаоғылан ( алақұнан ); одан мен білетін ешкім жоқ. Жаулы екі әйел алыпты, кішісі өзбек қызы дейді. Одан Қосқұлақ, Ескелді туады. Бәйбішесі баланы кештеу көріпті, Жаулы жауға аттанып бара жатқанда бәйбішесі былай депті. « Құрсағымда бір зат бар, кетпе, бір балаға зар болып өтеміз бе », - депті. Сонда Жаулы оған былай депті – міс: « Мен уәде бердім ( жауым – қалмақ ), олар бітімге шақырыпты, бітсе – біткенін, бітпесе – жаулығын көріп қайтам. Қазақтың қырық батырына берген уәдем бар. Ұл тусаң, атын қоярсың » - деп кете беріпті. Сол кеткеннен Жаулы қайта оралмайды. Бәйбіше ұл бала туып, атын Жары қояды. Екінші әйелі дегенде түсінік әртүрлі. Әйел үстіне алғанды тоқал деп, қосы ауып, алған әйелді екінші әйел десе, қандай артық-кімі болар еді?! Ескелдіден: Жақсылық пен Игілік туады. Игіліктен үш бала: Доғал, Құдайназар, Құдайсүгір. Адайдан кең тараған рулардың бірі- мұңал. Қазіргі мұңал руынан әли атты ру тараған. Олардың көпшілігі Маңғыстауда және Атырауда. Ал Ақтөбедегі Байғанин және Орал қаласының өзінде адайдан тараған әлилер баршылық. Әлиден 3 ру Меңке, Әлишер, Тоқалы тарап, ұрпақтары әлі күнге дейін өмір сүруде.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том</ref> == Сегіз арыс Адай == 1. Қосай арысынан: Есембет, Есек, Еміл, Өрезек, Айдаралы, Айтқұл, Бәйнеке, Киікбай, Бердіс, Сердалы, Қатен, Шалбар, Қадір, Әйтей, Бегей, Тіней, Бәли, Сүйіндік (Жаманадай). 2. Тәзіке арысынан: Қабақтай, Өтей, Сәрке. 3. Құнанорыс арысынан: Құнанорыс. 4. Ақпан арысынан: Ақпан. 5. Шыбынтай (Балықшы) арысынан: Балықшы. 6. Әлнияз (Жеменей) арысынан: Шолақ, Солтаналы, Бегімбет, Қалша, Мырзагелді, Қожантай, Қожағұл, Қожамсүгір, Алдасай, Кедей, Бәйбіше, Қаратоқа, Ақбота, Көшке, Олжашы, Мамыр, Бөкен, Есен, Кенже. 7. Тобыш арысынан: Табынай, Бәубек, Шоңай, Қамысбай, Күмісбай, Қаржау, Дорал, Жаңай, Тоқабай, Өтеғұл, Құл-Зорбай, Қожа, Шегем, Жайылған, Шағыр, Бабық, Бегей, Қараш. 8. Мұңал арысынан: Алақұлан, Әли, Жанақ, Боқсары, Әтембек-Абыз, Байшағыр, Мамыртай, Жақау, Қырымқұл, Қыдырша, Бабақұл, Мая, Қоштан, Төлеп, Медет, Күшік, Қосбармақ, Байпақ, Байбоз, Өтеулі, Матай, Айым, Шақа, Жаманғара, Көрпе, Сүгірәлі, Сарғасқа, Жәдігер, Ескелді, Қосқұлақ, Мете, Дәулеталы, Кеще, Жетімек, Тоқтамыс, Бектеміс, Базар, Шотан, Майлан, Құдайберген, Тастемір, Қырықмылтық.<ref>Сегіз арыс Адайым. Танымдық шежіре кітап. 9 том. Астана: Профи Медиа, 2015. - 480 бет.</ref><ref>Шежіре - Сайын Баймұңаловтың және Бисен Өтесінұлының нұсқалары http://sugirali.kz/index.php/shezhire/ata-tek Бейнеу аудандық «Рауан» газеті, 8 қараша 1991 жыл</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] # [[Атағозы Айтқұлұлы|Атағозы батыр Айтқұлұлы]] Қосай-Айтқұл # [[Есек батыр Есенқұлұлы]] Қосай # [[Қашаған Күржіманұлы]] Қосай # [[Сарымерген би Қосжанұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Нұрым Шыршығұлұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Майфок Хамитов]] Қосай # [[Нұрлыбек Майфокұлы Хамитов]] Қосай # [[Жамбыл Төлекеұлы Құдайбергенов]] Қосай # [[Оспан Көбеев|Оспан Көбейұлы]] Қосай-Мәмбетқұл (Шалбар) # [[Қойшы Қонысбаев|Қойшы Қонысбайұлы]] Қосай-Бәли # [[Хисмет Бозанұлы Табылдиев]] Қосай-Тіней # [[Ақпан батыр Келімбердіұлы]] # [[Алдияр ишан Ниязұлы]] Ақпан # [[Мұңал батыр Келімбердіұлы]] # [[Шоғы батыр Мұңалұлы]] # [[Ақтан Керейұлы]] Жеменей # [[Бүркіт ата|Бүркіт би]] Жеменей # [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]] Жеменей # [[Байсал Мырзаболатұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Мыңкісі Байсалұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Ақжігіт Бітімұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Есен Ермембет Тұрұлы|Ермембет би Тұрұлы]] Айтумыс-Есен # [[Қайролла Жеткізгенұлы Ережепов]] Айтумыс-Есен # [[Қабақ Ермембетұлы|Қабақ би Ермембетұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Тобанияз Әлниязұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Еділ Терекбайұлы Жаңбыршин]] Айтумыс-Бөкен # [[Қалнияз Шопықұлы]] # [[Аралбай Оңғарбекұлы]] # [[Бопай Бәтима]] # [[Бәйімбет Телеуұлы]] # [[Мырзағали Тынымбаев]] # [[Азамат Тахирұлы Мұсағалиев]] # [[Шәкір Жексенбаев]] # [[Қайыржан Ізтелеуұлы Әлиев]] # [[Бекет Мырзағұлұлы]] Қосқұлақ # [[Әнес Төлендіұлы Сарай]] # [[Әбіш Кекілбайұлы]] Жаңай # [[Асан Әбдірұлы]] Жаңай # [[Құлыш Түменбайұлы|Құлыш би Түменбайұлы]] Шоңай # [[Шайхы|Шайхы ахун]] Шоңай-Монша # [[Алшын Меңдалыұлы]] Шоңай # [[Ерғали Төлесінов|Ерғали Төлесінұлы]] Шоңай # [[Тілеген Қалмағанбетов]] Шоңай # [[Зейнеп Жұманова]] Шоңай # [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] Шоңай # [[Сатша Тоқашев]] Зорбай-Тоқабай # [[Фариза Оңғарсынова]] Тәзіке # [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]] # [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]] # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] # [[Самат Базарбайұлы Мұсабаев]] Тобыш # [[Қабиболла Сыдиықұлы]] Ақбота # [[Боқай Қожыров]] Ақбота # [[Әбдіхамит Сәркенұлы Есболов]] Ақбота # [[Сембіғали Төрешұлы Зәкенов]] Ақбота # [[Сұлушаш Молдажанова]] Ақбота # [[Ләззат Құлжанқызы Нұршаханова]] Ақбота # [[Шабай Қонысұлы|Шабай батыр Қонысұлы]] Құнанорыс # [[Жалау Мыңбаев]] Құнанорыс # [[Дәуіт Қошанұлы Нүкенов]] Құнанорыс # [[Таңғали Смитұлы Хамиев]] Құнанорыс # [[Қожық Сармағанбетұлы]] Құнанорыс # [[Сембай Байнекеев]] Құнанорыс # [[Мұрат Құрбанбаев]] Құнанорыс # [[Амандық Оразов]] Құнанорыс # [[Сембай Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Асқар Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Тұржан Сариев]] Құнанорыс # [[Сабыр Шеркешбайұлы Адай]] Құнанорыс # [[Базарбай Сабыров]] Құнанорыс # [[Тұрар Таласбайұлы Қондыбаев]] Құнанорыс # [[Дәуімшар батыр Құттықадамұлы|Дәуімшар батыр Қуатұлы]] Қырықмылтық # [[Құлшар Бақтыбайұлы]] Қырықмылтық # [[Тұрмамбет Төлеғожаұлы|Тұрмамбет батыр Төлеғожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бердалы Отарұлы|Бердалы батыр Отарұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бабаұлы Дауыл|Дауыл батыр Бабаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Қылышбек Есқожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Балуанияз батыр Мүсірепұлы]] Балықшы # [[Аман Ғұмырұлы Төлеев]] Балықшы # [[Шотан батыр Назарұлы]] Жары # [[Абыл Тілеуұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Сайын Назарбекұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Құрамыс Ермеков]] Жары-Тоқтамыс # [[Қатимолла Ризуанов]] Жары-Тоқтамыс # [[Сүйінғара Үргенішбайұлы|Сүйінғара батыр Үргенішбайұлы]] Жары-Жетімек # [[Досан Тәжіұлы|Досан батыр Тәжіұлы]] Жары-Дәулеталы # [[Шолтаман Байсарыұлы]] # [[Боқымаш Шоланұлы]] Жары-Майлан # [[Айдар Шайхысламұлы|Айдар ишан Шайхыисламұлы]] Жары-Тастемір # [[Жетібай Жылқышыұлы]] Жары-Тастемір # [[Түменбай Қалжанұлы]] Жары-Базар # [[Мұқан Бесжанов|Мұқан Бесжанұлы]] Жары-Бектеміс # [[Нығмет Қалдәулетов|Нығмет Қалдәулетұлы]] Жары-Бектеміс # [[Ержан Төлегенұлы]] Жары-Бектеміс # [[Мәди Қайпыұлы Бегенов]] Әли # [[Сабытай Баһадүр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Ырсай Бәйімбетұлы|Ырсай батыр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Текей Райымбердіұлы]] Бәйімбет # [[Абыз би Әтембекұлы]] Бәйімбет # [[Қырымқұл би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Мая би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Төлеп батыр Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Иса Тіленбайұлы|Иса би Тіленбайұлы]] Бәйімбет-Жаманқара # [[Бәймембет би Маяұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Досат Бәймембетұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Ағыс Жайылғанұлы]] Бәйімбет-Қыдырша # [[Ғафур Қалбыұлы|Ғафур би Қалбыұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Қожа Ғафурұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Мәмбетнияз Төлепұлы|Мәмбетнияз би Төлепұлы]] Бәйімбет-Төлеп # [[Құлсары Тінекейұлы|Құлсары би Тінекейұлы]] Бәйімбет-Күшік # [[Тілеген Мәмбетұлы|Тілеген би Мәмбетұлы]] Бәйімбет-Медет # [[Намаз Ізімбергенов|Намаз Ізімбергенұлы]] Бәйімбет-Әтембек # [[Әлқуат Дауылбаев|Әлқуат Дауылбаұлы]] Бәйімбет-Өтеулі {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақ рулары}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] j62l0b3wxjxuz2696fugkx0ech90biz 3600626 3600624 2026-05-06T08:29:36Z NomadAlshyn 172161 3600626 wikitext text/x-wiki {{мағына|Адай (айрық)}} {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Адай | лақап_атауы = | таңбасы = YIwNYNk2Mhw.jpg | таңба_сипаттамасы = Оқ (жебе), дөңгелек, садақ | ұраны = [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]], [[Бекет Мырзағұлұлы|Бекет]], Тегелен | жүзі = '''[[Кіші жүз]]''' | тайпасы = '''[[Алшын]]''' | шығу_тегі = Ауызекі әдебиеттегі Алау батыр жырындағы Алтын Орда әмірі Алаудан тарайтын Алшын тайпасы | бөлімдері = | тараулары = | ақсақалы = | қыстаулары = Маңғыстау: Жылыой, Батыс-Арал, Желтау, Бейнеу, Мойнақ, Бозашы, Түпқараған, Қарақия, Балқан, Дайоғыз. | жайлаулары = Мұғалжар тауынан Еділге дейін, Жем мен Еней (Сағыз) өзені, Темір жерінен Ойылға дейін. | торабы = https://vk.com/adai_ata }} '''Адай''' — [[Алшын]] тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. Қазіргі Адайлар Қазақстанның көбінесе Маңғыстау облысында, сондай-ақ Атырау, Ақтөбе, Түркістан, Алматы және еліміздің басқа облыстарында мекендейді. Түрікменстанның Балқан және Дайоғыз велаяттарында, Қарақалпақстанда, Иранның солтүстігінде және Ресейдің Астархан облысында үлкен диаспоралар бар. == Репрессияға ұшырауы == Патша үкіметіне кірген үш жүзде, адайлардың орыс үкіметін мойындамауы: адайларды мыңдаған орыс-казак әскерлерімен соғысуға алып келді. Тарихта: адайлар орыс үкіметінің қазақ жерлерін тартып алу, қазаққа өз жерін билетпей, жұмыс орындарын бермеу, егістік орындарынан ығыстрыру, қазақты, қазақ жерін отарлауға бағынбады. Алайда оның салдарынан көптеген адайлар репрессия, қуғынға ұшырап, жесірлер жетімдерімен Иран асып кетуге мәжбүр болған. == Таралуы == [[Алшын|Алшынан]] тарайтын Адай руы елі: ежелден Каспий теңізінің шығысынан, Арал теңізінің батыс, оңтүстігіне дейін, [[Мұғалжар тауы]]нан ([[Ақтөбе облысы]]), солтүстік Балқанға (Түркменстан) дейін, Ойыл өзені мен Мойнақ шөлі (Қарақалпақстанның батысы: Қоңырат, Мойнақ) жерлерінде өмір сүрген халық. Сондықтан Адай елі өздерінің қазіргі: Жылыой, Қызылқоға, Балықшы, Мақат, Ойыл, Темір, Байғанин аудандарының түпкілікті тұрғыны болып өмір сүріп келеді. Қазақстан шекарасын айқындалып, құжатқа түсер кезеңдер де қазақтың оңтүстің аймақтары [[Өзбекстан]]ның, батысы (Маңғыстаудың шығысы) Қарақалпақстан иелігінде қалып қойды. Қазіргі таңда да сол Адай жерлерінде яғни Мойнақ, Қоңырат аудандарын да Адайлар тұрып жатыр. Сол сияқты Ресей Федерациясында Ноғай-Адай жерлері: «Астархан (Астрахань), Самар (Самарская), Сармат (Саратов), Еділді (Волгоградская), Таңбалы (Тамбов)» облыстары қалып қойған болатын. Адайдың Тәзіке атты немересінен тарайтын ұрпақ қазіргі [[Атырау облысы]]нда кеңінен тараған, олар ерте заманда [[қалмақтар]]мен болған соғыстарға қатысып, [[Жем]], [[Нарын]] бойларында қалған Адай руының ұрпақтары. [[Ақтөбе]], [[Орал]] облыстарында Адайлар бар. [[Оңтүстік Қазақстан]] облыстарында Адайлардың саны аздау, дегенмен де [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстанның]] Адайлары сол жердің байырғы тұрғындары болып саналады. == Шежіресі == Адай өмірде болған адам, шамамен 15 ғасырда өмір сүрген. [[Алшын|Алшынан]] тарайтын Адайдан екі бала бар: Құдайке мен Келімберді. Құдайкеден 2 бала Тәзіке және [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]] ал Келімбердіден 6 бала: Құнанорыс (Ырысқұл), Ақпан, Балықшы (Шыбынтай), Әлнияз (Бұзау), Тобыш, Мұңал. Тәзіке ол Сегіз Арыстың біріншісі болып табылады одан кейін Қосай ата батыр болғандықтан, Ер Қосай атанып кеткен ол. Ер Қосай Батыр 1507–1594 жылдары өмір сүрген. Одан кейін Келімбердіден тараған 6 баланың біріншісі: Құнанорыс (Ырысқұл). Құнанорыстан 2 бала Жанбай мен Жантұған. Одан кейінгі Ақпан одан кейін Балықшы, негізі Балықшының шын есімі Шыбынтай сол Балықшыдан 3 бала: Жүйрік, Қостай, Есберді одан кейінгі Бұзау. Негізі Бұзаудың шын есімі Әлнияз. Сол Бұзаудан 2 бала Жеменей және Айтұмыс одан кейін Мұңал. Мұңалдан 5 бала: Алақұнан, Әли, Бәйімбет, Жаулы, Шоғы Батыр (Қырықмылтық). [[Шоғы батыр Мұңалұлы|Шоғы Батыр]] лақап аты Қырықмылтық. Шоғы батыр болған ол 1667–1726 жылдары өмір сүрген ол қазіргі Түркістан да [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]нде жерленген. Одан кейінгі сегіз арыстың ең кішісі Тобыш одан 2 ұрпақ қалған Ораз және Бегей. Адай атаның өмір сүруі шамамен 14–15 ғасыр. Қазіргі кезде Адай руының кең жайылған жері Маңғыстау облысы болып есептеледі. == Тарихы == Кіші жүздегі көп тараған рулардың бірі — [[Алшын|Алшынан]] тарайтын Адай руы. Маңғыстау адайларының шыққан тегі туралы нақты деректер аз. Тек С.А. Аманжолов қана адайлар, оның өзі жазғандай, Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, б.з.б. ІІ ғасырдың өзінде-ақ, Каспий теңізінің жағалауында мекендеген ежелгі дайлардың ұрпақтары болуы мүмкін деген жорамал пікір айтқан. Сол арада ол адайлар оғыздардың «ада» (арал) «адайлар» (аралдықтар) деген сөзінен шыққан деген нұсқасын да келтіреді. Бізге дайлар (дахтар) адай руының алыстағы бабалары деген нұсқа әбден ықтимал болып көрінеді. Осы пікірді дамыта отырып, рудың шыққан тегі көрінісін мүмкін болғанынша жаңғыртуға тырысайық. Дайлар (дахтар) туралы алғашқы мәліметтерді буз І Дарийдің Накширустемдік жазбаларынан табамыз, онда б.з.б. VI-IV ғасырларда Яксарттың (Сырдария) сағасы жағында тарадарайя немесе парадарая сақтары тұрған, дахтар солардың одағына кірген делінеді. Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, біз б.з.б. V біздің заманымыздағы І ғасырда-ақ Сырдарияның төменгі ағысында емес, Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағында, яғни қазіргі Иран мен Түркменстан шекарасындағы аймақта мекендегенін көреміз. В.М.Массой да «Ксеркстің мерзімі б.з.б. 486-480 жылдар деп белгіленетін белгілі антидевовтық жазбаларында Ахеменидтік Персияға бағынған халықтар мен елдер арасында даха атауы келтірілген, зерттеушілердің көпшілігі оны Страбонның дайларымен салғастырады» деп көрсетеді. Бұл да дайлар туралы бірден-бір мағлұмат емес, С.П.Толстов «хорезмиліктердің оңтүстік-батыс және солтүстік-шығысындағы көршілері дах тайпалары болып табылады» дейді. Бұл мәліметтер де б.з.б. ІІІ ғасырларға қатысты. С.П. Толстовтың айтуынан дахтар Сырдарияның төменгі ағысында және ішінара Теджен өзені аңғарындағы өңірде, яғни оларды (Геродот пен Страбон бойынша) б.з.б. V ғ. Біздің заманымыздағы І ғасырда мекендеген жерінде орналасқаны көрінеді. Б.з.б. VI-IV ғасырларда [[Сырдария]]ның төменгі ағысында мекендеген дахтар ІІІ ғасырдың өзінде-ақ, Геродот пен Страбонның деректеріндегідей, ішінара Теджен өзені аңғарына қоныс аударып, қалғандары бұрынғы жерінде тұра беруі ықтимал. Дайлардың (дахтардың) Сырдарияның төменгі ағысынан оңтүстікке қоныс аударғанын Страбон да көрсетеді. Ол Аршакидтік патшалыққа орын тепкен (парнадайлар Меотидояның арғы жағында", яғни Арал теңізінің арғы жағында «мекендейтін дайлар аймағынан шыққандар» дейді. Арал өңірі дайларының Теджен өзені бойына қоныс аударғанын С.П. Толстов та айтады. Дайлардың бұдан кейінгі тарихы бізге былайша сияқты. Кангюй ([[қаңлы]]) тайпалық одағының мейлінше гүлденген кезеңінде ол өзінің ықпалын [[Хорезм]], Ферғана, Соғда аймақтарына таратқан. Осы кезеңде дайлар кангюйлердің билігіне ұшырауы ықтимал. Кангюй тайпалық одағының орнына жаңа тайпалық бірлестік Батыс Түрік қағанаты келіп, оның құрамында өз тұтастығын сақтап қалған дайлардың күшті де саны көп тобы болған. Сонан соң (ІХ ғ.) дайлар тобы оғыз тайпалары одағына кірген. Тегінде, дайлардың (дахтардың) Маңғыстауға орын тебуі сол кезеңде (ІХХ ғғ.) болуы мүмкін. Бұл жағынан әл-Истахридің Гуздер елі туралы «Китаб Месаликал Меналик» деген кітабында келтірілген мәліметтер назар аударарлық. Атап айтқанда, онда былай делінген: «…Онда (Сиякух Маңғыстау В.В.) қоныс және жайылым еткен». Сиякух бұл арада арал деп көрсетілген. Гуздерден бөлініп кеткен «түріктер тайпасы» дайлар (дахтар) болуы, гуздер осы «арал» халқын адайлар деп атауы да мүмкін, өйткені гуздер (оғыздар) тілінде арал — ада. Шыңғысханның тегі Адай тайпасы, [[Мұңал]] руынан, тарихшының бәрі Мұңал атамыздың атын Мунгал, монгол, могол деп тарихта болмаған, түбі негізсіз атауларды он үшінші ғасырдан бері санаға тықпалап келеді. Мұңалдан – Келімбердінің кенже баласы, одан төрт бала, кейбіреулер бес бала дейді: Жаулы, Шоғы ( ол [[Қырықмылтық]] деп те аталады), Әли, Бәйімбет, Алаоғылан ( алақұнан ); одан мен білетін ешкім жоқ. Жаулы екі әйел алыпты, кішісі өзбек қызы дейді. Одан Қосқұлақ, Ескелді туады. Бәйбішесі баланы кештеу көріпті, Жаулы жауға аттанып бара жатқанда бәйбішесі былай депті. « Құрсағымда бір зат бар, кетпе, бір балаға зар болып өтеміз бе », - депті. Сонда Жаулы оған былай депті – міс: « Мен уәде бердім ( жауым – қалмақ ), олар бітімге шақырыпты, бітсе – біткенін, бітпесе – жаулығын көріп қайтам. Қазақтың қырық батырына берген уәдем бар. Ұл тусаң, атын қоярсың » - деп кете беріпті. Сол кеткеннен Жаулы қайта оралмайды. Бәйбіше ұл бала туып, атын Жары қояды. Екінші әйелі дегенде түсінік әртүрлі. Әйел үстіне алғанды тоқал деп, қосы ауып, алған әйелді екінші әйел десе, қандай артық-кімі болар еді?! Ескелдіден: Жақсылық пен Игілік туады. Игіліктен үш бала: Доғал, Құдайназар, Құдайсүгір. Адайдан кең тараған рулардың бірі- мұңал. Қазіргі мұңал руынан әли атты ру тараған. Олардың көпшілігі Маңғыстауда және Атырауда. Ал Ақтөбедегі Байғанин және Орал қаласының өзінде адайдан тараған әлилер баршылық. Әлиден 3 ру Меңке, Әлишер, Тоқалы тарап, ұрпақтары әлі күнге дейін өмір сүруде.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том</ref> == Сегіз арыс Адай == 1. Қосай арысынан: Есембет, Есек, Еміл, Өрезек, Айдаралы, Айтқұл, Бәйнеке, Киікбай, Бердіс, Сердалы, Қатен, Шалбар, Қадір, Әйтей, Бегей, Тіней, Бәли, Сүйіндік (Жаманадай). 2. Тәзіке арысынан: Қабақтай, Өтей, Сәрке. 3. Құнанорыс арысынан: Құнанорыс. 4. Ақпан арысынан: Ақпан. 5. Шыбынтай (Балықшы) арысынан: Балықшы. 6. Әлнияз (Жеменей) арысынан: Шолақ, Солтаналы, Бегімбет, Қалша, Мырзагелді, Қожантай, Қожағұл, Қожамсүгір, Алдасай, Кедей, Бәйбіше, Қаратоқа, Ақбота, Көшке, Олжашы, Мамыр, Бөкен, Есен, Кенже. 7. Тобыш арысынан: Табынай, Бәубек, Шоңай, Қамысбай, Күмісбай, Қаржау, Дорал, Жаңай, Тоқабай, Өтеғұл, Құл-Зорбай, Қожа, Шегем, Жайылған, Шағыр, Бабық, Бегей, Қараш. 8. Мұңал арысынан: Алақұлан, Әли, Жанақ, Боқсары, Әтембек-Абыз, Байшағыр, Мамыртай, Жақау, Қырымқұл, Қыдырша, Бабақұл, Мая, Қоштан, Төлеп, Медет, Күшік, Қосбармақ, Байпақ, Байбоз, Өтеулі, Матай, Айым, Шақа, Жаманғара, Көрпе, Сүгірәлі, Сарғасқа, Жәдігер, Ескелді, Қосқұлақ, Мете, Дәулеталы, Кеще, Жетімек, Тоқтамыс, Бектеміс, Базар, Шотан, Майлан, Құдайберген, Тастемір, Қырықмылтық.<ref>Сегіз арыс Адайым. Танымдық шежіре кітап. 9 том. Астана: Профи Медиа, 2015. - 480 бет.</ref><ref>Шежіре - Сайын Баймұңаловтың және Бисен Өтесінұлының нұсқалары http://sugirali.kz/index.php/shezhire/ata-tek Бейнеу аудандық «Рауан» газеті, 8 қараша 1991 жыл</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] # [[Атағозы Айтқұлұлы|Атағозы батыр Айтқұлұлы]] Қосай-Айтқұл # [[Есек батыр Есенқұлұлы]] Қосай # [[Қашаған Күржіманұлы]] Қосай # [[Сарымерген би Қосжанұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Нұрым Шыршығұлұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Майфок Хамитов]] Қосай # [[Нұрлыбек Майфокұлы Хамитов]] Қосай # [[Жамбыл Төлекеұлы Құдайбергенов]] Қосай # [[Оспан Көбеев|Оспан Көбейұлы]] Қосай-Мәмбетқұл (Шалбар) # [[Қойшы Қонысбаев|Қойшы Қонысбайұлы]] Қосай-Бәли # [[Хисмет Бозанұлы Табылдиев]] Қосай-Тіней # [[Ақпан батыр Келімбердіұлы]] # [[Алдияр ишан Ниязұлы]] Ақпан # [[Мұңал батыр Келімбердіұлы]] # [[Шоғы батыр Мұңалұлы]] # [[Ақтан Керейұлы]] Жеменей # [[Бүркіт ата|Бүркіт би]] Жеменей # [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]] Жеменей # [[Байсал Мырзаболатұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Мыңкісі Байсалұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Ақжігіт Бітімұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Есен Ермембет Тұрұлы|Ермембет би Тұрұлы]] Айтумыс-Есен # [[Қайролла Жеткізгенұлы Ережепов]] Айтумыс-Есен # [[Қабақ Ермембетұлы|Қабақ би Ермембетұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Тобанияз Әлниязұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Еділ Терекбайұлы Жаңбыршин]] Айтумыс-Бөкен # [[Қалнияз Шопықұлы]] # [[Аралбай Оңғарбекұлы]] # [[Бопай Бәтима]] # [[Бәйімбет Телеуұлы]] # [[Мырзағали Тынымбаев]] # [[Азамат Тахирұлы Мұсағалиев]] # [[Шәкір Жексенбаев]] # [[Қайыржан Ізтелеуұлы Әлиев]] # [[Бекет Мырзағұлұлы]] Қосқұлақ # [[Әнес Төлендіұлы Сарай]] # [[Әбіш Кекілбайұлы]] Жаңай # [[Асан Әбдірұлы]] Жаңай # [[Құлыш Түменбайұлы|Құлыш би Түменбайұлы]] Шоңай # [[Шайхы|Шайхы ахун]] Шоңай-Монша # [[Алшын Меңдалыұлы]] Шоңай # [[Ерғали Төлесінов|Ерғали Төлесінұлы]] Шоңай # [[Тілеген Қалмағанбетов]] Шоңай # [[Зейнеп Жұманова]] Шоңай # [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] Шоңай # [[Сатша Тоқашев]] Зорбай-Тоқабай # [[Фариза Оңғарсынова]] Тәзіке # [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]] # [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]] # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] # [[Самат Базарбайұлы Мұсабаев]] Тобыш # [[Қабиболла Сыдиықұлы]] Ақбота # [[Боқай Қожыров]] Ақбота # [[Әбдіхамит Сәркенұлы Есболов]] Ақбота # [[Сембіғали Төрешұлы Зәкенов]] Ақбота # [[Сұлушаш Молдажанова]] Ақбота # [[Ләззат Құлжанқызы Нұршаханова]] Ақбота # [[Шабай Қонысұлы|Шабай батыр Қонысұлы]] Құнанорыс # [[Жалау Мыңбаев]] Құнанорыс # [[Дәуіт Қошанұлы Нүкенов]] Құнанорыс # [[Таңғали Смитұлы Хамиев]] Құнанорыс # [[Қожық Сармағанбетұлы]] Құнанорыс # [[Сембай Байнекеев]] Құнанорыс # [[Мұрат Құрбанбаев]] Құнанорыс # [[Амандық Оразов]] Құнанорыс # [[Сембай Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Асқар Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Тұржан Сариев]] Құнанорыс # [[Сабыр Шеркешбайұлы Адай]] Құнанорыс # [[Базарбай Сабыров]] Құнанорыс # [[Тұрар Таласбайұлы Қондыбаев]] Құнанорыс # [[Дәуімшар батыр Құттықадамұлы|Дәуімшар батыр Қуатұлы]] Қырықмылтық # [[Құлшар Бақтыбайұлы]] Қырықмылтық # [[Тұрмамбет Төлеғожаұлы|Тұрмамбет батыр Төлеғожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бердалы Отарұлы|Бердалы батыр Отарұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бабаұлы Дауыл|Дауыл батыр Бабаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Қылышбек Есқожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Балуанияз батыр Мүсірепұлы]] Балықшы # [[Аман Ғұмырұлы Төлеев]] Балықшы # [[Шотан батыр Назарұлы]] Жары # [[Абыл Тілеуұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Сайын Назарбекұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Құрамыс Ермеков]] Жары-Тоқтамыс # [[Қатимолла Ризуанов]] Жары-Тоқтамыс # [[Сүйінғара Үргенішбайұлы|Сүйінғара батыр Үргенішбайұлы]] Жары-Жетімек # [[Досан Тәжіұлы|Досан батыр Тәжіұлы]] Жары-Дәулеталы # [[Шолтаман Байсарыұлы]] # [[Боқымаш Шоланұлы]] Жары-Майлан # [[Айдар Шайхысламұлы|Айдар ишан Шайхыисламұлы]] Жары-Тастемір # [[Жетібай Жылқышыұлы]] Жары-Тастемір # [[Түменбай Қалжанұлы]] Жары-Базар # [[Мұқан Бесжанов|Мұқан Бесжанұлы]] Жары-Бектеміс # [[Нығмет Қалдәулетов|Нығмет Қалдәулетұлы]] Жары-Бектеміс # [[Ержан Төлегенұлы]] Жары-Бектеміс # [[Мәди Қайпыұлы Бегенов]] Әли # [[Сабытай Баһадүр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Ырсай Бәйімбетұлы|Ырсай батыр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Текей Райымбердіұлы]] Бәйімбет # [[Абыз би Әтембекұлы]] Бәйімбет # [[Қырымқұл би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Мая би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Төлеп батыр Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Иса Тіленбайұлы|Иса би Тіленбайұлы]] Бәйімбет-Жаманқара # [[Бәймембет би Маяұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Досат Бәймембетұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Ағыс Жайылғанұлы]] Бәйімбет-Қыдырша # [[Ғафур Қалбыұлы|Ғафур би Қалбыұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Қожа Ғафурұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Мәмбетнияз Төлепұлы|Мәмбетнияз би Төлепұлы]] Бәйімбет-Төлеп # [[Құлсары Тінекейұлы|Құлсары би Тінекейұлы]] Бәйімбет-Күшік # [[Тілеген Мәмбетұлы|Тілеген би Мәмбетұлы]] Бәйімбет-Медет # [[Намаз Ізімбергенов|Намаз Ізімбергенұлы]] Бәйімбет-Әтембек # [[Әлқуат Дауылбаев|Әлқуат Дауылбаұлы]] Бәйімбет-Өтеулі {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақ рулары}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] muxvzfhkduylrkikwfiwfuqqbfvrowp 3600629 3600626 2026-05-06T08:32:57Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581514 wikitext text/x-wiki {{мағына|Адай (айрық)}} {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Адай | лақап_атауы = | таңбасы = YIwNYNk2Mhw.jpg | таңба_сипаттамасы = Оқ (жебе), дөңгелек, садақ | ұраны = [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]], [[Бекет Мырзағұлұлы|Бекет]], Тегелен | жүзі = '''[[Кіші жүз]]''' | тайпасы = '''[[Алшын]]''' | шығу_тегі = Ауызекі әдебиеттегі Алау батыр жырындағы Алтын Орда әмірі Алаудан тарайтын Алшын тайпасы | бөлімдері = | тараулары = | ақсақалы = | қыстаулары = Маңғыстау: Жылыой, Батыс-Арал, Желтау, Бейнеу, Мойнақ, Бозашы, Түпқараған, Қарақия, Балқан, Дайоғыз. | жайлаулары = Мұғалжар тауынан Еділге дейін, Жем мен Еней (Сағыз) өзені, Темір жерінен Ойылға дейін. | торабы = https://vk.com/adai_ata }} '''Адай''' — [[Алшын]] тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. Қазіргі Адайлар Қазақстанның көбінесе Маңғыстау облысында, сондай-ақ Атырау, Ақтөбе, Түркістан, Алматы және еліміздің басқа облыстарында мекендейді. Түрікменстанның Балқан және Дайоғыз велаяттарында, Қарақалпақстанда, Иранның солтүстігінде және Ресейдің Астархан облысында үлкен диаспоралар бар. == Репрессияға ұшырауы == Патша үкіметіне кірген үш жүзде, жалғыз адайлардың орыс үкіметін мойындамауы: адайларды мыңдаған орыс-казак әскерлерімен соғысуға алып келді. Тарихта: адайлар орыс үкіметінің қазақ жерлерін тартып алу, қазаққа өз жерін билетпей, жұмыс орындарын бермеу, егістік орындарынан ығыстрыру, қазақты, қазақ жерін отарлауға бағынбады. Алайда оның салдарынан көптеген адайлар репрессия, қуғынға ұшырап, жесірлер жетімдерімен Иран асып кетуге мәжбүр болған. == Таралуы == Адай елі: ежелден Каспий теңізінің шығысынан, Арал теңізінің батыс, оңтүстігіне дейін, [[Мұғалжар тауы]]нан ([[Ақтөбе облысы]]), солтүстік Балқанға (Түркменстан) дейін, Ойыл өзені мен Мойнақ шөлі (Қарақалпақстанның батысы: Қоңырат, Мойнақ) жерлерінде өмір сүрген халық. Сондықтан Адай елі өздерінің қазіргі: Жылыой, Қызылқоға, Балықшы, Мақат, Ойыл, Темір, Байғанин аудандарының түпкілікті тұрғыны болып өмір сүріп келеді. Қазақстан шекарасын айқындалып, құжатқа түсер кезеңдер де қазақтың оңтүстің аймақтары [[Өзбекстан]]ның, батысы (Маңғыстаудың шығысы) Қарақалпақстан иелігінде қалып қойды. Қазіргі таңда да сол Адай жерлерінде яғни Мойнақ, Қоңырат аудандарын да Адайлар тұрып жатыр. Сол сияқты Ресей Федерациясында Ноғай-Адай жерлері: «Астархан (Астрахань), Самар (Самарская), Сармат (Саратов), Еділді (Волгоградская), Таңбалы (Тамбов)» облыстары қалып қойған болатын. Адайдың Тәзіке атты немересінен тарайтын ұрпақ қазіргі [[Атырау облысы]]нда кеңінен тараған, олар ерте заманда [[қалмақтар]]мен болған соғыстарға қатысып, [[Жем]], [[Нарын]] бойларында қалған Адай руының ұрпақтары. [[Ақтөбе]], [[Орал]] облыстарында Адайлар бар. [[Оңтүстік Қазақстан]] облыстарында Адайлардың саны аздау, дегенмен де [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстанның]] Адайлары сол жердің байырғы тұрғындары болып саналады. == Шежіресі == Адай өмірде болған адам, шамамен 15 ғасырда өмір сүрген. Адайдан екі бала бар: Құдайке мен Келімберді. Құдайкеден 2 бала Тәзіке және [[Ер Қосай Құдайкеұлы|Қосай]] ал Келімбердіден 6 бала: Құнанорыс (Ырысқұл), Ақпан, Балықшы (Шыбынтай), Әлнияз (Бұзау), Тобыш, Мұңал. Тәзіке ол Сегіз Арыстың біріншісі болып табылады одан кейін Қосай ата батыр болғандықтан, Ер Қосай атанып кеткен ол. Ер Қосай Батыр 1507–1594 жылдары өмір сүрген. Одан кейін Келімбердіден тараған 6 баланың біріншісі: Құнанорыс (Ырысқұл). Құнанорыстан 2 бала Жанбай мен Жантұған. Одан кейінгі Ақпан одан кейін Балықшы, негізі Балықшының шын есімі Шыбынтай сол Балықшыдан 3 бала: Жүйрік, Қостай, Есберді одан кейінгі Бұзау. Негізі Бұзаудың шын есімі Әлнияз. Сол Бұзаудан 2 бала Жеменей және Айтұмыс одан кейін Мұңал. Мұңалдан 5 бала: Алақұнан, Әли, Бәйімбет, Жаулы, Шоғы Батыр (Қырықмылтық). [[Шоғы батыр Мұңалұлы|Шоғы Батыр]] лақап аты Қырықмылтық. Шоғы батыр болған ол 1667–1726 жылдары өмір сүрген ол қазіргі Түркістан да [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]нде жерленген. Одан кейінгі сегіз арыстың ең кішісі Тобыш одан 2 ұрпақ қалған Ораз және Бегей. Адай атаның өмір сүруі шамамен 14–15 ғасыр. Қазіргі кезде Адай руының кең жайылған жері Маңғыстау облысы болып есептеледі. == Тарихы == Кіші жүздегі көп тараған рулардың бірі — Адай руы. Маңғыстау адайларының шыққан тегі туралы нақты деректер аз. Тек С.А. Аманжолов қана адайлар, оның өзі жазғандай, Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, б.з.б. ІІ ғасырдың өзінде-ақ, Каспий теңізінің жағалауында мекендеген ежелгі дайлардың ұрпақтары болуы мүмкін деген жорамал пікір айтқан. Сол арада ол адайлар оғыздардың «ада» (арал) «адайлар» (аралдықтар) деген сөзінен шыққан деген нұсқасын да келтіреді. Бізге дайлар (дахтар) адай руының алыстағы бабалары деген нұсқа әбден ықтимал болып көрінеді. Осы пікірді дамыта отырып, рудың шыққан тегі көрінісін мүмкін болғанынша жаңғыртуға тырысайық. Дайлар (дахтар) туралы алғашқы мәліметтерді буз І Дарийдің Накширустемдік жазбаларынан табамыз, онда б.з.б. VI-IV ғасырларда Яксарттың (Сырдария) сағасы жағында тарадарайя немесе парадарая сақтары тұрған, дахтар солардың одағына кірген делінеді. Геродот пен Страбонның мәліметтеріне қарағанда, біз б.з.б. V біздің заманымыздағы І ғасырда-ақ Сырдарияның төменгі ағысында емес, Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағында, яғни қазіргі Иран мен Түркменстан шекарасындағы аймақта мекендегенін көреміз. В.М.Массой да «Ксеркстің мерзімі б.з.б. 486-480 жылдар деп белгіленетін белгілі антидевовтық жазбаларында Ахеменидтік Персияға бағынған халықтар мен елдер арасында даха атауы келтірілген, зерттеушілердің көпшілігі оны Страбонның дайларымен салғастырады» деп көрсетеді. Бұл да дайлар туралы бірден-бір мағлұмат емес, С.П.Толстов «хорезмиліктердің оңтүстік-батыс және солтүстік-шығысындағы көршілері дах тайпалары болып табылады» дейді. Бұл мәліметтер де б.з.б. ІІІ ғасырларға қатысты. С.П. Толстовтың айтуынан дахтар Сырдарияның төменгі ағысында және ішінара Теджен өзені аңғарындағы өңірде, яғни оларды (Геродот пен Страбон бойынша) б.з.б. V ғ. Біздің заманымыздағы І ғасырда мекендеген жерінде орналасқаны көрінеді. Б.з.б. VI-IV ғасырларда [[Сырдария]]ның төменгі ағысында мекендеген дахтар ІІІ ғасырдың өзінде-ақ, Геродот пен Страбонның деректеріндегідей, ішінара Теджен өзені аңғарына қоныс аударып, қалғандары бұрынғы жерінде тұра беруі ықтимал. Дайлардың (дахтардың) Сырдарияның төменгі ағысынан оңтүстікке қоныс аударғанын Страбон да көрсетеді. Ол Аршакидтік патшалыққа орын тепкен (парнадайлар Меотидояның арғы жағында", яғни Арал теңізінің арғы жағында «мекендейтін дайлар аймағынан шыққандар» дейді. Арал өңірі дайларының Теджен өзені бойына қоныс аударғанын С.П. Толстов та айтады. Дайлардың бұдан кейінгі тарихы бізге былайша сияқты. Кангюй ([[қаңлы]]) тайпалық одағының мейлінше гүлденген кезеңінде ол өзінің ықпалын [[Хорезм]], Ферғана, Соғда аймақтарына таратқан. Осы кезеңде дайлар кангюйлердің билігіне ұшырауы ықтимал. Кангюй тайпалық одағының орнына жаңа тайпалық бірлестік Батыс Түрік қағанаты келіп, оның құрамында өз тұтастығын сақтап қалған дайлардың күшті де саны көп тобы болған. Сонан соң (ІХ ғ.) дайлар тобы оғыз тайпалары одағына кірген. Тегінде, дайлардың (дахтардың) Маңғыстауға орын тебуі сол кезеңде (ІХХ ғғ.) болуы мүмкін. Бұл жағынан әл-Истахридің Гуздер елі туралы «Китаб Месаликал Меналик» деген кітабында келтірілген мәліметтер назар аударарлық. Атап айтқанда, онда былай делінген: «…Онда (Сиякух Маңғыстау В.В.) қоныс және жайылым еткен». Сиякух бұл арада арал деп көрсетілген. Гуздерден бөлініп кеткен «түріктер тайпасы» дайлар (дахтар) болуы, гуздер осы «арал» халқын адайлар деп атауы да мүмкін, өйткені гуздер (оғыздар) тілінде арал — ада. Шыңғысханның тегі Адай тайпасы, [[Мұңал]] руынан, тарихшының бәрі Мұңал атамыздың атын Мунгал, монгол, могол деп тарихта болмаған, түбі негізсіз атауларды он үшінші ғасырдан бері санаға тықпалап келеді. Мұңалдан – Келімбердінің кенже баласы, одан төрт бала, кейбіреулер бес бала дейді: Жаулы, Шоғы ( ол [[Қырықмылтық]] деп те аталады), Әли, Бәйімбет, Алаоғылан ( алақұнан ); одан мен білетін ешкім жоқ. Жаулы екі әйел алыпты, кішісі өзбек қызы дейді. Одан Қосқұлақ, Ескелді туады. Бәйбішесі баланы кештеу көріпті, Жаулы жауға аттанып бара жатқанда бәйбішесі былай депті. « Құрсағымда бір зат бар, кетпе, бір балаға зар болып өтеміз бе », - депті. Сонда Жаулы оған былай депті – міс: « Мен уәде бердім ( жауым – қалмақ ), олар бітімге шақырыпты, бітсе – біткенін, бітпесе – жаулығын көріп қайтам. Қазақтың қырық батырына берген уәдем бар. Ұл тусаң, атын қоярсың » - деп кете беріпті. Сол кеткеннен Жаулы қайта оралмайды. Бәйбіше ұл бала туып, атын Жары қояды. Екінші әйелі дегенде түсінік әртүрлі. Әйел үстіне алғанды тоқал деп, қосы ауып, алған әйелді екінші әйел десе, қандай артық-кімі болар еді?! Ескелдіден: Жақсылық пен Игілік туады. Игіліктен үш бала: Доғал, Құдайназар, Құдайсүгір. Адайдан кең тараған рулардың бірі- мұңал. Қазіргі мұңал руынан әли атты ру тараған. Олардың көпшілігі Маңғыстауда және Атырауда. Ал Ақтөбедегі Байғанин және Орал қаласының өзінде адайдан тараған әлилер баршылық. Әлиден 3 ру Меңке, Әлишер, Тоқалы тарап, ұрпақтары әлі күнге дейін өмір сүруде.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том</ref> == Сегіз арыс Адай == 1. Қосай арысынан: Есембет, Есек, Еміл, Өрезек, Айдаралы, Айтқұл, Бәйнеке, Киікбай, Бердіс, Сердалы, Қатен, Шалбар, Қадір, Әйтей, Бегей, Тіней, Бәли, Сүйіндік (Жаманадай). 2. Тәзіке арысынан: Қабақтай, Өтей, Сәрке. 3. Құнанорыс арысынан: Құнанорыс. 4. Ақпан арысынан: Ақпан. 5. Шыбынтай (Балықшы) арысынан: Балықшы. 6. Әлнияз (Жеменей) арысынан: Шолақ, Солтаналы, Бегімбет, Қалша, Мырзагелді, Қожантай, Қожағұл, Қожамсүгір, Алдасай, Кедей, Бәйбіше, Қаратоқа, Ақбота, Көшке, Олжашы, Мамыр, Бөкен, Есен, Кенже. 7. Тобыш арысынан: Табынай, Бәубек, Шоңай, Қамысбай, Күмісбай, Қаржау, Дорал, Жаңай, Тоқабай, Өтеғұл, Құл-Зорбай, Қожа, Шегем, Жайылған, Шағыр, Бабық, Бегей, Қараш. 8. Мұңал арысынан: Алақұлан, Әли, Жанақ, Боқсары, Әтембек-Абыз, Байшағыр, Мамыртай, Жақау, Қырымқұл, Қыдырша, Бабақұл, Мая, Қоштан, Төлеп, Медет, Күшік, Қосбармақ, Байпақ, Байбоз, Өтеулі, Матай, Айым, Шақа, Жаманғара, Көрпе, Сүгірәлі, Сарғасқа, Жәдігер, Ескелді, Қосқұлақ, Мете, Дәулеталы, Кеще, Жетімек, Тоқтамыс, Бектеміс, Базар, Шотан, Майлан, Құдайберген, Тастемір, Қырықмылтық.<ref>Сегіз арыс Адайым. Танымдық шежіре кітап. 9 том. Астана: Профи Медиа, 2015. - 480 бет.</ref><ref>Шежіре - Сайын Баймұңаловтың және Бисен Өтесінұлының нұсқалары http://sugirali.kz/index.php/shezhire/ata-tek Бейнеу аудандық «Рауан» газеті, 8 қараша 1991 жыл</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] # [[Атағозы Айтқұлұлы|Атағозы батыр Айтқұлұлы]] Қосай-Айтқұл # [[Есек батыр Есенқұлұлы]] Қосай # [[Қашаған Күржіманұлы]] Қосай # [[Сарымерген би Қосжанұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Нұрым Шыршығұлұлы]] Қосай-Сүйіндік (Жаманадай) # [[Майфок Хамитов]] Қосай # [[Нұрлыбек Майфокұлы Хамитов]] Қосай # [[Жамбыл Төлекеұлы Құдайбергенов]] Қосай # [[Оспан Көбеев|Оспан Көбейұлы]] Қосай-Мәмбетқұл (Шалбар) # [[Қойшы Қонысбаев|Қойшы Қонысбайұлы]] Қосай-Бәли # [[Хисмет Бозанұлы Табылдиев]] Қосай-Тіней # [[Ақпан батыр Келімбердіұлы]] # [[Алдияр ишан Ниязұлы]] Ақпан # [[Мұңал батыр Келімбердіұлы]] # [[Шоғы батыр Мұңалұлы]] # [[Ақтан Керейұлы]] Жеменей # [[Бүркіт ата|Бүркіт би]] Жеменей # [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]] Жеменей # [[Байсал Мырзаболатұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Мыңкісі Байсалұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Ақжігіт Бітімұлы]] Айтумыс-Өрдек # [[Есен Ермембет Тұрұлы|Ермембет би Тұрұлы]] Айтумыс-Есен # [[Қайролла Жеткізгенұлы Ережепов]] Айтумыс-Есен # [[Қабақ Ермембетұлы|Қабақ би Ермембетұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Тобанияз Әлниязұлы]] Айтумыс-Кенже # [[Еділ Терекбайұлы Жаңбыршин]] Айтумыс-Бөкен # [[Қалнияз Шопықұлы]] # [[Аралбай Оңғарбекұлы]] # [[Бопай Бәтима]] # [[Бәйімбет Телеуұлы]] # [[Мырзағали Тынымбаев]] # [[Азамат Тахирұлы Мұсағалиев]] # [[Шәкір Жексенбаев]] # [[Қайыржан Ізтелеуұлы Әлиев]] # [[Бекет Мырзағұлұлы]] Қосқұлақ # [[Әнес Төлендіұлы Сарай]] # [[Әбіш Кекілбайұлы]] Жаңай # [[Асан Әбдірұлы]] Жаңай # [[Құлыш Түменбайұлы|Құлыш би Түменбайұлы]] Шоңай # [[Шайхы|Шайхы ахун]] Шоңай-Монша # [[Алшын Меңдалыұлы]] Шоңай # [[Ерғали Төлесінов|Ерғали Төлесінұлы]] Шоңай # [[Тілеген Қалмағанбетов]] Шоңай # [[Зейнеп Жұманова]] Шоңай # [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] Шоңай # [[Сатша Тоқашев]] Зорбай-Тоқабай # [[Фариза Оңғарсынова]] Тәзіке # [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]] # [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]] # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] # [[Самат Базарбайұлы Мұсабаев]] Тобыш # [[Қабиболла Сыдиықұлы]] Ақбота # [[Боқай Қожыров]] Ақбота # [[Әбдіхамит Сәркенұлы Есболов]] Ақбота # [[Сембіғали Төрешұлы Зәкенов]] Ақбота # [[Сұлушаш Молдажанова]] Ақбота # [[Ләззат Құлжанқызы Нұршаханова]] Ақбота # [[Шабай Қонысұлы|Шабай батыр Қонысұлы]] Құнанорыс # [[Жалау Мыңбаев]] Құнанорыс # [[Дәуіт Қошанұлы Нүкенов]] Құнанорыс # [[Таңғали Смитұлы Хамиев]] Құнанорыс # [[Қожық Сармағанбетұлы]] Құнанорыс # [[Сембай Байнекеев]] Құнанорыс # [[Мұрат Құрбанбаев]] Құнанорыс # [[Амандық Оразов]] Құнанорыс # [[Сембай Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Асқар Бердімұратов]] Құнанорыс # [[Тұржан Сариев]] Құнанорыс # [[Сабыр Шеркешбайұлы Адай]] Құнанорыс # [[Базарбай Сабыров]] Құнанорыс # [[Тұрар Таласбайұлы Қондыбаев]] Құнанорыс # [[Дәуімшар батыр Құттықадамұлы|Дәуімшар батыр Қуатұлы]] Қырықмылтық # [[Құлшар Бақтыбайұлы]] Қырықмылтық # [[Тұрмамбет Төлеғожаұлы|Тұрмамбет батыр Төлеғожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бердалы Отарұлы|Бердалы батыр Отарұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Бабаұлы Дауыл|Дауыл батыр Бабаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Қылышбек Есқожаұлы]] Жаулы-Ескелді # [[Балуанияз батыр Мүсірепұлы]] Балықшы # [[Аман Ғұмырұлы Төлеев]] Балықшы # [[Шотан батыр Назарұлы]] Жары # [[Абыл Тілеуұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Сайын Назарбекұлы]] Жары-Тоқтамыс # [[Құрамыс Ермеков]] Жары-Тоқтамыс # [[Қатимолла Ризуанов]] Жары-Тоқтамыс # [[Сүйінғара Үргенішбайұлы|Сүйінғара батыр Үргенішбайұлы]] Жары-Жетімек # [[Досан Тәжіұлы|Досан батыр Тәжіұлы]] Жары-Дәулеталы # [[Шолтаман Байсарыұлы]] # [[Боқымаш Шоланұлы]] Жары-Майлан # [[Айдар Шайхысламұлы|Айдар ишан Шайхыисламұлы]] Жары-Тастемір # [[Жетібай Жылқышыұлы]] Жары-Тастемір # [[Түменбай Қалжанұлы]] Жары-Базар # [[Мұқан Бесжанов|Мұқан Бесжанұлы]] Жары-Бектеміс # [[Нығмет Қалдәулетов|Нығмет Қалдәулетұлы]] Жары-Бектеміс # [[Ержан Төлегенұлы]] Жары-Бектеміс # [[Мәди Қайпыұлы Бегенов]] Әли # [[Сабытай Баһадүр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Ырсай Бәйімбетұлы|Ырсай батыр Бәйімбетұлы]] Бәйімбет # [[Текей Райымбердіұлы]] Бәйімбет # [[Абыз би Әтембекұлы]] Бәйімбет # [[Қырымқұл би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Мая би Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Төлеп батыр Әнетұлы]] Бәйімбет # [[Иса Тіленбайұлы|Иса би Тіленбайұлы]] Бәйімбет-Жаманқара # [[Бәймембет би Маяұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Досат Бәймембетұлы]] Бәйімбет-Мая # [[Ағыс Жайылғанұлы]] Бәйімбет-Қыдырша # [[Ғафур Қалбыұлы|Ғафур би Қалбыұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Қожа Ғафурұлы]] Бәйімбет-Қырымқұл # [[Мәмбетнияз Төлепұлы|Мәмбетнияз би Төлепұлы]] Бәйімбет-Төлеп # [[Құлсары Тінекейұлы|Құлсары би Тінекейұлы]] Бәйімбет-Күшік # [[Тілеген Мәмбетұлы|Тілеген би Мәмбетұлы]] Бәйімбет-Медет # [[Намаз Ізімбергенов|Намаз Ізімбергенұлы]] Бәйімбет-Әтембек # [[Әлқуат Дауылбаев|Әлқуат Дауылбаұлы]] Бәйімбет-Өтеулі {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақ рулары}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] mijfdl384vm637ih18ko3cz1uik1vip 0 7491 3600410 3492133 2026-05-05T16:29:42Z Casserium 68287 3600410 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Суреті=Бахыт Султанов (16-11-2021).jpg|Атауы=Сұлтанов, 2021 жыл|Титулы=[[Еуразиялық экономикалық комиссия]]ның Экономика және қаржы саясаты жөніндегі​ Алқа мүшесі (Министр)|Ту=Logo of the Eurasian Commission.png|Ту2=Emblem of the Eurasian Economic Union.svg|Басқара бастады=6 қазан 2022 жылдан бастап|Ізашары=[[Арман Абайұлы Шаққалиев|Арман Шаққалиев]]|тақырыпша1=[[Еуразиялық экономикалық комиссия#Басшылығы|Төраға]]|мәтін1=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Титулы_2=[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары]] — 1-[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрі]]|Ту_2=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=11 қаңтар 2022|Басқаруын аяқтады_2=15 тамыз 2022|Премьер_2=[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]|Президент_2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_2=Сауда және интеграция министрі ретінде өзі|Ізбасары_2=[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]]|Титулы_3=[[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] 1-[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрі]]|Ту_3=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=17 маусым 2019|Басқаруын аяқтады_3=11 қаңтар 2022|Президент_3=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Премьер_3=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]|Ізашары_3=лауазым пайда болды;<br>Экономикалық даму және сауда министрі ретінде [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]]|Ізбасары_3=Премьер-Министр орынбасары — Сауда және интеграция министрі ретінде өзі|Титулы_4=[[Астана|Астана қаласының]] 9-[[Астана әкімі|әкімі]]|Ту_4=Emblem of Astana (latin).svg|Ту2_4=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_4=11 қыркүйек 2018|Басқаруын аяқтады_4=13 маусым 2019|Президент_4=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_4=[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]|Ізбасары_4=[[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]]|Титулы_5=[[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] 13-[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]]|Ту_5=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_5=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_5=6 тамыз 2014|Басқаруын аяқтады_5=11 қыркүйек 2018|Премьер_5=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] <br> [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Президент_5=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_5=Премьер-Министр орынбасары — Қаржы министрі ретінде өзі|Ізбасары_5=[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]|Титулы_6=[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары]] — 13-[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]]|Ту_6=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|Ту2_6=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_6=6 қараша 2013|Басқаруын аяқтады_6=6 тамыз 2014|Премьер_6=[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br> [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_6=[[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Болат Жәмішев]]|Ізбасары_6=Қаржы министрі ретінде өзі|Титулы_7=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі]] [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|басшысының]] орынбасары|Ту_7=Flag of the President of Kazakhstan.svg|Ту2_7=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_7=21 қаңтар 2012|Басқаруын аяқтады_7=6 қараша 2013|Президент_7=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|тақырыпша1_7=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|Басшы]]|мәтін1_7=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]|Титулы_8=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Республикасы Президентінің]] көмекшісі|Ту_8=Flag of the President of Kazakhstan (1995–2012).svg|Ту2_8=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_8=13 наурыз 2010|Басқаруын аяқтады_8=21 қаңтар 2012|Президент_8=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_8=[[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]]|Титулы_9=[[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] 4-[[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі]]|Ту_9=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|Ту2_9=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_9=10 тамыз 2007|Басқаруын аяқтады_9=12 наурыз 2010|Премьер_9=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]|Президент_9=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_9=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]]|Ізбасары_9=лауазым жойылды;<br> Экономикалық даму және сауда министрі ретінде [[Жанар Сейітахметқызы Айтжан|Жанар Айтжан]]|Титулы_10=[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің]] орынбасары|Ту_10=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|Ту2_10=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_10=қаңтар 2007|Басқаруын аяқтады_10=10 тамыз 2007|Премьер_10=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]|тақырыпша1_10=[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]]|мәтін1_10=[[Наталья Артёмовна Коржова|Наталья Коржова]]|Титулы_11=[[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің]] 6-[[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы#Атауы мен басшылары|төрағасы]]|Ту_11=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|Ту2_11=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_11=ақпан 2006|Басқаруын аяқтады_11=қаңтар 2007|Президент_11=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_11=[[Қали Сейілбекұлы Әбдиев|Қали Әбдиев]]|Ізбасары_11=[[Анар Ертүлқызы Мешімбаева|Анар Мешімбаева]]|Партиясы=[[Аманат (партия)|Аманат]]|Білімі=1) [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ ұлттық техникалық университеті]]<br> 2) [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]]|Туған жері={{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Жұбайы=Регина Сұлтанова|Балалары='''қызы'''<br>Әнел (1989 туған)<br>'''ұлдары '''<br>Данияр (1997 туған) <br>Әмірлан (2008 туған)|Туған күні=29.11.1971|Атағы=Запастағы лейтенант|Марапаттары={{Қатар |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}} }}|Commons=Bakhyt Sultanov}} '''Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов''' ([[29 қараша]] [[1971 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық ірі саясаткер, кәсіпкер және қаржыгер. 2022 жылдан бастап қызметтегі [[Еуразиялық экономикалық комиссия|ЕЭК]] Экономика және қаржы саясаты жөніндегі​ министрі. Оған дейін 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрі]], 2018–2019 жылдары [[Астана әкімі]] сияқты ірі лауазымдарда болды. == Қысқаша өмірбаяны == [[Шапырашты]] руынан шыққан.<ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2415-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BC%E2%80%A6 Новая Газета Казахстан - КЛАН — КЛАНЫ ВЫБИВАЕТ<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2406-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D0%BE-%D1%87%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5 Новая Газета Казахстан - Пройти по черте<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> * [[1971]]&nbsp;ж. қарашаның 29 [[Алматы]] қаласында дүниеге келді. * [[1994]]&nbsp;ж. Қазақ ұлттық техникалық университетін «Робототехникалық кешендер және жүйелер» мамандығы бойынша үздік бітірді. * [[1995]]&nbsp;ж. Қазақ мемлекеттік басқару академиясын «Бизнес және менеджмент» мамандығы бойынша бітірді. * [[1994]]—[[2002]]&nbsp;жж. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінде басқару жұмыстарын атқаруда. * [[2002]]&nbsp;ж. қыркүйектен бастап [[2003]]&nbsp;ж. [[маусым]]ға дейін Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі Бюджеттік саясат және жоспарлау департаментінің директоры қызметін атқарды. * [[2003]]&nbsp;ж. маусымнан бастап [[2006]]&nbsp;ж. [[ақпан]]ға дейін Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің вице-министрі қызметіне тағайындалды. * [[2006]]&nbsp;ж. ақпаннан бастап [[2007]]&nbsp;ж. [[қаңтар]]ға дейін Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің төрағасы болып қызмет істеді. * [[2007]]&nbsp;ж. қаңтардан бастап&nbsp;— Қазақстан Республикасы Қаржы вице-министрі. * [[2007]]&nbsp;ж. тамыз айынан бастап Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі. * [[2010 жыл]]ғы [[13 наурыз]]дан - Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі. * [[2012 жыл]]ғы [[21 қаңтар]] - [[2013 жыл]]ғы [[6 қараша]] аралығында - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары. * [[2013 жыл]]ғы [[6 қараша]] - [[2018 жыл]]ғы [[11 қыркүйек]] аралығында - Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасының Қаржы министрі. * [[2018 жыл]] [[11 қыркүйек]] - [[2019 жыл]] [[13 маусым]] Мемлекет басшысының Жарлығымен Астана қаласының әкімі<ref>[https://baq.kz/kk/news/sayasat/baakit_sultanov_astana_akimi_bolip_tagaiindaldi20180911_111600 Бақыт Сұлтанов Астана әкімі болды]</ref>. * [[2019 жыл]] [[17 маусым]] — [[2022 жыл]] [[15 тамыз]] Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Сауда және интеграция министірі<ref>[https://egemen.kz/article/320698-serik-zhumangharin-sauda-dgane-integratsiya-ministrininh-mindetin-atqarady Серік Жұманғарин Сауда және интеграция министрінің міндетін атқарады. egemen.kz]</ref> == Қаржы министрі (2013—2018) == [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]]  № 684 бұйрығымен [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министр орынбасары]] — [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] болып тағайындалды. <ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/akorda_other_events/memleket-basshysy-nursultan-nazarbaevtyn-bt-sultanovty-kazakstan-respublikasy-premer-ministrinin-orynbasary-kazakstan-respublikasynyn-karzhy |title= Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Б.Т. Сұлтановты Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Қаржы министрі қызметіне тағайындау туралы» Жарлығы |date=2013-11-06|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2013 === Мәжілісте Бақыт Сұлтанов мемлекеттік сатып алу туралы заң жобасын таныстырып, шетелдік және отандық компанияларға тең мүмкіндік беруді, сондай-ақ 2 жылға дейін шектеулер қоюды ұсынғанда, [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағасы|спикер]] [[Нұрлан Нығматулин]] заң жобасын сынға алып, отандық тауарлар қымбаттап, сапасыз өнім алынып жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nigmatulinu-ne-nravitsya-zakonoproekt-o-goszakupkah-246225/ |title= Нигматулину не нравится законопроект о госзакупках |date= 2013-11-27|lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2014 === 6 тамызда [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]]  № 877 бұйрығымен [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министр орынбасары]] лауазымынан босатылып, [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] болып тағайындалды (қалды). <ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/bt-sultanovty-kazakstan-respublikasynyn-karzhy-ministri-kyzmetine-tagaiyndau-turaly |title= Б.Т. Сұлтановты Қазақстан Республикасының Қаржы министрі қызметіне тағайындау туралы |date=2014-08-06|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-06-07}}</ref> 2014 жылы [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінде]] 4 млрд теңге, [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігінде]] 1,4 млрд теңге, [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрлігінде]] 1,3 млрд теңге игерілмегенін анықтады. Кейін Сұлтанов бюджет заңнамасы мен мемлекеттік сатып алу рәсімдерінің бұзылуы 579 млрд теңгеге жеткенін хабарлап, құқық қорғау органдарына 620-дан астам материал жолдап, 365,4 млн теңге көлемінде әкімшілік айыппұлдар салды. Одан-бөлек 5 850-ден астам тәртіптік жауапкершілік жағдайларын қарап, негізсіз шығындар мен айыппұлдарды өндіріп алу арқылы бюджетке 2 млрд теңгеден астам қаражат түсуін қамтамасыз етті. Инфрақұрылымдық жобаларды, теміржол және энергетика нысандарын инвестициялау мақсатында {{iw|Нұрлы жол|Нұрлы жол|en|Nurly Zhol}} бағдарламасы іске қосылды. Ақпанда [[Қазақстан теңгесі|теңге]] 19%-ға құнсызданып, бағам 1 [[АҚШ доллары|доллар]] үшін 155,5 теңгеден 185 теңгеге дейін төмендеді. Қыркүйекте Сұлтанов 2015 жылғы бюджет тапшылығын ЖІӨ-нің 2,2% деңгейінде болжаған 2015–2017 жылдарға арналған бюджет жобасын ұсынды. [[Қазақстан Республикасындағы Сот жүйесі|Сот жүйесін]] модернизациялау үшін 36 млн доллар, оңтүстік өңірлердегі ирригациялық жүйені модернизациялау үшін 103 млн доллар [[Дүниежүзілік банк]]тен алынды. Маусымда кәсіпкерлерге 2013 жылдан 2014 жылға дейінгі мерзімдегі салықтық айыппұлдарды кешірді. <ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/markets/kazahstanskim-biznesmenam-prostyat-shtrafyi-257643/ |title= Казахстанским бизнесменам простят штрафы |date= 2014-06-25 |lang=ru|work= Tengrinews|accessdate= 2025-06-06}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/parlament-prinyal-utochnennyiy-byudjet-kazahstana-2014-god-264713/ |title= Парламент принял уточненный бюджет Казахстана на 2014 год |date= 2014-11-06 |lang=ru|work= Tengrinews|accessdate= 2025-06-06}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://newsline.kz/article/624120/?utm_source=chatgpt.com |title= Budget deficit to hit 2.2% of GDP in 2015 – Sultanov |date= 2014-09-16 |lang=en|work= Время Общественно-политическая газета Казахстана|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://time.kz/articles/strana/2014/09/17/kabmin-dvigatel-torgovli |title= Кабмин - двигатель торговли? |date= 2014-09-17 |lang=ru|work= Время Общественно-политическая газета Казахстана|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://forbes.kz/articles/v_revizionnoy_komissii_almatyi_nezakonno_vyidavali_mnogomillionnyie_premii |title= Девальвация тенге: вчера, сегодня, завтра |date= 2014-10-13 |lang=ru|work= Forbes Kazakhstan|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://primeminister.kz/news/15854|title= «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы: міндеттері, қорытындысы, келешегі |date=2017-12-28|lang=kk|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://en.tengrinews.kz/finance/kazakh-vice-pm-about-foreign-debt-254326/?utm_source=chatgpt.com |title= Kazakh VIce-PM about foreign debt |date= 2014-06-22 |lang=en|work= Tengrinews|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://atameken.kz/kk/news/25203-legalizaciya-finishirovala-kontrol-za-dohodami-kazahstancev-ostanetsya?utm_source=chatgpt.com |title= ЖАСЫРЫН ҚАРЖЫ ЖАРЫҚҚА ШЫҚТЫ. ОЛ ЕНДІ ЕЛ ЭКОНОМИКАСЫНА ЖҰМЫС ІСТЕУ ТИІС |date= 2017-01-10 |lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы|Атамекен Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы]] |accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2015 === 2015 жылы республикалық бюджет 100% игеріліп, бюджет кірісі 330 миллиард теңгені асырды. Елде 9 жыл ішінде шамамен 20 миллиард доллар, ал жаһандық экономикалық факторлар мен шикізат бағасының төмендеуіне байланысты сол жылы тікелей шетелдік инвестициялар 30-40% қысқарады деп Сұлтановтың өзі мойындады. Бұл жағдайды түзеу мақсатында ірі мемлекеттік нысандарды жекешелендіруді жоспарлады. Жыл соңында 1 миллиард доллар несиені сақтап қалды. Бүкілхалықтық декларациялау 2020 жылға дейін шегерілді. 23 қарашада Үкімет отырысында 10 ай ішінде 156 миллиард теңге игерілмегенін айтып, ең көп қаржыны [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Экономика]] және [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрліктерін]] атады. Қазақстан халықаралық нарықта 4 миллиард доллар көлемінде еуробонда сәтті шығарып, 10 және 30 жылдық облигациялар сатылды. Бұл инвесторларға Қазақстандағы тәуекелдерді бағалай алатындарына көмектеседі. {{iw|Нұрлы жол|Нұрлы жол|en|Nurly Zhol}} бағдарламасы аясында 80 мың жұмыс орны ашылып, 456 шақырым жол салынып, 11 мыңға жуық пәтер пайдалануға берілді. 20 тамызда Қазақстан теңгенің еркін құбылмалы айырбас бағамына көшіп, теңге 2 күнде 26% құнсызданды.<ref>{{Cite web|url= https://astanatimes.com/2016/06/kazakh-government-says-it-successfully-implemented-2015-national-budget/?utm_source=chatgpt.com |title= Kazakh Government Says It Successfully Implemented 2015 National Budget |date= 2016-06-18 |lang=en|work= The Astana Times |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/markets/minfin-rk-schitaet-uspeshnyim-razmeschenie-evroobligatsiy-4-277792/ |title= Минфин РК считает успешным размещение еврооблигаций на 4 миллиарда долларов |date= 2015-07-15 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/vseobschee-deklarirovanie-dohodov-rashodov-otlojeno-2020-280434/ |title= Всеобщее декларирование доходов и расходов отложено до 2020 года в РК |date= 2015-09-07 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/gosorganyi-jivut-s-razmahom-ministr-finansov-rk-284574/ |title= Госорганы живут с размахом - министр финансов РК |date= 2015-11-23 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://forbes.kz/articles/kazahstan_pereshel_k_svobodno_plavayuschemu_kursu_tenge/amp |title= Казахстан перешел к свободно плавающему курсу тенге |date= 2015-08-20|lang=ru|work= Forbes Kazakhstan|accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.gazeta.ru/business/2015/08/20/7698443.shtml |title= Казахстан вступил в гонку девальваций |date= 2015-08-20|lang=ru|work= Forbes Kazakhstan|accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2016 === 1 қаңтардан бастап қабылданған «Мемлекеттік қызмет туралы» жаңа Заңға байланысты қаңтарда [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрлігіне]] сыйға тартылған қытай телефоны аукционға қойылып, наурызда 240 мың теңгеге сатылды, ақпанда мемлекеттік қызметкерлерге сыйға тартылған шарап пен қалам аукционға қойылды. 2 ақпанда Үкімет отырысында үкіметтер мен банктерді заңдастыруды әлсіз насихаттағаны үшін сынға алып, [[Қостанай облысы|Қостанай]], [[ШҚО]], [[Алматы облысы|Алматы]], [[Атырау облысы|Атырау]], [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау облыстарында]] мақалалар аз екенін, ал [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] мен [[Батыс Қазақстан облысы|БҚО]]-да билборд мүлде жоқ екенін айтты. 15 ақпанда теңге 7 теңгеге, келесі күні 4 теңгеге нығайды. 5 наурызда 2016—2018 жылдарға арналған республикалық бюджетті нақтылау туралы заң қабылданып, бұрынғы бюджеттен қарағанда осы жолы 340 миллиард теңге қосылды. Қаржы министрлігінің ғимаратында [[Наурыз мейрамы|Наурыз мейрамында]] өткен концерт барысында баланың тұсауын кесті. Маусымда Мәжіліс отырысында заңдастыру барысында 1,7 триллион теңгеден астам мүлік тіркеліп, оның 1,5 триллионы заңдастырылғанын мәлімдеді. Кірістер жоспардан 941 миллиард теңгеге (26%) артық жиналды, шығыстардың жартысы — әлеуметтік, тағы 25% — экономикалық өсуге жұмсалды, салық төлеуші кәсіпорындар саны 7,3% артып, 85 мыңға жетті, республикалық бюджет 131%, жергілікті 115% , жалпы мемлекеттік бюджет 126% орындалды.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/markets/postupleniyami-v-gosbyudjet-dovolnyi-v-minfine-304796/ |title= Поступлениями в госбюджет довольны в Минфине |date= 2016-10-25 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazahstantsyi-legalizuyut-villyi-kvartiryi-oae-ispanii-295672/ |title= Казахстанцы легализуют виллы и квартиры в ОАЭ, Испании, Таиланде - Минфин |date= 2016-06-02 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/story/ministr-finansov-razrezal-putyi-syinu-sotrudnika-291044/ |title= Министр финансов "разрезал путы" сыну сотрудника |date= 2016-03-18 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/minfin-poprosil-gosorganyi-potoropitsya-prinyat-utochnennyiy-289055/ |title= Минфин попросил госорганы поторопиться, чтобы принять уточненный бюджет РК |date= 2016-02-15 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nazarbaev-podpisal-zakon-korrektirovke-respublikanskogo-290266/ |title= Назарбаев подписал закон о корректировке республиканского бюджета на 2016-2018 годы |date= 2016-03-05 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ministr-finansov-raskritikoval-banki-akimatyi-slabuyu-288306/ |title= Министр финансов раскритиковал банки и акиматы за слабую агитацию по легализации |date= 2016-02-02 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-06}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/story/podarennyiy-minselhozu-rk-telefon-vyistavili-torgi-240-290206/ |title= Подаренный Минсельхозу РК телефон выставили на торги за 240 тысяч тенге |date= 2016-03-04 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/podarennyie-gosslujaschim-viski-avtoruchku-vyistavyat-torgi-288745/ |title= Подаренные госслужащим виски и авторучку выставят на торги в Астане |date= 2016-02-10 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2017 === 3 ақпанда Үкіметтің кеңейтілген отырысында [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Назарбаев]] Сұлтановты 2016 жылы 36 млрд теңге игерілмей қалғандықтан және салық кодексін түсініксіз әрі күрделі деп атап, оған үшінші рет ескерту беретінін айтып, бұл жолы «өте ауыр болатынын» ескертті. 23 ақпанда Үкімет отырысында салық кодексінің күрделі екенін өзі мойындады. Қорғаныс министрлігі ұшақ қымбаттап, сатып алудан бас тартқандықтан 29 миллиард, келісімшарттар мен тендерлер кеш жасалғандықтан [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] 1,2 миллиард, [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрлігі]] 1 миллиард, [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрлігі]] 920,2 миллион, [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрлігі]] 870,2 миллион, [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]] 759 миллион теңге игермеген. Осы үшін 53 шенеунік жазаланды. Жалпы бір жылда 146 миллиард теңге игерілмеген, оның 110 миллиарды — нақты себебі жоқ. Мысалы, 20 миллиард — доллар бағамы мен инфляция төмен болғандықтан, 77 миллиард — резерв қолданылмаған. 25 мамырда [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Сенат]] отырысынан кейін [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|өз министрлігінде]] жемқорлық істері 2017 жылдың бірінші жартыжылдығында 81% өскенін айтты. 4 жылда салықты ерікті төлеушілер мөлшері 95%-дан 98,5%-ға өсті. Қауіпті салық төлеушілер 22%-дан 13%-ға азайды. [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті|Мемлекеттік кірістер комитеті]] қызметіне қанағаттану деңгейі 2014 жылы 71% болса, сол жылы 81%-ға жетті. Тексерулер 37,5%-ға қысқарды. Бюджетке 4,6 трлн теңге кіріп, 109,1%-ға орындалды. Салықтан 358 млрд теңге артық түсіп, Ұлттық қордан 70 млрд теңгеге аз ақша алынды. 25 қыркүйекте [[Астана|Астанада]] Қытай салық қызметі делегациясымен кездесті. Әскери қызметкерлерге, полицияға және депутаттарға жалақыны көтеруге 33,1 миллиард теңге бөлінді. Жалпы бюджет шығыны — 11 трлн 191,5 млрд теңге. [[Назарбаев Университеті|Назарбаев Университетіне]] — 22,2 млрд, [[Дүниежүзілік көрме (2017)|EXPO]]-дан кейінгі шараларға — 20 млрд бөлінді. Президент тапсырмасымен 1 шілдеден бастап полиция жалақысы 25%-ға өсті. 2018–2020 жылдарға [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] үшін қосымша 11,417 млрд теңге бөлінді. Ең көп қаржы [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] (1,293 млрд), [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан]] (1,220 млрд) және [[Шығыс Қазақстан облысы|ШҚО]] (1,081 млрд) облыстарына бөлінді. 2014 жылдан бастап 291 нысан 113 млрд теңгеге сатылып, оның 8 млрд теңгесі республикалық бюджетке түсті. Одан бөлек мемлекеттік компанияларға 680 млрд теңге құйылды, жекешелендіруден тек 7,5 млрд теңге түседі деп жоспарланды. «Рухани жаңғыру» бағдарламасына 4,2 млрд теңге бөлінді, бюджет кірісі 9 691,5 млрд теңгеге дейін өсіп, [[Қырғызстан|Қырғызстанға]] көмек тоқтатылған соң, шығын мен тапшылық 14,1 млрд теңгеге қысқартылды. 2016–2017 жылдары тексеруші органдарың 15 басшысы жазаланды. Жемқорлық істер мен үйлеспеушіліктен Қазақстан жаһандық бәсекеге қабілеттілік көрсеткіште төмендеді: бюджетті тиімсіз жұмсау — 13, ысырап — 24, аудит стандарттары — 1. Бюджет 99,8%-ға игерілді.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nazarbaev-ministru-finansov-snova-razdaesh-podryad-dengi-311464/ |title= Назарбаев министру финансов: Ты снова раздаешь всем подряд деньги |date= 2017-02-03 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-nalogovom-kodekse-kto-to-sozdal-s-vrajeskoy-tselyu-311477/ |title= Президент о Налоговом кодексе: Кто-то создал его с вражеской целью |date= 2017-02-03 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-kazahstana-prigrozil-tretim-preduprejdeniem-311490/ |title= Президент Казахстана пригрозил третьим предупреждением министру |date= 2017-02-03 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/sultanov-vyiskazalsya-o-kritike-nazarbaeva-311547/ |title= Султанов высказался о критике Назарбаева |date= 2017-02-04 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ministr-finansov-sravnil-nalogovyiy-kodeks-s-durshlagom-312881/ |title= Министр финансов сравнил Налоговый кодекс с дуршлагом |date= 2017-02-23 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ministr-sultanov-poobeschal-uvolnyat-bestolkovyie-reydovyie-312879/ |title= Министр Султанов пообещал увольнять за бестолковые рейдовые проверки бизнеса |date= 2017-02-23 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/sultanovrasskazal-otvetstvennosti-ministerstv-milliardnyie-318305/ |title= Султанов рассказал об ответственности министерств за миллиардные неосвоения бюджета  |date= 2017-05-18 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/glava-minfina-rasskazal-o-chistke-sobstvennyih-ryadov-318807/ |title= Глава Минфина рассказал о "чистке собственных рядов"  |date= 2017-05-25 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/private_finance/bolshe-lyudey-vyiplachivayut-nalogi-prinujdeniya-ministr-321139/ |title= Все больше людей выплачивают налоги без принуждения - министр |date= 2017-06-27 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/press/news/details/28713?contentType=news%2Carticle%2Cdocuments%2Ccurators&lang=kk&period=&searchText=Бахыт%20Султанов&slug=minfin |title= Қазақстанның қаржы министрі Бақыт Сұлтанов Қытайдың басты салықшысымен кездесу өткізді |date= 2017-09-25 |lang=kk|work= Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/deputatam-politseyskim-povyisyat-zarplatu-vyidelyat-33-328849/ |title= Депутатам и полицейским повысят зарплату. Выделят 33 миллиарда тенге |date= 2017-10-17 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/povyishenie-zarplat-politseyskim-skolko-vyidelili-deneg-334132/ |title= Повышение зарплат полицейским: Сколько выделили денег |date= 2017-12-26 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nu-ni-o-chem-otvet-nigmatulin-otchital-sultanova-328922/ |title= "Ну ни о чем ответ" - Нигматулин отчитал Султанова |date= 2017-10-18 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/skolko-deneg-vyidelili-modernizatsiyu-soznaniya-329981/ |title= Сколько денег выделили на модернизацию сознания казахстанцев |date= 2017-11-01|lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/skolko-rukovoditeley-v-minfine-nakazali-za-narusheniya-330328/ |title= Сколько руководителей в Минфине наказали за нарушения |date= 2017-11-06|lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/korruptsionnyie-zaderjaniya-snizili-pokazateli-kazahstana-330340/ |title= Коррупционные задержания снизили показатели Казахстана в мировом рейтинге - Султанов |date= 2017-11-06|lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/sultanov-poprosil-sagintaeva-nakazyivat-zamestiteley-335141/ |title= Султанов попросил Сагинтаева наказывать заместителей министров |date= 2018-01-11|lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref> === 2018 === Үкіметте Сұлтанов 1 қаңтардан бастап декларацияны онлайн тапсырып, баж салығын «бір терезе» жүйесі арқылы төлеуге болатын, ортақ зейнетақы 8%-ға, базалық зейнетақы 6%-ға өсетін болды деп мәлімдеді. «Жәбірленушілерге зиянды өтеу туралы» Заң қабылданды. Үкіметтің кеңейтілген отырысында [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Назарбаев]] Сұлтановтың 600 салық қызметкерін қысқартамын деп уәде бергенін, бірақ оларды жұмыстан босатпай, Өзбекстанмен шекараға және экспорттық бақылауға жібергені үшін оған екінші рет ескерту жасап, үшінші ескерту — соңғысы болады деп сынады. Бюджет 417 млрд теңгеге көбейіп, 9,6 млрд теңге болды: кіріс 181 млрд теңгеге артты, дефицит — 883 млрд теңге (ЖІӨ-нің 1,5%). 62 млрд — мұғалімдердің жалақысын 30–50%-ға көтеруге, 31,7 млрд — [[Назарбаев Университеті|Назарбаев Университетіне]], 2,7 млрд – мүгедектерге күтім көрсететіндерге жәрдемақыға, 71 млрд – киберқылмыспен күреске, 31 млрд – ауылдарға су тартуға, 31,5 млрд – инженерлік желілерге, 29 млрд – жолдарға, 15,6 млрд – ауыл шаруашылығын қолдауға бөлінді. 39 жоспарланған нысанның тек 8-і сатылымға шығарылып, 2-еуі ғана сатылған. Осыған байланысты Сұлтанов [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаевқа]] [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму]], [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі]], [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт]] және [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрліктерінің]] үстінен шағым түсірді.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-jdet-kazahstantsev-v-2018-godu-334226/ |title= Что ждет казахстанцев в 2018 году |date= 2018-01-01 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/fond-kompensatsii-vreda-poterpevshim-sozdadut-v-kazahstane-304418/ |title= Фонд компенсации вреда потерпевшим создадут в Казахстане |date= 2016-10-19 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nazarbaev-podpisal-zakon-o-fonde-kompensatsii-poterpevshim-335073/ |title= Назарбаев подписал закон о Фонде компенсации потерпевшим |date= 2018-01-10 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-sdelal-esche-odno-zamechanie-ministru-finansov-337238/ |title= Президент сделал еще одно замечание министру финансов |date= 2018-02-09 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/skolko-deneg-vyidelyat-povyishenie-zarplat-uchiteley-341202/ |title= Сколько денег выделят на повышение зарплат учителей в Казахстане |date= 2018-04-03 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/sultanov-pojalovalsya-sagintaevu-na-4-ministerstva-349381/ |title= Султанов пожаловался Сагинтаеву на 4 министерства |date= 2018-07-17 |lang=ru|work= Tengrinews.kz |accessdate= 2025-06-07}}</ref> == Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2007—2010) == 2007 жылғы тамызда [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]]  № 377 бұйрығымен [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі]] болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U070000377_ |title= Б.Т.Сұлтановты Қазақстан Ресубликасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі қызметіне тағайындау туралы |date=2007-08-10|lang=kk|work= Қазақстан Республикасы нормативті құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі |accessdate= 2025-06-04}}</ref> 2008 жылғы желтоқсанда Қазақстан мұнай өндіруді азайтпауға шешім қабылдады, ал Мұнай экспорттаушы елдер қауымдастығындағы басқа елдер мұнай бағасын түсірмеу үшін өндіруді қысқартты. Сұлтанов және басқа шенеуніктер Қазақстан 2009 жылы 70 миллион тонна мұнай өндіруді жалғастыратынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/ |title= Астана отказалась сократить добычу нефти |date= 2008-12-18|lang=ru|work= Tengri News |accessdate=2025-06-04}}</ref> 2009 жылғы қаңтарда [[Қазақстан теңгесі|теңгенің]] құнсыздануы 10 пайыздан аспайды және бұл біртіндеп болады деп болжады.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/|title=Тенге обесценится на 10 процентов|date=2009-01-19|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/|title=Министр сообщил о десятипроцентной девальвации|date=2009-01-19|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> Кейін мұнай бағасының төмендеуіне байланысты өндірісті сәл қысқартатынын, бірақ Қазақстан 2009 жылы шамамен 77 миллион тонна мұнай өндіруді сақтайды деп болжап, [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнындағы]] жұмысты 2013 жылға дейін кейінге қалдырды.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/|title=Добыча нефти в Казахстане сократится на три миллиона тонн|date=2009-01-20|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> Наурызда 2009 жылы Қазақстан экономикасы бұрын жоспарланған 2,7%-ға емес, тек 1%-ға өседі деп айтты. Ол мұнай бағасының төмендеуі салдарынан бюджет кірістері шамамен 12%-ға азайғанын түсіндірді. Сондай-ақ, бағаның өсуі, яғни инфляция, шамамен 11% болады, бірақ 2013 жылға қарай ол 5,5–7,5% аралығына төмендеуі тиіс болжады.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/  |title=Рост ВВП Казахстана в 2009 году составит не более 1 процента|date=2009-03-24|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> 2009 жылы елдегі болып жатқан экономикалық дағдарыс барысында сол жылдың бірінші жартыжылдығында [[Қазақстан экономикасы]] төмендеуді тоқтатып, қалпына келе бастағанын айтты. Екінші жартыжылдықта ЖІӨ 3%-ға, ал маусымда 2008 жылмен салыстырғанда 1,4%-ға өскен. Бірінші жартыжылдықта ЖІӨ 2,3%-ға төмендегенімен, Сұлтанов жыл соңына қарай шамамен 1% өсім болатынын күткен.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/  |title=Экономика Казахстана подала признаки выхода из кризиса|date=2009-08-18|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> Сол жылғы қазанда 2009 жылдың екінші жартыжылдығында Қазақстанның ЖІӨ 1,5%-дан астам өскенін айтып, экономика жылдың басындағы төмендеуден кейін қалпына келе бастағанын түсіндірді.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/  |title=Казахстанская экономика выросла на 1,5 процента в июле-сентябре|date=2009-10-20|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> 2 күннен кейін салық кодексіне өзгерістер енгізіліп, мемлекеттік үлесі 50%-дан жоғары банктерге сыртқы қарызды кешіру кезінде алынған табыстарға салық салынбауы мүмкін болды. Ол халықаралық стандарттар бойынша мұндай табыстар пайда ретінде есептелетінін, бірақ шын мәнінде ақша түспейтінін түсіндірді. Бұл шаралар проблемалық кредиттері бар және ақша тапшылығына ұшыраған банктерге қолдау көрсету үшін қабылданды.<ref>{{Cite web|url=    https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/    |title=Казахстанским банкам частично простят налог на прибыль|date=2009-10-22|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> Кейін Қазақстанда кәсіпкерлікке қажет рұқсаттар мен лицензиялардың санын 35%-ға қысқартуды қолға алып, бизнес ашу үшін қажет қағаздарды азайтып, тіркеу мерзімін қысқартты.<ref>{{Cite web|url=   https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/    |title=Кагазстанский ад|date=2009-10-30|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> Желтоқсанда 2009 жылы Қазақстан экономикасы қиын кезеңнен өтіп, экономикадағы өсімнің мемлекеттік резервтерді тиімді пайдалану арқасында жыл соңында ЖІӨ 0,1%-дан астам өсті деп хабарлады.<ref>{{Cite web|url=   https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/   |title=Экономика Казахстана выросла по итогам года на 0,1 процента|date=2009-12-28|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> 2 күннен кейін Қазақстан 2010 жылғы бюджет тапшылығын жабу және шетел валютасындағы облигацияларды шығаруды кейінге қалдыру үшін [[Дүниежүзілік банк|Дүниежүзілік банктен]] шамамен 1 миллиард доллар қарыз алуы мүмкін екенін айтты. Ол қаражаттың көп бөлігі ел ішінде табылатынын, нақты қарыз сомасы жергілікті инвесторлардың белсенділігіне байланысты болатынын түсіндірді.<ref>{{Cite web|url=    https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/   |title=Казахстан займет миллиард долларов у Всемирного банка|date=2009-12-30|lang=ru|work=Tengri News|accessdate=2025-06-04}}</ref> == Жетістіктері == * ҚР Президентінің (2001) алғыс хаты * ҚР Премьер-министрінің (2005) алғыс хаты<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> == Отбасы == Кіші ағасы Арман Сұлтанов 2012 жылдан бастап 2014 жылға дейін «Қазтранссервис» АҚ президенті болып жұмыс істеді. 2014 жылдан бастап - Логистика жөніндегі басқарушы директор, Президент кеңесшісі және 2016 жылдың желтоқсан айынан бастап - «ҚТЖ» ҰК »АҚ вице-президенті, == Марапаттары == * [[Парасат ордені]] (2006); * [[Құрмет ордені]] (2006); * [[Сурет:Medal20Konstitution.png|34px]] «[[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі|Қазақстан Конституциясына 10 жыл]]<nowiki/>» (2005) медалы * [[Астанаға 10 жыл (медаль)|Астананың 10 жылдығы]] (2008) медалы * [[Сурет:Medal10Parlm.png|34px]] «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» медалі (2011) медалы * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]] (2011) медалы * [[Сурет:Medal20Konstitution.png|34px]] «[[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл]]<nowiki/>» медалі (2015) медалы * «Астананың 20 жылдығы» мерейтойлық медалі (2018) медалы<ref>[https://bnews.kz/ru/news/za_vklad_v_razvitie_astani_sagintaev_vruchil_ubileinie_medali За вклад в развитие Астаны Сагинтаев вручил юбилейные медали]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} {{Серік Ахметовтің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан экономика министрлері]] [[Санат:Қазақстан қаржы министрлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары]] [[Санат:Астана әкімдері]] [[Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері]] [[Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан сауда министрлері]] is6vmqhjtgtq8pxyd2k1japgvdm1h4e 0 7498 3600375 3495816 2026-05-05T16:17:51Z Casserium 68287 3600375 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Асқар Ұзақбайұлы Мамин | Суреті = Mikhail Mishustin and Askar Mamin (2021-12-20) 02 (cropped).jpg | Атауы = Мамин, 2021 жыл | Титулы = 10-[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] | Ту = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 25 ақпан 2019 | Басқаруын аяқтады = 5 қаңтар 2022 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізбасары = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]]дің 16-[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Бірінші орынбасары]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 9 қыркүйек 2016 | Басқаруын аяқтады_2 = 21 ақпан 2019 | Премьер_2 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізашары_2 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізбасары_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан темір жолы]]ның 6-Президенті | Ту_3 = Kazakhstan Temir Zholy.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 17 сәуір 2008 | Басқаруын аяқтады_3 = 9 қыркүйек 2016 | Ізашары_3 = [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] | Ізбасары_3 = [[Қанат Қалиұлы Алпысбаев|Қанат Алпысбаев]] | Титулы_4 = 4-[[Астана әкімі]] | Ту_4 = Emblem of Astana (latin).svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 21 қыркүйек 2006 | Басқаруын аяқтады_4 = 4 сәуір 2008 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] | Ізбасары_4 = [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] | Титулы_5 = 5-[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрі]] | Ту_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 25 тамыз 2005 | Басқаруын аяқтады_5 = 21 қыркүйек 2006 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_5 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізашары_5 = [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов|Қажымұрат Нағыманов]] | Ізбасары_5 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Туған күні = 23.10.1965 | Туған жері = {{туғанжері|Астана{{!}}Целиноград|Астанада}}, [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Әкесі = Ұзақпай Мамин<br>(1937–2021) | Анасы = | Жұбайы = Алтынай Аппас | Балалары = 2 | Мамандығы = {{hlist|құрылысшы-инженер|[[экономист]]}} | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<br>(2007–2022) | Білімі = {{Unbulleted list|[[Еуразия ұлттық университеті|Целиноград инженерлік-құрылыс институты]]|[[Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы|Ресей Үкіметі жанындағы Халық шаруашылығы академиясы]]}} | Марапаттары = {{Қатар |{{Назарбаев ордені}} }} {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Барыс ордені}} }} | Commons = Askar Mamin }} '''Асқар Ұзақбайұлы Мамин''' ([[23 қазан]] [[1965 жыл]], [[Астана|Целиноград]]) — [[қазақстан]]дық экономист, саясаткер және Қазақстанның бұрынғы [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министрі]] (2019–2022). [[Қазақстан темір жолы]] Ұлттық компаниясы АҚ-ның президенті (2008–2016). == Өмірбаяны == Мамин [[Арғын]] тайпасы [[Қанжығалы руы]]нан шыққан.<ref name=":0">Қанжығалы шежiресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701</ref> * Целиноград инженерлік-құрылыс институтын бітірген. * Г.В. Плеханов атындағы Ресей экономикалық академиясын бітірген. Инженер-құрылысшы, экономист. * Еңбек жолын «Целинтяжстрой» тресінің құрастырушысы болып бастады. * Кейіннен кәсіпкерлікпен шұғылданды. * [[Ақмола]] арнайы экономикалық аймағы әкімшілік кеңесі төрағасының орынбасары * [[Астана|Астана қаласы]] әкімінің бірінші орынбасары болды. * Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация вице-министрі. * Индустрия және сауда бірінші вице-министрі. * 2005–2006 жылдары [[Қазақстан]] Республикасы Көлік және коммуникация министрі болып қызмет атқарған. * 2006–2008 жылдары [[Астана]] қаласының әкімі. * 2008–2016 жылдары "[[Қазақстан темір жолы]]" ұлттық компаниясы АҚ-ның президенті болып қызмет етті. * 2016–2019 жылдары Қазақстан Премьер-министрінің бірінші орынбасары болды. * 2019 жылғы 25 ақпаннан бастап 2022 жылғы 5 қаңтарға дейін [[Қазақстан премьер-министр]]інің қызметінде болды. == Марапаттары == * [[Ерен еңбегі үшін медалі]] (1998) * [[Құрмет ордені]] (2006) * 2 дәрежелі [[Барыс ордені]] (2011) * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008) * 3 дәрежелі [[Әулие Маниил Московский кінәзі ордені]] (РПЦ, 2010) (Ресей) * Құрмет легионы ордені (2013) (Франция) * Мойындау кресті гранд-офицері (2013) (Латвия) * Азаматтық қызметі үшін орденінің үлкен кресті (2014) (Испания) * Астана қаласының Құрметті азаматы (2011) * Құрметті теміржолшы (2012) * Қазақстанның Құрметті құрылысшысы (2013) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан үкіметі басшылары}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Мамин, Асқар Ұзақбайұлы}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Астана әкімдері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Қазақстан темір жолы президенттері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астананың құрметті азаматтары]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] som53jw97ttknn6cx54ya9qeisu5oxg 10 7502 3600561 3474516 2026-05-06T04:50:36Z Casserium 68287 /* */ 3600561 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Қазақстан облыс әкімдері |state = collapsed |тақырып = [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі|Қазақстан облыстары]] және [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі|ірі қалаларының әкімдері]] |бөлім1 = [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі|Қазақстан республикалық маңызы бар қалаларының әкімдері]] |тізім1 = [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Алматы]] • [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Астана]] • [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков|Шымкент]] |бөлім2 = [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі|Қазақстан облыстары әкімдері]] |тізім2 = [[Берік Уәли|Абай облысы]] • [[Марат Мұратұлы Ахметжанов|Ақмола облысы]] • [[Асхат Берлешұлы Шахаров|Ақтөбе облысы]] • [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев|Алматы облысы]] • [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов|Атырау облысы]] • [[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев|Батыс Қазақстан облысы]] • [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев|Жамбыл облысы]] • [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Жетісу облысы]] • [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев|Қарағанды облысы]] • [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов|Қостанай облысы]] • [[​​Қызылорда облысы]] • [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай|Маңғыстау облысы]] • [[Асайын Қуандықұлы Байханов|Павлодар облысы]] • [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов|Солтүстік Қазақстан облысы]] • [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров|Түркістан облысы]] • [[Дастан Адайұлы Рыспеков|Ұлытау облысы]] • [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов|Шығыс Қазақстан облысы]] |бөлім3 = [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі|Қазақстан ірі қалаларының әкімдері]] |тізім3 = [[Әбілқайыр Жаңайұлы Байпақов|Ақтау]] • [[Азамат Бауыржанұлы Бекет|Ақтөбе]] • [[Шәкір Кейкінұлы Кейкин|Атырау]] • [[Аян Уахитұлы Бейсекин|Екібастұз]] • [[Жансейіт Исаханұлы Қайнарбаев|Жаңаөзен]] • [[Қайрат Абдоллаұлы Шайжанов|Жезқазған]] • [[Жандос Қалмырзаұлы Тасов|Кентау]] • [[Әнуар Қайыргелдіұлы Күмпекеев|Көкшетау]] • [[Мейрам Мұратұлы Кожухов|Қарағанды]] • [[Асхат Ермекұлы Бердіханов|Қонаев]] • [[Марат Қонысбайұлы Жүндібаев|Қостанай]] • [[Нұржан Сәбитұлы Ахатов|Қызылорда]] • [[Мұрат Болатұлы Бәйменов|Орал]] • [[Алмат Талғатұлы Ақышев|Өскемен]] • [[Хасар Айтпекұлы Хабылбеков|Павлодар]] • [[Серiк Мақсұтұлы Мұхамедиев|Петропавл]] • [[Виктор Николаевич Ионенко|Рудный]] • [[Талғат Батырұлы Мұратов|Семей]] • [[Ернат Дүйсенбекұлы Бәзіл|Талдықорған]] • [[Бақытжан Әмірбекұлы Орынбеков|Тараз]] • [[Ғалым Әбіханұлы Әшімов|Теміртау]] • [[Әзімбек Пазылбекұлы|Түркістан]] |бөлім4 = Басқа |тізім4 = [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі|Қазақстан қалалары мен аудандарының әкімдері]] |бөлім5 = Ақпарат соңғы рет жаңартылған |тізім5 = 6 мамыр 2026 }} <noinclude>[[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан облыстары әкімдері]]</noinclude> 1wkdywoz429timsjwd9b23w8n1wvvob 0 7557 3600392 3533031 2026-05-05T16:22:05Z Casserium 68287 3600392 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg | Сурет ені = 200 | Атауы = | Титулы = [[Жамбыл облысы]]ның 9-шы [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Жамбыл облысы|әкімі]] | Ту = Zhambyl province seal.png | Ту2 = | Реті = | Басқара бастады = 10 ақпан 2020 | Басқаруын аяқтады = 7 сәуір 2022 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Ізашары = [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] | Ізбасары = [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов|Нұржан Нұржігітов]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 20 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 10 ақпан 2020 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = 11 қараша 2014 | Басқаруын аяқтады_3 = 11 қыркүйек 2015 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Ізашары_3 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_3 = [[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Қазақстан Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = 25 ақпан 2019 | Басқаруын аяқтады_4 = 20 тамыз 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_4 = [[Мәдина Ерасылқызы Әбілқасымова|Мәдина Әбілқасымова]] | Ізбасары_4 = [[Біржан Бидайбекұлы Нұрымбетов|Біржан Нұрымбетов]] | Титулы_5 = | Ту_5 = | Ту2_5 = | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 27 тамыз 2007 | Басқаруын аяқтады_5 = 4 наурыз 2009 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_5 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Ізашары_5 = [[Гүлжан Жанпейісқызы Қарағұсова|Гүлжан Қарағұсова]] | Ізбасары_5 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Титулы_6 = [[Ақтөбе облысы]]ның 7-ші [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Ақтөбе облысы|әкімі]] | Ту_6 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png | Ту2_6 = | Басқара бастады_6 = 11 қыркүйек 2015 | Басқаруын аяқтады_6 = 25 ақпан 2019 | Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов|Архимед Мұхамбетов]] | Ізбасары_6 = [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] | Титулы_7 = [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның 10-шы [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Шығыс Қазақстан облысы|әкімі]] | Ту_7 = Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg | Ту2_7 = | Басқара бастады_7 = 4 наурыз 2009 | Басқаруын аяқтады_7 = 11 қараша 2014 | Президент_7 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_7 = [[Әділғазы Сәдуақасұлы Бергенов|Әділғазы Бергенов]] | Ізбасары_7 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Титулы_8 = [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]]ның 4-ші [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Түркістан облысы|әкімі]] | Ту_8 = Turkistan region seal.png | Ту2_8 = | Басқара бастады_8 = шілде 1999 | Басқаруын аяқтады_8 = тамыз 2002 | Президент_8 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_8 = [[Қалық Абдуллаұлы Абдуллаев|Қалық Абдуллаев]] | Ізбасары_8 = [[Болат Әбжапарұлы Жылқышиев|Болат Жылқышиев]] | Титулы_9 = [[Қызылорда облысы]]ның 2-ші [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_9 = Kyzylorda province seal.svg | Ту2_9 = | Реті_9 = | Басқара бастады_9 = қыркүйек 1995 | Басқаруын аяқтады_9 = шілде 1999 | Президент_9 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_9 = [[Сейілбек Шаухаманұлы Шаухаманов|Сейілбек Шаухаманов]] | Ізбасары_9 = [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] | Туған күні = 09.02.1953 | Туған жері = [[Бесарық (Жаманбай батыр ауылдық округі)|Талап]], {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 10.06.2023 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Көкшетау|Көкшетауда}}, [[Ақмола облысы]], [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Berdibek Saparbayev | Марапаттары = }} '''Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев''' ([[9 сәуір]] [[1953 жыл|1953]], [[Бесарық (Талап ауылдық округі)|Талап]], [[Жаңақорған ауданы]] — [[10 маусым]] [[2023 жыл|2023]], [[Көкшетау]]) — [[қазақстан]]дық мемлекет және қоғам қайраткері, 2020–2022 жылдары [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Жамбыл облысы|Жамбыл облысының әкімі]], 2019–2020 жылдары [[Қазақстан премьер-министрі]]нің орынбасары. == Өмірбаяны == Әкесі - Нәлібаев Мәшбек Сапарбайұлы, бригадир. Анасы - Нәлібаева Бибіш. [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. [[Нархоз университеті|Алматы халық шаруашылығы институтының]] жоспарлау экономикалық факультетін бітірген (1977), экономист. Экономика ғылымдарының докторы (1999). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Өндірістік-шаруашылық жүйедегі инвестициялық үдерістерді басқару». ҚР Әлеуметтік ғылымдар академиясының құрметті мүшесі (1996). «Аймақтың өтпелі кезеңдегі экономикасы» (1995), «Арнаулы экономикалық аймақтар. Құру тәжірибесі» (1996), «ҚР Кеден кодексі» (2003) кітаптарының, ҚР Кеден кодексіне түсініктеменің (2005) авторы. * 1969 жылдың тамыз айынан - [[Қызылорда облысы]]ның [[Жаңақорған ауданы]]ндағы «Задария» кеңшарынының №3 бөлімшесінде жұмысшы, әрқилы қарапайым жұмыстарды атқарушы. * 1971 жылдың мамырынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. * 1977 жылдың тамыз-қыркүйек айларында - Мемеңбек жинақ кассасының Қазақ республикалық басқармасында тексеруші. * 1977 жылдың қазан айынан - [[ҚазКСР]] Қаржы министрлігінің Мәдениетті және денсаулық сақтауды қаржыландыру басқармасында экономист, 1978 жылдың қазан айынан - аға экономист, * 1983 жылдың мамыр айынан -жетекші экономист, * 1985 жылдың шілде айынан - бас экономист, * 1986 жылдың наурыз айынан - бөлім бастығының орынбасары. * 1988 жылдан - [[ҚазКСР]] Халыққа білім беру министрлігі жоспарлау-қаржы басқармасының бастығы. * 1990 жылдан - ҚР Білім министрінің орынбасары. * 1994 жылдан - ҚР Президенті және ҚР Министрлер кабинеті Аппаратының қаржы, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бөлімі меңгерушісінің орынбасары, ҚР Министрлер кабинетінің Істер басқармасы қаржы, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бөлім меңгерушісі. * 1995 жылдың наурыз айынан - ҚР Министрлер кабинеті Аппаратының жетекшісі. * 1995 жылдың қыркүйек айынан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі. * 1999 жылдан - [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысының]] әкімі. * 2002 жылдан - ҚР Кедендік бақылау агенттігінің төрағасы. * 2004 жылдан - қаржы вице-министрі - ҚР Қаржы министрлігінің Кедендік бақылау комитетінің төрағасы. * 2006 жылдан - ҚР Премьер-министр кеңсесі жетекшісінің орынбасары - ҚР Парламенті Мәжілісіндегі Үкіметтің өкілі. * 2007 жылдан - ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау вице-министрі * 2007 жылғы 27 тамыздан - ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі. * 2009 жылдан 2014 жылғы қарашаға дейін - [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның әкімі. * 2014 жылғы 11 қарашадан - Қазақстан премьер-министрінің орынбасары. * 2015 жылғы 11 қыркүйектен - [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі. * 2019 жылғы 25 ақпанда Қазақстан Республикасының Еңбек және әлеуметтік қорғау министрі лауазымына тағайындалды. * 2019 жылғы 20 тамызда [[Қазақстан премьер-министрі|Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің]] орынбасары болып тағайындалды. * 2020 жылғы 10 ақпанда [[Жамбыл облысы]]ның әкімі болып тағайындалды. 2022 жылғы 7 сәуірде лауазымынан босатылды. * Ол 2023 жылы 10 маусымда таңертең 70 жасында қайтыс болды<ref>https://kaz.tengrinews.kz/events/berdbek-saparbaev-kaytyis-boldyi-351658/</ref>. * Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев және еліміздің басқа да көрнекті қайраткерлері көңіл айтты. * Қазақстанның көрнекті мемлекет және саяси қайраткерімен қоштасу Алматыда 11 маусым күні сағат 10:00-де [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]нда өтеді. == Марапаттары == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» (1999) ордені * «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» (2007) ордені == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Сапарбаева Қалдығайша Зейноллақызы (1955 ж.т.). Қызы - Сапарбаева Ақбота Бердібекқызы (1978 ж.т.); ұлдары - Сапарбаев Бауыржан Бердібекұлы (1983-2002), Сапарбаев Жансұлтан Бердібекұлы (1991 ж.т.).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің I министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қызылорда облысында туғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Түркістан облысының әкімдері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]] [[Санат:Астана медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Отан орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан еңбек министрлері]] [[Санат:Жамбыл облысының әкімдері]] 1dm0ls333zoub7fkf800jekoax3zvw5 0 7846 3600643 3523383 2026-05-06T08:38:22Z NomadAlshyn 172161 3600643 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Есентемір | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Бақан | ұраны = Алдоңғар | шығу_тегі = ? | жүзі = [[Кіші жүз]] | тайпасы = [[Байұлы]] | бөлімдері = Көн, Тағашы | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = Маңғыстау | жайлаулары = ? | торабы = esentemir.org }} '''Есентемір''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. Есентемір руының шығу тегі туралы әр түрлі аңыз әңгімелер айтылады. Үлеңмен жазылған көне шежіренің бірінде [[Алшын|Алшынның]] немерелері [[Әлімқожа]] мен [[Қыдырқожа]] Сыр бойынан көшкенде Байқожа көшпей қалып қойған. Кейін Байқожаның ауылын қалмақтар шауып, өзі және баласы Ата әйелімен қалмақтың қолынан қаза табады. Кешікпей Атаның екі інісі [[Қалпақ]] пен [[Естай]] да өледі. Атадан Темір деген бала қалады. [[Елтай]] немере інісі Темірді, Қалпақтың әйелі Күмісті, Естайдың әйелі Күймежанды ертіп [[Сыр]] бойына қарай жол тартады. Бірақ аяғы ауыр жеңгелері және кішкене інісі жол жүруге жарамаған соң оларды қайтып келіп алып кетем деп уәде беріп, Елтай әрі қарай жалғыз аттанады. Кейін үшеуін де Сыр бойына өзінің қасына алады. Сыр бойында [[Қаратаудың]] тасына шамамен бұдан 271 жыл бұрын қашалып жазылған мына өлең ескі кездегі әңгімені растай түседі:<ref>Қазақ энциклопедиясы — III том, 12 тарау.</ref> :“Есентемір деген ел едік, :Есебі жоқ көп едік. :Есебін тауып жегенде :Таусылмайтын көп едік...” == Темірдің «Есентемір» атануы == Қазақтың қария сөзінде: Алшынның Сыр бойын қоныстап қалған Байқожа деген немересі ауыл-аймағымен жаугершілікке ұшырайды. Сол жаугершілікте Байқожа өз кіндігінен туған Ата, Қалпақ, Естай деген балаларымен бірге жау қолынан қаза табады. Осылардың ішінде Атаның Темір деген баласы ғана тірі қалады. Темір бүкіл әулеттегі жетім-жесір қалғандарды ертіп, атасы Қыдырқожаның (Байұлы) қолына көшіп келеді. Малы көп болған соң «Бай» атанған Қыдырқожа Темірге жылқысын бақтырады. Бір жылы қыс қатты болып, Темір қалың жылқымен бірге ығып кетеді. Боран басылған соң, Қыдырқожаның жігіттері мал амандауға шығады. Алайда, Темірді де, ол бағып жүрген қалың жылқыны да таба алмайды. Аяқ жетер сұрау салады, бірақ еш дерек болмайды. Ел-жұрт Темірден де, жылқыдан да күдер үзе бастайды. Содан қар кетіп, жер көгеріп, ауыл-ел желпініп жайлауға шыққан күндердің бірінде көкжиектен мұнартып шаң көтеріледі. «Жау ма, дос па?» деп үрпиіскен ауыл-үйдің адамдарынан оқшаулау шығып, Қыдырқожа да көз тігеді. Әлден уақытта белгілі болады, жер қайысқан қалың жылқы ауылға беттеп келеді. Қалың жылқыны бастап алпамсадай Темір ат үстінде келе жатса керек. Сонда көңілі өскен Қыдырқожа «Темірім есен екен ғой!» - деп дауыстап жіберіпті. Темірдің «Есентемір» атануы осыдан еді дейді.<ref>Бабалар сөзі: Жүзтомдық. — Астана: «Фолиант», 2012 жыл. 83-том: Шежірелік аңыздар. — 448 бет. ISBN 978-601-292-489-3 (83-том)</ref> == Есентемір Бөкен би == Атырау алқабында ХVIII­–ХІХ ғасырларда от ауызды, орақ тілді әділ билер көп болған. Солардың бірі – Есентемір Бөкен би. Бөкен мал­мүлікпен шаруасы болмай, жарлы болған. Ел арасындағы аңыздарға қарағанда Бөкен би ат мінсем көңілім өсіп кетеді деп, өгіз мініп жүрген. Бөкен ел ішінің бүтіндігі ағайынның татулығы үшін жанын аямай, күштілердің әлсіздерге істейтін озбырлығына жол бермеген әділ би болған.<ref>{{Cite web |url=https://iref.kz/esentemir-ruyi-turalyi/ |title=Есентемір руы туралы |lang=kk |website=iref.kz |access-date=2023-07-03}}</ref> == Шежіре == Есентемірден: Бақтыгерей, Ботпан.<ref>{{Cite web |url=https://iref.kz/esentemir-ruyi-turalyi/ |title=Есентемір руы туралы |lang=kk |website=iref.kz |access-date=2023-07-03}}</ref><br> : Бақтыгерейден: Тағысұпы, Тағыберді.<br> : Ботпаннан: (ақпарат жоқ)<br> : Тағысұпыдан: Тағашы.<br> : Тағашыдан: Қожамбет, Әжімбет, Бірдімбет-: Сұлукөз, Оразымбет.<br> : Тағыбердіден: Көн.<br> : Көннен: Қырғыз, Қаратамыр, Қаржау, Жаңай, Бозақар, Қожамқұл, Бессары.<br> : Қожамбеттен: Байқасқа, Қожас, Шағыр, Малай, Қосқұлақ, Құлжұмыр. : Әжімбеттен: Есембет, Төлеке, Байғарай, Майғарай, Үштаз. : Бердімбеттен: Тінібек, Жәнібек, Есім, Көшім, Тышқанбай. : Оразымбеттен: Тілеуімет, Абыз. : Қырғыздан: Сулық, Майлық, Қулық, Баулық, Қожбан. : Қаратамырдан: Алатау, Итақ, Алдоңғар, Ақтау. : Қаржаудан: Алтынбасар-Саңырық, Дүйсенбай, Маңғыбай, Есенбай, Байтүмен, Бесбай, Толыбай. : Жаңайдан: Есіркеп, Жайлы, Тіней, Жиентай, Құттыбай. : Бозақардан: Қарабала-Меңдібай, Орынбай, Көшкейбай. : Қожамқұлдан: Кенжебай. : Бессарыдан: Оспан. == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Есбай Балұстаұлы]] # [[Бөкен Қосалұлы]] # [[Мұхтар Бақтыгереев]] # [[Көктаубай батыр]] # [[Рахмет Өтесінұлы Өтесінов|Рахмет Өтесінов]] # [[Досжан Сексенбайұлы]] # [[Ұзаққали Биалайұлы Елеубаев|Ұзаққали Елеубаев]] # [[Саламат Мұқашұлы Мұқашев|Саламат Мұқашев]] # [[Охас Қасанов]] Бердімбет # [[Аманбай Охасұлы Қасанов|Аманбай Қасанов]] Бердімбет # [[Дәуіт Хасанов]] Бердімбет # [[Боқан Қайырұлы Ержанов|Боқан Ержанов]] Бердімбет # [[Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиев|Сағынбай Нұрғалиев]] # [[Халидолла Дүйсеев]] Көн-Бессары # [[Құттыгерей Дүйсеев]] Көн-Бессары # [[Зейнолла Ғұмаров]] # [[Рахметолла Ғұбайдоллаұлы Ғұбайдуллин|Рахметолла Ғұбайдуллин]] # [[Қатира Ермекқызы Дүтбаева|Қатира Дүтбаева]] # [[Абзал Ахатұлы Талтенов|Абзал Талтенов]] Әжімбет # [[Сафи Өтебайұлы Өтебаев|Сафи Өтебаев]] Әжімбет # [[Болат Бисенұлы Теміров|Болат Теміров]] Әжімбет # [[Алмас Жәсенұлы Садықов|Алмас Садықов]] Әжімбет # [[Нәсен Тәлтенов]] Әжімбет # [[Тәрен Біләлов]] Әжімбет # [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] # [[Шайдолла Кәрімұлы Кәрімов|Шайдолла Кәрімов]] Қожамбет # [[Балтабек Мұқанұлы Қуандықов|Балтабек Қуандықов]] Көн {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] mdcii3rtrwnefax83ktw6uwai25xw2m 3600644 3600643 2026-05-06T08:38:43Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3499555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Есентемір | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Бақан | ұраны = Алдоңғар | шығу_тегі = ? | жүзі = [[Кіші жүз]] | тайпасы = [[Байұлы]] | бөлімдері = Көн, Тағашы | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = Маңғыстау | жайлаулары = ? | торабы = esentemir.org }} '''Есентемір''' — қазақ халқының құрамындағы ру. [[Шежіре]] бойынша, Кіші жүз құрамындағы [[Байұлы]] тайпасынан таратылады.<ref>{{Cite web |url=https://on.kz/shezhire/sezire-esentemir-58093/ |title=Шежіре - Есентемір |lang=kk |website=on.kz/shezhire |access-date=2015-11-25}}</ref> Есентемір руының шығу тегі туралы әр түрлі аңыз әңгімелер айтылады. Үлеңмен жазылған көне шежіренің бірінде [[Алшын|Алшынның]] немерелері [[Әлімқожа]] мен [[Қыдырқожа]] Сыр бойынан көшкенде Байқожа көшпей қалып қойған. Кейін Байқожаның ауылын қалмақтар шауып, өзі және баласы Ата әйелімен қалмақтың қолынан қаза табады. Кешікпей Атаның екі інісі [[Қалпақ]] пен [[Естай]] да өледі. Атадан Темір деген бала қалады. [[Елтай]] немере інісі Темірді, Қалпақтың әйелі Күмісті, Естайдың әйелі Күймежанды ертіп [[Сыр]] бойына қарай жол тартады. Бірақ аяғы ауыр жеңгелері және кішкене інісі жол жүруге жарамаған соң оларды қайтып келіп алып кетем деп уәде беріп, Елтай әрі қарай жалғыз аттанады. Кейін үшеуін де Сыр бойына өзінің қасына алады. Сыр бойында [[Қаратаудың]] тасына шамамен бұдан 271 жыл бұрын қашалып жазылған мына өлең ескі кездегі әңгімені растай түседі:<ref>Қазақ энциклопедиясы — III том, 12 тарау.</ref> :“Есентемір деген ел едік, :Есебі жоқ көп едік. :Есебін тауып жегенде :Таусылмайтын көп едік...” == Темірдің «Есентемір» атануы == Қазақтың қария сөзінде: Алшынның Сыр бойын қоныстап қалған Байқожа деген немересі ауыл-аймағымен жаугершілікке ұшырайды. Сол жаугершілікте Байқожа өз кіндігінен туған Ата, Қалпақ, Естай деген балаларымен бірге жау қолынан қаза табады. Осылардың ішінде Атаның Темір деген баласы ғана тірі қалады. Темір бүкіл әулеттегі жетім-жесір қалғандарды ертіп, атасы Қыдырқожаның (Байұлы) қолына көшіп келеді. Малы көп болған соң «Бай» атанған Қыдырқожа Темірге жылқысын бақтырады. Бір жылы қыс қатты болып, Темір қалың жылқымен бірге ығып кетеді. Боран басылған соң, Қыдырқожаның жігіттері мал амандауға шығады. Алайда, Темірді де, ол бағып жүрген қалың жылқыны да таба алмайды. Аяқ жетер сұрау салады, бірақ еш дерек болмайды. Ел-жұрт Темірден де, жылқыдан да күдер үзе бастайды. Содан қар кетіп, жер көгеріп, ауыл-ел желпініп жайлауға шыққан күндердің бірінде көкжиектен мұнартып шаң көтеріледі. «Жау ма, дос па?» деп үрпиіскен ауыл-үйдің адамдарынан оқшаулау шығып, Қыдырқожа да көз тігеді. Әлден уақытта белгілі болады, жер қайысқан қалың жылқы ауылға беттеп келеді. Қалың жылқыны бастап алпамсадай Темір ат үстінде келе жатса керек. Сонда көңілі өскен Қыдырқожа «Темірім есен екен ғой!» - деп дауыстап жіберіпті. Темірдің «Есентемір» атануы осыдан еді дейді.<ref>Бабалар сөзі: Жүзтомдық. — Астана: «Фолиант», 2012 жыл. 83-том: Шежірелік аңыздар. — 448 бет. ISBN 978-601-292-489-3 (83-том)</ref> == Есентемір Бөкен би == Атырау алқабында ХVIII­–ХІХ ғасырларда от ауызды, орақ тілді әділ билер көп болған. Солардың бірі – Есентемір Бөкен би. Бөкен мал­мүлікпен шаруасы болмай, жарлы болған. Ел арасындағы аңыздарға қарағанда Бөкен би ат мінсем көңілім өсіп кетеді деп, өгіз мініп жүрген. Бөкен ел ішінің бүтіндігі ағайынның татулығы үшін жанын аямай, күштілердің әлсіздерге істейтін озбырлығына жол бермеген әділ би болған.<ref>{{Cite web |url=https://iref.kz/esentemir-ruyi-turalyi/ |title=Есентемір руы туралы |lang=kk |website=iref.kz |access-date=2023-07-03}}</ref> == Шежіре == Есентемірден: Бақтыгерей, Ботпан.<ref>{{Cite web |url=https://iref.kz/esentemir-ruyi-turalyi/ |title=Есентемір руы туралы |lang=kk |website=iref.kz |access-date=2023-07-03}}</ref><br> : Бақтыгерейден: Тағысұпы, Тағыберді.<br> : Ботпаннан: (ақпарат жоқ)<br> : Тағысұпыдан: Тағашы.<br> : Тағашыдан: Қожамбет, Әжімбет, Бірдімбет-: Сұлукөз, Оразымбет.<br> : Тағыбердіден: Көн.<br> : Көннен: Қырғыз, Қаратамыр, Қаржау, Жаңай, Бозақар, Қожамқұл, Бессары.<br> : Қожамбеттен: Байқасқа, Қожас, Шағыр, Малай, Қосқұлақ, Құлжұмыр. : Әжімбеттен: Есембет, Төлеке, Байғарай, Майғарай, Үштаз. : Бердімбеттен: Тінібек, Жәнібек, Есім, Көшім, Тышқанбай. : Оразымбеттен: Тілеуімет, Абыз. : Қырғыздан: Сулық, Майлық, Қулық, Баулық, Қожбан. : Қаратамырдан: Алатау, Итақ, Алдоңғар, Ақтау. : Қаржаудан: Алтынбасар-Саңырық, Дүйсенбай, Маңғыбай, Есенбай, Байтүмен, Бесбай, Толыбай. : Жаңайдан: Есіркеп, Жайлы, Тіней, Жиентай, Құттыбай. : Бозақардан: Қарабала-Меңдібай, Орынбай, Көшкейбай. : Қожамқұлдан: Кенжебай. : Бессарыдан: Оспан. == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Есбай Балұстаұлы]] # [[Бөкен Қосалұлы]] # [[Мұхтар Бақтыгереев]] # [[Көктаубай батыр]] # [[Рахмет Өтесінұлы Өтесінов|Рахмет Өтесінов]] # [[Досжан Сексенбайұлы]] # [[Ұзаққали Биалайұлы Елеубаев|Ұзаққали Елеубаев]] # [[Саламат Мұқашұлы Мұқашев|Саламат Мұқашев]] # [[Охас Қасанов]] Бердімбет # [[Аманбай Охасұлы Қасанов|Аманбай Қасанов]] Бердімбет # [[Дәуіт Хасанов]] Бердімбет # [[Боқан Қайырұлы Ержанов|Боқан Ержанов]] Бердімбет # [[Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиев|Сағынбай Нұрғалиев]] # [[Халидолла Дүйсеев]] Көн-Бессары # [[Құттыгерей Дүйсеев]] Көн-Бессары # [[Зейнолла Ғұмаров]] # [[Рахметолла Ғұбайдоллаұлы Ғұбайдуллин|Рахметолла Ғұбайдуллин]] # [[Қатира Ермекқызы Дүтбаева|Қатира Дүтбаева]] # [[Абзал Ахатұлы Талтенов|Абзал Талтенов]] Әжімбет # [[Сафи Өтебайұлы Өтебаев|Сафи Өтебаев]] Әжімбет # [[Болат Бисенұлы Теміров|Болат Теміров]] Әжімбет # [[Алмас Жәсенұлы Садықов|Алмас Садықов]] Әжімбет # [[Нәсен Тәлтенов]] Әжімбет # [[Тәрен Біләлов]] Әжімбет # [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] # [[Шайдолла Кәрімұлы Кәрімов|Шайдолла Кәрімов]] Қожамбет # [[Балтабек Мұқанұлы Қуандықов|Балтабек Қуандықов]] Көн {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] 1y72di9aaiina821erxwua5zzvwk0mf 0 7852 3600640 3480903 2026-05-06T08:37:39Z NomadAlshyn 172161 3600640 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Қызылқұрт | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Бақан, қос әліп | ұраны = Жиенбай | шығу_тегі = ? | жүзі = [[Кіші жүз]] | тайпасы = [[Байұлы]] | бөлімдері = ? | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = ? | жайлаулары = ? | торабы = ? }} '''Қызылқұрт''' (қызыл + {{lang-fa|گرگ}} ''гұрг'' — қасқыр) — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. == Шығу тегі == Біз бұл руды [[Кіші жүз]] құрамында алғаш рет А. [[Левшин]]нен кездестіреміз.[[Тынышбаев|М.Тынышбаев]] келтірген шежіре бойынша, біз қызылқұрт руында [[емірей]], [[олжашы]], [[ерші]] деген үш тармақ болғанын көреміз. [[Бламберг]]тің материалдары мен ел арасынан біз жинаған мәліметтерге қарағанда, онда үшеу емес, қайта төрт тармақ кездеседі. Жоғарыда аталғандарынан басқа тағы да төртінші тармақ сүбе (саба) бар, мұны біз ең дұрысы деп санаймыз. Қызылқұрт руының таңба белгісі ([[Мейер]] бойынша), (Тынышбаев және архив материалдары бойынша), ұраны «[[Жиенбай]]». Таңбалардың әр түрлі болуы бұл рудың шыққан тегінің аралас екенін дәлелдейді. Ал оған қандай компоненттер кірген? Бұл жөнінде ең алдымен тым болмағанда қызылқұрттың тармақ ретінде Кіші жүздің тама руында бар екені және дәл сондай тармақтың ысты тайпасының (Ұлы жүз) ойық руында бар екені бойынша пікір айтуға болады. Бұл ретте олардың соңғылармен тіпті таңбасы да ұқсас (көсеу). Бұл екі жайт Қызылқұрт руы ысты тайпасынан шыққан және оның бір кезде бөлініп кеткен бөлігі [[Тама руы]]на тармақ ретінде қосылған деп кейбір анықтық үлесімен жорамалдауға мүмкіндік береді. Әрине, бұл ру қалыптасуының басқа нұсқалары да болуы мүмкін, өйткені оның шыққан тегі туралы біздің қолымызда анық мәліметтер жоқ, бірақ қандай жағдайда да Қызылқұрт, Тама және [[Ысты]] арасында туыстық барын теріске шығаруға болмайды. Қырғыздардың саруу тайпасында, жетіру бөлімшесінде қызылқұрт руы ұшырасады. Этнонимдердің сәйкес келуі кездейсоқтық па, әлде олардың туыстығын дәлелдей ме қазір мұны айту қиын. Бұл болашақтағы зерттеулердің мәселесі. Қызылқұрт руының басқа таңбалары ең алдымен басқа рулардан, атап айтқанда, таңбасы болып табылатын байбақты руынан, таңбасы болып табылатын масқар руынан және т. б. шыққандар да бар. Бұл күрделі атаудың екінші құрт бөлігі ертедегі тайпа аты. Бұған дейін ол "башқұрт" (басқұрт) және қазақ халқының Кіші жүз құрамындағы Қызылқұрт руының аттарында сақталған деп келді. Ал, Қарағанды облысындағы Егіндібұлақ ауданының орталығында тұратын Қорабаев Бекен қариядан жазып алған шежіреге қарағанда Қызылқұрт руы Орта жүздің Арғын тайпасында да бар көрінеді. Ол - Арғынның ішіне кіретін Бертістен тарайтын жеті ұрпақтың бірі. Құрт ертедегі түркі тілінде "қасқыр" деген мағынаны берген. Түрікмен тілінде қазір де (гуурт) қолданылады. Сөйтіп, башқұрт (басқұрт) - бас қасқыр, бас тайпа, ал, Қызылқұрт - қызыл қасқыр дегенді білдіретін тотемдік атаулар болып табылады.<ref>{{кітап|авторы=Дүйсен Жүнісов|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Өзен-көл атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы=Қазақстан|жыл=1991|томы= |беттері=|барлық беті=128|сериясы= |isbn=5-615-00842-2|тиражы= }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} * [[Ескендір Өтегенұлы Хасанғалиев]] * [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] * [[Біржан Ескендірұлы Хасанғалиев]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] iqmz0pzxaira4pf3fia7sb9j93dcuqe 3600641 3600640 2026-05-06T08:37:59Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3480903 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Қызылқұрт | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Бақан, қос әліп | ұраны = Жиенбай | шығу_тегі = ? | жүзі = [[Кіші жүз]] | тайпасы = [[Байұлы]] | бөлімдері = ? | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = ? | жайлаулары = ? | торабы = ? }} '''Қызылқұрт''' (қызыл + {{lang-fa|گرگ}} ''гұрг'' — қасқыр) — [[Кіші жүз]]дің [[Байұлы]] бірлестігіне кіреді. == Шығу тегі == Біз бұл руды [[Кіші жүз]] құрамында алғаш рет А. [[Левшин]]нен кездестіреміз.[[Тынышбаев|М.Тынышбаев]] келтірген шежіре бойынша, біз қызылқұрт руында [[емірей]], [[олжашы]], [[ерші]] деген үш тармақ болғанын көреміз. [[Бламберг]]тің материалдары мен ел арасынан біз жинаған мәліметтерге қарағанда, онда үшеу емес, қайта төрт тармақ кездеседі. Жоғарыда аталғандарынан басқа тағы да төртінші тармақ сүбе (саба) бар, мұны біз ең дұрысы деп санаймыз. Қызылқұрт руының таңба белгісі ([[Мейер]] бойынша), (Тынышбаев және архив материалдары бойынша), ұраны «[[Жиенбай]]». Таңбалардың әр түрлі болуы бұл рудың шыққан тегінің аралас екенін дәлелдейді. Ал оған қандай компоненттер кірген? Бұл жөнінде ең алдымен тым болмағанда қызылқұрттың тармақ ретінде Кіші жүздің тама руында бар екені және дәл сондай тармақтың ысты тайпасының (Ұлы жүз) ойық руында бар екені бойынша пікір айтуға болады. Бұл ретте олардың соңғылармен тіпті таңбасы да ұқсас (көсеу). Бұл екі жайт Қызылқұрт руы ысты тайпасынан шыққан және оның бір кезде бөлініп кеткен бөлігі [[Тама руы]]на тармақ ретінде қосылған деп кейбір анықтық үлесімен жорамалдауға мүмкіндік береді. Әрине, бұл ру қалыптасуының басқа нұсқалары да болуы мүмкін, өйткені оның шыққан тегі туралы біздің қолымызда анық мәліметтер жоқ, бірақ қандай жағдайда да Қызылқұрт, Тама және [[Ысты]] арасында туыстық барын теріске шығаруға болмайды. Қырғыздардың саруу тайпасында, жетіру бөлімшесінде қызылқұрт руы ұшырасады. Этнонимдердің сәйкес келуі кездейсоқтық па, әлде олардың туыстығын дәлелдей ме қазір мұны айту қиын. Бұл болашақтағы зерттеулердің мәселесі. Қызылқұрт руының басқа таңбалары ең алдымен басқа рулардан, атап айтқанда, таңбасы болып табылатын байбақты руынан, таңбасы болып табылатын масқар руынан және т. б. шыққандар да бар. Бұл күрделі атаудың екінші құрт бөлігі ертедегі тайпа аты. Бұған дейін ол "башқұрт" (басқұрт) және қазақ халқының Кіші жүз құрамындағы Қызылқұрт руының аттарында сақталған деп келді. Ал, Қарағанды облысындағы Егіндібұлақ ауданының орталығында тұратын Қорабаев Бекен қариядан жазып алған шежіреге қарағанда Қызылқұрт руы Орта жүздің Арғын тайпасында да бар көрінеді. Ол - Арғынның ішіне кіретін Бертістен тарайтын жеті ұрпақтың бірі. Құрт ертедегі түркі тілінде "қасқыр" деген мағынаны берген. Түрікмен тілінде қазір де (гуурт) қолданылады. Сөйтіп, башқұрт (басқұрт) - бас қасқыр, бас тайпа, ал, Қызылқұрт - қызыл қасқыр дегенді білдіретін тотемдік атаулар болып табылады.<ref>{{кітап|авторы=Дүйсен Жүнісов|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Өзен-көл атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы=Қазақстан|жыл=1991|томы= |беттері=|барлық беті=128|сериясы= |isbn=5-615-00842-2|тиражы= }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} * [[Ескендір Өтегенұлы Хасанғалиев]] * [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] * [[Біржан Ескендірұлы Хасанғалиев]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] ezw28xdvvgdk6d44s2kvflmdylakcen 0 7856 3600630 3526610 2026-05-06T08:33:25Z NomadAlshyn 172161 3600630 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Шеркеш | лақап_атауы = cеркеш, черкеш | таңбасы = | таңба_сипаттамасы = | ұраны = Шағырай | шығу_тегі = түркілердің [[Алшын]] тайпасынан тарайды, бейресми деректерде алтайлықтар арасында ''теркеш'' (бұрынғы ''[[Түркеш қағандығы|түркеш]]'') деген ру атауымен байланысы. | жүзі = [[Кіші жүз]] ([[Алшын]]) | тайпасы = [[Алшын]] - [[Байұлы]] рулық бірлестігі | бөлімдері = Қосым, Жауғашты, Қойыс, Шымбай, Сақау, Қылыш, Кестен, Шумақ, Қаракемпір ... | тараулары = ? | ақсақалы = Байбақты Қармысұлы, Елшібек, Шымбай, Шағырай Жәдікұлы, Алдияр. | қыстаулары = Астрахань облысы (Жайықтың Самар беті, Аштархан) | жайлаулары = Жайықтың жоғарғы ағысы | торабы = Кұлсары маңы }} '''Шеркеш''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. == Шығу тегі == ''Алтай кижи'' ұлты арасында ''теркеш'' (бұрынғы ''[[Түркеш қағандығы|түркеш]]'') деген тайпа атауымен байланысы. Шежіреге сәйкес, Шеркеш руы [[Алшын]] тайпасының [[Байұлы]] рулық бірлестігінен тарайды және Алтын Орда әмірі Алау батырдың ұрпағы болып табылады. Шеркештен құлақасқа, қойыс, шумақ, жауқашты, қылыш-кестен, қосым тарайды. Бұлардың ішіндегі Қосымы Шеркештің асырап алған киімді баласы болса керек. Алайда, Шеркештің ықыласы ауып, еншілес еткендіктен исі шеркештер Қосым ұрпағын аға тұтып, төрге отырғызады. Ел аузында "Қосым шеркеш емес, кәтеней қосым емес" деп айтылатын. Қазақ шежірелерінде Шеркешпен [[Алшын]]ның [[Есентемір]], [[Ысық]] тайпалары еншілес деп есептелінеді. Соған қарағанда, бұл ру бірлестіктерінің туыстығы ежелден сақталып келе жатыр. Яғни, аталмыш рулардың бәрі Алтын Орда әмірі Алаудан тарап, [[Алшын]] тайпасын құрайды. Таңбасына (бақанға ұқсас) қарап кейбір ғалымдар (Востров) бұлардың түп-төркіні [[найман]] болуы мүмкін деген мардымсыз болжам айтқан. Басқа бір зерттеушілер ысықтар [[Ыстықкөл]] маңайын мекендеген, атауын сол көлден, сонымен қатар “абыз“ сөзінен алады дейді. Қалай болғанда да, бұл бірлестіктер Түрік қағандығы, кейіннен Қыпшақ хандығы сынды мемлекеттер құрамына енген. Бірқатар ғалымдар Шеркешті черкестермен де байланыстырады. Олар бір-бірінен оғыз-қыпшақ заманында бөлініп кетуі де мүмкін. Серкеш (Шеркеш) руы өзбек-лоқайлар арасында кездеседі. Шеркештер туралы алғашқы мәліметтер А.Тевкелев, Ларионов рапортында, А.Левшин еңбегінде, кейінгі зерттеулерде ұшырасады. Оңтүстіктегі Шеркештер қоңырат, Ұлы жүздің бірқатар руларымен көршілес тұрған. Шеркештің басым бөлігі [[Жайық]] пен [[Еділ]] аралығын, Мыңтеке, Нарын құмдарын мекендеген. Атақты Шеркештер: [[Шағырай батыр Жәдікұлы]], Байбақты батыр, Қалиев Алдияр, [[Асанәлі Әшімұлы]], Салық Зиманов, Қуаныш Алдиев, Аман Сарбалин, Сенебаев Аманбек, [[Пернебай Дүйсенбин]].<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Шағырай батыр Жәдікұлы]] # [[Тимур Бекмамбетов]]<ref>http://informburo.kz/novosti/v-atyrau-timuru-bekmambetovu-prishlos-vspomnit-svoyu-rodinu-6687.html</ref> # [[Сәлима Базарғалиқызы Әліпова]] - [[Социалистік Еңбек Ері]] (1971) # [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] # [[Сағи Асанәліұлы Әшімов]] # [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] # [[Уәлитхан Танашев]] # [[Мақаш әкім]] # [[Тайыр Жарықұлы Жароков|Тайыр Жароков]] # [[Тұрлан батыр]] Қойыс # [[Еркебай Ишанұлы]] қосым # [[Мереке Мұташұлы Ғұмаров]] # [[Зұлқарнай Ғұмаров]] # [[Сәлима Базарғалиқызы Әліпова]] Сақау # [[Аманжан Сәулебайұлы Рысқали]] # [[Бергей Сәулебайұлы Рысқалиев]] # [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов]] # [[Әбу Сәрсенбаев]] # [[Мұқаш Атшыбаев]] # [[Беркінғали Атшыбаев]] # [[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков]] # [[Еркін Олегұлы Тапалов]] # [[Малтақан]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақ рулары}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] p1fpkw4zs0ezik26uu4rk7uy42ufiup 3600636 3600630 2026-05-06T08:35:59Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:Kaiyr|Kaiyr]] соңғы нұсқасына қайтарды 3526610 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Шеркеш | лақап_атауы = cеркеш, черкеш | таңбасы = | таңба_сипаттамасы = | ұраны = Шағырай | шығу_тегі = түркілердің [[Алшын]] тайпасынан тарайды, бейресми деректерде алтайлықтар арасында ''теркеш'' (бұрынғы ''[[Түркеш қағандығы|түркеш]]'') деген ру атауымен байланысы. | жүзі = [[Кіші жүз]] ([[Алшын]]) | тайпасы = [[Алшын]] - [[Байұлы]] рулық бірлестігі | бөлімдері = Қосым, Жауғашты, Қойыс, Шымбай, Сақау, Қылыш, Кестен, Шумақ, Қаракемпір ... | тараулары = ? | ақсақалы = Байбақты Қармысұлы, Елшібек, Шымбай, Шағырай Жәдікұлы, Алдияр. | қыстаулары = Астрахань облысы (Жайықтың Самар беті, Аштархан) | жайлаулары = Жайықтың жоғарғы ағысы | торабы = Кұлсары маңы }} [[Кіші жүз]]дің [[Байұлы]] бірлестігіне кіреді. [[Алшын]] тайпасынан тарайтын ру. == Шығу тегі == ''Алтай кижи'' ұлты арасында ''теркеш'' (бұрынғы ''[[Түркеш қағандығы|түркеш]]'') деген тайпа атауымен байланысы. Шежіреге сәйкес, Шеркеш руы [[Алшын]] тайпасының [[Байұлы]] рулық бірлестігінен тарайды және Алтын Орда әмірі Алау батырдың ұрпағы болып табылады. Шеркештен құлақасқа, қойыс, шумақ, жауқашты, қылыш-кестен, қосым тарайды. Бұлардың ішіндегі Қосымы Шеркештің асырап алған киімді баласы болса керек. Алайда, Шеркештің ықыласы ауып, еншілес еткендіктен исі шеркештер Қосым ұрпағын аға тұтып, төрге отырғызады. Ел аузында "Қосым шеркеш емес, кәтеней қосым емес" деп айтылатын. Қазақ шежірелерінде Шеркешпен [[Алшын]]ның [[Есентемір]], [[Ысық]] тайпалары еншілес деп есептелінеді. Соған қарағанда, бұл ру бірлестіктерінің туыстығы ежелден сақталып келе жатыр. Яғни, аталмыш рулардың бәрі Алтын Орда әмірі Алаудан тарап, [[Алшын]] тайпасын құрайды. Таңбасына (бақанға ұқсас) қарап кейбір ғалымдар (Востров) бұлардың түп-төркіні [[найман]] болуы мүмкін деген мардымсыз болжам айтқан. Басқа бір зерттеушілер ысықтар [[Ыстықкөл]] маңайын мекендеген, атауын сол көлден, сонымен қатар “абыз“ сөзінен алады дейді. Қалай болғанда да, бұл бірлестіктер Түрік қағандығы, кейіннен Қыпшақ хандығы сынды мемлекеттер құрамына енген. Бірқатар ғалымдар Шеркешті черкестермен де байланыстырады. Олар бір-бірінен оғыз-қыпшақ заманында бөлініп кетуі де мүмкін. Серкеш (Шеркеш) руы өзбек-лоқайлар арасында кездеседі. Шеркештер туралы алғашқы мәліметтер А.Тевкелев, Ларионов рапортында, А.Левшин еңбегінде, кейінгі зерттеулерде ұшырасады. Оңтүстіктегі Шеркештер қоңырат, Ұлы жүздің бірқатар руларымен көршілес тұрған. Шеркештің басым бөлігі [[Жайық]] пен [[Еділ]] аралығын, Мыңтеке, Нарын құмдарын мекендеген. Атақты Шеркештер: [[Шағырай батыр Жәдікұлы]], Байбақты батыр, Қалиев Алдияр, [[Асанәлі Әшімұлы]], Салық Зиманов, Қуаныш Алдиев, Аман Сарбалин, Сенебаев Аманбек, [[Пернебай Дүйсенбин]].<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Шағырай батыр Жәдікұлы]] # [[Тимур Бекмамбетов]]<ref>http://informburo.kz/novosti/v-atyrau-timuru-bekmambetovu-prishlos-vspomnit-svoyu-rodinu-6687.html</ref> # [[Сәлима Базарғалиқызы Әліпова]] - [[Социалистік Еңбек Ері]] (1971) # [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] # [[Сағи Асанәліұлы Әшімов]] # [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] # [[Уәлитхан Танашев]] # [[Мақаш әкім]] # [[Тайыр Жарықұлы Жароков|Тайыр Жароков]] # [[Тұрлан батыр]] Қойыс # [[Еркебай Ишанұлы]] қосым # [[Мереке Мұташұлы Ғұмаров]] # [[Зұлқарнай Ғұмаров]] # [[Сәлима Базарғалиқызы Әліпова]] Сақау # [[Аманжан Сәулебайұлы Рысқали]] # [[Бергей Сәулебайұлы Рысқалиев]] # [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов]] # [[Әбу Сәрсенбаев]] # [[Мұқаш Атшыбаев]] # [[Беркінғали Атшыбаев]] # [[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков]] # [[Еркін Олегұлы Тапалов]] # [[Малтақан]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақ рулары}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] svvy1j2gh68s6d6mpl0u47ofh2u9sq6 0 7857 3600638 3370043 2026-05-06T08:36:16Z NomadAlshyn 172161 3600638 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Тана | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Көсеу (әліп) | ұраны = Тана, Малайсары | шығу_тегі = Кіші Жүз, Байұлы | жүзі = Кіші жүз | тайпасы = Байұлы | бөлімдері = Бес сары, Асан, Қараман, Қалқаман, Қарақұнан, Жиембет, Жолымбет, Шолан. | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = ? | жайлаулары = Қазіргі Украинаның Дон өзенінен шығысқа қарай Ресейдің Ростов, Астрахань облыстары, Қазақстанның Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау облыстары | торабы = ? }} '''Тана''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. Таналардың атауы Тана (Дон) өзені атауынан шыққан. == Шығу тегі == Тана Кіші Жүздің Байұлысына кіріп, жетіге бөлінеді: Бес сары, Жиенбет, Ақымбет, Қалқаман, Қарақұнан, Асан, Шолан, Жолымбет, Қараман == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Жиембет жырау]] # [[Иса Қашқынбаев]] # [[Арыстан Жұмалиұлы]] жиембет # [[Жетпіс Құттыбайұлы]] # [[Қубала]] {{Div col end}} {{stub}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] n25if86x4f5uneghtyfddfog4o05btw 3600642 3600638 2026-05-06T08:38:02Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3370043 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы = Тана | лақап_атауы = | таңбасы = ? | таңба_сипаттамасы = Көсеу (әліп) | ұраны = Тана, Малайсары | шығу_тегі = Кіші Жүз, Байұлы | жүзі = Кіші жүз | тайпасы = Байұлы | бөлімдері = Бес сары, Асан, Қараман, Қалқаман, Қарақұнан, Жиембет, Жолымбет, Шолан. | тараулары = ? | ақсақалы = ? | қыстаулары = ? | жайлаулары = Қазіргі Украинаның Дон өзенінен шығысқа қарай Ресейдің Ростов, Астрахань облыстары, Қазақстанның Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау облыстары | торабы = ? }} '''Тана''' — [[Алшын]] тайпасының бір руы. Таналардың атауы Тана (Дон) өзені атауынан шыққан. == Шығу тегі == Тана Кіші Жүздің Байұлысына кіріп, жетіге бөлінеді: Бес сары, Жиенбет, Ақымбет, Қалқаман, Қарақұнан, Асан, Шолан, Жолымбет, Қараман == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Жиембет жырау]] # [[Иса Қашқынбаев]] # [[Арыстан Жұмалиұлы]] жиембет # [[Жетпіс Құттыбайұлы]] # [[Қубала]] {{Div col end}} {{stub}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] kfj6sekwa090wpctd03tf7i2509l9wm 8 9618 3600583 3552033 2026-05-06T05:58:36Z Arystanbek 14348 /* test */ 3600583 wikitext text/x-wiki == browsing-gadgets == * Navigation_popups[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util]|popups.js|navpop.css * GoogleTrans[ResourceLoader]|GoogleTrans.js * ReferenceTooltips[ResourceLoader]|ReferenceTooltips.js|ReferenceTooltips.css == default == * FreezeTopRow[ResourceLoader|default]|FreezeTopRow.css * featured-articles-links[ResourceLoader|default|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|type=general]|featured-articles-links.js|featured-articles-links.css * externalSearch[ResourceLoader|default|namespaces=-1]|externalSearch.js * lastedited[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util|rights=autoconfirmed]|lastedited&quickeditcounter.js * edittop[ResourceLoader|default|dependencies=user.options,mediawiki.util|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|edittop.js|edittop.css * tagadder[ResourceLoader|default|rights=autoconfirmed]|tagadder.js * copySectionLink[ResourceLoader|default||skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|rights=autoconfirmed]|copySectionLink.js|copySectionLink.css * show-sysop-activity[ResourceLoader|default|namespaces=2, 3, 4,5|type=general|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.page.ready]|show-sysop-activity.css|show-sysop-activity.js * VectorClassic[ResourceLoader|default|skins=vector]|VectorClassic.css * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions]|CatImport.js|CatImport.css == interface == * Disable access keys[ResourceLoader]|removeAccessKeys.js * LocalLiveClock[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|LocalLiveClock.js == edit == * wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js * ProveIt[ResourceLoader]|ProveIt.js * wikibugs[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.user, jquery.ui|type=general]|JsMwApi.js|wikibugs.js|wikibugs.css * QuestionForm[ResourceLoader|default]|QuestionForm.js|QuestionForm.css * libExtraUtil[ResourceLoader|hidden]|libExtraUtil.js * ToDoLister[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.api, ext.gadget.libExtraUtil]|ToDoLister-i18n.js|ToDoLister-core.js * HotCat[ResourceLoader|rights=upload|default]|HotCat.js * CategoryMaster[ResourceLoader|default|rights=rollback|dependencies=mediawiki.util]|CategoryMaster.js|CategoryMaster.css * Cat-a-lot[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|rights=rollback]|Cat-a-lot.js == appearance == * CollapsibleNav[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.cookie,jquery.makeCollapsible|skins=vector]|CollapsibleNav.js|CollapsibleNav.css * dark-mode-toggle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api,mediawiki.Uri,mediawiki.storage|peers=dark-mode-toggle-pagestyles]|dark-mode-toggle.js * dark-mode-toggle-pagestyles [hidden|skins=vector,monobook]|dark-mode-toggle-pagestyles.css == advanced == * ShowMessageNames[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|ShowMessageNames.js == test == * mobile-sidebar[ResourceLoader]|mobile-sidebar.js * dark-mode[ResourceLoader]|dark-mode.css * WikiToast[ResourceLoader|hidden|dependencies=mediawiki.notify,mediawiki.util]|WikiToast.js|WikiToast.css nn6sgjgg2k8qrzumn67prqgxjvephtt 3600592 3600583 2026-05-06T06:15:20Z Arystanbek 14348 /* default */ 3600592 wikitext text/x-wiki == browsing-gadgets == * Navigation_popups[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util]|popups.js|navpop.css * GoogleTrans[ResourceLoader]|GoogleTrans.js * ReferenceTooltips[ResourceLoader]|ReferenceTooltips.js|ReferenceTooltips.css == default == * FreezeTopRow[ResourceLoader|default]|FreezeTopRow.css * featured-articles-links[ResourceLoader|default|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|type=general]|featured-articles-links.js|featured-articles-links.css * externalSearch[ResourceLoader|default|namespaces=-1]|externalSearch.js * lastedited[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util|rights=autoconfirmed]|lastedited&quickeditcounter.js * edittop[ResourceLoader|default|dependencies=user.options,mediawiki.util|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|edittop.js|edittop.css * tagadder[ResourceLoader|default|rights=autoconfirmed]|tagadder.js * copySectionLink[ResourceLoader|default||skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|rights=autoconfirmed]|copySectionLink.js|copySectionLink.css * show-sysop-activity[ResourceLoader|default|namespaces=2, 3, 4,5|type=general|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.page.ready]|show-sysop-activity.css|show-sysop-activity.js * VectorClassic[ResourceLoader|default|skins=vector]|VectorClassic.css * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css == interface == * Disable access keys[ResourceLoader]|removeAccessKeys.js * LocalLiveClock[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|LocalLiveClock.js == edit == * wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js * ProveIt[ResourceLoader]|ProveIt.js * wikibugs[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.user, jquery.ui|type=general]|JsMwApi.js|wikibugs.js|wikibugs.css * QuestionForm[ResourceLoader|default]|QuestionForm.js|QuestionForm.css * libExtraUtil[ResourceLoader|hidden]|libExtraUtil.js * ToDoLister[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.api, ext.gadget.libExtraUtil]|ToDoLister-i18n.js|ToDoLister-core.js * HotCat[ResourceLoader|rights=upload|default]|HotCat.js * CategoryMaster[ResourceLoader|default|rights=rollback|dependencies=mediawiki.util]|CategoryMaster.js|CategoryMaster.css * Cat-a-lot[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|rights=rollback]|Cat-a-lot.js == appearance == * CollapsibleNav[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.cookie,jquery.makeCollapsible|skins=vector]|CollapsibleNav.js|CollapsibleNav.css * dark-mode-toggle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api,mediawiki.Uri,mediawiki.storage|peers=dark-mode-toggle-pagestyles]|dark-mode-toggle.js * dark-mode-toggle-pagestyles [hidden|skins=vector,monobook]|dark-mode-toggle-pagestyles.css == advanced == * ShowMessageNames[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|ShowMessageNames.js == test == * mobile-sidebar[ResourceLoader]|mobile-sidebar.js * dark-mode[ResourceLoader]|dark-mode.css * WikiToast[ResourceLoader|hidden|dependencies=mediawiki.notify,mediawiki.util]|WikiToast.js|WikiToast.css cumw5q1up0xeamgwpmhf22s5frs2ngz 3600593 3600592 2026-05-06T06:23:07Z Arystanbek 14348 /* test */ 3600593 wikitext text/x-wiki == browsing-gadgets == * Navigation_popups[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util]|popups.js|navpop.css * GoogleTrans[ResourceLoader]|GoogleTrans.js * ReferenceTooltips[ResourceLoader]|ReferenceTooltips.js|ReferenceTooltips.css == default == * FreezeTopRow[ResourceLoader|default]|FreezeTopRow.css * featured-articles-links[ResourceLoader|default|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|type=general]|featured-articles-links.js|featured-articles-links.css * externalSearch[ResourceLoader|default|namespaces=-1]|externalSearch.js * lastedited[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util|rights=autoconfirmed]|lastedited&quickeditcounter.js * edittop[ResourceLoader|default|dependencies=user.options,mediawiki.util|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|edittop.js|edittop.css * tagadder[ResourceLoader|default|rights=autoconfirmed]|tagadder.js * copySectionLink[ResourceLoader|default||skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|rights=autoconfirmed]|copySectionLink.js|copySectionLink.css * show-sysop-activity[ResourceLoader|default|namespaces=2, 3, 4,5|type=general|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.page.ready]|show-sysop-activity.css|show-sysop-activity.js * VectorClassic[ResourceLoader|default|skins=vector]|VectorClassic.css * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css == interface == * Disable access keys[ResourceLoader]|removeAccessKeys.js * LocalLiveClock[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|LocalLiveClock.js == edit == * wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js * ProveIt[ResourceLoader]|ProveIt.js * wikibugs[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.user, jquery.ui|type=general]|JsMwApi.js|wikibugs.js|wikibugs.css * QuestionForm[ResourceLoader|default]|QuestionForm.js|QuestionForm.css * libExtraUtil[ResourceLoader|hidden]|libExtraUtil.js * ToDoLister[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.api, ext.gadget.libExtraUtil]|ToDoLister-i18n.js|ToDoLister-core.js * HotCat[ResourceLoader|rights=upload|default]|HotCat.js * CategoryMaster[ResourceLoader|default|rights=rollback|dependencies=mediawiki.util]|CategoryMaster.js|CategoryMaster.css * Cat-a-lot[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|rights=rollback]|Cat-a-lot.js == appearance == * CollapsibleNav[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.cookie,jquery.makeCollapsible|skins=vector]|CollapsibleNav.js|CollapsibleNav.css * dark-mode-toggle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api,mediawiki.Uri,mediawiki.storage|peers=dark-mode-toggle-pagestyles]|dark-mode-toggle.js * dark-mode-toggle-pagestyles [hidden|skins=vector,monobook]|dark-mode-toggle-pagestyles.css == advanced == * ShowMessageNames[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|ShowMessageNames.js == test == * mobile-sidebar[ResourceLoader]|mobile-sidebar.js * dark-mode[ResourceLoader]|dark-mode.css * WikiToast[ResourceLoader|hidden|dependencies=mediawiki.notification,mediawiki.util]|WikiToast.js|WikiToast.css scc16o5hrl0ok23jj21mj1k9sid3xlj 3600611 3600593 2026-05-06T07:56:23Z Arystanbek 14348 /* test */ 3600611 wikitext text/x-wiki == browsing-gadgets == * Navigation_popups[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util]|popups.js|navpop.css * GoogleTrans[ResourceLoader]|GoogleTrans.js * ReferenceTooltips[ResourceLoader]|ReferenceTooltips.js|ReferenceTooltips.css == default == * FreezeTopRow[ResourceLoader|default]|FreezeTopRow.css * featured-articles-links[ResourceLoader|default|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|type=general]|featured-articles-links.js|featured-articles-links.css * externalSearch[ResourceLoader|default|namespaces=-1]|externalSearch.js * lastedited[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util|rights=autoconfirmed]|lastedited&quickeditcounter.js * edittop[ResourceLoader|default|dependencies=user.options,mediawiki.util|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|edittop.js|edittop.css * tagadder[ResourceLoader|default|rights=autoconfirmed]|tagadder.js * copySectionLink[ResourceLoader|default||skins=vector,vector-2022,monobook,timeless|rights=autoconfirmed]|copySectionLink.js|copySectionLink.css * show-sysop-activity[ResourceLoader|default|namespaces=2, 3, 4,5|type=general|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.page.ready]|show-sysop-activity.css|show-sysop-activity.js * VectorClassic[ResourceLoader|default|skins=vector]|VectorClassic.css * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css == interface == * Disable access keys[ResourceLoader]|removeAccessKeys.js * LocalLiveClock[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|LocalLiveClock.js == edit == * wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js * ProveIt[ResourceLoader]|ProveIt.js * wikibugs[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.user, jquery.ui|type=general]|JsMwApi.js|wikibugs.js|wikibugs.css * QuestionForm[ResourceLoader|default]|QuestionForm.js|QuestionForm.css * libExtraUtil[ResourceLoader|hidden]|libExtraUtil.js * ToDoLister[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util, mediawiki.api, ext.gadget.libExtraUtil]|ToDoLister-i18n.js|ToDoLister-core.js * HotCat[ResourceLoader|rights=upload|default]|HotCat.js * CategoryMaster[ResourceLoader|default|rights=rollback|dependencies=mediawiki.util]|CategoryMaster.js|CategoryMaster.css * Cat-a-lot[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|rights=rollback]|Cat-a-lot.js == appearance == * CollapsibleNav[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.cookie,jquery.makeCollapsible|skins=vector]|CollapsibleNav.js|CollapsibleNav.css * dark-mode-toggle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api,mediawiki.Uri,mediawiki.storage|peers=dark-mode-toggle-pagestyles]|dark-mode-toggle.js * dark-mode-toggle-pagestyles [hidden|skins=vector,monobook]|dark-mode-toggle-pagestyles.css == advanced == * ShowMessageNames[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|ShowMessageNames.js == test == * mobile-sidebar[ResourceLoader]|mobile-sidebar.js * dark-mode[ResourceLoader]|dark-mode.css * WikiToast[ResourceLoader|hidden|dependencies=mediawiki.notification,oojs-ui-widgets]|WikiToast.js|WikiToast.css 7sy7icpwpdfjkmutzhikhdajuf65tlr 0 9738 3600229 3542616 2026-05-05T12:21:46Z Таттибаева Гулжас 179345 3600229 wikitext text/x-wiki {{Жаңарту}} '''«Жас Алаш»''' — жастарға арналған қазақ тілінде басылатын қоғамдық-саяси газет, әрі жастарға арналған ең байырғы басылым.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> 1921 жылдан бері жұмыс істейді, аптасына 2 рет шығады. Негізін қалаушысы — [[Ғани Мұратбаев]]. Кеңестік уақытта "Лениншіл жас" деген атаумен шығып тұрған. == Тарихы == Алғашқы саны 1921-нші жылы 22-ншы наурызда [[Ташкент|Ташкент қаласында]] жарық көрді. Газетті Түркістан АКСР комсомол ұйымының көшбасшысы [[Ғани Мұратбаев|Ғ.Мұратбаев]]<nowiki/>ұйымдастырды. Сонда Мұратбаев өзі бас редактор қызметіне кіріссе, жауапты хатшысы [[Ілияс Жансүгіров|І.Жансүгіров]] болды. Бұл газетке [[Алаш қозғалысы|"Алаш" қозғалысы]] ықпал етеді деген сылтаумен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес үкіметі]] газетті жабуды ұйғарады. Сөйтіп, жарты жыл ғана жұмыс жасап, "Жас Алаш" газеті жабылды. Бұл уақытта басылым әртүрлі атаумен шыға бастаған. Мәселен, Түркістан қазақтарына арналған '''“Жас қайрат” атты газет''' (1922-1924, 1925-1926) пен '''журнал''' (1924-1925) шығып тұрды. "Жас қайрат" журналы [[Орынбор|Орынборда]], кейін [[Қызылорда|Қызылордада]] басылып жатқан. Бұл журнал 1926 жылға дейін жұмыс істеп тұрды. Оған қоса, 1922 жылы Орынборда жастарға арналған '''"Өртең" газеті''' шығып, аз ғана уақыттан соң жабылды. "Өртеңнің" орнына 1923 жылы "Жас қазақ" журналы шыға бастаған. Журнал арқылы хабар таратудың тиімсіздігіне байланысты басылымның жабылып қалмауын ойлаған [[Смағұл Сәдуақасов|С.Сәдуақасов]]. [[Ахмет Байтұрсынұлы|А.Байтұрсынұлы]], [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин|Б.Майлин]], [[Сәкен Сейфуллин|С.Сейфуллин]], [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М.Әуезов]], [[Жүсіпбек Аймауытов|Ж.Аймауытов]] бастаған қазақ қайраткерлері 1924 жылғы 8 ақпаннан бастап [[Егемен Қазақстан|"Еңбекші қазақ"]] газетінің бір бетін '''“Лениншіл жас”''' деген атпен қосымша ретінде шығарған. 1925 жылдан бастап '''"Жас қазақ" газеті''' болып шыға бастаған. 1926 жылы "Жас қазақ" пен "Жас қайрат" басылымдары біріктіріліп, '''"Лениншіл жас" журналы''' болып шыға бастады. Сөйтіп, 1926 жылғы қарашадан бастап бұл журнал жастарға арналған қазақ тіліндегі жалғыз басылымға айналды. 1927 жылы 22 қыркүйектен '''“Лениншіл жас” газеті''' болып шыға бастады. Бұл басылым қай кезде де қазақ жастарының азамат болып қалыптасуына үлкен еңбек сіңірді. 1991 жылы газетке '''“Жас Алаш”''' атауы қайтарылды. Қазір газет өзінің қызметін жалғастырып жатыр. 2009 жылы газеттің веб-сайты ашылды.<ref>https://abai.kz/post/2273</ref> == Газет туралы == Бүгін де бұл басылымнан тұрмыс-тіршілігіміздің сан-саласын қамтыған өткір де өзекті дүниелерді оқуға болады. «Жас Алашта» күнделікті жаңалықтармен қатар, саясат пен экономика, әдебиет пен мәдениет, өндіріс пен экология, қылмыс және заң, қаржы және басқару жүйесі, маркетинг пен менеджмент, білім беру мен денсаулық сақтау, өнер мен өзге де тақырыптарды қамтыған мақалалар тұрақты жарияланады. «Студент», «Ырғақ», «Мыңнан бір мезет», «Отбасы» атты қосымшалары бар. Еліміздің түкпір-түкпірінен келетін оқырман хаттары «Мақатаев-22» бетінде жарияланатын болса, әр саланың қайраткер тұлғалары мен сарапшы мамандардың сұхбаты «Ашық әңгіме», «Екеуара әңгіме» айдарларымен беріліп тұрды. «Жас Алаштың» өзіне тән ең бірінші сипаты — оның өткірлігі мен турашылдығы, жаңашылдығы мен тапқырлығы. Ақпаратты мейлінше объективті беруі және мәселелерге жаңаша көзқараспен келіп, терең сараптауы «Жас Алашты» ақпараттық кеңістіктегі беделді басылымға айналдырып, кәсіби газет деңгейіне көтерді. «Әлеуметтік технологиялар орталығы» жүргізген маркетингтік зерттеулердің нәтижесіне сүйенсек, «Жас Алаш» — 15 жастағы жасөспірімдерден бастап, алпыстан асқан ақсақалдарға дейінгі аралықтағылардың сұранысына ие, беделді әрі жаңашыл басылым. Басылымның негізгі оқырмандары — жоғары білімді азаматтар, жоғары оқу орындарының студенттері, әр деңгейдегі Мемлекеттік басқару органдарының басшылары мен қызметкерлері, зиялы қауым өкілдері мен қарапайым ауыл тұрғындары. == Марапаттары == «Жас Алаш» әртүрлі қоғамдық және халықаралық ұйымдар тарапынан берілетін сый-сияпат, мақтау-марапаттан да кенде емес. 2000-ншы жылғы «Алтын жұлдыз» байқауында «Қазақстандағы ең үздік газет» атанды. 2004 жылы «Жыл таңдауын» жеңіп алды. Үш жыл қатарынан «Жас Алаштың» тілшілері «Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты» атанды. Алтынбек Сәрсенбайұлы атындағы журналистика және саяси публицистика саласы бойынша берілетін алғашқы сыйлық та «Жас Алашқа» бұйырды. Беделді рейтинг агенттіктері жүргізетін зерттеулер нәтижесінде «Жас Алаш» қазақ және орыс тілдеріндегі басылымдарды қоса есептегенде, объективті ақпарат тарататын беделді басылымдардың алғашқы үштігіне кірді. Газеттің сайты — дербес интернет басылым. Басылым бетінде жарық көрген мақалалар интернетте де жарияланады. Сонымен қатар жедел жаңалықтар мен онлайн қызметі енгізілген. Қазіргі таңда газеттің интернет нұсқасында мақалалар толық жарияланбайды. Материалдардың рейтингін анықтауға да мүмкіндік туып отыр. Ауылдық жерлер мен шағын қалаларда «Жас Алашты» қолдан-қолға алып оқу дағдыға айналған. Газеттің бір нөмірін кемінде 150 мың адам оқиды. Ал жарты жылдағы оқырман саны 8 миллионнан асты. == Таратылуы == * Жазылым бойынша — 87 % * Бөлшек саудада— 13 % * Ұжымдық жазылуда — 9 % * Жеке жазылуда — 78 % * VІP-таратылуы — 3,4 % (Президент әкімшілігі, Үкімет және Парламент, амақтардағы ірі өнеркәсіп орындары, отандық және шетелдік ірі компаниялар, елшіліктер, телерадио және баспа ұйымдары). Газет жазылу және бөлшек сауда жолымен тарайды. '''Газетті тарататындар:''' «Қазпошта», «Евразия-пресс», «Эврика-пресс», «Kazpress», «Жастар-2005», «Ернур-пресс», «Туран-пресс», «Төле би-пресс» және тағы басқалар. «Жас Алашты» Қазақстандағы барлық газет-журнал дүңгіршектерінен сатып алуға болыды. Басылымның құрылтайшысы — «Жас Алаш» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Есепке қойылғандығы жөніндегі куәлікті Қазақстанның ақпарат министрлігі берген, № 4361-г. 31.10.2003 жыл. Газет Алматы қаласында басылады, республиканың түкпір-түкпіріне тарайды. Аптасына екі рет — сейсенбі және бейсенбі күндері шығады. Форматы — А2, көлемі — 6 бет. Апталық таралымы — 140 000. == Бас редакторлары == # [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза|Шерхан Мұртаза]] (1963—1970) # [[Сейдахмет Бердіқұлов]] (1970—1986) # [[Уәлихан Қалижан]] (1986—1994) # [[Төрехан Рысбекұлы Данияров|Төрехан Данияров]] (1994—1996) # [[Нұртөре Байтелесұлы Жүсіп|Нұртөре Жүсіп]] (1996—2002) # [[Жүсіпбек Қорғасбек]] (2002—2008) # Рысбек Сәрсенбай (2008—2017) # Нұрлан Сәрсенбаев (2017) # Руслан Ербота (2017—2020) # Инга Иманбай (2020) # Қайрат Мәтіреков (2020—2023) # Алмас Нүсіп (2023—2025) # Ерік Рахым (2025–) == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.zhasalash.kz Ресми торабы ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080310003957/http://www.zhasalash.kz/ |date=2008-03-10 }} ==Дереккөздер== <references/>{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан газеттері]] dwcexjugm9z3lh0cyp5xtrn6o1vhuo2 3600284 3600229 2026-05-05T13:41:24Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:~2026-47598-5|~2026-47598-5]] соңғы нұсқасына қайтарды 3542616 wikitext text/x-wiki {{Жаңарту}} '''«Жас Алаш»''' — жастарға арналған қазақ тілінде басылатын қоғамдық-саяси газет, әрі жастарға арналған ең байырғы басылым.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> 1921 жылдан бері жұмыс істейді, аптасына 2 рет шығады. Негізін қалаушысы — [[Ғани Мұратбаев]]. Кеңестік уақытта "Лениншіл жас" деген атаумен шығып тұрған. == Тарихы == Алғашқы саны 1921 жылы 22 наурызда [[Ташкент|Ташкент қаласында]] жарық көрді. Газетті Түркістан АКСР комсомол ұйымының көшбасшысы [[Ғани Мұратбаев|Ғ.Мұратбаев]]<nowiki/>ұйымдастырды. Сонда Мұратбаев өзі бас редактор қызметіне кіріссе, жауапты хатшысы [[Ілияс Жансүгіров|І.Жансүгіров]] болды. Бұл газетке [[Алаш қозғалысы|"Алаш" қозғалысы]] ықпал етеді деген сылтаумен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңес үкіметі]] газетті жабуды ұйғарады. Сөйтіп, жарты жыл ғана жұмыс істеп, "Жас Алаш" газеті жабылды. Бұл уақытта басылым әртүрлі атаумен шыға бастаған. Мәселен, Түркістан қазақтарына арналған '''“Жас қайрат” атты газет''' (1922-1924, 1925-1926) пен '''журнал''' (1924-1925) шығып тұрды. "Жас қайрат" журналы [[Орынбор|Орынборда]], кейін [[Қызылорда|Қызылордада]] басылып жатқан. Бұл журнал 1926 жылға дейін істеп тұрды. Оған қоса, 1922 жылы Орынборда жастарға арналған '''"Өртең" газеті''' шығып, аз ғана уақыттан соң жабылды. "Өртеңнің" орнына 1923 жылы "Жас қазақ" журналы шыға бастаған. Журнал арқылы хабар таратудың тиімсіздігіне байланысты басылымның жабылып қалмауын ойлаған [[Смағұл Сәдуақасов|С.Сәдуақасов]]. [[Ахмет Байтұрсынұлы|А.Байтұрсынұлы]], [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин|Б.Майлин]], [[Сәкен Сейфуллин|С.Сейфуллин]], [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М.Әуезов]], [[Жүсіпбек Аймауытов|Ж.Аймауытов]] бастаған қазақ қайраткерлері 1924 жылғы 8 ақпаннан бастап [[Егемен Қазақстан|"Еңбекші қазақ"]] газетінің бір бетін '''“Лениншіл жас”''' деген атпен қосымша ретінде шығарған. 1925 жылдан бастап '''"Жас қазақ" газеті''' болып шыға бастаған. 1926 жылы "Жас қазақ" пен "Жас қайрат" басылымдары біріктіріліп, '''"Лениншіл жас" журналы''' болып шыға бастады. Сөйтіп, 1926 жылғы қарашадан бастап бұл журнал жастарға арналған қазақ тіліндегі жалғыз басылымға айналды. 1927 жылы 22 қыркүйектен '''“Лениншіл жас” газеті''' болып шыға бастады. Бұл басылым қай кезде де қазақ жастарының азамат болып қалыптасуына үлкен еңбек сіңірді. 1991 жылы газетке '''“Жас Алаш”''' атауы қайтарылды. Қазір газет өзінің қызметін жалғастырып жатыр. 2009 жылы газеттің веб-сайты ашылды.<ref>https://abai.kz/post/2273</ref> == Газет туралы == Бүгін де бұл басылымнан тұрмыс-тіршілігіміздің сан-саласын қамтыған өткір де өзекті дүниелерді оқуға болады. «Жас Алашта» күнделікті жаңалықтармен қатар, саясат пен экономика, әдебиет пен мәдениет, өндіріс пен экология, қылмыс және заң, қаржы және басқару жүйесі, маркетинг пен менеджмент, білім беру мен денсаулық сақтау, өнер мен өзге де тақырыптарды қамтыған мақалалар тұрақты жарияланады. «Студент», «Ырғақ», «Мыңнан бір мезет», «Отбасы» атты қосымшалары бар. Еліміздің түкпір-түкпірінен келетін оқырман хаттары «Мақатаев-22» бетінде жарияланатын болса, әр саланың қайраткер тұлғалары мен сарапшы мамандардың сұхбаты «Ашық әңгіме», «Екеуара әңгіме» айдарларымен беріліп тұрды. «Жас Алаштың» өзіне тән ең бірінші сипаты — оның өткірлігі мен турашылдығы, жаңашылдығы мен тапқырлығы. Ақпаратты мейлінше объективті беруі және мәселелерге жаңаша көзқараспен келіп, терең сараптауы «Жас Алашты» ақпараттық кеңістіктегі беделді басылымға айналдырып, кәсіби газет деңгейіне көтерді. «Әлеуметтік технологиялар орталығы» жүргізген маркетингтік зерттеулердің нәтижесіне сүйенсек, «Жас Алаш» — 15 жастағы жасөспірімдерден бастап, алпыстан асқан ақсақалдарға дейінгі аралықтағылардың сұранысына ие, беделді әрі жаңашыл басылым. Басылымның негізгі оқырмандары — жоғары білімді азаматтар, жоғары оқу орындарының студенттері, әр деңгейдегі мемлекеттік басқару органдарының басшылары мен қызметкерлері, зиялы қауым өкілдері мен қарапайым ауыл тұрғындары. == Марапаттары == «Жас Алаш» әртүрлі қоғамдық және халықаралық ұйымдар тарапынан берілетін сый-сияпат, мақтау-марапаттан да кенде емес. 2000 жылғы «Алтын жұлдыз» байқауында «Қазақстандағы ең үздік газет» атанды. 2004 жылы «Жыл таңдауын» жеңіп алды. Үш жыл қатарынан «Жас Алаштың» тілшілері «Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты» атанды. Алтынбек Сәрсенбайұлы атындағы журналистика және саяси публицистика саласы бойынша берілетін алғашқы сыйлық та «Жас Алашқа» бұйырды. Беделді рейтинг агенттіктері жүргізетін зерттеулер нәтижесінде «Жас Алаш» қазақ және орыс тілдеріндегі басылымдарды қоса есептегенде, объективті ақпарат тарататын беделді басылымдардың алғашқы үштігіне кірді. Газеттің сайты — дербес интернет басылым. Басылым бетінде жарық көрген мақалалар интернетте де жарияланады. Сонымен қатар жедел жаңалықтар мен онлайн қызметі енгізілген. Қазіргі таңда газеттің интернет нұсқасында мақалалар толық жарияланбайды. Материалдардың рейтингін анықтауға да мүмкіндік туып отыр. Ауылдық жерлер мен шағын қалаларда «Жас Алашты» қолдан-қолға алып оқу дағдыға айналған. Газеттің бір нөмірін кемінде 150 мың адам оқиды. Ал жарты жылдағы оқырман саны 8 миллионнан асты. == Таратылуы == * Жазылым бойынша — 87 % * Бөлшек саудада— 13 % * Ұжымдық жазылуда — 9 % * Жеке жазылуда — 78 % * VІP-таратылуы — 3,4 % (Президент әкімшілігі, Үкімет және Парламент, амақтардағы ірі өнеркәсіп орындары, отандық және шетелдік ірі компаниялар, елшіліктер, телерадио және баспа ұйымдары). Газет жазылу және бөлшек сауда жолымен тарайды. '''Газетті тарататындар:''' «Қазпошта», «Евразия-пресс», «Эврика-пресс», «Kazpress», «Жастар-2005», «Ернур-пресс», «Туран-пресс», «Төле би-пресс» және тағы басқалар. «Жас Алашты» Қазақстандағы барлық газет-журнал дүңгіршектерінен сатып алуға болыды. Басылымның құрылтайшысы — «Жас Алаш» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Есепке қойылғандығы жөніндегі куәлікті Қазақстанның ақпарат министрлігі берген, № 4361-г. 31.10.2003 жыл. Газет Алматы қаласында басылады, республиканың түкпір-түкпіріне тарайды. Аптасына екі рет — сейсенбі және бейсенбі күндері шығады. Форматы — А2, көлемі — 6 бет. Апталық таралымы — 140 000. == Бас редакторлары == # [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза|Шерхан Мұртаза]] (1963—1970) # [[Сейдахмет Бердіқұлов]] (1970—1986) # [[Уәлихан Қалижан]] (1986—1994) # [[Төрехан Рысбекұлы Данияров|Төрехан Данияров]] (1994—1996) # [[Нұртөре Байтелесұлы Жүсіп|Нұртөре Жүсіп]] (1996—2002) # [[Жүсіпбек Қорғасбек]] (2002—2008) # Рысбек Сәрсенбай (2008—2017) # Нұрлан Сәрсенбаев (2017) # Руслан Ербота (2017—2020) # Инга Иманбай (2020) # Қайрат Мәтіреков (2020—2023) # Алмас Нүсіп (2023—2025) # Ерік Рахым (2025–) == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.zhasalash.kz Ресми торабы ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080310003957/http://www.zhasalash.kz/ |date=2008-03-10 }} ==Дереккөздер== <references/>{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан газеттері]] c7rfdpmfn5c6mltfmm9uxuikqjj0yoe 0 9958 3600628 3404927 2026-05-06T08:32:23Z NomadAlshyn 172161 3600628 wikitext text/x-wiki '''Байбақты''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. [[Шежіре]] бойынша, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. [[Қынық]], Жауғашты, [[Күшпен]], [[Бұғанай]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], Сырым, [[Батақ]] аталарына бөлінеді. Батақтан: Сасай, Жанбақты, Құдайназар, Сүгір, Жауғашты, Дауымшар, Жаманке, Бұғанай, Шолпан, Тоқсаба, Қоянқашу, Құлшық, Олжаорыс, ал Қынықтан: Шекеу, Еділбай, Жайылған, Құлсүйіндік, Қырықтық, Шомаш, Бақан, Алыс, ал Жауғаштыдан: Қожакелді, Жүлке, Әліғұл, Жарлқас-Қарақұдас, Қожагелдіден, Әлғұлдан, Жүлкеден тараған ұрпақтар БҚО Жаңақалада тұрады. (Жүлкелер Дүйсековтер, Байғалиевтар, Байтұрғановтар, Бекболатовтар, Сисеновтар) Әлтекеден: Андас, Мамат, Жабағы, Назарымбет, Кеңшарбақ Боран, Сейдахмет, Қалматай аталары, 1801 жылы құрылған Бөкей Ордасына (барлығы 16 025 жан) көшіп келген. Ертеде [[Еділ]] мен [[Жайық]] өзендері аралығын қоныстанған. Сондай-ақ, [[Ресей]]дің кейбір облыстарында да ұшырасады. Байбақты руынан атақты Жауғашты, [[Күшпен]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], [[Сырым]], т.б. [[би]]лер мен [[батыр]]лар шыққан. [[Ұран]]ы — [[Дәуқара]], [[таңба]]сы — бақан, шалғы орақ, тағы екеуі бар. Біздің ойымызша, Байбақты [[руы]]ның тарихы өте қызықты. Айтар болсақ, [[Кіші жүз]] руларының көпшілігі сияқты, бұл рудың да шығу тарихы осы уақытқа дейін айқын болмай қалып өтыр. Байбақты руының шежіресін қарастыра келгенде, тоқсаба оның төртінші ұрпағы болып келетінін көреміз. Осыған байлаиысты XV ғасырдағы орыс деректемелерінде және Бейбарыс пен [[Ибн-Халдуң]]да бар ертедегі қыпшаңтардың тоқсаба руы туралы мағлұмат қызықты, онда тоқсаба руы бірініні болып көрсетіледі. Бұл жайт бізге бүкіл байбақты руы болмаса да, оның әлде бір бөлігі ертедегі қыпшақтардан шыққан деп жорамалдауға мүмкіндік береді, оның үстіне неғұрлым кейінгі кездегі қыпшақтарда тоқсаба руы жоқ. Басқа да көптеген қыпшақ тайпалары сияқты, тоқсабаның кейіннен Кіші жүз құрамына, ал бір бөлігі ішінде Қыпшақ руы бар қарақалпақ халқына енгені анық; соңғыларының ұраны Тоқсаба болып табылады. Ал рудың жаңа атауы (Байбақты) шынында да жиі жорамал болып келгеніндей, кейіннен пайда болуы мүмкін. Ертедегі деректемелерде Байбақты руы туралы айтылмауын, бәлкім, осымен түсіндіруге болар. Байбақты руының таңба белгілері: және (Тынышбаев бойынша). И. Мейер де бір ғана белгісін келтіреді. Таңбалардың осы әр алуан түрін мұқият қараған кезде олардың бәрі бірдей ұқсас екені және біреулерінде кішкене сызықшалардың негізгі сызыққа тік бүрышпен, ал басқаларында қиғашталып келуімен ғана ерекшелеттеді. Байбақты руының ұраны «Дәуқара», бізге Н.И. Гродеков пен М. Тынышбаевтың деректері бойынша ғана мәлім.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том; Вяткин М.П., Сырым батыр, М.—Л., 1947; Атшыбаев Ә., Кіші жүз шежіресі, А., 1996</ref> == ДНК-анализ == Ү гаплогруппасы C-М48<ref>http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528175938/http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 |date=2015-05-28 }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Сырым Датұлы]] # [[Қаржауұлы Науша]] # [[Қазы би]] # [[Есен Шегірейұлы Орақбаев]] источник? # [[Жұбан Молдағалиев]] # [[Қадыр Мырза Әлі]] # [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] # [[Шора Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Болат Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Шамғали Харесұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Сатиев Қуанышқали]] Шекеу # [[Дәуқара Қарақожаұлы]] # [[Роза Үмбетқызы Жаманова]] # [[Хамза Ихсанұлы Есенжанов]] # [[Дамир Амагелдіұлы Исмағұл]] {{Div col end}} ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] [[http://bibliotekar.kz/istorija-kazahstana-za-8-klass-hviii-v-1/2-o-massovom-perehode-kazahov-vo-glave-s.html]] {{stub}} 4hx4u10cfb8q941ecubhfvln0w8xs0a 3600637 3600628 2026-05-06T08:36:01Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3404927 wikitext text/x-wiki '''Байбақты''' — қазақ халқының құрамындағы [[ру]]. [[Шежіре]] бойынша, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. [[Қынық]], Жауғашты, [[Күшпен]], [[Бұғанай]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], Сырым, [[Батақ]] аталарына бөлінеді. Батақтан: Сасай, Жанбақты, Құдайназар, Сүгір, Жауғашты, Дауымшар, Жаманке, Бұғанай, Шолпан, Тоқсаба, Қоянқашу, Құлшық, Олжаорыс, ал Қынықтан: Шекеу, Еділбай, Жайылған, Құлсүйіндік, Қырықтық, Шомаш, Бақан, Алыс, ал Жауғаштыдан: Қожакелді, Жүлке, Әліғұл, Жарлқас-Қарақұдас, Қожагелдіден, Әлғұлдан, Жүлкеден тараған ұрпақтар БҚО Жаңақалада тұрады. (Жүлкелер Дүйсековтер, Байғалиевтар, Байтұрғановтар, Бекболатовтар, Сисеновтар) Әлтекеден: Андас, Мамат, Жабағы, Назарымбет, Кеңшарбақ Боран, Сейдахмет, Қалматай аталары, 1801 жылы құрылған Бөкей Ордасына (барлығы 16 025 жан) көшіп келген. Ертеде [[Еділ]] мен [[Жайық]] өзендері аралығын қоныстанған. Сондай-ақ, [[Ресей]]дің кейбір облыстарында да ұшырасады. Байбақты руынан атақты Жауғашты, [[Күшпен]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], [[Сырым]], т.б. [[би]]лер мен [[батыр]]лар шыққан. [[Ұран]]ы — [[Дәуқара]], [[таңба]]сы — бақан, шалғы орақ, тағы екеуі бар. Біздің ойымызша, Байбақты [[руы]]ның тарихы өте қызықты. Айтар болсақ, [[Кіші жүз]] руларының көпшілігі сияқты, бұл рудың да шығу тарихы осы уақытқа дейін айқын болмай қалып өтыр. Байбақты руының шежіресін қарастыра келгенде, тоқсаба оның төртінші ұрпағы болып келетінін көреміз. Осыған байлаиысты XV ғасырдағы орыс деректемелерінде және Бейбарыс пен [[Ибн-Халдуң]]да бар ертедегі қыпшаңтардың тоқсаба руы туралы мағлұмат қызықты, онда тоқсаба руы бірініні болып көрсетіледі. Бұл жайт бізге бүкіл байбақты руы болмаса да, оның әлде бір бөлігі ертедегі қыпшақтардан шыққан деп жорамалдауға мүмкіндік береді, оның үстіне неғұрлым кейінгі кездегі қыпшақтарда тоқсаба руы жоқ. Басқа да көптеген қыпшақ тайпалары сияқты, тоқсабаның кейіннен Кіші жүз құрамына, ал бір бөлігі ішінде Қыпшақ руы бар қарақалпақ халқына енгені анық; соңғыларының ұраны Тоқсаба болып табылады. Ал рудың жаңа атауы (Байбақты) шынында да жиі жорамал болып келгеніндей, кейіннен пайда болуы мүмкін. Ертедегі деректемелерде Байбақты руы туралы айтылмауын, бәлкім, осымен түсіндіруге болар. Байбақты руының таңба белгілері: және (Тынышбаев бойынша). И. Мейер де бір ғана белгісін келтіреді. Таңбалардың осы әр алуан түрін мұқият қараған кезде олардың бәрі бірдей ұқсас екені және біреулерінде кішкене сызықшалардың негізгі сызыққа тік бүрышпен, ал басқаларында қиғашталып келуімен ғана ерекшелеттеді. Байбақты руының ұраны «Дәуқара», бізге Н.И. Гродеков пен М. Тынышбаевтың деректері бойынша ғана мәлім.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том; Вяткин М.П., Сырым батыр, М.—Л., 1947; Атшыбаев Ә., Кіші жүз шежіресі, А., 1996</ref> == ДНК-анализ == Ү гаплогруппасы C-М48<ref>http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528175938/http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 |date=2015-05-28 }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Сырым Датұлы]] # [[Қаржауұлы Науша]] # [[Қазы би]] # [[Есен Шегірейұлы Орақбаев]] источник? # [[Жұбан Молдағалиев]] # [[Қадыр Мырза Әлі]] # [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] # [[Шора Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Болат Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Шамғали Харесұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Сатиев Қуанышқали]] Шекеу # [[Дәуқара Қарақожаұлы]] # [[Роза Үмбетқызы Жаманова]] # [[Хамза Ихсанұлы Есенжанов]] # [[Дамир Амагелдіұлы Исмағұл]] {{Div col end}} ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] [[http://bibliotekar.kz/istorija-kazahstana-za-8-klass-hviii-v-1/2-o-massovom-perehode-kazahov-vo-glave-s.html]] {{stub}} 3emx22483564lka0nenq2o791hdo50d 3600648 3600637 2026-05-06T08:40:45Z NomadAlshyn 172161 3600648 wikitext text/x-wiki '''Байбақты''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. [[Шежіре]] бойынша, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. [[Қынық]], Жауғашты, [[Күшпен]], [[Бұғанай]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], Сырым, [[Батақ]] аталарына бөлінеді. Батақтан: Сасай, Жанбақты, Құдайназар, Сүгір, Жауғашты, Дауымшар, Жаманке, Бұғанай, Шолпан, Тоқсаба, Қоянқашу, Құлшық, Олжаорыс, ал Қынықтан: Шекеу, Еділбай, Жайылған, Құлсүйіндік, Қырықтық, Шомаш, Бақан, Алыс, ал Жауғаштыдан: Қожакелді, Жүлке, Әліғұл, Жарлқас-Қарақұдас, Қожагелдіден, Әлғұлдан, Жүлкеден тараған ұрпақтар БҚО Жаңақалада тұрады. (Жүлкелер Дүйсековтер, Байғалиевтар, Байтұрғановтар, Бекболатовтар, Сисеновтар) Әлтекеден: Андас, Мамат, Жабағы, Назарымбет, Кеңшарбақ Боран, Сейдахмет, Қалматай аталары, 1801 жылы құрылған Бөкей Ордасына (барлығы 16 025 жан) көшіп келген. Ертеде [[Еділ]] мен [[Жайық]] өзендері аралығын қоныстанған. Сондай-ақ, [[Ресей]]дің кейбір облыстарында да ұшырасады. Байбақты руынан атақты Жауғашты, [[Күшпен]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], [[Сырым]], т.б. [[би]]лер мен [[батыр]]лар шыққан. [[Ұран]]ы — [[Дәуқара]], [[таңба]]сы — бақан, шалғы орақ, тағы екеуі бар. Біздің ойымызша, Байбақты [[руы]]ның тарихы өте қызықты. Айтар болсақ, [[Кіші жүз]] руларының көпшілігі сияқты, бұл рудың да шығу тарихы осы уақытқа дейін айқын болмай қалып өтыр. Байбақты руының шежіресін қарастыра келгенде, тоқсаба оның төртінші ұрпағы болып келетінін көреміз. Осыған байлаиысты XV ғасырдағы орыс деректемелерінде және Бейбарыс пен [[Ибн-Халдуң]]да бар ертедегі қыпшаңтардың тоқсаба руы туралы мағлұмат қызықты, онда тоқсаба руы бірініні болып көрсетіледі. Бұл жайт бізге бүкіл байбақты руы болмаса да, оның әлде бір бөлігі ертедегі қыпшақтардан шыққан деп жорамалдауға мүмкіндік береді, оның үстіне неғұрлым кейінгі кездегі қыпшақтарда тоқсаба руы жоқ. Басқа да көптеген қыпшақ тайпалары сияқты, тоқсабаның кейіннен Кіші жүз құрамына, ал бір бөлігі ішінде Қыпшақ руы бар қарақалпақ халқына енгені анық; соңғыларының ұраны Тоқсаба болып табылады. Ал рудың жаңа атауы (Байбақты) шынында да жиі жорамал болып келгеніндей, кейіннен пайда болуы мүмкін. Ертедегі деректемелерде Байбақты руы туралы айтылмауын, бәлкім, осымен түсіндіруге болар. Байбақты руының таңба белгілері: және (Тынышбаев бойынша). И. Мейер де бір ғана белгісін келтіреді. Таңбалардың осы әр алуан түрін мұқият қараған кезде олардың бәрі бірдей ұқсас екені және біреулерінде кішкене сызықшалардың негізгі сызыққа тік бүрышпен, ал басқаларында қиғашталып келуімен ғана ерекшелеттеді. Байбақты руының ұраны «Дәуқара», бізге Н.И. Гродеков пен М. Тынышбаевтың деректері бойынша ғана мәлім.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том; Вяткин М.П., Сырым батыр, М.—Л., 1947; Атшыбаев Ә., Кіші жүз шежіресі, А., 1996</ref> == ДНК-анализ == Ү гаплогруппасы C-М48<ref>http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528175938/http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 |date=2015-05-28 }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Сырым Датұлы]] # [[Қаржауұлы Науша]] # [[Қазы би]] # [[Есен Шегірейұлы Орақбаев]] источник? # [[Жұбан Молдағалиев]] # [[Қадыр Мырза Әлі]] # [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] # [[Шора Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Болат Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Шамғали Харесұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Сатиев Қуанышқали]] Шекеу # [[Дәуқара Қарақожаұлы]] # [[Роза Үмбетқызы Жаманова]] # [[Хамза Ихсанұлы Есенжанов]] # [[Дамир Амагелдіұлы Исмағұл]] {{Div col end}} ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] [[http://bibliotekar.kz/istorija-kazahstana-za-8-klass-hviii-v-1/2-o-massovom-perehode-kazahov-vo-glave-s.html]] {{stub}} fblbdqa2kdgjjmxf8rz2daaiehlgmf2 3600649 3600648 2026-05-06T08:41:44Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3404927 wikitext text/x-wiki '''Байбақты''' — қазақ халқының құрамындағы [[ру]]. [[Шежіре]] бойынша, [[Байұлы]] рулар бірлестігіне кіреді. [[Қынық]], Жауғашты, [[Күшпен]], [[Бұғанай]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], Сырым, [[Батақ]] аталарына бөлінеді. Батақтан: Сасай, Жанбақты, Құдайназар, Сүгір, Жауғашты, Дауымшар, Жаманке, Бұғанай, Шолпан, Тоқсаба, Қоянқашу, Құлшық, Олжаорыс, ал Қынықтан: Шекеу, Еділбай, Жайылған, Құлсүйіндік, Қырықтық, Шомаш, Бақан, Алыс, ал Жауғаштыдан: Қожакелді, Жүлке, Әліғұл, Жарлқас-Қарақұдас, Қожагелдіден, Әлғұлдан, Жүлкеден тараған ұрпақтар БҚО Жаңақалада тұрады. (Жүлкелер Дүйсековтер, Байғалиевтар, Байтұрғановтар, Бекболатовтар, Сисеновтар) Әлтекеден: Андас, Мамат, Жабағы, Назарымбет, Кеңшарбақ Боран, Сейдахмет, Қалматай аталары, 1801 жылы құрылған Бөкей Ордасына (барлығы 16 025 жан) көшіп келген. Ертеде [[Еділ]] мен [[Жайық]] өзендері аралығын қоныстанған. Сондай-ақ, [[Ресей]]дің кейбір облыстарында да ұшырасады. Байбақты руынан атақты Жауғашты, [[Күшпен]], Дәуімшар, [[Жомарт]], [[Шолан]], [[Сырым]], т.б. [[би]]лер мен [[батыр]]лар шыққан. [[Ұран]]ы — [[Дәуқара]], [[таңба]]сы — бақан, шалғы орақ, тағы екеуі бар. Біздің ойымызша, Байбақты [[руы]]ның тарихы өте қызықты. Айтар болсақ, [[Кіші жүз]] руларының көпшілігі сияқты, бұл рудың да шығу тарихы осы уақытқа дейін айқын болмай қалып өтыр. Байбақты руының шежіресін қарастыра келгенде, тоқсаба оның төртінші ұрпағы болып келетінін көреміз. Осыған байлаиысты XV ғасырдағы орыс деректемелерінде және Бейбарыс пен [[Ибн-Халдуң]]да бар ертедегі қыпшаңтардың тоқсаба руы туралы мағлұмат қызықты, онда тоқсаба руы бірініні болып көрсетіледі. Бұл жайт бізге бүкіл байбақты руы болмаса да, оның әлде бір бөлігі ертедегі қыпшақтардан шыққан деп жорамалдауға мүмкіндік береді, оның үстіне неғұрлым кейінгі кездегі қыпшақтарда тоқсаба руы жоқ. Басқа да көптеген қыпшақ тайпалары сияқты, тоқсабаның кейіннен Кіші жүз құрамына, ал бір бөлігі ішінде Қыпшақ руы бар қарақалпақ халқына енгені анық; соңғыларының ұраны Тоқсаба болып табылады. Ал рудың жаңа атауы (Байбақты) шынында да жиі жорамал болып келгеніндей, кейіннен пайда болуы мүмкін. Ертедегі деректемелерде Байбақты руы туралы айтылмауын, бәлкім, осымен түсіндіруге болар. Байбақты руының таңба белгілері: және (Тынышбаев бойынша). И. Мейер де бір ғана белгісін келтіреді. Таңбалардың осы әр алуан түрін мұқият қараған кезде олардың бәрі бірдей ұқсас екені және біреулерінде кішкене сызықшалардың негізгі сызыққа тік бүрышпен, ал басқаларында қиғашталып келуімен ғана ерекшелеттеді. Байбақты руының ұраны «Дәуқара», бізге Н.И. Гродеков пен М. Тынышбаевтың деректері бойынша ғана мәлім.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том; Вяткин М.П., Сырым батыр, М.—Л., 1947; Атшыбаев Ә., Кіші жүз шежіресі, А., 1996</ref> == ДНК-анализ == Ү гаплогруппасы C-М48<ref>http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528175938/http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2982&st=1240 |date=2015-05-28 }}</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Сырым Датұлы]] # [[Қаржауұлы Науша]] # [[Қазы би]] # [[Есен Шегірейұлы Орақбаев]] источник? # [[Жұбан Молдағалиев]] # [[Қадыр Мырза Әлі]] # [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев]] # [[Шора Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Болат Шамғалиұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Шамғали Харесұлы Сарыбаев]] Бұғанай # [[Сатиев Қуанышқали]] Шекеу # [[Дәуқара Қарақожаұлы]] # [[Роза Үмбетқызы Жаманова]] # [[Хамза Ихсанұлы Есенжанов]] # [[Дамир Амагелдіұлы Исмағұл]] {{Div col end}} ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] [[http://bibliotekar.kz/istorija-kazahstana-za-8-klass-hviii-v-1/2-o-massovom-perehode-kazahov-vo-glave-s.html]] {{stub}} 3emx22483564lka0nenq2o791hdo50d 0 12735 3600222 2897160 2026-05-05T12:03:20Z Шерова Ринат Амангелдиевна 179346 /* Қолда өсіру */ 3600222 wikitext text/x-wiki {{мағына|Аққу (айрық)}} {{Taxobox | name = Кіші аққу | image = Bewicks.swan.sideon.arp.jpg | image_width = 240px | image_caption = | image2 = Bewick's_Swan_(Cygnus_columbianus)_(W1CDR0001383_BD2).ogg | status = LC | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[Қазтәрізділер]] | familia = [[Үйрек]] | subfamilia = [[Қаздар]] | genus = ''[[Аққулар]]'' | species = '''''C. bewickii''''' | binomial = ''Cygnus bewickii'' | binomial_authority = ([[William Yarrell|Yarrell]], 1830) | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = }} '''Кіші аққу''' ({{lang-la|Cygnus bewickii}}) - негізінен солтүстік жарты шарда (Үндістанды, Оңтүстік-шығыс Азияны алмағанда) мекендейтін кішкене [[аққу]]. [[Қазтәрізділер]]ге жатады. Ұялайтын жерлері - [[тундра]] мен орманды тундрада саны бұрынғы қалпына келе бастаған түр. Қазақстанның батыс бөлігінен көктем мен күзде 1 мыңдайы ұшып өтеді. Бізде ұяламайды. Санының азаюының негізгі себебі - заңсыз аулау. [[1830]] жылы Жаррел (Jarrel) ашқан.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> ==Статусы== 5-ші санат. Ұялайтын жерлерде саны қалпына келе жатқан түр. [[Ресей]]дің Қызыл кітабына енгізілген (5-ші санат). ==Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы== Палеарктика фаунасындағы туыстың төрт түрінің бірі. ==Таралуы== Евразияның тундрасында ұялайды. [[Қазақстан]]да ұшып келу-кету кезінде кездеседі, оңтүстік облыстарда қыстауы мүмкін <ref>Красная Книга КСРО, 1984;</ref>. Негізгі келу-кету жолы – Қостанай облысының шығыс және оңтүстік аудандарындағы [[Торғай]] ойысының суқоймалары <ref name="Брагин, Брагина, 2002">Брагин, Брагина, 2002.</ref><ref>наши данные, 2005;</ref>. [[Есіл]] және [[Нұра]] су алаптарының көлдерінде сирек кездеседі <ref>Кошкин, 2007;</ref>. Жеке, ертеректе біршама қозғалыста болған, миграциялық жол [[Ертіс]] аңғарымен өтеді <ref>Березовиков, Самусев, 1998;</ref>. Соңғы жылдары екі рет [[Алакөл]] көлдерінде <ref>Березовиков, 2002. Белялов, Карпов, личн. сообщ., 2007;</ref>, бір рет – 2007/2008 жылы қыстың басында [[Алматы]] маңындағы Сорбұлақ көлінен кездескен. ==Мекендейтін жерлері== [[Солтүстік Мұзды мұхит|Солтүстік мұзды мұхиттың]] теңіздеріне құйылатын өзендерінің аңғарлары мен атыраптары, оларға жақын жатқан өзендері мен көлдері бар батпақты тундра. [[Миграция]] кезінде Қазақстан территориясында үлкен сәл тұздылау саяз сулы көлдерде тоқтайды, бірақ өтетін құстарды республиканың кез – келген жерінен, әсіресе сулы территориялардан, кездестіруге болады. ==Саны== Сібірдің тундрасында барлығы 20 мыңнан аса кіші аққу мекендейді, олардың ішінде Қазақстан арқылы 1 мыңдай құс ұшып өтеді. 1986 ж. көктемде [[Торғай]] өзенінің төменгі сағасында 120, күзде 105 ересек және 77 жас [[аққу]]лар есепке алынған. Қазірде бұл жерде ұшып келу-кетуде ондаған құстарды кездестіруге болады <ref name="Брагин, Брагина, 2002"/><ref>Кривоновосов Г.А., личн. сообщ.;</ref>. ==Негізгі әсер ететін факторлар== [[Тундра]]ны шаруашылық мақсатта қарқынды игеру, ұялау кезінде мазалау, миграция кезінде және қыстайтын жерлерінде қаскерлік жолмен аулау. ==Биологиялық ерекшеліктері== 2-4 жаста жұп құрайды, көбеюге 4-6 жылда кіріседі. 2-5 жұмыртқа болатын ұяны суқоймаларының жағалауларындағы биіктеу жерлері мен қопаларға салады; ұя салуға материал ретінде [[мүк]], [[қоңырбас]]тың және басқа өсімдіктердің құрғақ сабақтары. 29-30 күн шайқайды. Балапандарының орташа саны 2,1-3,6. Су және құрлық өсімдіктерімен қоректенеді<ref>Минаев, 1987;</ref><ref>Evans, 1979.</ref>. Қазақстанда жекеленген құстар мен аздаған топтары көктемде (сәуір) және күзде (қазан) сирек кездеседі. ==Қолда өсіру== Хайуанаттар паркінде көбейеді. ==Қабылданған қорғау шаралары== Қазақстанда ұшып келу-кету кезінде [[Наурызым]] мен [[Қорғалжын]] қорықтарында, Сарықопа мен [[Торғай]] қорықшаларында қорғалады. ==Қажетті қорғау шаралары== Торғай өзенінің төменгі сағасында қорық және [[Арал теңізі]]нің шығыс жағалауы мен [[Қостанай облысы]]ндағы Құсмұрын көлінде қорықшалар ашу. Аңшылар арасында аққуларды қорғау үшін су құстарын далалық жағдайда анықтауға болатын анықтауыштар тарату арқылы үгіт-насихат жүргізу. ==Зерттеу жөніндегі ұсыныстар== Қорғалатын аймақтарды білу үшін Қазақстанда [[миграция]] және қыстау кезеңінде шоғырланатын жерлері мен санын анықтау. == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Аққулар]] [[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар]] [[Санат:Қазақстан құстары]] {{Biosci-stub}} lnmyja4n5ums71w56pudiexh2xjfosg 0 13079 3600405 3136780 2026-05-05T16:25:25Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600405 wikitext text/x-wiki {{Infobox National Military | name= Түрік қарулы күштері | native_name = Türk Silahlı Kuvvetleri | image= | caption= Түрік қарулы күштерінің белгісі | headquarters= | commander= Hulusi Akar | commander_title= [[Түрік бас штабының басшысы]] | active= 622,850 (6-ші) | reserve= 380,000 (7-ші) | amount= $15.936 миллиард (2006 ж. бағалау)<ref name=nato>[http://www.nato.int/docu/pr/2006/p06-159.pdf NATO-Russia Compendium on Financial and Economic Data Relating to Defense, желтоқсан 18, 2006]</ref> ([[15-ші орында]]) | percent_GDP= 3.0% (2006 ж. бағалау)<ref name=nato /> | founded= <!-- Date of original founding of the armed forces --> | branches= | branches= {{nowrap|Kkbrove yeni.jpg|30px|Turkish Army [[Түрік әскері]]}}<br /> {{nowrap|Turkish Air Forces.gif|30px [[Түрік әскери әуе күштері]] }} <br /> {{nowrap|TurkishNavySeal.gif|30px [[Түрік әскери теңіз флоты]] }} <br /> {{nowrap| [[Түрік жандармериясы]] }} <br /> {{nowrap|Turkish Coast Guard Logo.jpg|30px [[Түрік жағалау қорғанысы]]}} | age= 20 | manpower_age= 20-49 | available= 21,756,323 (2008 est.)<ref name=CIAFbTR>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html CIA Factbook Turkey]</ref> | fit= 23,043,550 (2008 ж. бағалау)<ref name=CIAFbTR /> | reaching= белгісіз | conscription = 6-дан 15 айға шейін, жағдайға байланысты <!-- Time of service for conscripts --> | domestic suppliers= <!-- List major domestic firms and suppliers of military equipment --> | foreign_suppliers= <!-- List major supplying countries for the nation's armed forces --> | exports= <!-- Value of annual arms exports --> | imports= <!-- Value of annual arms imports --> | history = [[Түркияның әскери тарихы]] }} '''Түрік қарулы күштері''' (ТҚК) ({{lang-tr|Türk Silahlı Kuvvetleri}} немесе TSK) — [[Түркия|Түрік республикасы]]ның Түрік армиясынан, Түрік әскери теңіз күштерінен (оған теңіз [[авиация]]сы мен [[теңіз жаяу әскері]] кіреді) және Түрік әскери әуе күштерінен тұрады. Түрік жандармериясы және Түрік жағалау қарауылы [[бейбітшілік]] кезеңде ішкі [[қауіпсіздік]]ті сақтау міндетін атқарып, [[түрік]] ішкі істер министріне бағынады. [[Соғыс]] кезінде болса олар [[армия]] мен [[флот]]қа бағынады. Екеуінің де заңдылықты қорғау және әскери міндеттері бар. [[2006]] жылғы [[тамыздың 28]]-нен бері Түрік қарулы күштері Бас штабының басшысы болып [[генерал]] [[Яшар Бүйүканыт]] қызмет атқарып келеді. [[1952]] жылғы [[ақпанның 18]]-інде [[НАТО]] әскери одағының мүшелігіне қабылданғалы бері [[Түркия Республикасы]] өзінің қарулы күштерін жаппай модернизациялау бағдарламасын бастады. [[1980]]-ші жылдардың аяғында екінші қайта құру үрдісі басталды. Әскери қызметшілерінің жалпы саны 1 054 750 адамға<ref name="Economist Intelligence Unit p.23">Economist Intelligence Unit: Turkey 2005 p.23</ref> жететін ТҚК саны жағынан НАТО-да екінші орында (Құрама Штаттардан кейін)<ref name="Economist Intelligence Unit p.23"/><ref name="web.archive.org">[https://web.archive.org/web/20000122135311/http://www.nato.int/turkey/turkey2.htm NATO official website: "My country & NATO: Turkey"]</ref><ref name="economist.com">[http://www.economist.com/world/europe/PrinterFriendly.cfm?story_id=7971046 The Economist: "Turkey, America and Europe: Who is losing Turkey?"]</ref> Қазіргі кезде Кипрдың солтүстігінде 36 700 әскер орналастырылған. [[Еуропалық Одақ]] ресмилерінің айтуынша, Түрік қарулы күштерінің Еуроодақтың әскери құрылымдарына қосылуы Еуроодақтың нағыз ғаламдық күш және супердержаваға айналуына септігін тигізеді<ref name="theage">[http://www.theage.com.au/news/World/Turkish-army-crucial-to-EU-power-hopes/2004/12/17/1102787272096.html Turkish army crucial to EU power hopes - World - www.theage.com.au<!-- Bot generated title -->]</ref>. NATO officials also state that the modern day Turkish Armed Forces are "very experienced and well-trained"<ref name="theage"/>. == Тарихы == {{main|Түркияның әскери тарихы}} === Түркия республикасының негізі қалануы === Түрік әскері [[Бірінші Дүниежүзілік соғыс]]тан кейін құлаған [[Османлы империясы]]ның әскери күштерінің қалдықтарынан бастау алады. [[Мұстафа Кемаль Ататүрік]]тің бастауымен пайда болған түрік ұлтшылдығының ықпалымен [[Түрік тәуелсіздік соғысы]]нда жеңіске жетіп, [[Түркия республикасы]] жарияланып, Түрік әскері ұйымдастырылды. === Екінші Дүниежүзілік соғыс === [[Екінші Дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Түркия]] бейтараптылықты ұстанып, соғысып жатқан екі жақтан да бірдей дәрежеде алшақ болуға тырысты. [[1943]] жылы өткен [[Екінші Қаһира конференциясы]]нда [[Франклин Рузевельт]], [[Уинстон Черчилль]] және [[Ісмет Інөнү]] Түркияның одақтастарға қосатын үлесі туралы келіссөз жүргізіп, Түркия өзінің бейтараптылығын сақтай беруге, осы арқылы Германия және оның одақтастарының Таяу Шығыстағы мұнай қорларына қол жеткізулеріне кедергі болуға тиіс деп келісті. Түркия [[Германия]] және оның одақтастарымен әскери қақтығысқа еш түспесе де, соғыс бойы түрік қарулы күштері тойтарыс беруге дайындық жағдайында болып өтті. === Суық соғыс кезеңі === [[1950]] жылдардың басында [[Түркия]] [[Корей соғысы]]на [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]ның мүше елі ретінде қатысты. 731 [[адам]] шығынына ұшырады. [[Түркия]] [[1952]] жылғы [[ақпанның 18]]-інде [[НАТО]] мүшесі болып, өзінің қарулы күштерін [[модернизация]]лай бастады. [[1974 жыл]]ы шілде айында Түрік қарулы күштері [[Кипр]]де [[EOKA#EOKA-B|EOKA-B]] ұйымдастырған және [[Сампсон, Никос|Никос Сампсон]] жетелеген, демократиялық жолмен сайланған президент Макариосты орнынан қуған және [[Грекия]] мен Кипрдың арасында саяси бірлік орнатуды мақса етіп қойған әскери путчты басуға қатысты. Ол путч [[Афины]]дағы билік басындағы [[әскери хунта]]ның қолдауымен жүзеге асырылған болатын. [[Кипр]]дегі текетірес 1974 жылдың тамызына дейін жалғасып, аралдың іс жүзінде екі бөлікке: солтүстігіндегі түрік және оңтүстігіндегі грек бөліктеріне бөлінуімен аяқталды. Түркия әлі де Кипрде өз әскерлерін сақтап келеді, себебі бұл мәселенің саяси шешілуінің әлі де ауылы алыс, ал түрік кипр халқының көптеген мүшелері 1963-1974 жылдар арасында болған грек киприоттармен болған қақтығыстардың қайталануынан қауіптенеді.<ref>[http://www.country-studies.com/cyprus/intercommunal-violence.html Cyprus Intercommunal Violence<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://countrystudies.us/cyprus/13.htm Cyprus - Intercommunal Violence<!-- Bot generated title -->]</ref> 2004 жылы ұсынылған Кипрді біріктіруді мақсат етіп қоятын [[Аннанның Кипрге арналған жоспары|Аннан жоспарын]] түріктер қабылдады, бірақ гректер арал халқының 1/5-ін ғана құрайтын түріктерге тым көп жеңілдіктер береді деген уәжбен қабылдамай тастады. === Модернизация === 1980-ші жылдардың соңына қарай Түрік қарулы күштерінде қайта құру және модернизация үрдісі басталды, ол әлі де жалғасуда. [[Түркия]]ның бұндағы мақсаты — әскери құрал-жабдықтарды өзі шығара алатындай болып, әскери технологияларды барынша көп тәуелсіздікке қол жеткізу. == Қызметтері және қорғаныс доктринасы == [[Сурет:Ankara asv2021-10 img03 General Staff building.jpg|right|thumb|frame|Genelkurmay, [[Ankara]]]] [[Түркия]] өте маңызды және қақтығыстары мол, түрлі-түрлі саяси режимдері, экономикалық жүйелері және әскери қуатты мемлекеттер орналасқан аймақта орналасқан. Түркияның Қара, Эгей және Жерорта теңіздерімен, [[Балқан түбегі]], [[Кавказ]], және [[Таяу Шығыс]] секілді аймақтармен шектесетін стратегиялық маңызы жоғары жерде, [[Еуропа]], [[Азия]] және [[Африка]] құрлықтарының халықаралық геостратегиялық сызықтары және жолдары тоғысатын жерде орналасқан. [[Түрік бұғаздары]]н өз бақылауында ұстап тұрған Түркияның [[Суец каналы]]н да өз бақылауына алуға, яғни бүкіл аймақтағы теңіз қатынасына әсер етуге қауқары жетеді. Еуропадан Таяу Шығыстың орасан зор энергия қорларына апаратын жол Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Анатолия арқылы өтеді. Түркиямен көршілес аймақтарда көптеген түбегейлі өзгерістер болып жатыр, сол өзгерістермен бірге жаңа қауіп-қатерлер де келуі мүмкін. Түркияның байсалды саясаты мен қуатты әскери күші бүкіл аймақтың тұрақтылығына оң әсерін тигізуде. Осы белгісіздіктің жағдайында Түркияның қауіпсіздігіне тек қана түрлі режимдер мен әскери күштер ғана емес, саяси, экономикалық және әлеуметтік тұрақсыздықтар, шекара даулары, билікке талас және лаңкестік те қатер төндіреді деп саналады. Аймақтық дағдарыстарға тойтарыс берумен бірге Түрік қарулы күштері саяси билік орындарының шешімімен жаһандық бейбітшілікке төнген қауіпкеде тойтарыс беруге дайын болуға тиіс. [[Ататүрік]] жариялаған ''«Елде тыныштық, жаһанда тыныштық»'' қағидасын қатаң ұстанатын Түрік Республикасының Қарулы күштері басқыншылық әрекеттерден үзілді-кесілді бас тартады, бірақ түрік мемлекетінің тәуелсіздігі мен қауіпсіздігіне, түрік ұлтының ар-намысына қатер төнген жағдайларда әрекет етуге дайын. Түркия қатысатын мемлекеттік ұйымдармен бірге де солай етуге дайын. [[НАТО]] одағының мүшесі ретінде Түркия республикасы өзінің одақтастарына әскери көмек беруге және ғаламдық бейбітшілікті қорғауға дайын. Түркия НАТО елдерімен бірге қорғаныс саласында ынтымақтастық жасасып, қарусыздану және қаруды бақылау астына алу бастамаларын қолдайды. Түркия ешқандай елдің қауіпсіздігіне нұқсан келмеуі үшін ғаламдық қарусызданудың тиімді бақылау тетіктерін ұйымдастыруды қолдайды. Көптеген дау-жанжалдарға толы аймақта орналасқан Түркия НАТО-ның қорғаныс тізбегінің бір ұшы ретінде қуатты ұлттық қорғаныс қабілетіне және кез келген қатерге тойтарыс бере алатын қуатты әскерге ие болуы өте маңызды. Түркия республикасының Қарулы күштері әскер, әскери теңіз флоты және әскери әуе күштерінен тұрады. Жандармерияның бас басшылығы және Жағалау қорғанысының басшылығы бейбітшілік кезінде ішкі қауіпсіздік қызметтерінің бөлігі ретінде қызмет етеді, ал соғыс кезінде тиісінше құрлық және теңіз күштерінің басшылығына бағынады. Бас штабтың басшысы әскери күштердің қолбасшысы болып табылады. Соғыс кезінде ол Президенттің атынан Бас қолбасшы қызметін атқарады. Қарулы күштерді басқару, әскерді жабдықтау, дайындау, ұйымдастыру, операциялар, барлау жұмыстарын өткізу — Бас штабтың құзырында. Сонымен бірге түрік Бас штабы Түрік қарулы күштерінің НАТО мүшелерімен және басқа да достас елдермен байланыстар жүргізеді. == Тармақтары == Түрік қарулы күштері бес тармақтан тұрады: === Әскер === [[Сурет:kkbrove yeni.jpg|left|100px|Түрік құрлық әскері]] {{Main|Түрік құрлық әскері}} Түрік құрлық әскері дүние жүзіндегі ең үлкен әскерлердің бірі және НАТО мүшелерінің арасында екінші орында.<ref name="web.archive.org"/><ref name="economist.com"/> Түрік әскері қысқа мерзімнің ішінде 50 000 адамдық әскери құраманы бірлескен операция өткізуге жібере алады.<ref name="tsk.mil.tr">[http://www.tsk.mil.tr/eng/genel_konular/kuvvetyapisi.htm Capabilities of the Turkish Armed Forces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011025534/http://www.tsk.mil.tr/eng/genel_konular/kuvvetyapisi.htm |date=2007-10-11 }}</ref> Әскер күн-түні бірден алты батальоннан жібере отырып әуе арқылы шабуыл операцияларын жүргізе алады.<ref name="tsk.mil.tr"/> === Әскери әуе күштері === [[Сурет:Turkish Air Forces.gif|left|100px|Түрік әскери әуе күштері]] {{Main|Түрік әскери әуе күштері}} '''[[Түрік әскери әуе күштері]]''' дүниедегі ең алғашқы ұйымдастырылған әскери әуе күштерінің бірі. Оның әуе флоты НАТО әскерлерінің ішіндегі ең үлкендерінің бірі. Оның тарихында көптеген әуе шеберлері Түрік әскери әуе күштерінде қызмет еткен, соның дүниедегі ең алғашқы жойғыш ұшақтың ұшқышы [[Сабиха Гөкчен]]. Әуеде жанармай толтыру ұшақтарымен жабдықталған ТүӘӘК кез келген құрлықта операциялар мен жаттығуларға қатысып, базаларына қайтып келе алады. {{clear}} === Әскери теңіз флоты === [[Сурет:TurkishNavySeal.gif|left|100px|Түрік әскери теңіз флоты]] {{Main|Түрік әскери теңіз флоты}} '''[[Түрік әскери теңіз флоты]]''' ғасырлар бойы Жерорта теңізіндегі ең қуатты теңіз күштерінің бірі болып келді. Қосымша кемелерінің көмегімен Түрік әскери теңіз флоты дүниенің кез келген мұхиты немесе теңізінде операциялар немесе жаттығулар өткізе алады. [[Сүңгуір қайық]]тары 15 000 теңіз милясы қашықтығына сапар шегіп, өз тұрақты базаларына қайтып келе алады. {{clear}} === Жандармерия === {{Main|Түрік жандармериясы}} '''[[Түрік жандармериясы]]''' жай полиция күштерінің құзырынан тыс аймақтарда заңдылық пен тәртіп сақтаумен айналысады. {{clear}} === Жағалау қорғанысы === [[Сурет:Turkish Coast Guard Logo.jpg|left|100px|Түрік жағалау қорғанысы]] {{Main|Түрік жағалау қорғанысы}} '''[[Түрік жағалау қорғанысы]]''' түрік территориялық суларында заңдылық пен тәртіп сақтаумен айналысады. {{clear}} == Қарулы күштердің Түркия саясатында атқаратын ролі == {{Main|Ұлттық қауіпсіздік кеңесі (Түркия)}} [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] 1923 жылы қазіргі зайырлы Түрік Республикасының негізін қалағалы бері Түрік қарулы күштері өзін ресми идеологияның, [[кемализм]]нің сақтаушысы ретінде қарастырып келді. ТҚК қазіргі таңда да түрік саясатына және түрік ұлттық қауіпсіздігіне қатысты мәселелерде зор ықпалға ие. Қарулы күштер бірнеше рет саясатқа араласқан. Тіпті 20-шы ғасырдың екінші жартысында бірнеше рет билікті өз қолына алып отырған. Ол 1960, 1971 және 1980 жылдары [[мемлекеттік төңкеріс]]тер ұйымдастырды. 1997 жылы исламшыл бас министр [[Нежмеддин Ербакан]]ның билік басынан кетуге мәжбүр етті.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html CIA - The World Factbook - Turkey<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920072149/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |date=2017-09-20 }}</ref> 2007 жылғы сәуірдің 27-сінде, 2007 жылы қарашаның 4-інде болуға тиіс президент сайлауының қарсаңында әскер өзінің көзқарасын білдіретін мәлімдеме жасады. Ол мәлімдемеде әскер өзінің зайырлы мемлекетті қолдайтынын, исламшылдықтың Түркия Республикасының зайырлы жүйесіне және [[Мұстафа Кемал Ататүріктің]] берген бағытына қарсы деп санайтынын білдірді. Әскердің мәлімдемесінің соңында Түрік Атазаңының зайырлы бағыты өзгертілер жағдайда араласуға дайын екені туралы ескерту және ''«Түрік қарулы күштері Түркия Республикасының бағыт-бағдарын қорғайтын заңдардың негізінде өздерінің міндеттерін орындаудан жалтармайды»'' - деп айтылды.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6602775.stm BBC NEWS | Europe | Excerpts of Turkish army statement<!-- Bot generated title -->]</ref> == Гуманитарлық көмек == Түрік қарулы күштері табиғи апат орын алғанда көмек жұмыстарын жүргізе алады. 1999 жылы Түркияның Мармара аймағындағы Ізміт зілзаласынан кейін көптеген жұмыстарды атқарды. Түрік әскери әуе күштері дүниенің кез келген нүктесінде төрт батальондық құрама жіберіп көмектесе алады. <!-- Minimum Military Enlistment Age: 20 Years Old Available Military Manpower: 16,756,323 Total Military Personnel: 1,043,550 Active Frontline Personnel: 514,850 Yearly Military Expenditure: $12,155,000,000 Purchasing Power: $552,700,000,000 Gold Reserves: $46,500,000,000 Oil Production: 50,000 (bbl per day) Oil Consumption: 715,100 (bbl per day) Proven Oil Reserves: 288,400,000 (barrels) Labor Force: 24,700,000 Major Ports & Harbors: 8 Aircraft: 1,964 Armor: 7,165 Artillery: 4,935 Missile Defense: 1,552 Infantry Support Systems: 9,631 Naval Units: 182 Merchant Marines: 538 Serviceable Airports: 120 Railways: 8,697 km Waterways: 1,200 km Serviceable Roadways: 354,421 km Total Square Area: 780,580 km Small Arms (Exports): $30,000,000 Small Arms (Imports): $99,000,000 --> == Тағы қараңыз == * [[Османлы империясының әскері]] * [[Түркиядағы әскерге шақыру]] == Сілтемелер мен түсініктемелер == {{Reflist}} * Бұл мақалада Түрік қарулы күштерінің ақпараты қолданылған [http://www.tsk.mil.tr/eng/index.htm website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081110054149/http://www.tsk.mil.tr/eng/index.htm |date=2008-11-10 }}, қоғамдық қазына. == Сыртқы сільемелер == {{commonscat|Military of Turkey}} * [http://www.tsk.mil.tr/eng/index.htm Түрік әскери әуе күштерінің парағы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081110054149/http://www.tsk.mil.tr/eng/index.htm |date=2008-11-10 }} * [http://www.dallog.com/ Түрік әскери тарихы (түрік тілінде)]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.trmilitary.com/ Түркияның қорғаныс өнімдері] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709055317/http://www.trmilitary.com/ |date=2008-07-09 }} {{NATO}} {{Military of Europe}} {{Black Sea Naval Co-operation Task Group (BLACKSEAFOR)}} {{Turkey-related topics}} [[Санат:Түркия]] [[Санат:Қарулы күштер]] [[Санат:НАТО]] bqgjbttg0spvpubjsr5yihwc59t898x 0 13526 3600531 3587341 2026-05-06T02:29:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600531 wikitext text/x-wiki {{Философ |есімі = Фетхуллаһ Гүлен |шынайы есімі = {{lang-tr|Fethullah Gülen}} |сурет = Fetullahgulen.png |ені = |сурет атауы = Гүлен, 2016 жыл |Туған кездегі есімі = {{lang-tr|Muhammed Fethullah Gülen}} |Лақап аты = Қожа-эфенди ({{lang-tr|Hoca effendi}}) |Туған күні = 27.04.1941 |Туған жері = [[Пасинлер]], {{туғанжері|Ерзурум|Ерзурум илында}}, [[Түркия]] |Қайтыс болған күні = 20.10.2024 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Сэйлорсбург (Пенсильвания){{!}}Сэйлорсбург|Монро округінде (Пенсильвания)}}, [[Пенсильвания]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Шығармалардың тілі = [[Түрік тілі|түрікше]] |Мектеп = [[ханафи мазһабы]] |Бағыты = [[сопылық]] |Кезең = |Қызығушылығы = [[дағуат]], [[сопылық]], [[ислам философиясы]] |Пікірі = [[ағартушылық]], [[Кіші Азия|анадолалық]] [[сопылық]] |Ізашарлары = |Мұрагерлері = |Сыйақылары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = Fethullah Gulen signature.svg |сайт = {{URL|fgulen.com}} |уикикітап = |уикидәйек = }} '''Мұхаммед Фетхуллаһ Гүлен''' ({{lang-tr|Muhammed Fethullah Gülen}}; [[27 сәуір]] [[1941 жыл]],<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> [[Ерзурум]] — [[20 қазан]] [[2024 жыл]],<ref>https://inbusiness.kz/kz/last/fethulla-gulen-aksh-ta-koz-zhumdy{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.reuters.com/world/us/turkish-us-based-cleric-gulen-has-died-media-says-2024-10-21/</ref> [[Пенсильвания]]) — [[Түріктер|түрік]] діни мұсылман ғұлама, ойшылы, [[жазушы]]сы, [[уағыз]] авторы және [[ислам]] ғалымы. «[[Гүлен қозғалысы|Қызмет]]<nowiki/>» қоғам қозғалысының негізін қалаушы.<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kp.ru/daily/26555/3572534/|title=Вдохновитель переворота в Турции: агент ЦРУ и проповедник-миллиардер с бизнесом в России?|author=Эдвард ЧЕСНОКОВ|work=kp.ru|date=2016-07-17|access-date=2021-08-28}}</ref> Жазушылар мен тілшілердің фондының құрметті президенті. Қазіргі күні ол өз еркімен [[Сэйлорсбург (Пенсильвания)|Сэйлорсбург]] қаласында, [[Пенсильвания]] штатында тұрып жатыр. Еуропада көбінесе [[Монако]] мен [[Монте-Карло|Монте-Карлода]] тоқтайды.<ref name=":2">Williams, Paul L. [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/35130 «A visit to the Pennsylvania fortress of „The World’s most Dangerous Islamist“»]</ref><ref name=":3">Stakelbeck, Eric [http://www.cbn.com/cbnnews/world/2011/may/the-gulen-movement-the-new-islamic-world-order/ «The Gülen Movement: A New Islamic World Order?»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002195218/http://www.cbn.com/cbnnews/world/2011/may/the-gulen-movement-the-new-islamic-world-order/ |date=2013-10-02 }}</ref><ref>Berlinski, Claire [http://www.city-journal.org/2012/22_4_fethullah-gulen.html «Who Is Fethullah Gülen?»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140816225631/http://www.city-journal.org/2012/22_4_fethullah-gulen.html |date=2014-08-16 }}</ref> 2008 жылы Гүлен Prospect және Foreign Policy журналдары жобасының сайтындағы сауалнама нәтижелері бойынша әлемдегі ең ықпалды ойшылдардың тізімін басқарды. 2009 жылы ол 500 ең ықпалды мұсылмандар тізіміне кірген (2013 жылдың нәтижесі бойынша — 11 орында). 2013 жылы ол [[Time]] журналының «әлемдегі ең ықпалды адам» (71 орын) және Foreign Policy журналының «әлемдегі ең ықпалды 500 адам» тізіміне кірген (11 орын).<ref>[http://www.niagarafoundation.org/niagara-foundations-honorary-president-m-fethullah-gulen-named-in-time-magazines-worlds-100-most-influential-people-for-2013/«World’s 100 Most Influential People for 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419231450/http://www.niagarafoundation.org/niagara-foundations-honorary-president-m-fethullah-gulen-named-in-time-magazines-worlds-100-most-influential-people-for-2013/ |date=2013-04-19 }}</ref><ref>[https://archive.is/20140203223917/www.istrodina.com/rodina_articul.php3?id=3001&n=142/„Фетхуллах Гюлен: основания для надежды.] Журнал «[[Родина (журнал)|]]», № 5, 2009 год."</ref><ref>[http://www.foreignpolicy.com/articles/2013/04/29/the_500_most_powerful_people_in_the_world the 500 most powerful people in the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409093019/http://www.foreignpolicy.com/articles/2013/04/29/the_500_most_powerful_people_in_the_world |date=2014-04-09 }}</ref> Гүлен жаңа ұрпақтың этикалық тәрбиесіне баса назар аударады.<ref>[http://www.muslim.ru/articles/98/1576/ «Гюлен делает упор на этичекое воспитание» — профессор Рыбаков.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221161441/http://www.muslim.ru/articles/98/1576/ |date=2014-02-21 }} Сайт Совета муфтиев России."</ref> Түркиядағы диалог процесін бастаған Гүлен оны халықаралық деңгейде жалғастырды.<ref name="autogenerated1" /> Гүлен [[Көппартиялы жүйе|көппартиялы жүйені]] жақтайды.<ref name="economist10808408">{{cite web|title=How far they have travelled|url=http://www.economist.com/node/10808408?story_id=10808408|publisher=[[The Economist]]|accessdate=2012-05-02|date=2008-03-06}}</ref> Оны өте жиі «әлемдегі мұсылман қайраткерлерінің ең ықпалдыларының бірі» деп атайды.<ref name="economist10808408" /> == Өмірбаяны == Фетхуллаһ Гүлен 1941 жылдың (кейбір деректерде 1938) 27 сәуірінде [[Ерзурум]] қаласындағы Қорыжық ауылында ауылдық имам және діни қайраткер Рамиз Гүлен<ref name=":0">[http://www.islamnews.ru/news-143541.html/ "Личность в контексте истории: Фетхуллах Гюлен.] // [[Islam News]], 28.12.2013</ref> және оның әйелі Рәфиға отбасында сегіз баланың (бес ұл және екі қыз бала) ішінен бесіншісі болып дүниеге келген. Гүленнің балалық шағы мұсылман уағызшылар және ғұламалар арасында өткен: ол медреселерде діни білім, және әкесінен [[араб тілі]] бойынша сабақ алған. Гүлен өзінің туған ауылында негізгі білім алды, бірақ отбасымен бірге көшкеннен кейін классикалық исламдық білім алуға (сол кезде бейресми) назар аударуды шешті.<ref name=":0" /> Ең алғашқы [[уағызы]]н Фетхуллаһ 14 жасында айтты. Ресми имам және уағыздаушы болып жұмыс істеген Гүлен 1981 жылы [[Зейнеткерлік жасы|зейнетке]] шықты. 1988–1991 жылдары ол Түркияның танымал мешіттерінде бірқатар уағыздар берді. 1994 жылы ол жазушылар мен журналистер қорын құруға қатысып, оған қордың құрметті президенті атағы берілді.<ref name=":0" /> 1999 жылы АҚШ-қа емделуге кетіп, Түркияға оралмады. Осы уақыт ішінде Түркияда оған қарсы басталған (2000) және жабылған (2008) қылмыс құрамының болмауына байланысты айыптау процесі болды.<ref name="60min2012">{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/2102-18560_162-57433131.html|title=U.S. charter schools tied to powerful Turkish imam|date=2012-05-13|publisher=[[CBS News]]|work=[[60 Minutes]]|accessdate=2012-05-14}}</ref><ref>[http://wwrn.org/article.php?idd=21432 WorldWide Religious News-Gulen acquitted of trying to overthrow secular government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015213002/http://wwrn.org/article.php?idd=21432 |date=2007-10-15 }}</ref><ref>Решение Верховного Суда Турецкой Республики № 2008/1328 от 05.05.2006 года.</ref> Ол жүрек операциясынан және [[қант диабеті]] мен басқа да ауруларға байланысты көптеген операциялардан аман қалды. Гүленнің өзі Түркияға оралғысы келетінін, бірақ саяси арандатулар мен тұрақсыздықтан қорқатынын айтты.<ref>[http://www.herkul.org/bamteli/turkce-olimpiyatlari-ve-gurbet-bitsin-cagrisina-cevap/ Түркия премьер-министрі Р. Т. Ердоғанның оралу ұсынысына Ф. Гүленнің видео-жауабы.] 17.06.2012.</ref> 2013 жылдың аяғындағы сыбайлас жемқорлық жанжалы төңкеріс жасады деп айыпталған [[Режеп Тайып Ердоған]] мен Гүлен арасындағы қарым-қатынасты ушықтырды. 2014 жылғы 19 желтоқсанда Ыстанбұл соты Гүленді қамауға алуға санкция берді. Прокурор Хасан Йылмаз сонымен бірге [[Түркия Әділет министрлігі]]не Гүленді [[Интерпол]]дың «Қызыл бюллетеніне» қосуға құжаттар дайындау туралы өтініш білдірді (халықаралық іздеу жарияланған қылмыскерлерді қамауға алу туралы бұйрық).<ref>{{Cite web|url=http://ria.ru/world/20141219/1039265575.html#14190577214214&message=resize&relto=login&action=removeClass&value=registration|title=Ыстанбул соты Гүленді қамауға алуға санкция берді (Суд Стамбула выдал ордер на арест богослова Гюлена)|author=Алена Палажченко|date=2014-12-19|publisher=[[РИА Новости]]}}</ref> Интерпол Гүленді іздеу туралы шешім қабылдаған жоқ. Фетхуллаһ Гүлен 2024 жылғы 21 қазанда [[Пенсильвания]]да қайтыс болды. == Теология == Фетхуллаһ Гүлен жаңа [[теология]] ұсынбай, керісінше, өзінің уағыздарында және кітаптарында бәрімен мойындалған классикалық дереккөздерге сүйенген. Оның исламның түсінігі — дәстүрлі, консервативтік және бәрімен мойындалған.<ref>Robert W. Hefner, Muhammad Qasim Zaman, Schooling Islam: the culture and politics of modern Muslim education. [[Princeton University Press]], 2007. p. 162-3.</ref><ref>[http://www.qantara.de/webcom/show_article.php/_c-478/_nr-216/i.html Portrait of Fethullah Gülen, A Modern Turkish-Islamic Reformist]</ref> Фетхуллаһ Гүлен өзі ешқандай [[Тариқат|тариқаттың]] мүшесі болмаса да [[сопылық]] дәстүрді жақсы біледі және құрметтейді. Ол мұсылмандарға тарикатқа (сопылық бұйрыққа) кірудің қажеті жоқ деп үйретеді, бірақ сопылық — бұл исламның ішкі өлшемі, оны ешқашан сырттан бөлуге болмайды деп ойлайды.<ref>Thomas Michel S.J., Sufism and Modernity in the Thought of Fethullah Gülen // The Muslim World, Vol. 95 No. 3, July 2005, p.345-5</ref> Оның ілімі қалыпты Исламның басқа жалпы қабылданған ағымдарынан Құранның белгілі бір аяттарын түсіндіруден туындайтын екі нәрсені ажыратады. Бірінші — ол мұсылман қоғам әлемдегі барлық адамдардың, қоғам және халықтың жалпы игілігі үшін<ref>Berna Turam, Between Islam and the State: The Politics of Engagement. [[Stanford University Press]], 2006.p. 61</ref> — барлық [[мұсылман]] және мұсылман емес адамдарға<ref name="autogenerated1">* Saritoprak, Z. and Griffith, S. Fethullah Gülen and the 'People of the Book': A Voice from Turkey for Interfaith Dialogue // The Muslim World, Vol. 95 No. 3, July 2005, p.337-338 * Зеки Сарытопрак, Сидней Гриффит. [http://fgulen.ru/ru/press-room/journal-of-the-muslim-world/30284-fethullah-gulen-and-the-people-of-the-book-a-call-from-turkey-for-interfaith-dialogue Гюлен и «Люди писания»: призыв из Турции к межрелигиозному диалогу.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213193327/http://fgulen.ru/ru/press-room/journal-of-the-muslim-world/30284-fethullah-gulen-and-the-people-of-the-book-a-call-from-turkey-for-interfaith-dialogue |date=2014-12-13 }} Журнал «The Muslim World», номер 3 (95) 2005 жылдың шілдесінен</ref> қызмет (hizmet etmek)<ref>Mehmet Kalyoncu [https://books.google.com/books?id=r04OPJArUPQC&pg=PP1&dq=A+Civilian+Response+to+Ethno-Religious+Conflict#v=onepage&q=&f=false A Civilian Response to Ethno-Religious Conflict: The Gülen Movement in Southeast Turkey]. Tughra Books, 2008, pp. 19-40</ref> ету. «[[Гүлен қозғалысы|Қызмет]]<nowiki/>» — Гүленнің идеяларымен рухтандырылған халықаралық қоғамдық қозғалыс. Адамдарға қызмет ету туралы ілім Түркияда, [[Орталық Азия]]да және әлемнің басқа бөліктерінде көптеген қолдаушыларды қызықтырды.<ref>Lester R. Kurtz, "Gulen’s Paradox: Combining Commitment and Tolerance, // Muslim World, Vol. 95, July 2005; 379—381.</ref> Екінші — ол мұсылман қоғам басқа сенім өкілдерімен конфессиялық диалог жасау керек екенін үйретеді, ең болмағанда [[Әһл әл-Китаб]] ([[Христиандық|христиандар]], [[Яһудилік|яһудилер]]) адамдарымен.<ref name="autogenerated1" /> === Ғылым және білім беру === Өзінің уағыздарында Гүлен [[физика]]ны, [[математика]]ны, [[химия]]ны зерттеу — Құдайға табынушылық ету деп өте жиі айтқан.<ref name="60min2012" /> Түркияда «Гүлен мектептері» ең үздік болып саналады: қымбат тұратын жабдықтар, жыныстарға тең қарау, ағылшын тіліне бірінші сыныптардан бастап үйрету.<ref name="60min2012" /> Алайда, мұндай мектептердің бұрынғы мұғалімдерінің айтуынша, әйел мұғалімдерге әкімшілік өкілеттіктер берілмейді, автономиялары шектеулі және алтыншы сынып оқушыларынан бастап, түскі үзіліс кезінде ер адамдар мен студенттерден бөлек тұрады деген сын бар.<ref name="Spiegelman">{{cite web|last=Spiegelman|first=Margaret|title=What Scares Turkey's Women?|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/03/21/what-scares-turkey-s-women.html|work=[[The Daily Beast]]|accessdate=2012-11-28}}</ref> === Шығарылымдары === {{Толықтыру}} === Шығарылымдарын оқуға тиым салынуы === ==== Қазақстанда ==== 2016 жылдың шілдесінен бастап [[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы]] шешімі бойынша Фетхуллаһ Гүленнің кітаптарын оқуға тиым салынған.<ref>{{Cite web|url=http://ihsan.kz/kk/articles/view/5191|title=Ислам діні- бейбітшілік діні|website=http://ihsan.kz/|access-date=2022-01-11}}</ref> ==== Ресейде ==== Орынбор қаласының Ленин аудандық сотының шешімі мен анықтамасына сәйкес Гүленнің «Ғасырлар бойы туындаған күмәндар» (I том), «Жолдағы өлшемдер немесе шамдар», «Мұхаммед Пайғамбар — адамзат баласының тәжі» (I және II том) және «Өмір мен ислам діні» кітаптары экстремистік материалдардың Федералды тізіміне енген.<ref>{{cite web|url=http://minjust.ru/ru/extremist-materials?field_extremist_content_value=Гюлен|title=Федеральный список экстремистских материалов|date=2017-08-24|publisher=Минюст России|accessdate=2017-08-24}} {{Wayback|url=https://www.webcitation.org/6swdGFQJA?url=http://minjust.ru/ru/extremist-materials?field_extremist_content_value=%D0%93%D1%8E%D0%BB%D0%B5%D0%BD|date=2017-08-24}}</ref> == Сондай-ақ == * [[Гүлен қозғалысы]] * [[Білім инновациялық лицейлері|Білім инновация лицейлері]] == Әдебиеттер == ; Гүлен және қозғалыс туралы * Abdullah Aymaz, ''Diyalog Adımları'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları 2003 ISBN 9756714212 * Ahmet Taşgetiren, ''Bir Gönül İnsanı'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2004 ISBN 9756714263 * Ali Bulaç, ''Din - Kent ve Cemaat Fethullah Gülen Örneği'', Ufuk Kitapları, 2008 ISBN 978-975-606-558-7 * Ali Ünal, ''Advocate of Dialogue: Fethullah Gulen'', Fountain Pub.,New Jersey, 2000 ISBN 9780970437013 * Clare Lopez, The Gulen Movement: Turkey's Islamist Supremacist Cult and its Contributions to the Civilization Jihad, Civilization Jihad Reader Series, Washington DC: Center for Security Policy, 2015 * Doğu Ergil, ''100 Soruda Fethullah Gülen ve Hareketi’’'', Timaş Yayınları, İstanbul, 2010 * Prof. Dr. Faruk Beşer, ''Fethullah Gülen Hoca Efendinin Fıkıhını Anlamak'', * Faruk Mercan, ''Fethullah Gülen'in Sıradışı Hayatı: ABD'de Geçirdiği Dokuz Yılın Hikayesi'', Doğan Kitapçılık, İstanbul, 2008 ISBN 9789759919221 * Fehmi Koru, ''Yerli ve Özgün: Nobellik Bir Öykü'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2004 ISBN 9756714255 * Ferhat Barış, ''Maskeli Balon Medyatik Bir İnfazın Anatomisi'', Timaş Yayınları, 1999 ISBN 975-362-506-5 * ''Küresel Barışa Doğru (Kozadan Kelebeğe 3)'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2002 ISBN * Hanefi Avcı, Haliç'te Yaşayan Simonlar: Dün Devlet Bugün Cemaat ,ISBN 9752870758 * Helen Rose Ebaugh, ''Gülen Hareketi'', Doğan Kitap, İstanbul, 2002 ISBN 9786051118857 * Hikmet Çetinkaya, ''Din Baronunun kazları'', Günizi yayıncılık, ISBN 9-758731-66-1 * Hikmet Çetinkaya, ''Fethullah Gülen'in 40 yıllık serüveni'', Günizi yayıncılık, ISBN 9-758731-29-7 * Hulki Cevizoğlu, ''Fethullah Gülen Hareketinin Perde Arkası'' 35 Yıllık Yol Arkadaşı Nurettin Veren Anlatıyor. * Hüseyin Gülerce, ''İslam 'ın Gülen Yüzü'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2004 ISBN 9756714247 * İ. Adil Sönmez, ''Fethullah Gülen Gerçeği: Hukuki Gerçekler Işığında Hoşgörü ve Uzlaşma Aksiyonu Hakkında Bir İnceleme'' Kaynak Yayınları, 1998 ISBN 975-738-854-8 * Prof. Dr. İbrahim Canan, ''Fethullah Gülen'in Sünnet Anlayışı'', Ufuk Yayınları, 2007 ISBN 9756065488 * İsmail Ünal, Fethullah Gülen'le Amerika'da Bir Ay, Nil Yayınları, 2001 ISBN 9757402842 * John L. Esposito, M. Hakan Yavuz, ''Turkish Islam and the Secular State: The Gülen Movement'' Syracuse University Press, Syracuse, New York, 2003 ISBN 0815630158—Çeviri: ''Laik Devlet ve Fethullah Gülen Hareketi'' Çeviren: İbrahim Kapaklıkaya, Gelenek Yayınları, 2005 ISBN 9758861875 * Joshua. D. Hendrick, ''Gülen: The Ambiguous Politics of Market Islam in Turkey and the World'', NYU Press, Ağustos 2013, 978-0814770986 * M. Emin Değer, ''Bir Cumhuriyet Düşmanının Portesi ya da Fethullah Gülen Hocaefendinin derin misyonu'', ISBN 975-6747-31-5 * Mehmet Akar, ''Gül Adam'', Timaş Yayınları, İstanbul, 2001 ISBN 975362591X * Merdan Yanardağ, ''Türkiye Nasıl Kuşatıldı?/Fethullah Gülen Hareketinin Perde Arkası'', ISBN 9944490008 * Editör: Mustafa Armağan, ''Diyaloğa Adanmış Hayat: Aydınların Kaleminden Fethullah Gülen (Kozadan Kelebeğe 2)'',Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2002 ISBN 9756714107 * Editör: Mustafa Armağan, ''Medya Aynasında Fethullah Gülen (Kozadan Kelebeğe)'' Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 1999 ISBN 9759432609 * Mustafa Yıldırım, ''Meczup Yaratmak'', ISBN 9-756047-05-4 * Necip Hablemitoğlu, ''Köstebek, Toplumsal Dönüşüm Yayınları, 975677494-0'' * Nuh Gönültaş, ''Gurbet Lahikası'', Samanyolu Yayıncılık, İstanbul, 2008 ISBN 9789758894758 * Nurettin Veren, ''Kuşatma / ABD'nin Truva Atı Fethullah Gülen Harekâtı'', ISBN 9944-490-13-9 * Robert A. Hunt, ''Muslim citizens of the globalized world: contributions of the Gülen movement'', The Light Inc, New Jersey, 2007 ISBN 9781597840736—Çeviri: ''Küresel Barışa Katkılarıyla Gülen Hareketi'', Ufuk Yayınları, 2007 ISBN 9756065501 * Selçuk Camcı, Kudret Ünal, ''Fethullah Gülen'in Konuşma ve Yazılarında Hoşgörü ve Diyalog İklimi'', Merkür Yayıncılık, 1999 ISBN 975-690-601-4 * Selçuk Camcı, Dr. Kudret Ünal, ''Hoşgörü Ve Diyalog İklimi / F. Gülen'in Konuşmalarında Ve Yazılarında'', Merkür Yayınları, İzmir, 1999 ISBN 975-6906-01-4 * Semih Tufan Gülaltay ''Fethullah Müslüman mı'', İleri Yayınları, ISBN 9756288566 * Şahin Alpay, ''Gülen'in Katkısı'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları, İstanbul, 2004 ISBN 9756714298 * Taha Akyol, ''Asya'daki Türkiye'', Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Yayınları 2004 ISBN 9756714271 * Tuncay Opçin, <!--{{Google Kitaplar|7-xQDAAAQBAJ}}-->''Bavul: Askeri Vesayetten Sivil Otoriterliğe'', Plane Tree Publishing, 2016 * Vural Savaş, ''İrtica ve Bölücülüğe Karşı Militan Demokrasi'', ISBN 9-754948-93-3 * Yavuz Selim Demirağ, ''İmamların Öcü-Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Cemaat Yapılanması'', Kırmızı Kedi Yayınları Yayınları 2015 ISBN 9786059908931 ; Гүлен оқулары туралы * Bayram Balcı, ''Orta Asya'da İslam misyonerleri: Fethullah Gülen okulları'', İletişim Yayınları, İstanbul, 2005, ISBN 9750503120 * İlber Ortaylı, Toktamış Ateş ve Eser Karakaş, ''Barış Köprüleri Dünya'ya Açılan Türk Okulları 1'', Ufuk Kitapları, 2005 ISBN 978-975-606-506-8 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://fgulen.com/en|Ресми Ресми веб-сайты] * [http://www.niagarafoundation.org/niagara/fethullah-gulen/ Fethullah Gülen] * [http://www.afsv.org/about-us/hizmet-and-fethullah-gulen/ Hizmet and Fethullah Gulen] {{DEFAULTSORT:Гүлен, Фетхуллаһ}} [[Санат:Түркия дін мамандары]] [[Санат:Ислам дінтанушылары]] [[Санат:Түркиядағы ислам]] [[Санат:Түркиядан АҚШ-қа көшкендер]] au70weuf1he68q5pu76zd9muepcx0j1 0 17222 3600698 3273620 2026-05-06T11:44:13Z ~2026-27419-34 180888 /* Инфрақұрылымы */ 3600698 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = қала |атауы = Жаркент |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = Герб Жаркента.gif |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =44 |lat_min =10 |lat_sec =17 |lon_deg =80 |lon_min =00 |lon_sec = 34 |CoordAddon = type:city(400000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = 300 |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Жетісу облысы |кестедегі облыс = Жетісу облысы |ауданы = Панфилов ауданы |кестедегі аудан = Панфилов ауданы |ішкі бөлінісі = |әкімі = Нұрмолдаев Талғат Қиниятұлы |құрылған уақыты = 1882 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1891 |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = 52 806<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = kz |сайт тілі 2 = ru }} '''Жаркент''' — қала, [[Жетісу облысы]] [[Панфилов ауданы]]ның орталығы ([[1928 жыл]]дан). ==Тарихы== [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Ш.Уәлиханов]] [[1856 жыл]]ы “''Шығыс Түркістанға саяхат күнделігі''” атты еңбегінде, қазіргі Жаркент өңірінде болған кезін суреттей келе, “''<small>[[Өсек өзені|Үсек]] өзенінің жағасында аялдауға лаж болмады. Шынында да айналасында құм мен тас, тым болмаса бір шөп болсашы, үй тіккендей таза орынның өзін төңіректі барлап, қанша іздесек те таба алмадық</small>''”, — деп жазған. Шоқан өткен осы жерде [[1882 жыл]]ы Жаркенттің іргесі қаланған. [[1891 жыл]]ы қала болды. Бастапқыда, негізінен, ұсақ қолөнершілер мен сауда-саттық қаласы болған, 1928 жылдан аудан орталығы. Осы кезде жаңа кәсіпорындар ашылып, құрылыстар салына бастады. Қала [[1942 жыл|1942]] — [[1992 жыл|1992 жыл]]ы аралығында Кеңес Одағының батыры [[Иван Васильевич Панфилов|И.В.Панфиловтың]] есімімен аталды. == Географиялық орны == Облыс орталығы — [[Талдықорған]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 289 км, [[Алматы]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 331 км жерде, [[Іле]] өзені аңғарында, [[Жетісу Алатауы|Жетісу (Жоңғар) Алатауы]]нан бастау алатын Үсек (Өсек) өзенінің сол жағалауындағы бұта, шіліктал аралас бетеге, сұлыбас, сарсазан, т.б. әр түрлі астық тұқымдасты шөптер өскен қоңыр, шалғын топырақты жазықта орналасқан. === Климаты === <div style="max-width:75%">{{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Жаркент |Дерекнама = [https://meteolabs.kz/қаз/климаты/жаркент/ Жаркент ауа райы мен климаты] |Қаң_а_макс = 12.6 |Ақп_а_макс = 17.6 |Нау_а_макс = 28.0 |Сәу_а_макс = 35.5 |Мам_а_макс = 38.1 |Мау_а_макс = 39.4 |Шіл_а_макс = 42.1 |Там_а_макс = 41.2 |Қыр_а_макс = 39.0 |Қаз_а_макс = 32.3 |Қар_а_макс = 25.2 |Жел_а_макс = 16.6 |Жыл__а_макс = 42.1 |Қаң_а_мин = -30.3 |Ақп_а_мин = -31.2 |Нау_а_мин = -22.4 |Сәу_а_мин = -6.8 |Мам_а_мин = -1.8 |Мау_а_мин = 2.1 |Шіл_а_мин = 9.2 |Там_а_мин = 4.9 |Қыр_а_мин = -2.5 |Қаз_а_мин = -9.6 |Қар_а_мин = -19.2 |Жел_а_мин = -29.1 |Жыл__а_мин = -31.2 |Қаң_ор_макс = -0.5 |Ақп_ор_макс = 2.3 |Нау_ор_макс = 11.3 |Сәу_ор_макс = 20.7 |Мам_ор_макс = 26.1 |Мау_ор_макс = 30.1 |Шіл_ор_макс = 32.0 |Там_ор_макс = 31.2 |Қыр_ор_макс = 26.7 |Қаз_ор_макс = 18.6 |Қар_ор_макс = 9.3 |Жел_ор_макс = 1.9 |Жыл__ор_макс = 17.5 |Қаң_ор_мин = -12.0 |Ақп_ор_мин = -8.6 |Нау_ор_мин = -0.7 |Сәу_ор_мин = 6.4 |Мам_ор_мин = 11.7 |Мау_ор_мин = 15.8 |Шіл_ор_мин = 17.4 |Там_ор_мин = 15.6 |Қыр_ор_мин = 10.6 |Қаз_ор_мин = 4.4 |Қар_ор_мин = -1.9 |Жел_ор_мин = -8.6 |Жыл__ор_мин = 4.2 |Қаң_ор = -6.3 |Ақп_ор = -3.2 |Нау_ор = 5.3 |Сәу_ор = 13.6 |Мам_ор = 18.9 |Мау_ор = 22.9 |Шіл_ор = 24.7 |Там_ор = 23.4 |Қыр_ор = 18.7 |Қаз_ор = 11.5 |Қар_ор = 3.7 |Жел_ор = -3.4 |Жыл__ор = 10.8 |Қаң_ор_ж-ш = 9.8 |Ақп_ор_ж-ш = 11.1 |Нау_ор_ж-ш = 12.9 |Сәу_ор_ж-ш = 18.1 |Мам_ор_ж-ш = 19.9 |Мау_ор_ж-ш = 28.5 |Шіл_ор_ж-ш = 27.6 |Там_ор_ж-ш = 13.3 |Қыр_ор_ж-ш = 10.0 |Қаз_ор_ж-ш = 16.2 |Қар_ор_ж-ш = 19.0 |Жел_ор_ж-ш = 13.2 |Жыл__ор_ж-ш = 199.6 |}} </div> == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||39731 ||{{өсім}}52361 ||131,8 ||19380 ||{{өсім}}26290 ||135,7 ||20351 ||{{өсім}}26071 ||128,1 |} == Кәсіпорындары == Құрылыс зауыты, нан, ет, тұрмыстық қажетін өтеу комбинаттары, тігін фабрикасы, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді. == Инфрақұрылымы == 10 орта мектеп, Жаркент гуманитарлы техникалық коледж, (республикадағы алғашқы оқу орындарының бірі, 1929 жылы ашылған), мешіт, 2 кинотеатр, 3 кітапхана, мәдениет үйі, 3 клуб, аурухана, емхана, стадион, автостанса, ірі сауда орталығы, т.б. мекемелер бар ([[1999 жыл|1999]]). [[1979 жыл]]ы сәулет өнерінің музейі ашылды. 2004 жылы"Әбілхан Қастеевтің көркемсурет галереясы" ашылды. Жаркент арқылы Алматы — [[Қорғас (ауыл)|Қорғас]] — [[Үрімжі|Үрімші]] автомагистралі өтеді.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан қалалары}} {{Панфилов ауданы елді мекендері}} [[Санат:Панфилов ауданы елді мекендері]] [[Санат:Жетісу облысы қалалары]] hmuj1xkxp4qetqyvygmq6bx9wvpmy2f 0 17253 3600444 3599922 2026-05-05T17:50:49Z TalgatSnow 143530 3600444 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Ингмар Бергман |шынайы есімі = {{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} |сурет = Ingmar Bergman (1966).jpg |сурет ені = |сурет атауы = Ингмар Бергман (1966) |туған кездегі есімі = Эрнст Ингмар Бергман |туған күні = 14.07.1918 |туған жері = {{Туғанжері|Упсала|Упсалада}}, [[Швеция]] |қайтыс болған күні = 30.07.2007 |қайтыс болған жері = [[Форё]], [[Швеция]] |мамандығы = {{кинорежиссёр|Швеция}}<br />{{сценарийші|Швеция}} |азаматтығы = {{SWE}} |белсенді жылдары = [[1944 жыл|1944]] — [[2005 жыл|2005]] |бағыты = |жұбайы = {{unbulleted list |{{marriage|Эльсе Фишер|1943|1945|end=div}} |{{marriage|Эллен Лундстрём|1945|1950|end=div}} |{{marriage|Гун Бергман|1951|1959|end=div}} |{{marriage|Кяби Ларетеи|1959|1969|end=div}} |{{marriage|Ингрид фон Розен|1971|1995|end=қайтыс болған}} }} |киностудия = |марапаттары = «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» (1961, 1962, 1984)<br />«[[Сезар (киножүлде)|Сезар]]» (1984)<br />«[[BAFTA]]» (1976)<br />«[[Алтын аю]]» (1958) |imdb_id = 0000005 |қолтаңбасы = Ingmar Bergman Signature.png |сайты = https://www.ingmarbergman.se/ |ортаққор = Ingmar Bergman }} '''Эрнст Ингмар Бергман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; [[14 шілде]] [[1918 жыл|1918]] — [[30 шілде]] [[2007 жыл|2007]]) — атақты [[Шведтер|швед]] режиссёрі, сценарийші, драмалық және опералық театр өнерінің көрнекті қайраткері.<ref>Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5</ref> Ол әлемдік кино тарихындағы ең ұлы әрі ықпалды кинематографистердің бірі, сондай-ақ еуропалық киноиндустрия мен швед кинематографиясының көрнекті тұлғасы болып саналады. Оның туындылары «адам жаны мен психикасы алдында тұрған сан алуан күрестерге бойлаған терең жеке толғаныс» ретінде сипатталады.<ref>{{cite news |author=Rothstein, Mervyn |date=30 July 2007 |title=Ingmar Bergman, Master Director, Dies at 89 |url=https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |access-date=31 July 2007 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |quote=Ingmar Bergman, the 'poet with the camera' who is considered one of the greatest directors in motion picture history, died today on the small island of Faro where he lived on the Baltic coast of Sweden, Astrid Soderbergh Widding, president of The Ingmar Bergman Foundation, said. Bergman was 89. |archive-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023001746/https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |author=Tuohy, Andy |title=A-Z Great Film Directors |date=3 September 2015 |publisher=Octopus |isbn=9781844038558}}</ref><ref>{{cite book |author=Gallagher, John |url=https://archive.org/details/filmdirectorsond00gall |title=Film Directors on Directing |date=1 January 1989 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780275932725 |url-access=registration}}</ref> Оның ең таңдаулы туындыларының қатарына «[[Жетінші мөр]]» (1957), «[[Бүлдірген алаңы]]» (1957), «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) және «[[Фанни мен Александр]]» (1982) фильмдері жатады. Бұл жұмыстар «[[Sight & Sound]]» басылымының 2012 жылғы «Әлемдік киноның ең ұлы туындылары» тізіміне енген.<ref>{{cite web |title=Critics' top 100 |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |url-status=dead |archive-date=7 February 2016 |website=British Film Institute |access-date=11 March 2023}}</ref> Сонымен қатар, 2002 жылы аталған журнал Бергманды «Барлық уақыттың ең үздік режиссерлері» рейтингінде 8-ші орынға қойды.<ref>{{Cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013231353/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|url-status=dead|archive-date=13 October 2018|title=BFI &#124; Sight & Sound &#124; Top Ten Poll 2002 – The Directors' Top Ten Directors|date=13 October 2018}}</ref> Бергманның шығармашылығы әлемдік деңгейде мойындалып, мансабында бірнеше мәрте «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығын алды. Атап айтқанда, [[Ирвинг Тальберг атындағы сыйлық]] және Швеция атынан «[[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік шет тілді фильм]]» номинациясында жеңіп алған үш бірдей алтын мүсінше бар. Бергман кино мен телевизия үшін 60-тан астам көркем және деректі фильм түсірді, олардың басым бөлігінің сценарийін өзі жазды. Режиссер туындыларының көбі Швецияда түсірілген, ал 1961 жылдан бастап оның көптеген фильмдері Форё аралында таспаланды. Ол операторлар Гуннар Фишер және Свен Нюквистпен тығыз шығармашылық одақ құрды. Киномен қатар, Бергманның театр саласындағы мансабы да айтарлықтай табысты болды: ол [[Стокгольм]]дегі Швеция корольдік драма театрын және [[Мюнхен]]дегі (Германия) «Резиденц-театрды» басқарды.<ref>{{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=44|oclc=11814265}}</ref> Режиссер жалпы саны 170-тен астам спектакль қойды. Оның тұрақты актерлер құрамына («Бергман труппасы») Харриет Андерссон, Биби Андерссон, Лив Ульман, Гуннар Бьёрнстранд, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблом және Макс фон Сюдов сияқты шеберлер енді. == Өмірбаяны == === Алғашқы жылдары === Эрнст Ингмар Бергман 1918 жылы 14 шілдеде [[Упсала]] қаласында дүниеге келген.{{sfn|Steene|2005|p=23}} Оның анасы Карин (қыз күніндегі тегі Окерблом) медбике, ал әкесі Эрик Бергман лютеран [[пастор|пасторы]] (кейіннен Швеция королінің капеллан-кеңесшісі) болған. Режиссердің анасы тегі жағынан [[Валлондар]]дан тарайды.{{sfn|Gado|1986|p=374}} Бергмандар әулетінің түп-тамыры Йервсё өңірінен шыққан. Әкесі жағынан Бергман [[Финдер|фин]], [[Немістер|неміс]] және [[Шведтер|швед]] тектес Брёмс, Эреншёльд және Стокенстрём сияқты беделді діни қызметкерлер әулетінен тарайды. Эрик пен Кариннің өзге балаларына келсек: режиссердің үлкен ағасы Даг [[дипломатия]]лық мансапты таңдаса, қарындасы Маргарета [[жазушы]] болды. Әкесі бала тәрбиесіне қатысты аса консервативті көзқарастарды ұстанған; ол балаларын жиі жазалап, тіпті оларға дене жарақатын салатын қатаң жаза түрлерін де қолданған. Бергман тақуа лютеран отбасында тәрбиеленгенімен, кейіннен өз сенімінен сегіз жасында айырылғанын, ал бұл ақиқатты тек 1962 жылы «Қысқы жарық» фильмін түсіру барысында толық түйсінгенін айтқан.<ref>{{cite book|title=The Films of Ingmar Bergman|author=Kalin, Jesse|year=2003|page=193}}</ref> [[Сурет:Ingmar 86135a.jpg|thumb|left|upright=0.8|Бергман жас шағында]] Бергманның театр мен киноға деген құштарлығы ерте жастан оянды. Тоғыз жасқа толғанда, ағасына [[Рождество]] мерекесіне орай «сиқырлы шам» — жарық көзі ретінде керосин лампасы қолданылатын қарапайым проекциялық аппарат сыйға тартылады. Ингмар бұл аппаратты иелену үшін Дагқа өз еркімен қалайы солдаттар коллекциясын айырбасқа ұсынады. Бір жыл ішінде ол осы ойыншықтың көмегімен өзіне ғана тән, қиялындағы жеке әлемін құрып, сонда өзін еркін сезіне бастайды. Бергман өз бетінше сахна безендірулерін, қуыршақтар мен жарық эффектілерін ойлап тауып, [[Август Стриндберг|Стриндберг]] пьесаларынан қуыршақ қойылымдарын қояды және ондағы барлық рөлдерді өзі дыбыстап шығады.<ref>{{cite news|title=Ingmar Bergman, Master Filmmaker, Dies at 89|author=Rothstein, Mervyn|newspaper=[[The New York Times]]|date=31 July 2007}}</ref> Жасөспірім шағында Бергман Палмгрен мектебінде білім алды. Оның оқудағы жолы сәтсіз болып,{{sfn|Steene|2005|p=33}} кейіннен ол бұл кезеңді есіне алғысы келмейтін. 1944 жылы швед орта мектептеріндегі қатал тәртіпті сынға алған «Азап» (Hets) фильмі (сценарийін Бергман жазған) үлкен пікірталас тудырады. Сол тұста мектеп директоры Хеннинг Хокансон Бергманды «мінезі қиын, тіл алмайтын бала» болды деп сипаттаған.<ref>{{cite book|title=Ingmar Bergman: The Life and Films of the Last Great European Director|author=Macnab, Geoffrey|publisher=I.B. Tauris|date=2009|isbn=978-0857713575}}</ref> Өз кезегінде Бергман ресми білім беру жүйесіндегі үй тапсырмасы мен емтихандарға шектен тыс мән беруді мүлдем ұнатпайтынын жеткізген. 1934 жылы 16 жасар Бергман жазғы демалысын өткізу үшін [[Германия]]ға, отбасылық достарына жіберіледі. Ол [[Веймар]]дағы нацистік жиынға қатысып, [[Адольф Гитлер]]ді өз көзімен көреді.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}; see also Bergman's autobiography, ''Laterna Magica''.</ref> Кейіннен ол өзінің «Laterna Magica» («Сиқырлы шам») атты өмірбаяндық туындысында неміс отбасы оның төсегінің тұсына Гитлердің суретін іліп қойғанын және «көп жылдар бойы Гитлердің жақтасы болып, оның жетістіктеріне қуанып, жеңілістеріне қайғырғанын» жазды.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007;</ref> Бергман: «Гитлер ерекше тартымды, харизматикалық тұлға еді. Ол қалың көпшілікті жігерлендіре білді... Мен көрген [[нацизм]] көңілді әрі жас көрінетін», — деп еске алады.<ref name=":0">{{cite news |date=7 September 1999 |title=Bergman admits Nazi past |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |access-date=14 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519065030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |url-status=live }}</ref> 1937 жылы Бергман өнер мен әдебиетті зерттеу үшін Стокгольм университет колледжіне (кейіннен Стокгольм университеті) оқуға түседі. Уақытының көп бөлігін студенттік театрда өткізіп, нағыз киноқұмарға айналады.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}</ref> Дәл осы кезеңдегі сезімдік қарым-қатынасы әкесімен арадағы үлкен кикілжіңге ұласып, олардың байланысы көптеген жылдарға үзіледі. Ол университетті толық бітірмесе де, бірнеше пьеса мен опера жазып, жергілікті театрда режиссердің ассистенті болып қызмет етеді. 1942 жылы оған өзі жазған «Каспардың өлімі» атты сценарийін сахналауға мүмкіндік беріледі. Бұл қойылымды «Svensk Filmindustri» компаниясының өкілдері байқап, Бергманға сценарий бөлімінен жұмыс ұсынады. 1943 жылы ол Эльза Фишермен некеге тұрады. === 1975 жылға дейінгі кино мансабы === [[Сурет:Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg|thumb|Бергман (1957)]] Бергманның кинодағы жолы 1941 жылы сценарийлерді өңдеуден басталды. Алайда оның алғашқы ірі жетістігі — 1944 жылы Альф Шёберг түсірген «Азап» (Hets) фильміне сценарий жазуы болды. Сценариймен қатар, ол бұл жобада режиссердің ассистенті қызметін де атқарды. Өзінің «Бейнелер: Кинодағы өмірім» атты екінші автобиографиялық кітабында Бергман осы фильмнің сыртқы көріністерін түсіру кезеңін өзінің режиссер ретіндегі нағыз дебюті деп сипаттайды.<ref>Ingmar Bergman, ''Images : my life in film'' (translated from the Swedish by Marianne Ruuth), London: Bloomsbury, 1994.</ref> Фильм Швециядағы ресми білім беру жүйесі туралы қызу пікірталас тудырды. Бергман оқыған мектептің директоры Хеннинг Хокансон фильмнің шығуына байланысты хат жазғанда, Бергман оған қатаң жауап берді.{{sfn|Gado|1986|p=59}} Ғалым Фрэнк Гадоның айтуынша, Бергман директордың «тиісті талаптарға сай келмейтін оқушылар жүйенің қатал немқұрайлылығына лайық» деген астарлы ойын айыптаған. Бергман өз хатында: «Мен мектепті қағида, жүйе және институт ретінде жек көрдім. Сондықтан мен нақты өз мектебімді емес, жалпы мектеп атаулыны сынағым келді», — деп мәлімдеді.<ref>Bergman, Ingmar. in the ''Aftonbladet'' (9 October 1944) (translated from Swedish)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|title=Torment (1944)|author=Fristoe, Roger|publisher=Turner Classic Movies, Inc.|access-date=28 March 2017|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329141119/http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|url-status=live}}</ref> Бұл туындының халықаралық табысы Бергманға бір жылдан соң алғашқы жеке режиссерлік мүмкіндігін сыйлады. Кейінгі он жыл ішінде ол оннан астам фильм түсіріп, сценарийін жазды. Олардың қатарында 1949 жылғы «Түрме» (Fängelse), сондай-ақ 1953 жылы жарық көрген «Тайғанақ пен жылтырақ» (Gycklarnas afton) және «Моникамен өткен жаз» (Sommaren med Monika) туындылары бар. [[Сурет:Bergman Sjostrom 1957.jpg|thumb|upright=1.1|left| «Бүлдірген алаңы» (1957) фильмінің түсірілім алаңындағы Бергман мен Виктор Шёстрем]] Бергман алғашқы әлемдік табысына 1955 жылы жарық көрген «Жазғы түн күлкісі» (Sommarnattens leende) фильмі арқылы қол жеткізді. Бұл туынды келесі жылы Канн кинофестивалінде «Ең үздік поэтикалық юмор» номинациясын жеңіп алып, «[[Алтын пальма бұтағы]]на» үміткер болды. Одан кейін, 1957 жылы арасына он ай салып Швецияда «[[Жетінші мөр]]» (Det sjunde inseglet) және «[[Бүлдірген алаңы]]» (Smultronstället) фильмдері шықты. «Жетінші мөр» [[Канн фестивалі]]нің арнайы жүлдесін иеленсе, «[[Бүлдірген алаңы]]» Бергман мен басты рөлдегі Виктор Шёстремге көптеген марапаттар алып келді. Келесі екі онжылдықта да Бергманның өнімділігі бәсеңдеген жоқ. 1960-жылдардың басынан бастап ол өмірінің көп бөлігін Фарё аралында өткізіп, сол жерде бірнеше фильм түсірді. 1960-жылдардың басында ол Құдайға деген сенім мен күмән тақырыбын зерттейтін үш фильмді — «Айна арқылы қарағанда» (Såsom i en Spegel, 1961), «Қысқы жарық» (Nattvardsgästerna, 1962) және «Үнсіздік» (Tystnaden, 1963) туындыларын дүниеге әкелді. Сыншылар бұл үш фильмнің ортақ тақырыптарына сүйеніп, оларды «трилогия» немесе киноматографиялық «триптих» деп атады. Бастапқыда Бергман бұл фильмдерді трилогия ретінде жоспарламағанын және олардан ешқандай ортақ мотив көріп тұрмағанын айтты, бірақ кейінірек, біраз екіұштылық танытса да, бұл тұжырымды қабылдағандай болды. 1964 жылы оның [[Федерико Феллини]] фильмдеріне пародия ретінде түсірілген «Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда» (För att inte tala om alla dessa kvinnor) атты туындысы жарық көрді.<ref>{{cite book|author=Theall, Donald F.|title=Beyond the Word: reconstructing sense in the Joyce era of technology, culture, and communication|year=1995|page=35|publisher=University of Toronto Press |isbn=9780802006301}}</ref> Биби Андерссон мен Лив Ульман басты рөлдерді сомдаған «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) — Бергманның өзі ең маңызды еңбектерінің бірі санаған туынды. Тәжірибелік сипаты басым бұл фильм көп марапат иеленбесе де, кейіннен оның нағыз шедеврі ретінде танылды. Осы кезеңдегі басқа да елеулі фильмдеріне «Бикеш бұлағы» (Jungfrukällan, 1960), «Қасқыр сағаты» (Vargtimmen, 1968), «Ұят» (Skammen, 1968) және «Аннаның құштарлығы» (En Passion, 1969) жатады. Оператор Свен Нюквистпен бірлесе отырып, Бергман «Сыбыс пен айқай» (Viskningar och rop, 1972) фильмінде қанық қызыл түстер палитрасын қолданды. Бұл туынды «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]» номинациясы бойынша «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына үміткер болды.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|title=The 46th Academy Awards (1974) Nominees and Winners |access-date=31 December 2011|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315090403/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|archive-date=15 March 2015}}</ref> Сонымен қатар, бұл уақытта ол Швеция телевизиясы үшін де өнімді жұмыс істеді. Соның ішінде ерекше атап өтуге болатын екі еңбегі — «Неке өмірінің көріністері» (Scener ur ett äktenskap, 1973) және «Сиқырлы флейта» (Trollflöjten, 1975). === 1976 жылғы салық төлеуден жалтару айыбы === [[Сурет:Ingmar Bergman & Sven Nykvist.jpg|250px|thumb|right|Бергман (оң жақта) және Свен Нюквист «Айна арқылы қарағанда» фильмін түсіру кезінде (1960)]] 1976 жылы 30 қаңтарда [[Стокгольм]]дегі Корольдік драма театрында [[Август Стриндберг]]тің «Өлім биі» қойылымына дайындық үстінде жүрген Бергманды азаматтық киімдегі екі полиция қызметкері тұтқындап, оған табыс салығынан жалтарды деген айып тақты. Бұл оқиға Бергманға ауыр соққы болып тиді. Ол басынан өткерген қорлықтан жүйкесі сыр беріп, терең депрессия жағдайында ауруханаға түсті. Тергеу Бергманның швециялық Cinematograf компаниясы мен оның швейцариялық еншілес кәсіпорны Persona (бұл құрылым негізінен шетелдік актерлерге жалақы төлеу үшін пайдаланылатын) арасындағы 1970 жылғы 500 000 [[швед кронасы]] (SEK) көлеміндегі күмәнді транзакцияға бағытталды. Бергман Швеция Орталық банкінен ескерту алғаннан кейін 1974 жылы Persona компаниясын таратып, тиісті табысты декларациялаған болатын. 1976 жылы 23 наурызда арнайы прокурор Андерс Норденадлер айыптың заңдық негізі жоқтығын алға тартып, істі тоқтатты. Ол бұл жағдайды «өз көлігін біреудікі деп ойлап ұрлаған адамға айып тағумен бірдей» деп сипаттады.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|title=Åtal mot Bergman läggs ned|trans-title=Charges against Bergman dropped |work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]] |format=News report|date=23 March 1976|language=sv|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111121001454/http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|archive-date=21 November 2011}}</ref> Швеция Салық қызметінің бас директоры Гөста С. Экман сәтсіз аяқталған тергеуді қорғап, оның маңызды құқықтық материалдармен байланысты болғанын және Бергманға кез келген өзге күдікті сияқты қаралғанын айтты. Ол Бергманның елден кетіп қалғанына өкініш білдіріп, тергеу оның ешқандай заң бұзбағанын дәлелдеген соң, режиссер «мықтырақ» болады деп үміттенетінін жеткізді.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|title=Generaldirektör om Bergmans flykt|trans-title=The Director General about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904225911/http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|archive-date=4 September 2011}}</ref> Айыптар алынып тасталғанына қарамастан, Бергман режиссураға қайта орала алмаймын ба деп қатты қапаланды. Швеция премьер-министрі Улоф Пальме, беделді қоғам қайраткерлері мен киноиндустрия басшыларының өтініштеріне қарамастан, ол Швецияда ешқашан жұмыс істемеймін деп серт берді. Ол Фарё аралындағы студиясын жауып, жоспарланған екі жобасын тоқтатты да, [[Батыс Германия]]ның [[Мюнхен]] қаласына өз еркімен қуғынға кетті. Швеция кино институтының директоры Гарри Шайн бұл оқиғаның ел экономикасына тигізген тікелей шығынын 10 миллион крон және жүздеген жұмыс орнының жоғалуы деп бағалады.<ref>{{cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120235441/http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|url-status=dead|archive-date=20 November 2011|title=Harry Schein om Bergmans flykt|trans-title=Harry Schein about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv}}</ref> === Тұтқындаудан кейінгі салдар === [[Сурет:Fårö Hammars Skrivstugan.JPG|250px|thumb|right|Ингмар Бергманның Фарё аралындағы үйі]] Осыдан кейін Бергман Америкада жұмыс істеу мүмкіндігін қысқа уақыт қарастырды. Оның келесі фильмі — «Жылан жұмыртқасы» (The Serpent's Egg, 1977) Батыс Германия мен АҚШ-тың бірлескен өнімі болды және режиссердің ағылшын тіліндегі екінші туындысы (біріншісі — 1971 жылғы «Жанасу») ретінде тіркелді. Бұдан кейін [[Ингрид Бергман]] (туыстық қатысы жоқ) пен [[Лив Ульман]] басты рөлдерді сомдаған «Күзгі соната» (Höstsonaten, 1978, Ұлыбритания-Норвегия) және «Марионеткалар өмірінен» (Aus dem Leben der Marionetten, 1980, Ұлыбритания-Германия) фильмдері жарық көрді. Ол «Фанни мен Александр» (Fanny och Alexander, 1982) фильмін түсіру үшін отанына уақытша оралды. Бергман бұл туынды оның соңғы фильмі болатынын, бұдан былай тек театр режиссурасына көңіл бөлетінін мәлімдеді. Соған қарамастан, ол кейін бірнеше киносценарий жазып, теледидарға арналған бірқатар жобаларды басқарды. Оның бұрынғы телетуындылары сияқты, бұл жұмыстардың кейбірі кейін кинотеатрлардан көрсетілді. Мұндай жұмыстардың ең соңғысы — «Неке өмірінің көріністері» фильмінің жалғасы іспетті «Сарабанда» (Saraband, 2003) болды. Бергман бұл туындыны 84 жасында түсірген. Мюнхенде тұрып жатқанына қарамастан, 1978 жылдың ортасына қарай Бергманның Швеция үкіметіне деген өкпесі басыла бастады. Сол жылдың шілдесінде ол Швецияға келіп, өзінің 60 жасқа толған мерейтойын Фарё аралында атап өтті және Корольдік драма театрындағы режиссерлік қызметін ішінара қайта жандандырды. Оның оралуына орай Швеция кино институты жыл сайын кинематографиядағы үздік жетістіктер үшін берілетін жаңа Ингмар Бергман сыйлығын тағайындады. Соған қарамастан, ол 1984 жылға дейін Мюнхенде қалды. 2005 жылы Фарё аралында берген соңғы үлкен сұхбаттарының бірінде Бергман қуғында жүргенде де шығармашылықпен айналысқанына қарамастан, іс жүзінде кәсіби өмірінің сегіз жылын жоғалтқанын айтты.<ref>{{citation|title=Ingmar Bergman: Samtal på Fårö|trans-title=Ingmar Bergman: Talks on Fårö|publisher=Sveriges Radio|date=28 March 2005|language=sv}}</ref> === Зейнетке шығуы және өлімі === Бергман кино саласынан 2003 жылдың желтоқсанында кетті. 2006 жылдың қазан айында оның жамбас сүйегіне ота жасалып, оңалту кезеңі өте ауыр өтті. Ол 89 жасқа қараған шағында ұйқыда жатып қайтыс болды;<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|title=Bergman was buried in a quiet ceremony|date=18 August 2007|work=BBC News|access-date=5 January 2010|location=London|archive-date=13 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213053606/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|url-status=live}}</ref> оның денесі 2007 жылы 30 шілдеде Фарё аралындағы үйінен табылды.<ref>{{cite web|url=http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|title=Film Great Ingmar Bergman Dies at 89|date=30 July 2007|access-date=30 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926211403/http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|archive-date=26 September 2007|url-status=dead}}</ref> Бір қызығы, дәл сол күні тағы бір әйгілі [[Экзистенциализм|экзистенциалист]]-режиссер [[Микеланджело Антониони]] де дүниеден озды. Жерлеу рәсімі 2007 жылы 18 тамызда Фарё шіркеуінде құпия жағдайда өтті. Фарё зиратындағы орын оған алдын ала, қатаң құпиялықпен дайындалған болатын. Ол Фарё аралында жерленсе де, оның есімі мен туған жылы қайтыс болуынан бірнеше жыл бұрын Норртелье муниципалитетіндегі Рослагсбру зиратындағы әйелінің құлпытасына қашалып жазылған еді. == Жұмыс стилі == === Репертуарлық топ === [[Сурет:Ingmar Bergman and Ingrid Thulin -Tystnaden.jpg|thumb|upright=1.2|1963 жылғы «Үнсіздік» фильмінің түсірілім кезіндегі Бергман және актриса Ингрид Тулин.]] Бергман өз фильмдеріне тұрақты түрде түсетін швед актерлерінен құралған өзіндік «репертуарлық труппасын» қалыптастырды. Олардың қатарында Макс фон Сюдов, Биби Андерссон, Харриет Андерссон, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблум және Гуннар Бьёрнстранд болды. Бұл актерлердің әрқайсысы Бергманның кем дегенде бес туындысына қатысқан. Норвегиялық актриса Лив Ульман бұл топқа ең соңынан («Персона» фильмі арқылы) қосылғанымен, кейіннен режиссермен шығармашылық әрі жеке тұрғыда ең тығыз байланыста болған тұлғаға айналды. Ол Бергманның тоғыз фильміне және бір телефильміне («Сарабанда») түсті. Олардың ортақ некесінен Линн Ульман (1966 жылы туған) есімді қызы бар. Бергман өзінің ең танымал операторы Свен Нюквистпен жұмыс істеу барысында ерекше түсіністікке қол жеткізгені соншалық, ол түсірілім басталардан бір күн бұрын ғана кадрдың композициясына алаңдай бастайтын. Түсірілім болатын күні таңертең ол Нюквистке кадрдың көңіл-күйі мен құрылымы туралы қысқаша ғана нұсқау беретін де, оператордың жұмысына мүлдем араласпайтын. Түсірілім барысында Бергман ешқандай ескерту жасамай, тек келесі күнгі жұмысты талқылау кезінде ғана пікір білдіретін болған. === Қаржыландыру === Бергманның өз айтуынша, ол ешқашан қаржыландыру жағынан қиындық көрмеген. Ол фильмдерді қаржыландырудың өзіндік әдіс-тәсілдерін қалыптастырып, халықаралық инвестицияларға тәуелді болмай жұмыс істей алған сол замандағы санаулы режиссерлердің бірі еді. Ол мұны екі себеппен түсіндірді: біріншісі — кассалық түсімді бәрінен жоғары қоятын АҚШ-та тұрмауы, екіншісі — оның фильмдерінің бюджеті өте төмен болуы. Мәселен, «Сыбыр мен айқай» фильмі шамамен 450 000 долларға аяқталса, алты сериялы «Неке өмірінен көріністер» атты телетуындысы небәрі 200 000 долларға түсірілген.<ref name="autogenerated1975">American Film Institute seminar, 1975, on The Criterion Collection's 2006 DVD of ''The Virgin Spring''.</ref> === Техникасы === [[File:Filmstaden.jpg|thumb|upright=1.2|Бергманның көптеген интерьерлік көріністері Стокгольмнің солтүстігіндегі Filmstaden студиясында түсірілген.]] Бергман әдетте өз фильмдерінің сценарийін өзі жазатын. Ол нақты жазу процесіне кіріспес бұрын, оқиғаны айлап, тіпті жылдап ой елегінен өткізетін, ал жазудың өзін біршама жалықтырғыш іс деп санайтын. Оның алғашқы фильмдері мұқият құрылған және не өз пьесаларына негізделген, не өзге авторлармен бірлесіп жазылған. Бергман кейінгі туындыларында актерлер қандай де бір сахнаны оның ойлағанынан басқаша орындағысы келсе, оларға еркіндік бергенін айтады. Оның байқауынша, ол бұлай істемеген жағдайда нәтиже көбіне «сәтсіз» болатын. Мансабы өскен сайын Бергман актерлеріне диалогтарды импровизациялауға көбірек мүмкіндік берді. Соңғы фильмдерінде ол тек сахнаның негізгі идеяларын ғана жазып, нақты сөздерді таңдауды актерлердің еркіне қалдырған. Күнделікті түсірілген материалдарды көргенде, Бергман сын көзбен қараудың, бірақ эмоцияға берілмеудің маңыздылығын баса айтқан. Ол өзіне «бұл жұмыс керемет пе әлде сұмдық па?» деп емес, «бұл жеткілікті ме, әлде қайта түсіру керек пе?» деген сұрақ қоятынын мәлімдеген.<ref name="autogenerated1975" /> === Тақырыптары === Бергманның фильмдері әдетте ажал, жалғыздық және діни сенім сияқты [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] сұрақтарды қарастырады. Осындай терең тақырыптармен қатар, оның туындыларының көбінде жыныстық құштарлық мәселесі алдыңғы қатарға шығады. Бұл орта ғасырдағы оба дерті («Жетінші мөр»), ХХ ғасырдың басындағы Уппсала қаласындағы жоғарғы тап өкілдерінің өмірі («Фанни мен Александр») немесе заманауи жатсыну («Үнсіздік») болсын, бәріне ортақ. Оның фильмдеріндегі әйел кейіпкерлер, әдетте, ер адамдарға қарағанда өздерінің сексуалдылығын жақсырақ түсінеді және оны ашық білдіруден қорықпайды. Кейде бұл «Айқай мен сыбыс» фильміндегідей таңғаларлық ашықтықпен беріледі. Бұл ерекшелік Бергманның 1960 жылы [[Time|TIME]] журналына берген сұхбатында өзін атағандай, «сиқыршының» қолтаңбасын айқындай түседі.<ref>{{cite news|title=THE SCREEN: I Am A Conjurer|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071202023804/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|url-status=dead|archive-date=2 December 2007|magazine=Time|date=14 March 1960|access-date=16 November 2009}}</ref> 1964 жылы [[Playboy]] журналына берген сұхбатында ол былай деген: «Сексуалдылықтың көрініс табуы өте маңызды, әсіресе мен үшін. Себебі, мен тек интеллектуалды фильмдер жасаумен шектелгім келмейді. Мен көрерменнің фильмдерімді түсінгенінен гөрі, оны сезінгенін, түйсінгенін қалаймын»..<ref>{{Cite book|title = Ingmar Bergman's The Silence: Pictures in the Typewriter, Writings on the Screen|url = https://books.google.com/books?id=J8QrcD04RjkC|publisher = University of Washington Press|date = 1 April 2010|isbn = 9780295801957|language = en|first = Maaret|last = Koskinen}}</ref> Бергман киноны өзінің «талапшыл көңілдесі» деп атаған. Ол ересек шағында социал-демократ болғанымен: «Өнерпаз ретінде мен саясатқа араласпаймын... Мен қандай да бір көзқарастың насихатын жасамаймын», — деп мәлімдеген.<ref>''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman''. By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. p. 176-178. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973.</ref> === Бергманның өз мансабына көзқарасы === Мари Нюрерёд швед телевизиясы үшін жүргізген және 2004 жылы жарық көрген «Ингмар Бергман – кино, театр, Форе және өмір туралы 3 деректі фильм» атты сұхбаттар сериясында Бергман өз туындыларының ішінде «Қысқы жарық» (Winter Light),<ref>{{cite web|url=http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light|title=Winter Light|year=2005|access-date=6 January 2011|archive-date=25 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225023125/http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light/|url-status=live}}</ref> «[[Персона (фильм)|Персона]]» және «Айқай мен сыбыс» (Cries and Whispers) фильмдерін бәрінен жоғары бағалайтынын айтқан.{{sfn|Steene|2005}} Сондай-ақ, ол «Персона» мен «Айқай мен сыбыс» фильмдерінде кинематографияның шекарасын кеңейте алғанын атап өткен. Бергман бірнеше рет (мысалы, «Бергман Бергман туралы» атты сұхбат-кітабында) «Үнсіздік» (The Silence) фильмі оның шығармашылығындағы діни сұрақтар негізгі орында болған дәуірдің аяқталғанын білдіретінін айтқан. Бергман өз фильмдерінен кейін [[Депрессия (психология)|депрессия]]ға түсетінін де жасырмаған: «Мазам қашып, жылағым келеді... өзімді сорлы сезінемін».<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3616037.stm|title=Bergman 'depressed' by own films|date=10 April 2004|work=BBC News|access-date=2 October 2019|location=London}}</ref> Сол сұхбатта ол тағы былай дейді: «Егер кинода жұмыс істеуге қатысты сағынатын бір нәрсем болса, ол — Свенмен (Нюквист) бірге жұмыс істеу». Свен Нюквист онымен бірге қызмет еткен үшінші оператор болатын. == Театрдағы қызметі == Бергман кино өнеріне қосқан үлесімен әлемге танымал болғанымен, ол өмір бойы белсенді әрі өнімді театр режиссері де болды. Сол кездегі Стокгольм университеттік колледжінде оқып жүргенде, ол студенттік театрда белсенділік танытып, ерте жастан-ақ көзге түсті. Оқуын бітіргеннен кейінгі алғашқы жұмысы [[Стокгольм]] театрларының бірінде режиссердің көмекшісі болу еді. Жиырма алты жасында ол [[Хельсингборг]] қалалық театрында Еуропадағы ең жас театр менеджері атанды. Хельсингборгте үш жыл жұмыс істегеннен кейін, 1946-1949 жылдар аралығында [[Гётеборг]] қалалық театрында режиссер болды. 1953 жылы ол [[Мальмё]] қалалық театрына режиссер болып келіп, онда жеті жыл қызмет етті. Оның көптеген жұлдызды актерлері — жұмысын алғаш рет сахнада онымен бірге бастаған адамдар еді. 1960-1966 жылдар аралығында Стокгольмдегі Корольдік драма театрында режиссер, ал 1963-1966 жылдары менеджер қызметін атқарды. Онда ол хореограф Доня Фейермен ұзақ жылғы ынтымақтастығын бастады. Салық төлеуден жалтару дауына байланысты Швециядан кеткеннен кейін, ол Батыс Германиядағы [[Мюнхен]] Резиденц-театрының режиссері болды (1977–1984). Ол 1990-жылдар бойы театрдағы белсенділігін тоқтатқан жоқ, ал оның сахнадағы соңғы қойылымы 2003 жылы Бруклин музыка академиясында қойылған [[Генрик Ибсен]]нің «Елестер» (Ghosts) пьесасы болды.<ref>{{Cite web|last=Simonson|first=Robert|date=10 June 2003|title=Swedish Swan Song: Ingmar Bergman's Final Stage Effort, Ghosts, Plays BAM June 10–14|url=http://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|access-date=17 August 2021|website=Playbill|language=en|archive-date=14 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514173416/https://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|url-status=live}}</ref> == Жеке өмірі == === Некелері мен балалары === [[Сурет:Kabi-Laretei-Ingmar-Bergman.jpg|thumb|Бергман өзінің төртінші жары — эстондық концерттік пианист Кяби Ларетеймен бірге.]] Бергман бес рет некеде болған: * '''1943 жылғы 25 наурыз – 1945''', Эльсе Фишер (1 наурыз 1918 – 3 наурыз 2006), хореограф және биші (ажырасқан). Балалары: ** Лена Бергман, актриса, 1943 жылы туған. * '''1945 жылғы 22 шілде – 1950''', Эллен Лундстрём (23 сәуір 1919 – 6 наурыз 2007), хореограф және кинорежиссер (ажырасқан). Балалары: ** Ева Бергман, кинорежиссер, 1945 жылы туған; ** Ян Бергман, кинорежиссер (1946–2000); ** егіздер Матс пен Анна Бергман, екеуі де актер және кинорежиссер, 1948 жылы туған. * '''1951 – 1959''', Ган Грутп (1916–1971), журналист (ажырасқан). Балалары: ** Ингмар Бергман (кіші), авиакомпанияның отставкадағы капитаны, 1951 жылы туған. * '''1959 – 1969''', Кэби Ларетей (14 шілде 1922 – 31 қазан 2014), концерттік пианист (ажырасқан). Балалары: ** Даниэль Бергман, кинорежиссер, 1962 жылы туған. * '''1971 жылғы 11 қараша – 1995 жылғы 20 мамыр''', Ингрид фон Розен (қыз күніндегі тегі Карлебо, 17 қаңтар 1930 – 20 мамыр 1995). Балалары: ** Мария фон Розен, автор, 1959 жылы туған. [[Сурет:Ullmann-Bergman-1968.jpeg|thumb|Бергман 1968 жылы норвегиялық актриса Лив Ульманмен бірге. Жұптың 1966 жылы туған Линн Ульман есімді қызы болды.]] Алғашқы төрт некесі ажырасумен аяқталды, ал соңғы некесі 1995 жылы әйелі Ингрид 65 жасында асқазан обырынан қайтыс болғанда аяқталды. Некелерінен бөлек, Бергман актрисалар Харриет Андерссонмен (1952–1955), Биби Андерссонмен (1955–1959) және Лив Ульманмен (1965–1970) романтикалық қарым-қатынаста болған. Ол Лив Ульманнан туған жазушы Линн Ульманның әкесі. Бергманның жалпы тоғыз баласы болды, олардың біреуі өзінен бұрын қайтыс болған. Бергман Лив Ульманды қоспағанда, барлық балаларының аналарына үйленген. Соңғы әйелі Ингрид фон Розеннен туған қызы олардың ресми некесінен он екі жыл бұрын дүниеге келген. Оның өмір бойы ондаған көңілдестері болды және ол бұл қарым-қатынастарын әйелдеріне: «Менің өмірім тым көп», — деп ақталып түсіндіретін.<ref>{{cite web|title=Ingmar Bergman:The messy life of a magic filmmaker|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|website=INDEPENDENT|date=25 January 2019|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525081832/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|url-status=live}}</ref> === Денсаулығы === Бергман балалық шағынан бастап [[ұйқысыздық]]тан және асқазанның ауыр кінәраттарынан зардап шеккен.<ref>{{cite web |title=The Magic Lantern: An Autobiography |url=https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |website=Publishers Weekly |access-date=2 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002223249/https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |url-status=live }}</ref> Ол өзінің жүйкеге байланысты асқазан ауруын «масқара әрі ақымақ сор» деп атайтын. Сондай-ақ, өзі жұмыс істеген театрларда өзіне арнап жасатқан жеке әжетханаларын «театр тарихына қосқан ең тұрақты үлесім» деп әзілдейтін.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007; p. 62 </ref> == Фильмография == {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|1946|Дағдарыс|Kri|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1946|Махаббатымызға жауған жаңбыр|Det regnar på vår kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1947|Үндістанға барар кеме|Skepp till India land|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Қараңғыдағы музыка|Musik i mörker|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Порттағы қала|Hamnstad|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Түрме|Fängelse|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Шөл|Törst|режиссёр}} {{Фильмде|1950|Қуанышқа|Till glädje|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1950|Бұл жерде олай болуы мүмкін емес|Sånt händer inte här|режиссёр}} {{Фильмде|1951|Жазғы интерлюдия|Sommarlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1952|Әйелдер күтуде|Kvinnors väntan|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Моникамен өткен жаз|Sommaren med Monika|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Масқарапаздар кеші|Gycklarnas afton|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1954|Махаббат сабағы|En lektion i kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Әйел армандары|Kvinnodröm|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Жазғы түн күлкісі|Sommarnattens leende|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Жетінші мөр|Det sjunde inseglet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Бүлдірген алаңы|Smultronstället|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Өмір табалдырығында|Nära livet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Бет-бейне|Ansiktet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Ібілістің көзі|Djävulens öга|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Бикеш бұлағы|Jungfrukällan|режиссёр, продюсер}} {{Фильмде|1961|Айна арқылы қарағанда|Såsom i en spegel|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1962|Қысқы жарық|Nattvardsgästerna|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1963|Үнсіздік|Tystnaden|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1964|Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда|För att inte tala om alla dessa kvinnor|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1966|[[Персона (фильм)|Персона]]|Persona|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{ҚФильмде|1967|Стимуляция|Stimulantia|«Дэниэль» новелласының режиссөрі}} {{Фильмде|1968|Қасқыр сағаты|Vargtimmen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1968|Ұят|Skammen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1969|Аннаның құштарлығы|En passion|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1969|Рәсім|Riten|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1971|Жанасу|Beröringen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1972|Сыбыс пен айқай|Viskningar och rop|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1973|Неке өмірінің көріністері|Scener ur ett äktenskap|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1975|Сиқырлы флейта|Trollflöjten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1976|Бетпе-бет|Ansikte mot ansikte|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1977|Жылан жұмыртқасы|Das Schlangenei|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1978|Күзгі соната|Höstsonaten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1980|Марионеткалар өмірінен|Aus dem Leben der Marionetten|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{Фильмде|1982|Фанни мен Александр|Fanny och Alexander|режиссёр, сценарист}} {{ДФильмде|1983|Кариннің бет-бейнесі|Karins ansikte|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1984|Дайындықтан кейін|Efter repetitionen|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1986|Жарылқаушылар|De två saliga|режиссёр}} {{ТФильмде|1997|Масқарапаздың қатысуымен|Larmar och gör sig till|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|2003|Сарабанда|Saraband|режиссёр, сценарист}} {{ФильмдеТөм}} == Дереккөздер == <div style="margin:0;margin-top: 10px; padding: 10px; font-size:98%; border: 1px solid #BFC4C6; line-height: 1.35em;">{{reflist|2}}</div> {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman.'' By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973. * ''Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television'' (edited by Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983. * {{cite book|last=Bergman|first=Ingmar|title=Images: My Life in Film|url=https://books.google.com/books?id=012bcQAACAAJ|year=2011|publisher=Arcade Publishing|isbn=978-1-61145-041-5}}[https://archive.org/download/ImagesMyLifeInFilm/Images,%20My%20life%20in%20film.pdf PDF] * {{cite book |title=Ingmar Bergman: An enduring legacy |editor-last=Hedling |editor-first=Erik |year=2021 |isbn=9789198557718 |url=https://www.manchesterhive.com/display/9789198557718/9789198557718.xml |publisher=Lund University Press}} * {{cite book|title=Ingmar Bergman: A Reference Guide|publisher=Amsterdam University Press|date=1 January 2005|isbn=9789053564066|last=Steene |first=Birgitta}} * ''[https://archive.org/details/TheMagicLantern-BiographyOfIngmarBergman The Magic Lantern]'', Ingmar Bergman. Translated by Joan Tate New York, Viking Press, 1988, * ''[http://www.berghahnbooks.com/title.php?rowtag=OrrDemons The Demons of Modernity: Ingmar Bergman and European Cinema]'', John Orr, Berghahn Books, 2014. * {{cite book|last=Gado|first=Frank|title=The Passion of Ingmar Bergman|url=https://books.google.com/books?id=myqJ3XwjA1UC|year=1986|publisher=Duke University Press|isbn=0-8223-0586-0}} * {{cite book|last=Gervais|first=Marc|title=Ingmar Bergman: Magician and Prophet|url=https://books.google.com/books?id=JbR_2spW0b4C|year=1999|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP|isbn=978-0-7735-2004-2}} * {{cite book|last=Michaels|first=Lloyd|title=Ingmar Bergman's Persona|url=https://books.google.com/books?id=CR8JsHbnkS0C|year=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-65698-6}} * {{cite book|last=Shargel|first=Raphael|title=Ingmar Bergman: Interviews|url=https://books.google.com/books?id=p8mNh8b_PMkC|year=2007|publisher=Univ. Press of Mississippi|isbn=978-1-57806-218-8}} * Van Belle, Jono, Fernando Ramos Arenas, and María Paz Peirano, eds. ''Ingmar Bergman Out of Focus: Film Cultures and International Reception''. Berghahn Books, 2025. {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Швецияда қайтыс болғандар]] [[Санат:Швеция театр режиссерлері]] [[Санат:Канн кинофестивалі жүлдесі иегерлері]] [[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]] [[Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)]] [[Санат:Сезар сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Жапония императоры сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольм универститеті түлектері]] [[Санат:Эразм сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері]] [[Санат:European Film Awards сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]] pgznrnrcip5mgzqy3exiwglgc70gutr 3600484 3600444 2026-05-05T19:27:47Z TalgatSnow 143530 3600484 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Ингмар Бергман |шынайы есімі = {{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} |сурет = Ingmar Bergman (1966).jpg |сурет ені = |сурет атауы = Ингмар Бергман (1966) |туған кездегі есімі = Эрнст Ингмар Бергман |туған күні = 14.07.1918 |туған жері = {{Туғанжері|Упсала|Упсалада}}, [[Швеция]] |қайтыс болған күні = 30.07.2007 |қайтыс болған жері = [[Форё]], [[Швеция]] |мамандығы = {{кинорежиссёр|Швеция}}<br />{{сценарийші|Швеция}} |азаматтығы = {{SWE}} |белсенді жылдары = [[1944 жыл|1944]] — [[2005 жыл|2005]] |бағыты = |жұбайы = {{unbulleted list |{{marriage|Эльсе Фишер|1943|1945|end=div}} |{{marriage|Эллен Лундстрём|1945|1950|end=div}} |{{marriage|Гун Бергман|1951|1959|end=div}} |{{marriage|Кяби Ларетеи|1959|1969|end=div}} |{{marriage|Ингрид фон Розен|1971|1995|end=қайтыс болған}} }} |киностудия = |марапаттары = «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» (1961, 1962, 1984)<br />«[[Сезар (киножүлде)|Сезар]]» (1984)<br />«[[BAFTA]]» (1976)<br />«[[Алтын аю]]» (1958) |imdb_id = 0000005 |қолтаңбасы = Ingmar Bergman Signature.png |сайты = https://www.ingmarbergman.se/ |ортаққор = Ingmar Bergman }} '''Эрнст Ингмар Бергман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; [[14 шілде]] [[1918 жыл|1918]] — [[30 шілде]] [[2007 жыл|2007]]) — атақты [[Шведтер|швед]] режиссёрі, сценарийші, драмалық және опералық театр өнерінің көрнекті қайраткері.<ref>Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5</ref> Ол әлемдік кино тарихындағы ең ұлы әрі ықпалды кинематографистердің бірі, сондай-ақ еуропалық киноиндустрия мен швед кинематографиясының көрнекті тұлғасы болып саналады. Оның туындылары «адам жаны мен психикасы алдында тұрған сан алуан күрестерге бойлаған терең жеке толғаныс» ретінде сипатталады.<ref>{{cite news |author=Rothstein, Mervyn |date=30 July 2007 |title=Ingmar Bergman, Master Director, Dies at 89 |url=https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |access-date=31 July 2007 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |quote=Ingmar Bergman, the 'poet with the camera' who is considered one of the greatest directors in motion picture history, died today on the small island of Faro where he lived on the Baltic coast of Sweden, Astrid Soderbergh Widding, president of The Ingmar Bergman Foundation, said. Bergman was 89. |archive-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023001746/https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |author=Tuohy, Andy |title=A-Z Great Film Directors |date=3 September 2015 |publisher=Octopus |isbn=9781844038558}}</ref><ref>{{cite book |author=Gallagher, John |url=https://archive.org/details/filmdirectorsond00gall |title=Film Directors on Directing |date=1 January 1989 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780275932725 |url-access=registration}}</ref> Оның ең таңдаулы туындыларының қатарына «[[Жетінші мөр]]» (1957), «[[Бүлдірген алаңы]]» (1957), «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) және «[[Фанни мен Александр]]» (1982) фильмдері жатады. Бұл жұмыстар «[[Sight & Sound]]» басылымының 2012 жылғы «Әлемдік киноның ең ұлы туындылары» тізіміне енген.<ref>{{cite web |title=Critics' top 100 |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |url-status=dead |archive-date=7 February 2016 |website=British Film Institute |access-date=11 March 2023}}</ref> Сонымен қатар, 2002 жылы аталған журнал Бергманды «Барлық уақыттың ең үздік режиссерлері» рейтингінде 8-ші орынға қойды.<ref>{{Cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013231353/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|url-status=dead|archive-date=13 October 2018|title=BFI &#124; Sight & Sound &#124; Top Ten Poll 2002 – The Directors' Top Ten Directors|date=13 October 2018}}</ref> Бергманның шығармашылығы әлемдік деңгейде мойындалып, мансабында бірнеше мәрте «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығын алды. Атап айтқанда, [[Ирвинг Тальберг атындағы сыйлық]] және Швеция атынан «[[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік шет тілді фильм]]» номинациясында жеңіп алған үш бірдей алтын мүсінше бар. Бергман кино мен телевизия үшін 60-тан астам көркем және деректі фильм түсірді, олардың басым бөлігінің сценарийін өзі жазды. Режиссер туындыларының көбі Швецияда түсірілген, ал 1961 жылдан бастап оның көптеген фильмдері Форё аралында таспаланды. Ол операторлар Гуннар Фишер және Свен Нюквистпен тығыз шығармашылық одақ құрды. Киномен қатар, Бергманның театр саласындағы мансабы да айтарлықтай табысты болды: ол [[Стокгольм]]дегі Швеция корольдік драма театрын және [[Мюнхен]]дегі (Германия) «Резиденц-театрды» басқарды.<ref>{{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=44|oclc=11814265}}</ref> Режиссер жалпы саны 170-тен астам спектакль қойды. Оның тұрақты актерлер құрамына («Бергман труппасы») Харриет Андерссон, Биби Андерссон, Лив Ульман, Гуннар Бьёрнстранд, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблом және Макс фон Сюдов сияқты шеберлер енді. == Өмірбаяны == === Алғашқы жылдары === Эрнст Ингмар Бергман 1918 жылы 14 шілдеде [[Упсала]] қаласында дүниеге келген.{{sfn|Steene|2005|p=23}} Оның анасы Карин (қыз күніндегі тегі Окерблом) медбике, ал әкесі Эрик Бергман лютеран [[пастор|пасторы]] (кейіннен Швеция королінің капеллан-кеңесшісі) болған. Режиссердің анасы тегі жағынан [[Валлондар]]дан тарайды.{{sfn|Gado|1986|p=374}} Бергмандар әулетінің түп-тамыры Йервсё өңірінен шыққан. Әкесі жағынан Бергман [[Финдер|фин]], [[Немістер|неміс]] және [[Шведтер|швед]] тектес Брёмс, Эреншёльд және Стокенстрём сияқты беделді діни қызметкерлер әулетінен тарайды. Эрик пен Кариннің өзге балаларына келсек: режиссердің үлкен ағасы Даг [[дипломатия]]лық мансапты таңдаса, қарындасы Маргарета [[жазушы]] болды. Әкесі бала тәрбиесіне қатысты аса консервативті көзқарастарды ұстанған; ол балаларын жиі жазалап, тіпті оларға дене жарақатын салатын қатаң жаза түрлерін де қолданған. Бергман тақуа лютеран отбасында тәрбиеленгенімен, кейіннен өз сенімінен сегіз жасында айырылғанын, ал бұл ақиқатты тек 1962 жылы «Қысқы жарық» фильмін түсіру барысында толық түйсінгенін айтқан.<ref>{{cite book|title=The Films of Ingmar Bergman|author=Kalin, Jesse|year=2003|page=193}}</ref> [[Сурет:Ingmar 86135a.jpg|thumb|left|upright=0.8|Бергман жас шағында]] Бергманның театр мен киноға деген құштарлығы ерте жастан оянды. Тоғыз жасқа толғанда, ағасына [[Рождество]] мерекесіне орай «сиқырлы шам» — жарық көзі ретінде керосин лампасы қолданылатын қарапайым проекциялық аппарат сыйға тартылады. Ингмар бұл аппаратты иелену үшін Дагқа өз еркімен қалайы солдаттар коллекциясын айырбасқа ұсынады. Бір жыл ішінде ол осы ойыншықтың көмегімен өзіне ғана тән, қиялындағы жеке әлемін құрып, сонда өзін еркін сезіне бастайды. Бергман өз бетінше сахна безендірулерін, қуыршақтар мен жарық эффектілерін ойлап тауып, [[Август Стриндберг|Стриндберг]] пьесаларынан қуыршақ қойылымдарын қояды және ондағы барлық рөлдерді өзі дыбыстап шығады.<ref>{{cite news|title=Ingmar Bergman, Master Filmmaker, Dies at 89|author=Rothstein, Mervyn|newspaper=[[The New York Times]]|date=31 July 2007}}</ref> Жасөспірім шағында Бергман Палмгрен мектебінде білім алды. Оның оқудағы жолы сәтсіз болып,{{sfn|Steene|2005|p=33}} кейіннен ол бұл кезеңді есіне алғысы келмейтін. 1944 жылы швед орта мектептеріндегі қатал тәртіпті сынға алған «Азап» (Hets) фильмі (сценарийін Бергман жазған) үлкен пікірталас тудырады. Сол тұста мектеп директоры Хеннинг Хокансон Бергманды «мінезі қиын, тіл алмайтын бала» болды деп сипаттаған.<ref>{{cite book|title=Ingmar Bergman: The Life and Films of the Last Great European Director|author=Macnab, Geoffrey|publisher=I.B. Tauris|date=2009|isbn=978-0857713575}}</ref> Өз кезегінде Бергман ресми білім беру жүйесіндегі үй тапсырмасы мен емтихандарға шектен тыс мән беруді мүлдем ұнатпайтынын жеткізген. 1934 жылы 16 жасар Бергман жазғы демалысын өткізу үшін [[Германия]]ға, отбасылық достарына жіберіледі. Ол [[Веймар]]дағы нацистік жиынға қатысып, [[Адольф Гитлер]]ді өз көзімен көреді.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}; see also Bergman's autobiography, ''Laterna Magica''.</ref> Кейіннен ол өзінің «Laterna Magica» («Сиқырлы шам») атты өмірбаяндық туындысында неміс отбасы оның төсегінің тұсына Гитлердің суретін іліп қойғанын және «көп жылдар бойы Гитлердің жақтасы болып, оның жетістіктеріне қуанып, жеңілістеріне қайғырғанын» жазды.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007;</ref> Бергман: «Гитлер ерекше тартымды, харизматикалық тұлға еді. Ол қалың көпшілікті жігерлендіре білді... Мен көрген [[нацизм]] көңілді әрі жас көрінетін», — деп еске алады.<ref name=":0">{{cite news |date=7 September 1999 |title=Bergman admits Nazi past |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |access-date=14 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519065030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |url-status=live }}</ref> 1937 жылы Бергман өнер мен әдебиетті зерттеу үшін Стокгольм университет колледжіне (кейіннен Стокгольм университеті) оқуға түседі. Уақытының көп бөлігін студенттік театрда өткізіп, нағыз киноқұмарға айналады.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}</ref> Дәл осы кезеңдегі сезімдік қарым-қатынасы әкесімен арадағы үлкен кикілжіңге ұласып, олардың байланысы көптеген жылдарға үзіледі. Ол университетті толық бітірмесе де, бірнеше пьеса мен опера жазып, жергілікті театрда режиссердің ассистенті болып қызмет етеді. 1942 жылы оған өзі жазған «Каспардың өлімі» атты сценарийін сахналауға мүмкіндік беріледі. Бұл қойылымды «Svensk Filmindustri» компаниясының өкілдері байқап, Бергманға сценарий бөлімінен жұмыс ұсынады. 1943 жылы ол Эльза Фишермен некеге тұрады. === 1975 жылға дейінгі кино мансабы === [[Сурет:Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg|thumb|Бергман (1957)]] Бергманның кинодағы жолы 1941 жылы сценарийлерді өңдеуден басталды. Алайда оның алғашқы ірі жетістігі — 1944 жылы Альф Шёберг түсірген «Азап» (Hets) фильміне сценарий жазуы болды. Сценариймен қатар, ол бұл жобада режиссердің ассистенті қызметін де атқарды. Өзінің «Бейнелер: Кинодағы өмірім» атты екінші автобиографиялық кітабында Бергман осы фильмнің сыртқы көріністерін түсіру кезеңін өзінің режиссер ретіндегі нағыз дебюті деп сипаттайды.<ref>Ingmar Bergman, ''Images : my life in film'' (translated from the Swedish by Marianne Ruuth), London: Bloomsbury, 1994.</ref> Фильм Швециядағы ресми білім беру жүйесі туралы қызу пікірталас тудырды. Бергман оқыған мектептің директоры Хеннинг Хокансон фильмнің шығуына байланысты хат жазғанда, Бергман оған қатаң жауап берді.{{sfn|Gado|1986|p=59}} Ғалым Фрэнк Гадоның айтуынша, Бергман директордың «тиісті талаптарға сай келмейтін оқушылар жүйенің қатал немқұрайлылығына лайық» деген астарлы ойын айыптаған. Бергман өз хатында: «Мен мектепті қағида, жүйе және институт ретінде жек көрдім. Сондықтан мен нақты өз мектебімді емес, жалпы мектеп атаулыны сынағым келді», — деп мәлімдеді.<ref>Bergman, Ingmar. in the ''Aftonbladet'' (9 October 1944) (translated from Swedish)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|title=Torment (1944)|author=Fristoe, Roger|publisher=Turner Classic Movies, Inc.|access-date=28 March 2017|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329141119/http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|url-status=live}}</ref> Бұл туындының халықаралық табысы Бергманға бір жылдан соң алғашқы жеке режиссерлік мүмкіндігін сыйлады. Кейінгі он жыл ішінде ол оннан астам фильм түсіріп, сценарийін жазды. Олардың қатарында 1949 жылғы «Түрме» (Fängelse), сондай-ақ 1953 жылы жарық көрген «Тайғанақ пен жылтырақ» (Gycklarnas afton) және «Моникамен өткен жаз» (Sommaren med Monika) туындылары бар. [[Сурет:Bergman Sjostrom 1957.jpg|thumb|upright=1.1|left| «Бүлдірген алаңы» (1957) фильмінің түсірілім алаңындағы Бергман мен Виктор Шёстрем]] Бергман алғашқы әлемдік табысына 1955 жылы жарық көрген «Жазғы түн күлкісі» (Sommarnattens leende) фильмі арқылы қол жеткізді. Бұл туынды келесі жылы Канн кинофестивалінде «Ең үздік поэтикалық юмор» номинациясын жеңіп алып, «[[Алтын пальма бұтағы]]на» үміткер болды. Одан кейін, 1957 жылы арасына он ай салып Швецияда «[[Жетінші мөр]]» (Det sjunde inseglet) және «[[Бүлдірген алаңы]]» (Smultronstället) фильмдері шықты. «Жетінші мөр» [[Канн фестивалі]]нің арнайы жүлдесін иеленсе, «[[Бүлдірген алаңы]]» Бергман мен басты рөлдегі Виктор Шёстремге көптеген марапаттар алып келді. Келесі екі онжылдықта да Бергманның өнімділігі бәсеңдеген жоқ. 1960-жылдардың басынан бастап ол өмірінің көп бөлігін Фарё аралында өткізіп, сол жерде бірнеше фильм түсірді. 1960-жылдардың басында ол Құдайға деген сенім мен күмән тақырыбын зерттейтін үш фильмді — «Айна арқылы қарағанда» (Såsom i en Spegel, 1961), «Қысқы жарық» (Nattvardsgästerna, 1962) және «Үнсіздік» (Tystnaden, 1963) туындыларын дүниеге әкелді. Сыншылар бұл үш фильмнің ортақ тақырыптарына сүйеніп, оларды «трилогия» немесе киноматографиялық «триптих» деп атады. Бастапқыда Бергман бұл фильмдерді трилогия ретінде жоспарламағанын және олардан ешқандай ортақ мотив көріп тұрмағанын айтты, бірақ кейінірек, біраз екіұштылық танытса да, бұл тұжырымды қабылдағандай болды. 1964 жылы оның [[Федерико Феллини]] фильмдеріне пародия ретінде түсірілген «Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда» (För att inte tala om alla dessa kvinnor) атты туындысы жарық көрді.<ref>{{cite book|author=Theall, Donald F.|title=Beyond the Word: reconstructing sense in the Joyce era of technology, culture, and communication|year=1995|page=35|publisher=University of Toronto Press |isbn=9780802006301}}</ref> Биби Андерссон мен Лив Ульман басты рөлдерді сомдаған «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) — Бергманның өзі ең маңызды еңбектерінің бірі санаған туынды. Тәжірибелік сипаты басым бұл фильм көп марапат иеленбесе де, кейіннен оның нағыз шедеврі ретінде танылды. Осы кезеңдегі басқа да елеулі фильмдеріне «Бикеш бұлағы» (Jungfrukällan, 1960), «Қасқыр сағаты» (Vargtimmen, 1968), «Ұят» (Skammen, 1968) және «Аннаның құштарлығы» (En Passion, 1969) жатады. Оператор Свен Нюквистпен бірлесе отырып, Бергман «Сыбыс пен айқай» (Viskningar och rop, 1972) фильмінде қанық қызыл түстер палитрасын қолданды. Бұл туынды «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]» номинациясы бойынша «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына үміткер болды.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|title=The 46th Academy Awards (1974) Nominees and Winners |access-date=31 December 2011|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315090403/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|archive-date=15 March 2015}}</ref> Сонымен қатар, бұл уақытта ол Швеция телевизиясы үшін де өнімді жұмыс істеді. Соның ішінде ерекше атап өтуге болатын екі еңбегі — «Неке өмірінің көріністері» (Scener ur ett äktenskap, 1973) және «Сиқырлы флейта» (Trollflöjten, 1975). === 1976 жылғы салық төлеуден жалтару айыбы === [[Сурет:Ingmar Bergman & Sven Nykvist.jpg|250px|thumb|right|Бергман (оң жақта) және Свен Нюквист «Айна арқылы қарағанда» фильмін түсіру кезінде (1960)]] 1976 жылы 30 қаңтарда [[Стокгольм]]дегі Корольдік драма театрында [[Август Стриндберг]]тің «Өлім биі» қойылымына дайындық үстінде жүрген Бергманды азаматтық киімдегі екі полиция қызметкері тұтқындап, оған табыс салығынан жалтарды деген айып тақты. Бұл оқиға Бергманға ауыр соққы болып тиді. Ол басынан өткерген қорлықтан жүйкесі сыр беріп, терең депрессия жағдайында ауруханаға түсті. Тергеу Бергманның швециялық Cinematograf компаниясы мен оның швейцариялық еншілес кәсіпорны Persona (бұл құрылым негізінен шетелдік актерлерге жалақы төлеу үшін пайдаланылатын) арасындағы 1970 жылғы 500 000 [[швед кронасы]] (SEK) көлеміндегі күмәнді транзакцияға бағытталды. Бергман Швеция Орталық банкінен ескерту алғаннан кейін 1974 жылы Persona компаниясын таратып, тиісті табысты декларациялаған болатын. 1976 жылы 23 наурызда арнайы прокурор Андерс Норденадлер айыптың заңдық негізі жоқтығын алға тартып, істі тоқтатты. Ол бұл жағдайды «өз көлігін біреудікі деп ойлап ұрлаған адамға айып тағумен бірдей» деп сипаттады.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|title=Åtal mot Bergman läggs ned|trans-title=Charges against Bergman dropped |work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]] |format=News report|date=23 March 1976|language=sv|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111121001454/http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|archive-date=21 November 2011}}</ref> Швеция Салық қызметінің бас директоры Гөста С. Экман сәтсіз аяқталған тергеуді қорғап, оның маңызды құқықтық материалдармен байланысты болғанын және Бергманға кез келген өзге күдікті сияқты қаралғанын айтты. Ол Бергманның елден кетіп қалғанына өкініш білдіріп, тергеу оның ешқандай заң бұзбағанын дәлелдеген соң, режиссер «мықтырақ» болады деп үміттенетінін жеткізді.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|title=Generaldirektör om Bergmans flykt|trans-title=The Director General about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904225911/http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|archive-date=4 September 2011}}</ref> Айыптар алынып тасталғанына қарамастан, Бергман режиссураға қайта орала алмаймын ба деп қатты қапаланды. Швеция премьер-министрі Улоф Пальме, беделді қоғам қайраткерлері мен киноиндустрия басшыларының өтініштеріне қарамастан, ол Швецияда ешқашан жұмыс істемеймін деп серт берді. Ол Фарё аралындағы студиясын жауып, жоспарланған екі жобасын тоқтатты да, [[Батыс Германия]]ның [[Мюнхен]] қаласына өз еркімен қуғынға кетті. Швеция кино институтының директоры Гарри Шайн бұл оқиғаның ел экономикасына тигізген тікелей шығынын 10 миллион крон және жүздеген жұмыс орнының жоғалуы деп бағалады.<ref>{{cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120235441/http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|url-status=dead|archive-date=20 November 2011|title=Harry Schein om Bergmans flykt|trans-title=Harry Schein about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv}}</ref> === Тұтқындаудан кейінгі салдар === [[Сурет:Fårö Hammars Skrivstugan.JPG|250px|thumb|right|Ингмар Бергманның Фарё аралындағы үйі]] Осыдан кейін Бергман Америкада жұмыс істеу мүмкіндігін қысқа уақыт қарастырды. Оның келесі фильмі — «Жылан жұмыртқасы» (The Serpent's Egg, 1977) Батыс Германия мен АҚШ-тың бірлескен өнімі болды және режиссердің ағылшын тіліндегі екінші туындысы (біріншісі — 1971 жылғы «Жанасу») ретінде тіркелді. Бұдан кейін [[Ингрид Бергман]] (туыстық қатысы жоқ) пен [[Лив Ульман]] басты рөлдерді сомдаған «Күзгі соната» (Höstsonaten, 1978, Ұлыбритания-Норвегия) және «Марионеткалар өмірінен» (Aus dem Leben der Marionetten, 1980, Ұлыбритания-Германия) фильмдері жарық көрді. Ол «Фанни мен Александр» (Fanny och Alexander, 1982) фильмін түсіру үшін отанына уақытша оралды. Бергман бұл туынды оның соңғы фильмі болатынын, бұдан былай тек театр режиссурасына көңіл бөлетінін мәлімдеді. Соған қарамастан, ол кейін бірнеше киносценарий жазып, теледидарға арналған бірқатар жобаларды басқарды. Оның бұрынғы телетуындылары сияқты, бұл жұмыстардың кейбірі кейін кинотеатрлардан көрсетілді. Мұндай жұмыстардың ең соңғысы — «Неке өмірінің көріністері» фильмінің жалғасы іспетті «Сарабанда» (Saraband, 2003) болды. Бергман бұл туындыны 84 жасында түсірген. Мюнхенде тұрып жатқанына қарамастан, 1978 жылдың ортасына қарай Бергманның Швеция үкіметіне деген өкпесі басыла бастады. Сол жылдың шілдесінде ол Швецияға келіп, өзінің 60 жасқа толған мерейтойын Фарё аралында атап өтті және Корольдік драма театрындағы режиссерлік қызметін ішінара қайта жандандырды. Оның оралуына орай Швеция кино институты жыл сайын кинематографиядағы үздік жетістіктер үшін берілетін жаңа Ингмар Бергман сыйлығын тағайындады. Соған қарамастан, ол 1984 жылға дейін Мюнхенде қалды. 2005 жылы Фарё аралында берген соңғы үлкен сұхбаттарының бірінде Бергман қуғында жүргенде де шығармашылықпен айналысқанына қарамастан, іс жүзінде кәсіби өмірінің сегіз жылын жоғалтқанын айтты.<ref>{{citation|title=Ingmar Bergman: Samtal på Fårö|trans-title=Ingmar Bergman: Talks on Fårö|publisher=Sveriges Radio|date=28 March 2005|language=sv}}</ref> === Зейнетке шығуы және өлімі === Бергман кино саласынан 2003 жылдың желтоқсанында кетті. 2006 жылдың қазан айында оның жамбас сүйегіне ота жасалып, оңалту кезеңі өте ауыр өтті. Ол 89 жасқа қараған шағында ұйқыда жатып қайтыс болды;<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|title=Bergman was buried in a quiet ceremony|date=18 August 2007|work=BBC News|access-date=5 January 2010|location=London|archive-date=13 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213053606/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|url-status=live}}</ref> оның денесі 2007 жылы 30 шілдеде Фарё аралындағы үйінен табылды.<ref>{{cite web|url=http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|title=Film Great Ingmar Bergman Dies at 89|date=30 July 2007|access-date=30 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926211403/http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|archive-date=26 September 2007|url-status=dead}}</ref> Бір қызығы, дәл сол күні тағы бір әйгілі [[Экзистенциализм|экзистенциалист]]-режиссер [[Микеланджело Антониони]] де дүниеден озды. Жерлеу рәсімі 2007 жылы 18 тамызда Фарё шіркеуінде құпия жағдайда өтті. Фарё зиратындағы орын оған алдын ала, қатаң құпиялықпен дайындалған болатын. Ол Фарё аралында жерленсе де, оның есімі мен туған жылы қайтыс болуынан бірнеше жыл бұрын Норртелье муниципалитетіндегі Рослагсбру зиратындағы әйелінің құлпытасына қашалып жазылған еді. == Жұмыс стилі == === Репертуарлық топ === [[Сурет:Ingmar Bergman and Ingrid Thulin -Tystnaden.jpg|thumb|upright=1.2|1963 жылғы «Үнсіздік» фильмінің түсірілім кезіндегі Бергман және актриса Ингрид Тулин.]] Бергман өз фильмдеріне тұрақты түрде түсетін швед актерлерінен құралған өзіндік «репертуарлық труппасын» қалыптастырды. Олардың қатарында Макс фон Сюдов, Биби Андерссон, Харриет Андерссон, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблум және Гуннар Бьёрнстранд болды. Бұл актерлердің әрқайсысы Бергманның кем дегенде бес туындысына қатысқан. Норвегиялық актриса Лив Ульман бұл топқа ең соңынан («Персона» фильмі арқылы) қосылғанымен, кейіннен режиссермен шығармашылық әрі жеке тұрғыда ең тығыз байланыста болған тұлғаға айналды. Ол Бергманның тоғыз фильміне және бір телефильміне («Сарабанда») түсті. Олардың ортақ некесінен Линн Ульман (1966 жылы туған) есімді қызы бар. Бергман өзінің ең танымал операторы Свен Нюквистпен жұмыс істеу барысында ерекше түсіністікке қол жеткізгені соншалық, ол түсірілім басталардан бір күн бұрын ғана кадрдың композициясына алаңдай бастайтын. Түсірілім болатын күні таңертең ол Нюквистке кадрдың көңіл-күйі мен құрылымы туралы қысқаша ғана нұсқау беретін де, оператордың жұмысына мүлдем араласпайтын. Түсірілім барысында Бергман ешқандай ескерту жасамай, тек келесі күнгі жұмысты талқылау кезінде ғана пікір білдіретін болған. === Қаржыландыру === Бергманның өз айтуынша, ол ешқашан қаржыландыру жағынан қиындық көрмеген. Ол фильмдерді қаржыландырудың өзіндік әдіс-тәсілдерін қалыптастырып, халықаралық инвестицияларға тәуелді болмай жұмыс істей алған сол замандағы санаулы режиссерлердің бірі еді. Ол мұны екі себеппен түсіндірді: біріншісі — кассалық түсімді бәрінен жоғары қоятын АҚШ-та тұрмауы, екіншісі — оның фильмдерінің бюджеті өте төмен болуы. Мәселен, «Сыбыр мен айқай» фильмі шамамен 450 000 долларға аяқталса, алты сериялы «Неке өмірінен көріністер» атты телетуындысы небәрі 200 000 долларға түсірілген.<ref name="autogenerated1975">American Film Institute seminar, 1975, on The Criterion Collection's 2006 DVD of ''The Virgin Spring''.</ref> === Техникасы === [[File:Filmstaden.jpg|thumb|upright=1.2|Бергманның көптеген интерьерлік көріністері Стокгольмнің солтүстігіндегі Filmstaden студиясында түсірілген.]] Бергман әдетте өз фильмдерінің сценарийін өзі жазатын. Ол нақты жазу процесіне кіріспес бұрын, оқиғаны айлап, тіпті жылдап ой елегінен өткізетін, ал жазудың өзін біршама жалықтырғыш іс деп санайтын. Оның алғашқы фильмдері мұқият құрылған және не өз пьесаларына негізделген, не өзге авторлармен бірлесіп жазылған. Бергман кейінгі туындыларында актерлер қандай де бір сахнаны оның ойлағанынан басқаша орындағысы келсе, оларға еркіндік бергенін айтады. Оның байқауынша, ол бұлай істемеген жағдайда нәтиже көбіне «сәтсіз» болатын. Мансабы өскен сайын Бергман актерлеріне диалогтарды импровизациялауға көбірек мүмкіндік берді. Соңғы фильмдерінде ол тек сахнаның негізгі идеяларын ғана жазып, нақты сөздерді таңдауды актерлердің еркіне қалдырған. Күнделікті түсірілген материалдарды көргенде, Бергман сын көзбен қараудың, бірақ эмоцияға берілмеудің маңыздылығын баса айтқан. Ол өзіне «бұл жұмыс керемет пе әлде сұмдық па?» деп емес, «бұл жеткілікті ме, әлде қайта түсіру керек пе?» деген сұрақ қоятынын мәлімдеген.<ref name="autogenerated1975" /> === Тақырыптары === Бергманның фильмдері әдетте ажал, жалғыздық және діни сенім сияқты [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] сұрақтарды қарастырады. Осындай терең тақырыптармен қатар, оның туындыларының көбінде жыныстық құштарлық мәселесі алдыңғы қатарға шығады. Бұл орта ғасырдағы оба дерті («Жетінші мөр»), ХХ ғасырдың басындағы Уппсала қаласындағы жоғарғы тап өкілдерінің өмірі («Фанни мен Александр») немесе заманауи жатсыну («Үнсіздік») болсын, бәріне ортақ. Оның фильмдеріндегі әйел кейіпкерлер, әдетте, ер адамдарға қарағанда өздерінің сексуалдылығын жақсырақ түсінеді және оны ашық білдіруден қорықпайды. Кейде бұл «Айқай мен сыбыс» фильміндегідей таңғаларлық ашықтықпен беріледі. Бұл ерекшелік Бергманның 1960 жылы [[Time|TIME]] журналына берген сұхбатында өзін атағандай, «сиқыршының» қолтаңбасын айқындай түседі.<ref>{{cite news|title=THE SCREEN: I Am A Conjurer|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071202023804/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|url-status=dead|archive-date=2 December 2007|magazine=Time|date=14 March 1960|access-date=16 November 2009}}</ref> 1964 жылы [[Playboy]] журналына берген сұхбатында ол былай деген: «Сексуалдылықтың көрініс табуы өте маңызды, әсіресе мен үшін. Себебі, мен тек интеллектуалды фильмдер жасаумен шектелгім келмейді. Мен көрерменнің фильмдерімді түсінгенінен гөрі, оны сезінгенін, түйсінгенін қалаймын»..<ref>{{Cite book|title = Ingmar Bergman's The Silence: Pictures in the Typewriter, Writings on the Screen|url = https://books.google.com/books?id=J8QrcD04RjkC|publisher = University of Washington Press|date = 1 April 2010|isbn = 9780295801957|language = en|first = Maaret|last = Koskinen}}</ref> Бергман киноны өзінің «талапшыл көңілдесі» деп атаған. Ол ересек шағында социал-демократ болғанымен: «Өнерпаз ретінде мен саясатқа араласпаймын... Мен қандай да бір көзқарастың насихатын жасамаймын», — деп мәлімдеген.<ref>''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman''. By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. p. 176-178. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973.</ref> === Бергманның өз мансабына көзқарасы === Мари Нюрерёд швед телевизиясы үшін жүргізген және 2004 жылы жарық көрген «Ингмар Бергман – кино, театр, Форе және өмір туралы 3 деректі фильм» атты сұхбаттар сериясында Бергман өз туындыларының ішінде «Қысқы жарық» (Winter Light),<ref>{{cite web|url=http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light|title=Winter Light|year=2005|access-date=6 January 2011|archive-date=25 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225023125/http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light/|url-status=live}}</ref> «[[Персона (фильм)|Персона]]» және «Айқай мен сыбыс» (Cries and Whispers) фильмдерін бәрінен жоғары бағалайтынын айтқан.{{sfn|Steene|2005}} Сондай-ақ, ол «Персона» мен «Айқай мен сыбыс» фильмдерінде кинематографияның шекарасын кеңейте алғанын атап өткен. Бергман бірнеше рет (мысалы, «Бергман Бергман туралы» атты сұхбат-кітабында) «Үнсіздік» (The Silence) фильмі оның шығармашылығындағы діни сұрақтар негізгі орында болған дәуірдің аяқталғанын білдіретінін айтқан. Бергман өз фильмдерінен кейін [[Депрессия (психология)|депрессия]]ға түсетінін де жасырмаған: «Мазам қашып, жылағым келеді... өзімді сорлы сезінемін».<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3616037.stm|title=Bergman 'depressed' by own films|date=10 April 2004|work=BBC News|access-date=2 October 2019|location=London}}</ref> Сол сұхбатта ол тағы былай дейді: «Егер кинода жұмыс істеуге қатысты сағынатын бір нәрсем болса, ол — Свенмен (Нюквист) бірге жұмыс істеу». Свен Нюквист онымен бірге қызмет еткен үшінші оператор болатын. == Театрдағы қызметі == Бергман кино өнеріне қосқан үлесімен әлемге танымал болғанымен, ол өмір бойы белсенді әрі өнімді театр режиссері де болды. Сол кездегі Стокгольм университеттік колледжінде оқып жүргенде, ол студенттік театрда белсенділік танытып, ерте жастан-ақ көзге түсті. Оқуын бітіргеннен кейінгі алғашқы жұмысы [[Стокгольм]] театрларының бірінде режиссердің көмекшісі болу еді. Жиырма алты жасында ол [[Хельсингборг]] қалалық театрында Еуропадағы ең жас театр менеджері атанды. Хельсингборгте үш жыл жұмыс істегеннен кейін, 1946-1949 жылдар аралығында [[Гётеборг]] қалалық театрында режиссер болды. 1953 жылы ол [[Мальмё]] қалалық театрына режиссер болып келіп, онда жеті жыл қызмет етті. Оның көптеген жұлдызды актерлері — жұмысын алғаш рет сахнада онымен бірге бастаған адамдар еді. 1960-1966 жылдар аралығында Стокгольмдегі Корольдік драма театрында режиссер, ал 1963-1966 жылдары менеджер қызметін атқарды. Онда ол хореограф Доня Фейермен ұзақ жылғы ынтымақтастығын бастады. Салық төлеуден жалтару дауына байланысты Швециядан кеткеннен кейін, ол Батыс Германиядағы [[Мюнхен]] Резиденц-театрының режиссері болды (1977–1984). Ол 1990-жылдар бойы театрдағы белсенділігін тоқтатқан жоқ, ал оның сахнадағы соңғы қойылымы 2003 жылы Бруклин музыка академиясында қойылған [[Генрик Ибсен]]нің «Елестер» (Ghosts) пьесасы болды.<ref>{{Cite web|last=Simonson|first=Robert|date=10 June 2003|title=Swedish Swan Song: Ingmar Bergman's Final Stage Effort, Ghosts, Plays BAM June 10–14|url=http://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|access-date=17 August 2021|website=Playbill|language=en|archive-date=14 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514173416/https://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|url-status=live}}</ref> == Жеке өмірі == === Некелері мен балалары === [[Сурет:Kabi-Laretei-Ingmar-Bergman.jpg|thumb|Бергман өзінің төртінші жары — эстондық концерттік пианист Кяби Ларетеймен бірге.]] Бергман бес рет некеде болған: * '''1943 жылғы 25 наурыз – 1945''', Эльсе Фишер (1 наурыз 1918 – 3 наурыз 2006), хореограф және биші (ажырасқан). Балалары: ** Лена Бергман, актриса, 1943 жылы туған. * '''1945 жылғы 22 шілде – 1950''', Эллен Лундстрём (23 сәуір 1919 – 6 наурыз 2007), хореограф және кинорежиссер (ажырасқан). Балалары: ** Ева Бергман, кинорежиссер, 1945 жылы туған; ** Ян Бергман, кинорежиссер (1946–2000); ** егіздер Матс пен Анна Бергман, екеуі де актер және кинорежиссер, 1948 жылы туған. * '''1951 – 1959''', Ган Грутп (1916–1971), журналист (ажырасқан). Балалары: ** Ингмар Бергман (кіші), авиакомпанияның отставкадағы капитаны, 1951 жылы туған. * '''1959 – 1969''', Кэби Ларетей (14 шілде 1922 – 31 қазан 2014), концерттік пианист (ажырасқан). Балалары: ** Даниэль Бергман, кинорежиссер, 1962 жылы туған. * '''1971 жылғы 11 қараша – 1995 жылғы 20 мамыр''', Ингрид фон Розен (қыз күніндегі тегі Карлебо, 17 қаңтар 1930 – 20 мамыр 1995). Балалары: ** Мария фон Розен, автор, 1959 жылы туған. [[Сурет:Ullmann-Bergman-1968.jpeg|thumb|Бергман 1968 жылы норвегиялық актриса Лив Ульманмен бірге. Жұптың 1966 жылы туған Линн Ульман есімді қызы болды.]] Алғашқы төрт некесі ажырасумен аяқталды, ал соңғы некесі 1995 жылы әйелі Ингрид 65 жасында асқазан обырынан қайтыс болғанда аяқталды. Некелерінен бөлек, Бергман актрисалар Харриет Андерссонмен (1952–1955), Биби Андерссонмен (1955–1959) және Лив Ульманмен (1965–1970) романтикалық қарым-қатынаста болған. Ол Лив Ульманнан туған жазушы Линн Ульманның әкесі. Бергманның жалпы тоғыз баласы болды, олардың біреуі өзінен бұрын қайтыс болған. Бергман Лив Ульманды қоспағанда, барлық балаларының аналарына үйленген. Соңғы әйелі Ингрид фон Розеннен туған қызы олардың ресми некесінен он екі жыл бұрын дүниеге келген. Оның өмір бойы ондаған көңілдестері болды және ол бұл қарым-қатынастарын әйелдеріне: «Менің өмірім тым көп», — деп ақталып түсіндіретін.<ref>{{cite web|title=Ingmar Bergman:The messy life of a magic filmmaker|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|website=INDEPENDENT|date=25 January 2019|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525081832/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|url-status=live}}</ref> === Денсаулығы === Бергман балалық шағынан бастап [[ұйқысыздық]]тан және асқазанның ауыр кінәраттарынан зардап шеккен.<ref>{{cite web |title=The Magic Lantern: An Autobiography |url=https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |website=Publishers Weekly |access-date=2 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002223249/https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |url-status=live }}</ref> Ол өзінің жүйкеге байланысты асқазан ауруын «масқара әрі ақымақ сор» деп атайтын. Сондай-ақ, өзі жұмыс істеген театрларда өзіне арнап жасатқан жеке әжетханаларын «театр тарихына қосқан ең тұрақты үлесім» деп әзілдейтін.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007; p. 62 </ref> == Фильмография == {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|1946|Дағдарыс|Kri|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1946|Махаббатымызға жауған жаңбыр|Det regnar på vår kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1947|Үндістанға барар кеме|Skepp till India land|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Қараңғыдағы музыка|Musik i mörker|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Порттағы қала|Hamnstad|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Түрме|Fängelse|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Шөл|Törst|режиссёр}} {{Фильмде|1950|Қуанышқа|Till glädje|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1950|Бұл жерде олай болуы мүмкін емес|Sånt händer inte här|режиссёр}} {{Фильмде|1951|Жазғы интерлюдия|Sommarlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1952|Әйелдер күтуде|Kvinnors väntan|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Моникамен өткен жаз|Sommaren med Monika|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Масқарапаздар кеші|Gycklarnas afton|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1954|Махаббат сабағы|En lektion i kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Әйел армандары|Kvinnodröm|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Жазғы түн күлкісі|Sommarnattens leende|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Жетінші мөр|Det sjunde inseglet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Бүлдірген алаңы|Smultronstället|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Өмір табалдырығында|Nära livet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Бет-бейне|Ansiktet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Ібілістің көзі|Djävulens öга|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Бикеш бұлағы|Jungfrukällan|режиссёр, продюсер}} {{Фильмде|1961|Айна арқылы қарағанда|Såsom i en spegel|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1962|Қысқы жарық|Nattvardsgästerna|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1963|Үнсіздік|Tystnaden|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1964|Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда|För att inte tala om alla dessa kvinnor|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1966|[[Персона (фильм)|Персона]]|Persona|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{ҚФильмде|1967|Стимуляция|Stimulantia|«Дэниэль» новелласының режиссөрі}} {{Фильмде|1968|Қасқыр сағаты|Vargtimmen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1968|Ұят|Skammen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1969|Аннаның құштарлығы|En passion|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1969|Рәсім|Riten|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1971|Жанасу|Beröringen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1972|Сыбыс пен айқай|Viskningar och rop|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1973|Неке өмірінің көріністері|Scener ur ett äktenskap|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1975|Сиқырлы флейта|Trollflöjten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1976|Бетпе-бет|Ansikte mot ansikte|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1977|Жылан жұмыртқасы|Das Schlangenei|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1978|Күзгі соната|Höstsonaten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1980|Марионеткалар өмірінен|Aus dem Leben der Marionetten|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{Фильмде|1982|Фанни мен Александр|Fanny och Alexander|режиссёр, сценарист}} {{ДФильмде|1983|Кариннің бет-бейнесі|Karins ansikte|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1984|Дайындықтан кейін|Efter repetitionen|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1986|Жарылқаушылар|De två saliga|режиссёр}} {{ТФильмде|1997|Масқарапаздың қатысуымен|Larmar och gör sig till|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|2003|Сарабанда|Saraband|режиссёр, сценарист}} {{ФильмдеТөм}} == Марапаттары мен номинациялары == === Негізгі марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- ! style="background: #CCCCCC;" | Жыл ! style="background: #CCCCCC;" | Санаты ! style="background: #CCCCCC;" | Номинацияланған жұмыс ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтижесі ! style="background: #CCCCCC;" | Дереккөз |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» |- | style="text-align:center;"| [[1959 жыл|1959]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | Бүлдірген алаңы | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1960 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=4 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304213158/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1960 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | Бикеш бұлағы | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914193700/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1961 жыл|1961]] | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | rowspan=2| Айна арқылы қарағанда | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1962 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=15 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215135502/https://oscars.org/oscars/ceremonies/1962 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1962 жыл|1962]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} | align=center|<ref name="Oscars1963">{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1963 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=30 October 2016 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=29 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241229214326/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1963 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1970 жыл|1970]] | colspan=2| [[Ирвинг Тальберг атындағы сыйлық]] | {{honored}} | align=center|<ref>{{cite web|url= https://www.oscars.org/governors/thalberg#field-tabbed-content-tab-1|title= The Irving G. Thalberg Award – Past Honorees|website= Academy of Motion Picture Arts and Sciences|accessdate= 26 August 2025|archive-date= 17 June 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20220617133650/https://www.oscars.org/governors/thalberg#field-tabbed-content-tab-1|url-status= live}}</ref> |- | rowspan="3" align=center| [[1973 жыл|1973]] | [[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]] | rowspan="3"| Сыбыс пен айқай | {{nom}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974 |title=The 46th Academy Awards |date=4 October 2014 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |access-date=12 November 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002003312/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974 |archive-date=2 October 2017}}</ref> |- | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | {{nom}} |- | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | Бетпе-бет | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1977 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=1 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151201224651/http://oscars.org/oscars/ceremonies/1977 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1978 жыл|1978]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | Күзгі соната | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=15 August 2016 |archive-url=https://archive.today/20160815132139/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="3" align=center| [[1983 жыл|1983]] | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | rowspan="3"| Фанни мен Александр | {{nom}} | rowspan="3" align=center|<ref name="Oscars1984">{{Cite web |url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1984 |title=The 56th Academy Awards (1984) Nominees and Winners |access-date=27 October 2013 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004202/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1984 |archive-date=2 April 2015}}</ref> |- | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} |- | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | {{won}} |- |- !colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | «[[Алтын глобус]]» |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center|<ref name="globes">{{cite web|title= Ingmar Bergman – Golden Globes|url= https://goldenglobes.com/person/ingmar-bergman/|access-date= 3 August 2025|publisher= Golden Globe Awards|archive-date= 20 July 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20250720040354/https://goldenglobes.com/person/ingmar-bergman/|url-status= live}}</ref> |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бикеш бұлағы | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1968 жыл|1968]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Ұят | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1972 жыл|1972]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Сыбыс пен айқай | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Неке өмірінің көріністері | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1975 жыл|1975]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Сиқырлы флейта | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бетпе-бет | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1978 жыл|1978]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Күзгі соната | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | rowspan="2" align=center| [[1983 жыл|1983]] | Үздік режиссер | rowspan="2"| Фанни мен Александр | {{nom}} | rowspan="2" align=center|<ref>{{Cite web|url=http://www.goldenglobes.com/film/fanny-alexander|title=Fanny & Alexander|access-date=11 December 2017|publisher=Hollywood Foreign Press Association|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212013829/https://www.goldenglobes.com/film/fanny-alexander|archive-date=12 December 2017}}</ref> |- | Шет тіліндегі үздік фильм | {{won}} |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[BAFTA]] |- | align=center| [[1957 жыл|1957]] | rowspan=4| Кез келген дереккөзден алынған үздік фильм | Жазғы түн күлкісі | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Бүлдірген алаңы | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | Бет-бейне | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/1960/film? |title=Film in 1960 |access-date=5 August 2019 |publisher=British Academy of Film and Television Arts}}</ref> |- | align=center| [[1963 жыл|1963]] | Айна арқылы қарағанда | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Үздік шетелдік теледидарлық бағдарлама (BAFTA TV) | Сиқырлы флейта | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Television in 1976|url=http://awards.bafta.org/award/1976/television|website=bafta.org|access-date=19 February 2021|archive-date=28 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728193525/http://awards.bafta.org/award/1976/television|url-status=live}}</ref> |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Канн кинофестивалі]] |- | style="text-align:center;"| [[1947 жыл|1947]] | [[Алтын пальма бұтағы]] | Үндістанға барар кеме | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web | url=http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1947/allSelections.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20131029233212/http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1947/allSelections.html | archive-date=29 October 2013 | title=Official Selection 1947 : All the Selection – Festival de Cannes 2013 (International Film Festival) }}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1956 жыл|1956]] | Үздік поэтикалық юмор | rowspan="2"| Жазғы түн күлкісі | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="2" align=center| [[1957 жыл|1957]] | Қазылар алқасының арнайы жүлдесі | rowspan="2"| Жетінші мөр | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="2" align=center| [[1958 жыл|1958]] | Үздік режиссер | rowspan="2"| Өмір табалдырығында | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="3" align=center| [[1960 жыл|1960]] | Арнайы аталым | rowspan="3"| Бикеш бұлағы | {{won}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite book |last1=Sundholm |first1=John |last2=Thorsen |first2=Isak |last3=Andersson |first3=Lars Gustaf |last4=Hedling |first4=Olof |last5=Iversen |first5=Gunnar |last6=Møller |first6=Birgir Thor |title=Historical Dictionary of Scandinavian Cinema |location=Lanham, Maryland |publisher=The Scarecrow Press |date=2012 |isbn=978-0810855243 |page=xxiii}}</ref> <br/><ref name=autogenerated2 /> |- | FIPRESCI жүлдесі | {{won}} |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Техникалық Гран-при | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.cst.fr/spip.php?article49|title=Le Prix Vulcain de l'Artiste Technicien|publisher=Commission supérieure technique de l'image et du son|language=French|access-date=14 November 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081112210748/http://cst.fr/spip.php?article49|archive-date=12 November 2008}}</ref> |- | align=center| [[1997 жыл|1997]] | Пальмалардың пальмасы | Барлық шығармашылығы үшін | {{won}} | align=center|<ref name="Rooney1997">{{Cite web |url=https://variety.com/1997/scene/vpage/bergman-to-get-special-cannes-salute-1117435403/ |title=Bergman to get special Cannes salute |last=Rooney |first=David |date=9 April 1997 |access-date=22 August 2019 |work=Variety |archive-date=23 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823183112/https://variety.com/1997/scene/vpage/bergman-to-get-special-cannes-salute-1117435403/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1998 жыл|1998]] | Экуменикалық қазылар алқасының жүлдесі | Барлық шығармашылығы үшін | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref>{{Cite web |url=https://variety.com/2018/vintage/features/filmmaker-ingmar-bergman-1202851732/ |title=Ingmar Bergman's Centennial: A Time to Celebrate Joy of Filmmaking |last=Gray |first=Tim |date=22 June 2018 |access-date=22 August 2019 |work=Variety |archive-date=21 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821053047/https://variety.com/2018/vintage/features/filmmaker-ingmar-bergman-1202851732/ |url-status=live }}</ref> |- | «Ерекше көзқарас» жүлдесі | Масқарапаздың қатысуымен | {{nom}} |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Венеция кинофестивалі]] |- | align=center| [[1958 жыл|1958]] | Pasinetti жүлдесі | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center| |- | rowspan="4" align=center| [[1959 жыл|1959]] | Қазылар алқасының арнайы жүлдесі | rowspan="4"| Бет-бейне | {{won}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite web|title=The Magician|url=https://www.ingmarbergman.se/en/production/magician|website=ingmarbergman.se|access-date=25 February 2021|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308131243/https://www.ingmarbergman.se/en/production/magician|url-status=live}}</ref> |- | Жаңа кино жүлдесі | {{won}} |- | Pasinetti жүлдесі | {{won}} |- | [[Алтын арыстан]] | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Venice Film Festival 1959|url=https://m.filmaffinity.com/us/awards.php?award_id=venice&year=1959|website=filmaffinity}}</ref> |- | align=center| [[1983 жыл|1983]] | FIPRESCI жүлдесі | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=40th Venice Film Festival|url=https://fipresci.org/festival/40th-venice-film-festival/|website=FIPRESCI|access-date=25 February 2021|archive-date=16 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616175243/https://fipresci.org/festival/40th-venice-film-festival/|url-status=live}}</ref> |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Берлин кинофестивалі]] |- | rowspan="2" align=center| [[1957 жыл|1957]] | [[Алтын аю]] | rowspan="2"| Бүлдірген алаңы | {{won}} | rowspan="1" align=center|<ref name="Berlinale 1958">{{cite web|url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1958/03_preistr_ger_1958/03_Preistraeger_1958.html|title=Berlinale: Prize Winners|access-date=3 January 2010|work=berlinale.de|archive-date=15 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015121020/http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1958/03_preistr_ger_1958/03_Preistraeger_1958.html|url-status=live}}</ref> |- | FIPRESCI жүлдесі | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Ingmar Bergman|url=https://fipresci.org/people/ingmar-bergman/|website=fipresci|access-date=25 February 2021|archive-date=28 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228124946/https://fipresci.org/people/ingmar-bergman/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1961 жыл|1961]] | [[Алтын аю]] | rowspan="2"| Айна арқылы қарағанда | {{nom}} | rowspan="2" align=center| |- | OCIC жүлдесі | {{won}} |} === Басқа да марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" ! scope="col" | Марапат ! scope="col" | Жыл ! scope="col" | Санаты ! scope="col" | Номинацияланған жұмыс ! scope="col" | Нәтижесі ! scope="col" class="unsortable"| Дереккөз |- ! scope="row" rowspan=4| Бодиль | align=center| [[1957 жыл|1957]] | rowspan=4| Үздік еуропалық фильм | Жазғы түн күлкісі | {{won}} | rowspan=4, align=center|<ref>{{cite web|title=Denmark's National Union of Film Critics|url=http://www.bodilprisen.dk/ikke-amerikanske-film/|website=bodilprisen|access-date=10 May 2021|archive-date=9 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151009134409/http://www.bodilprisen.dk/ikke-amerikanske-film|url-status=live}}</ref> |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Бүлдірген алаңы | {{won}} |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Сыбыс пен айқай | {{won}} |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{won}} |- ! scope="row" rowspan=4| Давид Ди Донателло | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік шетелдік режиссер | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://physics.gac.edu/~psaul/Library/videodetails/video349.htm |title=Cries and Whispers |access-date=17 November 2017 |publisher=Gustavus Adolphus College |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118030621/http://physics.gac.edu/~psaul/Library/videodetails/video349.htm |archive-date=18 November 2017}}</ref> |- | rowspan=3, align=center| [[1984 жыл|1984]] | Үздік шетелдік режиссер | rowspan=3| Фанни мен Александр | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=film&itemid=5922#awards |title=Fanny and Alexander (1982): Awards |publisher=Swedish Film Institute |access-date=11 December 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212010127/http://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=film&itemid=5922#awards |archive-date=12 December 2017 }}</ref> |- | Үздік шетелдік фильм | {{won}} |- | Үздік шетелдік сценарий | {{won}} |- ! scope="row"| [[Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы]] | align=center| [[1983 жыл|1983]] | Толықметражды фильмдегі үздік режиссерлік жетістік | Фанни мен Александр | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/16747/Fanny-and-Alexander/awards |title=NY Times: Fanny and Alexander |access-date=1 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100223025940/https://movies.nytimes.com/movie/16747/Fanny-and-Alexander/awards |archive-date=23 February 2010 |department=Movies & TV Dept. |work=The New York Times |date=2010 |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"| European Film Awards | align=center| [[1988 жыл|1988]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін | Тұлғаға берілген | {{won}} | align=center| |- ! scope="row" rowspan=7| Guldbagge Awards | rowspan=2, align=center| [[1964 жыл|1964]] | Үздік фильм | rowspan=2| Үнсіздік | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4672&iv=Awards |title=Tystnaden (1963) |publisher=Swedish Film Institute |date=24 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311110545/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4672&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1967 жыл|1967]] | Үздік фильм | Персона | {{won}} | align=center|<ref name="SFI1966">{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4743&iv=Awards |title=Persona |publisher=Swedish Film Institute |date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311135515/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4743&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік фильм | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4905&iv=Awards |title=Viskningar och rop (1973) |publisher=Swedish Film Institute |date=2 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119031755/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4905&iv=Awards |archive-date=19 January 2015}}</ref> |- | rowspan=2, align=center| [[1983 жыл|1983]] | Үздік фильм | rowspan=2| Фанни мен Александр | {{won}} | rowspan=2, align=center |<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=5922&iv=Awards |title=Fanny och Alexander (1982) |publisher=Swedish Film Institute |date=9 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311180255/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=5922&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1993 жыл|1993]] | Үздік сценарий | Ізгі ниет | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=16713&iv=Awards |title=Den goda viljan (1992) |publisher=Swedish Film Institute |date=22 March 2014 |access-date=9 December 2017 |archive-date=12 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412123052/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=16713&iv=Awards |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan=6| Nastro d'Argento | align=center| [[1960 жыл|1960]] | rowspan=5| Үздік шетелдік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | rowspan=6, align=center|<ref>{{Cite web|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Nastro_d%E2%80%99Argento/Bester_nichtitalienischer_Film&oldid=257810678|title=Nastro d’Argento/Bester nichtitalienischer Film|date=11 July 2025|via=Wikipedia}}</ref> |- | align=center| [[1961 жыл|1961]] | Жетінші мөр | {{won}} |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Сыбыс пен айқай | {{won}} |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{won}} |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Фанни мен Александр | {{won}} |- | align=center| [[1996 жыл|1996]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін | Тұлғаға берілген | {{won}} |- ! scope="row" rowspan=8| [[Ұлттық киносыншылар кеңесі]] | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Үздік шетелдік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.nationalboardofreview.org/award-names/best-foreign-language-film/|title=Best Foreign Language Film Archives – National Board of Review|work=National Board of Review|access-date=2 February 2015|archive-date=6 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151206073142/http://www.nationalboardofreview.org/award-names/best-foreign-language-film/|url-status=live}}</ref> |- | align=center| [[1969 жыл|1969]] | Үздік шетелдік фильм | Ұят | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1 /> |- | rowspan=2, align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік режиссер | rowspan=2| Сыбыс пен айқай | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1973/ |title=1973 Award Winners |access-date=12 November 2017 |publisher=National Board of Review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603132410/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1973/ |archive-date=3 June 2017}}</ref> |- | Үздік шетелдік фильм | {{won}} |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Үздік шетелдік фильм | Неке өмірінің көріністері | {{nom}} | align=center|<ref name="NBRMP">{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1976/ |title=1976 Award Winners |date=2019 |publisher=National Board of Review of Motion Pictures |access-date=13 August 2019 |archive-date=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121173320/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1976/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan=2, align=center| [[1978 жыл|1978]] | Үздік шетелдік фильм | rowspan=2| Күзгі соната | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1978/ |title=1978 Award Winners |access-date=24 August 2019 |publisher=National Board of Review |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321091640/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1978/ |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Үздік шетелдік фильм | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1 /> |- ! scope="row" rowspan=12| National Society of Film Critics | rowspan=3, align=center| [[1968 жыл|1968]] | Үздік фильм | rowspan=3| Персона | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2016 |publisher=National Society of Film Critics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729100021/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |archive-date=29 July 2017}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | Үздік сценарий | {{draw|2-орын}} |- | rowspan=3, align=center| [[1968 жыл|1968]] | Үздік фильм | rowspan=3| Ұят | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2016 |publisher=National Society of Film Critics |archive-date=2 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175954/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | Үздік сценарий | {{draw|2-орын}} |- | align=center| [[1971 жыл|1971]] | Үздік режиссер | Аннаның құштарлығы | {{won}} | align=center| |- | align=center| [[1972 жыл|1972]] | Үздік сценарий | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2017 |publisher=National Society of Film Critics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729100021/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |archive-date=29 July 2017}}</ref> |- | rowspan=3, align=center| [[1975 жыл|1975]] | Үздік фильм | rowspan=3| Неке өмірінің көріністері | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/01/15/movies/film-there-are-movies-and-then-there-are-movies.html?pagewanted=all |title=There Are Movies, And Then There Are Movies |last=Gates |first=Anita |date=15 January 1995 |access-date=2 October 2016 |work=The New York Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003194016/http://www.nytimes.com/1995/01/15/movies/film-there-are-movies-and-then-there-are-movies.html?pagewanted=all |archive-date=3 October 2016 |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{draw|2-орын}} |- | Үздік сценарий | {{won}} |- | align=center| [[1975 жыл|1975]] | Арнайы марапат | Сиқырлы флейта | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Past Awards|url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/|website=National Society of Film Critics|date=19 December 2009|access-date=5 August 2019|archive-date=2 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175954/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=4| [[Сезар (киножүлде)|Сезар]] | align=center| [[1976 жыл|1976]] | rowspan=3| Үздік шетелдік фильм | Сиқырлы флейта | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353271/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1976 |access-date=22 August 2019 |publisher=AlloCiné |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822214753/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353271/palmares/ |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353268/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1979 |access-date=22 August 2019 |publisher=AlloCiné |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822214800/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353268/palmares/ |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353261/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1984 |access-date=11 December 2017 |publisher=AlloCiné |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212084920/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353261/palmares/ |archive-date=12 December 2017}}</ref> |- | align=center| [[2005 жыл|2005]] | Үздік еуропалық фильм | Сарабанда | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ledevoir.com/culture/cinema/73374/france-cesar-un-long-dimanche-de-fiancailles-domine-les-nominations |title=France – César: Un long dimanche de fiançailles domine les nominations |date=26 January 2005 |access-date=22 August 2019 |work=Le Devoir |language=French }}</ref> |} === Құрметті марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" ! Ұйымдар ! scope="col"| Жыл ! scope="col"| Марапат атауы ! scope="col"| Нәтижесі ! scope="col" class="unsortable"| Дереккөз |- ! scope="row"| [[Америка өнер және ғылым академиясы]] | align=center| [[1961 жыл|1961]] | Шетелдік құрметті мүше | {{won}} | align=center|<ref name=AAAS>{{cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter B|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterB.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=16 June 2011|archive-date=23 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123115752/http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterB.pdf|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Praemium Erasmianum Foundation | align=center| [[1965 жыл|1965]] | Эразм сыйлығы | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Венеция кинофестивалі]] | align=center| [[1971 жыл|1971]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін «Алтын арыстан» | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Майндағы Франкфурт]] қаласы | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Гёте сыйлығы | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Франция президенті]] | align=center| [[1985 жыл|1985]] | [[Құрметті легион ордені]]нің командирі | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[BAFTA]] | align=center| [[1988 жыл|1988]] | BAFTA Fellowship (Академия мүшелігі) | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Chase Bank|JPMorgan Chase Bank]] | align=center| [[1995 жыл|1995]] | Дороти және Лиллиан Гиш сыйлығы | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web|url=http://www.gishprize.org/bergman/bergman_select.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315192223/http://www.gishprize.org/bergman/bergman_select.html| title=GISH PRIZE 1995|archivedate=15 March 2012|website=www.gishprize.org}}</ref> |- ! scope="row"| Швеция банкі | align=center| [[2015 жыл|2015]] | Бергманның портреті жаңа 200 швед кроны банкнотында бейнеленді | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |publisher=Swedish National Bank |title=Sweden's new banknotes and coins |date=6 April 2011 |access-date=6 October 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927172146/http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |archive-date=27 September 2011}}</ref> |- |} == Дереккөздер == <div style="margin:0;margin-top: 10px; padding: 10px; font-size:98%; border: 1px solid #BFC4C6; line-height: 1.35em;">{{reflist|2}}</div> {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman.'' By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973. * ''Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television'' (edited by Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983. * {{cite book|last=Bergman|first=Ingmar|title=Images: My Life in Film|url=https://books.google.com/books?id=012bcQAACAAJ|year=2011|publisher=Arcade Publishing|isbn=978-1-61145-041-5}}[https://archive.org/download/ImagesMyLifeInFilm/Images,%20My%20life%20in%20film.pdf PDF] * {{cite book |title=Ingmar Bergman: An enduring legacy |editor-last=Hedling |editor-first=Erik |year=2021 |isbn=9789198557718 |url=https://www.manchesterhive.com/display/9789198557718/9789198557718.xml |publisher=Lund University Press}} * {{cite book|title=Ingmar Bergman: A Reference Guide|publisher=Amsterdam University Press|date=1 January 2005|isbn=9789053564066|last=Steene |first=Birgitta}} * ''[https://archive.org/details/TheMagicLantern-BiographyOfIngmarBergman The Magic Lantern]'', Ingmar Bergman. Translated by Joan Tate New York, Viking Press, 1988, * ''[http://www.berghahnbooks.com/title.php?rowtag=OrrDemons The Demons of Modernity: Ingmar Bergman and European Cinema]'', John Orr, Berghahn Books, 2014. * {{cite book|last=Gado|first=Frank|title=The Passion of Ingmar Bergman|url=https://books.google.com/books?id=myqJ3XwjA1UC|year=1986|publisher=Duke University Press|isbn=0-8223-0586-0}} * {{cite book|last=Gervais|first=Marc|title=Ingmar Bergman: Magician and Prophet|url=https://books.google.com/books?id=JbR_2spW0b4C|year=1999|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP|isbn=978-0-7735-2004-2}} * {{cite book|last=Michaels|first=Lloyd|title=Ingmar Bergman's Persona|url=https://books.google.com/books?id=CR8JsHbnkS0C|year=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-65698-6}} * {{cite book|last=Shargel|first=Raphael|title=Ingmar Bergman: Interviews|url=https://books.google.com/books?id=p8mNh8b_PMkC|year=2007|publisher=Univ. Press of Mississippi|isbn=978-1-57806-218-8}} * Van Belle, Jono, Fernando Ramos Arenas, and María Paz Peirano, eds. ''Ingmar Bergman Out of Focus: Film Cultures and International Reception''. Berghahn Books, 2025. {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Швецияда қайтыс болғандар]] [[Санат:Швеция театр режиссерлері]] [[Санат:Канн кинофестивалі жүлдесі иегерлері]] [[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]] [[Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)]] [[Санат:Сезар сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Жапония императоры сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольм универститеті түлектері]] [[Санат:Эразм сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері]] [[Санат:European Film Awards сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]] l901p4kh0mx6bp7c9pq0fn0duyr0sjq 3600485 3600484 2026-05-05T19:28:28Z TalgatSnow 143530 /* Негізгі марапаттар */ 3600485 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Ингмар Бергман |шынайы есімі = {{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} |сурет = Ingmar Bergman (1966).jpg |сурет ені = |сурет атауы = Ингмар Бергман (1966) |туған кездегі есімі = Эрнст Ингмар Бергман |туған күні = 14.07.1918 |туған жері = {{Туғанжері|Упсала|Упсалада}}, [[Швеция]] |қайтыс болған күні = 30.07.2007 |қайтыс болған жері = [[Форё]], [[Швеция]] |мамандығы = {{кинорежиссёр|Швеция}}<br />{{сценарийші|Швеция}} |азаматтығы = {{SWE}} |белсенді жылдары = [[1944 жыл|1944]] — [[2005 жыл|2005]] |бағыты = |жұбайы = {{unbulleted list |{{marriage|Эльсе Фишер|1943|1945|end=div}} |{{marriage|Эллен Лундстрём|1945|1950|end=div}} |{{marriage|Гун Бергман|1951|1959|end=div}} |{{marriage|Кяби Ларетеи|1959|1969|end=div}} |{{marriage|Ингрид фон Розен|1971|1995|end=қайтыс болған}} }} |киностудия = |марапаттары = «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» (1961, 1962, 1984)<br />«[[Сезар (киножүлде)|Сезар]]» (1984)<br />«[[BAFTA]]» (1976)<br />«[[Алтын аю]]» (1958) |imdb_id = 0000005 |қолтаңбасы = Ingmar Bergman Signature.png |сайты = https://www.ingmarbergman.se/ |ортаққор = Ingmar Bergman }} '''Эрнст Ингмар Бергман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; [[14 шілде]] [[1918 жыл|1918]] — [[30 шілде]] [[2007 жыл|2007]]) — атақты [[Шведтер|швед]] режиссёрі, сценарийші, драмалық және опералық театр өнерінің көрнекті қайраткері.<ref>Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5</ref> Ол әлемдік кино тарихындағы ең ұлы әрі ықпалды кинематографистердің бірі, сондай-ақ еуропалық киноиндустрия мен швед кинематографиясының көрнекті тұлғасы болып саналады. Оның туындылары «адам жаны мен психикасы алдында тұрған сан алуан күрестерге бойлаған терең жеке толғаныс» ретінде сипатталады.<ref>{{cite news |author=Rothstein, Mervyn |date=30 July 2007 |title=Ingmar Bergman, Master Director, Dies at 89 |url=https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |access-date=31 July 2007 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |quote=Ingmar Bergman, the 'poet with the camera' who is considered one of the greatest directors in motion picture history, died today on the small island of Faro where he lived on the Baltic coast of Sweden, Astrid Soderbergh Widding, president of The Ingmar Bergman Foundation, said. Bergman was 89. |archive-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023001746/https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |author=Tuohy, Andy |title=A-Z Great Film Directors |date=3 September 2015 |publisher=Octopus |isbn=9781844038558}}</ref><ref>{{cite book |author=Gallagher, John |url=https://archive.org/details/filmdirectorsond00gall |title=Film Directors on Directing |date=1 January 1989 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780275932725 |url-access=registration}}</ref> Оның ең таңдаулы туындыларының қатарына «[[Жетінші мөр]]» (1957), «[[Бүлдірген алаңы]]» (1957), «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) және «[[Фанни мен Александр]]» (1982) фильмдері жатады. Бұл жұмыстар «[[Sight & Sound]]» басылымының 2012 жылғы «Әлемдік киноның ең ұлы туындылары» тізіміне енген.<ref>{{cite web |title=Critics' top 100 |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |url-status=dead |archive-date=7 February 2016 |website=British Film Institute |access-date=11 March 2023}}</ref> Сонымен қатар, 2002 жылы аталған журнал Бергманды «Барлық уақыттың ең үздік режиссерлері» рейтингінде 8-ші орынға қойды.<ref>{{Cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013231353/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html|url-status=dead|archive-date=13 October 2018|title=BFI &#124; Sight & Sound &#124; Top Ten Poll 2002 – The Directors' Top Ten Directors|date=13 October 2018}}</ref> Бергманның шығармашылығы әлемдік деңгейде мойындалып, мансабында бірнеше мәрте «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығын алды. Атап айтқанда, [[Ирвинг Тальберг атындағы сыйлық]] және Швеция атынан «[[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік шет тілді фильм]]» номинациясында жеңіп алған үш бірдей алтын мүсінше бар. Бергман кино мен телевизия үшін 60-тан астам көркем және деректі фильм түсірді, олардың басым бөлігінің сценарийін өзі жазды. Режиссер туындыларының көбі Швецияда түсірілген, ал 1961 жылдан бастап оның көптеген фильмдері Форё аралында таспаланды. Ол операторлар Гуннар Фишер және Свен Нюквистпен тығыз шығармашылық одақ құрды. Киномен қатар, Бергманның театр саласындағы мансабы да айтарлықтай табысты болды: ол [[Стокгольм]]дегі Швеция корольдік драма театрын және [[Мюнхен]]дегі (Германия) «Резиденц-театрды» басқарды.<ref>{{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=44|oclc=11814265}}</ref> Режиссер жалпы саны 170-тен астам спектакль қойды. Оның тұрақты актерлер құрамына («Бергман труппасы») Харриет Андерссон, Биби Андерссон, Лив Ульман, Гуннар Бьёрнстранд, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблом және Макс фон Сюдов сияқты шеберлер енді. == Өмірбаяны == === Алғашқы жылдары === Эрнст Ингмар Бергман 1918 жылы 14 шілдеде [[Упсала]] қаласында дүниеге келген.{{sfn|Steene|2005|p=23}} Оның анасы Карин (қыз күніндегі тегі Окерблом) медбике, ал әкесі Эрик Бергман лютеран [[пастор|пасторы]] (кейіннен Швеция королінің капеллан-кеңесшісі) болған. Режиссердің анасы тегі жағынан [[Валлондар]]дан тарайды.{{sfn|Gado|1986|p=374}} Бергмандар әулетінің түп-тамыры Йервсё өңірінен шыққан. Әкесі жағынан Бергман [[Финдер|фин]], [[Немістер|неміс]] және [[Шведтер|швед]] тектес Брёмс, Эреншёльд және Стокенстрём сияқты беделді діни қызметкерлер әулетінен тарайды. Эрик пен Кариннің өзге балаларына келсек: режиссердің үлкен ағасы Даг [[дипломатия]]лық мансапты таңдаса, қарындасы Маргарета [[жазушы]] болды. Әкесі бала тәрбиесіне қатысты аса консервативті көзқарастарды ұстанған; ол балаларын жиі жазалап, тіпті оларға дене жарақатын салатын қатаң жаза түрлерін де қолданған. Бергман тақуа лютеран отбасында тәрбиеленгенімен, кейіннен өз сенімінен сегіз жасында айырылғанын, ал бұл ақиқатты тек 1962 жылы «Қысқы жарық» фильмін түсіру барысында толық түйсінгенін айтқан.<ref>{{cite book|title=The Films of Ingmar Bergman|author=Kalin, Jesse|year=2003|page=193}}</ref> [[Сурет:Ingmar 86135a.jpg|thumb|left|upright=0.8|Бергман жас шағында]] Бергманның театр мен киноға деген құштарлығы ерте жастан оянды. Тоғыз жасқа толғанда, ағасына [[Рождество]] мерекесіне орай «сиқырлы шам» — жарық көзі ретінде керосин лампасы қолданылатын қарапайым проекциялық аппарат сыйға тартылады. Ингмар бұл аппаратты иелену үшін Дагқа өз еркімен қалайы солдаттар коллекциясын айырбасқа ұсынады. Бір жыл ішінде ол осы ойыншықтың көмегімен өзіне ғана тән, қиялындағы жеке әлемін құрып, сонда өзін еркін сезіне бастайды. Бергман өз бетінше сахна безендірулерін, қуыршақтар мен жарық эффектілерін ойлап тауып, [[Август Стриндберг|Стриндберг]] пьесаларынан қуыршақ қойылымдарын қояды және ондағы барлық рөлдерді өзі дыбыстап шығады.<ref>{{cite news|title=Ingmar Bergman, Master Filmmaker, Dies at 89|author=Rothstein, Mervyn|newspaper=[[The New York Times]]|date=31 July 2007}}</ref> Жасөспірім шағында Бергман Палмгрен мектебінде білім алды. Оның оқудағы жолы сәтсіз болып,{{sfn|Steene|2005|p=33}} кейіннен ол бұл кезеңді есіне алғысы келмейтін. 1944 жылы швед орта мектептеріндегі қатал тәртіпті сынға алған «Азап» (Hets) фильмі (сценарийін Бергман жазған) үлкен пікірталас тудырады. Сол тұста мектеп директоры Хеннинг Хокансон Бергманды «мінезі қиын, тіл алмайтын бала» болды деп сипаттаған.<ref>{{cite book|title=Ingmar Bergman: The Life and Films of the Last Great European Director|author=Macnab, Geoffrey|publisher=I.B. Tauris|date=2009|isbn=978-0857713575}}</ref> Өз кезегінде Бергман ресми білім беру жүйесіндегі үй тапсырмасы мен емтихандарға шектен тыс мән беруді мүлдем ұнатпайтынын жеткізген. 1934 жылы 16 жасар Бергман жазғы демалысын өткізу үшін [[Германия]]ға, отбасылық достарына жіберіледі. Ол [[Веймар]]дағы нацистік жиынға қатысып, [[Адольф Гитлер]]ді өз көзімен көреді.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}; see also Bergman's autobiography, ''Laterna Magica''.</ref> Кейіннен ол өзінің «Laterna Magica» («Сиқырлы шам») атты өмірбаяндық туындысында неміс отбасы оның төсегінің тұсына Гитлердің суретін іліп қойғанын және «көп жылдар бойы Гитлердің жақтасы болып, оның жетістіктеріне қуанып, жеңілістеріне қайғырғанын» жазды.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007;</ref> Бергман: «Гитлер ерекше тартымды, харизматикалық тұлға еді. Ол қалың көпшілікті жігерлендіре білді... Мен көрген [[нацизм]] көңілді әрі жас көрінетін», — деп еске алады.<ref name=":0">{{cite news |date=7 September 1999 |title=Bergman admits Nazi past |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |access-date=14 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519065030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm |url-status=live }}</ref> 1937 жылы Бергман өнер мен әдебиетті зерттеу үшін Стокгольм университет колледжіне (кейіннен Стокгольм университеті) оқуға түседі. Уақытының көп бөлігін студенттік театрда өткізіп, нағыз киноқұмарға айналады.<ref>{{cite book|author=Vermilye, Jerry|title=Ingmar Bergman: His Life and Films|year=2001|page=6}}</ref> Дәл осы кезеңдегі сезімдік қарым-қатынасы әкесімен арадағы үлкен кикілжіңге ұласып, олардың байланысы көптеген жылдарға үзіледі. Ол университетті толық бітірмесе де, бірнеше пьеса мен опера жазып, жергілікті театрда режиссердің ассистенті болып қызмет етеді. 1942 жылы оған өзі жазған «Каспардың өлімі» атты сценарийін сахналауға мүмкіндік беріледі. Бұл қойылымды «Svensk Filmindustri» компаниясының өкілдері байқап, Бергманға сценарий бөлімінен жұмыс ұсынады. 1943 жылы ол Эльза Фишермен некеге тұрады. === 1975 жылға дейінгі кино мансабы === [[Сурет:Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg|thumb|Бергман (1957)]] Бергманның кинодағы жолы 1941 жылы сценарийлерді өңдеуден басталды. Алайда оның алғашқы ірі жетістігі — 1944 жылы Альф Шёберг түсірген «Азап» (Hets) фильміне сценарий жазуы болды. Сценариймен қатар, ол бұл жобада режиссердің ассистенті қызметін де атқарды. Өзінің «Бейнелер: Кинодағы өмірім» атты екінші автобиографиялық кітабында Бергман осы фильмнің сыртқы көріністерін түсіру кезеңін өзінің режиссер ретіндегі нағыз дебюті деп сипаттайды.<ref>Ingmar Bergman, ''Images : my life in film'' (translated from the Swedish by Marianne Ruuth), London: Bloomsbury, 1994.</ref> Фильм Швециядағы ресми білім беру жүйесі туралы қызу пікірталас тудырды. Бергман оқыған мектептің директоры Хеннинг Хокансон фильмнің шығуына байланысты хат жазғанда, Бергман оған қатаң жауап берді.{{sfn|Gado|1986|p=59}} Ғалым Фрэнк Гадоның айтуынша, Бергман директордың «тиісті талаптарға сай келмейтін оқушылар жүйенің қатал немқұрайлылығына лайық» деген астарлы ойын айыптаған. Бергман өз хатында: «Мен мектепті қағида, жүйе және институт ретінде жек көрдім. Сондықтан мен нақты өз мектебімді емес, жалпы мектеп атаулыны сынағым келді», — деп мәлімдеді.<ref>Bergman, Ingmar. in the ''Aftonbladet'' (9 October 1944) (translated from Swedish)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|title=Torment (1944)|author=Fristoe, Roger|publisher=Turner Classic Movies, Inc.|access-date=28 March 2017|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329141119/http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&id=1296451%7C1073693&name=Torment|url-status=live}}</ref> Бұл туындының халықаралық табысы Бергманға бір жылдан соң алғашқы жеке режиссерлік мүмкіндігін сыйлады. Кейінгі он жыл ішінде ол оннан астам фильм түсіріп, сценарийін жазды. Олардың қатарында 1949 жылғы «Түрме» (Fängelse), сондай-ақ 1953 жылы жарық көрген «Тайғанақ пен жылтырақ» (Gycklarnas afton) және «Моникамен өткен жаз» (Sommaren med Monika) туындылары бар. [[Сурет:Bergman Sjostrom 1957.jpg|thumb|upright=1.1|left| «Бүлдірген алаңы» (1957) фильмінің түсірілім алаңындағы Бергман мен Виктор Шёстрем]] Бергман алғашқы әлемдік табысына 1955 жылы жарық көрген «Жазғы түн күлкісі» (Sommarnattens leende) фильмі арқылы қол жеткізді. Бұл туынды келесі жылы Канн кинофестивалінде «Ең үздік поэтикалық юмор» номинациясын жеңіп алып, «[[Алтын пальма бұтағы]]на» үміткер болды. Одан кейін, 1957 жылы арасына он ай салып Швецияда «[[Жетінші мөр]]» (Det sjunde inseglet) және «[[Бүлдірген алаңы]]» (Smultronstället) фильмдері шықты. «Жетінші мөр» [[Канн фестивалі]]нің арнайы жүлдесін иеленсе, «[[Бүлдірген алаңы]]» Бергман мен басты рөлдегі Виктор Шёстремге көптеген марапаттар алып келді. Келесі екі онжылдықта да Бергманның өнімділігі бәсеңдеген жоқ. 1960-жылдардың басынан бастап ол өмірінің көп бөлігін Фарё аралында өткізіп, сол жерде бірнеше фильм түсірді. 1960-жылдардың басында ол Құдайға деген сенім мен күмән тақырыбын зерттейтін үш фильмді — «Айна арқылы қарағанда» (Såsom i en Spegel, 1961), «Қысқы жарық» (Nattvardsgästerna, 1962) және «Үнсіздік» (Tystnaden, 1963) туындыларын дүниеге әкелді. Сыншылар бұл үш фильмнің ортақ тақырыптарына сүйеніп, оларды «трилогия» немесе киноматографиялық «триптих» деп атады. Бастапқыда Бергман бұл фильмдерді трилогия ретінде жоспарламағанын және олардан ешқандай ортақ мотив көріп тұрмағанын айтты, бірақ кейінірек, біраз екіұштылық танытса да, бұл тұжырымды қабылдағандай болды. 1964 жылы оның [[Федерико Феллини]] фильмдеріне пародия ретінде түсірілген «Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда» (För att inte tala om alla dessa kvinnor) атты туындысы жарық көрді.<ref>{{cite book|author=Theall, Donald F.|title=Beyond the Word: reconstructing sense in the Joyce era of technology, culture, and communication|year=1995|page=35|publisher=University of Toronto Press |isbn=9780802006301}}</ref> Биби Андерссон мен Лив Ульман басты рөлдерді сомдаған «[[Персона (фильм)|Персона]]» (1966) — Бергманның өзі ең маңызды еңбектерінің бірі санаған туынды. Тәжірибелік сипаты басым бұл фильм көп марапат иеленбесе де, кейіннен оның нағыз шедеврі ретінде танылды. Осы кезеңдегі басқа да елеулі фильмдеріне «Бикеш бұлағы» (Jungfrukällan, 1960), «Қасқыр сағаты» (Vargtimmen, 1968), «Ұят» (Skammen, 1968) және «Аннаның құштарлығы» (En Passion, 1969) жатады. Оператор Свен Нюквистпен бірлесе отырып, Бергман «Сыбыс пен айқай» (Viskningar och rop, 1972) фильмінде қанық қызыл түстер палитрасын қолданды. Бұл туынды «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]» номинациясы бойынша «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына үміткер болды.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|title=The 46th Academy Awards (1974) Nominees and Winners |access-date=31 December 2011|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315090403/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974|archive-date=15 March 2015}}</ref> Сонымен қатар, бұл уақытта ол Швеция телевизиясы үшін де өнімді жұмыс істеді. Соның ішінде ерекше атап өтуге болатын екі еңбегі — «Неке өмірінің көріністері» (Scener ur ett äktenskap, 1973) және «Сиқырлы флейта» (Trollflöjten, 1975). === 1976 жылғы салық төлеуден жалтару айыбы === [[Сурет:Ingmar Bergman & Sven Nykvist.jpg|250px|thumb|right|Бергман (оң жақта) және Свен Нюквист «Айна арқылы қарағанда» фильмін түсіру кезінде (1960)]] 1976 жылы 30 қаңтарда [[Стокгольм]]дегі Корольдік драма театрында [[Август Стриндберг]]тің «Өлім биі» қойылымына дайындық үстінде жүрген Бергманды азаматтық киімдегі екі полиция қызметкері тұтқындап, оған табыс салығынан жалтарды деген айып тақты. Бұл оқиға Бергманға ауыр соққы болып тиді. Ол басынан өткерген қорлықтан жүйкесі сыр беріп, терең депрессия жағдайында ауруханаға түсті. Тергеу Бергманның швециялық Cinematograf компаниясы мен оның швейцариялық еншілес кәсіпорны Persona (бұл құрылым негізінен шетелдік актерлерге жалақы төлеу үшін пайдаланылатын) арасындағы 1970 жылғы 500 000 [[швед кронасы]] (SEK) көлеміндегі күмәнді транзакцияға бағытталды. Бергман Швеция Орталық банкінен ескерту алғаннан кейін 1974 жылы Persona компаниясын таратып, тиісті табысты декларациялаған болатын. 1976 жылы 23 наурызда арнайы прокурор Андерс Норденадлер айыптың заңдық негізі жоқтығын алға тартып, істі тоқтатты. Ол бұл жағдайды «өз көлігін біреудікі деп ойлап ұрлаған адамға айып тағумен бірдей» деп сипаттады.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|title=Åtal mot Bergman läggs ned|trans-title=Charges against Bergman dropped |work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]] |format=News report|date=23 March 1976|language=sv|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111121001454/http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned|archive-date=21 November 2011}}</ref> Швеция Салық қызметінің бас директоры Гөста С. Экман сәтсіз аяқталған тергеуді қорғап, оның маңызды құқықтық материалдармен байланысты болғанын және Бергманға кез келген өзге күдікті сияқты қаралғанын айтты. Ол Бергманның елден кетіп қалғанына өкініш білдіріп, тергеу оның ешқандай заң бұзбағанын дәлелдеген соң, режиссер «мықтырақ» болады деп үміттенетінін жеткізді.<ref>{{Cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|title=Generaldirektör om Bergmans flykt|trans-title=The Director General about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904225911/http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt|archive-date=4 September 2011}}</ref> Айыптар алынып тасталғанына қарамастан, Бергман режиссураға қайта орала алмаймын ба деп қатты қапаланды. Швеция премьер-министрі Улоф Пальме, беделді қоғам қайраткерлері мен киноиндустрия басшыларының өтініштеріне қарамастан, ол Швецияда ешқашан жұмыс істемеймін деп серт берді. Ол Фарё аралындағы студиясын жауып, жоспарланған екі жобасын тоқтатты да, [[Батыс Германия]]ның [[Мюнхен]] қаласына өз еркімен қуғынға кетті. Швеция кино институтының директоры Гарри Шайн бұл оқиғаның ел экономикасына тигізген тікелей шығынын 10 миллион крон және жүздеген жұмыс орнының жоғалуы деп бағалады.<ref>{{cite AV media|url=http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120235441/http://svtplay.se/v/1371717/oppet_arkiv/harry_schein_om_bergmans_flykt|url-status=dead|archive-date=20 November 2011|title=Harry Schein om Bergmans flykt|trans-title=Harry Schein about Bergman's escape|work=[[Rapport]]|publisher=[[Sveriges Television]]|format=News report|date=22 April 1976|language=sv}}</ref> === Тұтқындаудан кейінгі салдар === [[Сурет:Fårö Hammars Skrivstugan.JPG|250px|thumb|right|Ингмар Бергманның Фарё аралындағы үйі]] Осыдан кейін Бергман Америкада жұмыс істеу мүмкіндігін қысқа уақыт қарастырды. Оның келесі фильмі — «Жылан жұмыртқасы» (The Serpent's Egg, 1977) Батыс Германия мен АҚШ-тың бірлескен өнімі болды және режиссердің ағылшын тіліндегі екінші туындысы (біріншісі — 1971 жылғы «Жанасу») ретінде тіркелді. Бұдан кейін [[Ингрид Бергман]] (туыстық қатысы жоқ) пен [[Лив Ульман]] басты рөлдерді сомдаған «Күзгі соната» (Höstsonaten, 1978, Ұлыбритания-Норвегия) және «Марионеткалар өмірінен» (Aus dem Leben der Marionetten, 1980, Ұлыбритания-Германия) фильмдері жарық көрді. Ол «Фанни мен Александр» (Fanny och Alexander, 1982) фильмін түсіру үшін отанына уақытша оралды. Бергман бұл туынды оның соңғы фильмі болатынын, бұдан былай тек театр режиссурасына көңіл бөлетінін мәлімдеді. Соған қарамастан, ол кейін бірнеше киносценарий жазып, теледидарға арналған бірқатар жобаларды басқарды. Оның бұрынғы телетуындылары сияқты, бұл жұмыстардың кейбірі кейін кинотеатрлардан көрсетілді. Мұндай жұмыстардың ең соңғысы — «Неке өмірінің көріністері» фильмінің жалғасы іспетті «Сарабанда» (Saraband, 2003) болды. Бергман бұл туындыны 84 жасында түсірген. Мюнхенде тұрып жатқанына қарамастан, 1978 жылдың ортасына қарай Бергманның Швеция үкіметіне деген өкпесі басыла бастады. Сол жылдың шілдесінде ол Швецияға келіп, өзінің 60 жасқа толған мерейтойын Фарё аралында атап өтті және Корольдік драма театрындағы режиссерлік қызметін ішінара қайта жандандырды. Оның оралуына орай Швеция кино институты жыл сайын кинематографиядағы үздік жетістіктер үшін берілетін жаңа Ингмар Бергман сыйлығын тағайындады. Соған қарамастан, ол 1984 жылға дейін Мюнхенде қалды. 2005 жылы Фарё аралында берген соңғы үлкен сұхбаттарының бірінде Бергман қуғында жүргенде де шығармашылықпен айналысқанына қарамастан, іс жүзінде кәсіби өмірінің сегіз жылын жоғалтқанын айтты.<ref>{{citation|title=Ingmar Bergman: Samtal på Fårö|trans-title=Ingmar Bergman: Talks on Fårö|publisher=Sveriges Radio|date=28 March 2005|language=sv}}</ref> === Зейнетке шығуы және өлімі === Бергман кино саласынан 2003 жылдың желтоқсанында кетті. 2006 жылдың қазан айында оның жамбас сүйегіне ота жасалып, оңалту кезеңі өте ауыр өтті. Ол 89 жасқа қараған шағында ұйқыда жатып қайтыс болды;<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|title=Bergman was buried in a quiet ceremony|date=18 August 2007|work=BBC News|access-date=5 January 2010|location=London|archive-date=13 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213053606/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6952992.stm|url-status=live}}</ref> оның денесі 2007 жылы 30 шілдеде Фарё аралындағы үйінен табылды.<ref>{{cite web|url=http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|title=Film Great Ingmar Bergman Dies at 89|date=30 July 2007|access-date=30 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926211403/http://www.wtopnews.com/index.php?nid=114&sid=1204057|archive-date=26 September 2007|url-status=dead}}</ref> Бір қызығы, дәл сол күні тағы бір әйгілі [[Экзистенциализм|экзистенциалист]]-режиссер [[Микеланджело Антониони]] де дүниеден озды. Жерлеу рәсімі 2007 жылы 18 тамызда Фарё шіркеуінде құпия жағдайда өтті. Фарё зиратындағы орын оған алдын ала, қатаң құпиялықпен дайындалған болатын. Ол Фарё аралында жерленсе де, оның есімі мен туған жылы қайтыс болуынан бірнеше жыл бұрын Норртелье муниципалитетіндегі Рослагсбру зиратындағы әйелінің құлпытасына қашалып жазылған еді. == Жұмыс стилі == === Репертуарлық топ === [[Сурет:Ingmar Bergman and Ingrid Thulin -Tystnaden.jpg|thumb|upright=1.2|1963 жылғы «Үнсіздік» фильмінің түсірілім кезіндегі Бергман және актриса Ингрид Тулин.]] Бергман өз фильмдеріне тұрақты түрде түсетін швед актерлерінен құралған өзіндік «репертуарлық труппасын» қалыптастырды. Олардың қатарында Макс фон Сюдов, Биби Андерссон, Харриет Андерссон, Эрланд Юзефсон, Ингрид Тулин, Гуннель Линдблум және Гуннар Бьёрнстранд болды. Бұл актерлердің әрқайсысы Бергманның кем дегенде бес туындысына қатысқан. Норвегиялық актриса Лив Ульман бұл топқа ең соңынан («Персона» фильмі арқылы) қосылғанымен, кейіннен режиссермен шығармашылық әрі жеке тұрғыда ең тығыз байланыста болған тұлғаға айналды. Ол Бергманның тоғыз фильміне және бір телефильміне («Сарабанда») түсті. Олардың ортақ некесінен Линн Ульман (1966 жылы туған) есімді қызы бар. Бергман өзінің ең танымал операторы Свен Нюквистпен жұмыс істеу барысында ерекше түсіністікке қол жеткізгені соншалық, ол түсірілім басталардан бір күн бұрын ғана кадрдың композициясына алаңдай бастайтын. Түсірілім болатын күні таңертең ол Нюквистке кадрдың көңіл-күйі мен құрылымы туралы қысқаша ғана нұсқау беретін де, оператордың жұмысына мүлдем араласпайтын. Түсірілім барысында Бергман ешқандай ескерту жасамай, тек келесі күнгі жұмысты талқылау кезінде ғана пікір білдіретін болған. === Қаржыландыру === Бергманның өз айтуынша, ол ешқашан қаржыландыру жағынан қиындық көрмеген. Ол фильмдерді қаржыландырудың өзіндік әдіс-тәсілдерін қалыптастырып, халықаралық инвестицияларға тәуелді болмай жұмыс істей алған сол замандағы санаулы режиссерлердің бірі еді. Ол мұны екі себеппен түсіндірді: біріншісі — кассалық түсімді бәрінен жоғары қоятын АҚШ-та тұрмауы, екіншісі — оның фильмдерінің бюджеті өте төмен болуы. Мәселен, «Сыбыр мен айқай» фильмі шамамен 450 000 долларға аяқталса, алты сериялы «Неке өмірінен көріністер» атты телетуындысы небәрі 200 000 долларға түсірілген.<ref name="autogenerated1975">American Film Institute seminar, 1975, on The Criterion Collection's 2006 DVD of ''The Virgin Spring''.</ref> === Техникасы === [[File:Filmstaden.jpg|thumb|upright=1.2|Бергманның көптеген интерьерлік көріністері Стокгольмнің солтүстігіндегі Filmstaden студиясында түсірілген.]] Бергман әдетте өз фильмдерінің сценарийін өзі жазатын. Ол нақты жазу процесіне кіріспес бұрын, оқиғаны айлап, тіпті жылдап ой елегінен өткізетін, ал жазудың өзін біршама жалықтырғыш іс деп санайтын. Оның алғашқы фильмдері мұқият құрылған және не өз пьесаларына негізделген, не өзге авторлармен бірлесіп жазылған. Бергман кейінгі туындыларында актерлер қандай де бір сахнаны оның ойлағанынан басқаша орындағысы келсе, оларға еркіндік бергенін айтады. Оның байқауынша, ол бұлай істемеген жағдайда нәтиже көбіне «сәтсіз» болатын. Мансабы өскен сайын Бергман актерлеріне диалогтарды импровизациялауға көбірек мүмкіндік берді. Соңғы фильмдерінде ол тек сахнаның негізгі идеяларын ғана жазып, нақты сөздерді таңдауды актерлердің еркіне қалдырған. Күнделікті түсірілген материалдарды көргенде, Бергман сын көзбен қараудың, бірақ эмоцияға берілмеудің маңыздылығын баса айтқан. Ол өзіне «бұл жұмыс керемет пе әлде сұмдық па?» деп емес, «бұл жеткілікті ме, әлде қайта түсіру керек пе?» деген сұрақ қоятынын мәлімдеген.<ref name="autogenerated1975" /> === Тақырыптары === Бергманның фильмдері әдетте ажал, жалғыздық және діни сенім сияқты [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] сұрақтарды қарастырады. Осындай терең тақырыптармен қатар, оның туындыларының көбінде жыныстық құштарлық мәселесі алдыңғы қатарға шығады. Бұл орта ғасырдағы оба дерті («Жетінші мөр»), ХХ ғасырдың басындағы Уппсала қаласындағы жоғарғы тап өкілдерінің өмірі («Фанни мен Александр») немесе заманауи жатсыну («Үнсіздік») болсын, бәріне ортақ. Оның фильмдеріндегі әйел кейіпкерлер, әдетте, ер адамдарға қарағанда өздерінің сексуалдылығын жақсырақ түсінеді және оны ашық білдіруден қорықпайды. Кейде бұл «Айқай мен сыбыс» фильміндегідей таңғаларлық ашықтықпен беріледі. Бұл ерекшелік Бергманның 1960 жылы [[Time|TIME]] журналына берген сұхбатында өзін атағандай, «сиқыршының» қолтаңбасын айқындай түседі.<ref>{{cite news|title=THE SCREEN: I Am A Conjurer|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071202023804/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871569,00.html|url-status=dead|archive-date=2 December 2007|magazine=Time|date=14 March 1960|access-date=16 November 2009}}</ref> 1964 жылы [[Playboy]] журналына берген сұхбатында ол былай деген: «Сексуалдылықтың көрініс табуы өте маңызды, әсіресе мен үшін. Себебі, мен тек интеллектуалды фильмдер жасаумен шектелгім келмейді. Мен көрерменнің фильмдерімді түсінгенінен гөрі, оны сезінгенін, түйсінгенін қалаймын»..<ref>{{Cite book|title = Ingmar Bergman's The Silence: Pictures in the Typewriter, Writings on the Screen|url = https://books.google.com/books?id=J8QrcD04RjkC|publisher = University of Washington Press|date = 1 April 2010|isbn = 9780295801957|language = en|first = Maaret|last = Koskinen}}</ref> Бергман киноны өзінің «талапшыл көңілдесі» деп атаған. Ол ересек шағында социал-демократ болғанымен: «Өнерпаз ретінде мен саясатқа араласпаймын... Мен қандай да бір көзқарастың насихатын жасамаймын», — деп мәлімдеген.<ref>''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman''. By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. p. 176-178. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973.</ref> === Бергманның өз мансабына көзқарасы === Мари Нюрерёд швед телевизиясы үшін жүргізген және 2004 жылы жарық көрген «Ингмар Бергман – кино, театр, Форе және өмір туралы 3 деректі фильм» атты сұхбаттар сериясында Бергман өз туындыларының ішінде «Қысқы жарық» (Winter Light),<ref>{{cite web|url=http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light|title=Winter Light|year=2005|access-date=6 January 2011|archive-date=25 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225023125/http://www.sensesofcinema.com/2005/cteq/winter_light/|url-status=live}}</ref> «[[Персона (фильм)|Персона]]» және «Айқай мен сыбыс» (Cries and Whispers) фильмдерін бәрінен жоғары бағалайтынын айтқан.{{sfn|Steene|2005}} Сондай-ақ, ол «Персона» мен «Айқай мен сыбыс» фильмдерінде кинематографияның шекарасын кеңейте алғанын атап өткен. Бергман бірнеше рет (мысалы, «Бергман Бергман туралы» атты сұхбат-кітабында) «Үнсіздік» (The Silence) фильмі оның шығармашылығындағы діни сұрақтар негізгі орында болған дәуірдің аяқталғанын білдіретінін айтқан. Бергман өз фильмдерінен кейін [[Депрессия (психология)|депрессия]]ға түсетінін де жасырмаған: «Мазам қашып, жылағым келеді... өзімді сорлы сезінемін».<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3616037.stm|title=Bergman 'depressed' by own films|date=10 April 2004|work=BBC News|access-date=2 October 2019|location=London}}</ref> Сол сұхбатта ол тағы былай дейді: «Егер кинода жұмыс істеуге қатысты сағынатын бір нәрсем болса, ол — Свенмен (Нюквист) бірге жұмыс істеу». Свен Нюквист онымен бірге қызмет еткен үшінші оператор болатын. == Театрдағы қызметі == Бергман кино өнеріне қосқан үлесімен әлемге танымал болғанымен, ол өмір бойы белсенді әрі өнімді театр режиссері де болды. Сол кездегі Стокгольм университеттік колледжінде оқып жүргенде, ол студенттік театрда белсенділік танытып, ерте жастан-ақ көзге түсті. Оқуын бітіргеннен кейінгі алғашқы жұмысы [[Стокгольм]] театрларының бірінде режиссердің көмекшісі болу еді. Жиырма алты жасында ол [[Хельсингборг]] қалалық театрында Еуропадағы ең жас театр менеджері атанды. Хельсингборгте үш жыл жұмыс істегеннен кейін, 1946-1949 жылдар аралығында [[Гётеборг]] қалалық театрында режиссер болды. 1953 жылы ол [[Мальмё]] қалалық театрына режиссер болып келіп, онда жеті жыл қызмет етті. Оның көптеген жұлдызды актерлері — жұмысын алғаш рет сахнада онымен бірге бастаған адамдар еді. 1960-1966 жылдар аралығында Стокгольмдегі Корольдік драма театрында режиссер, ал 1963-1966 жылдары менеджер қызметін атқарды. Онда ол хореограф Доня Фейермен ұзақ жылғы ынтымақтастығын бастады. Салық төлеуден жалтару дауына байланысты Швециядан кеткеннен кейін, ол Батыс Германиядағы [[Мюнхен]] Резиденц-театрының режиссері болды (1977–1984). Ол 1990-жылдар бойы театрдағы белсенділігін тоқтатқан жоқ, ал оның сахнадағы соңғы қойылымы 2003 жылы Бруклин музыка академиясында қойылған [[Генрик Ибсен]]нің «Елестер» (Ghosts) пьесасы болды.<ref>{{Cite web|last=Simonson|first=Robert|date=10 June 2003|title=Swedish Swan Song: Ingmar Bergman's Final Stage Effort, Ghosts, Plays BAM June 10–14|url=http://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|access-date=17 August 2021|website=Playbill|language=en|archive-date=14 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514173416/https://www.playbill.com/article/swedish-swan-song-ingmar-bergmans-final-stage-effort-ghosts-plays-bam-june-10-14-com-113655|url-status=live}}</ref> == Жеке өмірі == === Некелері мен балалары === [[Сурет:Kabi-Laretei-Ingmar-Bergman.jpg|thumb|Бергман өзінің төртінші жары — эстондық концерттік пианист Кяби Ларетеймен бірге.]] Бергман бес рет некеде болған: * '''1943 жылғы 25 наурыз – 1945''', Эльсе Фишер (1 наурыз 1918 – 3 наурыз 2006), хореограф және биші (ажырасқан). Балалары: ** Лена Бергман, актриса, 1943 жылы туған. * '''1945 жылғы 22 шілде – 1950''', Эллен Лундстрём (23 сәуір 1919 – 6 наурыз 2007), хореограф және кинорежиссер (ажырасқан). Балалары: ** Ева Бергман, кинорежиссер, 1945 жылы туған; ** Ян Бергман, кинорежиссер (1946–2000); ** егіздер Матс пен Анна Бергман, екеуі де актер және кинорежиссер, 1948 жылы туған. * '''1951 – 1959''', Ган Грутп (1916–1971), журналист (ажырасқан). Балалары: ** Ингмар Бергман (кіші), авиакомпанияның отставкадағы капитаны, 1951 жылы туған. * '''1959 – 1969''', Кэби Ларетей (14 шілде 1922 – 31 қазан 2014), концерттік пианист (ажырасқан). Балалары: ** Даниэль Бергман, кинорежиссер, 1962 жылы туған. * '''1971 жылғы 11 қараша – 1995 жылғы 20 мамыр''', Ингрид фон Розен (қыз күніндегі тегі Карлебо, 17 қаңтар 1930 – 20 мамыр 1995). Балалары: ** Мария фон Розен, автор, 1959 жылы туған. [[Сурет:Ullmann-Bergman-1968.jpeg|thumb|Бергман 1968 жылы норвегиялық актриса Лив Ульманмен бірге. Жұптың 1966 жылы туған Линн Ульман есімді қызы болды.]] Алғашқы төрт некесі ажырасумен аяқталды, ал соңғы некесі 1995 жылы әйелі Ингрид 65 жасында асқазан обырынан қайтыс болғанда аяқталды. Некелерінен бөлек, Бергман актрисалар Харриет Андерссонмен (1952–1955), Биби Андерссонмен (1955–1959) және Лив Ульманмен (1965–1970) романтикалық қарым-қатынаста болған. Ол Лив Ульманнан туған жазушы Линн Ульманның әкесі. Бергманның жалпы тоғыз баласы болды, олардың біреуі өзінен бұрын қайтыс болған. Бергман Лив Ульманды қоспағанда, барлық балаларының аналарына үйленген. Соңғы әйелі Ингрид фон Розеннен туған қызы олардың ресми некесінен он екі жыл бұрын дүниеге келген. Оның өмір бойы ондаған көңілдестері болды және ол бұл қарым-қатынастарын әйелдеріне: «Менің өмірім тым көп», — деп ақталып түсіндіретін.<ref>{{cite web|title=Ingmar Bergman:The messy life of a magic filmmaker|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|website=INDEPENDENT|date=25 January 2019|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525081832/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/ingmar-bergman-documentary-films-a-year-in-the-life-seventh-seal-wild-strawberries-sweden-a8746426.html|url-status=live}}</ref> === Денсаулығы === Бергман балалық шағынан бастап [[ұйқысыздық]]тан және асқазанның ауыр кінәраттарынан зардап шеккен.<ref>{{cite web |title=The Magic Lantern: An Autobiography |url=https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |website=Publishers Weekly |access-date=2 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002223249/https://www.publishersweekly.com/978-0-670-81911-9 |url-status=live }}</ref> Ол өзінің жүйкеге байланысты асқазан ауруын «масқара әрі ақымақ сор» деп атайтын. Сондай-ақ, өзі жұмыс істеген театрларда өзіне арнап жасатқан жеке әжетханаларын «театр тарихына қосқан ең тұрақты үлесім» деп әзілдейтін.<ref>Ingmar Bergman, ''The Magic Lantern'' (transl. from Swedish: ''Laterna Magica''), Chicago: University of Chicago Press, 2007; p. 62 </ref> == Фильмография == {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|1946|Дағдарыс|Kri|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1946|Махаббатымызға жауған жаңбыр|Det regnar på vår kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1947|Үндістанға барар кеме|Skepp till India land|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Қараңғыдағы музыка|Musik i mörker|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1948|Порттағы қала|Hamnstad|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Түрме|Fängelse|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1949|Шөл|Törst|режиссёр}} {{Фильмде|1950|Қуанышқа|Till glädje|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1950|Бұл жерде олай болуы мүмкін емес|Sånt händer inte här|режиссёр}} {{Фильмде|1951|Жазғы интерлюдия|Sommarlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1952|Әйелдер күтуде|Kvinnors väntan|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Моникамен өткен жаз|Sommaren med Monika|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1953|Масқарапаздар кеші|Gycklarnas afton|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1954|Махаббат сабағы|En lektion i kärlek|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Әйел армандары|Kvinnodröm|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1955|Жазғы түн күлкісі|Sommarnattens leende|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Жетінші мөр|Det sjunde inseglet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1957|Бүлдірген алаңы|Smultronstället|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Өмір табалдырығында|Nära livet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1958|Бет-бейне|Ansiktet|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Ібілістің көзі|Djävulens öга|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1960|Бикеш бұлағы|Jungfrukällan|режиссёр, продюсер}} {{Фильмде|1961|Айна арқылы қарағанда|Såsom i en spegel|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1962|Қысқы жарық|Nattvardsgästerna|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1963|Үнсіздік|Tystnaden|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1964|Осы әйелдердің бәрі туралы айтпағанда|För att inte tala om alla dessa kvinnor|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1966|[[Персона (фильм)|Персона]]|Persona|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{ҚФильмде|1967|Стимуляция|Stimulantia|«Дэниэль» новелласының режиссөрі}} {{Фильмде|1968|Қасқыр сағаты|Vargtimmen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1968|Ұят|Skammen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1969|Аннаның құштарлығы|En passion|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1969|Рәсім|Riten|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1971|Жанасу|Beröringen|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1972|Сыбыс пен айқай|Viskningar och rop|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1973|Неке өмірінің көріністері|Scener ur ett äktenskap|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1975|Сиқырлы флейта|Trollflöjten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1976|Бетпе-бет|Ansikte mot ansikte|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1977|Жылан жұмыртқасы|Das Schlangenei|режиссёр, сценарист}} {{Фильмде|1978|Күзгі соната|Höstsonaten|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1980|Марионеткалар өмірінен|Aus dem Leben der Marionetten|режиссёр, продюсер, сценарист}} {{Фильмде|1982|Фанни мен Александр|Fanny och Alexander|режиссёр, сценарист}} {{ДФильмде|1983|Кариннің бет-бейнесі|Karins ansikte|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1984|Дайындықтан кейін|Efter repetitionen|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|1986|Жарылқаушылар|De två saliga|режиссёр}} {{ТФильмде|1997|Масқарапаздың қатысуымен|Larmar och gör sig till|режиссёр, сценарист}} {{ТФильмде|2003|Сарабанда|Saraband|режиссёр, сценарист}} {{ФильмдеТөм}} == Марапаттары мен номинациялары == === Негізгі марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- ! style="background: #CCCCCC;" | Жыл ! style="background: #CCCCCC;" | Санаты ! style="background: #CCCCCC;" | Номинацияланған жұмыс ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтижесі ! style="background: #CCCCCC;" | Дереккөз |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» |- | style="text-align:center;"| [[1959 жыл|1959]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | Бүлдірген алаңы | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1960 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=4 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304213158/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1960 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | Бикеш бұлағы | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914193700/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1961 жыл|1961]] | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | rowspan=2| Айна арқылы қарағанда | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1962 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=15 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215135502/https://oscars.org/oscars/ceremonies/1962 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1962 жыл|1962]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} | align=center|<ref name="Oscars1963">{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1963 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=30 October 2016 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=29 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241229214326/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1963 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1970 жыл|1970]] | colspan=2| [[Ирвинг Тальберг атындағы сыйлық]] | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url= https://www.oscars.org/governors/thalberg#field-tabbed-content-tab-1|title= The Irving G. Thalberg Award – Past Honorees|website= Academy of Motion Picture Arts and Sciences|accessdate= 26 August 2025|archive-date= 17 June 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20220617133650/https://www.oscars.org/governors/thalberg#field-tabbed-content-tab-1|url-status= live}}</ref> |- | rowspan="3" align=center| [[1973 жыл|1973]] | [[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]] | rowspan="3"| Сыбыс пен айқай | {{nom}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974 |title=The 46th Academy Awards |date=4 October 2014 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |access-date=12 November 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002003312/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974 |archive-date=2 October 2017}}</ref> |- | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | {{nom}} |- | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | Бетпе-бет | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1977 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=1 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151201224651/http://oscars.org/oscars/ceremonies/1977 |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1978 жыл|1978]] | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | Күзгі соната | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979 |title=Winners & Nominees |date=5 October 2014 |access-date=5 August 2019 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |archive-date=15 August 2016 |archive-url=https://archive.today/20160815132139/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="3" align=center| [[1983 жыл|1983]] | [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] | rowspan="3"| Фанни мен Александр | {{nom}} | rowspan="3" align=center|<ref name="Oscars1984">{{Cite web |url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1984 |title=The 56th Academy Awards (1984) Nominees and Winners |access-date=27 October 2013 |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004202/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1984 |archive-date=2 April 2015}}</ref> |- | [[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік түпнұсқалық сценарий]] | {{nom}} |- | [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Шет тіліндегі үздік фильм]] | {{won}} |- |- !colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | «[[Алтын глобус]]» |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center|<ref name="globes">{{cite web|title= Ingmar Bergman – Golden Globes|url= https://goldenglobes.com/person/ingmar-bergman/|access-date= 3 August 2025|publisher= Golden Globe Awards|archive-date= 20 July 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20250720040354/https://goldenglobes.com/person/ingmar-bergman/|url-status= live}}</ref> |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бикеш бұлағы | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1968 жыл|1968]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Ұят | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1972 жыл|1972]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Сыбыс пен айқай | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Неке өмірінің көріністері | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1975 жыл|1975]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Сиқырлы флейта | {{nom}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Бетпе-бет | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | align=center| [[1978 жыл|1978]] | Шет тіліндегі үздік фильм | Күзгі соната | {{won}} | align=center|<ref name="globes" /> |- | rowspan="2" align=center| [[1983 жыл|1983]] | Үздік режиссер | rowspan="2"| Фанни мен Александр | {{nom}} | rowspan="2" align=center|<ref>{{Cite web|url=http://www.goldenglobes.com/film/fanny-alexander|title=Fanny & Alexander|access-date=11 December 2017|publisher=Hollywood Foreign Press Association|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212013829/https://www.goldenglobes.com/film/fanny-alexander|archive-date=12 December 2017}}</ref> |- | Шет тіліндегі үздік фильм | {{won}} |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[BAFTA]] |- | align=center| [[1957 жыл|1957]] | rowspan=4| Кез келген дереккөзден алынған үздік фильм | Жазғы түн күлкісі | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Бүлдірген алаңы | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1960 жыл|1960]] | Бет-бейне | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/1960/film? |title=Film in 1960 |access-date=5 August 2019 |publisher=British Academy of Film and Television Arts}}</ref> |- | align=center| [[1963 жыл|1963]] | Айна арқылы қарағанда | {{nom}} | align=center| |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Үздік шетелдік теледидарлық бағдарлама (BAFTA TV) | Сиқырлы флейта | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Television in 1976|url=http://awards.bafta.org/award/1976/television|website=bafta.org|access-date=19 February 2021|archive-date=28 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728193525/http://awards.bafta.org/award/1976/television|url-status=live}}</ref> |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Канн кинофестивалі]] |- | style="text-align:center;"| [[1947 жыл|1947]] | [[Алтын пальма бұтағы]] | Үндістанға барар кеме | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web | url=http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1947/allSelections.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20131029233212/http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1947/allSelections.html | archive-date=29 October 2013 | title=Official Selection 1947 : All the Selection – Festival de Cannes 2013 (International Film Festival) }}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1956 жыл|1956]] | Үздік поэтикалық юмор | rowspan="2"| Жазғы түн күлкісі | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="2" align=center| [[1957 жыл|1957]] | Қазылар алқасының арнайы жүлдесі | rowspan="2"| Жетінші мөр | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="2" align=center| [[1958 жыл|1958]] | Үздік режиссер | rowspan="2"| Өмір табалдырығында | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref name="Rooney1997"/> |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | rowspan="3" align=center| [[1960 жыл|1960]] | Арнайы аталым | rowspan="3"| Бикеш бұлағы | {{won}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite book |last1=Sundholm |first1=John |last2=Thorsen |first2=Isak |last3=Andersson |first3=Lars Gustaf |last4=Hedling |first4=Olof |last5=Iversen |first5=Gunnar |last6=Møller |first6=Birgir Thor |title=Historical Dictionary of Scandinavian Cinema |location=Lanham, Maryland |publisher=The Scarecrow Press |date=2012 |isbn=978-0810855243 |page=xxiii}}</ref> <br/><ref name=autogenerated2 /> |- | FIPRESCI жүлдесі | {{won}} |- | [[Алтын пальма бұтағы]] | {{nom}} |- | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Техникалық Гран-при | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.cst.fr/spip.php?article49|title=Le Prix Vulcain de l'Artiste Technicien|publisher=Commission supérieure technique de l'image et du son|language=French|access-date=14 November 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081112210748/http://cst.fr/spip.php?article49|archive-date=12 November 2008}}</ref> |- | align=center| [[1997 жыл|1997]] | Пальмалардың пальмасы | Барлық шығармашылығы үшін | {{won}} | align=center|<ref name="Rooney1997">{{Cite web |url=https://variety.com/1997/scene/vpage/bergman-to-get-special-cannes-salute-1117435403/ |title=Bergman to get special Cannes salute |last=Rooney |first=David |date=9 April 1997 |access-date=22 August 2019 |work=Variety |archive-date=23 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823183112/https://variety.com/1997/scene/vpage/bergman-to-get-special-cannes-salute-1117435403/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1998 жыл|1998]] | Экуменикалық қазылар алқасының жүлдесі | Барлық шығармашылығы үшін | {{won}} | rowspan="2" align=center|<ref>{{Cite web |url=https://variety.com/2018/vintage/features/filmmaker-ingmar-bergman-1202851732/ |title=Ingmar Bergman's Centennial: A Time to Celebrate Joy of Filmmaking |last=Gray |first=Tim |date=22 June 2018 |access-date=22 August 2019 |work=Variety |archive-date=21 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821053047/https://variety.com/2018/vintage/features/filmmaker-ingmar-bergman-1202851732/ |url-status=live }}</ref> |- | «Ерекше көзқарас» жүлдесі | Масқарапаздың қатысуымен | {{nom}} |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Венеция кинофестивалі]] |- | align=center| [[1958 жыл|1958]] | Pasinetti жүлдесі | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center| |- | rowspan="4" align=center| [[1959 жыл|1959]] | Қазылар алқасының арнайы жүлдесі | rowspan="4"| Бет-бейне | {{won}} | rowspan="3" align=center|<ref>{{cite web|title=The Magician|url=https://www.ingmarbergman.se/en/production/magician|website=ingmarbergman.se|access-date=25 February 2021|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308131243/https://www.ingmarbergman.se/en/production/magician|url-status=live}}</ref> |- | Жаңа кино жүлдесі | {{won}} |- | Pasinetti жүлдесі | {{won}} |- | [[Алтын арыстан]] | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Venice Film Festival 1959|url=https://m.filmaffinity.com/us/awards.php?award_id=venice&year=1959|website=filmaffinity}}</ref> |- | align=center| [[1983 жыл|1983]] | FIPRESCI жүлдесі | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=40th Venice Film Festival|url=https://fipresci.org/festival/40th-venice-film-festival/|website=FIPRESCI|access-date=25 February 2021|archive-date=16 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616175243/https://fipresci.org/festival/40th-venice-film-festival/|url-status=live}}</ref> |- ! colspan=5 style="background:#B0C4DE;" | [[Берлин кинофестивалі]] |- | rowspan="2" align=center| [[1957 жыл|1957]] | [[Алтын аю]] | rowspan="2"| Бүлдірген алаңы | {{won}} | rowspan="1" align=center|<ref name="Berlinale 1958">{{cite web|url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1958/03_preistr_ger_1958/03_Preistraeger_1958.html|title=Berlinale: Prize Winners|access-date=3 January 2010|work=berlinale.de|archive-date=15 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015121020/http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1958/03_preistr_ger_1958/03_Preistraeger_1958.html|url-status=live}}</ref> |- | FIPRESCI жүлдесі | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Ingmar Bergman|url=https://fipresci.org/people/ingmar-bergman/|website=fipresci|access-date=25 February 2021|archive-date=28 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228124946/https://fipresci.org/people/ingmar-bergman/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" align=center| [[1961 жыл|1961]] | [[Алтын аю]] | rowspan="2"| Айна арқылы қарағанда | {{nom}} | rowspan="2" align=center| |- | OCIC жүлдесі | {{won}} |} === Басқа да марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" ! scope="col" | Марапат ! scope="col" | Жыл ! scope="col" | Санаты ! scope="col" | Номинацияланған жұмыс ! scope="col" | Нәтижесі ! scope="col" class="unsortable"| Дереккөз |- ! scope="row" rowspan=4| Бодиль | align=center| [[1957 жыл|1957]] | rowspan=4| Үздік еуропалық фильм | Жазғы түн күлкісі | {{won}} | rowspan=4, align=center|<ref>{{cite web|title=Denmark's National Union of Film Critics|url=http://www.bodilprisen.dk/ikke-amerikanske-film/|website=bodilprisen|access-date=10 May 2021|archive-date=9 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151009134409/http://www.bodilprisen.dk/ikke-amerikanske-film|url-status=live}}</ref> |- | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Бүлдірген алаңы | {{won}} |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Сыбыс пен айқай | {{won}} |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{won}} |- ! scope="row" rowspan=4| Давид Ди Донателло | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік шетелдік режиссер | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://physics.gac.edu/~psaul/Library/videodetails/video349.htm |title=Cries and Whispers |access-date=17 November 2017 |publisher=Gustavus Adolphus College |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118030621/http://physics.gac.edu/~psaul/Library/videodetails/video349.htm |archive-date=18 November 2017}}</ref> |- | rowspan=3, align=center| [[1984 жыл|1984]] | Үздік шетелдік режиссер | rowspan=3| Фанни мен Александр | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=film&itemid=5922#awards |title=Fanny and Alexander (1982): Awards |publisher=Swedish Film Institute |access-date=11 December 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212010127/http://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=film&itemid=5922#awards |archive-date=12 December 2017 }}</ref> |- | Үздік шетелдік фильм | {{won}} |- | Үздік шетелдік сценарий | {{won}} |- ! scope="row"| [[Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы]] | align=center| [[1983 жыл|1983]] | Толықметражды фильмдегі үздік режиссерлік жетістік | Фанни мен Александр | {{nom}} | align=center|<ref>{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/16747/Fanny-and-Alexander/awards |title=NY Times: Fanny and Alexander |access-date=1 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100223025940/https://movies.nytimes.com/movie/16747/Fanny-and-Alexander/awards |archive-date=23 February 2010 |department=Movies & TV Dept. |work=The New York Times |date=2010 |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"| European Film Awards | align=center| [[1988 жыл|1988]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін | Тұлғаға берілген | {{won}} | align=center| |- ! scope="row" rowspan=7| Guldbagge Awards | rowspan=2, align=center| [[1964 жыл|1964]] | Үздік фильм | rowspan=2| Үнсіздік | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4672&iv=Awards |title=Tystnaden (1963) |publisher=Swedish Film Institute |date=24 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311110545/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4672&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1967 жыл|1967]] | Үздік фильм | Персона | {{won}} | align=center|<ref name="SFI1966">{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4743&iv=Awards |title=Persona |publisher=Swedish Film Institute |date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311135515/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4743&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік фильм | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4905&iv=Awards |title=Viskningar och rop (1973) |publisher=Swedish Film Institute |date=2 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119031755/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=4905&iv=Awards |archive-date=19 January 2015}}</ref> |- | rowspan=2, align=center| [[1983 жыл|1983]] | Үздік фильм | rowspan=2| Фанни мен Александр | {{won}} | rowspan=2, align=center |<ref>{{cite web|url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=5922&iv=Awards |title=Fanny och Alexander (1982) |publisher=Swedish Film Institute |date=9 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311180255/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=5922&iv=Awards |archive-date=11 March 2014}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1993 жыл|1993]] | Үздік сценарий | Ізгі ниет | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=16713&iv=Awards |title=Den goda viljan (1992) |publisher=Swedish Film Institute |date=22 March 2014 |access-date=9 December 2017 |archive-date=12 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412123052/http://www.sfi.se/en-GB/Swedish-film-database/Item/?type=MOVIE&itemid=16713&iv=Awards |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan=6| Nastro d'Argento | align=center| [[1960 жыл|1960]] | rowspan=5| Үздік шетелдік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | rowspan=6, align=center|<ref>{{Cite web|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Nastro_d%E2%80%99Argento/Bester_nichtitalienischer_Film&oldid=257810678|title=Nastro d’Argento/Bester nichtitalienischer Film|date=11 July 2025|via=Wikipedia}}</ref> |- | align=center| [[1961 жыл|1961]] | Жетінші мөр | {{won}} |- | align=center| [[1974 жыл|1974]] | Сыбыс пен айқай | {{won}} |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{won}} |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Фанни мен Александр | {{won}} |- | align=center| [[1996 жыл|1996]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін | Тұлғаға берілген | {{won}} |- ! scope="row" rowspan=8| [[Ұлттық киносыншылар кеңесі]] | align=center| [[1959 жыл|1959]] | Үздік шетелдік фильм | Бүлдірген алаңы | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.nationalboardofreview.org/award-names/best-foreign-language-film/|title=Best Foreign Language Film Archives – National Board of Review|work=National Board of Review|access-date=2 February 2015|archive-date=6 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151206073142/http://www.nationalboardofreview.org/award-names/best-foreign-language-film/|url-status=live}}</ref> |- | align=center| [[1969 жыл|1969]] | Үздік шетелдік фильм | Ұят | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1 /> |- | rowspan=2, align=center| [[1973 жыл|1973]] | Үздік режиссер | rowspan=2| Сыбыс пен айқай | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1973/ |title=1973 Award Winners |access-date=12 November 2017 |publisher=National Board of Review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603132410/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1973/ |archive-date=3 June 2017}}</ref> |- | Үздік шетелдік фильм | {{won}} |- | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Үздік шетелдік фильм | Неке өмірінің көріністері | {{nom}} | align=center|<ref name="NBRMP">{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1976/ |title=1976 Award Winners |date=2019 |publisher=National Board of Review of Motion Pictures |access-date=13 August 2019 |archive-date=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121173320/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1976/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan=2, align=center| [[1978 жыл|1978]] | Үздік шетелдік фильм | rowspan=2| Күзгі соната | {{won}} | rowspan=2, align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1978/ |title=1978 Award Winners |access-date=24 August 2019 |publisher=National Board of Review |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321091640/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/1978/ |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Үздік шетелдік фильм | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref name=autogenerated1 /> |- ! scope="row" rowspan=12| National Society of Film Critics | rowspan=3, align=center| [[1968 жыл|1968]] | Үздік фильм | rowspan=3| Персона | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2016 |publisher=National Society of Film Critics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729100021/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |archive-date=29 July 2017}}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | Үздік сценарий | {{draw|2-орын}} |- | rowspan=3, align=center| [[1968 жыл|1968]] | Үздік фильм | rowspan=3| Ұят | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2016 |publisher=National Society of Film Critics |archive-date=2 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175954/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{won}} |- | Үздік сценарий | {{draw|2-орын}} |- | align=center| [[1971 жыл|1971]] | Үздік режиссер | Аннаның құштарлығы | {{won}} | align=center| |- | align=center| [[1972 жыл|1972]] | Үздік сценарий | Сыбыс пен айқай | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |title=Past Awards |date=19 December 2009 |access-date=12 November 2017 |publisher=National Society of Film Critics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729100021/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/ |archive-date=29 July 2017}}</ref> |- | rowspan=3, align=center| [[1975 жыл|1975]] | Үздік фильм | rowspan=3| Неке өмірінің көріністері | {{won}} | rowspan=3, align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/01/15/movies/film-there-are-movies-and-then-there-are-movies.html?pagewanted=all |title=There Are Movies, And Then There Are Movies |last=Gates |first=Anita |date=15 January 1995 |access-date=2 October 2016 |work=The New York Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003194016/http://www.nytimes.com/1995/01/15/movies/film-there-are-movies-and-then-there-are-movies.html?pagewanted=all |archive-date=3 October 2016 |url-status=live }}</ref> |- | Үздік режиссер | {{draw|2-орын}} |- | Үздік сценарий | {{won}} |- | align=center| [[1975 жыл|1975]] | Арнайы марапат | Сиқырлы флейта | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|title=Past Awards|url=https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/|website=National Society of Film Critics|date=19 December 2009|access-date=5 August 2019|archive-date=2 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175954/https://nationalsocietyoffilmcritics.com/about-2/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan=4| [[Сезар (киножүлде)|Сезар]] | align=center| [[1976 жыл|1976]] | rowspan=3| Үздік шетелдік фильм | Сиқырлы флейта | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353271/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1976 |access-date=22 August 2019 |publisher=AlloCiné |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822214753/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353271/palmares/ |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1979 жыл|1979]] | Күзгі соната | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353268/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1979 |access-date=22 August 2019 |publisher=AlloCiné |archive-date=22 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822214800/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353268/palmares/ |url-status=live }}</ref> |- | align=center| [[1984 жыл|1984]] | Фанни мен Александр | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353261/palmares/ |title=Prix et nominations : César 1984 |access-date=11 December 2017 |publisher=AlloCiné |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212084920/http://www.allocine.fr/festivals/festival-128/edition-18353261/palmares/ |archive-date=12 December 2017}}</ref> |- | align=center| [[2005 жыл|2005]] | Үздік еуропалық фильм | Сарабанда | {{nom}} | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ledevoir.com/culture/cinema/73374/france-cesar-un-long-dimanche-de-fiancailles-domine-les-nominations |title=France – César: Un long dimanche de fiançailles domine les nominations |date=26 January 2005 |access-date=22 August 2019 |work=Le Devoir |language=French }}</ref> |} === Құрметті марапаттар === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" ! Ұйымдар ! scope="col"| Жыл ! scope="col"| Марапат атауы ! scope="col"| Нәтижесі ! scope="col" class="unsortable"| Дереккөз |- ! scope="row"| [[Америка өнер және ғылым академиясы]] | align=center| [[1961 жыл|1961]] | Шетелдік құрметті мүше | {{won}} | align=center|<ref name=AAAS>{{cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter B|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterB.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=16 June 2011|archive-date=23 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123115752/http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterB.pdf|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Praemium Erasmianum Foundation | align=center| [[1965 жыл|1965]] | Эразм сыйлығы | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Венеция кинофестивалі]] | align=center| [[1971 жыл|1971]] | Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін «Алтын арыстан» | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Майндағы Франкфурт]] қаласы | align=center| [[1976 жыл|1976]] | Гёте сыйлығы | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Франция президенті]] | align=center| [[1985 жыл|1985]] | [[Құрметті легион ордені]]нің командирі | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[BAFTA]] | align=center| [[1988 жыл|1988]] | BAFTA Fellowship (Академия мүшелігі) | {{won}} | align=center| |- ! scope="row"| [[Chase Bank|JPMorgan Chase Bank]] | align=center| [[1995 жыл|1995]] | Дороти және Лиллиан Гиш сыйлығы | {{won}} | align=center|<ref>{{Cite web|url=http://www.gishprize.org/bergman/bergman_select.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315192223/http://www.gishprize.org/bergman/bergman_select.html| title=GISH PRIZE 1995|archivedate=15 March 2012|website=www.gishprize.org}}</ref> |- ! scope="row"| Швеция банкі | align=center| [[2015 жыл|2015]] | Бергманның портреті жаңа 200 швед кроны банкнотында бейнеленді | {{won}} | align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |publisher=Swedish National Bank |title=Sweden's new banknotes and coins |date=6 April 2011 |access-date=6 October 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927172146/http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |archive-date=27 September 2011}}</ref> |- |} == Дереккөздер == <div style="margin:0;margin-top: 10px; padding: 10px; font-size:98%; border: 1px solid #BFC4C6; line-height: 1.35em;">{{reflist|2}}</div> {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman.'' By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973. * ''Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television'' (edited by Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983. * {{cite book|last=Bergman|first=Ingmar|title=Images: My Life in Film|url=https://books.google.com/books?id=012bcQAACAAJ|year=2011|publisher=Arcade Publishing|isbn=978-1-61145-041-5}}[https://archive.org/download/ImagesMyLifeInFilm/Images,%20My%20life%20in%20film.pdf PDF] * {{cite book |title=Ingmar Bergman: An enduring legacy |editor-last=Hedling |editor-first=Erik |year=2021 |isbn=9789198557718 |url=https://www.manchesterhive.com/display/9789198557718/9789198557718.xml |publisher=Lund University Press}} * {{cite book|title=Ingmar Bergman: A Reference Guide|publisher=Amsterdam University Press|date=1 January 2005|isbn=9789053564066|last=Steene |first=Birgitta}} * ''[https://archive.org/details/TheMagicLantern-BiographyOfIngmarBergman The Magic Lantern]'', Ingmar Bergman. Translated by Joan Tate New York, Viking Press, 1988, * ''[http://www.berghahnbooks.com/title.php?rowtag=OrrDemons The Demons of Modernity: Ingmar Bergman and European Cinema]'', John Orr, Berghahn Books, 2014. * {{cite book|last=Gado|first=Frank|title=The Passion of Ingmar Bergman|url=https://books.google.com/books?id=myqJ3XwjA1UC|year=1986|publisher=Duke University Press|isbn=0-8223-0586-0}} * {{cite book|last=Gervais|first=Marc|title=Ingmar Bergman: Magician and Prophet|url=https://books.google.com/books?id=JbR_2spW0b4C|year=1999|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP|isbn=978-0-7735-2004-2}} * {{cite book|last=Michaels|first=Lloyd|title=Ingmar Bergman's Persona|url=https://books.google.com/books?id=CR8JsHbnkS0C|year=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-65698-6}} * {{cite book|last=Shargel|first=Raphael|title=Ingmar Bergman: Interviews|url=https://books.google.com/books?id=p8mNh8b_PMkC|year=2007|publisher=Univ. Press of Mississippi|isbn=978-1-57806-218-8}} * Van Belle, Jono, Fernando Ramos Arenas, and María Paz Peirano, eds. ''Ingmar Bergman Out of Focus: Film Cultures and International Reception''. Berghahn Books, 2025. {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Швецияда қайтыс болғандар]] [[Санат:Швеция театр режиссерлері]] [[Санат:Канн кинофестивалі жүлдесі иегерлері]] [[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]] [[Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)]] [[Санат:Сезар сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Жапония императоры сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольм универститеті түлектері]] [[Санат:Эразм сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері]] [[Санат:European Film Awards сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]] 5zw7yft5mkvdl9j7wdws42m7jgdanm0 0 18703 3600336 3550914 2026-05-05T14:41:43Z PatriotWorryKazakh 180855 Қате сілтемелерді дұрыс сілтемелерге ауыстырдым, грамматикалық қателерді түзедім, қажетсіз сілтемені алып тастадым 3600336 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|thumb|right|300px|Нано фуллерендері]] '''Нанотехнология''' — бұл көзге көрінбейтін өте ұсақ бөлшектерді ретке келтіре отырып, оның ерекшеліктерін алдын-ала белгілеп беру арқылы әлдебір құрылымды құрастыруға қажетті жекелеген [[атом]]дарды ыңғайластыра орналастыру.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]]</ref> Нанотехнология – кеңістіктің нанометрлік аймағындағы жеке атомдарға, молекулаларға, молекулалық жүйелерге әсер ету арқылы жаңа физика-химиялық қасиеттері бар молекулалар, наноқұрылымдар, наноқұрылғылар мен материалдар алу мүмкіндіктерін зерттейтін қолданбалы ғылым. [[Нанометр]] дегеніміз бір [[метр]]дің [[миллиард]]тан бір бөлігі (1 ''нанометр''=10⁻⁹ метр). Нанотехнология осындай ауқымды өлшемдермен айналысады. ==Тарихы== Әуестену, еліктеу, қиялға берілу секілді адами қалыптардың бірте-бірте ел сенгісіз жаңалықтарға бастайтыны әлімсақтан белгілі. Аңыз-ертегілердегі аспанға ұшатын ағаш ат пен кілем, желаяқ етіктер, аста-төк дастарқан, қияндағыны көз алдыңа алып келетін қол айна секілділер шындыққа айналып, дәл қазір "көне дүниелер" санала бастады. 'Нанотехнология да өмірге осындай қиял мен әуестік нәтижесінде келген еді. [[1986]] жылы студент [[Эрик Дрекслер]] өзінің "[[Жасампаз машина]]" аталатын футуристік эссесінде тұңгыш рет [[молекулярлы технология]] атауын қолданады. Ол фантаст-жазушы [[Станислав Лем]]нің идеяларына өз қиял-болжамдарын қосақтай отырып, "Саналы тіршілік ортасының" жалпы бет-бейнесін жасап шығады. Осы болжамға сәйкес, XXI ғасырда [[наноробот]]тар әрбір заттың, әрбір адам ағзасының ішіне енгізіледі де, адамзат қоршаған әлеммен бірге тұтастай саналы компьютерге айналады. Мұндай идея Эссе Дрекслерден бұрынырақ пайда болған көрінеді. 1981 жылы [[ІВМ корпорациясы]]ның швейцариялық филиалындағы екі инженер, [[Герд Бинниг]] пен [[Гейнрих Рорер]] мәнерлеп туннельдеуші [[микроскоп]] ойлап тауыпты. Микроскоптың құрылымы аса қарапайым: шамалы қысымға қосылған аса жіңішке ине бір [[нанометр]] шамасындағы қашықтықта материалдың үстімен жылжып отырады. Осы кезде инелердің өткір ұшы материалдың беткі қабатына [[электрон]]дарды тесіп өткізеді де, соның нәтижесінде шамалы [[тоқ]] пайда болады, оның көлемі ине мен беткі қабаттың арасындағы қашықтыққа байланысты болады. Осылайша материалдың беткі қабатынан жекелеген [[атом]]дарды "ажыратуға" мүмкіндік туады. Бұл ғылымның пайда болуын [[1959 жыл]]ы [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] физигі Р.Фейнманның жеке атомдарды [[манипулятор]] көмегімен қозғалту мүмкіндіктері туралы жасаған баяндамасымен байланыстырады. Нанотехнология терминін қолданысқа алғаш рет 1974 жылы жапон физигі [[Норио Танигути]] енгізген. [[Макроскопиялық заңдылықтар]]ға сүйенетін басқа инженер ғылымдардан нанотехнологияның негізгі ерекшелігі, [[нанонысан]]дар үшін [[квант]]тық және молекулааралық өзара әсерлесуінің күшті болуына байланысты. Нанотехнология саласындағы зерттеулер қазірдің өзінде практикалық маңызы зор нәтижелер беруде. ==Қолдану аясы== [[Генетика]], [[медицина]], [[клондау]], [[микроағза]]лардағы [[бактерия]]ларға әсер ету және машина жасау, [[электроника]], т.б. өндірістерге арналған жаңа материалдар алу, техника мен өндірістің барлық түрлерін жаңа сапа деңгейіне көтеру мәселелерін нанотехнологияны дамыту арқылы ғана шешуге болады. Қазақстанда [[наноқұрылым]]дарды зерттеу ҚР білім және ғылым министрлігінің іргелі ғылыми-зерттеулер бағдарламасы бойынша 2003 жылдан жүргізіле бастады. Нанотехнологиялық зерттеулерде белгілі жетістіктерге жеткен ғылым ұжымдарды топтастырып, олардың жұмыстарын үйлестіру мақсатында [[Алматы|Алматы қаласы]] маңындағы [[Алатау|Алатау кентіндегі]] [[Ақпараттық технологиялар]] бағы аймағына кіретін [[физика-техника институты]] жанынан ұлттық [[нанотехнология зертханасы]] ұйымдастырылған. Мұндағы ғылыми-зерттеулер нақты жобалардан тұратын бағдарламалар бойынша жүргізіледі. == Нанотехнологияны пайдаланудың болашағы == [[Сурет:FlyingThroughNanotube.png|thumb| alt=A.| ''[[Нанотүтік|Нанотүтіктер]].'']] Бұған ғылыми [[фантастика]]ға ден қойған бірқатар жаңашылдардың да сенімсіздік танытары күмәнсіз. Мәселен, [[Scientifus Amerika]] журналының болжамына сүйенсек, таяу арада көлемі почта маркасына тең медициналық құрылғы жасалады екен. Соны жарақат алған жерге қойса жеткілікті, ол қанның құрамын, қандай дәрі қажет екенін анықтап, сол дәрі-дәрмекті қанның құрамына өзі жібереді. [[2025 жыл]]ы дайын атомнан кез келген затты құрастыруға қабілетті алғашқы [[наноробот]]тар жасалмақшы. Ауыл шаруашылығында да айтарлықтай өзгерістер болады: нанороботтар өсімдіктер мен жануарларды алмастырып, азық-түлік өндіретін дәрежеге қол жеткізеді. Осыған сәйкес экологиялық жағдай да жақсара түседі. Өнеркәсіптің жаңа түрлері болашақта қалдық заттар шығармай, оның есесіне нанороботтар ескі қалдықтарды жояды. Тәжірибе барысында анықталғандай, [[тоннельдеуші микроскоп]]тың бұрынғыларға қарағанда біршама артықшылықтары бар екен. Соның көмегімен жекелеген атомдарды "көруді" былай қойғанда, соларға әсер ету арқылы кез келген [[кернеу]]ді өзгертуге де мүмкіндік туады: қарапайым тілмен айтсақ, тоннельдеуші микроскоптың көмегімен атомды "іліп" алуға және қажетті жеріне қондыруға болады. Физиктердің атомдарды өз қалауынша орналастыруға теориялық мүмкіндіктері пайда болады, яғни соларды кірпіш секілді қалай отырып, кез келген затты жасап шығуға болады екен. ==Нанотехнологияның негізгі міндеттері== Қазір ғалымдар тұсауы жаңа кесілген ''нанотехнологияның'' үш негізгі міндеттерін айқындап алды: * Біріншіден, осының көмегіне сүйене отырып, атомдарды өз қалауымызша тікелей орналастыру жүзеге асырылады, яғни ерекше қасиеттерге ие болған материалдар жасалады. * Екіншіден, көлемдері жекелеген [[молекула]]ларға немесе [[атом]]дарға тең белсенді элементтері бар [[электрондық схема]]лардың өндірісін ұйымдастыру көзделіп отыр. * Үшіншіден, ғалымдар көлемі молекулаға тең [[механизм]]дер мен [[робот]]тар, яғни [[наномашина|наномашиналар]] жасауды көздеуде. Бұл әрине, енді ғана қолға алына бастаған, тәжірибе жүзінде сынақтан өткен алғашқы қадамдар ғана. Бірақ ғылымы мен білімі дамыған бірқатар елдерде соның алғашқы үлгілері қолданысқа енгізіле бастады. Мәселен, [[Массачусетс технологиялық институты]]нда қазір көлемі бақыр ақшадай [[өрмекші-робот]]тың алғашқы үлгісі жасалынды, ол бір минутта 10 000-ға дейін әртүрлі қозғалыстарға келтіріледі. Бірақ көлемі үлкен болғандықтан, оны нағыз наноробот деуге ертерек секілді. Ресей ғалымдары да америкалық әріптестерінен қалысар емес. Олар нанотехнологияны [[медицина]] саласына жұмыс істету жолында ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Таяудағы жылдары адамның тіндері бойымен өз бетінше қозғалып жүретін және [[Органикалық қосылыстар|биологиялық заттардың]] орналасқан әрі шоғырланған жерін анықтауға мүмкіндік беретін [[молекулалық құрылым]]дар жасауымыз мүмкін, - дейді [[Ресей ғылым академиясы]]ның академигі, [[профессор]] [[Юрий Евдокимов]]. Егер осыған қол жетсе, онда [[биохимиялық зертхана]]лар мен [[медицина-клиникалық диагностика]]да аса ауқымды мүмкіндіктер ашылып, адам ағзасындағы дертті дәл анықтауға және толық емдеуге мүмкіндік туады. Осындай [[молекулярлы машина]] өткен жылы [[Мичиган университеті]]нде сынақтан өткізіліпті. Нанороботтар үш бөліктен тұрған екен: тасымалдағыш-молекулалар, қатерлі ісік жасушаларын барлап білетін-молекулалар (ДНҚ фрагменттері бар) және люминофер-молекулалар. Осындай құрылымды ағзаға енгізген кезде олар ісік жайлаған жерге орналасып, [[люминесценция]]ның көмегімен соны нақты көрсеткен. Дәл осындай амалмен ауру жайлаған жерге дәрі жіберуге болатыны да күмәнсіз. Қалай дегенмен де ғалымдар адам өмірі үшін күресті одан әрі жалғастыруда. Олардың сөзіне сенсек, таяудағы жылдары қолдан жасалған ДНҚ-молекуланың негізінде адам ағзасын микробтардан тазартуға немесе енді тамыр жая бастаған қатерлі ісік жасушасын жоюға жол ашылатыны сөзсіз. ==Нанотүтікшелер== Соның бір айғағы [[фуллерен]]дер [[аккумулятор]]лық [[батарея]]ларды шығаруға қолданылуда. Оның өз «ағайындарынан» айырмашылығы — сыйымдылығы бес есе көп, салмағы өте аз, жоғары [[экологиялық сапа]]сы мен санитарлық қауіпсіздігінде. Батареяның бұл түрін жеке компьютерлер мен [[дыбыс аппараттары]]ның қоректену көзіне пайдаланады. Бірақ, оны жүзеге асыру оңай шаруа емес. Өйткені, америкалық «[[Carbon Nanotechnologies]]» тәулігіне 0,5-1 кг ғана нанотүтікше жасап шығара алады. Бұл ретте [[Жапония]] да белгілі бір мөлшерде табысқа жетті. Мұнда жылына 400 кг [[фуллерен]] шығаратын тәжірибе зауыты салынуда. Сонымен бірге, осы елде жылына 120 тонна [[Нанотүтік|нанотүтікше]] шығаратын зауыт та іске қосылуда. [[1991|1991 жылы]] [[профессор]] [[Сумио Иидзима]] ұзын [[көміртек]]ті цилиндр-нанотүтікшені байқаған. Нанотүтікше диаметрі бірнеше нанометр, ал ұзындығы оншақты [[микрон]] болаты миллиондаған [[көміртегі атомы]]нан тұратын молекула. Адамның шашының қалыңдығынан 100 мың есе аз нанотүтікшелер сирек кездесетін өте берік материал болып шықты. Олар болаттан 50-100 есе берік, әрі тығыздығы алты есе аз. Нанотүтікшелерден [[косманавт]]тар, өрт сөндірушілерге арналған ыңғайлы киімдер тігу үшін, өте берік және жеңіл [[Композиттер|композиттік материал]], микроскопқа [[зонд]] жасау мақсатында қолдануға болады. Олар өзінің салмағынан бірнеше тонна артық жүкке шыдайды. Ғалымдар соңғы кезде нанотүтікшенің ішіне басқа дененің атомдарын енгізіп, олардың қасиеттерін (тіпті [[изолятор|изоляторды өткізгішке]]) өзгертуге болатындығын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. [[Микроприбор]]ларда оларды сым ретінде қолданса, таңқалатыны, бойымен тоқ жүргенде жылу бөлінбейді. Нанотүтікшелер газды (әсіресе [[сутегі]]) сақтауға қауіпсіз материал. Автомобильдерге [[жанғыш элемент]] ретінде сутегіні пайдаланса, ол [[бензин]]ге қарағанда [[экология]]лық таза элемент, алайда сутегі мөлшері үлкен [[баллон]]ды қажет етеді. Ал машиналарға ауыр баллондарды салу олардың жылдамдығын азайтатын еді. Мүмкін болашақта автомобильдерге сутегімен толған қолданатын шығар. Нанотехнология жетістігінің мысалы ретінде [[IBM фирмасы]]ның лабораториясында алғаш [[Бихи]] мен [[Рорер]] жасаған [[сканерлейтін тунелді микроскоп]]ты (СТМ) айтуға болады. Бұл микроскоптың көмегімен алғаш [[алтын|алтын (Au)]], сосын [[кремний]](Si) бетінің атом деңгейіндегі суретін алған. Сканерлейтін тунелді микроскоптің жұмыс органы тоқ өткізетін металдық ине тәрізді - [[зонд]]. Зонд зерттелетін үлгі бетіне ете жақын ара қашықтықта (≈ 0,5 нм) қойылады, нәтижесінде зонд пен үлгі арасында беттің күйіне байланысты езгеріп отыратын [[тунелдік ток]] пайда болады. Осылайша, тунелдік тоқтың өзгеру шамасын өлшей отырып немесе керісінше оны тұрақты етіп (зондтың төмен жоғары қозғалта отырып) беттің сканерлеп, компьютерде оның суретін алуға болады. Бұл әдіс тек атомдық құрылымдарды зертеумен шектелмей, денелердің физикалық қасиеттерін зерттеуге мүмкіндік береді. Тіпті қазіргі сканерлейтін тунелді микроскопты жеке атомдарды алып, оларды жаңа орынға тасуға, атомдық жинақ жасауға мүмкіндік береді. ==Нанотехнологияны Қазақстанда дамытудың алдыңғы шарттары== 2007-2008 жылдары отандық жоғары оқу орындарында инженерлік бағыттағы 15 [[ғылыми зертхана]] құрылып, жұмыс істей бастады. Бұл салаға республикалық бюджеттен азды-көпті қаражат та бөлінген. Алдағы 10-15 жылда нанотехнологиялық материалдарды қолдану тәсілімен шығарылатын бұйымдардың көлемі триллион доллар болады деп күтілуде. Бүкіл әлем аса бір құштарлықпен айналысып отырған нанотехнологияны дамытуды қолға алмағанды айтпағанда, оның не екенін, пайдасы қандай болатындығын біз әлі күнге дейін жетік білмейміз. Сол жылдан бастап еліміздің 10 алдыңғы қатарлы жоғары оқу орындарында қазіргі талапқа сай жабдықтармен жабдықталған [[инженерлік зертхана]]лар ашылған болатын. Солардың қатарында [[Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университеті|Әл-Фараби атындағы қазақ мемлекеттік университеті]] мен М.Х.Дулати атындағы [[Тараз мемлекеттік университеті]]ндегі «Наноинженерлік зерттеу әдістері» зертханасы. Әл-Фараби атындағы қазақ мемлекеттік университетінде аты дүние жүзіне мәшһүр профессор Г.А. Мун, Тараз мемлекеттік университетінде профессор И.И. Бекбасаров басшылық жасайды. 2012 жылы Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінде "Нанотехнологиялар" ғылыми зертханасы ашылды. Тараз мемлекеттік университетінде бүгінгі күні [[электронды микроскоп]]тар мен [[рентгендік микроталдау]]лар жасалып, құрылыстық, композициялық материалдарды, азық-түлік өнімдерін физикалық-химиялық зерттеу әдістері жалғасын табуда. Оқу орнына мемлекет тарапынан бөлінген қаражатқа жапондық [[JSM7500F микроскопы]] алынды. Бір айта кетерлігі, мұндай микроскоп Қазақстанда екеу ғана, оның екіншісі Республикалық [[ядролық физика ғылыми зерттеу институты]]нда. Бір жағынан мақтаныш болғанымен, бұл ретте аталған микроскоп бүгінгі таңда алдыңғы қатарлы деп те айтуға болмайды. Өйткені, жапондарда бұл жабдық ескірген болып есептеледі. Қазіргі уақытта дүние жүзінде 1600 ғылыми-техникалық компаниялар мен фирмалар, зертханалар мен орталықтар нанотехнологиялық зерттеулермен айналысуда. Оның 28 пайызы АҚШ-та, [[24|24 пайызы]] Жапонияда, 10 пайызы [[Ұлыбритания]]да, 9 пайызы [[Германия]]да, және 5 пайызы Австрияда екен. Франция, Италия, Қытай елдері 3 пайыздан, басқа мемлекеттер, соның ішінде Ресей барлығы 14 пайызды құрайды. Ал, Қазақстан сол он төрт пайыздың ішінде де жоқ. Осыдан-ақ елімізде бұл саланың дамуының мән-жағдайын білуге болады.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref><ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сілтемелер== * [http://kaznu.kz/kz/3/news/one/2497/ Қазақ ұлттық университеті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304122459/http://kaznu.kz/kz/3/news/one/2497/ |date=2016-03-04 }} * [http://nanonewsnet.ru/ Әлем нанотехнологиясы]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://nanometer.ru/ Нанотехнологическое сообщество] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191124103952/http://www.nanometer.ru/ |date=2019-11-24 }} * [http://portalnano.ru/ «Нанотехнология и наноматериалдар»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626150143/http://portalnano.ru/ |date=2017-06-26 }} * [http://www.nanoworld.org/ "Наноәлем"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727111258/http://www.nanoworld.org/ |date=2011-07-27 }} * [http://www.chem.msu.su/rus/jvho/2002-5/4.pdf Сокращенный перевод лекции «Там внизу полно места» (1959)] * [http://univertv.ru/video/fizika/materialovedenie/mneniya_o_nano/?mark=science Қазіргі заман нанотехнологиясы туралы видео] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111216004626/http://univertv.ru/video/fizika/materialovedenie/mneniya_o_nano/?mark=science |date=2011-12-16 }} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Нанотехнология]] 587z66c8qfoe11f74nnehsdqphy2l2j 0 20620 3600633 3370029 2026-05-06T08:35:14Z NomadAlshyn 172161 3600633 wikitext text/x-wiki '''Масқар''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. Тарихи деректерге қарағанда [[орта ғасырлар]]да М-лар батыс [[Моңғолия]]ны мекендеген [[түркі тайпалары]]ның құрамында болған. Сондай-ақ М-лардың кейбір аталары [[қарақалпақ]] пен түркі [[өзбектер]]де кездеседі. [[Ұлы жүз]]дің [[шанышқылы]] руында да М-лар бар. М-дан — [[құттықадам]] және масақ тарайды. Біз дон қойған бірденбір дерек мынадай. Батыс Моңғолия халықтарының арасында хотондар (дорбет тайпасыиың бір бөлігі) тұрған. А. Н. Самойлович оларды түріктер деп санаған. [[Хотондар]]дың өздері де өздерін түріктер деп санайды. [[Потанин]] жазып алған хотондардың жеті руының арасында масқар руы кездеседі. Осы түрік руының бір бөлігі батысқа кетіп, сонан соң өз атымен қазақ халқының құрамына қосылуы әбден мүмкін. Масқар руында қырықсадақ бөлімшесі бар. Қарақалпақтар тайпасының кендеклі руы, өзбек локайлар бөлімшесі және шанышқылы тайпасының бір руы да (Ұлы жүз) дәл солай аталады. Рудың таңбасы: > , У. ([[Левшин]], [[Гродеков]], [[Мейер]] бойынша). Ұраны «Қаратай» ([[Тынышбаев]] бойынша); [[Кеппен]] «Майлыбай» деп атайды, бірақ бұл дұрыс емес.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] # [[Айдарбек би]] # [[Нұғыман Залиев]] # [[Баян Мақсатқызы Есентаева]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] eal99g9n2k7nfheniyxu6gmdsibglfh 3600634 3600633 2026-05-06T08:35:53Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3370029 wikitext text/x-wiki '''Масқар''' — қазақ халқының құрамындағы ру. Тарихи әдебиетте Масқар руының шыққан тегі беймәлім. [[Шежіре]] бойынша, [[Кіші жүз]]дің [[байұлы]] тайпасы құрамына енетін ''он екі рудың бірі''. Тарихи деректерге қарағанда [[орта ғасырлар]]да М-лар батыс [[Моңғолия]]ны мекендеген [[түркі тайпалары]]ның құрамында болған. Сондай-ақ М-лардың кейбір аталары [[қарақалпақ]] пен түркі [[өзбектер]]де кездеседі. [[Ұлы жүз]]дің [[шанышқылы]] руында да М-лар бар. М-дан — [[құттықадам]] және масақ тарайды. Біз дон қойған бірденбір дерек мынадай. Батыс Моңғолия халықтарының арасында хотондар (дорбет тайпасыиың бір бөлігі) тұрған. А. Н. Самойлович оларды түріктер деп санаған. [[Хотондар]]дың өздері де өздерін түріктер деп санайды. [[Потанин]] жазып алған хотондардың жеті руының арасында масқар руы кездеседі. Осы түрік руының бір бөлігі батысқа кетіп, сонан соң өз атымен қазақ халқының құрамына қосылуы әбден мүмкін. Масқар руында қырықсадақ бөлімшесі бар. Қарақалпақтар тайпасының кендеклі руы, өзбек локайлар бөлімшесі және шанышқылы тайпасының бір руы да (Ұлы жүз) дәл солай аталады. Рудың таңбасы: > , У. ([[Левшин]], [[Гродеков]], [[Мейер]] бойынша). Ұраны «Қаратай» ([[Тынышбаев]] бойынша); [[Кеппен]] «Майлыбай» деп атайды, бірақ бұл дұрыс емес.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} # [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] # [[Айдарбек би]] # [[Нұғыман Залиев]] # [[Баян Мақсатқызы Есентаева]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] [[Санат:Кіші жүз рулары]] e167ingk9iwomq1flrdzsnkqfva003x 3 20659 3600682 3599289 2026-05-06T11:07:16Z Batyrbek.kz 5623 /* Шегіндіруші құқығын алу */ Жауап беру 3600682 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2011 — Наурыз 2018}} {{астынан}} == [[Шерлок (телесериал)]] == {{Сұрақ}}Құрметты Батырбек, бұл мақаладағы өзгерістерді еш түйіндемесіз жоққа шығаруыныздың себебін айтып өтсеніз? Энциклопедиялық мағлұматты фотогалереяга айналдыруға болмайды ғой, Уикипедияның ережелеріне қайшы келеді емес па? Сіздің жағыныздан бұл шешімінізді ұқпадым, Қазақша Уикипедиясының әкімшісі ретінде осы жағдайды түсіндіріп жіберсеніз риза болар едім. --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 15:20, 2018 ж. қазанның 24 (+06) : Уикипедияның қай ережесіне қайшы келеді, маған көрсетесіз бе? --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 15:54, 2018 ж. қазанның 24 (+06) :: атап айтқанда [[Уикипедия:Ережелер_тізімі#Құқықтық_негіздер|'''мына жердегі''']] және [[Уикипедия:Уикипедия_—_бұл_энциклопедия#Уикипедия_—_серверлік-айна,_файлдар_мұрағаты_немесе_сiлтемелер_тізімдемесі_(каталог)_емес|'''мына жердегі''']] анық жазылған ережелерді қарап өтсеніз. Талқылап отырған мақаладағы мен жасаған өзгерістерді толықтай ережелерге сүйене отырып жасадым, ал сіздің позициянызды түсінсем бұйырмасын. Бір консенсусқа келейік, немесе бітікшілердің көмегіне жүгінгеніміз дұрыс болады ма? --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 16:14, 2018 ж. қазанның 24 (+06) Бұл жерде фотогалерея бөлімі артық емес, бірақ 56 сурет деген тым көп пе деп қалдым. Ағылшын, француз, орыс бөлімдеріне кіріп едім, суреттер топтамасы жоқ көрінді. Сондықтан, суретті 10-12 көлемінен аспағаны дұрыс болар деген пікірдемін. Суреттің молдығынан мақаланың мазмұны байымайды-ау деп ойлаймын. -[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 18:35, 2018 ж. қазанның 24 (+06) == Әкімшілік бірлік == Саламатсыз. Әкімшілік бірлік деген үлгі соны пайдалаңсаңыз дұрыс болар еді--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:58, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) : Сәлем! Қай мақала жөнінде айтып тұрсың?) Қырғызстан елді мекендері ме?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:16, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) * Ауданы бойынша --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:39, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) == Қырғызстан аудандары == Батырбек мырза қалайсыз. Қырғыз аудандары бойынша үлгіге облыс, ел бойынша сілтеме жасаған дұрыс сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:04, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) : Сәлем! Ия, айтуың дұрыс. Ок, түзеймін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:50, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Уикипедияшылар рейтингі == Сосын [[Уикипедия:Уикипедияшылар рейтингі]] дегенді жаңарттым, бірақта мақала санында екі қатысушының жаза алмадым және өңдеген беттер саны мен жүктеген файлдарды да біле алмадым (ашылмайды). Соны білсеңіз жаңартып беріңізші) '''Өңдеме саны мен жалпы рейтингті''' жаңарттым --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:29, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) * Тағы сұрақ: мен туған жылы үлгісіне баяғыдан бері жасай алмай жүрген нәрсем бар еді. Санатта автоматты түрде туған күнін көрсетеді. Алайда айдың аяғы -'''ның,''' '''-нің''' болып шығып жатыр. Соны білесіз бе, үлгіден емес қаз уикидің баптауында болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:00, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) : Аталған сұрақтарға Арыстанбек мырза жауап бере алады деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:51, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Бүтін бөлік == Бүтін бөлік‎ → Сан антьесі жаңа ресми атау ма? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) : Білмейм сол. Мен тек алғашқы әрпі қате болғасын (латынша С) ығыстырдым атауын. ''Бүтін бөлік'' не ''санның бүтін бөлігі'' деген дұрыс сияқты, жалпы (қатты мән бермедім, сөздің шыны керек). Ағылшын және орыс тілдеріндегімен бірдей қылған дұрыс болар. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:55, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) ::Онда бұрынғы атауын қайтарыңыз. Мектепте сондай атаумен өткенбіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:19, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) :::Мен тек алғашқы әрпі латынша болғасын ауыстырдым. Сан антьесі деп мен емес атаған. :) (Егер ерініп тұрсаң, зім артынан асықпай түзермін :) ) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) == Адекват == Адекват бұл сөзді кімдерден көбірек еститінің таныс шығар [[File:Face-smile.svg|23px]]. Менің соңғы кездегі әкімшіні құрту деген сөздерді көрген соң осы термин сап етіп миыңа келе қалған шығар [[File:Face-wink.svg|23px]]. Иә бұны Нұрлан Жанай мен Садық Шерімбек көп қолданады. Нұрлан Жанай арасында жақсы танымдық посттар да жазып тұрады, ол шындық. Оларға фейсбутағы атейстер тобында дәлелдермен оларға жауап бердім, соңында Шерімбек шығып кетті. Шындығына келгенде '''солардың өздері''' адекват емес. Ол топта дінді жою керек, өйту керек бүйту керек дегенін көп айтады. Соңында мешіттердің табиғи апаттарды қирамай қалу туралы тартыс болды, мен өте көп дерек таптым, тіпті өзім таң қалдым. Сосын оларға ұнамай қалып мені топтан шығарып жіберді [[File:Face-grin.svg|23px]]. Атейстердің өздеріне ғылымды жақын етіп біреудің жүрегін басқа біреуге салса ештеңе өзгермейді, сол адам болып қалады, бәрі тек мида, жүрек деген қан айдап тұрған бір кесек ет дегені мүлдем ғылыми тұрғыдан да дұрыс болмай шықты. Ең соңғы ғылыми жаңалықтарда нейрондық байланыстар (Neural Network) тек мида ғана болмайды екен, жүректе де іште де болады екен. Кеше ғана Құраннан жүрек көзі дегенді оқып қалып едім. Қазақтың жүрегім бір жамандықты сезіп тұр, ішім сезіп тұр дегендері бос сөз емес сияқты. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :Жүрек көзі деген ақпарат алушы деген мағына білдіруі мүмкін. Дарвинизм яғни адамның ата тегі маймыл тектес деген де өтірік болып шықты. Giant Human Skeletons деп іздесең көп ақпарат бар. Оны ғылымға дәлел ретінде келтірмей, жолатпай шағып отырған екен. Бұның бәрі адамдардың миын жуу үшін --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:35, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :: Сәлем! Рахмет. Қызық ақпарат екен. Мен соңғы кездері ол жөнінде тіпті пікір алмаспайды да екем. Жалпы, қатты-қатты айғайлап пост жазатындар (мейлі ол атеист болсын, мейлі әсіредіншіл болсын) әлі-ақ ойларын он өзгертеді. Бірнеше жыл бойы қазақ фейсбугында жүргенде түсінгенім сол. :) Сол себепті өзіммен-өзім уикиімді өңдеп, интеллектуал ойындарды ойнап, кітабымды оқып, сериалдарымды қарап, саяхатымды жасап жүре берем ешкімге тиіспей, өз-өзімді дамытып барынша. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:40, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) :::Сәлем мен негізі осы уикиде болмаса қатты талас тартыстарға араласа бермеймін. Фейзбукта 4-5 жыл үндемей тып тыныш жүрдім, сосын атейстер тобына кездестім, сосын қызық болсын деп талас тартыстарға араласып кеттім. Бірақ ешкімнің жағасын алып, боқтағам жоқ )))), барлығына ғылыми тұрғыда дәлелдермен, фактлермен жауап жазып отырдым, өзің білесің соңын мен аяқтап түйіндеймін, қандай пост болса да соңына мен нүкте қойып отырдым. Қазір маған телеграм деген бәле болды ))). --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:05, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) == Қырғызстан әкімшілік бөліністері == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Compass Barnstar Hires.png|left|100px|ГеоЖұлдыз]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/ГеоЖұлдыз|ГеоЖұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті '''[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батеке]]'''! Қырғызстан әкімшілік бөліністері тақырыбындағы мақалалар топтамасы үшін! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 19:02, 2019 ж. қаңтардың 19 (+06) |} : Рахмет, Нұреке. Жуық арада бітірем деп отырм барлық аудандарын. :)--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:19, 2019 ж. қаңтардың 21 (+06) == Қырғызстан облыстары == Батырбек мырза Қырғызстан облыстары үлгіде координаттар толтырылмаған, ''coor title dm'' үлгісін алып тастау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:19, 2019 ж. ақпанның 5 (+06) == Қазақстан сайлаулары == Қазақстан сайлаулары үлгісін әрлеп қойдым. Енді парламент пен референдумды толықтырып жіберсеңіз жақсы болар еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:28, 2019 ж. мамырдың 19 (+06) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) деп өзгерттім, себебі ондай аттас ауыл облыста бар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:23, 2019 ж. маусымның 28 (+06) : Жарайды. Байқамай қалғанмын ғой. Кешірім сұраймын.--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:26, 2019 ж. маусымның 28 (+06) == Мақалаға тапсырыс == Бір жігіт ағылшынша және қазақша Уикипедияға биография енгізбекші екен. Өзі де талпынып көрген екен бірақ мақаламды жойып қоймай жатыр дейді. Соны ақылы түрде енгізіп берші дейді, менің уақытым жоқ болып жүр, сен ағылшын тілін білесің ғой. Негізгі мәтіні дайын дейді, біраз толықтырулар енгізу керек екен. Сен нөміріңді берсең мен ол жігітпен байланыстырып берсем қалай қарайсың? Ол жігіт ақы төлеуге дайын. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:38, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) :Ақылы мақала жазу Уикипедия ережесіне қайшы емес пе деген сұрақ туындаса https://www.freelancer.com/ осы сайтта көп адам ақылы түрде мақала жазуға тапсырыс береді. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:24, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 20:33, 2019 ж. қыркүйектің 6 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 21:09, 2019 ж. қыркүйектің 20 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 01:01, 2019 ж. қазанның 4 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Тексерілмеген мақалалар == [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] бетінде бүгінгі таңда 1681 тексерілмеген мақала бар екен. Тексерілмеген мақаланың басы 2016 жылдан бастап қалыптасқан, яғни 4 жыл уақыт болды деген сөз. Осы санаттағы мақалаларды бәріміз жабылып 2016 жылғы мақаланы түгелге жуық тексеріп шықсақ қалай болады? Ай-айға бөліп алсақ. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 00:08, 2020 ж. қаңтардың 9 (+06) : Жақсы идея деп ойлаймын. Толықтай келісем. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:49, 2020 ж. қаңтардың 15 (+06) ==Translation request== Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Список птиц Азербайджана]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Karalainza|Karalainza]] ([[Қатысушы талқылауы:Karalainza|талқылауы]]) 00:13, 2020 ж. сәуірдің 22 (+06) == Қазақстан басшылары (1917 жылдан бастап) == Аталған үлгіде екінші бөлім қызыл болып тұр, мүмкін атауы дұрыс емес шығар. Сосын үшінші және төртінші бөлімдегі екі мақаланы біріктіріпті, дұрыс деп ойлайсыз ба? ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1925-1936)'' → ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1920-1936)'' деп өззгерткен, ал ''Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1920—1925)'' мақаласын жоғарыда айтылған мақала қосып жіберген --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:28, 2020 ж. сәуірдің 29 (+06) :Шын айтсам, мен бұл тақырып жөнінде көп біле бермейді екем. Орысша уикиден қарап, салыстырып көрген дұрыс болар деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 01:53, 2020 ж. мамырдың 1 (+06) == Рон Уизли == '''Рон''' деген дұрыс болар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:50, 2020 ж. мамырдың 2 (+06) == Талқылау:Ұлтшылдық == [[Талқылау:Ұлтшылдық|Мұнда]] өз ойыңыз бен пікіріңізді айта кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:45, 2020 ж. мамырдың 16 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Транскрипция == [[Талқылау:Кек алушылар: Финал|Мұнда]] ойларыңызды жазып кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:47, 2020 ж. қыркүйектің 18 (+06) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 00:52, 2020 ж. қыркүйектің 26 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 тізімін пайдаланып User:Samuel (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> : Done. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 23:43, 2020 ж. қыркүйектің 27 (+06) == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == BI Group == Саламатсыз. '''BI Group''' мақаласын жазыпсыз: неге бірнеше дереккөздер арасында интервал қойылған, сөздер арасын сияқты болып (түзетіп шықтым). Соңғы бөлімде дереккөздерге сандар қалып қойыпты'''[18]''' (түзеттім, бәлкім орысшадан аударғанда қалып қойған шығар). Дереккөздер деген үлгіні түзеттім. Кейбір сөздерге дұрыс сілтенбей қалыпты мысалы облысы орнына қалаға сілтеніп кеткен (түзеттім). Енді сізден өтініш: жасыл сілтемелерді, айрық беттерді түзетіп шығу керек, тарихы бөлімінде соңғы жағында орысша сөйлем тұр. Сізді сынап, жағаласып жатқан жоқпын, сіз әкімші әрі тәжірибелі қатысушы болғандықтан білген кеңесімді айтып жатырған түрім) (әйтпесе соңғы кездері кейбір қатысушылар дұрыс түсінбей жатыр). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:31, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :Сәлем! Рахмет көп-көп! Басында аздап қателермен аударылып жасалған. Түзетіп жатырмын әлі де. Әлі де жөндеймін. Ал жалпы уикидегі белсенділігіме келсем, енді қайта жандандырудамын белсенділігімді. Сәл уақыт бер қайтадан "оборот алвп кетуге" :)) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:38, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :: Жалпы, мақала шикі. Сын айтуың да жөн. Жай тексерместен салып, біратала өңдеп жатырған түрім ғой. Айыпқа бұйырмассың. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:45, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Стефания Туркевич-Лукьянович == Hello Batyrbek.kz, When you have time, could you take a look at the article in my sandbox: [[Қатысушы:Nicola Mitchell/зертхана]]? This article is originally from the English [[en: Stefania Turkewich]]. I found this translation on the internet. Can its language be brought up to Wikipedia standards? When you've had a chance to look at it, can you tell me if its fixable? [[Қатысушы:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Қатысушы талқылауы:Nicola Mitchell|талқылауы]]) 19:32, 2021 ж. шілденің 25 (+06) == Конвертер == Мына сұранысты жібергенімізге бір жыл жақындады: https://phabricator.wikimedia.org/T268143 Amir Aharoni- ден не үшін кешіктіріп созып жатқанын сұрау керек. Мен ғана сұрай берген болмайды. Meta wiki-дегі қатысушы беті сілтемесін берейін. Сен сонда жазшы. Кешегі екі скриншотты тағы жіберу керек. MetaWiki-ге жауап бермесе ағылшынша және ивритше Уикипедиядағы талқылау беттеріне жазу керек. Қайта қайта мазасын алмаса шешілмейді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:46, 2021 ж. қыркүйектің 4 (+06) : Жарайды. Сілтемесін жібершиш. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:02, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::[[:meta:User:Amire80]] --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::: [https://meta.wikimedia.org/wiki/User_talk:Amire80#%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B2_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B8 Жаздым]. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:03, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) Сені ағылшынша біледі деп жазып отсам )))) --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:15, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) : Оның ана тілі - орыс тілі. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:39, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) ::Ол еврей ғой, екінші тілі шығар. Қазір ағылшынша көбірек қолданады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) ::: Орыс тілін ана тілі ретінде көрсетіп қойған. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:16, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) Ал мен Ресейдегі орыс идеяластарыммен ағылшынша сөйлесем, керек болса скриншоттарын жібере алам. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:37, 2021 ж. қазанның 1 (+06) : Good for you. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:21, 2021 ж. қазанның 1 (+06) == Жақсы мақалаға үміткер == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз|Қымыз]] мақаласы осыдан екі ай бұрын жақсы мақалалар тізіміне ұсынылған еді. Оны екі қатысушы қолдаған, қарсы дауыс болған жоқ. Сіз қорытынды шығарсаңыз, қалай қарайсыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:39, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) :Қайырлы күн! Біріншіден, жақсы мақалаға үміткерлікке мақала ұсынғаныңыз туралы және дауыс беруге шақырғаныңызды байқамаппын, яғни администраторлар мен ең белсенді қатысушылардың талқылау бетіне жазбаған сияқтысыз (өз бетімнен көрмегеніме қарай айтып отырмын). Екіншіден, дауыс бергендер саны әлі аз, әлі де көп дауыс керек. Үшіншіден, Қасымов мырзаның айтқанымен келісемін, әлі де жетілдіру керек - ең алдымен, бейтараптыққа мән беру керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:16, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) ::Онда бұл мақаланы жетілдіру үшін үлесіңізді қосуға шақырамын. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 18:11, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 00:17, 2022 ж. қаңтардың 5 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Разрешение на публикацию статьи == Добрый день, [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]! Извините, что пишу на русском, я из России. Хочу создать статью про один из районов Дагестана. Дайте, пожалуйста, разрешение на публикацию. С правилами знаком, уже 10 лет как редактирую в Википедии. С уважением, --[[Қатысушы:Buntarion|Buntarion]] ([[Қатысушы талқылауы:Buntarion|талқылауы]]) 04:31, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) :Добрый день, Buntarion! У Вас не получается публиковать? Или выходит, что не проверено? Если последнее, то могу аппрувнуть. Еслм первое, то спрошу у коллег. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 14:53, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) == Дереккөздер қателігі == Саламатсыз, Батырбек мырза! Рустам Хальфин мақаласында туған/қайтысболған жері бойынша арнайы үлгі бар (жасап қойдым), сонда санаттар пайда болады. Дереккөздер қате көрсетіп тұр, соны түзетіп жіберсеңіз. Қазақша нұсқасы сол жерде көрсетіліп тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:53, 2022 ж. мамырдың 26 (+06) : Бір көргеннен дұрыс таба алмадым. Кейінірек тағы қарармын (жалпы сол дереккөз проблемасын біратала түсініп алу керек еді). --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:12, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) ::''<code>{{Мақала}}</code>'', ''<code>{{Кітап}}</code>'' үлгілері сізде орысша болып тұр, соны қазақшалау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:16, 2022 ж. маусымның 1 (+06) == Ahan Zere == Батырбек мырза, ''Ahan Zere'' деген қатысушы жылдар бойынша оқиғалар бөліміне мәліметтер қосыпты (100 шақты өңдеме). Енді мәселе ай мен күн бойынша бөлінбеген, әрі ешқандай сөздерге сілтенбеген. Кері қайтарсам обал, бірақ та олай жасалмасам жинақы емес сөздерге сілтенбей болып тұр. Көмектесіп жіберсеңіз ретке келтіруге --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:57, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Жарайды, кейін қарармын. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == НЗМ өңдемелері == Батырбек мырза тағы да айтар назым/өтінішім/кеңесім бар: Телеграмда бір кісі НЗМ оқушыларының қосып жатқан үлесі жайлы айтып кетіп еді. Солардың қосқан үлестеріне назар аударып, сол баяғы шамам келгенше тексерістен өткізіп жатырмын (әлі де толып жатыр). Енді мәселе, кезінде 2014-2017 аралығында НЗМ оқушылары Мексикаға барамыз деп, жаппай мақала сымақ дүниелер толтырған еді, талай шу болып, жоймаңыз, уикипедияның дамуына кедергі келтіріп жатырсыз деп шулаған еді. Кейін ол мақалалар дамып, керемет болады деп жар салып айтып еді. Одан бері 70-80 процент мақала әлі күнге дейін дамымай, жетім мақала болып жатыр (интеруики жоқ; өтірік санаттар; сілтемелер қалай болса солай; мазмұны өте нашар, аз; сурет, үлгі жоқ; дубликат мақалалар; атауы дұрыс емес, тағы сол сияқтылар). Қазіргі қатысушылар (НЗМ) тағы да жаппай уикипедиядағы бар мақалаларға не бас жағына не ортасына интернеттен дайын нәрсені тексермей мақала ішіне тыға салып жатыр. Әрі бөлімдер атаулары қызық, мысалға ''суды жақсы көретін жануарлар, далада жайылатын жануарлар'' (шамалап келтергенім). Кейде қосқан мәліметтері артық, дубликат болып жатады. Бір мақалаға тез-тез жаңағы айтылған әрекетті жасайды, сосын екіншісіне көшеді, солай кете береді. Өте жылдам әрі сапасыз өңдемелер. Бәріңде бірдей дереккөз (''тіл әлемі'' дей ма солай). Сосын басқа тілден аударғаны көрініп тұр, сөздер мен тыныс белгілері арасында интервал сақталмаған, біресе бірігіп немесе алшақтап. Сол тілдің дереккөздер номерлері қалып қойған'''[5], [9]''' (осы сияқты). Мақалаға қатысты сілтемелер қойылмайды. Онсыз да сапасы ақсандап тұрған қазуикиге бұлар да үлес қосып жатыр, былыққа былық болып. Адам деген бір мақаланы жақсартқысы келсе бас аяғына дейін толықтырып, дереккөздерін келтіріп, санаттар қойып, әрлеп дамыту керек қой. Соны сіз телеграмға жазып түсіндіріп бере аласыз ба (НЗМ оқушыларын тексеретін кісіге)? Телеграм топта танымайтын 100 шақты адамға осыны жазып түсіндіргім келіп тұрған жоқ (Арыстанбек мырза неге рандомный адамдарды жинап алған). Ондай жағдайға келіспесе, өздерін де бізді де қинамай-ақ қойсың. Керек адам өз ынтасымен жасау керек. Олардың жасаған нәрселерін тек мектеп емес, кез-келген адам оқып көреді ғой. Көп жазып мазаңызды алғанға кешірім сұраймын, өз ана тілім елімізде екінші тіл болып жүргендіктен, сәлде болсын осында аптасына екі-үш рет кіріп үлес қосқан түрім ғой. Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:09, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Айдын, айтып отырған мәселеңіз өте орынды әрі айтқаныңыздың бәріне келісем, тіпті бұған дейін толерантты болып жүрген менің өзімді де осы сіз атап өткен үрдіс жалықтырып, жүрегімді айнытып жіберді (осыны оқып отырған НЗМ өңдеулеріне қатысты адам болса, кешіріп қойсын). Әлбетте ол мәселені қозғаймын. Тегтеп, сұраймын. Өте дұрыс мәселені қозғап отырсыз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:56, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Please create user groups in other platforms. like telegram. == Hello. It would be convenient to communicate and other users to communicate promptly about problems and innovations in social networks. [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group Wikimedia Community of Kazakh language User Group] [[Қатысушы:Gayrat98|Gayrat98]] ([[Қатысушы талқылауы:Gayrat98|талқылауы]]) 11:46, 2022 ж. маусымның 26 (+06) : Hi Gayrat! If you go to the main page of the Kazakh Wikipedia, you can see a link to our Telegram channel and chat. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:19, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == Түркі марафоны 2022 == Баке, Түркі марафоны 2022-дегі Жаңа мақала қосу тетігі жасамай тұр, не істеуге болады, әлде қосу қажет емес пе? [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. шілденің 5 (+06) : Армысыз, Мәке! Осы жылы Түркі марафонын әр тілдегі бөлім өзі істеуі керек деді Мехман деген жігіт (Түркі тілдері Юзер групының ұйымдастырушыларының бірі). Яғни, грантқа тапсырыс беру дегенді де әр тіл бөлімі өзі істеу керек деді. Шын айтсам, менің уақытым болмады оған. Басқа ешкім жүргісі келмейді. Сол себепті осы жылы Түркі марафонын өткізуге біздің Қазақ уикипедиясы қатыспады. Өзіңіз үшін мақалалар жаза беруіңізге болады. Осындай ыңғайсыз жағдай болғаны үшін кешірім сұраймын. Бұл волонтерлік, яғни ерікті түрде жасалатын жоба болғандықтан, ешкім ешкімді күштей алмайды және әркім уақытының ыңғайына қарай істейді. Түсіністікпен қарарсыз деген үміттемін. Құрметпен, Батырбек. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:13, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == NusrTansj қатысушы үлесі == Саламатсыз, [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] деген қатысушы тілдер жағынан көптеген өңдемелер жасап, өзгерістер жасап жатыр. Мен лингвистикадан аса хабарым жоқ, алайды бұл кісі '''ж''' әрпін қазақ тілде '''дж''' айтылады деп көрсетіп жатыр және '''әріп''' дегенді '''хәріп''' деп өзгертіп жатыр. Кейбір өңдемелерін жоққа шығардым. Уақыт тауып, осы қатысушының барлық өңдемелерін бір сүзгіден өткізіп жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:43, 2022 ж. шілденің 25 (+06) Саламатсыз ба, егер хабарыңыз жоқ болса араласып не керек? Білмейтін затқа араласпаңыз. [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] ([[Қатысушы талқылауы:NusrTansj|талқылауы]]) 07:59, 2022 ж. шілденің 26 (+06) : Құрметті [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] мырза/ханым! Этикет дегенді сақтаңыз. Бір істің маманы (сіздің жағдайда, лингвист) болсаңыз, желіде адамдармен қалай сөйлесу керек екенін білетін шығарсыз деген үміттемін. Қарапайым әдеп деген нәрсе бар. Сосын сіз жазған кейбір материалдар (бәрі емес) сенім ұялата бермейді. Егер өз жазғандарыңызды дәлелдей алатын болсаңыз, сенімді жерлерден дереккөз келтіріңіз (Уикипедияның басты шарттарының бірі сол ғой!), сол кезде сізге ешкім күмәнмен қарамайды. Админдерге мұндай тонмен сөйлеу сізге ұпай әпермесі анық. Осы сайттағы баршамыздың ізгі мақсатта бірігіп, тату-тәтті жұмыс істей аламыз деген ниеттемін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:49, 2022 ж. шілденің 26 (+06) ::{{@|NusrTansj}} әркім ойына келгенін жасаса анархия туындайды ғой. Батырбек мырза айтқандай сенімді дереккөздермен көрсетсеңіз, ешқандай күмән туындамас еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:31, 2022 ж. шілденің 29 (+06) == DariaUrinbasarova21nis == [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|<bdi>DariaUrinbasarova21nis</bdi>]] қатысушының еңбектеріне назар аударсаңыз. Жедел жоя беру керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:30, 2022 ж. тамыздың 17 (+06) :Кешіріңіз бірақ неліктен? Мен тырысып жүрмін қателері болса айтасыздарма? Өтініш. [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|DariaUrinbasarova21nis]] ([[Қатысушы талқылауы:DariaUrinbasarova21nis|талқылауы]]) 13:18, 2022 ж. тамыздың 18 (+06) == Ерден Карсыбеков деген қатысушы == Кеш жарық, Батырбек мырза! Өзіңіз байқаған да шығарсыз Ерден деген мырза 1 жылдан бері артық сөздер жазып, мені аңдып, мазамды ала беретін. Менің талқылау бетімнің жартысы соған тиесілі (кейбіреулерін өзіңше өшіріп жатқан). Ол кісінің, менің талқылау бетіме, соңғы жазылған Мағыпар мырзаның талқылауына назар аудара кетсеңіз. Өте біртүрлі, күлкілі, кейде жүйкеге тиетін жағдайлар. Ол кісіге ескерттім, алайда қайта-қайта мазамды ала бергені үшін, қатысушыны мәңгілікке бұғаттадым. Жалпы қосып жүрген үлесі жақсы еді. Өз пікіріңізді жаза кетсеңіз) рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:38, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) : Кеш жарық, Айдын! Иә, ол мәселені шешу керек. Шектен шығып жатса, бұғаттаймыз, әрине. Сонымен қатар түсіндіру жұмыстарын да жүргізу керек сияқты (әсіресе өзіңіз айтқандай қосқан үлесі жақсы қатысушы болса). Қол бос кезде қарармын (білем, соңғы кезде уәдем көп болып кетті, бірақ бір күні шынымен қарайм) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:15, 2022 ж. қыркүйектің 5 (+06) == Қатысушы жайлы == Кеш жарық, Батырбек мырза! [[Қатысушы:Alikhantanirbergennurlanuly|<bdi>Alikhantanirbergennurlanuly</bdi>]] деген қатысушы біраз өзгерістер жасап жатыр екен. Мен басында қатты мән бермеген едім. Қазір байқасам өңдемелері күмән тудыруда, егер уақыт тауып жатсаңыз, осы қатысушының еңбектерін барлығын тексеріп шықсаңыз) Жоғарыдағы қатысушы жайлы да ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:44, 2022 ж. қыркүйектің 14 (+06) == [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#The_Vector_2022_skin_as_the_default_in_two_weeks?]] == Егер қауымдастық талқылауға қосымша уақыт сұрамаса екі аптадан кейін жаңа мәнерге көшірмекші екен. Көрсетілген сілтемеге өтіп қауымдастықпен талқылап алу керектігіміз туралы өз көзқарасыңды жаза аласың ба? Төменгі жағында Request for more time to discuss the change деген батырма бойынша өтіп жаңа тақырып жазу керек не мен жазған тақырыпқа өз пікіріңді жаза аласың [[:mw:Talk:Reading/Web/Desktop_Improvements#Opt-out_for_kkwiki]] <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:57, 2022 ж. қыркүйектің 22 (+06) == [[Нымме]] == Nomme.png > [[:file:Nõmme linnaosa vapp.svg]] [[Арнайы:Үлесі/2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753|2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753]] 20:08, 2022 ж. қазанның 2 (+06) {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Wikidata Istanbul 2022 barnstar.svg|left|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''This Star Is For You!''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Thank you for attending the Wikidata 2022 Istanbul Conference, held in Istanbul, Türkiye (Turkey), from 21 to 23 October 2022. See you again! [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:55, 2022 ж. қазанның 24 (+06) |} == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:22, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:09, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Batyrbek.Kz, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15262, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 16:52, 2022 ж. желтоқсанның 4 (+06) :Құрметті Батырбек тағыда қарап көріңізші мақаланы дамыттым [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 20:51, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == Alikhantanirbergennurlanuly үлесі == Кеш жарық, {{@|Alikhantanirbergennurlanuly}} деген қатысушы ''Қазақ хандығы, хандар, руларға'' қатысты біраз мәліметтер қосты. Бірақ ешқандай дереккөздер келтірілмеген. Әсіресе рулары жайлы өзгерістер, уақыт тауып жатсаңыз пікіріңізді айта кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:51, 2022 ж. желтоқсанның 21 (+06) :Бұл тақырыпты [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] жақсы білетін сияқты. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:24, 2022 ж. желтоқсанның 22 (+06) == Қорытынды шығару == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте қорытындыны шығарсаңыз? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 08:26, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) : Армысыз! Ең басындағы сипаттамада (бірінші жолда) қазаққа, Қазақстанға қатысы бар титулын (Халық қаһарманы атағын, мысалы) да қосыңыз. Әйтпесе қазаққа қатысы жоқ даладағы кеңес қаһарманы туралы сияқты болып тұр. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:25, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :: Бірінші сөйлемі сәйкесінше өзгертілді. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:28, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :::Дереккөз келтіруімді сұраған жерге дереккөз келтіріп кетсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 22:12, 2023 ж. қаңтардың 25 (+06) :::: Дереккөз қосылды. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:49, 2023 ж. қаңтардың 26 (+06) Көп рақмет! Енді мақалаға сәйкесті жұлдыз қойыла ма? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:47, 2023 ж. ақпанның 23 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қалпына келтіру == Қайырлы кеш! [[Америкалық мерген]] деген мақаланы қалпына келтіре аласыз ба? Басқа 49 тілде бар екен. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:55, 2023 ж. наурыздың 16 (+06) :Сәлем! Қалпына келтірдім. Енді жетілдіріп жіберсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:12, 2023 ж. наурыздың 17 (+06) :: {{like|username=Ерден Карсыбеков}} == Шемонаиха == Қайырлы кеш. Осы бетті кезінде Салиха ханым бұғаттап тастапты. Халық санын жаңарта алмай жүр едім, қайта аша аласыз ба? -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 00:12, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:26, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) ::Рақмет -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 20:41, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) == Қырғызстан == Қайырлы түн. Сұрайын дегенім, Қырғызстандағы ауылдарға бөлек айрық бет (мысалы Ақтөбе (айыл) деп) жасауға қажеттілік бар ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 05:05, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сосын сізде АутоУикиБраузер болса, сілтемелердегі Қарабура ауданын Айтматов ауданы деп түзетіп шыға аласыз ба? Үлгі-санаттарды өзім жасармын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 17:37, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сәлем! Нақты мысалдар бар ма? Яғни, сіз айтқандай Ақтөбе деген айыл болса, болады деп ойлайм. Онда тұрған ештеңе жоқ. Ал егер атауцы бірегей болса (яғни басқа атаумен шатастыратындай емес), жақшамен айыл деп жазып керек емес. AWB туралы: оны қолданбағалы көп болды. Қарап көрерм. Өзіңіз де жайлап, бір-бірлеп істей беріңіз. Қазақ уикиінде ол аудан туралы мақала көп деп ойламайм. Ең алдымен Қырғызстан аудандары деген үлгіден өзгертіп алыңыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:06, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) ::Қайырлы кеш. 1) Мысалы, қырғызшасы Ак-Дөбө деп тұр. Бауырлас тіл болғасын қазақшаға икемдеп, Ақтөбе (айрық)-пен біріктіріп едім. Енді Қазақстандағы Ақтөбелермен араластырмай, Ақтөбе (айыл) деп бөлек бастау керек сияқты көрінеді. 2) Рақмет, өзім істеп тастадым. Менің есебімнен көбейіп кетіпті. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:00, 2023 ж. сәуірдің 23 (+06) == Чоң == Қырғызша Чоң қазақша Үлкен деп аударылатындықтан, Чоң Алай деген ауданды Үлкен Алай деп өзгерту керек сияқты.. Не ойлайсыз? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 03:31, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) :Мұндай жағдайда аударудың қажеті жоқ деп ойлайм. Чоң деп тұра берсін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:56, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) == Үлгі == [[Үлгі:Div col]] осы үлгі десктоп нұсқада жақсы жасайды да, мобильді нұсқада жасамайды. Соны түзеуге бола ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 21:41, 2023 ж. мамырдың 5 (+06) :Шын айтсам, үлгілерді реттеуді көп біле бермейді екем. @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] біліп қалар. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:46, 2023 ж. мамырдың 8 (+06) :: {{@|Casserium}} Кеш жарық! Телефонда салыстырмалы түрде жіңішке болғандықтан оны бағанға бөлудің қажеті аз, сол себепті бөлмейді. Тек комп нұсқада бөледі.--[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 22:46, 2023 ж. мамырдың 10 (+06) :::Қайырлы кеш. Жарайды -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:46, 2023 ж. мамырдың 11 (+06) == Жоюға өтініш == Қайырлы күн. [[Ақжайлау (Түркістан облысы)]] деген бағыттауыш бетті жойып беріңізші. Басқа бір ауылды қайта атауға кедергі болып тұр. Сосын [[Абыралы ауданы (Семей облысы)]] дегенді жоюға белгілеп едім, әлі ешкім жоймапты -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 19:12, 2023 ж. мамырдың 12 (+06) :Ақжайлау ауылының атау Дихан болып ауысқаны туралы дереккөз қосасыз ба? Әдетте ондай ақпарат adilet.zan.kz сайтында болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:18, 2023 ж. мамырдың 13 (+06) ::Әділеттен, басқа жерлерден қарап таппадым. Шешімнің электронды нұсқасын шығармаған сияқты. Бірақ кадастрлық карта, мекенжай тіркелімінде өзгерістер енгізілген екен. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 12:13, 2023 ж. мамырдың 15 (+06) == !!! == Кеш жарық, Ерден деген қатысушы менің мазамды ала береді, оған тағы біреу қосылыпты, жаңағы біреуді бұғаттаймын. '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Жақсы мақаланы жаңарту керек|1]]''' және '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Қате санат|2]]''' назар аударсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:31, 2023 ж. мамырдың 18 (+06) == Конференцияға қатысуды нақтылау == Қайырлы күн! Конференцияның өтетіні туралы хабарыңызға рахмет! Міндетті түрде қатысамын. Егер уақыты нақты болса билет ала беруге болады ма? Осы тұста тағы мына бір жәйттерді қайдан білуге болады: конференцияның өтетін жері; қатысушыларды қарсы алу және орналастыру барысы, трансфермен қамтылуы және т.с.с. [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] 11:39, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Сканерленген құжатты қайда немесе кімге жіберу керек? Салиха 12:42, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Электрондық поштаға жауап беру арқылы жіберіңіз. Әрі қарай сол жерден сөйлескен дұрыс болады. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:09, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Қай эл.поштаға? Салиха 17:41, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Құжат жіберілді поштаңызға.--Салиха 15:40, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:15, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Визуал редакторда дереккөздерді қосу функциясын жетілдіру == Құрметті @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мырза, кеш жарық. Визуал редактормен өңдеу кезінде деректергі сілтеме қою функциясы толық істеп тұрмаған сияқты. Ағылшын немесе орыс википедиясында әртүрлі деректер: сайт, кітап, сияқты генерация жасайды. Сол жерде сайтқа сілтеме жасалған уақытты, ал кітап немесе журнал болса ISBN деректерін де қойып береді. Біздің функционал олай емес екен. Осы жерін жетілдіруге көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 19:38, 2023 ж. қыркүйектің 21 (+06) == Көмек == Қайырлы күн, Батырбек! Менің талқылау бетіме Аль-Ишак деген қатысушы ағылшын тілінің жазылуына байланысты көмек сұрап жазған екен, соның дұрыс-бұрыстығын айтып, жауап бере аласыз ба? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 11:08, 2023 ж. қыркүйектің 24 (+06) == Dark mode and changes to the font settings == [[Сурет:Accessibility_for_reading_prototype_1_widget.png|нобай|Prototype we'd like to test on Kazakh Wikipedia]] Сәлем, I'm Szymon, working for the Foundation in the same team as Aida Akhmedova, who recommended you as a contact person. I'm with the [[mw:Reading/Web|Web team]], the same which is responsible for the skins and has built [[mw:Reading/Web/Desktop_Improvements|Vector 2022]] in the recent years. Now, we're moving to the next project, [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading|Accessibility for reading]]. In short, this one will be about: * changing the default font size, line height, and paragraph spacing * adding options for logged-in and logged-out users to choose custom font size, line height, and paragraph spacing * building dark mode Regarding the first point, we need to talk to communities to decide what the change will be exactly. Kazakh Wikipedia would be the ideal partner. Three different scripts may require three different default settings. Next week, we'd like to give people a prototype to check out and tell us what settings they like most. I would like to invite Kazakh Wikipedians, and to do this, I need some translations: * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Community_prototype_testing|Reading/Web/Accessibility for reading/Community prototype testing]] * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates/2023-10|Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2023-10]] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=Centralnotice-tgroup-Accessibility_for_reading_prototype&task=view&language=kk&filter=%21translated&action=translate CentralNotice banner] Is this something you would be able to help me with? Right now, it's mostly about translating the messages, but later, if you like, it may also involve encouraging people to use the prototype. Рақмет! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 01:17, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Hello! Thanks for reaching out. I will look at it later. I want to help with translation. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::Hello, would you able to translate these pages this week? If yes, what is a comfortable deadline for you? From my perspective now, the sooner, the better. Thanks! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 22:27, 2023 ж. қазанның 11 (+06) == Жаңа жақсы мақала == Кеш жарық! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Ұсыну#Биология]] деген бетте дауысыңызды қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 19:32, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Армысыз! Қызыл сілтемелерді көк қылыңыз немесе уикилендіруін мүлде алып тастаңыз. Сосын мақаланы әлі де толықтыру керек сияқты. Ауқымды тақырып болғасын мәліметі де ауқымды болуы керек деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:44, 2023 ж. қазанның 7 (+06) :: {{@|Мира Белль}}, танысып алыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:27, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::: Мен жасап қойдым, тексеріңізші. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 13:48, 2023 ж. қазанның 10 (+06) ::: Batyrbek, мақалаға жаңа мәлімет қосылды... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:01, 2023 ж. қазанның 11 (+06) ::: Техникалық ақауға байланысты дауысты [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Биология|мына бетте]] қайта қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:34, 2023 ж. қазанның 26 (+06) == 2023 Уикиконференциясы үлгісі == Қайырлы күн! Сіз 2023 жылы өткен Уикиконцеренцияның мүшесі болғандықтан сізге осы '''<nowiki>{{1 - Уикиконференция қатысушысы}}</nowiki>''' үлгісін өз қатысушы бетіңізге қоюыңызды ұсынамын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:49, 2023 ж. қазанның 6 (+06) :Ок. Рахмет! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:05, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші туы 3.0 == Қайырлы күн, Батырбек! 2020 және 2022 жылдардың қараша айында Нұрлан Рахымжанов мырзадан 1 жыл мерзімге 2 рет шегіндіруші құқығын алғанмын. Ол кісінің соңғы кезде белсенді емес болып жүргеніне байланысты биыл сізден маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ондай құқықты пайдалану себебім бәз-баяғынша: вандализм актілерін бір өңдемемен соңғы нұсқасына қайтару -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. наурыздың 7 (+06) :Қайырлы күн! Нұрлан мырзадан сұрап алайын қалай істеу керегін. Сосын реттейм. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 03:59, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) ::Дайын! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 04:18, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) :::Үлкен рақмет! -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:15, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) == Өңдеме туралы == Қайырлы күн, Батырбек! [[Қатысушы:Casserium|Casserium]] менің [[Алматы облысы]] бойынша жасап кеткен кестелерімді (Ұлттық санақ қорытындысы) өңдеп тастапты. Мен тоғыз облысты бітіріп, қазір оныншы облысты өңдеудемін. Бүкіл еңбекті зая кетірген. Бұл ісін қалай түсінуге болады? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 18:32, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) :Қайырлы кеш, Салиха ханым! Қазір барлығын кері қайтарамын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 20:53, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) ::Қайырлы күн, [[Қатысушы:Casserium|Casserium]]! Рахмет! Өзіңіз де білесіз бұл цифрлармен көз майды тауысып жасап жатқан еңбек, артық еш нәрсесі жоқ. Кестеде қолда бар дереккөз бойынша санақ қорытындысы толықтай көрсетілген, өйткені кейбір тұрғылықты тұрғындары бар мекен жайлар туралы бізде (Уикипедияда) мәлімет жоқ, ал олар санаққа енгізілген. Сондықтан кейбір аудан, ауылдық округтердің жалпы саны байынша түсініксіздік туындамас үшін берілген мәліметті толықтай енгізудемін. <br> Уикипедия желісіндегі мақсатымыз бір, мүддеміз ортақ, сондықтан бір-бірімізге сыйластықпен, түсіністікпен қарағанымыз абзал. -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] 16:22, 2024 ж. сәуірдің 16 (+06) :Қайырлы кеш. Айтқаныңыз орынды, әрдайым сыйласып жүрейік. Еңбегіңізді бағалаймын, аман болыңыз. Тек санақты жаңартқанда 2021 жылдан бергі өзгерістерді ескеріп отырсаңыз деймін (жаңа аудан, жойылған округ болуы мүмкін). -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:31, 2024 ж. сәуірдің 17 (+06) == Шегіндіруші мәртебесі == Қайырлы күн! Соңғы күндері Уикипедияда бұзақылық әрекеттер көбейіп кетуі себепті өңдемелерді бірден кері қайтаратын мәртебе беруіңізді өтінемін. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 11:40, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) ::Көп рақмет. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:36, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 04:11, 2024 ж. мамырдың 3 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == МедиаУики == <s>Қайырлы кеш. Үлгі:Efn үлгісін қолданғанда, латынша әріптердің орнына ^{lower-alpha 1} деген шығады. Осы мәселені шешу үшін басқа Уикипедияларда бар МедиаУики:Cite link label group-lower-alpha деген бетті бастау керек сияқты. Мүмкіндік болса.</s> -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. мамырдың 5 (+05) == Жоба:Уики-көктем 2024 == Қайырлы күн, [[Жоба:Уики-көктем 2024]] аяқталғанына 1 ай өтті, шешімдеріңізді шығарсаңыздар. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. шілденің 2 (+05) :Қайырлы күн! Жақын арада шығарамыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:24, 2024 ж. шілденің 4 (+05) ::{{like|username=Тұран}} [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 22:31, 2024 ж. шілденің 9 (+05) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:14, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Notice of expiration of your bureaucrat right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "bureaucrat" (Бітікшілер) will expire on 2025-02-19 17:37:17. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:43, 2025 ж. ақпанның 13 (+05)</div> == Шегіндіруші туы 4.0 == Қайырлы түн! Менің «Шегіндіруші» құқығым 9 наурыз бітеді екен. Бұл менің үшінші рет толықтай қолданған мерзімім болды. Әр кез бір жыл мерзімге осы құқықты алдым. Енді төртінші рет осы құқықты бір жылға емес, одан көбірек мерзімге немесе шексіз мерзімге қайтадан сұраймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 23:00, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) :Қайырлы күн! Дайын [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:27, 2025 ж. наурыздың 9 (+05) == Шегіндіруші мәртебесі 2 == Қайырлы кеш. Былтыр ғана шегіндіруші атанып едім, осы айдың соңында бітеді екен. Соны тағы бір жылға не одан ұзағырақ мерзімге созуды сұраймын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:20, 2025 ж. сәуірдің 21 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 09:41, 2025 ж. сәуірдің 23 (+05) == Бітікші == Қайырлы түн! Метаға жазып, менің бітікші дәрежесінен бас тартатынымды айтып, жалаушаны алуыңызды сұранамын. Жай ғана админ дәрежесінде қалуды дұрыс санаймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:17, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) :Асықпаңыз. 1 айдай күте тұрайын. Сол уақытта ойыңыздан айнымасаңыз, жалаушаны алдыртамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:02, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) :: Айныған жоқпын. Сөзім - сөз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:43, 2025 ж. маусымның 20 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Интерфейс администратор == Интерфейс администратор статусымды толық қайтарып беруіңді сұраймын, уақытша дейді, мен уақытша келген жоқпын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:04, 2025 ж. шілденің 7 (+05) :Сәлем! Әзірге 1 жыл дей тұрайын. Содан кейін біржола ұзартамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:22, 2025 ж. шілденің 10 (+05) ::Маған барлық статусымды қайтарып беріңдер дегенде бітікші статусыңнан басқасын қайтарып берейік дедіңдер. Маған биліктен гөрі техникалық мүмкіндіктер қайтарылғаны керек деп ойлап жарайды дедім. Себебі мен осында өзімдің фантазияларымның барлығын іске асырғым келеді, себебі менің өмірімде үлкен төңкеріс болып фантазтикалық түстер көретін болдым. Ал сендер сөздеріңде тұрмай ары бері теңселесіңдер. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:34, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Арыстанбек, қазір ойыңдағыны іске асыруға кедергі болатын ештеңе көріп тұрғам жоқ. Іске асыра бер. 1 жылдан кейін біржола ұзартамын дедім. Ол уақыт та тез өте шығады. Көр де тұр. Сол кезде ештеңе қылмасам, "сөзіңде тұрмадың" деп айғайлай берсең болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:33, 2025 ж. шілденің 17 (+05) ::::- Уа ұлы мәртебелім! Хандардың ханы патшалардың патшасы! Мәселе онда емес қой. Хан екі айтса қадірі кетеді дейді: ::::* https://you tu.be/99O19uA32ts?si=HKj7EhEyUXMKx3Sf&t=1923 ::::* https://dabylinfo.kz/kk/maqalalar/qazaqy-minez/er-janibek-han-eki-aitsa-qadiri-ketedi-qara-eki-aitsa-ary-ketedi-1713/ ::::* https://maqal.kz/maqal/khan-eki-aitsa-kadiri-ketedi-karasha-eki-aitsa-ary-ketedi/# ::::<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:14, 2025 ж. шілденің 19 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == [[Еңбек]] == Қайырлы таң! Sorry for writing in English. I am Pavlo ([[:uk:User:Friend]]), we have met on CEE Meeting in Lviv in 2018 I guess :) I have a small question about word '''[[Еңбек]]''' (''Labour''). Easy word for you but confusing for those who do not speak Kazakh at all. Is '''Еңбек''' correctly pronounced '''Enbek''' or '''Yenbek'''? Көп рақмет! [[Қатысушы:Friend|Friend]] ([[Қатысушы талқылауы:Friend|талқылау]]) 11:58, 2025 ж. қазанның 28 (+05) :Hello Pavlo! We probably have, good to hear from you. The ideal pronunciation would be Yengbek, “ng” is the same sound as in English language (like in the word “morniNG”) I hope this helps. Cheers! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:12, 2025 ж. қазанның 28 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:29, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:38, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:39, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жоюу == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Саламатсыз ба! Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жойасыз ба әлде сол мақала тұра берсін ба [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:59, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :Қайырлы күн! Сіз жаңадан бастап жатқан қатысушы болғандықтан, сізге берер кеңесім: әзірге ондай күрделі әрі зерттеуді талап ететін тақырыпты бастамай, жеңілдеу тақырыптармен айналысыңыз. Кейін тәжірибе жинағаннан кейін оралсаңыз болады (оған ең кемі 1-2 жыл кетуі мүмкін). Ережелерді зерттеңіз, басқа уикилермен салыстырып көріңіз, бірақ ереже бұзбаңыз, тәртіп пен әдепті сақтап жүріңіз. Ал әзірге мақалаңызды жоя тұрамын. Ондай мақалаларды тәжірибелі қатысушылар немесе өз ісінің мамандары жазса, әлдеқайда сапалы болмақ. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:19, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мен мақалаларды өз ойымнан жазып жүрмін және ережелерін білемін. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:33, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Өз ойымнан жазып жүрмін дегеніңіздің өзі ережені білмейтініңізді көрсетіп тұр. өкінішке қарай. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:52, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) ::::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] 1-2 жыл бойы мақалаларды өңдеуге тырысамын тәжірибе жинаймын деуге болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Уики-марафон туралы сұрау == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Уики-марафон|Уики-марафонда]] мені шақырып тұр кіргенде ережелерін оқып шықтым қалай мақала бастауға болады марапат алу үшін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:01, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші құқығын алу == Кеш жарық! Уикипедияда 3 айдан астам уақыт белсендімін, 2000-нан астам өңдеме жасадым. Вандализммен күресу және мақалаларды уикилендіру жұмыстарын тездету үшін маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ережелерді сақтаймын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 3 (+05) :Қайырлы күн! Тәжірибелі әрі белсенді админ/қатысушылармен ақылдастым. Сізге шегіндіруші құқығын беру әлі ерте дейді. Асықпаңыз. Әзірге шағын өңдеулерді де, одан үлкендеу өңдеулерді де жасай беріңіз. Қазақ Уикипедиясында жұмыс көп. Бәрі бірден бола бермейді. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) n3bedb689famux6vcuwugfdpb5hr3mm 3600690 3600682 2026-05-06T11:12:32Z Rasulbek Adil 176232 /* Шегіндіруші құқығын алу */ Жауап беру 3600690 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2011 — Наурыз 2018}} {{астынан}} == [[Шерлок (телесериал)]] == {{Сұрақ}}Құрметты Батырбек, бұл мақаладағы өзгерістерді еш түйіндемесіз жоққа шығаруыныздың себебін айтып өтсеніз? Энциклопедиялық мағлұматты фотогалереяга айналдыруға болмайды ғой, Уикипедияның ережелеріне қайшы келеді емес па? Сіздің жағыныздан бұл шешімінізді ұқпадым, Қазақша Уикипедиясының әкімшісі ретінде осы жағдайды түсіндіріп жіберсеніз риза болар едім. --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 15:20, 2018 ж. қазанның 24 (+06) : Уикипедияның қай ережесіне қайшы келеді, маған көрсетесіз бе? --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 15:54, 2018 ж. қазанның 24 (+06) :: атап айтқанда [[Уикипедия:Ережелер_тізімі#Құқықтық_негіздер|'''мына жердегі''']] және [[Уикипедия:Уикипедия_—_бұл_энциклопедия#Уикипедия_—_серверлік-айна,_файлдар_мұрағаты_немесе_сiлтемелер_тізімдемесі_(каталог)_емес|'''мына жердегі''']] анық жазылған ережелерді қарап өтсеніз. Талқылап отырған мақаладағы мен жасаған өзгерістерді толықтай ережелерге сүйене отырып жасадым, ал сіздің позициянызды түсінсем бұйырмасын. Бір консенсусқа келейік, немесе бітікшілердің көмегіне жүгінгеніміз дұрыс болады ма? --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 16:14, 2018 ж. қазанның 24 (+06) Бұл жерде фотогалерея бөлімі артық емес, бірақ 56 сурет деген тым көп пе деп қалдым. Ағылшын, француз, орыс бөлімдеріне кіріп едім, суреттер топтамасы жоқ көрінді. Сондықтан, суретті 10-12 көлемінен аспағаны дұрыс болар деген пікірдемін. Суреттің молдығынан мақаланың мазмұны байымайды-ау деп ойлаймын. -[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 18:35, 2018 ж. қазанның 24 (+06) == Әкімшілік бірлік == Саламатсыз. Әкімшілік бірлік деген үлгі соны пайдалаңсаңыз дұрыс болар еді--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:58, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) : Сәлем! Қай мақала жөнінде айтып тұрсың?) Қырғызстан елді мекендері ме?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:16, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) * Ауданы бойынша --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:39, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) == Қырғызстан аудандары == Батырбек мырза қалайсыз. Қырғыз аудандары бойынша үлгіге облыс, ел бойынша сілтеме жасаған дұрыс сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:04, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) : Сәлем! Ия, айтуың дұрыс. Ок, түзеймін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:50, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Уикипедияшылар рейтингі == Сосын [[Уикипедия:Уикипедияшылар рейтингі]] дегенді жаңарттым, бірақта мақала санында екі қатысушының жаза алмадым және өңдеген беттер саны мен жүктеген файлдарды да біле алмадым (ашылмайды). Соны білсеңіз жаңартып беріңізші) '''Өңдеме саны мен жалпы рейтингті''' жаңарттым --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:29, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) * Тағы сұрақ: мен туған жылы үлгісіне баяғыдан бері жасай алмай жүрген нәрсем бар еді. Санатта автоматты түрде туған күнін көрсетеді. Алайда айдың аяғы -'''ның,''' '''-нің''' болып шығып жатыр. Соны білесіз бе, үлгіден емес қаз уикидің баптауында болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:00, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) : Аталған сұрақтарға Арыстанбек мырза жауап бере алады деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:51, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Бүтін бөлік == Бүтін бөлік‎ → Сан антьесі жаңа ресми атау ма? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) : Білмейм сол. Мен тек алғашқы әрпі қате болғасын (латынша С) ығыстырдым атауын. ''Бүтін бөлік'' не ''санның бүтін бөлігі'' деген дұрыс сияқты, жалпы (қатты мән бермедім, сөздің шыны керек). Ағылшын және орыс тілдеріндегімен бірдей қылған дұрыс болар. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:55, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) ::Онда бұрынғы атауын қайтарыңыз. Мектепте сондай атаумен өткенбіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:19, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) :::Мен тек алғашқы әрпі латынша болғасын ауыстырдым. Сан антьесі деп мен емес атаған. :) (Егер ерініп тұрсаң, зім артынан асықпай түзермін :) ) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) == Адекват == Адекват бұл сөзді кімдерден көбірек еститінің таныс шығар [[File:Face-smile.svg|23px]]. Менің соңғы кездегі әкімшіні құрту деген сөздерді көрген соң осы термин сап етіп миыңа келе қалған шығар [[File:Face-wink.svg|23px]]. Иә бұны Нұрлан Жанай мен Садық Шерімбек көп қолданады. Нұрлан Жанай арасында жақсы танымдық посттар да жазып тұрады, ол шындық. Оларға фейсбутағы атейстер тобында дәлелдермен оларға жауап бердім, соңында Шерімбек шығып кетті. Шындығына келгенде '''солардың өздері''' адекват емес. Ол топта дінді жою керек, өйту керек бүйту керек дегенін көп айтады. Соңында мешіттердің табиғи апаттарды қирамай қалу туралы тартыс болды, мен өте көп дерек таптым, тіпті өзім таң қалдым. Сосын оларға ұнамай қалып мені топтан шығарып жіберді [[File:Face-grin.svg|23px]]. Атейстердің өздеріне ғылымды жақын етіп біреудің жүрегін басқа біреуге салса ештеңе өзгермейді, сол адам болып қалады, бәрі тек мида, жүрек деген қан айдап тұрған бір кесек ет дегені мүлдем ғылыми тұрғыдан да дұрыс болмай шықты. Ең соңғы ғылыми жаңалықтарда нейрондық байланыстар (Neural Network) тек мида ғана болмайды екен, жүректе де іште де болады екен. Кеше ғана Құраннан жүрек көзі дегенді оқып қалып едім. Қазақтың жүрегім бір жамандықты сезіп тұр, ішім сезіп тұр дегендері бос сөз емес сияқты. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :Жүрек көзі деген ақпарат алушы деген мағына білдіруі мүмкін. Дарвинизм яғни адамның ата тегі маймыл тектес деген де өтірік болып шықты. Giant Human Skeletons деп іздесең көп ақпарат бар. Оны ғылымға дәлел ретінде келтірмей, жолатпай шағып отырған екен. Бұның бәрі адамдардың миын жуу үшін --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:35, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :: Сәлем! Рахмет. Қызық ақпарат екен. Мен соңғы кездері ол жөнінде тіпті пікір алмаспайды да екем. Жалпы, қатты-қатты айғайлап пост жазатындар (мейлі ол атеист болсын, мейлі әсіредіншіл болсын) әлі-ақ ойларын он өзгертеді. Бірнеше жыл бойы қазақ фейсбугында жүргенде түсінгенім сол. :) Сол себепті өзіммен-өзім уикиімді өңдеп, интеллектуал ойындарды ойнап, кітабымды оқып, сериалдарымды қарап, саяхатымды жасап жүре берем ешкімге тиіспей, өз-өзімді дамытып барынша. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:40, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) :::Сәлем мен негізі осы уикиде болмаса қатты талас тартыстарға араласа бермеймін. Фейзбукта 4-5 жыл үндемей тып тыныш жүрдім, сосын атейстер тобына кездестім, сосын қызық болсын деп талас тартыстарға араласып кеттім. Бірақ ешкімнің жағасын алып, боқтағам жоқ )))), барлығына ғылыми тұрғыда дәлелдермен, фактлермен жауап жазып отырдым, өзің білесің соңын мен аяқтап түйіндеймін, қандай пост болса да соңына мен нүкте қойып отырдым. Қазір маған телеграм деген бәле болды ))). --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:05, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) == Қырғызстан әкімшілік бөліністері == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Compass Barnstar Hires.png|left|100px|ГеоЖұлдыз]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/ГеоЖұлдыз|ГеоЖұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті '''[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батеке]]'''! Қырғызстан әкімшілік бөліністері тақырыбындағы мақалалар топтамасы үшін! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 19:02, 2019 ж. қаңтардың 19 (+06) |} : Рахмет, Нұреке. Жуық арада бітірем деп отырм барлық аудандарын. :)--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:19, 2019 ж. қаңтардың 21 (+06) == Қырғызстан облыстары == Батырбек мырза Қырғызстан облыстары үлгіде координаттар толтырылмаған, ''coor title dm'' үлгісін алып тастау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:19, 2019 ж. ақпанның 5 (+06) == Қазақстан сайлаулары == Қазақстан сайлаулары үлгісін әрлеп қойдым. Енді парламент пен референдумды толықтырып жіберсеңіз жақсы болар еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:28, 2019 ж. мамырдың 19 (+06) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) деп өзгерттім, себебі ондай аттас ауыл облыста бар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:23, 2019 ж. маусымның 28 (+06) : Жарайды. Байқамай қалғанмын ғой. Кешірім сұраймын.--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:26, 2019 ж. маусымның 28 (+06) == Мақалаға тапсырыс == Бір жігіт ағылшынша және қазақша Уикипедияға биография енгізбекші екен. Өзі де талпынып көрген екен бірақ мақаламды жойып қоймай жатыр дейді. Соны ақылы түрде енгізіп берші дейді, менің уақытым жоқ болып жүр, сен ағылшын тілін білесің ғой. Негізгі мәтіні дайын дейді, біраз толықтырулар енгізу керек екен. Сен нөміріңді берсең мен ол жігітпен байланыстырып берсем қалай қарайсың? Ол жігіт ақы төлеуге дайын. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:38, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) :Ақылы мақала жазу Уикипедия ережесіне қайшы емес пе деген сұрақ туындаса https://www.freelancer.com/ осы сайтта көп адам ақылы түрде мақала жазуға тапсырыс береді. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:24, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 20:33, 2019 ж. қыркүйектің 6 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 21:09, 2019 ж. қыркүйектің 20 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 01:01, 2019 ж. қазанның 4 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Тексерілмеген мақалалар == [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] бетінде бүгінгі таңда 1681 тексерілмеген мақала бар екен. Тексерілмеген мақаланың басы 2016 жылдан бастап қалыптасқан, яғни 4 жыл уақыт болды деген сөз. Осы санаттағы мақалаларды бәріміз жабылып 2016 жылғы мақаланы түгелге жуық тексеріп шықсақ қалай болады? Ай-айға бөліп алсақ. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 00:08, 2020 ж. қаңтардың 9 (+06) : Жақсы идея деп ойлаймын. Толықтай келісем. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:49, 2020 ж. қаңтардың 15 (+06) ==Translation request== Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Список птиц Азербайджана]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Karalainza|Karalainza]] ([[Қатысушы талқылауы:Karalainza|талқылауы]]) 00:13, 2020 ж. сәуірдің 22 (+06) == Қазақстан басшылары (1917 жылдан бастап) == Аталған үлгіде екінші бөлім қызыл болып тұр, мүмкін атауы дұрыс емес шығар. Сосын үшінші және төртінші бөлімдегі екі мақаланы біріктіріпті, дұрыс деп ойлайсыз ба? ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1925-1936)'' → ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1920-1936)'' деп өззгерткен, ал ''Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1920—1925)'' мақаласын жоғарыда айтылған мақала қосып жіберген --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:28, 2020 ж. сәуірдің 29 (+06) :Шын айтсам, мен бұл тақырып жөнінде көп біле бермейді екем. Орысша уикиден қарап, салыстырып көрген дұрыс болар деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 01:53, 2020 ж. мамырдың 1 (+06) == Рон Уизли == '''Рон''' деген дұрыс болар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:50, 2020 ж. мамырдың 2 (+06) == Талқылау:Ұлтшылдық == [[Талқылау:Ұлтшылдық|Мұнда]] өз ойыңыз бен пікіріңізді айта кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:45, 2020 ж. мамырдың 16 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Транскрипция == [[Талқылау:Кек алушылар: Финал|Мұнда]] ойларыңызды жазып кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:47, 2020 ж. қыркүйектің 18 (+06) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 00:52, 2020 ж. қыркүйектің 26 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 тізімін пайдаланып User:Samuel (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> : Done. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 23:43, 2020 ж. қыркүйектің 27 (+06) == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == BI Group == Саламатсыз. '''BI Group''' мақаласын жазыпсыз: неге бірнеше дереккөздер арасында интервал қойылған, сөздер арасын сияқты болып (түзетіп шықтым). Соңғы бөлімде дереккөздерге сандар қалып қойыпты'''[18]''' (түзеттім, бәлкім орысшадан аударғанда қалып қойған шығар). Дереккөздер деген үлгіні түзеттім. Кейбір сөздерге дұрыс сілтенбей қалыпты мысалы облысы орнына қалаға сілтеніп кеткен (түзеттім). Енді сізден өтініш: жасыл сілтемелерді, айрық беттерді түзетіп шығу керек, тарихы бөлімінде соңғы жағында орысша сөйлем тұр. Сізді сынап, жағаласып жатқан жоқпын, сіз әкімші әрі тәжірибелі қатысушы болғандықтан білген кеңесімді айтып жатырған түрім) (әйтпесе соңғы кездері кейбір қатысушылар дұрыс түсінбей жатыр). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:31, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :Сәлем! Рахмет көп-көп! Басында аздап қателермен аударылып жасалған. Түзетіп жатырмын әлі де. Әлі де жөндеймін. Ал жалпы уикидегі белсенділігіме келсем, енді қайта жандандырудамын белсенділігімді. Сәл уақыт бер қайтадан "оборот алвп кетуге" :)) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:38, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :: Жалпы, мақала шикі. Сын айтуың да жөн. Жай тексерместен салып, біратала өңдеп жатырған түрім ғой. Айыпқа бұйырмассың. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:45, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Стефания Туркевич-Лукьянович == Hello Batyrbek.kz, When you have time, could you take a look at the article in my sandbox: [[Қатысушы:Nicola Mitchell/зертхана]]? This article is originally from the English [[en: Stefania Turkewich]]. I found this translation on the internet. Can its language be brought up to Wikipedia standards? When you've had a chance to look at it, can you tell me if its fixable? [[Қатысушы:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Қатысушы талқылауы:Nicola Mitchell|талқылауы]]) 19:32, 2021 ж. шілденің 25 (+06) == Конвертер == Мына сұранысты жібергенімізге бір жыл жақындады: https://phabricator.wikimedia.org/T268143 Amir Aharoni- ден не үшін кешіктіріп созып жатқанын сұрау керек. Мен ғана сұрай берген болмайды. Meta wiki-дегі қатысушы беті сілтемесін берейін. Сен сонда жазшы. Кешегі екі скриншотты тағы жіберу керек. MetaWiki-ге жауап бермесе ағылшынша және ивритше Уикипедиядағы талқылау беттеріне жазу керек. Қайта қайта мазасын алмаса шешілмейді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:46, 2021 ж. қыркүйектің 4 (+06) : Жарайды. Сілтемесін жібершиш. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:02, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::[[:meta:User:Amire80]] --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::: [https://meta.wikimedia.org/wiki/User_talk:Amire80#%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B2_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B8 Жаздым]. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:03, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) Сені ағылшынша біледі деп жазып отсам )))) --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:15, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) : Оның ана тілі - орыс тілі. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:39, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) ::Ол еврей ғой, екінші тілі шығар. Қазір ағылшынша көбірек қолданады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) ::: Орыс тілін ана тілі ретінде көрсетіп қойған. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:16, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) Ал мен Ресейдегі орыс идеяластарыммен ағылшынша сөйлесем, керек болса скриншоттарын жібере алам. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:37, 2021 ж. қазанның 1 (+06) : Good for you. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:21, 2021 ж. қазанның 1 (+06) == Жақсы мақалаға үміткер == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз|Қымыз]] мақаласы осыдан екі ай бұрын жақсы мақалалар тізіміне ұсынылған еді. Оны екі қатысушы қолдаған, қарсы дауыс болған жоқ. Сіз қорытынды шығарсаңыз, қалай қарайсыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:39, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) :Қайырлы күн! Біріншіден, жақсы мақалаға үміткерлікке мақала ұсынғаныңыз туралы және дауыс беруге шақырғаныңызды байқамаппын, яғни администраторлар мен ең белсенді қатысушылардың талқылау бетіне жазбаған сияқтысыз (өз бетімнен көрмегеніме қарай айтып отырмын). Екіншіден, дауыс бергендер саны әлі аз, әлі де көп дауыс керек. Үшіншіден, Қасымов мырзаның айтқанымен келісемін, әлі де жетілдіру керек - ең алдымен, бейтараптыққа мән беру керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:16, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) ::Онда бұл мақаланы жетілдіру үшін үлесіңізді қосуға шақырамын. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 18:11, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 00:17, 2022 ж. қаңтардың 5 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Разрешение на публикацию статьи == Добрый день, [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]! Извините, что пишу на русском, я из России. Хочу создать статью про один из районов Дагестана. Дайте, пожалуйста, разрешение на публикацию. С правилами знаком, уже 10 лет как редактирую в Википедии. С уважением, --[[Қатысушы:Buntarion|Buntarion]] ([[Қатысушы талқылауы:Buntarion|талқылауы]]) 04:31, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) :Добрый день, Buntarion! У Вас не получается публиковать? Или выходит, что не проверено? Если последнее, то могу аппрувнуть. Еслм первое, то спрошу у коллег. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 14:53, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) == Дереккөздер қателігі == Саламатсыз, Батырбек мырза! Рустам Хальфин мақаласында туған/қайтысболған жері бойынша арнайы үлгі бар (жасап қойдым), сонда санаттар пайда болады. Дереккөздер қате көрсетіп тұр, соны түзетіп жіберсеңіз. Қазақша нұсқасы сол жерде көрсетіліп тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:53, 2022 ж. мамырдың 26 (+06) : Бір көргеннен дұрыс таба алмадым. Кейінірек тағы қарармын (жалпы сол дереккөз проблемасын біратала түсініп алу керек еді). --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:12, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) ::''<code>{{Мақала}}</code>'', ''<code>{{Кітап}}</code>'' үлгілері сізде орысша болып тұр, соны қазақшалау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:16, 2022 ж. маусымның 1 (+06) == Ahan Zere == Батырбек мырза, ''Ahan Zere'' деген қатысушы жылдар бойынша оқиғалар бөліміне мәліметтер қосыпты (100 шақты өңдеме). Енді мәселе ай мен күн бойынша бөлінбеген, әрі ешқандай сөздерге сілтенбеген. Кері қайтарсам обал, бірақ та олай жасалмасам жинақы емес сөздерге сілтенбей болып тұр. Көмектесіп жіберсеңіз ретке келтіруге --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:57, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Жарайды, кейін қарармын. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == НЗМ өңдемелері == Батырбек мырза тағы да айтар назым/өтінішім/кеңесім бар: Телеграмда бір кісі НЗМ оқушыларының қосып жатқан үлесі жайлы айтып кетіп еді. Солардың қосқан үлестеріне назар аударып, сол баяғы шамам келгенше тексерістен өткізіп жатырмын (әлі де толып жатыр). Енді мәселе, кезінде 2014-2017 аралығында НЗМ оқушылары Мексикаға барамыз деп, жаппай мақала сымақ дүниелер толтырған еді, талай шу болып, жоймаңыз, уикипедияның дамуына кедергі келтіріп жатырсыз деп шулаған еді. Кейін ол мақалалар дамып, керемет болады деп жар салып айтып еді. Одан бері 70-80 процент мақала әлі күнге дейін дамымай, жетім мақала болып жатыр (интеруики жоқ; өтірік санаттар; сілтемелер қалай болса солай; мазмұны өте нашар, аз; сурет, үлгі жоқ; дубликат мақалалар; атауы дұрыс емес, тағы сол сияқтылар). Қазіргі қатысушылар (НЗМ) тағы да жаппай уикипедиядағы бар мақалаларға не бас жағына не ортасына интернеттен дайын нәрсені тексермей мақала ішіне тыға салып жатыр. Әрі бөлімдер атаулары қызық, мысалға ''суды жақсы көретін жануарлар, далада жайылатын жануарлар'' (шамалап келтергенім). Кейде қосқан мәліметтері артық, дубликат болып жатады. Бір мақалаға тез-тез жаңағы айтылған әрекетті жасайды, сосын екіншісіне көшеді, солай кете береді. Өте жылдам әрі сапасыз өңдемелер. Бәріңде бірдей дереккөз (''тіл әлемі'' дей ма солай). Сосын басқа тілден аударғаны көрініп тұр, сөздер мен тыныс белгілері арасында интервал сақталмаған, біресе бірігіп немесе алшақтап. Сол тілдің дереккөздер номерлері қалып қойған'''[5], [9]''' (осы сияқты). Мақалаға қатысты сілтемелер қойылмайды. Онсыз да сапасы ақсандап тұрған қазуикиге бұлар да үлес қосып жатыр, былыққа былық болып. Адам деген бір мақаланы жақсартқысы келсе бас аяғына дейін толықтырып, дереккөздерін келтіріп, санаттар қойып, әрлеп дамыту керек қой. Соны сіз телеграмға жазып түсіндіріп бере аласыз ба (НЗМ оқушыларын тексеретін кісіге)? Телеграм топта танымайтын 100 шақты адамға осыны жазып түсіндіргім келіп тұрған жоқ (Арыстанбек мырза неге рандомный адамдарды жинап алған). Ондай жағдайға келіспесе, өздерін де бізді де қинамай-ақ қойсың. Керек адам өз ынтасымен жасау керек. Олардың жасаған нәрселерін тек мектеп емес, кез-келген адам оқып көреді ғой. Көп жазып мазаңызды алғанға кешірім сұраймын, өз ана тілім елімізде екінші тіл болып жүргендіктен, сәлде болсын осында аптасына екі-үш рет кіріп үлес қосқан түрім ғой. Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:09, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Айдын, айтып отырған мәселеңіз өте орынды әрі айтқаныңыздың бәріне келісем, тіпті бұған дейін толерантты болып жүрген менің өзімді де осы сіз атап өткен үрдіс жалықтырып, жүрегімді айнытып жіберді (осыны оқып отырған НЗМ өңдеулеріне қатысты адам болса, кешіріп қойсын). Әлбетте ол мәселені қозғаймын. Тегтеп, сұраймын. Өте дұрыс мәселені қозғап отырсыз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:56, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Please create user groups in other platforms. like telegram. == Hello. It would be convenient to communicate and other users to communicate promptly about problems and innovations in social networks. [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group Wikimedia Community of Kazakh language User Group] [[Қатысушы:Gayrat98|Gayrat98]] ([[Қатысушы талқылауы:Gayrat98|талқылауы]]) 11:46, 2022 ж. маусымның 26 (+06) : Hi Gayrat! If you go to the main page of the Kazakh Wikipedia, you can see a link to our Telegram channel and chat. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:19, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == Түркі марафоны 2022 == Баке, Түркі марафоны 2022-дегі Жаңа мақала қосу тетігі жасамай тұр, не істеуге болады, әлде қосу қажет емес пе? [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. шілденің 5 (+06) : Армысыз, Мәке! Осы жылы Түркі марафонын әр тілдегі бөлім өзі істеуі керек деді Мехман деген жігіт (Түркі тілдері Юзер групының ұйымдастырушыларының бірі). Яғни, грантқа тапсырыс беру дегенді де әр тіл бөлімі өзі істеу керек деді. Шын айтсам, менің уақытым болмады оған. Басқа ешкім жүргісі келмейді. Сол себепті осы жылы Түркі марафонын өткізуге біздің Қазақ уикипедиясы қатыспады. Өзіңіз үшін мақалалар жаза беруіңізге болады. Осындай ыңғайсыз жағдай болғаны үшін кешірім сұраймын. Бұл волонтерлік, яғни ерікті түрде жасалатын жоба болғандықтан, ешкім ешкімді күштей алмайды және әркім уақытының ыңғайына қарай істейді. Түсіністікпен қарарсыз деген үміттемін. Құрметпен, Батырбек. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:13, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == NusrTansj қатысушы үлесі == Саламатсыз, [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] деген қатысушы тілдер жағынан көптеген өңдемелер жасап, өзгерістер жасап жатыр. Мен лингвистикадан аса хабарым жоқ, алайды бұл кісі '''ж''' әрпін қазақ тілде '''дж''' айтылады деп көрсетіп жатыр және '''әріп''' дегенді '''хәріп''' деп өзгертіп жатыр. Кейбір өңдемелерін жоққа шығардым. Уақыт тауып, осы қатысушының барлық өңдемелерін бір сүзгіден өткізіп жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:43, 2022 ж. шілденің 25 (+06) Саламатсыз ба, егер хабарыңыз жоқ болса араласып не керек? Білмейтін затқа араласпаңыз. [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] ([[Қатысушы талқылауы:NusrTansj|талқылауы]]) 07:59, 2022 ж. шілденің 26 (+06) : Құрметті [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] мырза/ханым! Этикет дегенді сақтаңыз. Бір істің маманы (сіздің жағдайда, лингвист) болсаңыз, желіде адамдармен қалай сөйлесу керек екенін білетін шығарсыз деген үміттемін. Қарапайым әдеп деген нәрсе бар. Сосын сіз жазған кейбір материалдар (бәрі емес) сенім ұялата бермейді. Егер өз жазғандарыңызды дәлелдей алатын болсаңыз, сенімді жерлерден дереккөз келтіріңіз (Уикипедияның басты шарттарының бірі сол ғой!), сол кезде сізге ешкім күмәнмен қарамайды. Админдерге мұндай тонмен сөйлеу сізге ұпай әпермесі анық. Осы сайттағы баршамыздың ізгі мақсатта бірігіп, тату-тәтті жұмыс істей аламыз деген ниеттемін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:49, 2022 ж. шілденің 26 (+06) ::{{@|NusrTansj}} әркім ойына келгенін жасаса анархия туындайды ғой. Батырбек мырза айтқандай сенімді дереккөздермен көрсетсеңіз, ешқандай күмән туындамас еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:31, 2022 ж. шілденің 29 (+06) == DariaUrinbasarova21nis == [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|<bdi>DariaUrinbasarova21nis</bdi>]] қатысушының еңбектеріне назар аударсаңыз. Жедел жоя беру керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:30, 2022 ж. тамыздың 17 (+06) :Кешіріңіз бірақ неліктен? Мен тырысып жүрмін қателері болса айтасыздарма? Өтініш. [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|DariaUrinbasarova21nis]] ([[Қатысушы талқылауы:DariaUrinbasarova21nis|талқылауы]]) 13:18, 2022 ж. тамыздың 18 (+06) == Ерден Карсыбеков деген қатысушы == Кеш жарық, Батырбек мырза! Өзіңіз байқаған да шығарсыз Ерден деген мырза 1 жылдан бері артық сөздер жазып, мені аңдып, мазамды ала беретін. Менің талқылау бетімнің жартысы соған тиесілі (кейбіреулерін өзіңше өшіріп жатқан). Ол кісінің, менің талқылау бетіме, соңғы жазылған Мағыпар мырзаның талқылауына назар аудара кетсеңіз. Өте біртүрлі, күлкілі, кейде жүйкеге тиетін жағдайлар. Ол кісіге ескерттім, алайда қайта-қайта мазамды ала бергені үшін, қатысушыны мәңгілікке бұғаттадым. Жалпы қосып жүрген үлесі жақсы еді. Өз пікіріңізді жаза кетсеңіз) рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:38, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) : Кеш жарық, Айдын! Иә, ол мәселені шешу керек. Шектен шығып жатса, бұғаттаймыз, әрине. Сонымен қатар түсіндіру жұмыстарын да жүргізу керек сияқты (әсіресе өзіңіз айтқандай қосқан үлесі жақсы қатысушы болса). Қол бос кезде қарармын (білем, соңғы кезде уәдем көп болып кетті, бірақ бір күні шынымен қарайм) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:15, 2022 ж. қыркүйектің 5 (+06) == Қатысушы жайлы == Кеш жарық, Батырбек мырза! [[Қатысушы:Alikhantanirbergennurlanuly|<bdi>Alikhantanirbergennurlanuly</bdi>]] деген қатысушы біраз өзгерістер жасап жатыр екен. Мен басында қатты мән бермеген едім. Қазір байқасам өңдемелері күмән тудыруда, егер уақыт тауып жатсаңыз, осы қатысушының еңбектерін барлығын тексеріп шықсаңыз) Жоғарыдағы қатысушы жайлы да ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:44, 2022 ж. қыркүйектің 14 (+06) == [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#The_Vector_2022_skin_as_the_default_in_two_weeks?]] == Егер қауымдастық талқылауға қосымша уақыт сұрамаса екі аптадан кейін жаңа мәнерге көшірмекші екен. Көрсетілген сілтемеге өтіп қауымдастықпен талқылап алу керектігіміз туралы өз көзқарасыңды жаза аласың ба? Төменгі жағында Request for more time to discuss the change деген батырма бойынша өтіп жаңа тақырып жазу керек не мен жазған тақырыпқа өз пікіріңді жаза аласың [[:mw:Talk:Reading/Web/Desktop_Improvements#Opt-out_for_kkwiki]] <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:57, 2022 ж. қыркүйектің 22 (+06) == [[Нымме]] == Nomme.png > [[:file:Nõmme linnaosa vapp.svg]] [[Арнайы:Үлесі/2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753|2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753]] 20:08, 2022 ж. қазанның 2 (+06) {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Wikidata Istanbul 2022 barnstar.svg|left|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''This Star Is For You!''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Thank you for attending the Wikidata 2022 Istanbul Conference, held in Istanbul, Türkiye (Turkey), from 21 to 23 October 2022. See you again! [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:55, 2022 ж. қазанның 24 (+06) |} == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:22, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:09, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Batyrbek.Kz, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15262, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 16:52, 2022 ж. желтоқсанның 4 (+06) :Құрметті Батырбек тағыда қарап көріңізші мақаланы дамыттым [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 20:51, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == Alikhantanirbergennurlanuly үлесі == Кеш жарық, {{@|Alikhantanirbergennurlanuly}} деген қатысушы ''Қазақ хандығы, хандар, руларға'' қатысты біраз мәліметтер қосты. Бірақ ешқандай дереккөздер келтірілмеген. Әсіресе рулары жайлы өзгерістер, уақыт тауып жатсаңыз пікіріңізді айта кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:51, 2022 ж. желтоқсанның 21 (+06) :Бұл тақырыпты [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] жақсы білетін сияқты. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:24, 2022 ж. желтоқсанның 22 (+06) == Қорытынды шығару == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте қорытындыны шығарсаңыз? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 08:26, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) : Армысыз! Ең басындағы сипаттамада (бірінші жолда) қазаққа, Қазақстанға қатысы бар титулын (Халық қаһарманы атағын, мысалы) да қосыңыз. Әйтпесе қазаққа қатысы жоқ даладағы кеңес қаһарманы туралы сияқты болып тұр. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:25, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :: Бірінші сөйлемі сәйкесінше өзгертілді. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:28, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :::Дереккөз келтіруімді сұраған жерге дереккөз келтіріп кетсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 22:12, 2023 ж. қаңтардың 25 (+06) :::: Дереккөз қосылды. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:49, 2023 ж. қаңтардың 26 (+06) Көп рақмет! Енді мақалаға сәйкесті жұлдыз қойыла ма? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:47, 2023 ж. ақпанның 23 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қалпына келтіру == Қайырлы кеш! [[Америкалық мерген]] деген мақаланы қалпына келтіре аласыз ба? Басқа 49 тілде бар екен. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:55, 2023 ж. наурыздың 16 (+06) :Сәлем! Қалпына келтірдім. Енді жетілдіріп жіберсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:12, 2023 ж. наурыздың 17 (+06) :: {{like|username=Ерден Карсыбеков}} == Шемонаиха == Қайырлы кеш. Осы бетті кезінде Салиха ханым бұғаттап тастапты. Халық санын жаңарта алмай жүр едім, қайта аша аласыз ба? -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 00:12, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:26, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) ::Рақмет -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 20:41, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) == Қырғызстан == Қайырлы түн. Сұрайын дегенім, Қырғызстандағы ауылдарға бөлек айрық бет (мысалы Ақтөбе (айыл) деп) жасауға қажеттілік бар ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 05:05, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сосын сізде АутоУикиБраузер болса, сілтемелердегі Қарабура ауданын Айтматов ауданы деп түзетіп шыға аласыз ба? Үлгі-санаттарды өзім жасармын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 17:37, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сәлем! Нақты мысалдар бар ма? Яғни, сіз айтқандай Ақтөбе деген айыл болса, болады деп ойлайм. Онда тұрған ештеңе жоқ. Ал егер атауцы бірегей болса (яғни басқа атаумен шатастыратындай емес), жақшамен айыл деп жазып керек емес. AWB туралы: оны қолданбағалы көп болды. Қарап көрерм. Өзіңіз де жайлап, бір-бірлеп істей беріңіз. Қазақ уикиінде ол аудан туралы мақала көп деп ойламайм. Ең алдымен Қырғызстан аудандары деген үлгіден өзгертіп алыңыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:06, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) ::Қайырлы кеш. 1) Мысалы, қырғызшасы Ак-Дөбө деп тұр. Бауырлас тіл болғасын қазақшаға икемдеп, Ақтөбе (айрық)-пен біріктіріп едім. Енді Қазақстандағы Ақтөбелермен араластырмай, Ақтөбе (айыл) деп бөлек бастау керек сияқты көрінеді. 2) Рақмет, өзім істеп тастадым. Менің есебімнен көбейіп кетіпті. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:00, 2023 ж. сәуірдің 23 (+06) == Чоң == Қырғызша Чоң қазақша Үлкен деп аударылатындықтан, Чоң Алай деген ауданды Үлкен Алай деп өзгерту керек сияқты.. Не ойлайсыз? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 03:31, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) :Мұндай жағдайда аударудың қажеті жоқ деп ойлайм. Чоң деп тұра берсін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:56, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) == Үлгі == [[Үлгі:Div col]] осы үлгі десктоп нұсқада жақсы жасайды да, мобильді нұсқада жасамайды. Соны түзеуге бола ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 21:41, 2023 ж. мамырдың 5 (+06) :Шын айтсам, үлгілерді реттеуді көп біле бермейді екем. @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] біліп қалар. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:46, 2023 ж. мамырдың 8 (+06) :: {{@|Casserium}} Кеш жарық! Телефонда салыстырмалы түрде жіңішке болғандықтан оны бағанға бөлудің қажеті аз, сол себепті бөлмейді. Тек комп нұсқада бөледі.--[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 22:46, 2023 ж. мамырдың 10 (+06) :::Қайырлы кеш. Жарайды -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:46, 2023 ж. мамырдың 11 (+06) == Жоюға өтініш == Қайырлы күн. [[Ақжайлау (Түркістан облысы)]] деген бағыттауыш бетті жойып беріңізші. Басқа бір ауылды қайта атауға кедергі болып тұр. Сосын [[Абыралы ауданы (Семей облысы)]] дегенді жоюға белгілеп едім, әлі ешкім жоймапты -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 19:12, 2023 ж. мамырдың 12 (+06) :Ақжайлау ауылының атау Дихан болып ауысқаны туралы дереккөз қосасыз ба? Әдетте ондай ақпарат adilet.zan.kz сайтында болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:18, 2023 ж. мамырдың 13 (+06) ::Әділеттен, басқа жерлерден қарап таппадым. Шешімнің электронды нұсқасын шығармаған сияқты. Бірақ кадастрлық карта, мекенжай тіркелімінде өзгерістер енгізілген екен. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 12:13, 2023 ж. мамырдың 15 (+06) == !!! == Кеш жарық, Ерден деген қатысушы менің мазамды ала береді, оған тағы біреу қосылыпты, жаңағы біреуді бұғаттаймын. '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Жақсы мақаланы жаңарту керек|1]]''' және '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Қате санат|2]]''' назар аударсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:31, 2023 ж. мамырдың 18 (+06) == Конференцияға қатысуды нақтылау == Қайырлы күн! Конференцияның өтетіні туралы хабарыңызға рахмет! Міндетті түрде қатысамын. Егер уақыты нақты болса билет ала беруге болады ма? Осы тұста тағы мына бір жәйттерді қайдан білуге болады: конференцияның өтетін жері; қатысушыларды қарсы алу және орналастыру барысы, трансфермен қамтылуы және т.с.с. [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] 11:39, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Сканерленген құжатты қайда немесе кімге жіберу керек? Салиха 12:42, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Электрондық поштаға жауап беру арқылы жіберіңіз. Әрі қарай сол жерден сөйлескен дұрыс болады. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:09, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Қай эл.поштаға? Салиха 17:41, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Құжат жіберілді поштаңызға.--Салиха 15:40, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:15, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Визуал редакторда дереккөздерді қосу функциясын жетілдіру == Құрметті @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мырза, кеш жарық. Визуал редактормен өңдеу кезінде деректергі сілтеме қою функциясы толық істеп тұрмаған сияқты. Ағылшын немесе орыс википедиясында әртүрлі деректер: сайт, кітап, сияқты генерация жасайды. Сол жерде сайтқа сілтеме жасалған уақытты, ал кітап немесе журнал болса ISBN деректерін де қойып береді. Біздің функционал олай емес екен. Осы жерін жетілдіруге көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 19:38, 2023 ж. қыркүйектің 21 (+06) == Көмек == Қайырлы күн, Батырбек! Менің талқылау бетіме Аль-Ишак деген қатысушы ағылшын тілінің жазылуына байланысты көмек сұрап жазған екен, соның дұрыс-бұрыстығын айтып, жауап бере аласыз ба? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 11:08, 2023 ж. қыркүйектің 24 (+06) == Dark mode and changes to the font settings == [[Сурет:Accessibility_for_reading_prototype_1_widget.png|нобай|Prototype we'd like to test on Kazakh Wikipedia]] Сәлем, I'm Szymon, working for the Foundation in the same team as Aida Akhmedova, who recommended you as a contact person. I'm with the [[mw:Reading/Web|Web team]], the same which is responsible for the skins and has built [[mw:Reading/Web/Desktop_Improvements|Vector 2022]] in the recent years. Now, we're moving to the next project, [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading|Accessibility for reading]]. In short, this one will be about: * changing the default font size, line height, and paragraph spacing * adding options for logged-in and logged-out users to choose custom font size, line height, and paragraph spacing * building dark mode Regarding the first point, we need to talk to communities to decide what the change will be exactly. Kazakh Wikipedia would be the ideal partner. Three different scripts may require three different default settings. Next week, we'd like to give people a prototype to check out and tell us what settings they like most. I would like to invite Kazakh Wikipedians, and to do this, I need some translations: * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Community_prototype_testing|Reading/Web/Accessibility for reading/Community prototype testing]] * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates/2023-10|Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2023-10]] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=Centralnotice-tgroup-Accessibility_for_reading_prototype&task=view&language=kk&filter=%21translated&action=translate CentralNotice banner] Is this something you would be able to help me with? Right now, it's mostly about translating the messages, but later, if you like, it may also involve encouraging people to use the prototype. Рақмет! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 01:17, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Hello! Thanks for reaching out. I will look at it later. I want to help with translation. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::Hello, would you able to translate these pages this week? If yes, what is a comfortable deadline for you? From my perspective now, the sooner, the better. Thanks! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 22:27, 2023 ж. қазанның 11 (+06) == Жаңа жақсы мақала == Кеш жарық! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Ұсыну#Биология]] деген бетте дауысыңызды қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 19:32, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Армысыз! Қызыл сілтемелерді көк қылыңыз немесе уикилендіруін мүлде алып тастаңыз. Сосын мақаланы әлі де толықтыру керек сияқты. Ауқымды тақырып болғасын мәліметі де ауқымды болуы керек деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:44, 2023 ж. қазанның 7 (+06) :: {{@|Мира Белль}}, танысып алыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:27, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::: Мен жасап қойдым, тексеріңізші. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 13:48, 2023 ж. қазанның 10 (+06) ::: Batyrbek, мақалаға жаңа мәлімет қосылды... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:01, 2023 ж. қазанның 11 (+06) ::: Техникалық ақауға байланысты дауысты [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Биология|мына бетте]] қайта қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:34, 2023 ж. қазанның 26 (+06) == 2023 Уикиконференциясы үлгісі == Қайырлы күн! Сіз 2023 жылы өткен Уикиконцеренцияның мүшесі болғандықтан сізге осы '''<nowiki>{{1 - Уикиконференция қатысушысы}}</nowiki>''' үлгісін өз қатысушы бетіңізге қоюыңызды ұсынамын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:49, 2023 ж. қазанның 6 (+06) :Ок. Рахмет! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:05, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші туы 3.0 == Қайырлы күн, Батырбек! 2020 және 2022 жылдардың қараша айында Нұрлан Рахымжанов мырзадан 1 жыл мерзімге 2 рет шегіндіруші құқығын алғанмын. Ол кісінің соңғы кезде белсенді емес болып жүргеніне байланысты биыл сізден маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ондай құқықты пайдалану себебім бәз-баяғынша: вандализм актілерін бір өңдемемен соңғы нұсқасына қайтару -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. наурыздың 7 (+06) :Қайырлы күн! Нұрлан мырзадан сұрап алайын қалай істеу керегін. Сосын реттейм. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 03:59, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) ::Дайын! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 04:18, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) :::Үлкен рақмет! -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:15, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) == Өңдеме туралы == Қайырлы күн, Батырбек! [[Қатысушы:Casserium|Casserium]] менің [[Алматы облысы]] бойынша жасап кеткен кестелерімді (Ұлттық санақ қорытындысы) өңдеп тастапты. Мен тоғыз облысты бітіріп, қазір оныншы облысты өңдеудемін. Бүкіл еңбекті зая кетірген. Бұл ісін қалай түсінуге болады? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 18:32, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) :Қайырлы кеш, Салиха ханым! Қазір барлығын кері қайтарамын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 20:53, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) ::Қайырлы күн, [[Қатысушы:Casserium|Casserium]]! Рахмет! Өзіңіз де білесіз бұл цифрлармен көз майды тауысып жасап жатқан еңбек, артық еш нәрсесі жоқ. Кестеде қолда бар дереккөз бойынша санақ қорытындысы толықтай көрсетілген, өйткені кейбір тұрғылықты тұрғындары бар мекен жайлар туралы бізде (Уикипедияда) мәлімет жоқ, ал олар санаққа енгізілген. Сондықтан кейбір аудан, ауылдық округтердің жалпы саны байынша түсініксіздік туындамас үшін берілген мәліметті толықтай енгізудемін. <br> Уикипедия желісіндегі мақсатымыз бір, мүддеміз ортақ, сондықтан бір-бірімізге сыйластықпен, түсіністікпен қарағанымыз абзал. -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] 16:22, 2024 ж. сәуірдің 16 (+06) :Қайырлы кеш. Айтқаныңыз орынды, әрдайым сыйласып жүрейік. Еңбегіңізді бағалаймын, аман болыңыз. Тек санақты жаңартқанда 2021 жылдан бергі өзгерістерді ескеріп отырсаңыз деймін (жаңа аудан, жойылған округ болуы мүмкін). -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:31, 2024 ж. сәуірдің 17 (+06) == Шегіндіруші мәртебесі == Қайырлы күн! Соңғы күндері Уикипедияда бұзақылық әрекеттер көбейіп кетуі себепті өңдемелерді бірден кері қайтаратын мәртебе беруіңізді өтінемін. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 11:40, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) ::Көп рақмет. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:36, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 04:11, 2024 ж. мамырдың 3 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == МедиаУики == <s>Қайырлы кеш. Үлгі:Efn үлгісін қолданғанда, латынша әріптердің орнына ^{lower-alpha 1} деген шығады. Осы мәселені шешу үшін басқа Уикипедияларда бар МедиаУики:Cite link label group-lower-alpha деген бетті бастау керек сияқты. Мүмкіндік болса.</s> -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. мамырдың 5 (+05) == Жоба:Уики-көктем 2024 == Қайырлы күн, [[Жоба:Уики-көктем 2024]] аяқталғанына 1 ай өтті, шешімдеріңізді шығарсаңыздар. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. шілденің 2 (+05) :Қайырлы күн! Жақын арада шығарамыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:24, 2024 ж. шілденің 4 (+05) ::{{like|username=Тұран}} [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 22:31, 2024 ж. шілденің 9 (+05) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:14, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Notice of expiration of your bureaucrat right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "bureaucrat" (Бітікшілер) will expire on 2025-02-19 17:37:17. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:43, 2025 ж. ақпанның 13 (+05)</div> == Шегіндіруші туы 4.0 == Қайырлы түн! Менің «Шегіндіруші» құқығым 9 наурыз бітеді екен. Бұл менің үшінші рет толықтай қолданған мерзімім болды. Әр кез бір жыл мерзімге осы құқықты алдым. Енді төртінші рет осы құқықты бір жылға емес, одан көбірек мерзімге немесе шексіз мерзімге қайтадан сұраймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 23:00, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) :Қайырлы күн! Дайын [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:27, 2025 ж. наурыздың 9 (+05) == Шегіндіруші мәртебесі 2 == Қайырлы кеш. Былтыр ғана шегіндіруші атанып едім, осы айдың соңында бітеді екен. Соны тағы бір жылға не одан ұзағырақ мерзімге созуды сұраймын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:20, 2025 ж. сәуірдің 21 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 09:41, 2025 ж. сәуірдің 23 (+05) == Бітікші == Қайырлы түн! Метаға жазып, менің бітікші дәрежесінен бас тартатынымды айтып, жалаушаны алуыңызды сұранамын. Жай ғана админ дәрежесінде қалуды дұрыс санаймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:17, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) :Асықпаңыз. 1 айдай күте тұрайын. Сол уақытта ойыңыздан айнымасаңыз, жалаушаны алдыртамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:02, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) :: Айныған жоқпын. Сөзім - сөз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:43, 2025 ж. маусымның 20 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Интерфейс администратор == Интерфейс администратор статусымды толық қайтарып беруіңді сұраймын, уақытша дейді, мен уақытша келген жоқпын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:04, 2025 ж. шілденің 7 (+05) :Сәлем! Әзірге 1 жыл дей тұрайын. Содан кейін біржола ұзартамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:22, 2025 ж. шілденің 10 (+05) ::Маған барлық статусымды қайтарып беріңдер дегенде бітікші статусыңнан басқасын қайтарып берейік дедіңдер. Маған биліктен гөрі техникалық мүмкіндіктер қайтарылғаны керек деп ойлап жарайды дедім. Себебі мен осында өзімдің фантазияларымның барлығын іске асырғым келеді, себебі менің өмірімде үлкен төңкеріс болып фантазтикалық түстер көретін болдым. Ал сендер сөздеріңде тұрмай ары бері теңселесіңдер. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:34, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Арыстанбек, қазір ойыңдағыны іске асыруға кедергі болатын ештеңе көріп тұрғам жоқ. Іске асыра бер. 1 жылдан кейін біржола ұзартамын дедім. Ол уақыт та тез өте шығады. Көр де тұр. Сол кезде ештеңе қылмасам, "сөзіңде тұрмадың" деп айғайлай берсең болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:33, 2025 ж. шілденің 17 (+05) ::::- Уа ұлы мәртебелім! Хандардың ханы патшалардың патшасы! Мәселе онда емес қой. Хан екі айтса қадірі кетеді дейді: ::::* https://you tu.be/99O19uA32ts?si=HKj7EhEyUXMKx3Sf&t=1923 ::::* https://dabylinfo.kz/kk/maqalalar/qazaqy-minez/er-janibek-han-eki-aitsa-qadiri-ketedi-qara-eki-aitsa-ary-ketedi-1713/ ::::* https://maqal.kz/maqal/khan-eki-aitsa-kadiri-ketedi-karasha-eki-aitsa-ary-ketedi/# ::::<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:14, 2025 ж. шілденің 19 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == [[Еңбек]] == Қайырлы таң! Sorry for writing in English. I am Pavlo ([[:uk:User:Friend]]), we have met on CEE Meeting in Lviv in 2018 I guess :) I have a small question about word '''[[Еңбек]]''' (''Labour''). Easy word for you but confusing for those who do not speak Kazakh at all. Is '''Еңбек''' correctly pronounced '''Enbek''' or '''Yenbek'''? Көп рақмет! [[Қатысушы:Friend|Friend]] ([[Қатысушы талқылауы:Friend|талқылау]]) 11:58, 2025 ж. қазанның 28 (+05) :Hello Pavlo! We probably have, good to hear from you. The ideal pronunciation would be Yengbek, “ng” is the same sound as in English language (like in the word “morniNG”) I hope this helps. Cheers! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:12, 2025 ж. қазанның 28 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:29, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:38, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:39, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жоюу == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Саламатсыз ба! Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жойасыз ба әлде сол мақала тұра берсін ба [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:59, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :Қайырлы күн! Сіз жаңадан бастап жатқан қатысушы болғандықтан, сізге берер кеңесім: әзірге ондай күрделі әрі зерттеуді талап ететін тақырыпты бастамай, жеңілдеу тақырыптармен айналысыңыз. Кейін тәжірибе жинағаннан кейін оралсаңыз болады (оған ең кемі 1-2 жыл кетуі мүмкін). Ережелерді зерттеңіз, басқа уикилермен салыстырып көріңіз, бірақ ереже бұзбаңыз, тәртіп пен әдепті сақтап жүріңіз. Ал әзірге мақалаңызды жоя тұрамын. Ондай мақалаларды тәжірибелі қатысушылар немесе өз ісінің мамандары жазса, әлдеқайда сапалы болмақ. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:19, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мен мақалаларды өз ойымнан жазып жүрмін және ережелерін білемін. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:33, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Өз ойымнан жазып жүрмін дегеніңіздің өзі ережені білмейтініңізді көрсетіп тұр. өкінішке қарай. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:52, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) ::::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] 1-2 жыл бойы мақалаларды өңдеуге тырысамын тәжірибе жинаймын деуге болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Уики-марафон туралы сұрау == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Уики-марафон|Уики-марафонда]] мені шақырып тұр кіргенде ережелерін оқып шықтым қалай мақала бастауға болады марапат алу үшін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:01, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші құқығын алу == Кеш жарық! Уикипедияда 3 айдан астам уақыт белсендімін, 2000-нан астам өңдеме жасадым. Вандализммен күресу және мақалаларды уикилендіру жұмыстарын тездету үшін маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ережелерді сақтаймын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 3 (+05) :Қайырлы күн! Тәжірибелі әрі белсенді админ/қатысушылармен ақылдастым. Сізге шегіндіруші құқығын беру әлі ерте дейді. Асықпаңыз. Әзірге шағын өңдеулерді де, одан үлкендеу өңдеулерді де жасай беріңіз. Қазақ Уикипедиясында жұмыс көп. Бәрі бірден бола бермейді. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] жақсы іске кірісейін кейін тәжірибелі қатысушы болсам сізден сұраймын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) 4r6qgrzrs52is535ps84atr6250j2p4 0 21340 3600596 2109296 2026-05-06T06:53:32Z 1nter pares 146705 3600596 wikitext text/x-wiki '''Су қоры''' [[Сурет:Carlb-newfoundland-iceberg-2002.jpg|thumb|200px]] Жер бетінің 77.5 процентін ([[мұз]]дарды, батпақтарды қосып есептегенде) су алып жатыр. Су қорларына [[өзен]], [[көл]], [[теңіз]], [[Жер асты суы|жер асты]], таулар мен поляр шеңбердегі мұздар, атмосфералық ауадағы ылғал кіреді. Өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, тұрмыстық қажетке көбіне өзен, көл және жер асты тұщы сулар жұмсалады. Олардың қоры бүкіл [[гидросфера]]дағы судың тек 1 проценті ғана. Гидросферадағы су қорлары төмендегі мөлшерде бөлінген. Көлемі және су қорларының мөлшері жөнінде гидросфераның ең ірі бөлігі - [[мұхит]]тар. Мұхит суларында пайдалы кендер, биологиялық ресурстар, энергия қуаты, [[химия]] және дәрі-дәрмек өндірістері үшін қажетті шикізаттар қоры өте көп. Құрлықта жыл сайын азайып бара жатқан пайдалы кендер орнын мұхит суларынан алып толтыруға әбден болады. Міне, сондықтан да ірі мемлекеттер мұхиттарды өзара бөлісіп «менің меншігім» деген белгілерін қойып жатыр. [[Теңіз]] суында [[алтын]]ның, [[магнит]]тің, [[платина]]ның, [[алмаз]]дың, тантал-ниобиттің, [[цирконий]]дің, тағы басқаларының қоры құрлықтағы мөлшерге тең. Онда [[көмір]]дің, [[темір]]дің, [[мыс]]тың, [[никель]]дің, қалайының қорлары да көп. [[Теңіз суы]]нда минералды заттар да аз емес. Ондағы ас тұзын, натрий сульфатын, калий тұзын, [[бром]]ды, [[магний]]ді, йодты бірқатар елдер қазірдің өзінде пайдаланып жүр. Теңізде құрылыс материалдары да бар. [[АҚШ]] пен [[Ұлыбритания]] жыл сайын 600 млн. тонна құм, қиыршық және ұлутастарын алады. Теңіз түбінде фосфорит, қызыл саз, әк қорлары да жеткілікті. Мұхиттар мен теңіздер жер шарында өнетін биологиялық өнімдердің 43 процентін, оттектің 50-70 процентін береді. 1900 жылы дүние жүзінде 7 млн. тонна балық ұсталса, 1980 жылы 64.6 млн. тоннаға жетті. Балықты енді теңіз жағалауында ғана емес, ашық теңізге шығып, жағадан алыс кетіп, ұзақ уақыт жүріп аулайтын болды. Теңіз суларынан криль аулау, тағы басқа [[зооплактон]]дарды ұстау да тез өсіп келеді. Теңіз су толқындары, әсіресе көтеріліп жағадан шыққанда және кері серпіліп қайтқанда, энергия қуатын беретіні белгілі. Мысалы, [[Ла-Манш]]та болатын толқын есебінен бүкіл [[Еуропа]] елдерінің электр қуатын көп пайдаланатын кездегі қажетін өтеуге болар еді. Дүниежүзілік су қорларының ластануы бүкіл адамзат қауымын алаңдатып отыр. Судың ластануы көп түрлі әрі ең соңында су экожүйесін бүлдірумен аяқталады. Су айдындарының ластануын былайша топтайды: * биологиялық ластану: өсімдік, жануар, микроорганизмдер және аш бейімді заттар; * химиялық ластану: уытты және су ортасының табиғи құрамын бүлдіретіндер; * физикалық ластану: жылу-қызу, электр-магнитті өріс, радиоактивті заттар. Судың сапасы, ластану деңгейі үнемі бақылауға алынып отырады. Судың құрамындағы химиялық қоспалар, тұздық құрамы, еріген бөлшектер, температура әр түрлі болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ауыз судың 100-ден астам сапалық көрсеткішін ұсынған. Су бассейнінің ластануының негізгі себептері - тазартылмаған ағын суларды өзен-көлдерге жіберу. Бұған жол беретіндері: * тұрғын-үй коммуналдық шаруашылықтар; * өнеркәсіп орындары; * ауыл шаруашылығын химияландыру: * халық шаруашылығының басқа да салалары. Ағын суларға құйылатын лас сулар да бірнеше топқа бөлінеді. Оларды қоспалар (ерімейтін, коллоидты, еритіндер), лас сулар (минералдық, органикалық, бактериалдық, биологиялық) деп жіктейді. <ref>Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008. ISBN 9965-34-809-Х</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Geo-stub}} [[Санат:География]] 6lyw8g1ltdzupww71ie4ko0mww0slei 0 22069 3600699 3166298 2026-05-06T11:44:22Z 1nter pares 146705 3600699 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Бірқазандар | fossil_range = [[Late Oligocene]]-Recent, {{fossilrange|28.1|0}} | image = Pelikan Walvis Bay.jpg | image_caption = | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[Ескекаяқты құстар]] | familia = '''Бірқазандар тұқымдасы''' | genus='''''Бірқазандар''''' | familia_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 | genus_authority = [[Карл Линней]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | type_species = ''[[Great white pelican|Pelecanus onocrotalus]]'' | type_species_authority = [[Карл Линней]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = 8, see [[#Living species|text]] }} '''Бірқазандар''' ({{lang-la|Pelecanus}}) — [[ескекаяқты құстар]] отрядына жататын '''Бірқазандар тұқымдасының''' ({{lang-la|Pelecanidae}}, Rafinesque, 1815) [[құстар]] тегі. [[Қазақстан]]да екі түрі: [[бұйра бірқазан]] және [[қызғылт бірқазан]] тараған. Олар [[Каспий теңізі|Каспий]] және [[Арал]] теңіздерін, [[Балқаш]], [[Сасықкөл (көл, Жетісу, Абай облыстары)|Сасықкөл]] [[көл]]дерінің алабын мекендейді. Дене тұрқы 1,8 м-дей, салмағы 13 килограмға дейін жетеді. Тұмсығы өте ұзын, төменгі [[жақ]] сүйегінің астында созылмалы [[тері]] қапшығы болады. Бұйра бірқазанның тұмсығының астындағы қапшығы әдетте ақшыл сары, ал көбейер кезде қызғылт сары болады. Аяқтары қысқа, қанаттары ұзын (60–80 см) және жалпақ, ал [[қауырсын]]дары қызғылт немесе күміс түсті болып келеді. Бұйра бірқазанның желке қауырсыны жалданып, бұйра келеді, аты осыған сәйкес қойылған. Бірқазан – топтанып жүретін құстар. Олар қоректерін ([[балықтар]]ды) көбіне [[суқұзғындар]]ымен бірлесіп аулайды. Суда жақсы жүзгенмен, сүңги алмайды, жемін суға басы мен мойнын батырып жіберіп ұстайды. Бірқазан – жыл құстары, наурыз айында ұшып келіп, өніп-өсіп, қараша айында жылы жаққа ұшып кетеді. [[Жерорта теңізі|Жерорта]], Каспий теңіздерінің оңтүстік жағалауында, [[Оңтүстік Азия]]да қыстайды. Судың тереңірек жеріне салған көлемді ұяларына бір – бес [[жұмыртқа]] салып, оны қоразы мен [[мекиен]]і жұптасып басып, отыз – отыз бес күнде балапандарын өргізеді. Балапандары жетпіс – жетпіс бес күн өтісімен ұядан ұшады. Бірқазан 3–4 жасында жұмыртқалай бастайды. Олар саны аз [[құс]] болғандықтан, [[Қорғалжын қорығы]] мен [[Наурызым қорығы]]нда және [[Сарықопа]], [[Торғай]] қорықшаларында қорғауға алынып, халықаралық [[табиғат]] қорғау одағының және ұлттық «[[Қызыл кітап]]қа» (1996) енгізілген.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997</ref><ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{commons|Pelecanus}} [[Санат:Бірқазандар| ]] [[Санат:Ескекаяқты құстар]] ho83p9nfb6hcc0d9v06yqazdanetcyl 0 24462 3600598 3480464 2026-05-06T06:54:59Z ZerekM 180290 Жаңа бөлім қосылды. 3600598 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі =Стивен Джеррард |толық аты = Стивен Джордж Джеррард |лақап аты = ''Стиви Джи'' |сурет = Steven Gerrard, 2014.jpg |сурет ені = 230px |атауы = |туған күні = 30.5.1980 |туған жері = [[Уистон]], [[Мерсисайд]], [[Англия]] |азаматтығы = {{flagicon|England}} [[Англия]] |бойы = 183 см |салмағы = 83 кг<ref>[http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/8-steven-gerrard Профиль ФК «Ливерпуль» ресми сайтада]</ref> |позиция = [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = {{flagicon|Шотландия}} [[Рейнджерс (футбол клубы)|Рейнджерс]] |қызметі = бас бапкер |клубтары = {{футбол карьерасы |1997—2015|{{flagicon|England}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|504 (120) |2015—2016|{{flagicon|АҚШ}} [[Лос-Анжелес Гэлакси]]|34 (5)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2000—2014|{{flagicon|England}} [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия]]|114 (21)}} |бапкер клубтары ={{футбол карьерасы |2017—2018|{{flagicon|England}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|жас |2018—|{{flagicon|Шотландия}} [[Рейнджерс (футбол клубы)|Рейнджерс]]| }} }} '''Стивен Джордж Джеррард ''' ({{lang-en|Steven George Gerrard}}; [[30 мамыр]] [[1980 жыл|1980]], [[Уистон]], [[Мерсисайд]], [[Англия]]) — [[Англия|ағылшын]] [[Футбол|футболшысы]], «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]» футбол клубы мен [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия Ұлттық футбол құрама командасының]] экс-жартылай қорғаушысы. Қазір [[Рейнджерс (футбол клубы)|"Рейнджерс"]] клубының бас бапкері. == Карьерасы == === Алғашқы қадамдар === Джеррард футбол ойнауды туған қаласының «Уистон Джуниорс» командасының құрамында бастаған. 9 жасында оны «Ливерпуль» скауттары байқап, 1989 жылы ол «Қызылдардың» жас жеткіншектер командасына қосылады<ref name="lfc profile">{{cite web|url = http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/|title = 1st Team squad profiles: Steven Gerrard|publisher = Liverpool F.C.|accessdate = 2008-12-19|archiveurl = http://web.archive.org/web/20080730045422/http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/|archivedate = 30 July 2008}}</ref>. Балалық шағында Стивен керемет өнерімен көрінбей, командасының негізгі құрамында сирек енетін. === «Ливерпуль» === Негізгі құрамда 1998 жылдың 29 қарашасында «[[Блэкберн Роверс|Блэкберн Роверcке»]] қарсы ойында екінші таймда Веггард Хеггемді алмастыру арқылы алаңға шығады. Алғашқы маусымында Джеррард УЕФА Кубогында «[[Сельта]]мен» болған ойында жақсы жағынан көрсетіп, сол маусымда [[Джейми Реднапп]]ты алмастырып, 13 ойын өткізіп үлгереді. 2004/05 [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның топтық турниріндегі соңғы матчта «[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакоспен»]] өткен ойында мерсисайдтықтарға келесі айналымға шығу үшін 2:0 есебімен жеңіске жету керек еді. «Ливерпуль» мұратына жетіп, шешуші 22 метр қашықтықтан соғылған голдың авторы дәл сол Стивен Джеррард болды. Сол маусымда «Қызылдар» ақтық кездесуге дейін жетіп, баршаның есінде қалған триллердің авторы атанды. [[Ыстанбұл|Истанбулдың]] «Ататүрк» стадионында «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]» алғашқы 45-минутта еш мүмкіндік берместен, ағылшындар қорғанысының тоз-тозын шығарып жатты: 3:0. Екінші тайм сценариі керісінше өрбіді. Командасын алға сүйреген Джеррард бұл ойында өзін нағыз көсем ретінде танытып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]ге» жан бітірген алғашқы қарымта добын соқты. Бұдан кейінгі оқиғалар тарихқа мәлім. Нәтижесінде жеңіске жеткен «Ливерпуль» Еуропаның клубтық чемпионы атанды. Ал, күміс Кубокты көтерген Стивен Джеррард жеңіске жеткен екінші ең жас капитан атанды (ең жас капитан 1991 жылы [[Дидье Дешам]] болды). Келесі жылы [[Англия Кубогы]]ның финалында мергендігімен көрінген Джеррард ағылшын командалары қатыса алатын барлық турнирлердің финалдарында доп соға білген жалғыз футболшы болды. Стивен Англия Кубогы (2006 жылы «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]]»), Лига Кубогы (2003 жылы «[[Манчестер Юнайтед]]»), УЕФА Кубогы (2001 жылы «[[Алавес]]»), Чемпиондар Лигасының (2005 жылы «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]») қарсы финалдарының бәрінде гол соқты. === Англия құрамасы === Жартылай қорғаушы Стивен Джеррард [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия құрама командасы]] сапында алғашқы ойнын 2000 жылы 31 мамырда Украинаға қарсы өткізді. Джеррард екі жылдан соң Алмания құрамасымен болған әйгілі [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002 жылғы Әлем чемпионатына]] іріктеу матчында «бундесманншафт» қақпасына голдарды топырлатқан футболшылардың бірі атанды. Ағылшындар сырт алаңда 5:1 есебімен жеңіске жетіп, Джеррард құрама ойындарындағы алғашқы добын соқты. Англияның 2006 жылғы Әлем чемпионатындағы ширек финалда Португалиямен өткен ойнындағы ағылшындар үшін қашанда қайғы-қасіретке толы пенальтилер сериясында Джеррардтың басқа үш командаласының сияқты соққыларын португалдықтардың қақпашысы Рикарду қағып жіберді. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010 жылғы әлем чемпионатында]] да ағылшындардың жолы болмай, Англия 1/8 финалда 1:4 есебімен немістерге жол береді. === Жеке өмірі === * Стивен модель Алекс Курранға үйленген, үш қызы бар: Лили-Элла (2004 жыл, 23 ақпан), Лекси (2006 жыл, 9 мамыр) және Лурдес (2011 жыл, 31 қазан) * 2006 жылдың 1 қыркүйегінде өзіне қатысты өсек аяңға нүкте қоятын Стивен Джеррардтың алғашқы «Джеррард: Менің тарихым» (Gerrard: My Story) атты автобиографиялық кітабы жарық көрді. == Жаттықтырушылық карьерасы == === Ливерпуль жастары === 2017 жылдың 20 қаңтарында Джеррард Ливерпуль академиясында бапкер болып тағайындалды. 2017 жылдың қыркүйегінде Джеррард Ливерпульдің 19 жасқа дейінгі командасын басқарды. Оның басты мақсаты УЕФА жастар лигасында табысқа жету болды. Марибор, Севилья және Спартак Мәскеумен бір топта Мерсисайдтар сенімді түрде бірінші орынды иеленіп, 1/8 финалға тікелей жолдама алды (бірінші орын алған командалар 1/8 финалға тікелей өтеді, ал екінші орын алған командалар сол кезеңдегі орын үшін плей-офф ойнайды), онда олар Манчестер Ситимен кездесті. 2018 жылдың 14 наурызында Ливерпуль Мини стадионында Манчестер командасымен 1-1 есебімен тең ойнады, бірақ Сити пенальтилер сериясында жеңіске жетті.<ref>[[:ru:Резервисты_и_Академия_ФК_«Ливерпуль»|https://ru.wikipedia.org/wiki/]]</ref> === «Рейнджерс» === 2018 жылдың 4 мамырында Джеррардтың Шотландияның «Рейнджерс» клубымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойғаны, 2017/18 маусымы аяқталғаннан кейін клубқа қосылғаны жарияланды. Джеррардтың басшылығымен команданың нәтижелері біртіндеп жақсарды. 2010/11 маусымынан бері алғаш рет «Рейнджерс» Еуропа лигасының топтық кезеңіне шықты, ал 2018 жылдың 29 желтоқсанында олар алты жыл ішінде алғашқы жеңісіне қол жеткізді, бұл қарсыласы «Селтикке» (1-0) қарсы ойында болды. «Рейнджерс» Джеррардтың басшылығымен алғашқы екі маусымда екінші орын алды, бұл да команданың 2011 жылдан бергі ең жақсы нәтижесі болды. 2020/21 маусымында «Рейнджерс» тарихи серпіліс жасап, он жыл ішінде алғаш рет Шотландия чемпионы атанды. Титул алты матч қалғанда, «Селтиктен» 20 ұпай артықшылықта болған кезде ерте жеңіп алынды.<ref>https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Evropejskie_chempionaty/Shotlandija/spbnews_NI1322413_Rejndzhers_Dzherrarda_dosrochno_stal_chempionom_Shotlandii</ref> === «Астон Вилла» === 2021 жылдың 11 қарашасында «Астон Вилла» бірнеше күн бұрын қызметінен босатылған Дин Смиттің орнына Джеррардты жаңа бас бапкер етіп тағайындады. 2022 жылдың 20 қазанында, тағайындалғаннан кейін 11 айдан соң, Джеррард клубтың нашар нәтижелеріне байланысты қызметінен босатылды — 2022/23 маусымындағы 11 ойыннан кейін 17-ші орын.<ref>https://www.championat.com/football/news-4861903-dzherrard-uvolen-s-dolzhnosti-glavnogo-trenera-aston-villy.html</ref> === «Аль-Иттифак» === 2023 жылдың 3 шілдесінде ол Сауд Арабиясының «Әл-Иттифак» клубының бас бапкері болып тағайындалды. Оның соңғы клубы Сауд Арабиясының «Әл-Иттифак» командасы болды, ол командадан 2025 жылы кетті. <ref>https://www.championat.com/football/news-4861903-dzherrard-uvolen-s-dolzhnosti-glavnogo-trenera-aston-villy.html</ref> Соңғы айларда БАҚ-та оған ағылшынның «Бристоль Сити» клубын басқару ұсынылды деген ақпарат тарады, бірақ бұл тағайындау әлі расталған жоқ.Джеррард қазіргі уақытта футбол маманы және әртүрлі жобалардың елшісі ретінде де жұмыс істейді.<ref>https://www.livesport.ru/football/2026/04/28/gerrard/?utm_source=chatgpt.com</ref> == Жетістіктері == === Командалық === ; «Ливерпуль» * Англия кубогы (2): 2000/01, 2005/06 * Лига кубогы (3): 2000/01, 2002/03, 2011/12 * Англия суперкубогы (2): 2001, 2006 * УЕФА чемпиондар лигасы: 2004/05 * УЕФА кубогы: 2000/01 * УЕФА суперкубогы (2): 2001, 2005 === Жеке === * Англия чемпионатының үздік жас ойыншысы: 2001 * Англия чемпионатындағы жыл футболшысы: 2006 * УЕФА-дағы клубтық деңгейдегі үздік футболшы: 2005 * Чемпиондар лигасының финалындағы үздік ойыншы: 2005 * Англия кубогының финалындағы үздік ойыншы: 2006 * "Ливерпульдің" маусымдағы үздік футболшысы: 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2014/15 * Маусымның үздік голы: 2006 == Статистика == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<span style="font-size:1.25em;"> Клубтық</span>''' |- !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Мауысым !colspan="2"|[[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] !colspan="2"|[[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогi]] !colspan="2"|Англия Лига кубогы !colspan="2"|[[Еуропа]] !colspan="2"|Басқа !colspan="2"|Барлығы |- !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар |- |rowspan="15" valign=top|'''[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]''' |[[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13]] |6||2||0||0||0||0||3||1||0||0||9||3 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12]] |18||5||6||1||4||2||0||0||0||0||28||8 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] |21||4||1||0||0||0||2||4||0||0||24||8 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2009/2010|2009/10]] |33||9||2||1||1||0||13||2||0||0||49||12 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2008/2009|2008/09]] |29||16||2||1||0||0||9||7||0||0||40||24 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2007/2008|2007/08]] |34||11||3||3||2||1||13||6||0||0||52||21 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2006/2007|2006/07]] |36||7||1||0||1||1||12||3||1||0||51||11 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2005/2006|2005/06]] |32||10||6||4||1||1||12||7||2||1||53||23 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2004/2005|2004/05]] |30||7||0||0||3||2||10||4||0||0||43||13 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2003/2004|2003/04]] |34||4||3||0||2||0||8||2||0||0||47||6 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2002/2003|2002/03]] |34||5||2||0||6||2||11||0||1||0||54||7 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2001/2002|2001/02]] |28||3||2||0||0||0||15||1||0||0||45||4 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2000/2001|2000/01]] |33||7||4||1||4||0||9||2||0||0||50||10 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 1999/2000|1999/00]] |29||1||2||0||0||0||0||0||0||0||31||1 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 1998/1999|1998/99]] |12||0||0||0||1||0||0||0||0||0||13||0 |- ! align=left style="background:beige"|Барлығы ! align=left style="background:beige" colspan="1" | ! align=left style="background:beige"| 409 ! align=left style="background:beige"| 91 ! align=left style="background:beige"| 34 ! align=left style="background:beige"| 11 ! align=left style="background:beige"| 24 ! align=left style="background:beige"| 10 ! align=left style="background:beige"| 117 ! align=left style="background:beige"| 39 ! align=left style="background:beige"| 4 ! align=left style="background:beige"| 1 ! align=left style="background:beige"| 588 ! align=left style="background:beige"| 152 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/ Профиль ФК «Ливерпуль» ресми сайтында] {{ref-en}} * [http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=305 Профиль LFCHistory.net сайтында] {{ref-en}} * [http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/g/gerrard_42671.stm Профиль BBC Spor сайтындаt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070905123557/http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/g/gerrard_42671.stm |date=2007-09-05 }} {{ref-en}} * [http://www.liverpoolfc.ru/player.php?id=14 Профиль LiverpoolFC.ru сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015123753/http://liverpoolfc.ru/player.php?id=14 |date=2009-10-15 }} {{ref-ru}} * [http://www.liverpool-live.com/?p=448 Мансап Liverpool-Live.com сайтында]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} * [http://www.liverbird.ru/player/50 Профиль Liverbird.ru сайтында] {{ref-ru}} * [http://www.football-stat.homeip.net/site/players/player.php?p=13 Статистика football-stat.homeip.net сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} [[Санат:Англия футболшылары]] [[Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Англия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Рейнджерс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Лос-Анжелес Гэлакси ФК ойыншылары]] p7i2rtwwmk7c83v9wa0nirw10b1l9vh 0 25451 3600619 3589035 2026-05-06T08:18:18Z NomadAlshyn 172161 3600619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы =Алшын | лақап_атауы =Алча-татар | таңбасы ={{wikidata|P94|{{{Тамга|Alshyn tribe tamga.png}}}|size=150px|alt={{{казахский род|}}}|caption={{{Описание тамги|}}}|from={{{from|}}}}} | таңба_сипаттамасы =Найза | ұраны =Алау | шығу_тегі =Түрік-монгол | жүзі =Кіші жүз | тайпасы =Алшын | бөлімдері =Әлімұлы, Байұлы | тараулары =Шеркеш, Ысық, Алтын, Есентемір, Байбақты, Беріш, Адай, Жаппас, Тана, Алаша, Масқар, Таз, Қызылқұрт, Кете, Шекті, Төртқара, Қарасақал, Қаракесек, Шөмекей | ақсақалы =Әйтеке би | қыстаулары =Сырдария, Амудария, Маңғыстау | жайлаулары =Еділ мен Ембі, Мұғалжар | торабы = }} '''Алшын''' — [[қазақтар|қазақ халқының]] құрамындағы eң ірі [[тайпа]]. Ол '''[[Әлімұлы]]''' және '''[[Байұлы]]''' рулық бірлестіктерінің ортақ атауы болып саналады. Алшындардың шығу тегі туралы пікірлердің бірі тарихшы, политолог және генетик Жақсылық Сәбитовтың зерттеулеріне негізделген. Оның айтуынша, Алшындар X ғасырда қазіргі [[Моңғолия]] аумағын мекендеген татарлардың алчи тайпасынан тарайды. Бұл тұжырым [[Рашид ад-Дин]]нің «Джами-ат-таварих» («Жылнамалар жинағы») еңбегіне сүйенеді. Аталған деректе: «алшы тайпасынан шыққан ерлер — алшытай, ал әйелдер — алшын аталады» деп көрсетілген. Зерттеушілер бұл жерде әйелдерді «алшын» деп атау автордың түркі тілін толық меңгермеуімен байланысты болуы мүмкін деп болжайды. ---- Ұлық Ұлыс ([[Алтын Орда]]) кезеңінде Алшындар мемлекет құрылымында маңызды орын алған. Олар жоғары әскери және әкімшілік қызметтер атқарған. Мысалы, Батудың әмірі Ит-Қара, Жәнібек ханның сенімді әмірі әрі шежіре бойынша Алшындардың түп атасы саналатын Алау баһадүр, сондай-ақ Барақ ханның әмірі Құтет есімдері белгілі. Алтын Орда әлсіреген кезеңде де Алшын өкілдері әмір, би, басқақ, сардар сияқты беделді лауазымдарда болып, саяси және қоғамдық өмірге белсенді қатысқан. ---- Алшын тайпасының атағы қазақ тарихында әсіресе жауынгерлік қасиетімен танылған. Халық арасында кең тараған «Кіші Жүзді найза бер де, жауға қой» деген сөз олардың әскери қуатын, батырлық болмысын бейнелейді. Қазақ хандығы дәуірінде, қалмақ және жоңғар шапқыншылығы кезінде, Кіші Жүз ханы [[Әбілқайыр]] баһадүр бас сардар болып, Алшын және Жетіру жасақтарын бастап, ел қорғауда ерекше рөл атқарған. Бұл туралы халық ауыз әдебиетінде де көрініс тапқан. Үйсін Майқы би: : «Бектен туған Алшынды, : Біз үшін қанға малшынды. : Іргеңе жауың келгенде, : Сілтейтін найза, қамшыңды.» деп сипаттаса, ақын-жырау [[Сүйінбай Аронұлы]] Алшынның ру-тайпалық құрамын және батырлық болмысын жырға қосқан. ---- Алшын тайпаларының ежелгі атамекені Алтай өңірі деп есептеледі. X ғасыр шамасында олар Арал теңізі маңы мен [[Каспий теңізі]] аймағына қарай қоныс аударған. Кейбір деректер бойынша, олардың бір бөлігі Батысқа қарай жылжып, [[Еуропа]] мен [[Мысыр]]ға дейін жеткен. Соның ішінде мәмлүк дәуірінде Египетте билік жүргізген әйгілі қолбасшы [[Бейбарыс]] — Алшын құрамындағы [[Беріш]] руынан шыққан. ---- Алшындар әр кезеңде әскери жорықтарға қатысып, [[Еуразия]] кеңістігінің тарихи-этникалық қалыптасуына ықпал еткен. Бүгінде Алшын ұрпақтары қазақ халқының құрамында ғана емес, сондай-ақ башқұрт, татар, өзбек және басқа да түркі халықтарының арасында кездеседі.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Эндиклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> == Орта жүзде == Орта жүзде бұрынғы Қарқаралы уезінде, қазіргі Шет, Нұра аудандарында [[Алшындар]] бірыңғай тұрады. Олар Сырым Датұлы көтерілісі аяқталған соң қоныс аударған әкелген [[Шеркеш]], [[Байбақты]] ұрпақтары. == Әдебиет == * Тынышпаев М., Материалы к истории киргиз-казахского народа, Таш., 1925; * Востров В.В., Муканов М.С., Родоплеменной состав и расселение казахов, А.-А., 1968; * Маданов X., Кіші жүздің шежіресі, А., 1994; * Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, М.-Л., 1952; * Кипчаки в истории средневекового Казахстана, А., 1995; * Әнес Сарай, Адайлардың арғы тарихы, А., 1998 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Үлгі:Қазақ рулары}} 08chc86kq5g24lbnl8e4m9rbzrsyqmg 3600639 3600619 2026-05-06T08:36:44Z 1nter pares 146705 [[Арнайы:Үлесі/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[Қатысушы талқылауы:NomadAlshyn|талқылауы]]) істеген нөмір 3600619 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3600639 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kazakh Clan | атауы =Алшын | лақап_атауы = | таңбасы ={{wikidata|P94|{{{Тамга|Alshyn tribe tamga.png}}}|size=150px|alt={{{казахский род|}}}|caption={{{Описание тамги|}}}|from={{{from|}}}}} | таңба_сипаттамасы =Найза | ұраны =Алау | шығу_тегі = | жүзі = | тайпасы = | бөлімдері =Әлімұлы, Байұлы | тараулары =Шеркеш, Ысық, Алтын, Есентемір, Байбақты, Беріш, Адай, Жаппас, Тана, Алаша, Масқар, Таз, Қызылқұрт, Кете, Шекті, Төртқара, Қарасақал, Қаракесек, Шөмекей | ақсақалы = | қыстаулары = | жайлаулары = | торабы = }} '''Алшын''' — [[қазақтар|қазақ халқының]] құрамындағы eң ірі [[тайпа]]. Ол '''[[Әлімұлы]]''' және '''[[Байұлы]]''' рулық бірлестіктерінің ортақ атауы болып саналады. Алшындардың шығу тегі туралы пікірлердің бірі тарихшы, политолог және генетик Жақсылық Сәбитовтың зерттеулеріне негізделген. Оның айтуынша, Алшындар X ғасырда қазіргі [[Моңғолия]] аумағын мекендеген татарлардың алчи тайпасынан тарайды. Бұл тұжырым [[Рашид ад-Дин]]нің «Джами-ат-таварих» («Жылнамалар жинағы») еңбегіне сүйенеді. Аталған деректе: «алшы тайпасынан шыққан ерлер — алшытай, ал әйелдер — алшын аталады» деп көрсетілген. Зерттеушілер бұл жерде әйелдерді «алшын» деп атау автордың түркі тілін толық меңгермеуімен байланысты болуы мүмкін деп болжайды. ---- Ұлық Ұлыс ([[Алтын Орда]]) кезеңінде Алшындар мемлекет құрылымында маңызды орын алған. Олар жоғары әскери және әкімшілік қызметтер атқарған. Мысалы, Батудың әмірі Ит-Қара, Жәнібек ханның сенімді әмірі әрі шежіре бойынша Алшындардың түп атасы саналатын Алау баһадүр, сондай-ақ Барақ ханның әмірі Құтет есімдері белгілі. Алтын Орда әлсіреген кезеңде де Алшын өкілдері әмір, би, басқақ, сардар сияқты беделді лауазымдарда болып, саяси және қоғамдық өмірге белсенді қатысқан. ---- Алшын тайпасының атағы қазақ тарихында әсіресе жауынгерлік қасиетімен танылған. Халық арасында кең тараған «Кіші Жүзді найза бер де, жауға қой» деген сөз олардың әскери қуатын, батырлық болмысын бейнелейді. Қазақ хандығы дәуірінде, қалмақ және жоңғар шапқыншылығы кезінде, Кіші Жүз ханы [[Әбілқайыр]] баһадүр бас сардар болып, Алшын және Жетіру жасақтарын бастап, ел қорғауда ерекше рөл атқарған. Бұл туралы халық ауыз әдебиетінде де көрініс тапқан. Үйсін Майқы би: : «Бектен туған Алшынды, : Біз үшін қанға малшынды. : Іргеңе жауың келгенде, : Сілтейтін найза, қамшыңды.» деп сипаттаса, ақын-жырау [[Сүйінбай Аронұлы]] Алшынның ру-тайпалық құрамын және батырлық болмысын жырға қосқан. ---- Алшын тайпаларының ежелгі атамекені Алтай өңірі деп есептеледі. X ғасыр шамасында олар Арал теңізі маңы мен [[Каспий теңізі]] аймағына қарай қоныс аударған. Кейбір деректер бойынша, олардың бір бөлігі Батысқа қарай жылжып, [[Еуропа]] мен [[Мысыр]]ға дейін жеткен. Соның ішінде мәмлүк дәуірінде Египетте билік жүргізген әйгілі қолбасшы [[Бейбарыс]] — Алшын құрамындағы [[Беріш]] руынан шыққан. ---- Алшындар әр кезеңде әскери жорықтарға қатысып, [[Еуразия]] кеңістігінің тарихи-этникалық қалыптасуына ықпал еткен. Бүгінде Алшын ұрпақтары қазақ халқының құрамында ғана емес, сондай-ақ башқұрт, татар, өзбек және басқа да түркі халықтарының арасында кездеседі.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Эндиклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> == Орта жүзде == Орта жүзде бұрынғы Қарқаралы уезінде, қазіргі Шет, Нұра аудандарында [[Алшындар]] бірыңғай тұрады. Олар Сырым Датұлы көтерілісі аяқталған соң қоныс аударған әкелген [[Шеркеш]], [[Байбақты]] ұрпақтары. == Әдебиет == * Тынышпаев М., Материалы к истории киргиз-казахского народа, Таш., 1925; * Востров В.В., Муканов М.С., Родоплеменной состав и расселение казахов, А.-А., 1968; * Маданов X., Кіші жүздің шежіресі, А., 1994; * Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, М.-Л., 1952; * Кипчаки в истории средневекового Казахстана, А., 1995; * Әнес Сарай, Адайлардың арғы тарихы, А., 1998 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Үлгі:Қазақ рулары}} eknapunq5wu3xtarfrixvaesn7hvxe7 0 29197 3600346 3574402 2026-05-05T15:24:09Z Casserium 68287 3600346 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Flag of the President of Kazakhstan.svg |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]] |ізашары1 = ҚР Президентінің Аппараты |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]] |қызметкерлер = 450 адам (2024)<ref name="casp">[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]</ref> |бюджет = 19,3 млрд теңге (2025)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]</ref> |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.akorda.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сот]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Тарихы == 1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035&ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]</ref> == Қызметі == Негізгі міндеттері: * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету; * мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау; * Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету; * Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі: * мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады; * Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады; * мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді; * сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды * Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады; * құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді; * мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. Қазақстан Республикасы Президентіне: * [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы; * Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру; * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі; * мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді. Президент Әкімшілігі: * елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады; * мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады. Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып: * ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді; * Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді. Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында: * Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді; * Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді; * Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді; * Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады. Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Құрылымы == Президент Әкімшілігінің құрамына Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ <center>'''2026 жылғы басшылық құрамы'''</center> ! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды |- | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі|Мемлекеттік кеңесші]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 14 маусым 2022 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігінің басшылығы}}'''</center> |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 6 ақпан 2024 |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''</center> |- | Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі | [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025 |- | Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025 |- | Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''</center> |- | Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]] || 8 сәуір 2019 |- | Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]] || 27 сәуір 2022 |- | Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025 |- | Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы | [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 23 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] || 29 қыркүйек 2025 |- | Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''</center> |- | Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024 |- | Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025 |- | Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025 |- | Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026 |- | Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025 |- | Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025 |- | Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025 |- | Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов || 25 қыркүйек 2025 |- | Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов || 6 қаңтар 2023 |- | Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023 |- | Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] || 9 желтоқсан 2022 |- | Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025 |- | Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024 |- | Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Басқалары}}'''</center> |- | Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022 |- | Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026 |- | Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023 |- | Президенттің Парламенттегі Өкілдігінің басшысы || Әмірбек Оспанбеков || 12 ақпан 2022 |- | Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Қаныш Төлеушин || 7 қазан 2025 |- | Мемлекеттік кеңесші хатшылығының меңгерушісі || Жанна Нұржанова || 20 маусым 2024 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''</center> |- |Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]] || 28 сәуір 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев || 17 қаңтар 2024 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халқы Ассамблеясының]] (ҚХА) басшылығы}}'''</center> |- | ҚХА төрағасының орынбасары – ҚХА хатшылығының меңгерушісі | [[Марат Алмасұлы Әзілханов|Марат Әзілханов]] || 21 сәуір 2021 |- | ҚХА төрағасының орынбасары || [[Дмитрий Валерьевич Останькович|Дмитрий Останькович]] || 17 сәуір 2025 |- | ҚХА төрағасының орынбасары || [[Расул Сурмалиевич Ахметов|Расул Ахметов]] || 17 сәуір 2025 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''</center> |- | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022 |- | Орталық коммуникациялар қызметінің директоры | [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022 |- | [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының]] директоры | [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025 |} == Басшылары == {{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] ru6k7mwcl3bjhjtanpfhimybv9hus9p 3600356 3600346 2026-05-05T15:36:58Z Casserium 68287 /* Құрылымы */ 3600356 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Flag of the President of Kazakhstan.svg |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]] |ізашары1 = ҚР Президентінің Аппараты |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]] |қызметкерлер = 450 адам (2024)<ref name="casp">[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]</ref> |бюджет = 19,3 млрд теңге (2025)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]</ref> |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.akorda.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сот]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Тарихы == 1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035&ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]</ref> == Қызметі == Негізгі міндеттері: * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету; * мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау; * Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету; * Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі: * мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады; * Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады; * мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді; * сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды * Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады; * құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді; * мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. Қазақстан Республикасы Президентіне: * [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы; * Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру; * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі; * мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді. Президент Әкімшілігі: * елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады; * мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады. Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып: * ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді; * Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді. Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында: * Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді; * Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді; * Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді; * Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады. Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Құрылымы == Президент Әкімшілігінің құрамына Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ <center>'''2026 жылғы басшылық құрамы'''</center> ! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды |- | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі|Мемлекеттік кеңесші]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 14 маусым 2022 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігінің басшылығы}}'''</center> |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 5 мамыр 2026 |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''</center> |- | Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі | [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025 |- | Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025 |- | Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''</center> |- | Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]] || 8 сәуір 2019 |- | Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]] || 27 сәуір 2022 |- | Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025 |- | Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы | [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 23 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] || 29 қыркүйек 2025 |- | Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''</center> |- | Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024 |- | Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025 |- | Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025 |- | Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026 |- | Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025 |- | Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025 |- | Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025 |- | Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов || 25 қыркүйек 2025 |- | Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов || 6 қаңтар 2023 |- | Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023 |- | Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] || 9 желтоқсан 2022 |- | Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025 |- | Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024 |- | Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Басқалары}}'''</center> |- | Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022 |- | Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026 |- | Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023 |- | Президенттің Парламенттегі Өкілдігінің басшысы || Әмірбек Оспанбеков || 12 ақпан 2022 |- | Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Қаныш Төлеушин || 7 қазан 2025 |- | Мемлекеттік кеңесші хатшылығының меңгерушісі || Жанна Нұржанова || 20 маусым 2024 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''</center> |- |Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]] || 28 сәуір 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев || 17 қаңтар 2024 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халқы Ассамблеясының]] (ҚХА) басшылығы}}'''</center> |- | ҚХА төрағасының орынбасары – ҚХА хатшылығының меңгерушісі | [[Марат Алмасұлы Әзілханов|Марат Әзілханов]] || 21 сәуір 2021 |- | ҚХА төрағасының орынбасары || [[Дмитрий Валерьевич Останькович|Дмитрий Останькович]] || 17 сәуір 2025 |- | ҚХА төрағасының орынбасары || [[Расул Сурмалиевич Ахметов|Расул Ахметов]] || 17 сәуір 2025 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''</center> |- | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022 |- | Орталық коммуникациялар қызметінің директоры | [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022 |- | [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының]] директоры | [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025 |} == Басшылары == {{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] a8fc7narw1jpgokkuw5k1bltbpob0xl 0 29912 3600442 3516603 2026-05-05T17:49:54Z 1nter pares 146705 3600442 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Құсбегілік.jpg|thumb|300px|Құсбегілік]] '''Құсбегілік'''<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>– [[бүркіт]], [[ителгі]], [[қаршыға]], [[қырғи]], [[Ақтұйғын|тұйғын]], [[тұрымтай]], [[сұңқар]], [[лашын]], [[жағалтай]] сияқты жыртқыш құстарды қолға үйретіп, [[аң]]ға, [[Құстар|құсқа]] салатын саятшылық өнердің бір тармағы. Құсбегілік жаһанда кеңінен тараған, оның ішінде бүркітшілік қазақ, қырғыз халықтарының дәстүрлі ежелден келе жатқан үлкен төл өнері ретінде саналады. Қазақ халқының арасында бұл өнердің тамаша шеберлері кең дәріптеледі. Мәселен, «Аспанда жүрсем қанатым талады, жерге қонсам жалайыр Шора алады», «Тінейдегі [[қасиет]] — ұялас екен сарқұспен, Шорадағы қасиет — тілдес екен бар құспен»,— деген сөз-дер бар Құсбегілер қыран құсты тор құрып ұстайды немесе қарақанат балапан кезінде ұядан алады. Оның аяғына балақбау мен шыжым тағып, көзіне томаға кигізеді. Құсты әуелде шыжыммен ұшырып, қайыруы жеткен соң семіртіп түлетеді. Бұдан кейін құсты ақжеммен асырап, бос керілген арқанга қонақтатып, ұйқысын алып арытады. Жеңіл ұшып, жеңіл қонатын күйге келгенде аңға салады. == Тарихи сипаттама == [[Сурет:Қысқы аңшылық.jpg|thumb|left|Қысқы аңшылық ''Қ.Қаметов'']] Көшпелі өмір салтын бастан кешірген қазақ халқы табиғатпен мейілінше етене болған. Көшпелілер табиғатты өз өмірлерінің бөлінбес сыңарына балап, табиғат тылсымын неғұрлым тереңірек таныса, өмірдің солғұрлым мәнді де қызықты болатынын жақсы түсінген. Табиғат аясындағы таным-тәжірибесі тек қана күнкөріс тіршілігіне негіз болып қоймай, сонымен бірге уақытты мәнді, көңілді өткізудің жолы ретінде де кеңінен пайдаланылған. Солардың бір көрінісі [[аңшылық]]-саятшылыққа байланысты. Аңшылық-саятшылық әскери жаттығудың, шынығып-шыңдалудың тамаша үлгісі болған. <br /> Құсбегілік әсем табиғат аясындағы көңілді, әсерлі қызығы мол демалыс болып табылады. Ел ішіндегі [[Ит жүгірту|ит жүгіртіп]], құс салған, [[қақпан]]-[[Тұзақ құру|тұзақ]] құрып, тор жайған жалғыз-жарым аңшылықты айтпағанда, көшпелілер арасында бүкіл [[Ру|ру-тайпа]] болып қотарыла көтерілетін, сөйтіп байтақ өңірді қаумаласа сүзетін аңшылық дәстүрлері болған. Мұндай жойқын аңшылықтың із-сорабы, белгі-айғағы ретінде [[Қазақстан]]дағы [[Үстірт (Маңғыстау)|Үстірт]] үстіндегі "құпия сызық" деп жүрген әйгілі қалта ауыз ұра қазбалары, кезінде [[Шоқан Уәлиханов]] таңдана жазған, күні бүгінге дейін ізі сайрап жатқан [[Іле өзені]] мен Тарбағатай арасындағы ұраны айтуға болады. <br /> Сонау ерте заманнан-ақ қазақ халқы табиғатпен етене қойындас болғандықтан [[аң]]-құстың қасиетін айыруға жүйрік болған. Ғасырлар бойы жинақтаған мол тәжірибесін, әсіресе, кейінгі ұрпаққа үйретуге айырықша мән берген. <br /> Қазақ аңшылары өздерінің таным-тәжірибесінің арқасында аңшылық-саятшылық үшін [[Ат|жүйрік ат]], қыран құс, [[құмай тазы]] сияқты жан-жануардың тілін таба баптап, қалауына көндіре алған. Осылардың ішінде қыран құстарды баптаудың ғасырлар бойы жинақталған мол тәжірибесі шын мәнісінде әрі өнер, әрі терең біліктілік. === Тарихи деректер === [[Сурет:Бүркіт салу.jpg|thumb|300px|Бүркіт салу ''М.Жақанов'']] Тарихи деректерге қарағанда, құсбегілік өнері бұдан үш мың жыл бұрын пайда болған. Орта ғасырлардағы итальян саяхатшысы [[Марко Поло]]ның жазбаларында [[Құбылай хан]]ның саятшылық мақсатта қолға үйреткен 500 ақ-сұңқары және басқа да қыран құстары болғандығын және оларды баптап, күтуге, арнайы 10 мың құсбегі ұстағанын жазады. Орта ғасырларда [[Орталық Азия]] мен [[Қазақстан]], [[Қырым]], [[Еділ]] бойын билеген патшалар мен хандар да өз сарайларында арнайы құсбегілер ұстаған. Олар сарай қызметкерлерінің құрметтісі саналған. Сондықтан да хан сарайындағы құсбегілік қызметке тек ақсүйектер, бектер, әмірлер тағайындалған. Кейбір тарихи деректерде [[Шыңғысхан]]ның ұлы [[Жошы хан|Жошының]] 3 мың бүркітші ұстағаны туралы жазылады. === Қазақ аңыздары === Құсбегілік өнері [[қазақ ауыз әдебиеті]]ндегі аңыз әңгімелерде де ерекше орын алады. Мәселен, қазақтың әйгілі құсбегісі [[Жалайыр Шора]]ға байланысты аңызда ''“Аспанға ұшсам қанатым талады, жерге қонсам Жалайыр Шора алады”'', — деп қыран құстар мұң шағады екен. Қазақ және басқа түркі тектес халықтар көбінесе бүркіт асыраған, ал [[Еуропа]] мен [[Ресей билеушілері]] сұңқарларды қолға үйреткен (''“соколиная охота”'') == Түз құсын қолға түсіру әдістері == [[Сурет:Қансонар.jpg|thumb|300px|Қансонар ''М.Қаспақ'']] Белгілі әдістері: аумен ұстау, тор жаю, қарға орану, тояттатып алып тұтқиылдан басып қалу, шеңгелдестіру, ұядан алу. * Аумен ұстау үшін шарық жіптен тоқылған ауды елсіз иен жерге құрады. Ол үшін бес-алты [[тал]]ды жерге әлсіздеу қадап, [[тор]]мен қоршайды да, ау ортасына мықтап [[қазық]] қағады. Қазыққа тірі [[түлкі]] немесе [[қоян]], кейде бір-екі [[тауық]] байлайды. Қиядан көріп, құдия түскен бүркіт төбесі ашық тордан еш уақытта тік көтеріліп ұшпайды. Жүгіре көтеріліп ұшамын дегенше торға оралады. * Тор жаю әдісі көбіне [[Қыс|қыс айларында]] [[қар]] түскен соң пайдаланылады. Ол үшін қар түстес ақ шаңқан торды қар үстіне бір метрге жуық биіктікте кере құрады да, астына тірі түлкі немесе қоян байлайды. Бұған сорғалап түскен қыран аяғын торға шалып алады. Солқылдақ тор бұркіттің аяқ тіреп, серпіле ұшуына кедергі жасайды. * Қарға орану әдісі қар бекіген соң ғана қолданылады. Ол үшін екі адам бүркіттің аңға түскен сәтін аңдып жүріп, ұшырып жібереді де, біреуі қарға көміліп, [[жем]]ді төбесіне қойып жатады. [[Суық]] сорып, аш өзек болып жүрген бүркіт кешікпей жемге оралғанда, қар астындағы жасырынған адам оны ұстап алады. * Тояттатып ұстау үшін түз тағысының [[аң]]ға түскен немесе жемтікке қонған сәтін аңду керек. Сол сәтте ұшқыр [[ат]]қа мініп, әбден мелдектеп тойған бүркітке ең ұрымтал деген иек артпадан тұтқиылда қосылып береді. Күн желтең болса [[жел]] жағынан шықса, тойған құс ыққа қарай жүгіргенде бетегесімен жер соғып, көтеріліп кете алмайды. Сол кезде ұшқыр атпен төніп келіп құс үстіне шапан сияқты [[киім]]мен жаба салу керек. * Шеңгелдестіру үшін қол құсын, қолға үйреткен бүркітті түз қыранына салады. Ол үшін қол құсының балақ бауына түлкінің жон терісін, немесе бір санын қызарта байлап қоя береді. Әрине түз құсының бойын көріп барып жіберу керек. Сонда қол құсы өз тектесімен парлап ұшуды аңсап көтерілсе, түз құсы оның аяғындағы жемге құдияды. Мұндай жағдайда қос бүркіт сөз жоқ шеңгелдесіп жерге түседі. * Ұядан алу үшін аңшының көп еңбегі, әдісқойлығы, ептілігі қажет. Ол үшін мекен-жайын, қонатын мезгілін әбден бақылап алып, тор, тұзақ, шаппасына кигіз салған қақпан, тағы да басқа әдістер арқылы қолға түсіреді. == Түз құсын баптау тәсілдері== [[File:Томаглы буркит.jpg|thumb|Томаға түрі]][[File:Бүркіт2.jpg|thumb|Бүркіттің шеңгелі]][[File:Курал.jpg|thumb|Шыжым, аяқбау, томаға]][[File:Курал1.jpg|thumb|Биялай, жемқалта, түтік, балдақ]]Түзден ұстаған құсты үйрететін адамды [[құсбегі]] деп атайды. [[Құсбегі]] құсты балапан кезінен бастап баулиды. * '''Томаға кигізу''' Түз құсын қолға түсісімен [[томаға]] кигізбей үйретуге болмайды. Томаға кигізген соң да екі-үш күн ұйықтамай қарсылық көрсететін қиқарлығы болады. Ондайда ырғаққа (''тербемелі [[әткеншек]] етіп байланған жұмыр ағаш'') отырғызып тербетіп, ұйықтатпайды, яғни екі күн болсын, үш күн болсын құс қарсылығын қойғанша қажымай бірге болған абзал. * '''Сылап -сипау''' Қолға түскен құсты бірінші күнен-ақ барлық баптау барысындағы қимыл -әрекетте және [[түн]] ортасында тұрып сылап-сипайды. Құстың иесіне әбден бауыр басуы үшін мұндай ықылас қажет-ақ. * '''Жем жеуге үйрету''' Құс алғашында жемге өздігінен ұмтылмайды. Сондықтан бір жапырақ етке [[қант]] бүркіп, аузына салып жібрген абзал. Сөйтіп қолдан жем жеуге үйреткен соң, алыста тұрып шақырып, құсты өздігінен келіп жем жеуге баулиды. Оған үйренген шақта ат үстінде тұрып жем көрсетіп, шақырып, қолына келіп қонуды үйретеді. Мұның бәрі құстың атқа да, адамға да үйірек болуына әрі шынығуына бірден-бір себеп. * '''Шырғаға тарту''' Баулу кездерінде құстың аяғында байланған ұзын жеңіл [[шыжым]] жіптің болғаны абзал. Бұлайша баулуды шырғаға тарту деп атайды. Ерінбей-жалықпай шырғаға көп тартылған құстың қанат, құйрығы берік болып жетіледі. * '''Далабайға түсіру''' Далабайға түсіру деп тұлып етіп сойылған аң терісінің (''көбінесе, түлкі терісі)'' үстінен жем алғызуды айтады. Жемді аң терісінің кез келген жеріне қоя салмай бас жағына тығыздап тығып, екі көзінен болар болмас қызартып көрсетіп қою керек. Сосын тұлыпқа ұзын жіп байлап сүйретеді де, құсқа оны ат үстінде ұстап тұрып көрсетеді. Егер құс томағасын сыпырғанда далабай тұлыпқа талпынып, лап қойса әрі қарай сүйретпей тастай салу керек. Сол жерде далабайдағы қант бүркілген тәтті етті бір-екі рет шоқытқан жөн. Мұнан соң құсты қолға алып томағасын кигізеді де, атқа мініп сүйретпе далабайды тағы да көрсетеді. Осылайша қайталай берудің еш зияны жоқ. * '''Құстың аңға түсу тәсілдері''' ** Шаншыла түсу. Бұл тәсілде құс бірде болмаса бірде соғылып, мерт болуы мүмкін. ** Сыпыра түсу. Сыпыра түскен құс екпінін баса алмай тегеурінін (''жембасар үш саусағына қарсы орналасқан артқы жалғыз саусақ'') алдырып алады. ** Іліп түсу. Іліп түсуге қалыптастыру үшін сүйретіп келе жатқан далабайға құс аяғы тиісімен тастай салу керек. Құсты аңға салмас бұрын аяғы өреленіп, ауызы тұмылдырықталған тірі [[түлкі]]ге түсіріп көрудің де пайдасы мол. Мұны құсбегілер "тірілету" деп атайды. Тірі түлкіге қаймықпай түскен құстың аң аулауға үйренгені. <br /> Құсты бұлайша баулу әдістерінің қай-қайсысына кіріскенде де, тіпті аңға саларда да қолдағы құсты аш ұстаған жөн. == Құсты қызылға отырғызу немесе түлету == Құсбегілер қолындағы құсын аңға салуға мамыр, маусым айларынан бастап баптайды. Алдымен қансоқты, қызыл сияқты маңызды жем беріп, түлету үшін семіртеді. Бұл кезді қызылға отырғызу немесе түлету деп атайды. Құс түлегі бапты болса, аз күнде-ақ бой жүні сүзіліп, салаланып сала береді. Ал түлек бапсыз болса, жемі қуатсыз немесе маңызсыз болса құстың бой жүні жымдаспай қобырап, қауырсындары бунақталып дұрыс жетілмейді. Қазақ құсбегілерінің қолындағы құсты тиісті бап, күйіне қарай ашықтыруы, қоялатуы (құстыру), шаятыны (ішін жүргізу) болады. * Қоялату үшін бармақтай ақ киізді әбден жуып тазартып, майға орап қылғыттырып жіберсе аздан соң құсып, ішіндегі бар қоясы құсықпен бірге түседі. * Ішін шайып ашықтыру үшін тырна жілігінен жасалған түтіктен бір-екі рет қызыл шай жұтқызады. == "Қайыру" == Қайыру - құсты әр кезде әр түрлі бапта ұстау үшін оған берілетін жеміне байланысты. Құсбегі қолындағы бүркітін қайырып, қалаған бір бабына келтіру үшін бірнеше жем түрлері беріледі: * Қансоқта - өлген аңның немесе малдың туралмаған, қаны сорғалаған кесек еті. * Қызыл - құстың қылғып қақшуына оңтайланып туралған қызыл ет. Мұның да қан сөлі өзінде болады. * Тартпа - малдың немесе аңның желкесі, толарсағы, шандары сияқты құнарлы аз сіңірлі жерлері. * Сарбөртпе - туралған соң суға екі-үш рет шайып, сығып, біршама қан-сөлінен арылтқан ет. * Ақжем - майдалап турап, суға салып қойып, әбден сығымдап, бар маңызынан айырған ет. * Тоят - құс өзі алған аңның етін жұлып жеуі. * Үрген өкпе немесе боз өкпе - сойылған малдың немесе аңның өкпесіне пышақ тигізбей кеңірдегімен қоса алып үріп қояды. Сонда өкпе маңызынан айрылып, құсты белгілі күйге түсіретін жем болып шығады<ref>Шаңырақ (Бас редактор Р.Н.Нұрғалиев). Алматы -1991. ISBN 5-89800-035-6 (1-й з-д)</ref>. == Құс баптауға қажетті мүліктер == {{main|Саятшы жабдықтары}}{{main|Бүркіт}} == Баптаған қырандарды сынау == {{main|Салбурын}} == Қазақстандағы құсбегілік == Құсбегілік өнер соңғы 10 — 15 жылдың ішінде Қазақстанда қайта жандана бастады. * 1998 жылдан бастап құсбегілердің басын қосып, баптаған қырандарын сынға салатын "Салбурын” мерекесі дәстүрлі түрде жыл сайын өткізіліп келеді. * [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті|Қарағанды мемлекеттік университетінің]] жанынан арнайы құсбегілер мектебі ашылды. * [[Алматы облысы]] [[Еңбекшіқазақ ауданы]]на қарасты [[Нұра|Нұра ауылындағы]] Жалайыр Шора атындағы құсбегілер мектебі жанынан Республикалық құсбегілер [[мұражай]]ы ашылған. == Дереккөздер == <references/> == Дереккөздер== <references/> [[Санат:Аңшылық]] [[Санат:Құсбегілік]] dkva5ilbp29p9kmhexk8ew29eqohz0l 0 30052 3600251 2334008 2026-05-05T12:53:08Z Таттибаева Гулжас 179345 3600251 wikitext text/x-wiki '''Лицензия''' ({{lang-la|licentia}} — рұқсат, құқық), рұқсатнама – [[экспорт]]ты‚ [[импорт]]ты және [[валюта қозғалысы]]н бақылау мақсатымен [[Экспорт пен импорт салығы|экспорт-импорт операцияларын]] жүзеге асыруға мемлекет беретін рұқсат. # Мемлекеттік органдар әлдебір саладағы қызметпен айналысу құқығын беретін рұқсат.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің [[Экономика Институты|Экономика институты]], «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> # Мемлекеттік органдардың сыртқы [[экономикалық қызмет]]ті жүзеге асыруға беретін рұқсаты. Жеке тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша белгілі бір мерзімде қолданылатын экспорттық-импорттық операцияларға бақылау орнату нысанының бірі.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9 </ref> # Жеке адамдар немесе ұйымдарға патентпен, техникалық біліммен, тәжірибе, өндірістік құпия, сауда маркасымен қорғалған өнертапқыштықты пайдалануға рұқсат беретін құжат.<ref>Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6</ref> == Лицензия нысаны == '''Лицензия нысаны''' - [[лицензиялық келісім]] бойынша берілетін техниканың немесе технологияның нысаны. ==Лицензиялық жүйе== '''Лицензиялық жүйе''' тауарлардың әкелімі мен әкетілімін ұйымдастыру нысандарының бірі. Мұнда [[импорт]]шы немесе [[экспорт]]шы өзінің тауарларының әкелімі немесе әкетілімі құқығын сатып алу үшін жазбаша рұқсат (лицензия) алуға тиіс, бұл орайда, лицензиялық алым алынатын болса, осы алымды төлейді. ==Лицензиялық келісім== '''Лицензиялық келісім''' лицензияларды, "[[ноу-хау]]ды", [[Тауар белгісі|тауар белгілерін]], т. б. пайдалану құқығын беру туралы келісім; Бұл келісімде [[патенттік лицензия]] беру; бірнеше [[патент]]ті және олармен байланысты "ноу-хауды" кешенді түрде беру көзделуі мүмкін.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006. ISBN 9965-808-78-3</ref> ==Лицензиялық паспорт== '''Лицензиялық паспорт''' - нысанды [[лицензиялық келісім]]шарт бойынша шетелдік сатып алушыға сатудың заңдылығын негіздейтін құжат. Онда лицензия пәніне қатысты техникалық құжаттардың көлемі; ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға қажет шығындар; лицензия нысанына кіретін өнер табыстар мен өнеркәсіп нысандарын патенттеу туралы мәліметтер және т.б. болады. ==Лицензиялық төлемақы== '''Лицензиялық төлемақы''' [[Заңды тұлға|заңды]] немесе [[жеке тұлға]]ның [[меншік иесі]]не немесе бір нәрсені жасаушыға (авторына) осы меншікті коммерциялық мақсатта пайдалану құқығы үшін [[ақы]] төлеуі.<ref>Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Лицензиялар]] [[Санат:Азаматтық құқық]] [[Санат:Әкімшілік құқық]] fykiefovyga33pp1p1m0layv2fbqmjy 3600280 3600251 2026-05-05T13:40:28Z 1nter pares 146705 3600280 wikitext text/x-wiki '''Лицензия''' ({{lang-la|licentia}} — рұқсат, құқық), рұқсатнама – [[экспорт]]ты‚ [[импорт]]ты және [[валюта қозғалысы]]н бақылау мақсатымен [[Экспорт пен импорт салығы|экспорт-импорт операцияларын]] жүзеге асыруға мемлекет беретін рұқсат. # Мемлекеттік органдар әлдебір саладағы қызметпен айналысу құқығын беретін рұқсат.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің [[Экономика Институты|Экономика институты]], «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> # Мемлекеттік органдардың сыртқы [[экономикалық қызмет]]ті жүзеге асыруға беретін рұқсаты. Жеке тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша белгілі бір мерзімде қолданылатын экспорттық-импорттық операцияларға бақылау орнату нысанының бірі.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9 </ref> # Жеке адамдар немесе ұйымдарға патентпен, техникалық біліммен, тәжірибе, өндірістік құпия, сауда маркасымен қорғалған өнертапқыштықты пайдалануға рұқсат беретін құжат.<ref>Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6</ref> == Лицензия нысаны == '''Лицензия нысаны''' - [[лицензиялық келісім]] бойынша берілетін техниканың немесе технологияның нысаны. ==Лицензиялық жүйе== '''Лицензиялық жүйе''' тауарлардың әкелімі мен әкетілімін ұйымдастыру нысандарының бірі. Мұнда [[импорт]]шы немесе [[экспорт]]шы өзінің тауарларының әкелімі немесе әкетілімі құқығын сатып алу үшін жазбаша рұқсат (лицензия) алуға тиіс, бұл орайда, лицензиялық алым алынатын болса, осы алымды төлейді. ==Лицензиялық келісім== '''Лицензиялық келісім''' лицензияларды, "[[ноу-хау]]ды", [[Тауар белгісі|тауар белгілерін]], т. б. пайдалану құқығын беру туралы келісім; Бұл келісімде [[патенттік лицензия]] беру; бірнеше [[патент]]ті және олармен байланысты "ноу-хауды" кешенді түрде беру көзделуі мүмкін.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006. ISBN 9965-808-78-3</ref> ==Лицензиялық паспорт== '''Лицензиялық паспорт''' - нысанды [[лицензиялық келісім]]шарт бойынша шетелдік сатып алушыға сатудың заңдылығын негіздейтін құжат. Онда лицензия пәніне қатысты техникалық құжаттардың көлемі; ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға қажет шығындар; лицензия нысанына кіретін өнер табыстар мен өнеркәсіп нысандарын патенттеу туралы мәліметтер және т.б. болады. ==Лицензиялық төлемақы== '''Лицензиялық төлемақы''' [[Заңды тұлға|заңды]] немесе [[жеке тұлға]]ның [[меншік иесі]]не немесе бір нәрсені жасаушыға (авторына) осы меншікті коммерциялық мақсатта пайдалану құқығы үшін [[ақы]] төлеуі.<ref>Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Лицензиялар]] [[Санат:Азаматтық құқық]] [[Санат:Әкімшілік құқық]] ief78ugoqhsu8hj4uznqw4ogv8zdyut 0 31609 3600446 3533980 2026-05-05T17:51:13Z 1nter pares 146705 3600446 wikitext text/x-wiki [[Сурет:ТОМАҒА.jpg|alt=falconry hood|нобай|sayatshy]] [[Сурет:Toomtom.jpg|нобай|sayatshy]] '''Томаға''' — Қыран құстардың екі көзін саңылаусыз жауып тұратын [[Құсбегілік|құсбегілер]]дің [[Саятшы жабдықтары|Саятшылық кезінде қажетті құрал-жабдықтарының]] негізгілерінің бірі. Жұмсақ қалың былғарыдан тігіледі. Бүркітті баптап-баулу үшін, оның бала-шаға, итке, құсқа, қызылға ұмтыла бермеуі үшін және жақындағанды шап беріп бұру қаупінен сақтану үшін томағалайды. Сондықтан, қолдағы бүркіт өз төңірегіндегі қызылды-жасылдан, өз ортасынан аз да болса бөлектенеді. Құстың Томағасы аңға жіберілген кезде сыпырылады.<ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3 </ref> [[Сурет:Botabas tomaga.jpg|alt=томаға|нобай|sayatshy]] {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Спорт]] [[Санат:Қазақ саяты]] [[Санат:Бүркітшілік]] [[Санат:Бүркітшілік жабдықтары]] [[Санат:Ұлттық құндылық]] [[Санат:Ұлттық спорт]] [[Санат:Саятшылық]] [[Санат:Саят]] [[Санат:Құсбегілік жабдық]] [[Санат:Саятшылық кезінде қажетті құрал-жабдықтары]] [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]] [[Санат:Саят әбзелдері]] fescldi3fksf9sur7a0070o897cqgia 0 37309 3600483 3590535 2026-05-05T19:22:48Z Rasulbek Adil 176232 3600483 wikitext text/x-wiki {{Қарулы қақтығыс |қақтығыс = АҚШ-тағы азамат соғысы |бөлім = |сурет =CivilWarUSAColl.png |сурет атауы = |дата = 1861 жылдың 12 сәуірі — 1865 жылдың 9 мамыры (құрлықтағы соңғы шайқастар — 12, 13 мамыр, теңіздегі соңғы шайқас — 23 маусым) |орын = Американың Конфедеративті Штаттары; 1863 жылы Солтүстіктің аумағы |себеп = Құлиеленуші оңтүстік штаттардың сецессиясы |нәтиже = АҚШ-тың жеңісі; Оңтүстікті қайта құру; Құлдықты жою |өзгерістер = |қарсылас1 = {{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Америка Құрама Штаттары]] |қарсылас2 = {{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Америка Конфедеративті Штаттары]] |қарсылас3 = |қарсылас4 = |командир1 = {{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Авраам Линкольн]] <br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Улисс Грант]]<br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Густав Ваза Фокс]]<br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Уильям Текумсе Шерман]]<br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Уинфилд Скотт]]<br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Джордж Макклеллан]]<br>{{flagicon image|Flag of the United States (1861-1863).svg}} [[Генри Халлек]] |командир2 = {{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Джефферсон Дэвис]]<br>{{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Роберт Эдвард Ли|Роберт Э. Ли]]<br>{{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Пьер Гюстав Тутан де Борегар|Пьер Г.Т. Борегар]]<br>{{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Джозеф Джонстон]]<br>{{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Брэкстон Брэгг]]<br>{{flagicon image|Flag of the Confederate States of America (1861–1863).svg}} [[Альберт Сидни Джонстон]] |командир3 = |командир4 = |күштер1 = 2 129 000 адам<ref name="автоссылка2">[https://www.battlefields.org/learn/articles/civil-war-facts Civil War Facts | American Battlefield Trust<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> |күштер2 = 1 082 000 адам<ref name="автоссылка2" /> |күштер3 = |күштер4 = |шығындар1 = өлтірілгендер - 360 000,<br>хабарсыз кеткендер - 215 000<br>жарақат алғандар - 200<br> 181 200 тұтқын<ref name="автоссылка1">[https://www.nps.gov/civilwar/facts.htm Facts - The Civil War (U.S. National Park Service)<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> |шығындар2 = өлтірілгендер - 260 000,<br>хабарсыз кеткендер - 195 000<br> жарақат алғандар - 137 000<br>436 700 тұтқын<ref name="автоссылка1" /> |шығындар3 = |шығындар4 = |жалпы шығындар = өлтірілгендер - 616 222<ref>Toward a Social History of the American Civil War Exploratory Essays, Cambridge University Press, 1990, page 4.</ref>, хабарсыз кеткендер - 410 000, жарақат алғандар - 420 000, 617 900 тұтқын<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://www.kommersant.ru/doc/379994 Таблица 6. Войны, на которых пропадали без вести американские солдаты.*Топ-10 – Газета Коммерсантъ № 76 (2679) от 30.04.2003<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> <br>бейбіт халық шығыны - 50 мыңнан 130 мыңға дейін.<ref>[https://web.archive.org/web/20070711050249/http://www.cwc.lsu.edu/other/stats/warcost.htm]</ref> |ескерту = }} '''АҚШ азамат соғысы '''(''Солтүстік пен Оңтүстіктің соғысы'', [[Ағылшын тілі|ағылш]]: ''American Civil War'') — [[1861 жыл|1861]]–[[1865 жыл|1865]] жылдары АҚШ-тың солтүстігіндегі құлдыққа қарсы [[Америка Құрама Штаттары]] (құл иеленуші емес 20 штат және солтүстікпен шекаралас құл иеленуші 4 штат) және оңтүстіктегі құл иеленуші [[Америка Конфедеративті Штаттары]] 11 штаттың (Конфедерация) арасындағы соғыс. ==Соғыстың алғышарттары== XIX ғасырдың бірінші жартысында АҚШ территориясында бір біріне ұқсамайтын екі экономикалық аудан қалыптасты: аграрлы Оңтүстік пен өнеркәсіптік Солтүстік. Сол кезеңде қалыптасқан экономикадағы, әлеуметтік құрылымдағы, дәстүр мен саяси құндылықтардағы айырмашылықтар американдық секционализм ретінде белгілі. ==Одақтың ыдырауы== Оңтүстікте құл иеленушіліктің сақталуы АҚШ экономикасының дамуына кедергі жасады. 1860 жылы Солтүстіктің қолдауымен АҚШ-та республикалық партиядан [[Авраам Линкольн|А. Линкольннің]] президенттікке сайлануына байланысты Оңтүстіктіті жақтап келген демократтардың билігі (1829 — 1860) аяқталды. Бұл жағдай Америка Одағының ыдырау қаупін тудырды. 1861 жылдың қарсаңында (1860 жылдың 24 желтоқсаны) Оңтүстік Каролина өзін тәуелсіз деп жариялады. Сол жылдың басында Оңтүстіктің 5 штаты Одақтан шықты: * [[Миссисипи]] (1861 жылдың 9 қаңтары), * [[Флорида]] (1861 жылдың 10 қаңтары), * [[Алабама]] (1861 жылдың 11 қаңтары), * [[Джорджия]] (1861 жылдың 19 қаңтары), * [[Луизиана]] (1861 жылдың 26 қаңтары). 1861 жылдың 4 ақпанында Америка Конфедеративті штаттарының Уақытша Конгрессі ашылды. 6 штат жаңа мемлекеттің құрылуын жариялады (Америка Штаттарының Конфедерациясы). 11 наурызда Конфедерацияның Конституциясы қабылданды (Уақытша Конституция алмастырылды). Жаңа мемлекеттік бірлестіктің президенті болып Миссисипи штатының сенаторы болған [[Джефферсон Дэвис]] сайланды. 1 наурызда [[Техас]] тәуелсіздігін жариялап, келесі күні Конфедерация құрамына енді. Техастан кейін Одақтан шығып, Конфедерацияға қосылған штаттар: * [[Вирджиния]] (тәуелсіздігі — 1861 жылдың 17 сәуірі, Конфедерацияға қосылуы — 1861 жылдың 7 мамыры), * [[Арканзас]] (тәуелсіздігі — 1861 жылдың 6 мамыры, Конфедерацияға қосылуы — 1861 жылдың 18 мамыры), * [[Теннесси]] (тәуелсіздігі — 1861 жылдың 7 мамыры, Конфедерацияға қосылуы — 1861 жылдың 2 шілдесі), * [[Солтүстік Каролина]] (тәуелсіздігі — 1861 жылдың 20 мамыры, Конфедерацияға қосылуы — 1861 жылдың 21 мамыры). [[Сурет:US Secession map 1863 (BlankMap derived).png|thumb|Одақ: көк, сары ([[Құл штат|құл]]);<br /> [[Америка конфедерациялық штаттары]]: қоңыр<br />*ақшыл түстегі аймақтар; Конфедерация жері күмәнді болды]] Ода Америка Одағы бір-біріне өш екі аймаққа бөлінді. ==Соғыс қимылдары== ===1861 жылғы шайқастар=== 1861 жылдың сәуір айында Оңтүстік аймақ Оңтүстік Каролинадағы Федерациялық форт (қамал) — Самтерді басып алды. Солтүстік аймақ бүлікшілерге қарсы соғысқа кірісті. Линкольнның үндеуімен еріктілер жасақтары, жұмысшы полктары құрыла бастады. 1861 жылдың шілде айында Вашингтон қаласына жақын жердегі Булл-Ран жылғасында болған алғашқы ұрыс Оңтүстік армиясының жеңісімен аяқталды. Осы кезде Конфедерация құрамында 11 штат, Одақта — 23 штат болды. Булл-Рандағы жеңілістен кейін Солтүстік өзінің әскери күшін қайта құруға белсене кірісті. Армия Мак-Клемон опасыз генералдар мен офицерлерден тазартылды. [[Сурет:Civil war 1861-1865.jpg|right|thumb|380px| Конфедерация территорияларынан жыл сайын айрылу картасы]] [[Сурет:Broad Street Charleston South Carolina 1865.jpg|thumb|left|[[Чарлстон, Оңтүстік Каролина]], соғыс біткендегі Броуд көшесі]] ====Теңіздегі соғыс қимылдары==== Азамат соғысының басында американдық әскери-теңіз флотының негізгі құрамы федералды үкіметке адалдығын сақтады. Әскери кемелердің басым бөлігі солтүстіктіктердің бақылауындағы базаларда орналасқан еді. Бұл соғыстың бастапқы фазасында оңтүстіктіктердің жағалауын қоршауға мүмкіндік берді. Оңтүстіктіктердің порттары Еуропадан келетін кемелер үшін жабылды. Қоршау өнеркәсібі дамымаған Оңтүстікке қатты әсер етті. Конфедераттардың еуропалық өнеркәсіп тауарларына тәуелділігі байқала бастады. Қоршаудан кейін барлық тауарлар оңтүстікке контрабанда ретінде ғана жетіп отырды. Жағалауды қоршаумен қатар федералды флот жағалаудағы шайқастарға белсене қатысты. 1861 жылдың 3-7 қарашасында коммодор Самуэль Дю Понттың эскадрасы күшейтілген Порт-Рояль бұғасын басып алды. Оңтүстіктіктер жағалауды қорғау мақсатында әскери-теңіз саласында жаңалық болған миналар мен таран кемелерін қолдана бастады. ===1862 жылғы шайқастар=== 1862 жылдың бастапқы айларында генерал Грант басқарған армия батыс Теннесидегі азат етіп, Миссисипидегі Мемфис қаласын алды. 1862 жылы көкек айында адмирал Фаррагут эскадрасы Оңт-тің ірі порты Жаңа Орлеанды басып алды. ====Шенандоа аңғарындағы соғыс қимылдары==== Генерал Макклеллан көктемнен бастап Ричмондқа Вирджиния түбегінен шабуылдау жоспарын дайындай бастады. Натаниель Бэнкстің отряды наурызда Шенандоа аңғарына басып кірді. Аңғардың қорғанысы Томас Джексонның 5-мыңдық отрядына жүктелді. Джексон алғашқы сәтсіздіктерге қарамастан Фримонт отрядын шабуылдап, талқандады. Бір айдың ішінде күш жинақтаған Джексон Бэнксты қайта шабуылдап, оның бір отрядын талқандады (Фронт-Рояль шайқасы). Бэнкс Винчестерге қарай шегіне бастады. Бэнксты қуып жеткен Джексон Винчестер шайқасында жеңіске жетті. Президент Линкольн Джексонды қоршауға үш әскер жөнелтті. Алайда, Джексон оңтүстікке өтіп кетуге үлгерді. 2 маусым күні Джон Фримонт (14 мың адам) пен Джеймс Шилдстың (10 мың адам) әскерлері Порт-Репабликке шегінген Джексонның ізіне түсті. 8 маусымда Ричард Юэлл Фримонттың Кросс-Крейстегі шабуылына тойтарыс берді, ал Джексон Шилдсты Порт-Репаблик түбінде шабуылдап, жеңіске жетті. Федералды әскер солтүстікке оралды. Джексон 18 маусымда Ричмонд қаласына бет алып, генерал Ли әскерімен қосылды. ====Фредериксберг жорығы==== Жылдың аяғы солтүстіктіктер үшін сәтсіз аяқталды. Бернсайдтың Ричмон қаласына жаңа шабуылын 13 желтоқсан күні генерал Ли бастаған әскер тоқтатты. Басымдылыққа ие федералды әскерт ойсырата жеңілді (солтүстіктіктердің адам шығыны конфедераттардың шығынынан екі есе артық болды). Бернсайдтың келесі әрекеті де жеңіліспен аяқталғаннан кейін өз орнынан босатылды. ====Құлдарды азат ету прокламациясы (үндеу қағазы)==== 1862 жылдың мамыр айында Линкольн Гомстед туралы (жер үлесі) заңды бекітті. Заң бойынша әр адамға 160 акр жер тегін берілетін болды. Армиядағы фермерлер мен жұмысшылар үшін бұл заң өте қолайлы еді. Маңызды шара ретінде құлдықтан босату туралы үндеу жарияланды. Оңтүстіктен солтүстік аудандарға зәңилер (негрлер) топ-тобымен қашып келе бастады. Олардың Одақтық армияда болуына рұқсат етілді. Гомстед Заңы мен құлдарды босату құл иеленушілікке қарсы соққы болды. ===1863 жылғы шайқастар=== 1863 жылдың алғашқы жорықтағы федералды әскер үшін сәтсіз басталды. 1863 жылдың қаңтарында федералды әскердің қолбасшысы ретінде Джозеф Хукер тағайындалды. Ол Ричмонд бағытындағы соғыс қимылдарын қайта бастады. Мамыр айының басында Чанселорсвиллдегі шайқас кезінде 130-мыңдық федералды әскер генерал Ли бастаған 60-мыңдық әскерден жеңіліс тапты. Солтүстіктіктер 17 275, ал оңтүстіктіктер 12 821 адамнан айырылды. Шайқаста Конфедерацияның ең үздік қолбасшыларының бірі Т.Дж.Джексон ауыр жараланып, мерт болды. ====Геттисберг жорығы==== 1863 жылы жаз айында Азамат соғысының екінші табысты кезеңі басталды. Солтүстіктің әскерін басқарған генерал Мид 1863 жылы шілде айында Пенсильваниядағы Геттисберг түбінде үш күнге созылған ірі шайқаста генерал Ли басқарған Оңтүстік армиясын ойсырата жеңді. Дәл осы кезде генерал Гранттың жауынгерлері Миссисипи бойындағы Биксберг қаласын алды. Бүкіл Миссисипи жағалуы Солтүстіктің қолына көшті. Оңтүстіктің күші әлсірей бастады. [[Сурет:Grand Army of the Republic by Swatjester.jpg|thumb|Соғыстан кейін қойылған [[Республика Гранд Армиясы]]на арнайы ескеркіш.]] Тылда да наразылық күшейді. Жүз мыңдаған зәңгілер Солт. армиясына, флотына өз еріктерімен келіп қосылды. ====Теннесидегі шайқас==== 1862 жылдың аяғында федералды Кумберленд әскерінің басшысы болып генерал Уильям Роузкранс тағайындалды. Ол желтоқсан айында Тенессилік Брэггтің әскерін шабуылдап, оны оңтүстікке (Туллахома айналасындағы бекіністер) шегінуге мәжбүрледі. 1863 жылдың маусым-шілде айларында орын алған Туллахома жорығынан кейін Брэгг Чаттанугаға шегінді. Брэгг әскері 7 қыркүйекте Чаттануганы тастап кетті. Чаттануганы басып алғаннан кейінгі Роузкранстың қимылдары жеңіліске әкеле жаздады (19-20 қыркүйектегі шайқаста федералды әскер үлкен шығынға ұшырады). Брэгг Чаттануганы қоршауға алды. 23-25 қарашада генерал Улисс Грант әскері қаланы қоршаудан шығарып, конфедераттардың әскерін талқандады. Чаттанугадағы шайқаста солтүстіктер алғаш рет тікенекті сымды қолданған. ===1864 жылғы шайқастар=== 1864 жылы соғыс барысындағы шешуші бетбұрыстар орын алды. Генерал Шерманның әскері 1864 жылдың көктемінде Оңтүстіктің маңызды тірегі саналатын Джорджия штатын, қыркүйек айында соғыс өнеркәсібі орталығы Атлантаны, желтоқсанда Атлант мұхитындағы ірі порт Саваннаны басып алды. ====Ред-Ривер жорығы==== 1864 жылдың алғашқы жорығы 10 наурызда басталған Ред-Ривер болды. Генерал Бэнкстың мақсаты Техасты Конфедерациядан кесіп тастау болды. Алайда, 8 сәуір күні Мансфилд шайқасындағы жеңілістен кейін Бэнкс әскері кейін шегінді. Оның Плезант-Хилл шайқасындағы жеңісі жорық барысындағы сәтсіздіктерден құтқара алмады. Жорықтың сәтсіз аяқталуы соғыс барысына әсер етпегенімен, көктемдегі федералды әскердің Мобил портын басып алуына кедергі болды. ====Атланта жорығы==== Шығыстағы Оверленд жорығымен қатар батыста "Атланта үшін шайқас" басталды. Генерал Шерманның әскері Чаттануга шайқасынан кейінгі Теннеси әскерінің әлсіздігін пайдалана отырып, Алтантаға бет алды. Генерал Шерманның 27 маусымдағы фронталды шабуылы үлкен шығындарға алып келді. Конфедераттар Кенессо тау бөктерінде жеңіске жеткенімен, шайқас Шерманның тактикалық жеңілісімен аяқтылды. 4 айлық шабуылдың нәтижесінде 2 қыркүйек күні федералды әскер Атлантаға басып кірді. Генерал Худ Шерман әскерінің тылына жасаған алаңдату қимылдары нәтиже берген жоқ. 15 қараша күні генерал Шерман қарсыластардың ізіне түсуді тоқтатып, Саваннаяға бет алды (Шерманның әйгілі "теңіз жорығы"). Саванна 1864 жылдың 22 желтоқсанында біржолата құлады. Федералды әскердің жетістіктері 1864 жылғы президент сайлауына әсер етті. Одақты қалпына келтіру және құлдықты жоюға уәде берген Линкольн екінші мерзімге сайланды. ===1865 жылғы шайқастар=== ===="Шерманның теңізге жорығы"==== 1864 жылдың 15 қарашасында Шерман Атлантадан Саваннаға бет алды. Майдан шебінің созылуы азық-түлікпен қамтамасыз ету проблемасын тудырды. Шерман азық-түлікті жол бойында кездескен тұрғындардан тартып алуға бұйрық берді. 1864 жылдың 21 желтоқсанында Шерман Саваннаны басып алды. 1865 жылдың 3 сәуірінде генерал Грант пен Шерманның біріккен күші Конфедерация астанасы Ричмондты алды. Генерал Ли 9 сәуір күні тізе бүкті. ====Теңіздегі соғыс қимылдары==== 1865 жылдың басына қарай теңіздегі соғыс қимылдар аяқталды. Конфедерацияның 1864 жылғы сәнді-салтанатты тауарларды импорттауға тыйым салуы кері әсер етті (оңтүстіктің аумағында тауарларды спекуляциялық бағамен сату тиімсіз бола бастады).<ref>[https://stud.kz/referat/show/98262 1861-1865 жылдардағы АҚШ Азамат соғысының тарихи маңызы]</ref> ====Соңыстың аяқталуы==== Конфедерация әскерінің капитуляциясы маусымның аяғына дейін жалғасты. Генерал Стэнд Уэйти бастаған үндіс бөлімшесі 23 маусым күні тізе бүкті. 1861 — 65 жылдардағы АҚШ-та болған азамат соғысы Америка халқының өміріне үлкен өзгеріс әкелді. Оңт-те құлдықтың жойылуы АҚШ-та капиталистік қатынастардың дамуына зор мүмкіндіктер тудырды.<ref>Әдеб.: И в а н о в Р.Ф., Гражданская война в АҚШ, М., 1960; Новая история (первый период). Под редакцией Е.Е.Юровской и др., М., 1983.</ref> ==Статистика== {| class="standard" style="text-align:right" |-align="center" !rowspan="2"| '''Соғысушы жақтар''' !rowspan="2"|'''Халық саны (1861 жыл)''' || rowspan="2" | '''Әскерге алынғандар''' || rowspan="2" | '''Өлтірілді''' || rowspan="2" | '''Жарақат алғандар''' !colspan="3"| '''Қайтыс болды''' |-align="center" ! '''Жарақаттардан''' || '''Аурулардан''' || '''Басқасы''' |- |align="left"| Америка Құрама Штаттары || 22 339 968 || 2 803 300<ref>Оның ішінде 2 667 000 жауынгер шайқастарға қатысты.</ref> || 67 058 || 275 175 || 43 012 || 194 368 || 54 682<ref>Оның ішінде 24 869 жауынгер түрме мен тұтқында қайтыс болды, 24 872 жауынгер өзін өзі мерт қылды немесе өлтірілді.</ref>''' |- |align="left"| Американың Конфедеративті Штаттары || 9 103 332<ref>40 % — [[афроамерикандықтар]].</ref>|| 1 064 200 || 67 000 || 137 000 || 27 000 || 59 000 || 105 000 |- |align="left"| Барлығы || 31 443 300 || 3 867 500 || 134 058 || 412 175 || 70 012 || 253 368 || 163 796 |} ==Соғыстың қорытындылары== * АҚШ Конституциясының 13-ші түзетуіне сәйкес құлиеленушілікке тыйым салынды (1865 жылдың 18 желтоқсанында күшіне енді). * Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының дамуы жағдай жасала бастады. Бұл проблемалардың бір бөлігі Оңтүстікті қайта құру барысында шешімін тапты. * Солтүстіктіктердің адам шығыны 360 мың (жарақат алғандар 275 мың), ал оңтүстіктіктердің шығыны 258 мың адамды құрады. * Азамат соғысы АҚШ тарихындағы ең қантөгісті соғыс ретінде белгілі (АҚШ-тың Екінші жүниежүзілік соғыс кезіндегі адам шығыны 200 мыңнан кем болды). * АҚШ үкіметінің соғыс шығындары 3,5 млрд долларды құрады. Азамат соғысы әскери өнер мен соғыс техникасының дамуына әсер етті. * Азамат соғысына қатысқан соңғы жауынгер Альберт Генри Вулсон (Одақ әскері) 1956 жылы 106 жасында қайтыс болды. * Заң бойынша қара нәсілді американдықтар бостандыққа қол жеткізді, Алайда олардың материалдық жағдайы төмен деңгейде қала берді. Азамат соғысының аяқталуы АҚШ-тағы сеграгацияның басталуына алып келді. ==Әдебиет== * ''Бурин С. Н.'' На полях сражений гражданской войны в США. — М.: Наука, 1988. — 176 с. — (Страны и народы). * ''Куропятник Г. П.'' Вторая американская революция. — М., 1961. * ''Иванов Р. Ф.'' Авраам Линкольн и Гражданская война в США. — М., 1964. * ''Foote S.'' The Civil War: A Narrative. — New York, 1958—1974. — Т. 1—3. * ''Boatner M. M.'' The Civil War Dictionary. — New York, 1959. * ''Nevins A.'' The War for the Union. — New York, 1959—1971. — Т. 1—4. * ''Long E. B.'' Civil War Day by Day: An Almanac 1861—1865. — Garden City, 1971. * ''Davies W. C.'' The Imperial Union: 1861—1865. — Garden City, 1982—1986. — Т. 1—3. * ''McPherson G. M.'' Battle Cry of Freedom. The Civil War Era. — New York, 1988. * ''Урланис Б. Ц.'' Войны и народонаселение Европы. — М., 1960. * ''Маль К. М.'' Гражданская война в США 1861—1865. — М.: АСТ; Минск: Харвест, 2002. — 502 с. — ISBN 5-170-01875-4. * ''Алан Гринспен, Адриан Вулдридж.'' Капитализм в Америке. История = Capitalism in America: A History . — М.: Альпина Паблишер, 2020. — ISBN 978-5-9614-2356-3. == Дереккөздер == <references/> [[Санат:АҚШ тарихы]] [[Санат:Азамат соғыстары]] 9p03ftfpef393iuj5kstb9dq95pi9sa 0 40252 3600574 3507982 2026-05-06T05:21:00Z ~2026-27275-60 180876 3600574 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Кенжебай Мәденов |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 19.02.1925 |туған жері = [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қазақ АКСР]] |қайтыс болған күні = 26.12.1974 |қайтыс болған жері = [[Атырау]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |лақап аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = Жаяу әскер |басқарды = |әскери бөлімі = 266-шы атқыштар дивизиясы |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл Ту ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |Commons = }} '''Кенжебай Мәденов''' (19 ақпан 1925 жыл, [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]] — 26 желтоқсан 1974 жылы) — [[Ұлы Отан соғысы]] барысында «Берлин» операциясына қатысқан, фашизмнің ұясы, [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]тан кейінгі ордасы [[Берлин Ратушасы|Ратушаға]] бірінші болып өз взводын бастап кіріп, оны жаудан тазартудағы ерен ерлігімен ел есінде қалған қас батыр. Ол жөнінде қолбасшы [[Георгий Константинович Жуков|Г.К. Жуковтың]], әскери тарихшы П.Беланның, орыс жазушылары М.Мержановтың, Ф.Боковтың, неміс жазушылары К.Похе мен Г.Олиганның, қазақ жазушысы Ғ.Слановтың шығармаларында айтылған. Екі [[Қызыл жұлдыз ордені]]мен, көптеген медальдармен марапатталған. 2026 жылғы 5 мамырда Ұлы Отан соғысында көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Ұлы Отан соғысына қатысушы Кенжебай Мәденұлы Мәденовке (марқұм) «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі – Алтын жұлдыз бен «Отан» ордені тапсырылды. == Соғысқа дейінгі өмірі == 1942 жылы Орал облысының Қаратөбе кентінде Заготживсырья кеңсесіне бухгалтер ретінде жұмысқа орнаған. == Қызыл әскердегі өмірі == 1943 жылдың қаңтарында [[Қызыл Армия]]ға шақырылды. 1943 жылдың қарашасынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін пулеметшілер бөлімінің командирі ретінде шепте, кейінірек офицерлер курстарын бітіріп атқыштар бөлімінің командирі ретінде үшінші Украина және бірінші Беларусь шептерінде соғысқан. Екі рет жарақатталған. Әскери іс-әрекеттер барысында өзін ержүрек әрі батыл командир ретінде көрсеткен. 1944 — 1945 жылдары Мәденов [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатысты. [[Берлин операциасы]]нда және Одер өзенінің сол жағалауындағы плацдармды кеңейту және нығайту үшін жүрген ұрыстарда атқыштар бөлімінің командирі ретінде ерекше танылған. 29 сәуірде Мәденовтың взводы бірінші болып немістердің [[Рейхстаг]]тан кейінгі негізгі ұясы Ратуша үйіне басып кірді. Г. К. Жуковтың «Естеліктер мен ойтолғаулар» шығармасында (орысша «Воспоминания и размышления») Маденов басқарған бөлімнің Берлин ратушасын шабуылдап жаулап алғаны былай суреттелген: «Ұрыста танктер мен ауыр техникалық қарулар қолданылған. Берлин ратушасының қақпасы бірнеше рет атқаннан кейін қирады да, артынша лейтенант Маденов ратушаға басып кірді. Н. П. Кондрашев және К. В. Коротченко сияқты басқада қаһармандар лейтенантпен бірге күресті. Олар кіреберісті қол гранаталары арқылы атқылады, әрбір бөлме үшін күресті.» == Марапаттары == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері үшін бірнеше ордендермен марапатталған: * Екі рет «Қызыл жұлдыз» * Ұлы Отан Соғысының 2 дәрежелі ордені * Бірнеше медальдар == Соғыстан кейінгі жылдар == 1946 жылдан бастап Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінде жұмыс атқарады. 26 жыл ішінде оперативті-ізденіс жұмыстарының қызметкерінен Гурьев облысының Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басқармасының төрағасына дейін көтерілген. Қызметте жүргенімен қатар Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетінде оқып жүріп, оқуын сәтті аяқтаған. Жастармен Ұлы Отан Соғысының батыры және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің қызметкері ретінде жинаған өмірлік тәжірибесімен бөлісті, басқарманың қоғамдық өміріне белсенді қатысқан. Қызметтегі жағымды жетістіктері үшін Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басшылығы тарапынан көптеген мадақтамаларға ие болған. Жеңістің 30 жылдығына жетпей, соғыс барсында алған ауыржарақаттарының әсерінен 1974 жылы 26 желтоқсанда қайтыс болған. == Ұрпағы == Ол отбасылық адам болған. Жұбайы Ғазизамен бірге өмірге үш бала әкелген. Қазір Ғазиза өзінің тұғғышы Махамбетпен бірге Атырау қаласында өмір сүріп жатыр. == Естеліктері == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетіндегі белсенді қызметі үшін Атырау облысында Кенжебай Маденовке мемориалды тақта орнатылған. Кенжебай Маденовтың естелігі үшін жыл сайын Атырау облысында спорт жарыстары өткізіледі. == Дереккөздер == * [http://knb.gov.kz/ru/article/kenzebai-madenov Биография]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq Майдангер Мәденов немесе маршал мақтаған қазақ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706113054/https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq |date=2020-07-06 }} — Жас Алаш, 19.06.2020 [[Санат:1925 жылы туғандар]] [[Санат:1974 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] j1m2fx61elhxfci39nz12kv1vymf92q 3600576 3600574 2026-05-06T05:23:15Z ~2026-27275-60 180876 3600576 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Кенжебай Мәденов |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 19.02.1925 |туған жері = [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қазақ АКСР]] |қайтыс болған күні = 26.12.1974 |қайтыс болған жері = [[Атырау]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |лақап аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = Жаяу әскер |басқарды = |әскери бөлімі = 266-шы атқыштар дивизиясы |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл Ту ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |Commons = }} '''Кенжебай Мәденов''' (19 ақпан 1925 жыл, [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]] — 26 желтоқсан 1974 жылы) — [[Ұлы Отан соғысы]] барысында «Берлин» операциясына қатысқан, фашизмнің ұясы, [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]тан кейінгі ордасы [[Берлин Ратушасы|Ратушаға]] бірінші болып өз взводын бастап кіріп, оны жаудан тазартудағы ерен ерлігімен ел есінде қалған қас батыр. Ол жөнінде қолбасшы [[Георгий Константинович Жуков|Г.К. Жуковтың]], әскери тарихшы П.Беланның, орыс жазушылары М.Мержановтың, Ф.Боковтың, неміс жазушылары К.Похе мен Г.Олиганның, қазақ жазушысы Ғ.Слановтың шығармаларында айтылған. Екі [[Қызыл жұлдыз ордені]]мен, көптеген медальдармен марапатталған. 2026 жылғы 5 мамырда Ұлы Отан соғысында көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Ұлы Отан соғысына қатысушы Кенжебай Мәденұлы Мәденовке (марқұм) «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі – Алтын жұлдыз бен «Отан» ордені тапсырылды. == Соғысқа дейінгі өмірі == 1942 жылы Орал облысының Қаратөбе кентінде Заготживсырья кеңсесіне бухгалтер ретінде жұмысқа орнаған. == Қызыл әскердегі өмірі == 1943 жылдың қаңтарында [[Қызыл Армия]]ға шақырылды. 1943 жылдың қарашасынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін пулеметшілер бөлімінің командирі ретінде шепте, кейінірек офицерлер курстарын бітіріп атқыштар бөлімінің командирі ретінде үшінші Украина және бірінші Беларусь шептерінде соғысқан. Екі рет жарақатталған. Әскери іс-әрекеттер барысында өзін ержүрек әрі батыл командир ретінде көрсеткен. 1944 — 1945 жылдары Мәденов [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатысты. [[Берлин операциасы]]нда және Одер өзенінің сол жағалауындағы плацдармды кеңейту және нығайту үшін жүрген ұрыстарда атқыштар бөлімінің командирі ретінде ерекше танылған. 29 сәуірде Мәденовтың взводы бірінші болып немістердің [[Рейхстаг]]тан кейінгі негізгі ұясы Ратуша үйіне басып кірді. Г. К. Жуковтың «Естеліктер мен ойтолғаулар» шығармасында (орысша «Воспоминания и размышления») Маденов басқарған бөлімнің Берлин ратушасын шабуылдап жаулап алғаны былай суреттелген: «Ұрыста танктер мен ауыр техникалық қарулар қолданылған. Берлин ратушасының қақпасы бірнеше рет атқаннан кейін қирады да, артынша лейтенант Маденов ратушаға басып кірді. Н. П. Кондрашев және К. В. Коротченко сияқты басқада қаһармандар лейтенантпен бірге күресті. Олар кіреберісті қол гранаталары арқылы атқылады, әрбір бөлме үшін күресті.» == Марапаттары == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері үшін бірнеше ордендермен марапатталған: * Екі рет «Қызыл жұлдыз» * Ұлы Отан Соғысының 2 дәрежелі ордені * Бірнеше медальдар * «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі – Алтын жұлдыз бен «Отан» ордені (марқұм) == Соғыстан кейінгі жылдар == 1946 жылдан бастап Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінде жұмыс атқарады. 26 жыл ішінде оперативті-ізденіс жұмыстарының қызметкерінен Гурьев облысының Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басқармасының төрағасына дейін көтерілген. Қызметте жүргенімен қатар Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетінде оқып жүріп, оқуын сәтті аяқтаған. Жастармен Ұлы Отан Соғысының батыры және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің қызметкері ретінде жинаған өмірлік тәжірибесімен бөлісті, басқарманың қоғамдық өміріне белсенді қатысқан. Қызметтегі жағымды жетістіктері үшін Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басшылығы тарапынан көптеген мадақтамаларға ие болған. Жеңістің 30 жылдығына жетпей, соғыс барсында алған ауыржарақаттарының әсерінен 1974 жылы 26 желтоқсанда қайтыс болған. == Ұрпағы == Ол отбасылық адам болған. Жұбайы Ғазизамен бірге өмірге үш бала әкелген. Қазір Ғазиза өзінің тұғғышы Махамбетпен бірге Атырау қаласында өмір сүріп жатыр. == Естеліктері == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетіндегі белсенді қызметі үшін Атырау облысында Кенжебай Маденовке мемориалды тақта орнатылған. Кенжебай Маденовтың естелігі үшін жыл сайын Атырау облысында спорт жарыстары өткізіледі. == Дереккөздер == * [http://knb.gov.kz/ru/article/kenzebai-madenov Биография]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq Майдангер Мәденов немесе маршал мақтаған қазақ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706113054/https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq |date=2020-07-06 }} — Жас Алаш, 19.06.2020 [[Санат:1925 жылы туғандар]] [[Санат:1974 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] 5hnxoszoil30idwd23dntbfw14xr9tt 3600577 3600576 2026-05-06T05:23:41Z ~2026-27275-60 180876 3600577 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Кенжебай Мәденов |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 19.02.1925 |туған жері = [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қазақ АКСР]] |қайтыс болған күні = 26.12.1974 |қайтыс болған жері = [[Атырау]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |лақап аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = Жаяу әскер |басқарды = |әскери бөлімі = 266-шы атқыштар дивизиясы |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл жұлдыз ордені}} {{Қызыл Ту ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |Commons = }} '''Кенжебай Мәденов''' (19 ақпан 1925 жыл, [[Ақтай-Сай]], [[БҚО]] — 26 желтоқсан 1974 жылы) — [[Ұлы Отан соғысы]] барысында «Берлин» операциясына қатысқан, фашизмнің ұясы, [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]тан кейінгі ордасы [[Берлин Ратушасы|Ратушаға]] бірінші болып өз взводын бастап кіріп, оны жаудан тазартудағы ерен ерлігімен ел есінде қалған қас батыр. Ол жөнінде қолбасшы [[Георгий Константинович Жуков|Г.К. Жуковтың]], әскери тарихшы П.Беланның, орыс жазушылары М.Мержановтың, Ф.Боковтың, неміс жазушылары К.Похе мен Г.Олиганның, қазақ жазушысы Ғ.Слановтың шығармаларында айтылған. Екі [[Қызыл жұлдыз ордені]]мен, көптеген медальдармен марапатталған. 2026 жылғы 5 мамырда Ұлы Отан соғысында көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Ұлы Отан соғысына қатысушы Кенжебай Мәденұлы Мәденовке (марқұм) «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі – Алтын жұлдыз бен «Отан» ордені тапсырылды. == Соғысқа дейінгі өмірі == 1942 жылы Орал облысының Қаратөбе кентінде Заготживсырья кеңсесіне бухгалтер ретінде жұмысқа орнаған. == Қызыл әскердегі өмірі == 1943 жылдың қаңтарында [[Қызыл Армия]]ға шақырылды. 1943 жылдың қарашасынан 1945 жылдың 9 мамырына дейін пулеметшілер бөлімінің командирі ретінде шепте, кейінірек офицерлер курстарын бітіріп атқыштар бөлімінің командирі ретінде үшінші Украина және бірінші Беларусь шептерінде соғысқан. Екі рет жарақатталған. Әскери іс-әрекеттер барысында өзін ержүрек әрі батыл командир ретінде көрсеткен. 1944 — 1945 жылдары Мәденов [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатысты. [[Берлин операциасы]]нда және Одер өзенінің сол жағалауындағы плацдармды кеңейту және нығайту үшін жүрген ұрыстарда атқыштар бөлімінің командирі ретінде ерекше танылған. 29 сәуірде Мәденовтың взводы бірінші болып немістердің [[Рейхстаг]]тан кейінгі негізгі ұясы Ратуша үйіне басып кірді. Г. К. Жуковтың «Естеліктер мен ойтолғаулар» шығармасында (орысша «Воспоминания и размышления») Маденов басқарған бөлімнің Берлин ратушасын шабуылдап жаулап алғаны былай суреттелген: «Ұрыста танктер мен ауыр техникалық қарулар қолданылған. Берлин ратушасының қақпасы бірнеше рет атқаннан кейін қирады да, артынша лейтенант Маденов ратушаға басып кірді. Н. П. Кондрашев және К. В. Коротченко сияқты басқада қаһармандар лейтенантпен бірге күресті. Олар кіреберісті қол гранаталары арқылы атқылады, әрбір бөлме үшін күресті.» == Марапаттары == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері үшін бірнеше ордендермен марапатталған: * Екі рет «Қызыл жұлдыз» * Ұлы Отан Соғысының 2 дәрежелі ордені * Бірнеше медальдар * «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі – Алтын жұлдыз бен «Отан» ордені (марқұм) (05.05.2026) == Соғыстан кейінгі жылдар == 1946 жылдан бастап Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінде жұмыс атқарады. 26 жыл ішінде оперативті-ізденіс жұмыстарының қызметкерінен Гурьев облысының Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басқармасының төрағасына дейін көтерілген. Қызметте жүргенімен қатар Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетінде оқып жүріп, оқуын сәтті аяқтаған. Жастармен Ұлы Отан Соғысының батыры және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің қызметкері ретінде жинаған өмірлік тәжірибесімен бөлісті, басқарманың қоғамдық өміріне белсенді қатысқан. Қызметтегі жағымды жетістіктері үшін Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің басшылығы тарапынан көптеген мадақтамаларға ие болған. Жеңістің 30 жылдығына жетпей, соғыс барсында алған ауыржарақаттарының әсерінен 1974 жылы 26 желтоқсанда қайтыс болған. == Ұрпағы == Ол отбасылық адам болған. Жұбайы Ғазизамен бірге өмірге үш бала әкелген. Қазір Ғазиза өзінің тұғғышы Махамбетпен бірге Атырау қаласында өмір сүріп жатыр. == Естеліктері == Ұлы Отан Соғысындағы ерліктері және Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетіндегі белсенді қызметі үшін Атырау облысында Кенжебай Маденовке мемориалды тақта орнатылған. Кенжебай Маденовтың естелігі үшін жыл сайын Атырау облысында спорт жарыстары өткізіледі. == Дереккөздер == * [http://knb.gov.kz/ru/article/kenzebai-madenov Биография]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq Майдангер Мәденов немесе маршал мақтаған қазақ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706113054/https://zhasalash.kz/article/10428-maydanger-madenov-nemese-marshal-maqtaghan-qazaq |date=2020-07-06 }} — Жас Алаш, 19.06.2020 [[Санат:1925 жылы туғандар]] [[Санат:1974 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] 2njgno3wlr3o9iw6l8wwk8txhiaznog 0 41207 3600668 3596124 2026-05-06T10:33:30Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600668 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш қойылып, салтанатты түрде ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасвғыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. Бүркіт-Төбе жерінде Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] 8vpu7aroo6iy5mkedg5jaoj2vihkr57 3600669 3600668 2026-05-06T10:34:04Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600669 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш қойылып, салтанатты түрде ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасығыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. Бүркіт-Төбе жерінде Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] 6mpg5j24tgk3u4o7joo5vz1e3itavko 3600670 3600669 2026-05-06T10:34:22Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600670 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш қойылып, салтанатты түрде ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасығыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. Бүркіт-Төбе алаңында Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] 1520tvg3yzjp38734ts8jaxpeiyiy97 3600675 3600670 2026-05-06T10:41:04Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600675 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш күрделі жөндеуден өтіп, қайтадан ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасығыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. Бүркіт-Төбе алаңында Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] 38qtbizn6aeajlje3oswz431568q5w3 3600676 3600675 2026-05-06T10:41:34Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600676 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш күрделі жөндеуден өтіп, қайтадан ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасығыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. [[Бүркіт-Төбе алаңы]]нда Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] kmbtar9p0jhyuie0y2psmcd8njiyw63 3600677 3600676 2026-05-06T10:42:24Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3600677 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бозанбай |сурет = Бозанбай ауылының таудан өте жақыннан көрінісі (1 нұсқа).jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =49 |lat_min = 31|lat_sec = 57 |lon_deg =82|lon_min = 24|lon_sec =51 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Шығыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан |ауданы = Ұлан ауданы |кестедегі аудан = Ұлан ауданы{{!}}Ұлан |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Бозанбай ауылдық округі{{!}}Бозанбай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = [[1912]] жыл |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары =''Успешное (1928 жылға дейін)''<br>''Никитинка (1998 жылға дейін)'' |статус алуы = |жер аумағы = 3,26 |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}2214 |санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |тығыздығы = 679 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = 070000 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бозанбай''' — (1998 жылға дейін - ''Никитинка'') [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда [[Ұлан ауданы]]ндағы ауыл, [[Бозанбай ауылдық округі]] орталығы. == География == Таулы далалы аймақта орналасқан. Климаты құрғақ, күрт континенттік, жазда орташа температура 18…23 °C, қыста -30…-35 °C. == Экономика == Негізгі экономикалық бағыт – егіншілік пен мал шаруашылығы. Май зауыттары мен наубайханалары бар. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Қасым Қайсенов кенті]]нен оңтүстікке қарай 45 км жерде, [[Қалба жотасы]]ның солтүстік беткейінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2005 !! Әйелдер 2025 !! 2025 2009-ға пайызбен |- ||3924||{{құлдырау}} 2346 ||{{құлдырау}} 2214 ||85,3 ||1135 ||{{өсім}} 1211 ||90,7 ||1211 ||{{өсім}} 1003 ||79,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1912 жыл|1912]] жылы қаланған. [[1928 жыл|1928]] жылдан [[1997 жыл|1997]] жылға дейін "Никитинка" ет-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Май, нан зауыттары жұмыс істейді. [[1964 жыл]]ы Бозанбай ауылының орта мектебі ашылды. 1935-1963, 1966-1997 жылдар аралығында Ұлан ауданының орталығы болды. [[2011 жыл]]ы балабақша орны ауыстырылып, салынды. [[2017 жыл]]ы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш қайта жөндеуден өтіп, ашылды. [[2021 жыл]]дары ауылдың шетінде кішігірім ойын сауық саябағы салынды. [[2024 жыл]]ы ауыл мектебі күрделі жөндеуден өтті. [[2025 жыл]]ы ауылға «ТМ Тепломир» атты бизнес ауылға су құбыр желілерін жасауға кірісті. Және [[Өскемен]]нен Бозанбайға баратын жолаушы тасығыш автобус қамтамасыз етілді. Және осы жылдың қарашасында Бозанбай ауылының [[Ақжартас (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжартас]]қа барар жолында. [[Бүркіт-Төбе алаңы]]нда Шығыс Салбұрұны өтіп әр елден қатысушылар келіп өнерін көрсетті. == Ауа райы == [[Сурет:Боранды Бозанбай.jpg|нобай|right|277px|Қысқы Бозанбай]] Бозанбай ауылының климаты — шұғыл континенттік. Қысы ұзақ, суық және қарлы, ал жазы жылы, көбіне жаңбырлы әрі өте ыстық өтеді. Қаңтар айындағы орташа температура −21°C шамасында болса, шілдеде +29 … +32 °C-қа дейін жетеді. Жауын-шашын мөлшері жылына шамамен 270-300 мм-ді құрайды, оның көп бөлігі көктем мен жаз мезгілдерінде түседі. Ауыл аумағында жазғы уақыттарда кейде құрғақшылық байқалуы мүмкін, ал қыста қатты аяздар мен борандар жиі болып тұрады. <div style="max-width:75%"> {{Қаланың ауа райы |Жер_ілік = Бозанбай |Дерекнама = '''Бозанбай климаты''' |Қаң_а_макс = -12.1 |Ақп_а_макс = -6.2 |Нау_а_макс = 8.8 |Сәу_а_макс = 17.1 |Мам_а_макс = 27.1 |Мау_а_макс = 35.1 |Шіл_а_макс = 39.3 |Там_а_макс = 33.6 |Қыр_а_макс = 23.7 |Қаз_а_макс = 13.4 |Қар_а_макс = 4.5 |Жел_а_макс = -8.4 |Жыл__а_макс = 13.4 |Қаң_а_мин = -44.6 |Ақп_а_мин = -45.7 |Нау_а_мин = -23.5 |Сәу_а_мин = -5.9 |Мам_а_мин = -5.3 |Мау_а_мин = 1.1 |Шіл_а_мин = 4.8 |Там_а_мин = 0.3 |Қыр_а_мин = 7.2 |Қаз_а_мин = -7.1 |Қар_а_мин = -21.3 |Жел_а_мин = -44.2 |Жыл__а_мин = -2.1 |Қаң_ор_макс = -9.3 |Ақп_ор_макс = -4.2 |Нау_ор_макс = 9.2 |Сәу_ор_макс = 14.7 |Мам_ор_макс = 17.9 |Мау_ор_макс = 19.4 |Шіл_ор_макс = 22.5 |Там_ор_макс = 33.6 |Қыр_ор_макс = 30.7 |Қаз_ор_макс = 25.4 |Қар_ор_макс = 11.5 |Жел_ор_макс = -5.4 |Жыл__ор_макс = 13.4 |Қаң_ор_мин = -15.0 |Ақп_ор_мин = -11.7 |Нау_ор_мин = -3.1 |Сәу_ор_мин = 9.5 |Мам_ор_мин = 15.6 |Мау_ор_мин = 20.5 |Шіл_ор_мин = 22.4 |Там_ор_мин = 21.0 |Қыр_ор_мин = 14.7 |Қаз_ор_мин = 6.8 |Қар_ор_мин = -2.6 |Жел_ор_мин = -11.5 |Жыл__ор_мин = 5.5 |Қаң_ор = -15.0 |Ақп_ор = -11.7 |Нау_ор = -3.1 |Сәу_ор = 9.5 |Мам_ор = 15.6 |Мау_ор = 20.5 |Шіл_ор = 22.4 |Там_ор = 21.0 |Қыр_ор = 14.7 |Қаз_ор = 6.8 |Қар_ор = -6.1 |Жел_ор = -16.5 |Жыл__ор = 5.5 |Қаң_ор_ж-ш = 46.4 |Ақп_ор_ж-ш = 36.8 |Нау_ор_ж-ш = 77.4 |Сәу_ор_ж-ш = 107.9 |Мам_ор_ж-ш = 197.2 |Мау_ор_ж-ш = 233.6 |Шіл_ор_ж-ш = 338.7 |Там_ор_ж-ш = 202.8 |Қыр_ор_ж-ш = 194.2 |Қаз_ор_ж-ш = 108.5 |Қар_ор_ж-ш = 66.7 |Жел_ор_ж-ш = 59.7 |Жыл__ор_ж-ш = 452.6 }} </div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Ұлан ауданы елді мекендері}} [[Санат:Ұлан ауданы елді мекендері]] lvnd68y4e9dzdf01v440oj0fv2qhc6f 0 43165 3600377 3386476 2026-05-05T16:18:06Z Casserium 68287 3600377 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Елжан Амантайұлы Бiртанов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі | Реті = | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 25 қаңтар 2017 | Басқаруын аяқтады = 25 маусым 2020 | Ізашары = | Ізбасары = [[Алексей Владимирович Цой]] | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]],<br>[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нқрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | Премьер = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]], [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Туған күні = 18.10.1971 | Туған жері = {{туғанжері|Тараз|Таразда}}, ҚазКСР | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Елжан Амантайұлы Бiртанов''' (18.10.1971 жыл, [[Тараз]]) – Қазақстан денсаулық сақтау минстрі (25.01.2017 жылдан бастап), [[дәрігер]], [[токсиколог]], медицина ғылымдарының кандидаты (1998). == Өмірбаяны == [[Ұлы жүз]]дің [[Ысты]] тайпасының [[Ойық руы|Ойық]] руынан шыққан.<ref>https://www.facebook.com/groups/alashorda/permalink/2732736320345105/</ref><ref>{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Ысты|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2003, 2005|томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn=9965-595-60-7|тиражы= }}</ref> * 1994 ж. Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық медицина университеті|Қазақ Ұлттық Медицина Университеті]]) бітірген соң, [[Алматы]] қалалық Жедел жәрдем ауруханасының токсикология бөлімінде дәрігер-реаниматолог болды. * 1994 ж. [[АҚШ]]-тағы Аризона штатының Токсикология орталығында клиникалық токсикологиядан іс-тәжірибесін жетілдіру мақсатында 4 айлық стажировкадан өтті. * 1996 жылдан Қазақстандағы ақпараттық-кеңес [[Токсикология]] орталығын басқарады. Орталық Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының химиялық қауіпсіздігі жөніндегі бағдарламаға енді. * 1998 жылдан Қазақ ұлттық медицина универститетінің кезек күттірмейтін медициналық кафедрасында ассистент. * 2000 жылдан Дәрігерлер білімін жетілдіру институтында «Клиникалық токсикология» курсының жетекшісі. == Жетістіктері == * [[Тусон]], [[Де-Моин]] ([[АҚШ]]), [[Эрфурт]] ([[Германия]]), [[Рио-де-Жанейро]] ([[Бразилия]]), [[Копенгаген]] ([[Дания]]) және Мәскеуде токсикология және улануды бақылау мәселелері жөніндегі халықаралық конференцияларда баяндама жасады. * Еуропа клиникалық токсикология ассоциациясының мүшесі (1997 жылдан). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{бастама}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан токсикологтары]] [[Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан денсаулық сақтау министрлері]] [[Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері]] 5b3vszgxm4z5tr1dgh3n993kzyth0vv 0 45076 3600645 3516586 2026-05-06T08:39:07Z NomadAlshyn 172161 3600645 wikitext text/x-wiki '''Ысық''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. [[Шежіре]] деректеріне қарағанда, [[Кіші жүз|Кіші жүздегі]] байұлы бірлестігіне кіретін бақсиықтан өрбиді. Ысықтан ақсары (асан, кілеш), [[сарыбай]] (тоғыншы) рулары тарайды. Таңбасына қарап кейбір [[этнограф]] ғалымдар ысықтың ертедегі тарихын [[Жетісу|Жетісуды]] мекендеген [[Ұлы жүз]] тайпаларымен байланыстырады. [[Шежіре]] деректері бойынша [[есентемір]], [[шеркеш]] және ысық руларының бәрі [[Байұлы|байұлы бірлестігіне]] кіреді. Соған қарамастан көптеген ғалымдар олардың өзара туыстығына күмәнмен қарайды. Дегенмен, олардың бақан сияқты таңбалары (масқарлардікі де) бір-біріне өте ұқсас болып келеді. Сол себепті [[Этнология|этнологтар]] ([[Востров|В.Востров]], т.б.) бұл бірлестіктерді [[Орта жүз|Орта жүздегі]] [[найман]] тайпасымен тығыз байланыстырып, негізгі ұйтқысы [[Найман|наймандар]] болуы ықтимал деген пайымдау жасайды. Ысықтың келесі бір дөңгелек таңбасы [[дулат|дулаттардың]] таңбасымен үйлеседі. Ілкі замандардағы дерек көздерінің тапшылығынан Ысықтың әуел бастағы тарихы мардымсыз зерттелген. Ысықтар туралы алғашқы мәліметтерді [[Тевкелев|М.Тевкелев]] жазбаларынан кездестіруге болады. Кейінірек [[Ларионов]] рапортында, [[Левшин|А.Левшин]] еңбегінде де кездеседі. Бұл мағлұматтарға қарағанда, ысық рулары Қазақстанның батыс аймағында мал шамамен айналысқан. Ұраны – [[Бәйтерек]], таңбасы – [[бақан]], жарты үшбұрыш, дөңгелек.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 9 том; Әдеб.: Бейсенбайұлы Ж., Қазақ шежіресі, А., 1994; Арғынбаев Х., Мұқанов М., Востров В., Қазақ шежіресі хақында, А., 2000. Б. Жұмағұлов</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} * [[Еңсеп Досқалиев]] * [[Гүлмаржан Сәлімгерейқызы Махамбет]] Баймұрат {{Div col end}} ==Пайдаланылған cілтемелер== <references/> {{stub}} {{wikify}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] 03j2c3ozxs9bmk3043n2zb2y0ozsysi 3600647 3600645 2026-05-06T08:39:23Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:IL68|IL68]] соңғы нұсқасына қайтарды 3516586 wikitext text/x-wiki '''Ысық''' – қазақ халқының құрамындағы [[тайпа]]. [[Шежіре]] деректеріне қарағанда, [[Кіші жүз|Кіші жүздегі]] байұлы бірлестігіне кіретін бақсиықтан өрбиді. Ысықтан ақсары (асан, кілеш), [[сарыбай]] (тоғыншы) рулары тарайды. Таңбасына қарап кейбір [[этнограф]] ғалымдар ысықтың ертедегі тарихын [[Жетісу|Жетісуды]] мекендеген [[Ұлы жүз]] тайпаларымен байланыстырады. [[Шежіре]] деректері бойынша [[есентемір]], [[шеркеш]] және ысық руларының бәрі [[Байұлы|байұлы бірлестігіне]] кіреді. Соған қарамастан көптеген ғалымдар олардың өзара туыстығына күмәнмен қарайды. Дегенмен, олардың бақан сияқты таңбалары (масқарлардікі де) бір-біріне өте ұқсас болып келеді. Сол себепті [[Этнология|этнологтар]] ([[Востров|В.Востров]], т.б.) бұл бірлестіктерді [[Орта жүз|Орта жүздегі]] [[найман]] тайпасымен тығыз байланыстырып, негізгі ұйтқысы [[Найман|наймандар]] болуы ықтимал деген пайымдау жасайды. Ысықтың келесі бір дөңгелек таңбасы [[дулат|дулаттардың]] таңбасымен үйлеседі. Ілкі замандардағы дерек көздерінің тапшылығынан Ысықтың әуел бастағы тарихы мардымсыз зерттелген. Ысықтар туралы алғашқы мәліметтерді [[Тевкелев|М.Тевкелев]] жазбаларынан кездестіруге болады. Кейінірек [[Ларионов]] рапортында, [[Левшин|А.Левшин]] еңбегінде де кездеседі. Бұл мағлұматтарға қарағанда, ысық рулары Қазақстанның батыс аймағында мал шамамен айналысқан. Ұраны – [[Бәйтерек]], таңбасы – [[бақан]], жарты үшбұрыш, дөңгелек.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 9 том; Әдеб.: Бейсенбайұлы Ж., Қазақ шежіресі, А., 1994; Арғынбаев Х., Мұқанов М., Востров В., Қазақ шежіресі хақында, А., 2000. Б. Жұмағұлов</ref> == Тұлғалар == {{Div col|3}} * [[Еңсеп Досқалиев]] * [[Гүлмаржан Сәлімгерейқызы Махамбет]] Баймұрат {{Div col end}} ==Пайдаланылған cілтемелер== <references/> {{stub}} {{wikify}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] cb6lmlamq26vfa7igd8vkt4btdmdwhe 0 45136 3600517 3476101 2026-05-05T22:30:17Z TalgatSnow 143530 3600517 wikitext text/x-wiki {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі | лого = Palme d'Or gold silhouette.svg | сурет = Patchwork-Cannes-2.jpg | сурет_ені = 200px | сурет_сипаттамасы = фотоколлаж | уақыты = 1946 жылдан бастап | орны = [[Канн]], [[Франция]] | сайт = https://www.festival-cannes.com }} '''Канн кинофестивалі''' ({{lang-fr|Festival de Cannes}})<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> — әлемдегі ең беделді кинофестиваль болып саналады.<ref>{{Cite web |last=Adlakha |first=Peter Debruge,Owen Gleiberman,Guy Lodge,Jessica Kiang,Murtada Elfadl,Siddhant |date=2025-05-25 |title=Best of Cannes: Critics Pick 17 Must-See Movies From the 2025 Festival |url=https://variety.com/lists/best-movies-2025-cannes-film-festival/ |access-date=2025-05-25 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Францияның Канн қаласында өтетін бұл шарада барлық жанрдағы жаңа туындылар, соның ішінде деректі фильмдердің де тұсаукесерлері ұсынылады. 1946 жылы негізі қаланған фестиваль жыл сайын (әдетте мамыр айында) Фестивальдер мен конгрестер сарайында ({{lang-fr|Palais des Festivals et des Congrès}}) өтеді;<ref>{{cite web |url=http://en.palaisdesfestivals.com/presentation-du-palais |title=Presentation of the Palais |work=palaisdesfestivals.com |access-date=31 May 2017 |archive-date=20 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620190119/http://en.palaisdesfestivals.com/presentation-du-palais |url-status=live}}</ref> оған қатысу тек арнайы шақыртумен ғана мүмкін. 1951 жылы фестиваль FIAPF (Халықаралық кинопродюсерлер қауымдастықтарының федерациясы) тарапынан ресми аккредитациядан өтті.<ref>{{cite book |last1=Moeran |first1=Brian |last2=Jesper |first2=Strandgaard Pedersen |date=2011 |title=Negotiating Values in the Creative Industries: Fairs, Festivals and Competitive Events |url=https://books.google.com/books?id=g6P4lZ5Mw30C&q=fiapf+accreditation+1956+berlin&pg=PA173 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |page=173 |isbn=978-1-107-00450-4 |access-date=30 October 2020 |archive-date=8 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008042957/https://books.google.com/books?id=g6P4lZ5Mw30C&q=fiapf%20accreditation%201956%20berlin&pg=PA173 |url-status=live}}</ref> Канн кинофестивалі [[Венеция кинофестивалі|Венеция]] және [[Берлин кинофестивалі|Берлин]] фестивальдерімен бірге еуропалық «Үлкен үштікке», сондай-ақ [[Венеция кинофестивалі|Венеция]], [[Берлин кинофестивалі|Берлин]], [[Торонто кинофестивалі|Торонто]] және «[[Сандэнс кинофестивалі|Сандэнс]]пен» қатар халықаралық «Үлкен бестік» қатарына кіреді.<ref name="dearcinema">{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-rebooted-festival-shuffles-lineup-aims-recharged-market-1278615 |title=Berlin Rebooted: Festival Shuffles Lineup, Aims for Recharged Market |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |author=Scott Roxborough |date=16 February 2020 |access-date=26 April 2020 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308134209/https://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-rebooted-festival-shuffles-lineup-aims-recharged-market-1278615 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770 |title=Venice: David Gordon Green's 'Manglehorn,' Abel Ferrara's 'Pasolini' in Competition Lineup |work=[[The Hollywood Reporter]] |last=Anderson |first=Ariston |date=24 July 2014 |access-date=9 September 2018 |archive-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160218220740/http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/ |title=Addio, Lido: Last Postcards from the Venice Film Festival |magazine=[[Time ]] |access-date=9 September 2018 |archive-date=20 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920162423/http://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal |title=The international film festival and the making of a national cinema |first=F. |last=Chan |date=1 June 2011 |journal=Screen |volume=52 |issue=2 |pages=253–260 |doi=10.1093/screen/hjr012}}</ref> == Тарихы == === Алғашқы жылдар === Канн кинофестивалінің тарихы 1938 жылдан бастау алады. Сол кезде Францияның ұлттық білім беру министрі Жан Зей жоғары лауазымды шенеунік әрі тарихшы Филипп Эрланже мен киножурналист Роберт Фавр Ле Бренің ұсынысы бойынша халықаралық кинематографиялық фестиваль ұйымдастыру туралы шешім қабылдады. Бұл бастаманы АҚШ пен Ұлыбритания қолдады. 1939 жылы 31 мамырда [[Биарриц]] қаласының орнына [[Канн]] таңдалып, қала әкімдігі мен Франция үкіметі «Халықаралық кинофестивальдің» ({{lang-fr|Le Festival International du Film}}) ресми құрылтай құжатына қол қойды.<ref name="City">{{cite web |url=http://www.cannes.com/en/festival-de-cannes/history-of-the-cannes-film-festival/from-1939-to-the-present.html |title=History of the Cannes Film Festival |website=City of Cannes |access-date=15 March 2020 |archive-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106123832/http://www.cannes.com/en/festival-de-cannes/history-of-the-cannes-film-festival/from-1939-to-the-present.html |url-status=live}}</ref> Фестивальдің құрылуына Францияның сол кездегі жалғыз халықаралық кинофестиваль — [[Венеция кинофестивалі]]не бәсекелес жасауға деген ұмтылысы себеп болды. Венециядағы шара ол уақытта [[Фашизм|фашист]]ік көзқарастарға бейімділік танытқан еді.<ref>{{cite web |url=http://www.history.com/this-day-in-history/first-cannes-film-festival |title=First Cannes Film Festival |work=history.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227022715/http://www.history.com/this-day-in-history/first-cannes-film-festival |archive-date=27 December 2013}}</ref> Мысалы, 1937 жылы [[Бенито Муссолини]] фестиваль ісіне тікелей араласып, француздық [[Пацифизм|пацифист]]ік фильм «[[Ұлы иллюзия]]ның» ({{lang-fr|La Grande Illusion}}) жеңіске жетпеуін қадағалаған болатын.<ref name="Festivals">{{cite book |last1=Giorgi |first1=Liana |last2=Sassatelli |first2=Monica |last3=Delanty |first3=Gerard |date=2011 |title=Festivals and the Cultural Public Sphere |url=https://books.google.com/books?id=82urAgAAQBAJ&q=cannes+film+festival+Tyrone+Power+1939&pg=PT187 |location=Abingdon-on-Thames |language=en |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-58730-3 |access-date=30 October 2020 |archive-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827222358/https://books.google.com/books?id=82urAgAAQBAJ&q=cannes%20film%20festival%20Tyrone%20Power%201939&pg=PT187 |url-status=live}}</ref> Шешуші сәт 1938 жылы болды: [[Бенито Муссолини|Муссолини]] мен [[Адольф Гитлер]] қазылар алқасының шешімін жоққа шығарып, «Үздік фильм» үшін берілетін [[Муссолини кубогы]]н ({{lang-it|Coppa Mussolini}}) Муссолинидің ұлының жетекшілігімен түсірілген «Ұшқыш Лучано Серра» ({{lang-it|Luciano Serra, pilota}}) атты италиялық соғыс фильміне берді. Ал «Үздік шетелдік фильм» үшін Муссолини кубогын — ереже бойынша деректі фильмдердің қатысуына тыйым салынғанына қарамастан — нацистік Халықты ағарту және насихат министрлігімен бірлесіп шығарылған 1936 жылғы [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Берлин Олимпиадасы]] туралы «[[Олимпия (фильм)|Олимпия]]» ({{lang-de|Olympia}}) неміс деректі фильміне табыстады. Бұл шешімге наразы болған Франция, Ұлыбритания және АҚШ-тың қазылар алқасы мүшелері фестивальге қайтып оралмауға бекініп, одан шығып кетті.<ref name="Reel">{{cite book |last=Crouse |first=Richard |date=2005 |title=Reel Winners: Movie Award Trivia |url=https://books.google.com/books?id=e9zTIVIDyMMC&q=cannes+film+festival+1939+hunchback&pg=PA38 |location=Toronto |language=en |publisher=Dundurn Press |page=38 |isbn=978-1-55002-574-3 |access-date=30 October 2020 |archive-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827222359/https://books.google.com/books?id=e9zTIVIDyMMC&q=cannes%20film%20festival%201939%20hunchback&pg=PA38 |url-status=live}}</ref> Бұл оқиға француздардың жеке фестиваль құруына түрткі болды. Канн қаласы Лазур жағалауындағы курорттық қала ретіндегі туристік тартымдылығына байланысты, сондай-ақ қала әкімдігі муниципалитеттің қаржылық үлесін арттыруға және іс-шара үшін арнайы ғимарат салуға уәде бергендіктен таңдалды. [[Metro-Goldwyn-Mayer]] компаниясы арнайы жалдаған мұхит лайнерімен Каннға [[Гэри Купер]], [[Кэри Грант]], [[Марлен Дитрих]], [[Тайрон Пауэр]], [[Джеймс Кэгни]] және [[Мэй Уэст]] бастаған [[Голливуд]] жұлдыздарының тұтас шоғыры келді. 31 тамызда фестивальдің салтанатты ашылу кешінде америкалық «[[Нотр-Дам бүкірі (фильм, 1939)|Нотр-Дам бүкірі]]» ({{lang-en|The Hunchback of Notre Dame}}) фильмінің жабық көрсетілімі өтті. Алайда келесі күні, 1 қыркүйекте, Германияның Польшаға басып кіруімен соғыс өрті тұтанды. Фестиваль 10 күнге кейінге шегеріліп, жағдай оңалса қайта жалғасады деп шешілді.<ref name="City" /> Бірақ жағдай ушыға түсіп, 3 қыркүйекте Франция мен Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады, бұл [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тың басталуы еді. Франция үкіметі жалпы мобилизация жариялап, ресми түрде тоқтатылды.<ref name="beginning">{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0001/1938-1951-the-birth-of-the-festival.html |title=1938–1951: The birth of the Festival |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=7 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407174714/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0001/1938-1951-the-birth-of-the-festival.html |url-status=live}}</ref> Соғыстан кейін, 1946 жылы фестиваль қайта жанданды. 20 қыркүйек пен 5 қазан аралығында өткен алғашқы халықаралық кинофорумға 21 мемлекет қатысып, көрсетілімдер Канн казиносының ғимаратында ұйымдастырылды.<ref>{{cite web |url=http://www.intercontinental-carlton-cannes.com/en/100th-anniversary/history/1946 |title=1st Cannes Film Festival |access-date=20 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020200436/http://www.intercontinental-carlton-cannes.com/en/100th-anniversary/history/1946 |archive-date=20 October 2013}}</ref> 1947 жылы фестиваль «Festival du film de Cannes» деген атаумен өткенімен, ұйымдастыру жұмыстары біраз қиындықтарға тап болды. Ал 1948 және 1950 жылдары қаржы тапшылығына байланысты шара мүлдем өткізілмеді. 1949 жылы Круазет жағалауында фестиваль үшін арнайы Фестивальдер сарайы ({{lang-fr|Palais des Festivals}}) бой көтерді. Дегенмен, құрылысы толық аяқталмаған ғимараттың шатыры ашылу салтанаты кезіндегі қатты дауылға шыдас бермей, ұшып кеткен. 1951 жылы күзде өтетін Венеция кинофестивалімен бәсекелестікті болдырмау мақсатында Канн фестивалінің уақыты көктемге ауыстырылды.<ref name="beginning" /> === 1950—1960 жылдар === 1950-жылдардың басында фестиваль шоу-бизнес саласындағы атышулы оқиғалар мен танымал тұлғалардың махаббат хикаялары арқылы туристер мен баспасөздің ерекше назарын аудартты. Сонымен қатар, фестивальдің көркемдік деңгейі де қарқынды дами бастады. Фильмдерді іріктеу төңірегіндегі дау-дамайларға байланысты, ерекше туындылар мен батыл режиссерлерді марапаттау мақсатында Киносыншылар сыйлығы (Critics' Prize) тағайындалды. 1954 жылы алғаш рет Қазылар алқасының арнайы жүлдесі берілді. 1951 жылы фестивальдің бас жүлдесі болған «Гран-придің» орнына [[Алтын пальма бұтағы]] ({{lang-fr|Palme d'Or}}) енгізілді. 1957 жылы Долорес дель Рио ресми іріктеу қазылар алқасының алғашқы әйел мүшесі болды.<ref name="women cannes">{{cite web |url=http://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/g9916486/women-cannes-film-festival/ |title=Honoring the Female Trailblazers of Cannes /2. Dolores del Río |work=harpersbazaar.com |date=25 May 2017 |access-date=31 May 2017 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331044209/https://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/g9916486/women-cannes-film-festival/ |url-status=live}}</ref> 1959 жылы Кинонарық ({{lang-fr|Marché du Film}}) негізі қаланды. Бұл фестивальге коммерциялық сипат беріп, киноиндустриядағы сатып алушылар мен сатушылар арасындағы байланысты жеңілдетті. Ол кино саудасына арналған алғашқы халықаралық платформаға айналды. Соған қарамастан, 1950-жылдары «Түн мен тұман» (1956) және «Хиросима, махаббатым менің» (1959) сияқты бірқатар үздік туындылар дипломатиялық себептерге байланысты конкурстық бағдарламаға жіберілмеді. Осы жылдары қазылар алқасының үш мәрте төрағасы болған [[Жан Кокто]]: «Канн фестивалі — саясатқа орын жоқ бейтарап аймақ болуы тиіс. Бұл достардың жай ғана кездесу орнына айналуы керек», — деп атап өткен болатын.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.fr/en/about/festivalHistory |title=Festival de Cannes – Festival History |work=festival-cannes.fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514112740/http://www.festival-cannes.fr/en/about/festivalHistory |archive-date=14 May 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0002/1952-1959-celebrities-politics-and-the-film-world.html |title=1952–1959: Celebrities, politics and the film world |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116025734/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0002/1952-1959-celebrities-politics-and-the-film-world.html |url-status=live}}</ref> 1962 жылы Франция киносыншылар одағы Канн кинофестивалінің алғашқы параллельді секциясы ретінде Халықаралық сын апталығының ({{lang-fr|Semaine de la Critique}}) негізін қалады. Секцияның басты мақсаты — коммерциялық үрдістерге бой алдырмай, әлем режиссерлерінің алғашқы және екінші туындыларын көпшілікке таныстыру болды. 1965 жылы [[Оливия де Хэвилленд]] қазылар алқасының тұңғыш әйел төрайымы болып тағайындалды, ал 1966 жылы бұл міндетті [[Софи Лорен]] атқарды.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0003/1960-1968-the-growing-legitimacy-of-cinema-and-a-world-of-new-horizons.html |title=1960–1968: The growing legitimacy of cinema and a world of new horizons |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812100344/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0003/1960-1968-the-growing-legitimacy-of-cinema-and-a-world-of-new-horizons.html |url-status=live}}</ref> 1968 жылғы фестиваль 19 мамырда өз жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. [[Карлос Саура]] мен [[Милош Форман]] сияқты режиссерлер өз фильмдерін конкурстан алып тастады. 18 мамырда режиссер [[Луи Маль]] бір топ әріптестерімен бірге Фестивальдер сарайының үлкен залын басып алып, бүкіл Франциядағы ереуілге шыққан студенттер мен жұмысшыларға қолдау көрсету мақсатында көрсетілімдерді тоқтатты.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1968.htm |title=1968 Cannes Festival |work=cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=8 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108225157/http://www.cannes-fest.com/an1968.htm |url-status=live}}</ref> Сондай-ақ, бұл наразылық [[Француз синематекасы]] президентінің қызметінен шеттетілуіне қарсылық ретінде ұйымдастырылды. Режиссерлер президенттің қайта тағайындалуына қол жеткізіп, сол жылы Кинорежиссерлер қоғамын (SRF) құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/the-fortnight-in-action/ |title=The Fortnight in action |work=quinzaine-realisateurs.com |access-date=28 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515154909/http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/the-fortnight-in-action/ |archive-date=15 May 2017 |url-status=dead}}</ref> 1969 жылы Пьер-Анри Делю бастаған SRF «Режиссерлердің екі апталығы» ({{lang-fr|Quinzaine des Réalisateurs}}) атты жаңа конкурстан тыс секцияны ашты. Бұл бағдарлама әлемнің түкпір-түкпірінен іріктелген, тәуелсіз көркемдік таңдауымен ерекшеленетін фильмдерді таныстыруды қолға алды.<ref>{{cite web |url=http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/home-en/ |title=Directors' Fortnight |publisher=Directors' Fortnight website |access-date=27 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523062117/http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/home-en/ |archive-date=23 May 2017 |url-status=dead}}</ref> === 1970—1980 жылдар === 1970-жылдары фестивальде маңызды өзгерістер орын алды. 1972 жылы Роберт Фавр Ле Бре жаңа президент, ал Морис Бесси бас делегат болып тағайындалды. Бесси қатысатын фильмдерді іріктеу жүйесіне жаңа техникалық әдістер енгізіп, бұл процесті дипломатиялық қысымдардан босатты. «[[МЭШ (фильм)|МЭШ]]» және кейінірек «Өртті жылдар шежіресі» ({{lang-ar|Waqai' sanawat al-jamr}}) сияқты туындылар осы бетбұрыстың белгісі болды. Кей жағдайларда бұл өзгерістер [[Андрей Арсеньевич Тарковский|Андрей Тарковский]] сияқты режиссерлерге өз елдеріндегі цензура қиындықтарын жеңуге көмектесті.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0004/1969-1977-a-festival-that-moves-with-the-times.html |title=1969–1977: A Festival that moves with the times |work=fresques.ina.fr |access-date=30 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812095116/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0004/1969-1977-a-festival-that-moves-with-the-times.html |url-status=live}}</ref> Сонымен қатар, осы уақытқа дейін фестивальге қатысатын фильмдерді әр елдің өзі таңдап келсе, 1972 жылы Бесси француз фильмдерін және шетелдік фильмдерді іріктеу үшін екі бөлек комитет құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1972.htm |title=1972 – Tout le monde il est beau, tout le monde il est gentil |work=cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116165103/http://www.cannes-fest.com/an1972.htm |url-status=live}}</ref> 1978 жылы Жиль Жакоб бас делегат лауазымына келіп, кез келген секциядағы ең үздік дебюттік жұмысқа берілетін [[Алтын камера]] сыйлығын және конкурстан тыс санаттарға арналған «[[Ерекше көзқарас]]» секциясын енгізді. Басқа да өзгерістердің қатарында фестиваль ұзақтығының он үш күнге дейін қысқаруы болды, бұл таңдалған фильмдер санының азаюына әкелді. Сондай-ақ, Жакобқа дейін қазылар алқасы негізінен кино академиктерінен құралса, ол алқа құрамына танымал тұлғалар мен киноиндустрия кәсіби мамандарын тарта бастады.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1978.htm |title=1978 – Cannes, Le Retour |work=Cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501054240/http://www.cannes-fest.com/an1978.htm |url-status=live}}</ref> 1983 жылы фестиваль өткізу үшін Фестивальдер мен конгрестер сарайының ({{lang-fr|Palais des Festivals et des Congrès}}) жаңа, әлдеқайда үлкен ғимараты салынды, ал «Режиссерлердің екі апталығы» ескі ғимаратта қалды. Жаңа ғимаратқа «Бункер» деген лақап ат беріліп, ол көптеген сынға ұшырады; әсіресе, іс-шара басталғанда құрылыстың әлі толық аяқталмауы және бірнеше техникалық ақаулардың орын алуы наразылық тудырды.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1983.htm |title=1983 – Le Festival blessé |work=Cannes-fest.com archive |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720200638/http://www.cannes-fest.com/an1983.htm |url-status=live}}</ref> 1984 жылы Пьер Вио Роберт Фавр Ле Бренің орнына фестиваль президенті болып келді.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0005/1978-1986-a-wind-of-change.html |title=1978–1986: A wind of change |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812095613/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0005/1978-1986-a-wind-of-change.html |url-status=live}}</ref> Оның басқаруы кезінде фестиваль бағдарламасына Филиппин, Қытай, Куба, Аустралия, Үндістан, Жаңа Зеландия және Аргентина сияқты көбірек елдердің фильмдері ене бастады. 1987 жылы фестиваль тарихында алғаш рет Сарайдың кіреберісіне қызыл кілем төселді. 1989 жылы өткен бірінші «Кино және бостандық» форумында көптеген елдерден келген жүздеген режиссер «әлемде әлі де бар цензураның барлық түріне қарсы» декларацияға қол қойды.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/69-editions/history |title=The History of the Festival / The 80s: The Modern Era |work=festival-cannes.com |access-date=31 May 2017 |archive-date=13 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413083303/https://www.festival-cannes.com/en/69-editions/history |url-status=live}}</ref> === 1990 — қазіргі уақыт === 1998 жылы Жиль Жакоб ресми іріктеудің соңғы секциясы — [[Синефондасьон]]ның ({{lang-fr|La Cinéfondation}}) негізін қалады. Оның мақсаты — әлемдік кинотуындылардың жасалуына қолдау көрсету және жаңа сценарий авторларының танымал тұлғалар қатарына қосылуына ықпал ету болды.<ref>{{cite web |url=http://www.cinefondation.com/en/selectioninformation |title=Presentation |work=Cinéfondation |access-date=28 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529122754/http://www.cinefondation.com/en/selectioninformation |archive-date=29 May 2017 |url-status=usurped}}</ref> 2000 жылы бұл жоба жас режиссерлердің жазу шеберлігі мен сценарийлерін жетілдіруге арналған «Резиденция» ({{lang-fr|La Résidence}}) бағдарламасымен, ал 2005 жылы жылына жиырма режиссерге өз фильмдерін қаржыландыруға көмектесетін «Ателье» ({{lang-fr|L'Atelier}}) бөлімімен толықты. 2000 жылы Жиль Жакоб Құрметті президент болып тағайындалды, ал 2002 жылы фестиваль ресми түрде «Канн кинофестивалі» ({{lang-fr|Festival de Cannes}}) атауын қабылдады.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0006/1987-1996-the-first-palme-d-or-for-a-woman-director.html |title=1987–1996: The first Palme d'Or for a woman director |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104817/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0006/1987-1996-the-first-palme-d-or-for-a-woman-director.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0007/1997-today-the-festival-enters-a-new-century.html |title=1997-today: The Festival enters a new century |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104806/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0007/1997-today-the-festival-enters-a-new-century.html |url-status=live}}</ref> 2000-жылдары фестиваль кино әлеміндегі технологиялық жетістіктерге, әсіресе цифрлық әдістерге көбірек көңіл бөле бастады. 2004 жылы фестивальдің реставрацияланған тарихи фильмдері мен деректі туындылары «Канн классикасы» ({{lang-fr|Cannes Classics}}) бағдарламасы аясында ұсынылды. 2007 жылы Тьерри Фремо Бас делегат болды. 2020 жылғы 20 наурызда ұйымдастырушылар [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19]] пандемиясына байланысты 2020 жылғы фестивальдің кейінге шегерілгенін хабарлады. Коммерциялық мақсатта бірнеше фильмдер «Ресми іріктеу» тізіміне енгізілгенімен,<ref>{{cite web |date=10 May 2020 |title=Cannes Will Announce Official Selection in June, but There'll Be No Physical Edition This Year |url=https://www.indiewire.com/2020/05/cannes-2020-official-selection-june-canceled-1202230377/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604015207/https://www.indiewire.com/2020/05/cannes-2020-official-selection-june-canceled-1202230377/ |archive-date=4 June 2020 |access-date=10 May 2020 |work=IndieWire}}</ref> көп ұзамай бұл жылғы шара ресми түрде тоқтатылды. Ұйымдастырушылар басқа шетелдік фестивальдер сияқты онлайн форматты қолданудан бас тартты.<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |date=19 March 2020 |title=Cannes Film Festival Postponed Over Coronavirus Concerns |url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/movies/cannes-film-festival-coronavirus.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319201548/https://www.nytimes.com/2020/03/19/movies/cannes-film-festival-coronavirus.html |archive-date=19 March 2020 |access-date=29 March 2020 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Осылайша, 1968 жылдан бері алғаш рет фестиваль өткізілмеді. 2021 жылы Францияда пандемия толық бақылауға алынбағандықтан, фестиваль әдеттегі мамыр айынан екі айға кейінге шегерілді. Қызыл кілемдегі түсірілім тобы мен актерлерден басқа барлық қатысушыларға маска тағу міндеттелді. 2020 жылы қазылар алқасының төрағасы болып таңдалған [[Спайк Ли]] 2021 жылғы фестивальдің негізгі конкурсына қайтадан төрағалық етуге шақырылды.<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |url=https://www.nytimes.com/2020/01/14/arts/spike-lee-cannes-film-festival.html |title=Spike Lee to Head Cannes Film Festival Jury |date=14 January 2020 |work=The New York Times |access-date=29 March 2020 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104738/https://www.nytimes.com/2020/01/14/arts/spike-lee-cannes-film-festival.html |url-status=live}}</ref> 2020 жылы жарық көрмеген көптеген туындыларды орналастыру үшін «Канн премьералары» секциясы құрылды. Сондай-ақ, «Климат үшін кино» атты арнайы секция ашылды, бірақ кейінгі жылдары ол бағдарламадан алынып тасталды. 2022 жылы фестиваль әкімшілігі [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресей-Украина соғысына]] қарсы шықпаған ресейлік [[Бұқаралық ақпарат құралдары|БАҚ]] өкілдеріне баспасөз аккредитациясын беруден бас тартты.<ref>{{Cite web |last=Roxborough |first=Scott |date=9 May 2022 |title=Cannes Fest Declines Accreditation for Russian Journalists From Outlets That Don't Oppose War on Ukraine |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cannes-2022-festival-bars-russian-journalists-ukraine-war-1235143013/ |access-date=10 May 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US |archive-date=10 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510154254/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cannes-2022-festival-bars-russian-journalists-ukraine-war-1235143013/ |url-status=live}}</ref> Фестивальдің ашылу кешінде Украина президенті [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]] бейнебайланыс арқылы сөз сөйлеп, соғыс және ондағы киноның рөлі туралы баяндады.<ref>{{Cite web |last=Garvey |first=Marianne |title=Zelensky made a special appearance at Cannes Film Festival |url=https://www.cnn.com/2022/05/18/entertainment/cannes-volodymyr-zelensky/index.html |access-date=19 May 2022 |website=CNN |date=18 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519151706/https://www.cnn.com/2022/05/18/entertainment/cannes-volodymyr-zelensky/index.html |url-status=live}}</ref> Режиссер Кирилл Серебренниковтың «Чайковскийдің әйелі» фильмінің ресми іріктеуге енуі Еуропалық киноакадемияның президенті [[Агнешка Холланд]] тарапынан сынға ұшырады; режиссер соғысты айыптап, Германияда қуғында өмір сүріп жатқанына қарамастан, бұл таңдау наразылық тудырды.<ref>{{Cite web |last=Holdsworth |first=Nick |date=May 21, 2022 |title=European Film Academy President Agnieszka Holland Slams Cannes for Welcoming a Russian Movie |url=https://variety.com/2022/film/global/european-film-academy-agnieszka-holland-cannes-russia-1235274070/ |website=[[Variety]]}}</ref> Сол жылы Ирис Кноблох фестиваль тарихындағы тұңғыш әйел президент болып сайланды.<ref>{{Cite news |date=17 May 2022 |title=Cannes 2022: How Iris Knobloch became the festival's first woman president |url=https://www.lemonde.fr/en/culture/article/2022/05/17/cannes-2022-how-iris-knobloch-became-the-festival-s-first-woman-president_5983839_30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518100759/https://www.lemonde.fr/en/culture/article/2022/05/17/cannes-2022-how-iris-knobloch-became-the-festival-s-first-woman-president_5983839_30.html |archive-date=18 May 2024 |access-date=18 May 2024 |work=Le Monde.fr |language=en}}</ref> Ол бұл қызметте 2014 жылдан бері басқарып келген француздық «Canal+» операторының негізін қалаушысы Пьер Лескюрдің орнына келді.<ref>{{cite magazine |title=Cannes Film Festival Names Pierre Lescure President |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-film-festival-names-president-670706 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210401002427/https://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-film-festival-names-president-670706 |archive-date=1 April 2021 |access-date=14 January 2014 |magazine=The Hollywood Reporter}}</ref><ref>{{cite web |title=Pierre Lescure elected President of the Festival de Cannes |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/60485.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326193148/http://www.festival-cannes.fr/en/article/60485.html |archive-date=26 March 2016 |access-date=28 March 2015 |publisher=Festival de Cannes}}</ref> 2025 жылғы фестивальде әйел режиссерлер түсірген фильмдердің үлесі рекордтық көрсеткішке — 45%-ға жетті.<ref>{{Cite web |last=Erbland |first=Kate |date=2025-05-08 |title=Did the Success of ‘The Substance’ and ‘Anatomy of a Fall’ Finally Teach Cannes a Lesson? |url=https://www.indiewire.com/features/commentary/cannes-2025-female-filmmakers-competition-1235114334/ |access-date=2025-08-12 |website=IndieWire |language=en-US}}</ref> ACID бағдарламасының ресми тізімі жарияланғаннан кейін бір күн өткенде, «Жаныңды уысыңа алып жүр» ({{lang-fr|Mets ton âme dans ta paume et marche}}) деректі фильмінің басты кейіпкерлерінің бірі, палестиналық фотожурналист Фатима Хассуна қаза тапты. Ол 2025 жылғы 16 сәуірде Газа секторындағы үйіне жасалған Израильдің әуе соққысынан отбасының он мүшесімен бірге мерт болды.<ref>{{Cite news |date=17 April 2025 |title=Gaza photojournalist Fatima Hassouna killed in a strike with 10 of her relatives |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/04/17/gaza-photojournalist-fatima-hassouna-killed-in-a-strike-with-10-of-her-relatives_6740338_4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417214901/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/04/17/gaza-photojournalist-fatima-hassouna-killed-in-a-strike-with-10-of-her-relatives_6740338_4.html |archive-date=17 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=Le Monde}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dalton |first=Ben |date=17 April 2025 |title=Cannes ACID responds to death of Fatma Hassona, subject of 2025 film selection, killed in Gaza |url=https://www.screendaily.com/news/cannes-acid-responds-to-death-of-fatma-hassona-subject-of-2025-film-selection-killed-in-gaza/5204061.article |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417170354/https://www.screendaily.com/news/cannes-acid-responds-to-death-of-fatma-hassona-subject-of-2025-film-selection-killed-in-gaza/5204061.article |archive-date=17 April 2025 |access-date=17 April 2025 |website=[[Screen International]]}}</ref><ref name="deadline">{{Cite news |last=Barraclough |first=Leo |date=17 April 2025 |title=Gaza Photojournalist In Cannes Doc Killed In Israeli Strike |url=https://deadline.com/2025/04/gaza-photojournalist-cannes-doc-killed-israeli-strike-1236370699/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418085827/https://deadline.com/2025/04/gaza-photojournalist-cannes-doc-killed-israeli-strike-1236370699/ |archive-date=18 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=Deadline}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2025 |title=Guerre à Gaza : la photojournaliste Fatima Hassouna assassinée dans le bombardement de sa maison par Israël |url=https://www.humanite.fr/culture-et-savoir/guerre-israel-hamas/guerre-a-gaza-la-photojournaliste-fatima-hassouna-assassinee-dans-le-bombardement-de-sa-maison-par-israel |access-date=18 April 2025 |website=L'Humanité |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nabaa |first=Clara |date=17 April 2025 |title=Photographer Fatima Hassona killed ahead of Cannes documentary debut |url=https://www.euronews.com/culture/2025/04/17/photojournalist-fatima-hassona-killed-in-gaza-day-after-documentary-selected-for-cannes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418105456/https://www.euronews.com/culture/2025/04/17/photojournalist-fatima-hassona-killed-in-gaza-day-after-documentary-selected-for-cannes |archive-date=18 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=[[Euronews]] |language=en}}</ref> Фестиваль әкімшілігі ресми мәлімдеме жасап, көңіл айтты және [[Газадағы соғыс]] пен зорлық-зомбылықты айыптады.<ref>{{Cite web |date=2025-04-23 |title=Tribute to Fatma Hassona |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/tribute-to-fatma-hassona/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423132942/https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/tribute-to-fatma-hassona/ |archive-date=23 April 2025 |access-date=2025-04-23 |website=Festival de Cannes}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 May 2025 |title=A Cannes, l'horreur de Gaza ne doit pas être silenciée |url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/a-cannes-lhorreur-de-gaza-ne-doit-pas-etre-silenciee-20250513_RQ4G7A75Y5AEDJ2ZIMB66ZS6OQ/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514113312/https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/a-cannes-lhorreur-de-gaza-ne-doit-pas-etre-silenciee-20250513_RQ4G7A75Y5AEDJ2ZIMB66ZS6OQ/ |archive-date=14 May 2025 |newspaper=Liberation |language=fr}}</ref> Фестивальдің ашылу күні 350-ден астам режиссер, актер және продюсер Хассунаның өлімін айыптап, Газадағы болып жатқан геноцидке қарсы хатқа қол қойды.<ref>{{Cite web |last=Mouriquand |first=David |date=13 May 2025 |title=More than 350 stars condemn Gaza 'genocide' in open letter in time for Cannes opening, despite Minecraft fans cheered up |url=https://www.euronews.com/culture/2025/05/13/more-than-350-stars-condemn-gaza-genocide-in-open-letter-in-time-for-cannes-opening |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518174113/https://www.euronews.com/culture/2025/05/13/more-than-350-stars-condemn-gaza-genocide-in-open-letter-in-time-for-cannes-opening |archive-date=18 May 2025 |access-date=13 May 2025 |website=Euronews}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2025 |title=Shame on You, Zombies!: Hollywood stars condemn Gaza 'genocide' and a Minecraft party on eve of Cannes Film Festival |url=https://www.france24.com/en/culture/20250512-cannes-gaza-hollywood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516113943/https://www.france24.com/en/culture/20250512-cannes-gaza-hollywood |archive-date=16 May 2025 |access-date=13 May 2025 |website=France 24}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ritman |first=Alex |date=12 May 2025 |title=Mark Ruffalo, Guy Pearce, Melissa Barrera and Ralph Fiennes Among 350+ Figures to Sign Letter About Killing of Palestinian Protagonist of Cannes-Bound Doc: 'We Are Ashamed' of Industry 'Passivity' (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2025/film/global/letter-about-killing-of-fatma-hassona-1236391687/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514170023/https://variety.com/2025/film/global/letter-about-killing-of-fatma-hassona-1236391687/ |archive-date=14 May 2025 |access-date=12 May 2025 |website=Variety}}</ref> == Іріктеу == Көрсетілімге қатысатын фильмдерді іріктеу және жеңімпаздарды анықтау процесі бірнеше кезеңнен тұрады. Канн кинофестивалінің ресми және бейресми бағдарламаларына алдын ала қойылған шарттарға сай келетін кез келген туынды үміткер бола алады. Іріктеуге ұсынылатын фильмдер Канн фестиваліне дейінгі соңғы он екі ай ішінде түсірілген болуы және бұған дейін басқа кинематографиялық форумдардың конкурстық бағдарламаларына қатыспауы тиіс. Фильмдердің ұзақтығына қойылатын талаптар: * Қысқа метражды фильм — титрларымен қосқанда 15 минутқа дейін; * Толық метражды фильм — 60 минуттан жоғары. 1970-жылдардың соңына дейін фестивальге қатысатын фильмдерді елдердің өздері ұсынатын, ал қазіргі уақытта іріктеуді фестиваль әкімшілігі дербес жүргізеді.<ref name=kommers1>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=760612 «Александру Сокурову нашли пару» № 67(3643) от 20.04.2007 Андрей Ъ-Плахов.] Газета «Коммерсантъ» {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=760612 |date=20090327070816 }}</ref> Арнайы комиссия конкурстық талаптарға сай келетін үміткерлердің ішінен фестивальге қатысатындарын таңдап алады. == Бағдарламалар == Канн кинофестивалі бірнеше түрлі секциялардан тұрады:<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/ |title=Festival de Cannes – Official Site |access-date=28 May 2017}}</ref> === Ресми іріктеу === * '''Негізгі конкурс''' ({{lang-fr|Compétition}}) – Әдетте [[Алтын пальма бұтағы]] үшін бақ сынайтын 22 фильмнен тұрады. Барлық туындылар Каннның 2300-ден астам орны бар басты залы — Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда (''Théâtre Lumière'') көрсетіледі.<ref>{{Cite web |title=Auditorium Louis Lumière |url=https://en.palaisdesfestivals.com/space-and-equipment/all-areas-of-le-palais/auditorium-louis-lumiere/ |access-date=2025-10-08 |website=Palais des Festivals}}</ref> * '''[[Ерекше көзқарас]]''' ({{lang-fr|Un Certain Regard}}) – Фестивальдің маңыздылығы жағынан екінші секциясы. Мұнда көбінесе дебюттік жұмыстарын ұсынған жас режиссерлер «Ерекше көзқарас» жүлдесі (''Prix un certain regard'') үшін бақ сынайды. Фильмдер Дебюсси залында (''Salle Debussy'') көрсетіледі. * '''Конкурстан тыс бағдарлама''' ({{lang-fr|Hors Compétition}}) – Әдетте негізгі конкурсқа таңдалмаған француз, америкалық немесе азиялық блокбастерлер, сондай-ақ фестивальдің ашылу фильмі. Көрсетілімдер Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда өтеді. * '''Түнгі көрсетілімдер''' ({{lang-fr|Séances de minuit}}) – Әдетте коммерциялық әлеуеті жоғары қорқынышты фильмдер немесе комедиялар. Көрсетілімдер Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда өтеді. * '''Канн премьералары''' ({{lang-fr|Cannes Première}}) – Әдетте негізгі конкурсқа өтпей қалған фильмдер. Дебюсси залында көрсетіледі, бірақ ресми жүлделер үшін таласпайды. * '''Арнайы көрсетілімдер''' ({{lang-fr|Séances spéciales}}) – Әртүрлі жанрдағы көркем фильмдер. Дебюсси залында немесе Бунюэль залында (''Salle Buñuel'') көрсетіледі, бірақ ресми жүлделерге қатыспайды. * '''[[Синефондасьон]]''' ({{lang-fr|Cinéfondation}}) – Әлемдегі киномектептерден іріктелген он бес шақты қысқа және орта метражды туындылар. Ақшалай жүлделер үшін бақ сынайды. Көрсетілімдер Бунюэль залында өтеді. * '''Қысқа метражды фильмдер конкурсы''' ({{lang-fr|Courts métrages}}) – [[Қысқа метражды фильмдердің Алтын пальма бұтағы|Қысқа метражды фильмге арналған Алтын пальма бұтағы]] үшін таласатын он шақты туынды. Дебюсси залында көрсетіледі. * '''Канн классикасы''' ({{lang-fr|Cannes Classics}}) – Әлемдік кино мұрасын дәріптейтін секция. Мұнда жаңартылған (реставрацияланған) классикалық фильмдер, кино туралы деректі туындылар мен белгілі тұлғаларға арналған фильмдер көрсетіледі. * '''Жағажайдағы кино''' ({{lang-fr|Cinéma de la Plage}}) – Фестивальдің жалғыз тегін секциясы. Масе жағажайында қалың жұртшылыққа арналған классикалық фильмдер мен жаңа туындылар ұсынылады.<ref>{{cite web | url=https://variety.com/2022/film/global/cannes-film-festival-cinema-de-la-plage-1235262855/ | title=Cannes Film Festival Unveils Cinema de la Plage Lineup | date=10 May 2022 | access-date=18 April 2024}}</ref> * '''Канн иммерсивті киносы''' ({{lang-fr|Cannes Immersive}}) – 2024 жылдан бастап енгізілген секция. Мұнда виртуалды шындық (VR) өнімдері көрсетіліп, секцияның бас жүлдесі сарапқа салынады. === Параллельді секциялар === * '''[[Халықаралық сын апталығы]]''' ({{lang-fr|Semaine de la Critique}}) – 1962 жылдан бері жұмыс істейді. Негізгі мақсаты — жаңа таланттарды ашу және әлем режиссерлерінің алғашқы немесе екінші толық метражды фильмдерін таныстыру. Секция аясында толық және қысқа метражды фильмдердің шағын конкурсы мен арнайы көрсетілімдер өтеді. * '''[[Режиссерлердің екі апталығы]]''' ({{lang-fr|Quinzaine des Réalisateurs}}) – 1969 жылдан бері өткізіліп келеді. Жаңа таланттарды іздеуге, авангардтық туындыларды немесе танымал режиссерлердің ерекше жұмыстарын көрсетуге бағытталған. * '''ACID''' ({{lang-fr|Association du cinéma indépendant pour sa diffusion}}) – 1992 жылдан бастап тәуелсіз фильмдерді таратуға, авангардтық өндірісті қолдауға және жаңа есімдерді танытуға күш салады. * '''Әлемнің барлық кинолары''' ({{lang-fr|Tous les Cinémas du Monde}}) – Әлемдік кинематографтың сан алуандығын паш ететін секция. Күн сайын бір ел қонаққа шақырылып, өз мәдениеті мен бірегейлігін көрсететін толық және қысқа метражды фильмдерін ұсынады. === Параллельді іс-шаралар === * '''[[Marché du Film]]''' (Кинорынок) – Әлемдегі ең ірі кино нарығы. «Think-Film Impact Production» компаниясымен бірлесе отырып, Marché du Film аясында «impACT» бағдарламасы енгізілді. Ол панельдік пікірталастар мен шеберлік сыныптары арқылы маңызды әлеуметтік тақырыптарды көтереді. Соның ішінде, киноөндірісті экологиялық тұрғыдан тұрақты ету стратегияларын талқылайтын «Киноның болашағы — жасыл» (The Future of Film is Green) сияқты жобалар бар.<ref>{{cite web |title=Think-Film Impact Production returns to Cannes with new cutting-edge topics on film & society |url=https://www.marchedufilm.com/news/think-film-impact-production-returns-to-cannes-with-new-cutting-edge-topics-on-film-society/ |website=Marché du Film |date=16 May 2023 |access-date=21 May 2025}}</ref> * '''Шеберлік сыныптары''' – Әлемге әйгілі режиссерлер мен киногерлердің көпшілік алдында өткізетін дәрістері. * '''Құрмет көрсету''' ({{lang-fr|Hommages}}) – Халықаралық деңгейде танымал әртістердің құрметіне олардың фильмдері көрсетіліп, Фестиваль трофейі (Festival Trophee) табысталады. * '''Продюсерлер желісі''' (Producers Network) – Халықаралық ко-продукция (бірлескен өндіріс) жасауға арналған алаң. * '''Көрмелер''' – Жыл сайын белгілі бір суретшіге, шығармашылыққа немесе кино тақырыбына арналған көрмелер ұйымдастырылып, фестиваль бағдарламасын толықтыра түседі. == Ресми қазылар алқасы == Әрбір іс-шара басталар алдында фестивальдің директорлар кеңесі Канн марапаттарын иеленетін фильмдерді таңдауға толық жауапты қазылар алқасын тағайындайды. Қазылар алқасының мүшелері халықаралық деңгейдегі өнер қайраткерлерінің арасынан олардың шығармашылық еңбегі мен кәсіби беделіне қарай таңдалады.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/festival/juries |title=Festival de Cannes: Juries |work=festival-cannes.com |access-date=2026-05-06}}</ref> Қазылар алқасының төрағасын тағайындау күзде жасалатын бірнеше жыл сайынғы басқарушылық ұсыныстардан кейін жүзеге асады және бекіту үшін фестивальдің директорлар кеңесіне ұсынылады.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/56994.html |title=Festival de Cannes: Juries |work=festival-cannes.com |access-date=2026-05-06}}</ref> * '''Негізгі конкурс''' — төрағадан және конкурсқа қатысатын толық метражды фильмдердің жүлделерін анықтайтын түрлі кино немесе өнер қайраткерлерінен тұратын халықаралық қазылар алқасы. * '''Синефондасьон және қысқа метражды фильмдер''' — төрағадан және төрт кино қайраткерінен тұрады. Олар «Қысқа метражды фильмдердің Алтын пальма бұтағын», сондай-ақ «Синефондасьон» секциясының үш үздік фильмін анықтайды. * '''Ерекше көзқарас''' — төрағадан, журналистерден, кино мамандығының студенттерінен және сала мамандарынан тұрады. Олар «Ерекше көзқарас» басты жүлдесін табычтайды және бұған қоса тағы екі фильмді ерекше атап өте алады. * '''Алтын камера''' — төрағадан, сонымен қатар кинорежиссерлерден, техник мамандардан, француздық және халықаралық сыншылардан тұрады. Олар кез келген санаттағы ең үздік алғашқы фильмді марапаттайды. Қазылар алқасы жеңімпаздарды анықтау үшін жыл сайын тарихи [[Вилла Домерг]] ({{lang-fr|Villa Domergue}}) ғимаратында бас қосады.<ref name="cannesvilla">{{cite web |title=Patrimoine: Villa Domergue |url=http://www.cannes.com/fr/cadre-de-vie/patrimoine/hotels-et-belles-demeures/villa-domergue.html |website=Site officiel de la Ville de Cannes |access-date=6 July 2017}}</ref> === Негізгі конкурс төрағалары === {{Div col|4}} * [[Жорж Юисман]] (1946-49), * [[Андре Моруа]] (1951, 1957), * [[Морис Женевуа]] (1952), * [[Жан Кокто]] (1953-54), * [[Марсель Паньоль]] (1955), * [[Морис Леман]] (1956), * [[Марсель Ашар]] (1958-59), * [[Жорж Сименон]] (1960), * [[Жан Жионо]] (1961), * [[Тэцуро Фурукаки]] (1962), * [[Арман Салакру]] (1963), * [[Фриц Ланг]] (1964), * [[Оливия де Хэвилленд]] (1965), * [[Софи Лорен]] (1966), * [[Алессандро Блазетти]] (1967), * [[Андре Шамсон]] (1968), * [[Лукино Висконти]] (1969), * [[Мигель Анхель Астуриас]] (1970), * [[Мишель Морган]] (1971), * [[Джозеф Лоузи]] (1972), * [[Ингрид Бергман]] (1973), * [[Рене Клер]] (1974), * [[Жанна Моро]] (1975, 1995), * [[Теннесси Уильямс]] (1976), * [[Роберто Росселлини]] (1977), * [[Алан Пакула]] (1978), * [[Франсуаза Саган]] (1979), * [[Кирк Дуглас]] (1980), * [[Жак Дере]] (1981), * [[Джорджо Стрелер]] (1982), * [[Уильям Стайрон]] (1983), * [[Дирк Богард]] (1984), * [[Милош Форман]] (1985), * [[Сидни Поллак]] (1986), * [[Ив Монтан]] (1987), * [[Этторе Скола]] (1988), * [[Вим Вендерс]] (1989), * [[Бернардо Бертолуччи]] (1990), * [[Роман Полански]] (1991), * [[Жерар Депардьё]] (1992), * [[Луи Маль]] (1993), * [[Клинт Иствуд]] (1994), * [[Фрэнсис Форд Коппола]] (1996), * [[Изабель Аджани]] (1997), * [[Мартин Скорсезе]] (1998), * [[Дэвид Кроненберг]] (1999), * [[Люк Бессон]] (2000), * [[Лив Ульман]] (2001), * [[Дэвид Линч]] (2002), * [[Патрис Шеро]] (2003), * [[Квентин Тарантино]] (2004), * [[Эмир Кустурица]] (2005), * [[Вонг Карвай]] (2006), * [[Стивен Фрирз]] (2007), * [[Шон Пенн]] (2008), * [[Изабель Юппер]] (2009), * [[Тим Бёртон]] (2010), * [[Роберт Де Ниро]] (2011), * [[Нанни Моретти]] (2012), * [[Стивен Спилберг]] (2013), * [[Джейн Кэмпион]] (2014), * [[Ағайынды Коэн]] (2015), * [[Джордж Миллер]] (2016), * [[Педро Альмодовар]] (2017), * [[Кейт Бланшетт]] (2018), * [[Алехандро Гонсалес Иньярриту]] (2019), * [[Ли, Спайк|Спайк Ли]] (2021), * [[Венсан Линдон]] (2022), * [[Рубен Эстлунд]] (2023), * [[Грета Гервиг]] (2024), * [[Жюльет Бинош]] (2025). {{Div col end}} == Марапаттар == [[Сурет:Palmed'or.jpg|thumb|300px|«[[Алтын пальма бұтағы]]»]] Канн кинофестивалінің ең беделді марапаты — үздік фильмге берілетін [[Алтын пальма бұтағы]] болып табылады. * '''Негізгі конкурс''' ** [[Алтын пальма бұтағы]] ({{lang-fr|Palme d'Or}}) – Үздік фильм ** [[Қысқа метражды фильмдердің Алтын пальма бұтағы|Қысқа метражды фильмге арналған Алтын пальма бұтағы]] ({{lang-fr|Palme d'Or du court métrage}}) – Үздік қысқа метражды фильм ** [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] ({{lang-fr|Grand Prix}}) – Фестивальдің Үлкен жүлдесі ** [[Қазылар алқасының жүлдесі (Канн кинофестивалі)|Қазылар алқасының жүлдесі]] ({{lang-fr|Prix du Jury}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік режиссер сыйлығы|Үздік режиссура]] ({{lang-fr|Prix de la mise en scène}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік актер сыйлығы|Үздік актер]] ({{lang-fr|Prix d'interprétation masculine}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік актриса сыйлығы|Үздік актриса]] ({{lang-fr|Prix d'interprétation féminine}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік сценарий сыйлығы|Үздік сценарий]] ({{lang-fr|Prix du scénario}}) * '''Басқа секциялар''' ** [[Ерекше көзқарас]] ({{lang-fr|Prix Un Certain Regard}}) – Жас таланттар, жаңашыл және батыл туындылар ** [[Синефондасьон]] ({{lang-fr|Cinéfondation}}) – Студенттік фильмдерге арналған сыйлықтар ** [[Алтын камера]] ({{lang-fr|Caméra d'Or}}) – Ресми бағдарлама, «Режиссерлердің екі апталығы» немесе «Халықаралық сын апталығы» секцияларындағы дебютанттар арасындағы ең үздік алғашқы фильмге беріледі. * '''Тәуелсіз ұйымдар беретін сыйлықтар''' ** [[FIPRESCI сыйлығы]] ({{lang-fr|Prix FIPRESCI}}) – Халықаралық киносыншылар федерациясы негізгі конкурс, «Ерекше көзқарас» және параллель секциялардағы фильмдерге беретін жүлде ** «Режиссерлердің екі апталығы» жүлделері ({{lang-fr|Prix de la Quinzaine des Réalisateurs}}) ** [[CST Award for Best Artist-Technician|CST техникалық суретші сыйлығы]] ({{lang-fr|Prix CST de l’Artiste Technicien}}) – Техникалық маманға CST тарапынан беріледі ** «Халықаралық сын апталығы» жүлделері ({{lang-fr|Prix de la Semaine de la Critique}}) ** [[Экуменикалық қазылар алқасының жүлдесі]] ({{lang-fr|Prix du Jury Œcuménique}}) ** [[Франсуа Шале сыйлығы]] ({{lang-fr|Prix François Chalais}}) ** [[Алтын көз]] ({{lang-fr|L'Œil d'or}}) – Үздік деректі фильм ** [[Trophée Chopard]] – Шопар трофейі ** [[Пальмдог]] ({{lang-fr|Palm Dog}}) – Үздік ит рөлі үшін<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8064150.stm |title=Pixar pooch picks Up Cannes prize |work=BBC News |date=22 May 2009 |access-date=27 May 2009}}</ref> ** [[Квир-пальма]] ({{lang-fr|Queer Palm}}) – ЛГБТ тақырыбына арналған үздік фильмдер<ref>{{cite web |url=http://www.ontopmag.com/article/5703/Transgender_Activist_Pascale_Ourbih_On_Cannes_Gay_Prize_Jury |title=Transgender activist Pascale Ourbih on Cannes gay prize jury |publisher=On Top Magazine |date=10 May 2010 |access-date=28 May 2017}}</ref> ** [[Cannes Soundtrack Award]] – Үздік саундтрек сыйлығы ** [[Пьер Анженье атындағы операторлық өнер сыйлығы]] ({{lang-fr|Pierre Angénieux Excellens in Cinematography}}) ** «Қозғалыстағы әйелдер» ({{lang-fr|Women in Motion}}) – 2015 жылдан бері [[Kering]] компаниясымен киноиндустриядағы әйелдер мәселесіне назар аудартқандарға беріледі.<ref>{{Cite web |last=Spencer |first=Mimosa |date=7 May 2019 |title=Kering, Cannes Film Festival Renew Women in Motion Program |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kering-renews-partnership-cannes-film-festival-women-in-motion-1203125118/ |website=WWD}}</ref> ** Mercedes-Benz сыйлығы (1993 жылдан 1999 жылға дейін берілді).<ref>{{cite web |title=Cannes Film Festival Mercedes-Benz Award |url=https://www.kinoafisha.info/en/awards/cannes/nominations/mercedes-benz-award/mercedes-benz-award/ |access-date=23 March 2025}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat-inline|Cannes Film Festival}} * [http://www.festival-cannes.fr Канн кинофестивалі ресми сайты]{{ref-fr}}{{ref-en}} * [http://www.ina-festivaldecannes.com Канн кинофестивалінің бейнемұрағаты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514033222/http://www.ina-festivaldecannes.com/ |date=2007-05-14 }}{{ref-fr}}{{ref-en}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Канн кинофестивалі]] jpjjw6grdd1qv2espyjczez3lkrsrz3 0 45898 3600285 3595834 2026-05-05T13:41:49Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2417276 wikitext text/x-wiki '''Заңның кері күші''', құқықта – [[заң]]ды ол күшіне енгенге дейін болған оқиғаларға қатысты қолдану. Әдетте, заңның кері күші болмайды, яғни ол күшіне енгенге дейін болған оқиғаларға қатысты қолданылмайды. Белгілі бір оқиғаға қатысты осы оқиға орын алған сәтте күшінде болған заңды қолдану қажет. Бұл ереже құқық субъектілері арасындағы қарым-қатынастар тұрақтылығына, ел азаматтарының құқықтық жағдайының тұрақтылығына, елдегі құқықтық тәртіптің беріктігіне деген сенімді қамтамасыз етеді. [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] бойынша, жауаптылықты белгілейтін немесе ауырлататын заңның кері күші жоқ. Жасалған сәтте құқық бұзушылық деп танылмаған әрекет үшін ешкім де жауапқа тартылмайды. Егер құқық бұзушылық әрекет жасалғаннан кейін ол әрекет үшін жауаптылық жаңа заң нормасы бойынша жойылса немесе жеңілдетілсе, онда жаңа заң нормасы қолданылады, яғни заңға кері күш беріледі. Бірақ заң нормаларын осылай қолдануға болатындығы сол заңның өзінде не оны қолданысқа енгізу туралы актіде ескертілуге тиіс. Мысалы, [[Қазақстан Республикасы Қылмыстық]] кодексінің 5-бабы бойынша, әрекет қылмыстылығын, жазаны жеңілдететін немесе қылмыс жасаған адамның жағдайын өзге де жолмен жеңілдететін қылмыстық заңның кері күші болады, яғни осындай заң күшіне енгенге дейін тиісті жазасын өтеп жүрген немесе өтеген, бірақ соттылығы бар адамдарға қатысты қолданылады. Әрекеттің қылмыстылығын белгілейтін немесе адамның жағдайын өзге де жолмен нашарлататын қылмыстық заңның кері күші болмайды. Егер жаңа қылмыстық заң жазасын өтеп жүрген адамның сол жазасын жеңілдететін болса, онда бұл жаза қылмыстық заңда көзделген шекте қысқартылуға тиіс.<ref>[["Қазақ Энциклопедиясы"]],4 том 3 бөлім</ref> == Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Заң]] [[Санат:Құқық]] {{stub}} [[fr:Rétroactivité en droit français]] 2iw29q3q1h2megtiobeb3ohantehpu0 0 47072 3600233 3546617 2026-05-05T12:26:29Z Таттибаева Гулжас 179345 3600233 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Шотландия |Шынайы атауы = {{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}} |Септік = Шотландия |Елтаңба = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg |Байрақ = Flag of Scotland.svg |Ұраны = In My Defens God Me Defend |Әнұранның аты = Шотландия гүлі |Аудио = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Картада = |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Парламенттік монархия]] |Құрылды = 843 б.з. |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Шотланд (кельттік) тілі|гэльттік]] және [[Шотланд (германдық) тілі|скотс]] тілдері |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Эдинбург]] |Ірі қалалары = Эдинбург, [[Глазго]], [[Абердин]], [[Данди]] |Басшы қызметі = [[Британ монархиясы|Монархы]]<br>[[Шотландия бірінші министрі|Бірінші Министр]] |Басшылары = [[III Чарльз]]<br>[[Хамза Юсаф]] |Жер аумағы = 78,722<ref name="short">{{cite web |url=https://www.gov.scot/Resource/Doc/923/0010669.pdf |title=Scotland in short |publisher=gov.scot |date=2003-02-17 |accessdate=2015-12-06 |format=pdf |lang=en}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = 3 |Этнохороним = шотландиялық, шотландиялықтар |Жұрты = 5,439,842 |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2022 |Санақ бойынша халық саны = 5,439,842 <ref>https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/</ref> |Санақ жылы = 2022 |Халық тығыздығы = 70 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = |АДИ жылдық есебі = |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = |Әуе компаниясы = |Валютасы = |Интернет үйшігі = <!-- |Интернет үйшіктері = --> |ISO = |Телефон коды = 44 |Уақыт белдеуі = [[UTC±0:00]] }} '''Шотландия''' ({{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}}, {{lang-gd|Alba}}) — [[Ұлыбритания]]ның құрамындағы ел, әкімшілік аймақ. XVII ғасырдың ортасына дейін тәуелсіз мемлекет болды. Ұлыбритания аралының солтүстік бөлігінен және оған жанасып жатқан ұсақ аралдардан, сондай-ақ [[Гебрид аралдары|Гебрид]], Оркней және Шотланд аралдарынан құралады. Жер аумағы 78800кm². Халқы 6 миллионнаннан астам, негізінен Шотландықтар. Әкімшілік-аумақтық жағынан 12 облыстан және 186 аралдан тұрады. Әкімшілік орталығы — [[Эдинбург]] қаласы. Мемлекеттік тілі — [[ағылшын тілі]]. ==Тарихы== Шотландия жерін біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырда [[Кельттер|кельт]] тайпалары қоныстана бастады. Никтлер де Шотландияның ежелгі тұрғындары болып саналады. Біздің заманымыздың бас кезінде алғашқы мемлекет құрылымдар пайда болды. Шотландияға бірнеше рет [[Рим империясы|римдіктер]] шабуыл жасады, бірақ жергілікті халық тарапынан табанды қарсылыққа ұшырады. V–VI ғасырларда Шотландияны [[Ирландия]]дан келген скоттар (“Шотландия”, Scotland – скоттар елі осы атаудан шыққан) қоныстанды. Оған қоса Британиядағы [[англ-сакс басқыншылығы]] (5 – 6 ғасырлар) кезінде [[бриттер]]дің дені Шотландияға ығыстырылды. Шотландия королдігі - тәуелсіз мемлекет болып 854-жылдан 1707-жылға дейін созылды. XI ғасырдың 2-жартысында Шотландия Англиядағы норман басқыншыларының шабуылына ұшырады. Шотланд королі Малькольм ІІІ (1058 – 1093) норман үстемдігін мойындауға мәжбүр болды. Бірақ шетелдіктерге қарсы Шотландия халқы бірнеше рет көтеріліске шықты (1130, 1131, 1161, 1175 жылдары). 1306 жылы Шотландияда Роберт Брюстің (1306 – 1329) басшылығымен кезекті көтеріліс басталды. Көтерілісшілер 1314 жылы 24 маусымда Баннокберн маңында болған шайқаста Эдуард ІІ бастаған ағылшын әскерін күл-талқан етті. 1323 жылғы көктемде Англия Шотландиямен бітім жасасып, I Робертті Шотландия королі деп таныды. 1328 жылғы қыркүйекте Нортхемптонда жасалған келісім бойынша Англия Шотландияның тәуелсіздігін мойындауға мәжбүр болды. XIII ғасырдың соңы мен XIV ғасырдың басында шотланд парламенті құрылды. Бірте-бірте шотланд халқы қалыптасты. Бірақ XIV ғасырдың аяғында Шотландия соғыстарда Англиядан жеңіліп, қайтадан тәуелді елге айналды. XVI ғасырда Оңтүстік Шотландияда [[Капитализм|капиталистік]] қатынастар пайда болды, ал Солтүстік Шотландияда (таулы аймақтарында) ұзақ уақыт рулық қатынастар сақталды. XVI ғасырдың ортасында Шотландияда пресвитериандық түрдегі кальвинистік [[реформация]] өріс алып, жаңа парламент кальвинизмді мемлекеттік дін деп жариялады. Жоғарғы шіркеулік билік жергілікті синодтар мен шотландық бас [[ассамблея]]ның қолына шоғырланды. Ағылшын тағына Стюарттардың шотландық әулетінің бекуіне байланысты (1603) Шотландия жеке уния құрып, Англиямен бірікті. Абсолютті үкімет билікке келіп, Шотланд парламентінің құқығына шек қойылды. 1609 жылы [[епископ]]тардың билігі күшейтілді. 1637 жылғы шілдеде Шотландияда Англияға қарсы көтеріліс басталды. Өкімет билігі іс жүзінде Мемлекеттік комитет қолына көшті. Король [[Карл І]] көтерілісті қарулы күшпен басуға тырысты. Шотландиялықтардың корольға қарсы соғысы [[Ағылшын революциясы]]ның (XVII ғасыр) басталуына түрткі болды. Революцияның алғашқы кезеңінде шотланд пресвитериан – ковенанторлары корольға қарсы ұзақ парламентпен одақ жасасты. Шотландия азамат соғысының ошағына айналды. Дегенмен, революцияның тереңдей түсуінен қорыққан дворяндық жоғарғы топтар 1647 жылы ағылшын королі Карл І-мен құпия келісім жасады. Англия жеріне кірген шотландиялықтар армиясы Престон маңында О.Кромвель басқарған әскерлерден күйрей жеңіліп (1648 жылғы 17–19 тамыз), түгелімен ағылшындарға берілді. 1650 жылғы 22 шілдеде Кромвель армиясы Шотландия жеріне басып кірді. 1651 жылы Вустер маңындағы шайқаста шотланд армиясы толық жеңілді. 1654 жылғы 12 сәуірде Шотландия Англиямен ресми түрде бірікті. 1707 жылғы уния бойынша Шотландия Англияға қосылып, шотланд парламенті жойылды. XVIII-XIX ғасырлардағы өнеркәсіп төңкерісі нәтижесінде Шотландияда жоғары дамыған өнеркәсіп пайда болып, тоқыма өндірісі тез дамыды. Жаңадан кен-металлургия және кеме жасау өнеркәсібі құрылды. [[Сурет:Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|thumb|Глазго]] Оңтүстік Шотландия Ұлыбританияның өнеркәсіпті аудандарының біріне айналды. XIX ғасырдың бірінші жартысында елде жұмысшылар қозғалысы күшейді. Кәсіподақ ұйымдары (тред-юниондар) құрыла бастады. XIX ғасырдың 60-жылдарынан бастап Шотландияның саяси өмірінде [[Либерализм|Либералдық]] партия жетекшілік рөл атқарды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|1-дүниежүзілік соғысы]] және онан кейінгі кезеңде елде халықтың тұрмысы нашарлап, жаппай ереуілдер жиі болып тұрды. [[Екінші Дүниежүзілік соғыс|2-дүниежүзілік соғыс]] кезінде Шотландияның халық бұқарасы [[Фашизм|фашистік]] басқыншыларға қарсы күреске белсене қатысты. Соғыстан кейін Шотландияда ұлттық мәселелер шиеленісіп, ұзаққа созылған келіссөздер нәтижесінде 1999 жылғы Шотландия парламенті қайта құрылды. Статистикаға сәйкес, қызыл шашты адамдарды көбінесе Шотландияның оңтүстік-шығысында көруге болады, онда бүкіл әлемдегі отты адамдардың 40% -ы шоғырланған. Бұл аймақ тұрғындарының бұл ерекшелігі кездейсоқ емес. Бұл бұлтты ауа-райына байланысты күн сәулесінің тұрақты түрде жетіспеуімен байланысты. Бірақ қызыл шаштар шаштың түсі әртүрлі адамдарға қарағанда D дәрумені көбірек болатынына сене алады.<ref>[https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ Шотландия туралы ТОП 10 ең қызықты фактілер.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926182309/https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ |date=2019-09-26 }}</ref> == Əкімшілік бөлінуі == {{main|Шотландия округтері}} Тарихи жолмен Шотландияның әкімшілік-құқықтық бөлімі графтық, облыс, округ, приходтар, мормэрлер мен өзге де әкімшілік бірліктерді қамтиды. Осы тарихи облыстардың атаулары бұрынғыдай кейде географиялық анықтамаларда әлі күнге дейін қолданылады. 1996 жылы Ұлыбритания Парламентінің шешімі бойынша Шотландия 32 округке (муниципалитетке) (ағыл. Council area) бөлінген, оның муниципалдық кеңестері барлық жергілікті қызметтердің жұмысына жауапты. Аудандық кеңестер (ағыл. Community council) муниципалитеттерді ұсынатын бейресми ұйымдар болып табылады. Шотландия Парламенті тұрғысынан 73 сайлау округ және 8 аймақ бар. Ал Британ Парламенті тұрғысынан 59 сайлау округтері бар. Өрт сөндірушілер мен полиция қызметтері 1975 жылы енгізілген Шотландияның бөлінуіне негізделген. Жедел жәрдем мен поштаның Шотландия аудандарына бөлуінде өз жолдары бұрыннан бері бар. Шотландиядағы қаланың мәртебесі арнайы патент граматасымен (ағыл. letters patent) құпталады. Шотландияда небəрі 6 қала бар: Абердин, Данди, Эдинбург, Глазго, Стерлинг және жақында Инвернесс. [[File:EdinburghFromCastle.jpg|thumb|Эдинбург]] ==Өнеркәсібі== Шотландия Ұлыбританиядағы [[көмір]]-[[металлургия]]лық аудандардың бірі. Көмір, [[мұнай]], [[гранит]], [[уран]], [[алюминий]], боксит өндіріледі. Қара және түсті металлургия, тоқыма, [[авиация]], [[энергетика]], автомобиль жасау, сыра қайнату, [[полиграфия]] өнеркәсіп орындары, [[Верфь|кеме жасау верфтері]] бар. Басты өнеркәсіп орт-тары [[Глазго]], [[Эдинбург]], [[Абердин]] қалалары. Мал шаруашылығы (сауын сиыр, шошқа) мен үй құстарын өсіру өркендеген. <ref>Азимов А., История Англии. От ледникового периода до Великой хартии вольностей, М., 2004.</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref> == Тағы қараңыз == *[[Шотландиядағы тәуелсіздік референдумы (2014)]] ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Құрама Патшалық}} [[Санат:Шотландия]] [[Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар]] [[Санат:Ұлыбритания аймақтары]] {{stub}} 5872n95t6qurapmdhz8gw8umy4ngfc5 3600241 3600233 2026-05-05T12:30:10Z Таттибаева Гулжас 179345 /* Тарихы */ 3600241 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Шотландия |Шынайы атауы = {{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}} |Септік = Шотландия |Елтаңба = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg |Байрақ = Flag of Scotland.svg |Ұраны = In My Defens God Me Defend |Әнұранның аты = Шотландия гүлі |Аудио = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Картада = |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Парламенттік монархия]] |Құрылды = 843 б.з. |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Шотланд (кельттік) тілі|гэльттік]] және [[Шотланд (германдық) тілі|скотс]] тілдері |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Эдинбург]] |Ірі қалалары = Эдинбург, [[Глазго]], [[Абердин]], [[Данди]] |Басшы қызметі = [[Британ монархиясы|Монархы]]<br>[[Шотландия бірінші министрі|Бірінші Министр]] |Басшылары = [[III Чарльз]]<br>[[Хамза Юсаф]] |Жер аумағы = 78,722<ref name="short">{{cite web |url=https://www.gov.scot/Resource/Doc/923/0010669.pdf |title=Scotland in short |publisher=gov.scot |date=2003-02-17 |accessdate=2015-12-06 |format=pdf |lang=en}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = 3 |Этнохороним = шотландиялық, шотландиялықтар |Жұрты = 5,439,842 |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2022 |Санақ бойынша халық саны = 5,439,842 <ref>https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/</ref> |Санақ жылы = 2022 |Халық тығыздығы = 70 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = |АДИ жылдық есебі = |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = |Әуе компаниясы = |Валютасы = |Интернет үйшігі = <!-- |Интернет үйшіктері = --> |ISO = |Телефон коды = 44 |Уақыт белдеуі = [[UTC±0:00]] }} '''Шотландия''' ({{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}}, {{lang-gd|Alba}}) — [[Ұлыбритания]]ның құрамындағы ел, әкімшілік аймақ. XVII ғасырдың ортасына дейін тәуелсіз мемлекет болды. Ұлыбритания аралының солтүстік бөлігінен және оған жанасып жатқан ұсақ аралдардан, сондай-ақ [[Гебрид аралдары|Гебрид]], Оркней және Шотланд аралдарынан құралады. Жер аумағы 78800кm². Халқы 6 миллионнаннан астам, негізінен Шотландықтар. Әкімшілік-аумақтық жағынан 12 облыстан және 186 аралдан тұрады. Әкімшілік орталығы — [[Эдинбург]] қаласы. Мемлекеттік тілі — [[ағылшын тілі]]. ==Тарихы== Шотландия жерін біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырда [[Кельттер|кельт]] тайпалары қоныстана бастады. Никтлер де Шотландияның ежелгі тұрғындары болып саналады. Біздің заманымыздың бас кезінде алғашқы мемлекет құрылымдар пайда болды. Шотландияға бірнеше рет [[Рим империясы|римдіктер]] шабуыл жасады, бірақ жергілікті халық тарапынан табанды қарсылыққа ұшырады. V–VI ғасырларда Шотландияны [[Ирландия]]дан келген скоттар (“Шотландия”, Scotland – скоттар елі осы атаудан шыққан) қоныстанды. Оған қоса Британиядағы [[англ-сакс басқыншылығы]] (5 – 6 ғасырлар) кезінде [[бриттер]]дің дені Шотландияға ығыстырылды. Шотландия королдігі - тәуелсіз мемлекет болып 854-нші жылдан 1707-ға жылға дейін созылды. XI ғасырдың 2-жартысында Шотландия Англиядағы норман басқыншыларының шабуылына ұшырады. Шотланд королі Малькольм ІІІ (1058 – 1093) норман үстемдігін мойындауға мәжбүр болды. Бірақ шетелдіктерге қарсы Шотландия халқы бірнеше рет көтеріліске шықты (1130, 1131, 1161, 1175 жылдары). 1306 жылы Шотландияда Роберт Брюстің (1306 – 1329) басшылығымен кезекті көтеріліс басталды. Көтерілісшілер 1314 жылы 24 маусымда Баннокберн маңында болған шайқаста Эдуард ІІ бастаған ағылшын әскерін күл-талқан етті. 1323 жылғы көктемде Англия Шотландиямен бітім жасасып, I Робертті Шотландия королі деп таныды. 1328 жылғы қыркүйекте Нортхемптонда жасалған келісім бойынша Англия Шотландияның тәуелсіздігін мойындауға мәжбүр болды. XIII ғасырдың соңы мен XIV ғасырдың басында шотланд парламенті құрылды. Бірте-бірте шотланд халқы қалыптасты. Бірақ XIV ғасырдың аяғында Шотландия соғыстарда Англиядан жеңіліп, қайтадан тәуелді елге айналды. XVI ғасырда Оңтүстік Шотландияда [[Капитализм|капиталистік]] қатынастар пайда болды, ал Солтүстік Шотландияда (таулы аймақтарында) ұзақ уақыт рулық қатынастар сақталды. XVI ғасырдың ортасында Шотландияда пресвитериандық түрдегі кальвинистік [[реформация]] өріс алып, жаңа парламент кальвинизмді мемлекеттік дін деп жариялады. Жоғарғы шіркеулік билік жергілікті синодтар мен шотландық бас [[ассамблея]]ның қолына шоғырланды. Ағылшын тағына Стюарттардың шотландық әулетінің бекуіне байланысты (1603) Шотландия жеке уния құрып, Англиямен бірікті. Абсолютті үкімет билікке келіп, Шотланд парламентінің құқығына шек қойылды. 1609 жылы [[епископ]]тардың билігі күшейтілді. 1637 жылғы шілдеде Шотландияда Англияға қарсы көтеріліс басталды. Өкімет билігі іс жүзінде Мемлекеттік комитет қолына көшті. Король [[Карл І]] көтерілісті қарулы күшпен басуға тырысты. Шотландиялықтардың корольға қарсы соғысы [[Ағылшын революциясы]]ның (XVII ғасыр) басталуына түрткі болды. Революцияның алғашқы кезеңінде шотланд пресвитериан – ковенанторлары корольға қарсы ұзақ парламентпен одақ жасасты. Шотландия азамат соғысының ошағына айналды. Дегенмен, революцияның тереңдей түсуінен қорыққан дворяндық жоғарғы топтар 1647 жылы ағылшын королі Карл І-мен құпия келісім жасады. Англия жеріне кірген шотландиялықтар армиясы Престон маңында О.Кромвель басқарған әскерлерден күйрей жеңіліп (1648 жылғы 17–19 тамыз), түгелімен ағылшындарға берілді. 1650 жылғы 22 шілдеде Кромвель армиясы Шотландия жеріне басып кірді. 1651 жылы Вустер маңындағы шайқаста шотланд армиясы толық жеңілді. 1654 жылғы 12 сәуірде Шотландия Англиямен ресми түрде бірікті. 1707 жылғы уния бойынша Шотландия Англияға қосылып, шотланд парламенті жойылды. XVIII-XIX ғасырлардағы өнеркәсіп төңкерісі нәтижесінде Шотландияда жоғары дамыған өнеркәсіп пайда болып, тоқыма өндірісі тез дамыды. Жаңадан кен-металлургия және кеме жасау өнеркәсібі құрылды. [[Сурет:Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|thumb|Глазго]] Оңтүстік Шотландия Ұлыбританияның өнеркәсіпті аудандарының біріне айналды. XIX ғасырдың бірінші жартысында елде жұмысшылар қозғалысы күшейді. Кәсіподақ ұйымдары (тред-юниондар) құрыла бастады. XIX ғасырдың 60-жылдарынан бастап Шотландияның саяси өмірінде [[Либерализм|Либералдық]] партия жетекшілік рөл атқарды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|1-дүниежүзілік соғысы]] және онан кейінгі кезеңде елде халықтың тұрмысы нашарлап, жаппай ереуілдер жиі болып тұрды. [[Екінші Дүниежүзілік соғыс|2-дүниежүзілік соғыс]] кезінде Шотландияның халық бұқарасы [[Фашизм|фашистік]] басқыншыларға қарсы күреске белсене қатысты. Соғыстан кейін Шотландияда ұлттық мәселелер шиеленісіп, ұзаққа созылған келіссөздер нәтижесінде 1999 жылғы Шотландия парламенті қайта құрылды. Статистикаға сәйкес, қызыл шашты адамдарды көбінесе Шотландияның оңтүстік-шығысында көруге болады, онда бүкіл әлемдегі отты адамдардың 40% -ы шоғырланған. Бұл аймақ тұрғындарының бұл ерекшелігі кездейсоқ емес. Бұл бұлтты ауа-райына байланысты күн сәулесінің тұрақты түрде жетіспеуімен байланысты. Бірақ қызыл шаштар шаштың түсі әртүрлі адамдарға қарағанда D дәрумені көбірек болатынына сене алады.<ref>[https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ Шотландия туралы ТОП 10 ең қызықты фактілер.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926182309/https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ |date=2019-09-26 }}</ref> == Əкімшілік бөлінуі == {{main|Шотландия округтері}} Тарихи жолмен Шотландияның әкімшілік-құқықтық бөлімі графтық, облыс, округ, приходтар, мормэрлер мен өзге де әкімшілік бірліктерді қамтиды. Осы тарихи облыстардың атаулары бұрынғыдай кейде географиялық анықтамаларда әлі күнге дейін қолданылады. 1996 жылы Ұлыбритания Парламентінің шешімі бойынша Шотландия 32 округке (муниципалитетке) (ағыл. Council area) бөлінген, оның муниципалдық кеңестері барлық жергілікті қызметтердің жұмысына жауапты. Аудандық кеңестер (ағыл. Community council) муниципалитеттерді ұсынатын бейресми ұйымдар болып табылады. Шотландия Парламенті тұрғысынан жетпіс үш сайлау округ және сегіз аймақ бар. Ал Британ Парламенті тұрғысынан елу тоғыз сайлау округтері бар. Өрт сөндірушілер мен полиция қызметтері 1975 жылы енгізілген Шотландияның бөлінуіне негізделген. Жедел жәрдем мен поштаның Шотландия аудандарына бөлуінде өз жолдары бұрыннан бері бар. Шотландиядағы қаланың мәртебесі арнайы патент граматасымен (ағыл. letters patent) құпталады. Шотландияда небəрі 6 қала бар: Абердин, Данди, Эдинбург, Глазго, Стерлинг және жақында Инвернесс. [[File:EdinburghFromCastle.jpg|thumb|Эдинбург]] ==Өнеркәсібі== Шотландия Ұлыбританиядағы [[көмір]]-[[металлургия]]лық аудандардың бірі. Көмір, [[мұнай]], [[гранит]], [[уран]], [[алюминий]], боксит өндіріледі. Қара және түсті металлургия, тоқыма, [[авиация]], [[энергетика]], автомобиль жасау, сыра қайнату, [[полиграфия]] өнеркәсіп орындары, [[Верфь|кеме жасау верфтері]] бар. Басты өнеркәсіп орт-тары [[Глазго]], [[Эдинбург]], [[Абердин]] қалалары. Мал шаруашылығы (сауын сиыр, шошқа) мен үй құстарын өсіру өркендеген. <ref>Азимов А., История Англии. От ледникового периода до Великой хартии вольностей, М., 2004.</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref> == Тағы қараңыз == *[[Шотландиядағы тәуелсіздік референдумы (2014)]] ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Құрама Патшалық}} [[Санат:Шотландия]] [[Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар]] [[Санат:Ұлыбритания аймақтары]] {{stub}} j9gsw74qeh9839i17vmrzu44d923ie6 3600283 3600241 2026-05-05T13:41:15Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3546617 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Шотландия |Шынайы атауы = {{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}} |Септік = Шотландия |Елтаңба = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg |Байрақ = Flag of Scotland.svg |Ұраны = In My Defens God Me Defend |Әнұранның аты = Шотландия гүлі |Аудио = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Картада = |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Парламенттік монархия]] |Құрылды = 843 б.з. |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Шотланд (кельттік) тілі|гэльттік]] және [[Шотланд (германдық) тілі|скотс]] тілдері |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Эдинбург]] |Ірі қалалары = Эдинбург, [[Глазго]], [[Абердин]], [[Данди]] |Басшы қызметі = [[Британ монархиясы|Монархы]]<br>[[Шотландия бірінші министрі|Бірінші Министр]] |Басшылары = [[III Чарльз]]<br>[[Хамза Юсаф]] |Жер аумағы = 78,722<ref name="short">{{cite web |url=https://www.gov.scot/Resource/Doc/923/0010669.pdf |title=Scotland in short |publisher=gov.scot |date=2003-02-17 |accessdate=2015-12-06 |format=pdf |lang=en}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = 3 |Этнохороним = шотландиялық, шотландиялықтар |Жұрты = 5,439,842 |Халық саны бойынша орны = |Сарап жылы = 2022 |Санақ бойынша халық саны = 5,439,842 <ref>https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/</ref> |Санақ жылы = 2022 |Халық тығыздығы = 70 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = |АДИ жылдық есебі = |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = |Әуе компаниясы = |Валютасы = |Интернет үйшігі = <!-- |Интернет үйшіктері = --> |ISO = |Телефон коды = 44 |Уақыт белдеуі = [[UTC±0:00]] }} '''Шотландия''' ({{lang-en|Scotland}}, {{lang-sco|Scotland}}, {{lang-gd|Alba}}) — [[Ұлыбритания]]ның құрамындағы ел, әкімшілік аймақ. XVII ғасырдың ортасына дейін тәуелсіз мемлекет болды. Ұлыбритания аралының солтүстік бөлігінен және оған жанасып жатқан ұсақ аралдардан, сондай-ақ [[Гебрид аралдары|Гебрид]], Оркней және Шотланд аралдарынан құралады. Жер аумағы 78800кm². Халқы 6 млн-нан астам, негізінен шотландықтар. Әкімшілік-аумақтық жағынан 12 облыстан және 186 аралдан тұрады. Әкімшілік орталығы — [[Эдинбург]] қаласы. Мемлекеттік тілі — [[ағылшын тілі]]. ==Тарихы== Шотландия жерін біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырда [[Кельттер|кельт]] тайпалары қоныстана бастады. Никтлер де Шотландияның ежелгі тұрғындары болып саналады. Біздің заманымыздың бас кезінде алғашқы мемлекет құрылымдар пайда болды. Шотландияға бірнеше рет [[Рим империясы|римдіктер]] шабуыл жасады, бірақ жергілікті халық тарапынан табанды қарсылыққа ұшырады. V–VI ғасырларда Шотландияны [[Ирландия]]дан келген скоттар (“Шотландия”, Scotland – скоттар елі осы атаудан шыққан) қоныстанды. Оған қоса Британиядағы [[англ-сакс басқыншылығы]] (5 – 6 ғасырлар) кезінде [[бриттер]]дің дені Шотландияға ығыстырылды. Шотландия королдігі - тәуелсіз мемлекет болып 854-жылдан 1707-жылға дейін созылды. XI ғасырдың 2-жартысында Шотландия Англиядағы норман басқыншыларының шабуылына ұшырады. Шотланд королі Малькольм ІІІ (1058 – 1093) норман үстемдігін мойындауға мәжбүр болды. Бірақ шетелдіктерге қарсы Шотландия халқы бірнеше рет көтеріліске шықты (1130, 1131, 1161, 1175 жылдары). 1306 жылы Шотландияда Роберт Брюстің (1306 – 1329) басшылығымен кезекті көтеріліс басталды. Көтерілісшілер 1314 жылы 24 маусымда Баннокберн маңында болған шайқаста Эдуард ІІ бастаған ағылшын әскерін күл-талқан етті. 1323 жылғы көктемде Англия Шотландиямен бітім жасасып, I Робертті Шотландия королі деп таныды. 1328 жылғы қыркүйекте Нортхемптонда жасалған келісім бойынша Англия Шотландияның тәуелсіздігін мойындауға мәжбүр болды. XIII ғасырдың соңы мен XIV ғасырдың басында шотланд парламенті құрылды. Бірте-бірте шотланд халқы қалыптасты. Бірақ XIV ғасырдың аяғында Шотландия соғыстарда Англиядан жеңіліп, қайтадан тәуелді елге айналды. XVI ғасырда Оңтүстік Шотландияда [[Капитализм|капиталистік]] қатынастар пайда болды, ал Солтүстік Шотландияда (таулы аймақтарында) ұзақ уақыт рулық қатынастар сақталды. XVI ғасырдың ортасында Шотландияда пресвитериандық түрдегі кальвинистік [[реформация]] өріс алып, жаңа парламент кальвинизмді мемлекеттік дін деп жариялады. Жоғарғы шіркеулік билік жергілікті синодтар мен шотландық бас [[ассамблея]]ның қолына шоғырланды. Ағылшын тағына Стюарттардың шотландық әулетінің бекуіне байланысты (1603) Шотландия жеке уния құрып, Англиямен бірікті. Абсолютті үкімет билікке келіп, Шотланд парламентінің құқығына шек қойылды. 1609 жылы [[епископ]]тардың билігі күшейтілді. 1637 жылғы шілдеде Шотландияда Англияға қарсы көтеріліс басталды. Өкімет билігі іс жүзінде Мемлекеттік комитет қолына көшті. Король [[Карл І]] көтерілісті қарулы күшпен басуға тырысты. Шотландиялықтардың корольға қарсы соғысы [[Ағылшын революциясы]]ның (XVII ғасыр) басталуына түрткі болды. Революцияның алғашқы кезеңінде шотланд пресвитериан – ковенанторлары корольға қарсы ұзақ парламентпен одақ жасасты. Шотландия азамат соғысының ошағына айналды. Дегенмен, революцияның тереңдей түсуінен қорыққан дворяндық жоғарғы топтар 1647 жылы ағылшын королі Карл І-мен құпия келісім жасады. Англия жеріне кірген шотландиялықтар армиясы Престон маңында О.Кромвель басқарған әскерлерден күйрей жеңіліп (1648 жылғы 17–19 тамыз), түгелімен ағылшындарға берілді. 1650 жылғы 22 шілдеде Кромвель армиясы Шотландия жеріне басып кірді. 1651 жылы Вустер маңындағы шайқаста шотланд армиясы толық жеңілді. 1654 жылғы 12 сәуірде Шотландия Англиямен ресми түрде бірікті. 1707 жылғы уния бойынша Шотландия Англияға қосылып, шотланд парламенті жойылды. XVIII-XIX ғасырлардағы өнеркәсіп төңкерісі нәтижесінде Шотландияда жоғары дамыған өнеркәсіп пайда болып, тоқыма өндірісі тез дамыды. Жаңадан кен-металлургия және кеме жасау өнеркәсібі құрылды. [[Сурет:Glasgow City Chambers, Glasgow.jpg|thumb|Глазго]] Оңтүстік Шотландия Ұлыбританияның өнеркәсіпті аудандарының біріне айналды. XIX ғасырдың бірінші жартысында елде жұмысшылар қозғалысы күшейді. Кәсіподақ ұйымдары (тред-юниондар) құрыла бастады. XIX ғасырдың 60-жылдарынан бастап Шотландияның саяси өмірінде [[Либерализм|Либералдық]] партия жетекшілік рөл атқарды. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|1-дүниежүзілік соғысы]] және онан кейінгі кезеңде елде халықтың тұрмысы нашарлап, жаппай ереуілдер жиі болып тұрды. [[Екінші Дүниежүзілік соғыс|2-дүниежүзілік соғыс]] кезінде Шотландияның халық бұқарасы [[Фашизм|фашистік]] басқыншыларға қарсы күреске белсене қатысты. Соғыстан кейін Шотландияда ұлттық мәселелер шиеленісіп, ұзаққа созылған келіссөздер нәтижесінде 1999 жылғы Шотландия парламенті қайта құрылды. Статистикаға сәйкес, қызыл шашты адамдарды көбінесе Шотландияның оңтүстік-шығысында көруге болады, онда бүкіл әлемдегі отты адамдардың 40% -ы шоғырланған. Бұл аймақ тұрғындарының бұл ерекшелігі кездейсоқ емес. Бұл бұлтты ауа-райына байланысты күн сәулесінің тұрақты түрде жетіспеуімен байланысты. Бірақ қызыл шаштар шаштың түсі әртүрлі адамдарға қарағанда D дәрумені көбірек болатынына сене алады.<ref>[https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ Шотландия туралы ТОП 10 ең қызықты фактілер.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926182309/https://visa4uk.ru/blog-o-velikobritanii/fakty-o-shotlandii/ |date=2019-09-26 }}</ref> == Əкімшілік бөлінуі == {{main|Шотландия округтері}} Тарихи жолмен Шотландияның әкімшілік-құқықтық бөлімі графтық, облыс, округ, приходтар, мормэрлер мен өзге де әкімшілік бірліктерді қамтиды. Осы тарихи облыстардың атаулары бұрынғыдай кейде географиялық анықтамаларда әлі күнге дейін қолданылады. 1996 жылы Ұлыбритания Парламентінің шешімі бойынша Шотландия 32 округке (муниципалитетке) (ағыл. Council area) бөлінген, оның муниципалдық кеңестері барлық жергілікті қызметтердің жұмысына жауапты. Аудандық кеңестер (ағыл. Community council) муниципалитеттерді ұсынатын бейресми ұйымдар болып табылады. Шотландия Парламенті тұрғысынан 73 сайлау округ және 8 аймақ бар. Ал Британ Парламенті тұрғысынан 59 сайлау округтері бар. Өрт сөндірушілер мен полиция қызметтері 1975 жылы енгізілген Шотландияның бөлінуіне негізделген. Жедел жәрдем мен поштаның Шотландия аудандарына бөлуінде өз жолдары бұрыннан бері бар. Шотландиядағы қаланың мәртебесі арнайы патент граматасымен (ағыл. letters patent) құпталады. Шотландияда небəрі 6 қала бар: Абердин, Данди, Эдинбург, Глазго, Стерлинг және жақында Инвернесс. [[File:EdinburghFromCastle.jpg|thumb|Эдинбург]] ==Өнеркәсібі== Шотландия Ұлыбританиядағы [[көмір]]-[[металлургия]]лық аудандардың бірі. Көмір, [[мұнай]], [[гранит]], [[уран]], [[алюминий]], боксит өндіріледі. Қара және түсті металлургия, тоқыма, [[авиация]], [[энергетика]], автомобиль жасау, сыра қайнату, [[полиграфия]] өнеркәсіп орындары, [[Верфь|кеме жасау верфтері]] бар. Басты өнеркәсіп орт-тары [[Глазго]], [[Эдинбург]], [[Абердин]] қалалары. Мал шаруашылығы (сауын сиыр, шошқа) мен үй құстарын өсіру өркендеген. <ref>Азимов А., История Англии. От ледникового периода до Великой хартии вольностей, М., 2004.</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref> == Тағы қараңыз == *[[Шотландиядағы тәуелсіздік референдумы (2014)]] ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Құрама Патшалық}} [[Санат:Шотландия]] [[Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар]] [[Санат:Ұлыбритания аймақтары]] {{stub}} 1h809xa7ykkzdwxknvfe9rg93cdlnae 0 49468 3600254 2661788 2026-05-05T12:55:36Z Таттибаева Гулжас 179345 3600254 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | name = World Intellectual Property Organization | image = WIPO logo 2010.gif | caption = WIPO logo | type = Specialized Agency | acronyms = WIPO | head = ''Director-General of WIPO'' [[Francis Gurry]] | status = Active | established = 1967 | website = [http://www.wipo.int/ www.wipo.int] | parent = | subsidiaries = | footnotes = }} [[Сурет:World Intellectual Property Organization (WIPO) members world map.png|thumb|280px|WIPO members{{legend|#ff6000|Мүше елдер}}{{legend|lightgray|Non-members}}]] [[Сурет:2011 Global Congress 6th Combating Counterfeiting & Piracy Paris OMPI Francis Gurry.jpg|thumb| alt=A.]] '''Зияткерлік меншік жөніндегі дүниежүзілік ұйым''' - (World Intellectual Property Organіsatіon /WIPO/) – халықаралық үкімет аралық ұйым, [[БҰҰ]]-ның мамандандырылған мекемесі. 1967 жылы [[Стокгольм]]де қол қойылған конвенцияны іске асыру барысында [[1970]] жылы құрылды. Оны құру туралы идея “[[Өнеркәсіп]] меншігін қорғау жөніндегі” [[Париж конвенциясы]]нан ([[1883]]) және “Әдебиет пен сурет шығармаларын қорғау туралы” [[Берн конвенциясы]]нан ([[1886]]) бастау алады. Зияткерлік меншік жөніндегі дүниежүзілік ұйымның мақсаты мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар арасындағы ынтымақтастық жолымен дүние жүзіндегі зияткерлік меншікті қорғау, зияткерлік меншік саласындағы жаңа шарттардың жасалуын көтермелеу және ұлттық заңдардың әзірленуіне көмектесу, т.б. Ұйым осы мақсатты жүзеге асыру бағытында ақпарат жинап, оларды тарату ісімен айналысады, халықаралық тіркеу қызметін қаржыландырады. Штаб-пәтері [[Женева]]да ([[Швейцария]]) орналасқан.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]],4 том 3 бөлім</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемелері]] [[Санат:Зияткерлік меншік құқығы]] syxglkap0otg3lgljola3zffk1eovjy 3600279 3600254 2026-05-05T13:40:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 2661788 wikitext text/x-wiki {{Infobox United Nations | name = World Intellectual Property Organization | image = WIPO logo 2010.gif | caption = WIPO logo | type = Specialized Agency | acronyms = WIPO | head = ''Director-General of WIPO'' [[Francis Gurry]] | status = Active | established = 1967 | website = [http://www.wipo.int/ www.wipo.int] | parent = | subsidiaries = | footnotes = }} [[Сурет:World Intellectual Property Organization (WIPO) members world map.png|thumb|280px|WIPO members{{legend|#ff6000|Мүше елдер}}{{legend|lightgray|Non-members}}]] [[Сурет:2011 Global Congress 6th Combating Counterfeiting & Piracy Paris OMPI Francis Gurry.jpg|thumb| alt=A.]] '''Зияткерлік меншік жөніндегі дүниежүзілік ұйым''' - (World Intellectual Property Organіsatіon /WIPO/) – халықаралық үкіметаралық ұйым, [[БҰҰ]]-ның мамандандырылған мекемесі. 1967 жылы [[Стокгольм]]де қол қойылған конвенцияны іске асыру барысында [[1970]] жылы құрылды. Оны құру туралы идея “[[Өнеркәсіп]] меншігін қорғау жөніндегі” [[Париж конвенциясы]]нан ([[1883]]) және “Әдебиет пен сурет шығармаларын қорғау туралы” [[Берн конвенциясы]]нан ([[1886]]) бастау алады. Зияткерлік меншік жөніндегі дүниежүзілік ұйымның мақсаты мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар арасындағы ынтымақтастық жолымен дүние жүзіндегі зияткерлік меншікті қорғау, зияткерлік меншік саласындағы жаңа шарттардың жасалуын көтермелеу және ұлттық заңдардың әзірленуіне көмектесу, т.б. Ұйым осы мақсатты жүзеге асыру бағытында ақпарат жинап, оларды тарату ісімен айналысады, халықаралық тіркеу қызметін қаржыландырады. Штаб-пәтері [[Женева]]да ([[Швейцария]]) орналасқан.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]],4 том 3 бөлім</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемелері]] [[Санат:Зияткерлік меншік құқығы]] hd3p0e5m6dycdtnj07ssdb35y7erddl 0 50060 3600614 3415243 2026-05-06T08:07:46Z Arystanbek 14348 + [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3600614 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Альфред Нобель|Шынайы есімі={{lang-sv|Alfred Bernhard Nobel}}|Туған күні=21.10.1833|Қайтыс болған күні=10.12.1896|Туған жері=[[Стокгольм]], [[Швеция]]|Қайтыс болған жері=[[Санремо]], [[Италия]]|Мансабы=Химик, инженер, өнертапқыш, бизнесмен, филантроп|Қолтаңбасы=Alfred_Nobel_Signature.svg|Әкесі=Эммануэль Нобель|Анасы=Андриетте Нобель|Сурет=AlfredNobel_adjusted.jpg}} '''Альфред Бернхард Нобель''' (21.10.[[1833]], [[Стокгольм]], [[Швеция]] – 10.12.[[1896]], [[Сан-Ремо]], [[Италия]]) – [[шведтер|швед]] [[өнертапқыш]]ы әрі [[кәсіпкер]]і. [[Динамит]]<nowiki/>ты ойлап тақаны үшін және [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығын]] шығарғаны үшін өте танымал. [[Лондон корольдік қоғамы]]ның және швед ғылым академиясының мүшесі. Нобель Ресейде болған кезде орыс ғалымдары [[Николай Николаевич Зинин|Николай Зинин]] мен [[Василий Фомич Петрушевский|Василий Петрушевскийдің]] нитроглицерин жөніндегі ғылыми жұмыстарымен танысқан. 1864 ж. күркіреуік сынапты капсюль-детонатор жасады, ал 1867 жылы [[динамит]] жасау жұмысына патент алып, оны көптеп шығаруға кірісті. == Тағы қараңыз == * [[Нобель сыйлығы]]. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:21 қазанда туғандар]] [[Санат:1833 жылы туғандар]] [[Санат:Швецияда туғандар]] [[Санат:10 желтоқсанда қайтыс болғандар]] [[Санат:1896 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Италияда қайтыс болғандар]] [[Санат:Нобель сыйлығы]] [[Санат:Швеция өнертапқыштары]] [[Санат:Швеция кәсіпкерлері]] [[Санат:Швеция инженерлері]] [[Санат:Швеция химиктері]] [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] {{stub}} tk950ec0wbjv10ms1psqfy7gy4juhm1 0 50176 3600243 3325993 2026-05-05T12:31:28Z Таттибаева Гулжас 179345 3600243 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Кент |атауы = Атакент |сурет = |әкімшілік күйі = Кенттік әкімдік пен ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec = 42 |lon_deg =68|lon_min = 30|lon_sec =58 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Мақтаарал ауданы |кестедегі аудан = Мақтаарал ауданы{{!}}Мақтаарал |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Атакент кенттік әкімдігі{{!}}Атакент |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1924 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Ильич'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}19240 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72541 |пошта индексі =160525 |пошта индекстері =160526 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Атакент''' (1998 жылға дейін – ''Ильич'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V06U0001942 Жекелеген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң атауын өзгерту туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Мақтаарал ауданы]]ндағы кент, темір жол бекеті, [[Атакент кенттік әкімдігі]] мен [[Мақтаарал ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Мырзакент]] кентінен солтүстік-батысқа қарай 18 километрдей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||13620||{{өсім}}16402 ||{{өсім}}19240 ||117,3 ||7937 ||{{өсім}}9531 ||120,1 ||8465 ||{{өсім}}9709 ||114,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1924 жыл]]ы мақта өсіретін Мақтаарал совхоз-техникумы ұйымдастырылуына байланысты құрылып, [[1932 жыл]]ы Ильич кентіне айналды. [[1940 жыл|1940]]-[[1957 жыл|57]] жылдары аудан орталығы болды. [[1969 жыл]]ы кентте одақтық маңызы бар «Мақтаарал» тәжірибе стансасы құрылды. [[1998 жыл]]дан Атакент аталады. «Мақтаарал» мақта шаруашылығы негізінде 2 акционерлік қоғам, 3 өнеркәсіп, бірнеше шаруа қожалықтары құрылып, «ЮТЕКС» жаңа мақта тазарту зауыты, шитті мақта қалдығынан (улюк) медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта (вата) шығаратын фабрика іске қосылды. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 4 мектеп ''(№5 Мақтаарал мектеп-гимназия, №6 Қ. Сәтпаев атындағы ЖОМ, №7 В. Комаров атындағы ЖОМ, №8 О. Бапышев атындағы ЖОМ''), 14-ші кәсіптік-техникалық мектеп, аурухана, «Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, Алпамыс батыр атындағы футбол стадионы және т.б. мекемелер жұмыс істейді. Кент арқылы [[Ташкент]] – [[Жызақ|Жизақ]], [[Шымкент]] – [[Жетісай]] автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақтаарал ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] 6q0uk3l6tp6ra1fe9ck43jtuhkjvirq 3600247 3600243 2026-05-05T12:50:08Z Таттибаева Гулжас 179345 3600247 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Кент |атауы = Атакент |сурет = |әкімшілік күйі = Кенттік әкімдік пен ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec = 42 |lon_deg =68|lon_min = 30|lon_sec =58 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Мақтаарал ауданы |кестедегі аудан = Мақтаарал ауданы{{!}}Мақтаарал |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Атакент кенттік әкімдігі{{!}}Атакент |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1924 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Ильич'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}19240 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72541 |пошта индексі =160525 |пошта индекстері =160526 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Атакент''' (1998 жылға дейін – ''Ильич'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V06U0001942 Жекелеген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң атауын өзгерту туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Мақтаарал ауданы]]ндағы кент, темір жол бекеті, [[Атакент кенттік әкімдігі]] мен [[Мақтаарал ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Мырзакент]] Кентінен Солтүстік-Батысқа қарай он сегіз километрдей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||13620||{{өсім}}16402 ||{{өсім}}19240 ||117,3 ||7937 ||{{өсім}}9531 ||120,1 ||8465 ||{{өсім}}9709 ||114,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1924 жыл]]ы мақта өсіретін Мақтаарал совхоз-техникумы ұйымдастырылуына байланысты құрылып, [[1932 жыл]]ы Ильич кентіне айналды. [[1940 жыл|1940]]-[[1957 жыл|57]] жылдары аудан орталығы болды. [[1969 жыл]]ы кентте одақтық маңызы бар «Мақтаарал» тәжірибе стансасы құрылды. [[1998 жыл]]дан Атакент аталады. «Мақтаарал» мақта шаруашылығы негізінде 2 акционерлік қоғам, 3 өнеркәсіп, бірнеше шаруа қожалықтары құрылып, «ЮТЕКС» жаңа мақта тазарту зауыты, шитті мақта қалдығынан (улюк) медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта (вата) шығаратын фабрика іске қосылды. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 4 мектеп ''(№5 Мақтаарал мектеп-гимназия, №6 Қ. Сәтпаев атындағы ЖОМ, №7 В. Комаров атындағы ЖОМ, №8 О. Бапышев атындағы ЖОМ''), 14-ші кәсіптік-техникалық мектеп, аурухана, «Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, Алпамыс батыр атындағы футбол стадионы және т.б. мекемелер жұмыс істейді. Кент арқылы [[Ташкент]] – [[Жызақ|Жизақ]], [[Шымкент]] – [[Жетісай]] автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақтаарал ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] 8f0x291o1ez1ru9qcuq4yhasivsqzti 3600248 3600247 2026-05-05T12:50:47Z Таттибаева Гулжас 179345 /* Географиялық орны */ 3600248 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Кент |атауы = Атакент |сурет = |әкімшілік күйі = Кенттік әкімдік пен ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec = 42 |lon_deg =68|lon_min = 30|lon_sec =58 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Мақтаарал ауданы |кестедегі аудан = Мақтаарал ауданы{{!}}Мақтаарал |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Атакент кенттік әкімдігі{{!}}Атакент |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1924 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Ильич'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}19240 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72541 |пошта индексі =160525 |пошта индекстері =160526 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Атакент''' (1998 жылға дейін – ''Ильич'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V06U0001942 Жекелеген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң атауын өзгерту туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Мақтаарал ауданы]]ндағы кент, темір жол бекеті, [[Атакент кенттік әкімдігі]] мен [[Мақтаарал ауылдық округі|Мақтарал ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Мырзакент]] Кентінен Солтүстік-Батысқа қарай он сегіз километрдей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||13620||{{өсім}}16402 ||{{өсім}}19240 ||117,3 ||7937 ||{{өсім}}9531 ||120,1 ||8465 ||{{өсім}}9709 ||114,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1924 жыл]]ы мақта өсіретін Мақтаарал совхоз-техникумы ұйымдастырылуына байланысты құрылып, [[1932 жыл]]ы Ильич кентіне айналды. [[1940 жыл|1940]]-[[1957 жыл|57]] жылдары аудан орталығы болды. [[1969 жыл]]ы кентте одақтық маңызы бар «Мақтаарал» тәжірибе стансасы құрылды. [[1998 жыл]]дан Атакент аталады. «Мақтаарал» мақта шаруашылығы негізінде 2 акционерлік қоғам, 3 өнеркәсіп, бірнеше шаруа қожалықтары құрылып, «ЮТЕКС» жаңа мақта тазарту зауыты, шитті мақта қалдығынан (улюк) медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта (вата) шығаратын фабрика іске қосылды. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 4 мектеп ''(№5 Мақтаарал мектеп-гимназия, №6 Қ. Сәтпаев атындағы ЖОМ, №7 В. Комаров атындағы ЖОМ, №8 О. Бапышев атындағы ЖОМ''), 14-ші кәсіптік-техникалық мектеп, аурухана, «Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, Алпамыс батыр атындағы футбол стадионы және т.б. мекемелер жұмыс істейді. Кент арқылы [[Ташкент]] – [[Жызақ|Жизақ]], [[Шымкент]] – [[Жетісай]] автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақтаарал ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] hgweojtk658ish94s6ppbiksabf9upa 3600249 3600248 2026-05-05T12:51:29Z Таттибаева Гулжас 179345 3600249 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Кент |атауы = Атакент |сурет = |әкімшілік күйі = Кенттік әкімдік пен ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec = 42 |lon_deg =68|lon_min = 30|lon_sec =58 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Мақтарал ауданы |кестедегі аудан = Мақтарал ауданы{{!}}Мақтаарал |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Атакент кенттік әкімдігі{{!}}Атакент |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1924 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Ильич'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}19240 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72541 |пошта индексі =160525 |пошта индекстері =160526 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Атакент''' (1998 жылға дейін – ''Ильич'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V06U0001942 Жекелеген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң атауын өзгерту туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Мақтаарал ауданы]]ндағы кент, темір жол бекеті, [[Атакент кенттік әкімдігі]] мен [[Мақтаарал ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Мырзакент]] Кентінен Солтүстік-Батысқа қарай он сегіз километрдей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||13620||{{өсім}}16402 ||{{өсім}}19240 ||117,3 ||7937 ||{{өсім}}9531 ||120,1 ||8465 ||{{өсім}}9709 ||114,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1924 жыл]]ы мақта өсіретін Мақтаарал совхоз-техникумы ұйымдастырылуына байланысты құрылып, [[1932 жыл]]ы Ильич кентіне айналды. [[1940 жыл|1940]]-[[1957 жыл|57]] жылдары аудан орталығы болды. [[1969 жыл]]ы кентте одақтық маңызы бар «Мақтаарал» тәжірибе стансасы құрылды. [[1998 жыл]]дан Атакент аталады. «Мақтаарал» мақта шаруашылығы негізінде 2 акционерлік қоғам, 3 өнеркәсіп, бірнеше шаруа қожалықтары құрылып, «ЮТЕКС» жаңа мақта тазарту зауыты, шитті мақта қалдығынан (улюк) медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта (вата) шығаратын фабрика іске қосылды. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 4 мектеп ''(№5 Мақтаарал мектеп-гимназия, №6 Қ. Сәтпаев атындағы ЖОМ, №7 В. Комаров атындағы ЖОМ, №8 О. Бапышев атындағы ЖОМ''), 14-ші кәсіптік-техникалық мектеп, аурухана, «Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, Алпамыс батыр атындағы футбол стадионы және т.б. мекемелер жұмыс істейді. Кент арқылы [[Ташкент]] – [[Жызақ|Жизақ]], [[Шымкент]] – [[Жетісай]] автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақтаарал ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] izyb65180u3xz6ni1tn53hd9alhdzae 3600282 3600249 2026-05-05T13:40:57Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3325993 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Кент |атауы = Атакент |сурет = |әкімшілік күйі = Кенттік әкімдік пен ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec = 42 |lon_deg =68|lon_min = 30|lon_sec =58 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Мақтаарал ауданы |кестедегі аудан = Мақтаарал ауданы{{!}}Мақтаарал |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Атакент кенттік әкімдігі{{!}}Атакент |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1924 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Ильич'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}19240 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72541 |пошта индексі =160525 |пошта индекстері =160526 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Атакент''' (1998 жылға дейін – ''Ильич'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V06U0001942 Жекелеген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң атауын өзгерту туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Мақтаарал ауданы]]ндағы кент, темір жол бекеті, [[Атакент кенттік әкімдігі]] мен [[Мақтаарал ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Мырзакент]] кентінен солтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||13620||{{өсім}}16402 ||{{өсім}}19240 ||117,3 ||7937 ||{{өсім}}9531 ||120,1 ||8465 ||{{өсім}}9709 ||114,7 |} == Тарихы == Іргесі [[1924 жыл]]ы мақта өсіретін Мақтаарал совхоз-техникумы ұйымдастырылуына байланысты құрылып, [[1932 жыл]]ы Ильич кентіне айналды. [[1940 жыл|1940]]-[[1957 жыл|57]] жылдары аудан орталығы болды. [[1969 жыл]]ы кентте одақтық маңызы бар «Мақтаарал» тәжірибе стансасы құрылды. [[1998 жыл]]дан Атакент аталады. «Мақтаарал» мақта шаруашылығы негізінде 2 акционерлік қоғам, 3 өнеркәсіп, бірнеше шаруа қожалықтары құрылып, «ЮТЕКС» жаңа мақта тазарту зауыты, шитті мақта қалдығынан (улюк) медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта (вата) шығаратын фабрика іске қосылды. == Инфрақұрылымы == Жалпы білім беретін 4 мектеп ''(№5 Мақтаарал мектеп-гимназия, №6 Қ. Сәтпаев атындағы ЖОМ, №7 В. Комаров атындағы ЖОМ, №8 О. Бапышев атындағы ЖОМ''), 14-ші кәсіптік-техникалық мектеп, аурухана, «Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, Алпамыс батыр атындағы футбол стадионы және т.б. мекемелер жұмыс істейді. Кент арқылы [[Ташкент]] – [[Жызақ|Жизақ]], [[Шымкент]] – [[Жетісай]] автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақтаарал ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] jxds5sepleim940r2mau14kixx70vht 0 52528 3600417 3506172 2026-05-05T16:32:40Z Casserium 68287 3600417 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Дархан Аманұлы Кәлетаев|Суреті=Darhan Kaletaev (2018).jpg|Атауы=Кәлетаев, 2018 жыл|Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Украина]]дағы 7-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Посткеңестік кеңістік|Төтенше және Өкілетті Елшісі]]|Ту=Flag of Ukraine.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=22 ақпан 2020|Басқаруын аяқтады=17 сәуір 2025|Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Самат Исламұлы Ордабаев|Самат Ордабаев]]|Ізбасары=[[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] |Титулы_2=[[Қазақстан]]ның [[Молдова]]дағы [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Посткеңестік кеңістік|Төтенше және Өкілетті Елшісі]]|Ту_2=Flag of Moldova.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=22 ақпан 2020|Басқаруын аяқтады_2=30 наурыз 2022|Президент_2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_2=[[Самат Исламұлы Ордабаев|Самат Ордабаев]]|Ізбасары_2=[[Алмат Дәкібайұлы Айдарбеков|Алмат Айдарбеков]]|Титулы_3=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] басшысының бірінші орынбасары|Ту_3=Flag of the President of Kazakhstan.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=25 наурыз 2019|Басқаруын аяқтады_3=18 желтоқсан 2019|Президент_3=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_3=[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]|Ізбасары_3=[[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]]|тақырыпша1_3=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|Басшы]]|мәтін1_3=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br> [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br> [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]|Титулы_4=[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің]] басшысы|Ту_4=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_4=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_4=1 наурыз 2019|Басқаруын аяқтады_4=25 наурыз 2019|Премьер_4=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]|Ізашары_4=[[Нұрлан Шәдібекұлы Алдабергенов|Нұрлан Алдабергенов]]|Ізбасары_4=[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]]|Титулы_5= [[Қазақстан Республикасының Қоғамдық даму министрлігі|Қоғамдық даму министрі]]|Ту_5=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_5=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_5=3 шілде 2018|Басқаруын аяқтады_5=25 ақпан 2019|Президент_5=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Премьер_5=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Ізашары_5=''лауазым пайда болды''|Ізбасары_5=''лауазым жойылды'', Ақпарат және қоғамдық даму министрі ретінде [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]]|Титулы_6=2-[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті|Дін істері және азаматтық қоғам министрі]]|Ту_6=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_6=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_6=4 сәуір 2018|Басқаруын аяқтады_6=29 маусым 2018|Премьер_6=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_6=[[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]]|Ізбасары_6=''лауазым жойылды'';<br><small> [[Қазақстан Республикасының Қоғамдық даму министрлігі|Қоғамдық даму министрі]] ретінде өзі <small/>|Партиясы=[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<br><small> (2009—2022)</small>|Білімі=1) [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті|Шығыс Қазақстан университеті]] <br>2) [[Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі|Қазақстан президентінің жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі]]|Ғылыми дәрежесі=Саясаттану ғылымдарының докторы|Туған жері=[[Тұғыл]], {{туғанжері|Тарбағатай ауданы|Тарбағатай ауданында}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Жұбайы=Салтанат Нұрсейітова|Туған күні=14.10.1972|Титулы_7=[[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының]] [[Қазақстан Парламенті Сенатының 6-сайланым депутаттары|VI сайланым депутаты]]|Ту_7=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_7=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_7=28 қазан 2016|Басқаруын аяқтады_7=4 сәуір 2018|мәтін1_7=[[Қазақстан Парламенті Сенатының төрағалары|Төраға]]|тақырыпша2_7=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Марапаттары={{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}}}} {{Қатар |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} |{{Барыс ордені}}}}|Титулы_8=[[Аманат (партия)|Нұр Отан партиясы]] төрағасының бірінші орынбасары|Ту_8=Flag of Nur Otan (2019).svg|Ту2_8=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_8=13 қазан 2008|Басқаруын аяқтады_8=19 қараша 2009|Президент_7=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_8=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]|Ізбасары_8=[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]|тақырыпша1_8=[[Аманат (партия)#Басшылығы|Төраға]]|мәтін1_8=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]}} '''Дархан Аманұлы Кәлетаев '''(14 қазан 1972, [[Шығыс Қазақстан облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] ірі мемлекеттік қайраткер, [[дипломат]] және саясаткер. 2016—2018 жылдары [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Парламент Сенатының]] депутаты. 2020—2025 жылдары [[Қазақстан Республикасы|Қазақстанның]] [[Украина|Украинадағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Посткеңестік кеңістік|Төтенше және Өкілетті Елшісі]]. Саясаттану ғылымдарының докторы. == Өмірбаяны == [[14 қазан]] [[1972 жыл]]ы [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Тарбағатай ауданы]] Тұғыл (Приозерное) кентінде туған. === Білімі === [[1994 жыл]]ы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін тарихшы мамандығы бойынша бітірді. [[1996]]-[[1997 жыл]]ы ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару ұлттық жоғары мектебін бітірген. «Социально-политическая консолидация казахстанского народа» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Жастар өмірі және олардың саяси-әлеуметтік мәселелері жайында жазылған кітаптардың (мысалы, «Молодеж Казахстана на пороге ХХІ века», 2000; «Возмемся за руки, друзья!», 2001; телеавт.) авторы. === Қызмет жолы === [[1995 жыл]]ы Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің Тілдер комитетінің жетекші маманы, 1 санаттағы маман; 1995-[[1996 жыл]]дары Қазақстан Республикасының ұлттық саясат жөнінде мемлекеттік комитеттің бас маманы, жетекші маман; 05.1997 - 11.[[1997 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігі Тіл саясатын үйлестіру Департаментінің басқарма басшысының орынбасары, Алматы; 11.1997-[[2001 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Ішкі саясат департаменті Жастар саясат бөлімінің басшысы, Астана ; 2001-02.[[2002 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Ішкі саясат департаменті басшысының орынбасары, Астана; 02.2002-11.2002 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Жастар ісі жөнінде департаментінің басшысы, Астана 11.2002-[[2004 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігі Ішкі саясат секторының меңгерушісі, Бөлім басшысы, Астана 2004-[[2005 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігі Ішкі саясат Басқармасы әлеуметтік-саяси бөлімінің меңгерушісі, Астана 2005-[[2006 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігі әлеуметтік-саяси бөлімнің меңгерушісі, Астана 2006-12.01.[[2007 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігі мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, Астана 12.01.2007-13.10.[[2008 жыл]]дары Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары <ref>[Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы «Д.А.Кәлетаевты Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары қызметіне тағайындау туралы»]</ref>,<ref>[Указ Президента Республики Казахстан от 13 қазан 2008 года № 672 «О Калетаеве Д.А.»] ,</ref> 13.10.2008-19.11.[[2009 жыл]]дары «Нұр Отан» ХДП Төрағасының Бірінші орынбасары <ref>[http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30209892 Глава государства произвел ряд кадровых назначений]</ref> және ҚР Президентінің кеңесшісі; 11.2009 жылдан бастап «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қорының басқарушы директоры == Марапаттары == * «Құрмет» ордені * «Астанаға 10 жыл» медалі<ref>[http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30190211 Президент РК наградил руководителей госорганов юбилейной медалью, приуроченной к 10-летию Астаны]</ref> == Еңбектері == * «Молодёжь Казахстана на пороге 21 века» (2000, қосавторлық), * «Возьмёмся за руки друзья!» (2001, қосавторлық), * «Государственная молодежная политика Республики Казахстан (2001, қосавторлық), * «Молодёжь и военно-патриотическое воспитание» (2001, қосавторлық), * «Организация работы центров молодёжных инициатив во внутренних войсках МВД РК» (2003, қосавторлық), * «Молодёжь Казахстана в условиях демократизации общественных и демократических отношений» (2004, қосавторлық), * «Формирование единства казахстанского народа как важнейшая проблема политической науки» (2007), * «Социально-политическая консолидация казахстанского народа: особенности и проблемы» (2007), * «Казахстан-страна, устремлённая в будущее. * Фактор национального лидера» (2009), * «Модернизация на постсоветском пространстве: фактор национального лидерства» (2010) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының VI шақырылым депутаттары}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаттанушылары]] [[Санат:Саясаттану ғылымының докторлары]] [[Санат:Шығыс Қазақстан университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару ұлттық жоғары мектебі түлектері]] [[Санат:Самұрық-Қазына тұлғалары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері]] 8pbhqyyqc2emxg9h75bhj3lgds4ln4p 0 53865 3600477 3384571 2026-05-05T18:52:11Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600477 wikitext text/x-wiki '''Увалиева Қалымбүбі Қадырқызы''' ([[1940]] ж.т., [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан обл]]. [[Семей]] қ.) – [[биология ғылымының докторы]] ([[1989]]), [[профессор]] ([[1994]]). ҚазМУ-ды ([[1960]], қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Зоология институтында аспирант ([[1960]]–63), кіші ([[1963]]–67), аға ([[1967]]–86) ғылыми қызметкер, жетекші ғылыми қызметкер ([[1987]]–92), бас ғылыми қызметкер ([[1992]]–94), лаборатория меңгерушісі ([[1994]]–96) болды. [[1996]] жылдан [http://kaznpu.kz/kz/ ҚазҰПУ]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} да кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Наземные моллюски Казахстана и сопредельных территорий (состав, распространение, биогеография и история формирования фауны, особенности образа жизни и хозяйственное значение)» деген тақырыпта [[докторлық диссертация]] қорғады. 120 ғылыми жарияланымның, оның ішінде 1 [[монография]]ның авторы. <ref>[[Қазақстан ұлттық энциклопедиясы]]</ref> == Сілтемелер == *[http://kaznpu.kz/kz/ ҚазҰПУ]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} fnxiyleg1qr0395sz3q0oek471nad5x 0 59054 3600585 3599826 2026-05-06T06:00:40Z Anatoliy Danilov 173473 Не соответствует действительности. Нет АИ 3600585 wikitext text/x-wiki [[File:Freimaurer Initiation.jpg|thumb]] [[Сурет:Santacruzmasontemple03.jpg|thumb|right|200px|Санта-Крус-де-Тенерифе масондық храмы]] '''Масондық, масонерия''' — діни-этикалық ілім әрі құпия ұйым (қозғалыс). Масондықтың негізгі идеясы — жер-жаһанда Құдай патшалығын орнату. Зерттеушілер Масондық тарихын бергі нақты тарих және арғы аңыз тарих деп екіге бөледі. Нақты тарих бойынша Масондық орден ретінде алғаш 1212 ж. Англиядағы франкмасондар — “еркін тас қалаушылар” тобының қайта жаңғырған ложасы ({{lang-en|lodge}} — уақытша тұрақ, лашық) түрінде өмірге келген. Масондық “шеберлер” (төбе топ) — “қолғанаттар” (орта топ) — “үйренушілер” (төменгі топ) деп аталатын, бірін-бірі білмейтін үш бөлікке бөлінеді. Топтардың жай-жапсары олардың үcтінен қарайтын, бірақ құрамы төМасондық ложаларға белгісіз жоғ. басқару органы — Капитулға (Бүкіләлемдік масондық жоғары кеңеске) ғана мәліМасондық Капитул шешімдері төМасондық топтарға әр ложа сайлап қоятын [[делегат]]тардың қатысуымен өтетін конвент сессиясы арқылы жетеді. Масондық өзінің ғұрыптық жораларына масон бауырларды [[тек|тегіне]], [[нәсіл]]іне, [[діни наным]]ына шек қоймай, бірдей қатыстырады. Кейде таза ұлттық ложа жасақтауға жол берілгенімен, ұлттық-діни құрамы жағынан күрделі аймақтарға ықпал ету міндетін, негізінен, іштей бірнеше Жарғыға (ғұрыпқа) бөліну арқылы шешеді. Масондық бейұлттық, бейнәсілдік, бейдіни сипатымен, жалпыадамзаттық рухымен ғұрыптарды қажет кезде бір жерге жұмылдырып отырады. Осыдан туатын “[[Бостандық]]. [[Теңдік]]. [[Бауырластық]]” формуласы қашанда қолдаушыларын тауып, Масондық [[идеология]]сын өміршең, пәрменді етіп келеді. Аңыздық тарих 18 ғ-дың басында түзілген Масондық хартияларында баяндалған. Ол орденнің тарихын ескі заманға тіреп, Адам атадан, [[Нұх пайғамбар]]дан, [[Иса пайғамбар]]дан, тіпті Жаратушының өзінен шығарады. Масондар өз [[шежіре]]сін ерте заманда топан су басып, [[мұхит]] түбіне кеткен [[Атлантида]] құрлығымен байланыстырады. Шежіре бойынша, қазіргі масонология алғашқы масондар деп білетін атланттардың басшылығымен [[Мысыр]]да әйгілі пирамидалар тұрғызылған, алғашқы [[зікіршілдік]] (мистерия) ұйымдастырылған. [[Грекия]]ның Иония аймағын мекендеген атланттар тобы Вакх-Дионисий культінің негізін салады. [[Еуропа]]ға бұрыннан тамыр жайған көне зікіршілдік дионисийлік құрылысшылармен бірігіп, масондық орден түрінде рәсімделеді. Ұйымның [[орта ғасыр]]дағы қарекеті тауһидтік әлемдік діндерге қарсы жасырын күрес жүргізу міндетіне бағынды. 18 ғ-дан бастап ложаларға ғылым иелерін тарту басталады. Масондық дүниені реформа арқылы біртіндеп түрлеуді көздейтін ұстамды бағыт және қарулы күрес жолымен жедел өзгертуді көздейтін революцияшыл бағыт болып екіге жіктеледі. Алғашқы бағыттан ағартушы-либералдық Масондық, ал екінші бағыттан ұлтшыл-нәсілшіл мистик.-оккульттік Масондық тарайды. Масондық тарихының көп сатылы күрделі сипаты, ұйымның қатаң құрылымы масондардың шын ниетін жасыруына мүмкіндік жасаумен қатар оның қатарына әр түрлі саяси мақсаттағы, әр түрлі пиғылдағы және Масондықтың ағартушылық, гуманистік мақсатына сеніп қалған адамдардың көптеп кіруіне себебін тигізді. Масондық идеологтар өздері қолдан жасаған аңыз тарихын барша әлемдік және дәстүрлі діндердің негізі, солардың бастауында тұрған ілкі құпия ілім етіп көрсету арқылы сол діндегі үнемі ізденіс үстінде жүретін жандарды өз жағына шебер тарта білді. Осы кезеңде [[Франция]]да либералдық “Ұлы Шығыс” ложасының ұйтқы болуымен [[Осман империясы]]на реформа арқылы өзгерістер енгізуді көздеген “жаңа османлы” қозғалысы жасақталды. 19 ғ-дың аяқ шенінде [[Түркия]]да революцияшыл “Мемфис Мицраим” масонериясының ұйтқы болуымен “жас түріктер” қозғалысы дүниеге келді. Бұл қозғалыс өз кезегінде [[Ресей]] түркілері арасында жасырын отау бөлімшелерін ашып, идеол. жұмыс жүргізу нәтижесінде [[Әзірбайжан]]да “Муссават” (“Теңдік”), [[Орта Азия]]да “жас бұхарлықтар” ұйымының құрылуына мұрындық болды. 19 ғ-дың басында “Ұлы Шығыс” ложасы Ресейде ықпалды саяси күштердің бірі ретінде түркі қайраткерлеріне де құрық салып, дербенттік князь ''Давид Бебутовты'', татар оқымыстысы ''Садри Мақсудиді'' (Арсал), қазақ зиялысы [[Әлихан Бөкейхан]]ды, [[ноғай]] текті ''Петр Көгішевті'', башқұрт ''Әмина Сырланованы'', т.б. тұлғаларды өз ложаларына кіргізді. ''Бірінші және екінші орыс революциялары аралығында'' Ресей мұсылмандарының саяси және мәдени өмірін тұтымында ұстаған батысшыл зиялылар мен жәдидтік жаңару қозғалысы өкілдері — жәдидтердің әлеуМасондық өмірді реформалау, қоғамды әлеуметтендіру секілді идеялары, әсіресе жәдидтер ұсынған “усул- и жәдид” оқу бағдарламасы Масондық идеологиясындағы зайырлы өмір салтына көшудің алғышарты болды. <references/> == Әдебиеттер == * Черняк Е., Невидимые империи: Тайные общества старого и нового времени на Западе, Масондық, 1987; Замойский Л., За фасадом масонского храма, Масондық, 1990; Берберова Н., * Люди и ложи: Русские масоны XX столетия, Масондық, 1991; Бөкейхан Ә., Таңдамалы, А., 1995. Масондық Тәж-Мұрат * Domenico V. Ripa Montesano, Vademecum di Loggia, Edizione Gran Loggia Phoenix – Roma Italia 2009 ISBN 978-88-905059-0-4 {{wikify}} {{Commonscat|Freemasonry}} [[Санат:Жасырын қоғамдар мен ұйымдар]] b9vutl9zvdcu18qgnpgcmx294fe9ylf 0 59985 3600440 3600205 2026-05-05T17:49:15Z Rasulbek Adil 176232 3600440 wikitext text/x-wiki '''Әдібай Табылды''' ([[2 ақпан]] [[1926 жыл|1926]] ж.т., [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Жаңатұрмыс (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс]] ауылы) – ақын, жазушы, драматург, [[педагогика ғылымдарының докторы]] (2005), [[профессор]] (2005), [[Қазақ КСР]]-і және [[КСРО]] Білім беру ісінің үздігі, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2007). Лақап аты — Дулат<ref>Писатели Казахстана. Справочник. Алма-Ата, Жазушы, 1982, стр. 228</ref>. == Білімі == * 1948 жылы [[Тараз]]дағы Абай атындағы педагогикалық училищені бітірген. * ҚазПИ-ді (1955, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. == Еңбек жолы == * Еңбек жолын 1944 жылы Т.Рысқұлов ауданында мұғалім болудан бастаған. * 1944 – 46 жылы әскер қатарында қызмет етті. * Жамбыл облысы Т.Рысқұлов ауданындағы мектепте мұғалім (1946–50), оқу ісінің меңгерушісі (1950–57), [[директор]] (1957–68) * «[[Қазақ энциклопедиясы]]» бас редакциясында аға ғылыми редактор (1968–72), редакция меңгерушісі (1972–80) болды. * 1980 жылдан қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-да оқытушы (1980–90), доцент (1991), 2005 жылдан профессор қызметін атқарды. == Ғылыми еңбектері == * 2004 ж. «Қазақ этнопедагогикасының негіздері» деген тақырыпта [[докторлық диссертация]] қорғады. Оның ғылыми-әдістемелік еңбектері мектеп оқушылары мен [[жоғары оқу орындары]]ның студенттерін тәрбиелеу және оқыту, этнопедагогикалық мәселесіне арналған. * 1965 жылдан бастап 120 энциклопедиялық ғылыми мақала, 10-нан астам ғылыми-әдістемелік оқу құралдары, бағдарламалар мен кітаптардың авторы: ** «Халық тағылымы», 1992; ** «Тағылым» (1995) ** «Қазақ этнопедагогикасы оқытудың әдістемесі», 2000; ** «Қазақ этнопедагогикасының методологиясы мен этнопедагогика және мәдениеттану мәселелері» (2000) ** «Қазақ этнопедагогикасы», 2001, Ы. Алтынсарин атындағы республикалық сыйлық; ** «Этнопедагогикалық оқылымдар», 2005; т.б.) .<ref>[[Қазақстан ұлттық энциклопедиясы]]</ref><ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> == Шығармалары == Балаларға арнап 31 кітап шығарды. * 1959 жылы шыққан «Бөбекке сөз» жинағы * 2000 жылы жарық көрген «Қайырлы таң, балалар» атты жинағы * Сатира жанрында да қалам тартып «Қой бағу оңай ма?» * «Мен кіммін, білесің бе?» деген жинақтар шығарды. * «Алыптардың алыбы» * «Бәрекелді, Кірпі» * «Ғажайып бақ» ертегі пьесалары республикалық қуыршақ театрында қойылды. == Марапаттары == * 2001, Ы. Алтынсарин атындағы республикалық сыйлық.<ref>[[Тараз энциклопедиясы]]</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:2 ақпанда туғандар]] [[Санат:1926 жылы туғандар]] [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қазақстан балалар жазушылары]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары]] [[Санат:КСРО білім беру ісінің үздіктері]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]] iqp3i353t1yfw9mwts4kowe72o2g9j7 3600441 3600440 2026-05-05T17:49:33Z Rasulbek Adil 176232 3600441 wikitext text/x-wiki '''Әдібай Табылды''' ([[2 ақпан]] [[1926 жыл|1926]] ж.т., [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Жаңатұрмыс (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс]] ауылы) – ақын, жазушы, драматург, [[педагогика ғылымдарының докторы]] (2005), [[профессор]] (2005), [[Қазақ КСР]]-і және [[КСРО]] Білім беру ісінің үздігі, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2007). Лақап аты — Дулат<ref>Писатели Казахстана. Справочник. Алма-Ата, Жазушы, 1982, стр. 228</ref>. == Білімі == * 1948 жылы [[Тараз]]дағы Абай атындағы педагогикалық училищені бітірген. * ҚазПИ-ді (1955, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. == Еңбек жолы == * Еңбек жолын 1944 жылы Т. Рысқұлов ауданында мұғалім болудан бастаған. * 1944 – 46 жылы әскер қатарында қызмет етті. * Жамбыл облысы Т. Рысқұлов ауданындағы мектепте мұғалім (1946–50), оқу ісінің меңгерушісі (1950–57), [[директор]] (1957–68) * «[[Қазақ энциклопедиясы]]» бас редакциясында аға ғылыми редактор (1968–72), редакция меңгерушісі (1972–80) болды. * 1980 жылдан қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-да оқытушы (1980–90), доцент (1991), 2005 жылдан профессор қызметін атқарды. == Ғылыми еңбектері == * 2004 ж. «Қазақ этнопедагогикасының негіздері» деген тақырыпта [[докторлық диссертация]] қорғады. Оның ғылыми-әдістемелік еңбектері мектеп оқушылары мен [[жоғары оқу орындары]]ның студенттерін тәрбиелеу және оқыту, этнопедагогикалық мәселесіне арналған. * 1965 жылдан бастап 120 энциклопедиялық ғылыми мақала, 10-нан астам ғылыми-әдістемелік оқу құралдары, бағдарламалар мен кітаптардың авторы: ** «Халық тағылымы», 1992; ** «Тағылым» (1995) ** «Қазақ этнопедагогикасы оқытудың әдістемесі», 2000; ** «Қазақ этнопедагогикасының методологиясы мен этнопедагогика және мәдениеттану мәселелері» (2000) ** «Қазақ этнопедагогикасы», 2001, Ы. Алтынсарин атындағы республикалық сыйлық; ** «Этнопедагогикалық оқылымдар», 2005; т.б.) .<ref>[[Қазақстан ұлттық энциклопедиясы]]</ref><ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> == Шығармалары == Балаларға арнап 31 кітап шығарды. * 1959 жылы шыққан «Бөбекке сөз» жинағы * 2000 жылы жарық көрген «Қайырлы таң, балалар» атты жинағы * Сатира жанрында да қалам тартып «Қой бағу оңай ма?» * «Мен кіммін, білесің бе?» деген жинақтар шығарды. * «Алыптардың алыбы» * «Бәрекелді, Кірпі» * «Ғажайып бақ» ертегі пьесалары республикалық қуыршақ театрында қойылды. == Марапаттары == * 2001, Ы. Алтынсарин атындағы республикалық сыйлық.<ref>[[Тараз энциклопедиясы]]</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:2 ақпанда туғандар]] [[Санат:1926 жылы туғандар]] [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қазақстан балалар жазушылары]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары]] [[Санат:КСРО білім беру ісінің үздіктері]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]] h7hxsttf3gsyju0f1m4fxyitoktkd07 0 63108 3600286 3595776 2026-05-05T13:42:47Z 1nter pares 146705 3600286 wikitext text/x-wiki '''Ауқымды объект''' (Глобальный объект; global object, global) — программаның барлық блогына қатынас құру жарияланған [[объект]]. == Ауқымды символ == Ауқымды символ (Глобальный символ; global character) — айнымалының ауқымды SEl-i. === Ауқымды символдық атау === Ауқымды символдық атау (Глобальное символическое имя; global symbolic name) — бір модульде ауқымды деп және олар анықталмаған немесе ішкі деп танылмаған басқа модульдерде сыртқы сілтемелер ретінде хабарланған [[символдық атау]].<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған, түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А. Қ. Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Stub}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] 4491ifk53kbm1tusuatrxcqeynemvey 0 67825 3600599 2101541 2026-05-06T06:55:07Z 1nter pares 146705 3600599 wikitext text/x-wiki '''Суды тазалаудың биохимиялық әдістері'''- кейбір [[микроорганизм]]дердің дамуы үшін ақаба сулардағы коллоидты және еріген [[органикалық зат]]тарды пайдалану қасиетіне негізделген әдістер. Су минералды және ерімеген органикалық заттардан тазаланған соң қолданылады. Бүл әдістер суды органикалық ластаушылардан толық дерлік тазартады. [[Биохимиялық тазалау]]ды табиғи жағдайда суармалы егінжайларда, сорғыту аландарында немесе биологиялық тоғандарда, әуіттерде, сонымен қатар жасанды жағдайда да, биологиялық сорғыларда және аэротенкттерде жүргізіледі. ==Суды тазалаудың химиялық және физикалық-химиялық тәсілдері== '''Суды тазалаудың химиялық және физикалық-химиялық тәсілдері''' — коллоидтық және ерітінді заттармен ластанған [[өнеркәсіп]]тік ақаба суларды тазалау үшін қолданылатын тәсілдер. Бүл үшін ластану сипатына сәйкес суға арнайы реагенттер қосылады, су қабатынан бу немесе ауа өткізіледі, электролиз және ион алмастырғыш материалдар колданылады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Ғылым]] [[Санат:Су шаруашылығы]] 8t8y9oi2wc5rtuxqlz5asabo61eyhjj 0 95346 3600409 3550567 2026-05-05T16:28:47Z Casserium 68287 3600409 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова | Шынайы есімі = | Суреті = Gulshara Abdykhalikova (2019-11-04) (cropped).jpg | Сурет ені = 200 | Атауы = | Титулы =[[Қызылорда облысы]]ның әкімі | Ту =Kyzylorda province seal.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = [[28 наурыз]] [[2020 жыл|2020]] | Басқаруын аяқтады = [[7 сәуір]] [[2022 жыл|2022]] | Ізашары = [[Қуанышбек Досмайылұлы Ысқақов|Қуанышбек Ысқақов]] | Ізбасары = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев| Нұрлыбек Нәлібаев]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Титулы_2 = [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары| Мәжілістің 6-сайланым депутаты]] |Басқара бастады_2 = [[29 тамыз]] [[2019 жыл|2019]] |Басқаруын аяқтады_2 = [[28 наурыз]] [[2020 жыл|2020]] |Президент_2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Ту_2= Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2_2= Flag of Kazakhstan.svg | Титулы_3 = [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|Премьер-Министр]] орынбасары | Ту_3 =Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = [[25 ақпан]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[20 тамыз]] [[2019 жыл|2019]] | Ізбасары_3 = [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |Президент_3= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_3= [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |Басқара бастады_4 = [[28 қараша]] [[2013 жыл|2013]] |Басқаруын аяқтады_4 = [[11 қараша]] [[2014 жыл|2014]] | Ізашары_4 = [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] | Ізбасары_4 = [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] | Премьер_4 = [[Серік Нығметұлы Ахметов| Серік Ахметов]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Президент_4=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі|Мемлекеттік хатшы]] | Ту_5 =Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 =[[11 қараша]] [[2014 жыл|2014]] | Басқаруын аяқтады_5 =[[25 ақпан]] [[2019 жыл|2019]] | Ізашары_5 =[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] | Ізбасары_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев| Бақытжан Сағынтаев]] |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_5=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br> [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев| Бақытжан Сағынтаев]] |Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту_6 =Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Emblem of Kazakhstan latin.svg |Басқара бастады_6 = [[қыркүйек]] [[2012 жыл|2012]] |Басқаруын аяқтады_6 = [[қараша]] [[2013 жыл|2013]] |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] |Басқара бастады_7 = [[30 қаңтар]] [[2008 жыл|2008]] |Басқаруын аяқтады_7 = [[5 наурыз]] [[2009 жыл|2009]] |Президент_7= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Титулы_8 = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] | Ту_8 =Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = Emblem of Kazakhstan latin.svg |Басқара бастады_8 = [[4 наурыз]] [[2009 жыл|2009]] |Басқаруын аяқтады_8 = [[26 қыркүйек]] [[2012 жыл|2012]] |Президент_8= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_8= [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |Ізашары_8=[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев| Бердібек Сапарбаев]] |Ізбасары_8=[[Серік Сақболдаұлы Әбденов|Серік Әбденов]] | Туған күні = 15.05.1965 | Туған жері = Сұлу-Төбе ауылы, туғанжері|Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) Сырдария ауданы|Сырдария ауданында (Қызылорда облысы), [[Қызылорда облысы]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = Ислам | Әкесі = | Анасы = Дәмеш Есенжолқызы Талқанбаева | Жұбайы = | Балалары = '''қызы'''<br> Мәриям (2005) | Партиясы = [[Нұр Отан ХДП]] | Білімі =[[М.Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті|Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институты]] | Мамандығы =[[Экономист]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары ={{Парасат ордені}}{{Астана медалі}} {{Астанаға 20 жыл медалі}} {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{Астанаға 10 жыл медалі}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{ҚР Конституциясына 25 жыл}} {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} {{Ресей Федерациясы Президентінің Құрмет грамотасы}} {{Барыс ордені}} }} '''Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова''' ([[15 мамыр]] [[1965 жыл|1965]], Сұлу-Төбе ауылы, [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]], [[Қызылорда облысы]]<ref>[https://www.parlam.kz/la/blogs/Abdykalikova/Biography Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықованың өмірбаяны. www.parlam.kz]</ref>) — мемлекет және қоғам қайраткері, [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2020—2022), облыс басқарған тұңғыш әйел әкім.<ref>[https://kyzylorda-news.kz/kogam/guelshara-aebdiqalyqova-qazaqstandaghy-oblys-basqarghan-tungghysh-aejel-aekim-52550/ Гүлшара Әбдіқалықова – Қазақстандағы облыс басқарған тұңғыш әйел әкім. kyzylorda-news.kz]</ref> 15-тен астам ғылыми мақалалар мен жарияланымдардың авторы. ==Өмірбаяны== * 1987 жылы Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын бітірген, экономист-сарапшы, Экономика ғылымдарының кандидаты. * Еңбек жолын 1987 жылы Қызылорда облыстық әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының бас инспекторы қызметінен бастаған. * 1995-2003 жылдары Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде жауапты қызметтер атқарған. * 2003 - 2005 жж. - Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. * 2005 - 2006 жж. - "Өмірді сақтандыру компаниясы" АҚ Басқарма төрағасы. * 2006 - 2007 жж. - Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. * 2007 - 2008 жж. - Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Жауапты хатшысы. * 2008 - 2009 жж. – Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі. * 2009 - 2012 жж. - Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі. * 2012 - 2013 жж. – Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі. * 2013 - 2014 жж. - Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары. * 2014 - 2019 жж. - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы. *2019 жылдың ақпанынан 2019 жылдың тамызына дейін – Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары. *2019 жылдың тамызынан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. *2019 жылы 4 қыркүйектен бастап Қазақстан Парламенті Мәжілісінің Әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі палатасы комитетінің төрайымы болып сайланды<ref>[https://www.parlam.kz/la/blogs/Abdykalikova/Biography Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова. www.parlam.kz]</ref>. *2008-2020 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның төрағасы болды. *Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 2020 жылдың 28 наурызынан бастап Қызылорда облысы әкімі лауазымына тағайындалды<ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/about?lang=kk Қызылорда облысының әкімдігі. www.gov.kz]</ref>. 2022 жылғы 7 сәуірде лауазымынан босатылды. == Наградалар == * «[[Астана медалі|Астана]]" медалі (1998) * "[[Ерен еңбегі үшін медалі|Ерен еңбегі үшін]]" медалі (2001) * "[[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі|Қазақстан Конституциясына 10 жыл]]" мерейтойлық медалі (2005) * "[[Астанаға 10 жыл (медаль)|Астанаға 10 жыл]]" мерейтойлық медалі (2008) * "[[Парасат ордені|Парасат]]" ордені (2009) * "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл" медалі (2015) * "[[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі|Қазақстан Конституциясына 20 жыл]]" мерейтойлық медалі (2015) * "[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл]]" мерейтойлық медалі (2016) * "Астанаға 20 жыл" мерейтойлық медалі (2018) * Ресей Федерациясы Президентінің Құрмет грамотасы — ғарыш кеңістігін зерттеу және пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, халықтар арасындағы достықты нығайтуға қосқан зор үлесі үшін<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202106180056?index=21&rangeSize=1 Распоряжение Президента Российской Федерации от 18 июня 2021 года № 159-рп «О поощрении»]</ref>. (2021) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} {{Серік Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің I министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан еңбек министрлері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік хатшылары]] 7fkpkotfphmr2lf6gvh6hr87i0sehvw 0 101888 3600683 3534579 2026-05-06T11:09:45Z Makenzis 71333 3600683 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Бразилия}} Атлетико Минейро |ағымдағы маусым = |логотипі =Atletico_mineiro_galo.png |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1908 |таратылды = |стадионы = [[Минейран]] / [[Индепенденсия (стадион)|Индепенденсия]]<br>[[Белу-Оризонти]], [[Минас-Жерайс]], [[Бразилия]] |сыйымдылығы = 80 000 / 23 018 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|Бразилия}} Кука |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = А сериясы |маусым = 2025 |орын = 11 |сайты = {{URL|https://atletico.com.br/}} | pattern_la1 = _cam16h | pattern_b1 = _cam16h | pattern_ra1 = _cam16h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _cam16a | pattern_b2 = _cam16a | pattern_ra2 = _cam16a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | pattern_so2 = _cam16a | socks2 = 000000 }} '''«Атлетико Минейро»''' - 1908 жылы құрылған [[Бразилия]] футбол клубы. Стадионы: «Минейрао», [[Белу-Оризонти]], [[Минас-Жерайс]], Бразилия Көрермендер сыйымдылығы: 80.000. Бапкері - Кука Капитан : Ревер Рейтинг : КОНМЕБОЛ 9 КБФ: 6<br /> Қатысатын лигасы: Серия А Бразилия == Түлектері == Аталмыш бразилиялық клубта тәлім алған бірнеше Бразилиялық белгілі ойыншылар бар. Олар: [[Клаудио Таффарел]], [[Андерсон Полга]], [[Жилберто Силва]], [[Рожерио Сени]], Амантино Манчини, [[Жулиано Беллетти|Жулиано Белетти]], Сисиньо, [[Роналдиньо]] және басқалар. == Бразилия чемпионатындағы көрсеткіштері == * “Атлетиконың” [[Футболдан Бразилия чемпионаты (А сериясы)|Бразилия чемпионатындағы]] жыл сайынғы көрсеткіштері: {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- bgcolor="#000000" !Жыл!!Орны!!Жыл!!Орны!!Жыл!!Орны!!Жыл!!Орны |- |'''1971'''||1||'''1981'''||14||'''1991'''||3||'''2001'''||4 |- |'''1972'''||11||'''1982'''||19||'''1992'''||13||'''2002'''||8 |- |'''1973'''||11||'''1983'''||3||'''1993'''||32||'''2003'''||7 |- |'''1974'''||7||'''1984'''||19||'''1994'''||4||'''2004'''||20 |- |'''1975'''||19||'''1985'''||4||'''1995'''||7||'''2005'''||19** |- |'''1976'''||3||'''1986'''||3||'''1996'''||3||'''2006'''|| 1 (Б Сериясы)*** |- |'''1977'''||2||'''1987'''||5/3*||'''1997'''||4||'''2007'''||8 |- |'''1978'''||34||'''1988'''||10||'''1998'''||9||'''2008'''||12 |- |'''1979'''||8||'''1989'''||8||'''1999'''||2||'''2009'''||7 |- |'''1980'''||2||'''1990'''||5||'''2000'''||24||'''2010'''||13 |} ''*Ресми түрде [[Бразилия футбол федерациясы]] үшін кейде 5 орын 3 орын болып есептеледі ''** “Атлетико” келесі жылы [[Футболдан Бразилия чемпионатының А сериясы|Б сериясына]] түсіп қалған.'' ''*** “Атлетико” Б сериясын ұтып 2007 жылы А сериясында өнер көрсету мәртебесіне ие болды.'' == Қызықты мәлімет == Осы клуб өз сапына қазақ Рауан Сариевты 2011 жылдың тамызында үш жылдық котракт жасап алды{{citation needed}}. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} * [http://www.alaman.kz/?p=22357 Тұңғыш қазақ баласы Бразилия клубы сапында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140822062951/http://www.alaman.kz/?p=22357 |date=2014-08-22 }} [[Санат:Бразилия футбол клубтары]] 0o4ky8wg2ebw9j2ti22ioac5dxnr9w5 0 103322 3600556 3493448 2026-05-06T04:41:11Z Casserium 68287 /* */ 3600556 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2022 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]]<br/>2) [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = 1) Экономист-менеджер<br>2) Заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} <br/>{{Парасат ордені}} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылдың 7 сәуірінен бастап Қызылорда облысының әкімі<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> Әскери атағы - [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы - [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы»''. Хоббиі - спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және классикалық жанрлар. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Сыздықова Мәлика Мұстафақызы. ¥лы - Машбек Назарбек Нұрлыбекұлы (2002 жылы туған); қыздары - Машбекова Айя Нұрлыбекқызы (2004 жылы туған), Машбекова Аруна Нұрлыбекқызы (2010 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2011) * «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]]<nowiki/>» медалі (2011) * «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Қазақстан облыс әкімдері}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] {{Bio-stub}} eii1cazemweqwuud7w3b052mc7rei5n 3600560 3600556 2026-05-06T04:49:10Z Casserium 68287 3600560 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2022 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]]<br/>2) [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = 1) Экономист-менеджер<br>2) Заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} <br/>{{Парасат ордені}} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы - [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы - [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы»''. Хоббиі - спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және классикалық жанрлар. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Сыздықова Мәлика Мұстафақызы. ¥лы - Машбек Назарбек Нұрлыбекұлы (2002 жылы туған); қыздары - Машбекова Айя Нұрлыбекқызы (2004 жылы туған), Машбекова Аруна Нұрлыбекқызы (2010 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2011) * «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]]<nowiki/>» медалі (2011) * «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Қазақстан облыс әкімдері}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] {{Bio-stub}} o33ifi61qm38rr5cit2liac6hlvf2ib 3600562 3600560 2026-05-06T04:51:01Z Casserium 68287 3600562 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2022 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]]<br/>2) [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = 1) Экономист-менеджер<br>2) Заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} <br/>{{Парасат ордені}} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы - [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы - [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы»''. Хоббиі - спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және классикалық жанрлар. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Сыздықова Мәлика Мұстафақызы. ¥лы - Машбек Назарбек Нұрлыбекұлы (2002 жылы туған); қыздары - Машбекова Айя Нұрлыбекқызы (2004 жылы туған), Машбекова Аруна Нұрлыбекқызы (2010 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2011) * «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]]<nowiki/>» медалі (2011) * «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] k5up63wt5t558jmbt03jc6rkp7xm38f 3600572 3600562 2026-05-06T05:05:18Z Casserium 68287 3600572 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2022 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]]<br/>2) [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = 1) Экономист-менеджер<br>2) Заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} <br/>{{Парасат ордені}} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы - [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы - [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы»''. Хоббиі - спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және классикалық жанрлар. == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Сыздықова Мәлика Мұстафақызы. ¥лы - Машбек Назарбек Нұрлыбекұлы (2002 жылы туған); қыздары - Машбекова Айя Нұрлыбекқызы (2004 жылы туған), Машбекова Аруна Нұрлыбекқызы (2010 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2011) * «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]]<nowiki/>» медалі (2011) * «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] rqplgkjuphsx82u4bsl2hexaksojzva 3600605 3600572 2026-05-06T07:20:37Z Nurken 111493 3600605 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2022 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = {{ublist |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]] |[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] }} | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|Экономист-менеджер|заңгер}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап ол — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы — [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы — [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы».<ref name="kimkim" /> Хоббиі — спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті — тарихи және классикалық жанрлар.<ref name="kimkim" /> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы — Мәлика Мұстафақызы Сыздықова. Ұлы — Машбек Назарбек (2002 жылы туған); қыздары — Айя Машбекова (2004 жылы туған) мен Аруна Машбекова (2010 жылы туған).<ref name="kimkim">Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * [[Құрмет ордені]] (2011) * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]] (2011) * [[Парасат ордені]] (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Нәлібаев, Нұрлыбек Машбекұлы}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] 1wtji6otadivjswg9cielm22vzssiwz 3600608 3600605 2026-05-06T07:31:22Z Nurken 111493 3600608 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев | Шынайы есімі = | Суреті = Nurlybek Nalibaev 16 December 2025 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Нәлібаев, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 6 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қызылорда облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қызылорда облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады_2 = 7 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 мамыр 2026 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қызылорда]] қаласының 11-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Қызылорда|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Kyzylorda coat-of-arms.png | Басқара бастады_3 = 14 ақпан 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 сәуір 2021 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Мархабат Жайымбетұлы Жайымбетов|Мархабат Жайымбетов]] | Ізбасары_3 = [[Ғанибек Қонысбекұлы Қазантаев|Ғанибек Қазантаев]] | Титулы_4 = [[Шиелі ауданы]]ның әкімі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Kyzylorda province seal.svg | Басқара бастады_4 = 8 ақпан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 ақпан 2013 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ерлан Төлегенұлы Мұстафаев|Ерлан Мұстафаев]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев|Мұрат Ергешбаев]] | Туған күні = 13.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Жаңақорған ауданы|Жаңақорған ауданында}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = {{ublist |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті|Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті]] |[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] }} | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|Экономист-менеджер|заңгер}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев''' ([[13 қазан]] [[1976]], [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, заңгер, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]]. [[Қызылорда облысы]]ның бұрынғы әкімі (2022—2026). Белгілі мемлекет қайраткері [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаевтың]] туған інісі.<ref>[https://www.inbusiness.kz/kz/last/bir-ujden-bireu-berdibek-saparbaev-ketip-tugan-inisi-akim-boldy Бердібек Сапарбаев кетіп, туған інісі әкім болды]</ref> == Өмірбаяны == Әкесі — Нәлібаев Машбек Сапарбайұлы (1926–2004), «Өзгент» кеңшарының бригадирі және басқарушысы болып жұмыс істеген. Анасы — Нәлібаева Бибіш Нұрманқызы (1933–2004). Нұрлыбек Нәлібаев [[Қоңырат]] тайпасы [[Жаманбай]] руы [[Қараша (Орта жүз)|Қараша]] бұтағынан шыққан. Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1997) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; [[Қызылорда гуманитарлық заң университеті]]н (2003) «Заңғылымы» мамандығы бойынша бітірген. «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1997 жылдан - «Қазақойл-коммерция» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] мұнай өндіру бойынша сарапшысы. 1998 жылдан - «Бұлақ» ЖШС директорының орынбасары. 1999 жылдан - «Стандарт Ойл Бейс» ЖШС директоры. 2001 жылдың наурызынан - «Стандарт Ойл» ЖШС директоры. 2001 жылдың кыгжуйегінен - «Станлаот Ойл Трейдинг» ЖШС директоры. 2002 жылдан - «Харрикейн Ойл Продактс» ЖАҚ Қызылорда филиалының директоры. 2002 жылдың қазанынан - «Қызылорда Мұнай Сервис» ЖШС бас директоры 2005 жылдың тамызынан - Қызылорда қаласы әкімінің орын- басары, қала әкімінің міндетін уақытша атқарушы. 2005 жылдың қазанынан - [[Қызылорда қаласы]] әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - [[Қызылорда облысы]]ның әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдан бері - Қызылорда облысы Шиелі ауданының әкімі. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы «[[Нұр Отан ХДП|Нұр Отан]]» ХДП филиалының төрағасы (2008 жылдан). 2013-2021 жж. – Қызылорда облысы, Қызылорда қаласының әкімі. 2021 жылғы 1 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрі Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап Қызылорда облысының әкімі.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/nurlyibek-nalbaev-kyizyilorda-oblyisyinyin-akm-bolyip-336475/ Нұрлыбек Нәлібаев Қызылорда облысының әкімі болып тағайындалды. tengrinews.kz]</ref> 2026 жылғы 6 мамырдан бастап ол — Премьер-министрдің бірінші орынбасары.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/nm-nalibaev-turaly-642459 Н.М. Нәлібаев туралы]</ref> Әскери атағы — [[аға лейтенант]]. Діни көзқарасы — [[ислам]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Еліміздің табысты дамуы үшін қажеттінің бәрі бар - ауқымды аумақ, бай минералдық ресурстар. Халыктың демографиялық дамуы, қазірде барынша қалпына келтіріліп жатқан қуатты өндірістік және ауылшаруашылық базасы».<ref name="kimkim" /> Хоббиі — спорт (волейбол), домбыра шерту, ән айту, атқа салт міну, автомобильмен жылдам жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті — тарихи және классикалық жанрлар.<ref name="kimkim" /> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы — Мәлика Мұстафақызы Сыздықова. Ұлы — Машбек Назарбек (2002 жылы туған); қыздары — Айя Машбекова (2004 жылы туған) мен Аруна Машбекова (2010 жылы туған).<ref name="kimkim">Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Марапаттар == * [[Құрмет ордені]] (2011) * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]] (2011) * [[Парасат ордені]] (2016) * Қазақстанның құрметті құрылысшысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Нәлібаев, Нұрлыбек Машбекұлы}} [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Шиелі ауданы әкімдері]] [[Санат:Қызылорда әкімдері]] [[Санат:Қызылорда облысының әкімдері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] 0a2ocuvueuc55yyx3wxtg0pkzc0y4mg 0 103550 3600398 3550682 2026-05-05T16:23:11Z Casserium 68287 3600398 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Серік Шәпкенов | Шынайы есімі = | Суреті = Serik Şapkenov in April 2022 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Шәпкенов, 2022 жыл | Титулы = [[Атырау облысы]]ның 10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Атырау облысы|әкімі]] | Ту = Flag of Atyrau, Kazakhstan.svg | Ту2 = Coat of arms of Atyrau.svg | Басқара бастады = 7 сәуір 2022 жылдан бері | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов|Махамбет Досмұхамбетов]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 18 қаңтар 2021 | Басқаруын аяқтады_2 = 7 сәуір 2022 | Премьер_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = [[Біржан Бидайбекұлы Нұрымбетов|Біржан Нұрымбетов]] | Ізбасары_2 = [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] | Титулы_3 = [[Атырау]]дың 13-[[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Атырау|әкімі]] | Ту_3 = Flag of Atyrau, Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Atyrau.svg | Басқара бастады_3 = 14 шілде 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 26 маусым 2018 | Ізашары_3 = [[Нұрлыбек Жұмахметұлы Ожаев|Нұрлыбек Ожаев]] | Ізбасары_3 = [[Әлимұхаммед Құттымұратұлы]] | Туған күні = 20.7.1979 | Туған жері = [[Қаратөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Қаратөбе]], {{туғанжері|Қаратөбе ауданы|Қаратөбе ауданында}}, [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Жадыра Шәпкенова | Балалары = 2 | Партиясы = | Білімі = [[Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті]] (2000) | Мамандығы = экономист-математик | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Serik Shapkenov | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} }} }} '''Серік Жамбылұлы Шәпкенов''' ([[29 шілде]] [[1979 жыл]], [[Қаратөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Қаратөбе]], [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, 2022 жылғы 7 сәуірден бергі [[Атырау облысы]]ның [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Атырау облысы|әкімі]].<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/kz/news/sh-pkenov-atyrau-oblysyny-kimi-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Шәпкенов Атырау облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= kaztag.kz |date= 2022-04-07 |accessdate= 2025-01-05}}</ref> Бұрын Шәпкенов [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Қазақстан Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] (2021–2022) және [[Атырау]] қаласының [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі#Атырау|әкімі]] (2016–2018) болған. == Өмірбаяны == Серік Шәпкенов 1979 жылғы 29 шілдеде қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Қаратөбе ауданы]]ның [[Қаратөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Қаратөбе]] кентінде дүниеге келді. Ол — 2000 жылы [[Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті|М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті]]нің экономикалық кибернетика факультетін бітірген экономист-математик. 2000 жылдан Шәпкенов [[Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті|М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті]]нің оқытушысы. 2001 жылдан ол — Батыс Қазақстан облыстық қоршаған ортаны қорғау қорының жетекші маманы. 2002 жылғы маусымнан ол — Батыс Қазақстан Қаржы басқармасының жетекші маманы, 2003 жылдан ол — оның бас маманы. 2006 жылғы қаңтардан ол БҚО Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті шынайы секторлы дамыту бөлімінің бастығы болған. 2006 жылғы наурыздан ол БҚО Ауыл шаруашылық департаменті әкімшілік бөлімінің бастығы, 2007 жылғы қаңтардан директорының орынбасары еді. 2007 жылғы қазаннан [[Батыс Қазақстан облысы]] Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті бастығының орынбасары болған ол 2009 жылғы қыркүйектен БҚО Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы болды. 2014 жылдан ол [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-аумақтық жұмыс бөлімінің мемлекеттік инспекторы. 2016 жылдан бастап Шәпкенов [[Атырау]] қаласының әкімі еді. 2018 жылдан бастап Шәпкенов [[Атырау облысы]] әкімінің орынбасары қызметін атқарса, 2020 жылдан ол [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]]нің орынбасары болған. 2021—2022 жылдары аралығында ол [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] болған. 2022 жылғы 7 сәуірден бастап [[Атырау облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://informburo.kz/kaz/newskaz/serik-sapkenov-atyrau-oblysynyn-akimi-bolyp-tagaiyndaldy |title= Серік Шәпкенов Атырау облысының әкімі болып тағайындалды |lang= kk |work= informburo.kz |last= Бүйенбай |first= Қарлыға |date= 2022-04-07 |accessdate= 2025-01-05}}</ref> == Өз өмірі == Серік Шәпкенов үйленген, жұбайы — Шәпкенова Анар Асыланбайқызы, үй шаруасымен айналысады. Екеуінің екі ұлы бар: Жамбыл Темірлан Серікұлы мен Жамбыл Әлібек Серікұлы.<ref>{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Шәпкенов, Серік Жамбылұлы}} [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан математиктері]] [[Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары]] [[Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Атырау әкімдері]] [[Санат:Қазақстан еңбек министрлері]] [[Санат:Атырау облысының әкімдері]] 4kf3wkbssyhvudfey9k0sz6b17ajxcw 0 103921 3600250 2115131 2026-05-05T12:52:41Z Таттибаева Гулжас 179345 3600250 wikitext text/x-wiki '''Мейрам Олжабайұлы Өтешов''' [[1978]] жылы 31 шілдеде [[Қостанай облысы]] [[Меңдіқара ауданы]]ның «Теңіз» кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі Өтешов Олжабай Байғасқаұлы, зейнеткер, инженер-механик болып жұмыс істеген. Анасы Өтешова Қайынжамал Есқалиқызы, зейнеткер, бухгалтер болып жүмыс істеген. А. Байтұрсынов атындағы [[Қостанай Мемлекеттік Университеті|Қостанай мемлекеттік университетін]] (1999) [[заңгер]] мамандығы бойынша; [[экономист]] (2005) мамандығы бойынша бітірген. [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] (сөздікпен) тілдерін біледі. 2001 жылдан - Қостанай облыстық экономика және сауда департаментінің шағын кәсіпкерлікті дамыту бөлімінің жетекші маманы, 2002 жылдан - инвестициялық жобаларды жылжыту бөлімінің бас маманы, 2003 жылдан - шағын кәсіпкерлікті дамыту бөлімінің бас маманы. 2004 жылдан - Қостанай облыстық шағын кәсіпкерлікті қолдау басқармасының құқықтық қолдау және лицензиялау бөлімінің бас маманы. 2005 жылдың қаңтарынан - Қостанай облыстық Кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің кәсіпкерлік бөлімінің бас маманы, 2005 жылдың маусымынан - Қостанай облыстық Кәсіпкөрлік және өнеркәсіп департаментінің кәсіпкерлік бөлімінің бастығы. 2008 жылдың мамырынан - «Қостанай облыстық әкімдігінің кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы» MM бастығының орынбасары. 2008 жылдың желтоқсанынан бері - Қостанай облысы әкімдігінің Кәсіпкерлікжәне өнеркәсіп басқармасы бастығы. Әскери атағы - кіші сержант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]], [[Владимир Владимирович Путин|В.В. Путин]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Тұрақтылық пен өркендеу»''. Хоббиі - футбол, автомобильдер. Сүйіп оқитын әдебиеті - танымдық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Өтешова Самал Амангелдіқызы (1980 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. ¥лдары - Өтешов Қуаныш Мейрамұлы (2004 жылы туған); Өтешов Рахат Мейрамұлы (2008 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{Bio-stub}} crzmomjkhbca1h1h0oc3hos50pkmxgs 3600281 3600250 2026-05-05T13:40:48Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:ArystanbekBot|ArystanbekBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 2115131 wikitext text/x-wiki '''Мейрам Олжабайұлы Өтешов''' [[1978]] жылы 31 шілдеде [[Қостанай облысы]] [[Меңдіқара ауданы]]ның «Теңіз» кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі - Өтешов Олжабай Байғасқаұлы, зейнеткер, инженер-механик болып жұмыс істеген. Анасы -Өтешова Қайынжамал Есқалиқызы, зейнеткер, бухгалтер болып жүмыс істеген. А. Байтұрсынов атындағы [[Қостанай Мемлекеттік Университеті|Қостанай мемлекеттік университетін]] (1999) [[заңгер]] мамандығы бойынша; [[экономист]] (2005) мамандығы бойынша бітірген. [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] (сөздікпен) тілдерін біледі. 2001 жылдан - Қостанай облыстық экономика және сауда департаментінің шағын кәсіпкерлікті дамыту бөлімінің жетекші маманы, 2002 жылдан - инвестициялық жобаларды жылжыту бөлімінің бас маманы, 2003 жылдан - шағын кәсіпкерлікті дамыту бөлімінің бас маманы. 2004 жылдан - Қостанай облыстық шағын кәсіпкерлікті қолдау басқармасының құқықтық қолдау және лицензиялау бөлімінің бас маманы. 2005 жылдың қаңтарынан - Қостанай облыстық Кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің кәсіпкерлік бөлімінің бас маманы, 2005 жылдың маусымынан - Қостанай облыстық Кәсіпкөрлік және өнеркәсіп департаментінің кәсіпкерлік бөлімінің бастығы. 2008 жылдың мамырынан - «Қостанай облыстық әкімдігінің кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы» MM бастығының орынбасары. 2008 жылдың желтоқсанынан бері - Қостанай облысы әкімдігінің Кәсіпкерлікжәне өнеркәсіп басқармасы бастығы. Әскери атағы - кіші сержант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]], [[Владимир Владимирович Путин|В.В. Путин]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Тұрақтылық пен өркендеу»''. Хоббиі - футбол, автомобильдер. Сүйіп оқитын әдебиеті - танымдық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Өтешова Самал Амангелдіқызы (1980 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. ¥лдары - Өтешов Қуаныш Мейрамұлы (2004 жылы туған); Өтешов Рахат Мейрамұлы (2008 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{Bio-stub}} n5juowsq88kvjptuy94h12qhwtqb0jl 0 104103 3600555 3386839 2026-05-06T04:36:55Z Таттибаева Гулжас 179345 3600555 wikitext text/x-wiki '''Руслан Қайыржанұлы Сапарғалиев''' [[1976]] жылы 19 шілдеде [[Орал облысы]] [[Жымпиты ауданы]]ның Жымпиты кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Сапарғали Қайыржан Мәдиұлы. Анасы - Қайжан Гүлбағила Зағипарқызы, зейнеткер, Сырым ауданы балалар кітапханасының меңгерушісі болып жұмыс істеген. Жәңгір хан атындағы [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Батыс Қазақстан аграрлық университетін]] (1998) инженер-механик мамандығы бойынша; «Еуразия» Батыс Қазақстан тілдер және менеджмент институтын (2000) экономист-бухгалтер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. [[Нұр Отан ХДП|«Нұр Отан» ХДП]] мүшесі. 1998 жылдан - Сырым аудандық еңбек, халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау бөлімінің маманы, бас маманы. 2000-ншы жылдан - [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Сырым ауданы]] Әкімі аппаратының бас маманы, 2001 жылдан - экономика бөлімінің меңге- рушісі. 2003-нші жылдан - Батыс Қазақстан облысы Әкімі аппаратының сараптау- талдау бөлімінің бас маманы. 2004 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Әкімі аппаратының жылу-энергетикалық кешен мәселелері жөніндегі бас инспекторы, 2005 жылдан - өнеркәсіп және құрылыс кешені мәселелері жөніндегі бас инспекторы, 2006 жылдан - уйымдық-инспекторлық бөлімінің бас инспекторы. 2007 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің директоры. 2008 жылдан бері - Батыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасының бастығы. Діни көзқарасы - дәстүрлі ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Экономикалық жағынан гүлденген Қазақстан»''. Хоббиі - футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтік жанр, тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Сапарғалиева Нұрсәуле Жалғас- Қалиқызы. Қыздары - Қайыржан Аружан Русланқызы, Қайыржан Айриза Русланқызы; ұлы - Қайыржан Шыңғыс Русланұлы.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{Bio-stub}} qe2c96oqiplso8wzy6n75ylhnq7m96f 0 104251 3600345 3510124 2026-05-05T15:22:57Z Casserium 68287 3600345 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Роман Васильевич Скляр | Шынайы есімі = | Суреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Скляр, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 5 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 11 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 мамыр 2026<br><small>(Премьер-министр {{м.а.}} 5—6 ақпан 2024)</small> | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>өзі ({{м.а.}})<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 11 қаңтар 2022 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_3 = [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_4 = 25 ақпан | Басқаруын аяқтады_4 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_4 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_4 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тің [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI шақырылым депутаты]] | Ту_5 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 25 наурыз | Басқаруын аяқтады_5 = 17 мамыр 2016 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = | Ізбасары_6 = | Туған күні = 8.5.1971 | Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Елена Петровна Мельник (1971 жылы туған) | Балалары = 1 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] | Білімі = [[Павлодар мемлекеттік университеті]]<br>[[Мәскеу заманауи бизнес институты]]<br>[[Қазақ құқық және халықаралық қатынастар институты]]<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /><ref name="inbusiness" /> | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|инженер-құрылысшы|экономист|заңгер<ref name="bäyterek" />}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Roman Sklyar | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} }} }} '''Роман Васильевич Скляр''' ([[8 мамыр]] [[1971 жыл]], [[Павлодар]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы. Бұрын [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] (2022—2026), Премьер-министрдің орынбасары (2019–2022), [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] (2019), [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты (2016) және басқа да лауазымдар иесі болған. 2024 жылғы 5–6 ақпан күндері [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek">{{Cite web|url=https://baiterek.gov.kz/ru/o-kholdinge/rukovodstvo-kholdinga/dir/sklyar-roman-vasilevich/|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=baiterek.gov|accessdate=2023-04-15}}</ref><ref name="inbusiness">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-sklyar-roman-vasilevich|title=Досье: Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=inbusiness|accessdate=2023-04-15|date=2022-01-12}}</ref> == Өмірбаяны == Роман Скляр 1971 жылғы 8 мамырда [[Павлодар]] қаласында туған. Ұлты — украин.{{Citation needed}} [[Экономист]] мамандығы бойынша қазіргі Мәскеу бизнес институтының «[[қаржы]] және [[несие]]» факультетін (1999) және заң ғылымдарының бакалавры мамандығы бойынша Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын (2005) бітірген. Еңбек жолын 1989 жылы «Екібастұз-көміравтоматика» монтаждық жөндеу басқармасының монтажшы слесарі болып бастаған. 1989 жылғы тамыздан бастап — «Қазөнеркәсіптехмонтаж» өндірістік-монтаждық басқармасы Екібастұз кесу құрылыстары басқармасының монтажшысы. 1990 жылғы қаңтардан — «Вахинвест» біріккен кеңес-батысгерман кәсіпорнының қауіпсіздік техникасы инженері (Павлодар қаласы). 1990 жылғы қазаннан — «Аңсат-Павлодар» ЖШС коммерциялық бөлімінің бастығы, директордың орынбасары, бас директоры. 1999 жылдан — «Тыныс» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] директоры (Павлодар қаласы). 2002 жылдан бастап — Қаржы министрлігінің Жағдайсыз қарызгерлермен жұмыс комитетінің Павлодар облысы бойынша басқарма бөлімінің бастығы. 2003 жылғы маусымнан бастап — Павлодар қаласы Коммуналдық меншік басқармасы бастығының орынбасары; қалалық Мемлекеттік сатып алулар басқармасының бастығы. 2005 жылғы қаңтардан бастап — Павлодар облысы әкімінің бас инспекторы. 2005—2006 жылдары — [[Павлодар]] қаласы әкімі аппаратының жетекшісі, қала әкімінің орынбасары. 2006—2008 жылдары — [[Астана]] қаласы әкімі аппаратының инфрақұрылымды дамыту бөлімінің меңгерушісі, қалалық энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. 2008—2011 жылдары — [[Павлодар облысы]] әкімінің орынбасары, облыс әкімінің бірінші орынбасары. 2011 жылдан 2013 жылға дейін — көлiк және коммуникациялар вице-министрі. 2014 жылдан бастап — [[Қазақстан темір жолы]] ұлттық компаниясының вице-президенті.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202201260030&ysclid=mosr6d88cc934162207 Чей выдвиженец первый вице-премьер Роман Скляр?]</ref> 2016 жылғы наурызда [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясының тізімі бойынша Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланды, Мәжілістің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетін басқарды.<ref name="zakon16">[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4782486-izbrany-glavy-komitetov-mazhilisa.html Избраны главы комитетов мажилиса]</ref> 2016 жылғы мамырдан бастап ол ұлттық экономика вице-министрі, сол жылғы желтоқсаннан бастап инвестициялар және даму вице-министрі, 2018 жылдан бастап аталған министрліктің бірінші вице-министрі болды. 2019 жылғы 25 ақпаннан бастап индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі, сол жылғы 18 қыркүйектен бастап Премьер-Министрдің орынбасары болып қызмет атқарды. 2022 жылғы 11 қаңтардан бастап — Премьер-Министрдің бірінші орынбасары.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> 2024 жылғы 5 ақпанда болған [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін 6 ақпанға дейін Скляр [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/roman-sklyar-naznachen-ispolnyayuschim-obyazannosti-premer-525337/ |title= Роман Скляр назначен исполняющим обязанности премьер-министра |lang= ru |publisher= tengrinews |accessdate = 2024-02-05 |date= 2024-02-05}}</ref> 2026 жылғы 5 мамырда Скляр [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/rv-sklyar-turaly-542830 Р.В. Скляр туралы]</ref> == Марапаттары == === Қазақстандық марапаттары === * [[Құрмет ордені]] (2010);<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref name="zakon" /> * [[Парасат ордені]]; * [[Астанаға 10 жыл медалі]]; * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]]<ref name="zakon">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30991215|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=zakon.kz|accessdate=2023-04-15}}</ref> === Халықаралық марапаттары === * «Қазақстан халқы ассамблеясының қоғамдық «Бірлік» алтын медалі»; * «[[Еуразиялық Экономикалық Одақ]]тың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі (2019)<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> == Жеке өмірі == Скляр 1971 жылы туған Елена Петровна Мельникке үйленген, бір ұлы бар: Андрей Романович Скляр (1993 жылы туған).<ref name="zakon" /> Інісі Василий Скляр 1983 жылы туған, полиция генерал-майоры. 2022 жылдан бастап — Павлодар облыстық полиция департаментінің бастығы.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39704826 Василий Васильевич (персональная справка)]</ref> Роман Скляр орыс және қазақ<ref name="zakon" /><ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/ministr-roman-sklyar-taza-kazaksha-soyleudi-kaydan-uyrengenin-aytti-311621/|title=Министр Роман Скляр "таза қазақша" сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты|lang=kk|publisher=stan.kz|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> тілдерінде еркін сөйлейді. Ағылшын мен қытай тілдерін оқи алады.<ref name="agilcin">{{Cite web|url=https://kznews.kz/zhanalyqtar/ministr-roman-skljar-taza-qazaqsha-sojleudi-qajdan-ujrengenin-ajtty-qazaqstan-zhanalyqtary/|title=Министр Роман Скляр «таза қазақша» сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты — Қазақстан жаңалықтары|lang=kk|publisher=kznews|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминның министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Скляр, Роман Васильевич}} [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақстан индустрия министрлері]] {{Bio-stub}} cs56rki59kon8rf6ychdflwz90wi88h 3600399 3600345 2026-05-05T16:23:51Z Casserium 68287 3600399 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Роман Васильевич Скляр | Шынайы есімі = | Суреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Скляр, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 5 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 11 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 мамыр 2026<br><small>(Премьер-министр {{м.а.}} 5—6 ақпан 2024)</small> | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>өзі ({{м.а.}})<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 11 қаңтар 2022 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_3 = [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_4 = 25 ақпан | Басқаруын аяқтады_4 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_4 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_4 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тің [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI шақырылым депутаты]] | Ту_5 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 25 наурыз | Басқаруын аяқтады_5 = 17 мамыр 2016 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = | Ізбасары_6 = | Туған күні = 8.5.1971 | Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Елена Петровна Мельник (1971 жылы туған) | Балалары = 1 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] | Білімі = [[Павлодар мемлекеттік университеті]]<br>[[Мәскеу заманауи бизнес институты]]<br>[[Қазақ құқық және халықаралық қатынастар институты]]<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /><ref name="inbusiness" /> | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|инженер-құрылысшы|экономист|заңгер<ref name="bäyterek" />}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Roman Sklyar | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} }} }} '''Роман Васильевич Скляр''' ([[8 мамыр]] [[1971 жыл]], [[Павлодар]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы. Бұрын [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] (2022—2026), Премьер-министрдің орынбасары (2019–2022), [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] (2019), [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты (2016) және басқа да лауазымдар иесі болған. 2024 жылғы 5–6 ақпан күндері [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek">{{Cite web|url=https://baiterek.gov.kz/ru/o-kholdinge/rukovodstvo-kholdinga/dir/sklyar-roman-vasilevich/|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=baiterek.gov|accessdate=2023-04-15}}</ref><ref name="inbusiness">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-sklyar-roman-vasilevich|title=Досье: Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=inbusiness|accessdate=2023-04-15|date=2022-01-12}}</ref> == Өмірбаяны == Роман Скляр 1971 жылғы 8 мамырда [[Павлодар]] қаласында туған. Ұлты — украин.{{Citation needed}} [[Экономист]] мамандығы бойынша қазіргі Мәскеу бизнес институтының «[[қаржы]] және [[несие]]» факультетін (1999) және заң ғылымдарының бакалавры мамандығы бойынша Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын (2005) бітірген. Еңбек жолын 1989 жылы «Екібастұз-көміравтоматика» монтаждық жөндеу басқармасының монтажшы слесарі болып бастаған. 1989 жылғы тамыздан бастап — «Қазөнеркәсіптехмонтаж» өндірістік-монтаждық басқармасы Екібастұз кесу құрылыстары басқармасының монтажшысы. 1990 жылғы қаңтардан — «Вахинвест» біріккен кеңес-батысгерман кәсіпорнының қауіпсіздік техникасы инженері (Павлодар қаласы). 1990 жылғы қазаннан — «Аңсат-Павлодар» ЖШС коммерциялық бөлімінің бастығы, директордың орынбасары, бас директоры. 1999 жылдан — «Тыныс» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] директоры (Павлодар қаласы). 2002 жылдан бастап — Қаржы министрлігінің Жағдайсыз қарызгерлермен жұмыс комитетінің Павлодар облысы бойынша басқарма бөлімінің бастығы. 2003 жылғы маусымнан бастап — Павлодар қаласы Коммуналдық меншік басқармасы бастығының орынбасары; қалалық Мемлекеттік сатып алулар басқармасының бастығы. 2005 жылғы қаңтардан бастап — Павлодар облысы әкімінің бас инспекторы. 2005—2006 жылдары — [[Павлодар]] қаласы әкімі аппаратының жетекшісі, қала әкімінің орынбасары. 2006—2008 жылдары — [[Астана]] қаласы әкімі аппаратының инфрақұрылымды дамыту бөлімінің меңгерушісі, қалалық энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. 2008—2011 жылдары — [[Павлодар облысы]] әкімінің орынбасары, облыс әкімінің бірінші орынбасары. 2011 жылдан 2013 жылға дейін — көлiк және коммуникациялар вице-министрі. 2014 жылдан бастап — [[Қазақстан темір жолы]] ұлттық компаниясының вице-президенті.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202201260030&ysclid=mosr6d88cc934162207 Чей выдвиженец первый вице-премьер Роман Скляр?]</ref> 2016 жылғы наурызда [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясының тізімі бойынша Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланды, Мәжілістің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетін басқарды.<ref name="zakon16">[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4782486-izbrany-glavy-komitetov-mazhilisa.html Избраны главы комитетов мажилиса]</ref> 2016 жылғы мамырдан бастап ол ұлттық экономика вице-министрі, сол жылғы желтоқсаннан бастап инвестициялар және даму вице-министрі, 2018 жылдан бастап аталған министрліктің бірінші вице-министрі болды. 2019 жылғы 25 ақпаннан бастап индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі, сол жылғы 18 қыркүйектен бастап Премьер-Министрдің орынбасары болып қызмет атқарды. 2022 жылғы 11 қаңтардан бастап — Премьер-Министрдің бірінші орынбасары.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> 2024 жылғы 5 ақпанда болған [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін 6 ақпанға дейін Скляр [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/roman-sklyar-naznachen-ispolnyayuschim-obyazannosti-premer-525337/ |title= Роман Скляр назначен исполняющим обязанности премьер-министра |lang= ru |publisher= tengrinews |accessdate = 2024-02-05 |date= 2024-02-05}}</ref> 2026 жылғы 5 мамырда Скляр [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/rv-sklyar-turaly-542830 Р.В. Скляр туралы]</ref> == Марапаттары == === Қазақстандық марапаттары === * [[Құрмет ордені]] (2010);<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref name="zakon" /> * [[Парасат ордені]]; * [[Астанаға 10 жыл медалі]]; * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]]<ref name="zakon">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30991215|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=zakon.kz|accessdate=2023-04-15}}</ref> === Халықаралық марапаттары === * «Қазақстан халқы ассамблеясының қоғамдық «Бірлік» алтын медалі»; * «[[Еуразиялық Экономикалық Одақ]]тың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі (2019)<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> == Жеке өмірі == Скляр 1971 жылы туған Елена Петровна Мельникке үйленген, бір ұлы бар: Андрей Романович Скляр (1993 жылы туған).<ref name="zakon" /> Інісі Василий Скляр 1983 жылы туған, полиция генерал-майоры. 2022 жылдан бастап — Павлодар облыстық полиция департаментінің бастығы.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39704826 Василий Васильевич (персональная справка)]</ref> Роман Скляр орыс және қазақ<ref name="zakon" /><ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/ministr-roman-sklyar-taza-kazaksha-soyleudi-kaydan-uyrengenin-aytti-311621/|title=Министр Роман Скляр "таза қазақша" сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты|lang=kk|publisher=stan.kz|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> тілдерінде еркін сөйлейді. Ағылшын мен қытай тілдерін оқи алады.<ref name="agilcin">{{Cite web|url=https://kznews.kz/zhanalyqtar/ministr-roman-skljar-taza-qazaqsha-sojleudi-qajdan-ujrengenin-ajtty-qazaqstan-zhanalyqtary/|title=Министр Роман Скляр «таза қазақша» сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты — Қазақстан жаңалықтары|lang=kk|publisher=kznews|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Скляр, Роман Васильевич}} [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақстан индустрия министрлері]] k00qfua3rwno4guosdnxr430dem0tyw 3600552 3600399 2026-05-06T04:28:55Z Casserium 68287 /* */ 3600552 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Роман Васильевич Скляр | Шынайы есімі = | Суреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Скляр, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 5 мамыр 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 11 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 мамыр 2026<br><small>(Премьер-министр {{м.а.}} 5—6 ақпан 2024)</small> | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>өзі ({{м.а.}})<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізбасары_2 = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 11 қаңтар 2022 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_3 = [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_4 = 25 ақпан | Басқаруын аяқтады_4 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_4 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_4 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тің [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI шақырылым депутаты]] | Ту_5 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 25 наурыз | Басқаруын аяқтады_5 = 17 мамыр 2016 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = | Ізбасары_6 = | Туған күні = 8.5.1971 | Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Елена Петровна Мельник (1971 жылы туған) | Балалары = 1 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] | Білімі = [[Павлодар мемлекеттік университеті]]<br>[[Мәскеу заманауи бизнес институты]]<br>[[Қазақ құқық және халықаралық қатынастар институты]]<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /><ref name="inbusiness" /> | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|инженер-құрылысшы|экономист|заңгер<ref name="bäyterek" />}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Roman Sklyar | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} }} }} '''Роман Васильевич Скляр''' ([[8 мамыр]] [[1971 жыл]], [[Павлодар]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы. Бұрын [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің бірінші орынбасары]] (2022—2026), Премьер-министрдің орынбасары (2019–2022), [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] (2019), [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты (2016) және басқа да лауазымдар иесі болған. 2024 жылғы 5–6 ақпан күндері [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek">{{Cite web|url=https://baiterek.gov.kz/ru/o-kholdinge/rukovodstvo-kholdinga/dir/sklyar-roman-vasilevich/|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=baiterek.gov|accessdate=2023-04-15}}</ref><ref name="inbusiness">{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-sklyar-roman-vasilevich|title=Досье: Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=inbusiness|accessdate=2023-04-15|date=2022-01-12}}</ref> == Өмірбаяны == Роман Скляр 1971 жылғы 8 мамырда [[Павлодар]] қаласында туған. Ұлты — украин.{{Citation needed}} [[Экономист]] мамандығы бойынша қазіргі Мәскеу бизнес институтының «[[қаржы]] және [[несие]]» факультетін (1999) және заң ғылымдарының бакалавры мамандығы бойынша Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын (2005) бітірген. Еңбек жолын 1989 жылы «Екібастұз-көміравтоматика» монтаждық жөндеу басқармасының монтажшы слесарі болып бастаған. 1989 жылғы тамыздан бастап — «Қазөнеркәсіптехмонтаж» өндірістік-монтаждық басқармасы Екібастұз кесу құрылыстары басқармасының монтажшысы. 1990 жылғы қаңтардан — «Вахинвест» біріккен кеңес-батысгерман кәсіпорнының қауіпсіздік техникасы инженері (Павлодар қаласы). 1990 жылғы қазаннан — «Аңсат-Павлодар» ЖШС коммерциялық бөлімінің бастығы, директордың орынбасары, бас директоры. 1999 жылдан — «Тыныс» [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік|ЖШС]] директоры (Павлодар қаласы). 2002 жылдан бастап — Қаржы министрлігінің Жағдайсыз қарызгерлермен жұмыс комитетінің Павлодар облысы бойынша басқарма бөлімінің бастығы. 2003 жылғы маусымнан бастап — Павлодар қаласы Коммуналдық меншік басқармасы бастығының орынбасары; қалалық Мемлекеттік сатып алулар басқармасының бастығы. 2005 жылғы қаңтардан бастап — Павлодар облысы әкімінің бас инспекторы. 2005—2006 жылдары — [[Павлодар]] қаласы әкімі аппаратының жетекшісі, қала әкімінің орынбасары. 2006—2008 жылдары — [[Астана]] қаласы әкімі аппаратының инфрақұрылымды дамыту бөлімінің меңгерушісі, қалалық энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. 2008—2011 жылдары — [[Павлодар облысы]] әкімінің орынбасары, облыс әкімінің бірінші орынбасары. 2011 жылдан 2013 жылға дейін — көлiк және коммуникациялар вице-министрі. 2014 жылдан бастап — [[Қазақстан темір жолы]] ұлттық компаниясының вице-президенті.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202201260030&ysclid=mosr6d88cc934162207 Чей выдвиженец первый вице-премьер Роман Скляр?]</ref> 2016 жылғы наурызда [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] партиясының тізімі бойынша Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланды, Мәжілістің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетін басқарды.<ref name="zakon16">[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4782486-izbrany-glavy-komitetov-mazhilisa.html Избраны главы комитетов мажилиса]</ref> 2016 жылғы мамырдан бастап ол ұлттық экономика вице-министрі, сол жылғы желтоқсаннан бастап инвестициялар және даму вице-министрі, 2018 жылдан бастап аталған министрліктің бірінші вице-министрі болды. 2019 жылғы 25 ақпаннан бастап индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі, сол жылғы 18 қыркүйектен бастап Премьер-Министрдің орынбасары болып қызмет атқарды. 2022 жылғы 11 қаңтардан бастап — Премьер-Министрдің бірінші орынбасары.<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> 2024 жылғы 5 ақпанда болған [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін 6 ақпанға дейін Скляр [[Қазақстан премьер-министрі]]нің міндетін атқарды.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/roman-sklyar-naznachen-ispolnyayuschim-obyazannosti-premer-525337/ |title= Роман Скляр назначен исполняющим обязанности премьер-министра |lang= ru |publisher= tengrinews |accessdate = 2024-02-05 |date= 2024-02-05}}</ref> 2026 жылғы 5 мамырда Скляр [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/rv-sklyar-turaly-542830 Р.В. Скляр туралы]</ref> == Марапаттары == === Қазақстандық марапаттары === * [[Құрмет ордені]] (2010);<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref name="zakon" /> * [[Парасат ордені]]; * [[Астанаға 10 жыл медалі]]; * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]]<ref name="zakon">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30991215|title=Скляр Роман Васильевич|lang=ru|publisher=zakon.kz|accessdate=2023-04-15}}</ref> === Халықаралық марапаттары === * «Қазақстан халқы ассамблеясының қоғамдық «Бірлік» алтын медалі»; * «[[Еуразиялық Экономикалық Одақ]]тың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі (2019)<ref name="zakon" /><ref name="bäyterek" /> == Жеке өмірі == Скляр 1971 жылы туған Елена Петровна Мельникке үйленген, бір ұлы бар: Андрей Романович Скляр (1993 жылы туған).<ref name="zakon" /> Інісі Василий Скляр 1983 жылы туған, полиция генерал-майоры. 2022 жылдан бастап — Павлодар облыстық полиция департаментінің бастығы.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39704826 Василий Васильевич (персональная справка)]</ref> Роман Скляр орыс және қазақ<ref name="zakon" /><ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/ministr-roman-sklyar-taza-kazaksha-soyleudi-kaydan-uyrengenin-aytti-311621/|title=Министр Роман Скляр "таза қазақша" сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты|lang=kk|publisher=stan.kz|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> тілдерінде еркін сөйлейді. Ағылшын мен қытай тілдерін оқи алады.<ref name="agilcin">{{Cite web|url=https://kznews.kz/zhanalyqtar/ministr-roman-skljar-taza-qazaqsha-sojleudi-qajdan-ujrengenin-ajtty-qazaqstan-zhanalyqtary/|title=Министр Роман Скляр «таза қазақша» сөйлеуді қайдан үйренгенін айтты — Қазақстан жаңалықтары|lang=kk|publisher=kznews|date=2019-03-05|accessdate=2023-04-26}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Скляр, Роман Васильевич}} [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақстан индустрия министрлері]] kf57kzw1lo98iaj72jka7wls0ehmdzw 0 104752 3600384 3328461 2026-05-05T16:20:24Z Casserium 68287 3600384 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Есімі= Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова |Суреті= Mcsgovrkmks.jpg |Атауы= Ақтоты Рахметоллақызы 2020 жылы баспасөз мәслихатында |Титулы = [[Роза Тәжібайқызы Бағланова|Роза Бағланова]] атындағы «[[Қазақконцерт]]» мемлекеттік концерттік ұйымының директоры |Басқара бастады= 6 сәуір 2024 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады= |Президент= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер= [[Олжас Абайұлы Бектенов| Олжас Бектенов]] |Ізашары=Тайыр Нұрланұлы Қаратаев |Ізбасары= |Ту= |Ту2= |Титулы_2= [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі| Мәдениет және спорт министрі]] |Басқара бастады_2= 17 маусым 2019 |Басқаруын аяқтады_2= 11 қаңтар 2022 |Президент_2= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_2= [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин| Асқар Мамин]]<br> [[Әлихан Асханұлы Смайылов| Әлихан Смайылов]] (м.а.) |Ізашары_2=[[Арыстанбек Мұхамедиұлы]] |Ізбасары_2=[[Дәурен Әскербекұлы Абаев| Дәурен Абаев]] |Ту_2= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_2= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Титулы_3= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент жанындағы]] Адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі |Басқара бастады_3=28 қазан 2019 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_ = |Президент_3= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_3= [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин| Асқар Мамин]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Ту_3= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ту2_3= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі| Мәдениет және спорт министрінің орынбасары]] |Басқара бастады_4= қыркүйек 2016 |Басқаруын аяқтады_4= маусым 2019 |Президент_4= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] <br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_4= [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев| Бақытжан Сағынтаев]] <br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин| Асқар Мамин]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Ту_4= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_4= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және өнер департаментінің директоры]] |Басқара бастады_5= 2014 |Басқаруын аяқтады_5 = қыркүйек 2016 |Президент_= |Премьер_5= [[Серік Нығметұлы Ахметов| Серік Ахметов]]<br> [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов| Кәрім Мәсімов]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Ту_5= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_5= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Титулы_6= [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі| Мәдениет және өнер комитетінің төрағасы]] |Басқара бастады_6 = 2013 |Басқаруын аяқтады_6 = 2014 |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев| Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_6= [[Серік Нығметұлы Ахметов| Серік Ахметов]]<br> [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов| Кәрім Мәсімов]] |Ізашары_= |Ізбасары_= |Ту_6= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_6= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Партиясы=[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |Білімі= '''1. '''[[Қазақ ұлттық консерваториясы]] (1987)<br> '''2. '''[[Алматы Менеджмент Университеті]] ([[Алматы Менеджмент Университеті| Халықаралық бизнес академиясы]]) (2007) |Ғылыми дәрежесі= [[Өнертану|Өнертану ғылымдарының]] докторы және кандидаты |Мамандығы= '''1. '''[[Сазгер]]<br> '''2. '''[[Менеджмент]] |Туған күні=[[2 мамыр]] [[1964]] (59 жас) |Туған жері=[[Алматы]]; [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы| Қазақ КСР]]; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Әкесі=[[Рахметолла Райымқұлов]] |Анасы=Мәкиза Дайырбайқызы Шашкина-Райымқұлова |Жұбайы=Нұрлан Ұзақбайұлы Қараманов |Балалары= '''ұлдары:'''<br> Оспан (1992) мен <br> Әлім (1995) Қарамановтар |Марапаттары={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{ҚР Конституциясына 20 жыл}} {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} {{Астанаға 20 жыл медалі}} {{ҚР Конституциясына 25 жыл}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} }} '''Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова''' ([[1964 жыл]]ы [[2 мамыр]]да [[Алматы]] қаласында туған) — білім беру ісінің құрметті қызметкері, [[Мәдениет саласының үздігі|мәдениет саласының үздігі]], [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|мәдениет және спорт министрі]] (2019-2022), өнертану кандидаты докторы. Ұлты қазақ. Қара қаңлы руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://www.zharar.com/index.php?do=shorttexts&action=item&id=45909|title=МЕНІҢ АЛҒАШҚЫ БАСТЫҒЫМ - Қабдеш Жұмаділов - Әңгімелер ..|website=www.zharar.com|access-date=2023-05-11}}</ref> Әкесі - [[Рахметолла Райымқұлов]], жазушы. Анасы - Райымқұлова Мәкиза Дайырбайқызы, зейнеткер, Қазақ кеңес энциклопедиясының бөлім мөңгерушісі болып жұмыс істеген. [[Құрманғазы]] атындағы [[Алматы]] мемлекеттік консерваториясының тарих-теория факультетін (1987) [[композитор]], [[пианист]], музыкалық-теориялық пәндер педагогы, пианист, концертмейстер, камералық ансамбльдің солисі мамандығы бойынша; Халықаралық бизнес академиясын (2007) МВА дәрежесімен бітірген. Өнертану кандидаты (2007), докторы (2010). Докторлық диссертациясының тақырыбы: ''«Музыкалық өнер объектісі нарық қатынастарының объектісі ретінде»''. Доцент (2008 жылдан). ''«Аспанкөші»'' балетінің, ''«Толғау», «Дала сыры», «Жәмиля», «Асар»'' симфониялық поэмаларының; 20 спектакль мен кинофильмнің музыкасының авторы, оның ішінде «Періштеге хаттар», ''«Астана-махаббатым менің»''; 3 кантатаның, ''«Ежелгі тұран»'' симфониеттасының; 300-ден астам әннің; мерзімді басылымдарда жарияланған көптеген мақаланың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1988 жылдан - [[Құрманғазы]] атындағы [[Алматы]] мемлекеттік консерваториясының концертмейстері, педагогы. 2000 жылдан бері - [[Құрманғазы]] атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының проректоры, кафедра меңгерушісі. КСРО Композиторлар одағының мүшесі (1990). [[Қазақстан]] Композиторлар одағының мүшесі. [[Қазақстан]] Жастар одағы сыйлығының лауреаты (1990). ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2004). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Өркендеген [[Қазақстан]]»''. Хоббиі - жүзу. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Қараманов Нұрлан Ұзақбайұлы, заңгер. Ұлдары - Қараманов Оспан Нұрланұлы, Қараманов Әлім Нұрланұлы.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{wikify}} {{Bio-stub}} [[Санат:Қазақстан мәдениет министрлері]] hctmnroiovtsmet3u6wh7d6bg7ps6nq 0 117165 3600426 3393219 2026-05-05T16:36:47Z Casserium 68287 3600426 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов | Шынайы есімі = | Суреті = Eraly Togjanov (cropped, 2024-06-20).jpg | Сурет ені = | Атауы = Тоғжанов, 2024 жыл | Титулы = [[Қазақстан премьер-министрі]]нің кеңесшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 16 мамыр 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі | Ту_2 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 31 тамыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 қыркүйек 2023 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] | Ізбасары_2 = [[Асхат Берлешұлы Шахаров|Асхат Шахаров]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады_3 = 11 ақпан 2020 | Басқаруын аяқтады_3 = 31 тамыз 2022 | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] | Ізбасары_3 = [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] | Титулы_4 = [[Маңғыстау облысы]]ның әкімі | Ту_4 = Маңғыстау логотибі.jpg | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = 14 наурыз 2017 | Басқаруын аяқтады_4 = 13 маусым 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_4 = | Ізашары_4 = [[Алик Серікұлы Айдарбаев|Алик Айдарбаев]] | Ізбасары_4 = [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов|Серікбай Тұрымов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Кәсіподақтарының Федерациясы|Қазақстан Кәсіподақтар Федерациясы]]ның төрағасы | Ту_5 = | Ту2_5 = | Басқара бастады_5 = 16 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 11 ақпан 2020 | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Туған күні = 13.05.1963 | Туған жері = [[Шағатай (ауыл)|Шағатай]], {{туғанжері|Ақжайық ауданы|Ақжайық ауданында}}, [[Орал облысы]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = үйленген | Балалары = '''қыздары''' Аяжан (1989 туған), Айғаным (1991 туған), Бақыттыгүл (1994 туған) және Минура (2008 туған) | Мамандығы = [[құқықтану]]шы | Партиясы = | Білімі = [[Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Әскер түрі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Eraly Togjanov | Марапаттары = }} '''Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов ''' ([[13 мамыр]] [[1963 жыл]], [[Ақжайық ауданы]], қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекет қайраткері, 2024 жылғы мамырдан бастап [[Қазақстан премьер-министрі]]нің кеңесшісі. Бұдан бұрын Тоғжанов [[Ақтөбе облысы]]ның [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Ақтөбе облысы|әкімі]] (2022–2023), [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]] (2020–2022), [[Маңғыстау облысы]]ның [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Маңғыстау облысы|әкімі]] (2017–2019), [[Қазақстан Кәсіподақтарының Федерациясы|Қазақстан Кәсіподақтар Федерациясы]]ның төрағасы (2019–2020) болған.<ref name="ulysmedia">{{Cite web|url= https://qaz.ulysmedia.kz/news/15400-eraly-togzhanov-ukimetke-kaita-oraldy/ |title= Ескі Қазақстан қайта оралды: Ералы Тоғжанов премьердің кеңесшісі болып тағайындалды |lang= kk |work= qaz.ulysmedia.kz |date= 2024-05-17 |accessdate= 2024-05-17}}</ref> «Ескі Қазақстан» өкілдерінің бірі делінетін<ref name="ulysmedia" /> Ералы Тоғжанов — елдегі ең даулы шенеуніктердің бірі. Ол әсіресе 2022 жылы жалақысын айтудан бас тартқаны,<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32059042.html |title= Ақтөбе облысының әкімі Ералы Тоғжанов қанша жалақы алатынын айтудан бас тартты |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2022-09-30 |accessdate= 2024-05-17}}</ref> 2023 жылы [[Асхат Сергеевич Ниязов|Асхат Ниязов]]қа [[#Асхат Ниязовпен сұхбаты|берген даулы сұхбаты]],<ref name="niyazov">{{Cite web|url= https://baq.kz/akimder-orystildi-zhurnalisterden-zhaltarudyn-zholyn-tapqan-ba-309879/ |title= Әкімдер орыстілді журналистерден жалтарудың жолын тапқан ба? |lang= kk |publisher= BAQ.kz |author= ӘБІЛБЕК, Әсел |date= 2023-07-25 |accessdate= 2023-08-21}}</ref> мемлекеттік қызметте жұмыс істегенде [[#Өз өмірі|қызметкерлеріне балағат айтқан інісі]]<ref name="marat">{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/eraly-toghzhanovtyng-inisi-qol-astyndaghylargha-balaghat-soezdermen-urysty/ |title= Ералы Тоғжановтың інісі қол астындағыларды балағаттады |lang= kk |work= kaz.orda.kz |date= 2022-11-24 |accessdate= 2024-05-17}}</ref> үшін белгілі. == Өмірбаяны == Ералы Тоғжанов [[1963 жыл]]ғы [[13 мамыр]]да [[Орал облысы]]ның [[Ақжайық ауданы]]ндағы [[Шағатай (ауыл)|Шағатай ауылында]] туған. [[Жетіру]] тайпасы [[Табын]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/conference/298/|title="Не нужно уповать на нефть". Аким Ералы Тугжанов о зарплатах мангистауцев и Жанаозене|lang=ru|publisher=tengrinews.kz|date=2019-01-22|accessdate=2023-08-21}}</ref> [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті|Қарағанды мемлекеттік университетінің]] заң факультетін бітірген (1988), құқықтанушы, заң ғылымдарының кандидаты (1995). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Сібір қазақтары облысын басқару және Ресейдің Шығыс саясатындағы оның орны (1822–1868)». * 1980 жылдан [[Орал облысы]] [[Ақжайық ауданы]] Октябрь (орысшадан ''Қазан'') орман шаруашылығының жұмысшысы. * 1981 жылдан [[КСРО Қарулы Күштері|Кеңес Әскері]]нің қатарында қызметте. * 1983 жылдан Қарағанды мемлекеттік университетінің студенті, 1988 жылдан [[мемлекет]] пен құқықтың теориясы және тарихы кафедрасының оқытушысы. * 1991 жылдан [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Қазақстан Ғылым Академиясының]] Мемлекет және құқық институтының аспиранты, ғылыми қызметкері. * 1996 жылдан [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң университеті]] мемлекеттік қызмет жене халықаралық құқық факультетінің деканы. * 1999 жылдан «Қазақ мемлекеттік заң академиясы» РКҚК Құқық және мемлекеттік қызмет институтының директоры (Астана). * 2001 жылдан [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. * 2006 жылдан [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігінің]] дін жөніндегі комитетінің терағасы. * 2008 жылдан [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары, [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]]нің Қазақстан Халқы ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі. * 2017 жылдан [[Маңғыстау облысы]]ның әкімі. * 2019 жылдан [[Қазақстан Кәсіподақтарының Федерациясы]]ның төрағасы. * 2020 жылдың 11 ақпанынан [[Қазақстан премьер-министрі]]нің орынбасары. * 2022 жылдың 31 тамызынан бері [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі. 2023 жылғы 5 қыркүйекте қызметін тоқтатты. * 2024 жылғы 16 мамырдан [[Қазақстан премьер-министрі]]нің кеңесшісі. == Сын == === Асхат Ниязовпен сұхбаты === 2023 жылғы 23 шілдеде жарыққа шыққан [[Ақтөбе облысы]]ның әкімі Тоғжановтың «Обожаю» бағдарламасының негіздеушісі мен журналис [[Асхат Сергеевич Ниязов|Асхат Ниязов]]қа берген сұхбатында Ниязовтың кей сұрақтарына жауап берудің орнына журналистің қазақша сөйлегенін талап етті, тақырыпты тіл мәселесіне ауыстыра берді.<ref>{{Cite web|url= https://stan.kz/sen-magan-mynday-talap-koyma---togzhanov-zhurnalist-ash-385685/ |title= "Сен маған мұндай талап қойма!" - Тоғжанов журналист Асхат Ниязовтың сауалына орыс тілінде жауап беруден бас тартты (видео) |lang= kk |work= stan.kz |author= ЖҰМАДІЛЛӘ, Нұрила |date= 2023-07-24 |accessdate= 2023-08-21}}</ref> Осы қылығы үшін әкім әлеуметтік желілерде сынға алынды.<ref name="niyazov" /><ref>{{Cite web|url= https://massaget.kz/basty-zhaalytar-438/87668/ |title= "Қорғанудың тың тәсілін тауыпты". Тоғжановтың журналиске берген сұхбаты қызу талқыға түсті |lang= kk |work= massaget.kz |author= Сатыбалдина, С. |date= 2023-07-26 |accessdate= 2023-08-21}}</ref> == Өз өмірі == Ералы Тоғжановтың саясатпен айналысатын інісі Марат Тоғжанов бар. 2022 жылғы қарашада [[Бәйтерек ауданы]]ның әкімі болған ол қызметкерлерімен дөрекі сөйлеген; диктофонға түскен 1 сағат, 20 минуттық бейнеде ол 140-тан астам рет балағат сөз айтты.<ref>{{YouTube|wSUZrDeDDOU|Полтора часа сплошного мата: аким района в ЗКО нецензурно бранил подчиненных}}</ref> Ералы Тоғжанов үйленген. Жұбайы — Тоғжанова Гүлнар Сапарғалиқызы (1968 жылы туған). Қыздары — Аяжан (1989 жылы туған), Айғаным (1991 жылы туған), Бақыттыгүл (1994 жылы туған) және Минура (2008 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан заңгерлері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Маңғыстау облысының әкімдері]] [[Санат:Ақтөбе облысының әкімдері]] tdjyl1wp8yw3f7c5efmuh0de8mg9qrp 0 118130 3600418 3504518 2026-05-05T16:32:55Z Casserium 68287 3600418 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Ерлан Заманбекұлы Тұрғымбаев |шынайы есімі = |суреті = Заседание фракции партии Nur Otan в Мажилисе 12.02.2021 (Turgymbaev cropped side).jpg |сурет тақырыбы = Тұрғымбаев, 2021 жыл |туған күні = 14.08.1962 |туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |қызмет еткен жылдары = |атағы = Заң ғылымдарының кандидаты, полиция генерал-лейтенанты |әскер түрі = Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі |басқарды = |шайқасы = |марапаттары = {{Даңқ ордені}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Ерлан Заманбекұлы Тұрғымбаев''' ([[14 тамыз]] [[1962 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық бұрынғы әскери және мемлекеттік қайраткер, [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] (2019–2022), Заң ғылымдарының кандидаты (2004), полиция генерал-лейтенанты. Министрлігінен кейін Тұрғымбаев 2022 жылғы 25 ақпаннан 17 шілдеге дейін [[Қазақстан президенті]]нің кеңесшісі болды,<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30099810 |title=Тургумбаев Ерлан Заманбекович |language=ru |work=online.zakon.kz |accessdate=2025-09-13}}</ref> алайда [[Қаңтар оқиғасы]]на байланысты айып көрген ол 2024 жылы шартты түрде 5 жылға сотталды.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/33070732.html |title=Қаңтар оқиғасына қатысты айыпталған Ерлан Тұрғымбаев шартты түрде бес жылға сотталды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2024-08-08 |accesssdate=2025-09-13}}</ref> == Өмірбаяны== [[Шапырашты]] руынан шыққан.<ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2415-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BC%E2%80%A6 Новая Газета Казахстан - КЛАН — КЛАНЫ ВЫБИВАЕТ<]</ref><ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2406-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D0%BE-%D1%87%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5 Новая Газета Казахстан - Пройти по черте]</ref> * [[Қазақ ұлттық университеті|С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің]] заң факультетін (1984) заңгер-құқықтанушы мамандығы бойынша; * әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қаржы және несие факультетін (2003) экономист мамандығы бойынша бітірген. * Еңбек жолын 1984 жылы Қарағанды облысы Саран қалалық атқару комитетінің ішкі істер бөлімі қылмыстық іздестіру жедел уәкілі лауазымынан бастады. * 1986 жылдан бастап 2000 жылға дейін – Алатау және Калинин АІІБ-ның жедел-тергеу бөліністерінде, сондай-ақ Алматы қаласының ҚІІД-де әртүрлі басқарушы лауазымдарды атқарған. * 2000 жылдан бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Тоғызыншы департаменті және Криминалдық полиция департаментінің бастығы. * 2003 жылғы сәуірден бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Солтүстік Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің бастығы. * 2006 жылғы мамырдан бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Тергеу комитетінің төрағасы. * 2006 жылғы шілдеден бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Алматы қаласы Ішкі істер департаментінің бастығы. * 2012 жылғы желтоқсаннан бастап – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары. * 12 ақпан 2019 жыл — 25 ақпан 2022 жыл — Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі. * 2022 жылғы 25 ақпаннан 17 тамызға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasy-prezidentinin-kenesshisi-turgymbaev-erlan-zamanbekuly-2513046 Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі Тұрғымбаев Ерлан Заманбекұлы. www.akorda.kz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220226181215/https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasy-prezidentinin-kenesshisi-turgymbaev-erlan-zamanbekuly-2513046 |date=2022-02-26 }}</ref><ref>[https://baq.kz/erlan-turgymbaev-qyzmetinen-bosatyldy-285281/ Ерлан Тұрғымбаев қызметінен босатылды]</ref> == Ғылыми еңбектері== Заң ғылымдарының кандидаты (2004). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Билік немесе қызмет өкілеттілігінің шегінен шыққаны үшін қылмыстық жауапкершілік». * «Билік немесе қызмет өкілеттілігінің шегінен шыққаны үшін қылмыстық жауапкершілік» монографиясының (2004), сондай-ақ 14 мақаланың авторы. == Марапаттары== * І және II дәрежелі «Даңқ» орденінің толық кавалері; * II дәрежелі «Айбын» ордені; * I дәрежелі «Қайсар» белгісі; * «Еуразиялық экономикалық одақтың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі; * мерейтойлық және ведомстволық медальдар; * ҚР ІІМ Еңбек сіңірген қызметкері. == Шені== * Полиция генерал-лейтенанты. == Отбасы== * Әкесі - Тұрғымбаев Заманбек Есімбекұлы (1937 жылы туған), зейнеткер, ҚазКСР Министрлер кеңесі кабинетінде, [[Қазақстан Республикасының Президенті|ҚР Президенті]] Әкімшілігінде жұмыс істеген. Анасы - Темірбекова Күлжамал Мұхтарқызы (1939 жылы туған), зейнеткер, [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]нда жұмыс істеген. * Үйленген. Жұбайы - [[Рима Еренатқызы Жансараева]], заң ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ заң факультетінің доценті. * Ұлдары - Марлен, Марғұлан.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан заңгерлері]] [[Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:II дәрежелі Даңқ орденінің (Қазақстан) иегерлері]] [[Санат:II дәрежелі Айбын орденінің иегерлері]] [[Санат:Александр Невский орденінің (Ресей Федерациясы) иегерлері]] [[Санат:Қазақстан ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкерлері]] [[Санат:Қазақстан ішкі істер министрлері]] kjmtwd27ctur3qn4kig8twj3di8dt62 0 118170 3600419 3598635 2026-05-05T16:33:38Z Casserium 68287 3600419 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = губернатор | Қазақша есімі = Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек | Шынайы есімі = | Суреті = Jenis Qasymbek in June 2022 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Қасымбек, 2022 жыл | Титулы = 11-[[Астана әкімі]] | Ту = Emblem of Astana (latin).svg | Ту2 = Flag of Astana, Kazakhstan (latin).svg | Басқара бастады = 8 желтоқсан 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қарағанды облысы]]ның<br>10-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қарағанды облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Karagandy Oblast.svg | Ту2_2 = Coat of Arms of Karagandy Province.svg | Басқара бастады_2 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 желтоқсан 2022 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Ізбасары_2 = [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев|Ермағанбет Бөлекпаев]]<ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/330396-ermaghanbet-bolekpaev-qaraghandy-oblysynynh-akimi-bolyp-taghayyndaldy|title=Ермағанбет Бөлекпаев Қарағанды облысының әкімі болып тағайындалды|date=2022-12-08|accessdate=2022-12-17|lang=kk}}</ref> | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] | Ту_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 25 ақпан | Басқаруын аяқтады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = бірінші орынбасары ретінде [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізбасары_3 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Титулы_4 = 1-[[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_4 = 27 желтоқсан 2018 | Басқаруын аяқтады_4 = 25 ақпан 2019 |Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_4 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізашары_4 = ''лауазым пайда болды; Инвестициялар және даму министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_4 =[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Титулы_5 = 2-[[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады_5 = 21 маусым 2016 | Басқаруын аяқтады_5 = 27 желтоқсан 2018 |Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_5 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] <br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізашары_5 = [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] | Ізбасары_5 = ''лауазым жойылды; Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі ретінде өзі'' | Титулы_6 = 11-[[Қазақстан Республикасының көлiк және коммуникациялар министрлiгi|Көлiк және коммуникациялар министрі]] | Ту_6 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_6 = 7 наурыз | Басқаруын аяқтады_6 = 6 тамыз 2014 |Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_6 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Ізашары_6 = [[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] | Ізбасары_6 = ''лауазымы жойылды, [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] ретінде [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]'' | Туған күні = 07.05.1975 | Туған жері = {{Туғанжері|Шу|Шуда}}, [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = 1) [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы]]<br>2) [[Еуразия ұлттық университеті]] | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{2 дәрежелі Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі}} }} {{Қатар |{{Достық ордені (Қырғызстан)}} }} }} '''Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек''' ([[7 мамыр]] [[1975 жыл]], [[Шу]]) — қазақстандық саясаткер, 2022 жылғы желтоқсаннан бергі [[Астана әкімі]]. Қасымбек — мемлекеттік қайраткер [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]]тың ұлы, бұрын [[Қарағанды облысы]]ның әкімі (2019–2022), [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|премьер-министр орынбасары]] (2019), [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] (2018–2019), [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Инвестициялар және даму министрі]] (2016–2018), [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрі]] (2014) лауазымдарына ие болған. == Өмірбаяны == 1975 жылғы 7 мамырда Қасымбек [[Жамбыл облысы]]ның [[Шу]] қаласында туған. [[Арғын]] тайпасының [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руының [[Шұбыртпалы]] бөлімінен шыққан. Әкесі — [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков]], мемлекеттік қайраткер. Қасымбек [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясының]] сәулеттік орта дизайны факультетін (1997), Еуразия университетінің мемлекеттік және муниципалдық басқару ісі факультетін (2001) экономист мамандығы бойынша бітірген. * 1998 жылдан - [[Темірбанк|«ТемірБанк» ААҚ]] бас маманы. * 1998 жылдан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агенттігінде теміржол көлігі және порттар бөлімінің бастығы. * 1999 жылғы қарашадан желтоқсанына дейін - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінің Үйлестіру департаментінде көлік саясаты бөлімінің бастығы. * 1999 жылғы желтоқсаннан ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінде Келіктегі тарифтік саясат басқармасының бастығы. * 2000 жылғы сәуірден мамырға дейін - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінде Көліктегі тарифтік саясат департаменті директорының орынбасары. * 2000 жылғы мамырдан қазанға дейін - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінің Көліктегі тарифтік саясат департаменті директорының орынбасары. * 2000 жылғы қазаннан желтоқсанға дейін - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінің Су көлігі департаменті директорының м.а. 2000 жылғы желтоқсаннан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігінде Су көлігі департаментінің директоры. * 2004 жылдан - [[Ақтау теңіз сауда айлағы|«Ақтау халықаралық теңіз сауда порты»]] РМК директоры. * 2005 жылдан - ҚР көлік және коммуникациялар вице-министрі. * 2009 жылдан - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігінің жауапты хатшысы. * 2014 жылғы наурыз-маусым айларда - ҚР Көлік және коммуникациялар министрі. * 2014-2016 жылдары ҚР Инвестициялар және даму министрінің бірінші орынбасары болды. * 2016-2018 жылдары ҚР Инвестициялар және даму министрі. * 2018-2019 жылдары - ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі. * 2019 жылғы ақпаннан — [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі|ҚР Премьер-Министрінің]] орынбасары. * 2019 жылғы 19 қыркүйекте Қарағанды облысының әкімі қызметіне тағайындалды. * 2022 жылғы 8 желтоқсаннан [[Астана әкімі]]. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені]] * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] * [[Астанаға 10 жыл (медаль)|Астанаға 10 жыл медалі]] * II дәрежелі «Еуразиялық экономикалық одақты құруға қосқан үлесі үшін» ордені (8 мамыр 2015) * [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]]ның грамотасы (17 шілде 2017)<ref>[https://online.zakon.kz/document/?doc_id=30100661#sub_id=0 Касымбек Женис Махмудулы. Автобиография. online.zakon.kz]</ref> == Отбасы == Қасымбек үйленген, жұбайы — Ақжан Әдіханқызы Қасымбек. Жұптың үш қыз баласы бар: Ақерке (1997 жылы туған), Жансая (2000 жылы туған), Ләйлім (2003 жылы туған) Махмұдтар.<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.inform.kz/kz/zhenis-kasymbek-karagandy-oblysynyn-akimi-bolyp-tagayyndaldy_a3567382 Жеңіс Қасымбек Қарағанды облысының әкімі болып тағайындалды] {{Қазақстан облыс әкімдері}} {{Асқар Маминның министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} {{Серік Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{DEFAULTSORT:Қасымбек, Жеңіс Махмұдұлы}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Қарағанды облысының әкімдері]] [[Санат:Астана әкімдері]] [[Санат:Қазақстан индустрия министрлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] f4rgb5htqilugkofd35v3okhqzlbh38 0 118285 3600378 3385502 2026-05-05T16:18:26Z Casserium 68287 3600378 wikitext text/x-wiki '''Біржан Бидайбекұлы Нұрымбетов''' - [[1968]] жылы 19 наурызда [[Жамбыл облысы]] [[Луговой ауданы]] [[Абай]] атындағы ұжымшарда туған. Қазақ. Анасы - Тұяқбаева Тамара Әлімқызы, зейнеткер, ауылдық орта мектепте математика мұғалімі болған. [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің «[[Механика]] және [[қолданбалы математика]]» факультетін ([[1993]]) [[механик]], математик-қолданбашы мамандығы бойынша; [[Алматы]] [[экономика]] және [[статистика]] академиясының «[[Қаржы]]» факультетін ([[2006]]) қаржы мамандығы бойынша бітірген. [[Қазақ]] және [[орыс]] тілдерін біледі. «[[Нұр Отан]]» ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1993 жылдан - [[Тараз|Жамбыл]] қаласы Салық инспекциясы салық инспекторы, ҚҚС бөлімінің бастығы, салық төлву шілермен жұмыс және ұйымдастыру жұмысы бөлімінім бастығы. 1996 жылдан - [[Жамбыл облысы]] әкімінің біріііпи орынбасарының кеңесшісі. 1997 жылдың наурызынан - Жамбыл облысы әкімі аппаратының халықты әлеуметтік қорғау секторының меңгерушісі. 1997 жылдың тамызынан - Мемлекеттік зейнетақы төлеу орталығы [[Жамбыл]] облыстық филиалының директоры; 2008 жылдан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Бақылау және әлеуметтік қорғау комитетінің терағасы. 2009 жылдың наурызынан - [[ҚР]] еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. «[[Қазақстан Республикасы]]ның тәуелсіздігіне 10 жыл» ([[2001]]), «[[Қазақстан Конституциясына 10 жыл]]» медальдарымен ([[2005]]) марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға сержант. Діни кезқарасы - «Исламның жалпы қабылданған дәстурлерін сақтаймын».<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Қазақстан еңбек министрлері]] isl5xf3kqur0qjk8pxumbcfnpwl8g62 0 118500 3600381 3447682 2026-05-05T16:19:50Z Casserium 68287 3600381 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Асқар Жұмағалиев | Шынайы есімі = Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев | Суреті = Askar Zhumagaliev.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Нидерланд]]ыдағы Елшісі, Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйымның өкілі | Ту = Flag of the Netherlands.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады =30 қыркүйек 2020 |Басқаруын аяқтады = 6 қыркүйек 2024 |Ізашары=[[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] |Ізбасары=[[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Абдрахманов]] |Президент= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қазақстанның Цифрлық даму министрі]] |Президент_2= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_2= [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 26 желтоқсан 2018 | Басқаруын аяқтады_2 =20 шілде 2020 | Ізашары_2 =[[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Ізбасары_2 = [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]] |Ту_3= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Ту2_3= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 29 тамыз 2017 | Басқаруын аяқтады_3 = 25 ақпан 2019 | Ізашары_3 = |Президент_3=Нұрсұлтан Назарбаев |Премьер_3= [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазатомөнеркәсіп]] басқарма төрағасы | Басқара бастады_4 = 6 мамыр 2015 | Басқаруын аяқтады_4 = 31 тамыз 2017 | Ізашары_4 = [[Нұрлан Жамбылұлы Қаппаров|Нұрлан Қаппаров]] | Ізбасары_4 = [[Ғалымжан Олжаұлы Пірматов|Ғалымжан Пірматов]] |Ту_4= Kazatomprom Logo.png |Ту2_4= Flag of Kazakhstan.svg | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрі]] | Ту_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 20 қаңтар 2012 | Басқаруын аяқтады_5 = 7 наурыз 2014 |Премьер_5= [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_5=[[Берік Сайлауұлы Камалиев|Берік Камалиев]] |Ізбасары_5=[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Байланыс және ақпарат министрлігі|Байланыс және ақпарат министрі]] | Ту_6 = Emblem of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_6 = | Басқара бастады_6 = 12 наурыз 2010 | Басқаруын аяқтады_6 = 20 қаңтар 2012 |Премьер_6 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_6=''лауазым пайда болды'' |Ізбасары_6=''лауазым жойылды'' | Титулы_7 = [[Қазақтелеком]] президенті | Ту_7 = Qtcom.jpg | Ту2_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = қазан 2006 | Басқаруын аяқтады_7 = наурыз 2010 |Ізашары_7=[[Қайрат Сәлімұлы Кәрібжанов|Қайрат Кәрібжанов]] |Ізбасары_7=[[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] | Туған күні = 2.8.1972 | Туған жері = [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] , [[Орынбор облысы|Орынбор]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = Ислам | Әкесі = | Анасы = Екатерина Олжабекқызы Жұмағалиева | Жұбайы = Айнұр Қайратқызы Мәми | Балалары = Мириям Қуаныш (2003 ж.т.)<br> Қайсар Қуаныш (2006 ж.т.) | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан ХДП]] | Білімі = 1. Свердловск Суворов әскери училищесі (1989)<br> 2. Зымыран әскерлерінің Харьков жоғары әскери командалық инженерлік училищесі<br>3. [[Алматы энергетика және байланыс университеті]] (1996)<br>4. [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]<br>5. [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]<br>6. Швейцария Федералды Технология Институты | Мамандығы =1. [[Радиоинженер]]<br>2. [[Құқықтану|Заңгер]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР Конституциясына 10 жыл}} }} '''Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев''' ([[2 тамыз]] [[1972]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Орынбор облысы|Орынбор]]) - [[қазақстан]]ның мемлекеттік қайраткері, [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрі]] (2018-2020). == Өмірбаяны == Анасы-Жұмағалиева Екатерина Олжабекқызы (1948 жылы туған), [[кәсіпкер]]. Свердлов Суворов ескери училищесін; Ракета әскерінің Харьков жоғары әскери командалық-инженерлік училищесін; қаласы Сәтбаев атындағы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ ұлттық техникалық университеті]]нің техника факультетін (1996) [[радиобайланыс]], радиотарату және [[теледидар]] мамандығы бойынша; [[Қазақ Гуманитарлық Заң Университеті|Қазақ гуманитарлық-заң академиясының]] заң факультетін (2002) «Заңтану» мамандығы бойынша; [[Швейцария]]лық федеративтік технологиялар институтын (Есоіе Роіуіесһпідие Ғесіегаіе сіе Іаизаппе, Лозанна қаласы) электрондық басқару жөніндегі шебер мамандығы бойынша бітірген. 30-дан астам ақпараттандыру мен байланыс салаларын реформалау және техникалық дамыту жөніндегі жарияланымдардың авторы. [[Орыс тілі|Орыс]], [[Қазақ тілі|қазақ]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] тілдерін біледі. 1996 жылдан - «Жарық» ЖШС директоры. 1998 жылдан - [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігінің Көліктік бақылау комитеті|ҚР Көлік және коммуникация министрлігі]] РЧС жоспарлау секторының меңгерушісі . 1999 жылдан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Келіктік бақылау комитетінің бас маманы, бөлім бастығы. 2000 жылдан - «Телекоммуникациялық трафик биллингі республикалық орталығы (ТТБ-орталығы)» РМК-да жұмыс істеген. 2001 жылдан - ҚР Көлік және комму-никация министрлігінің Байланыс және ақпараттандыру комитеті басқармасының бастығы, төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының орынбасары, 2005 жылдан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының бірінші орынбасары, 2006 жылдың қаңтарынан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасы. 2006 жылдың қазанынан - «[[Қазақтелеком]]» АҚ президенті (2007 жылдан - басқарма төрағасы). 2010 жылдың наурызынан - [[Қазақстан Республикасының байланыс және ақпарат министрлігі|ҚР байланыс және ақпарат министрі]]. 2012-2014 жылдары ҚР Көлік және коммуникациялар министрі. 2014 жылы ҚР Байланыс және ақпарат агенттігінің төрағасы. 2014-2015 жылдары ҚР Инвестициялар және даму министрінің орынбасары. 2015-2017 жылдары «ҚазАтомӨнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның басқарма төрағасы қызметін атқарған. 2017-2018 жылдары Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары қызметін атқарды. 2018-2019 жылдары Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі. 2019 жылдың 25 ақпанынан бастап ҚР Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. 2019 жылдың 18 маусымынан бастап Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. 2020 жылдың 30 қыркүйегінен бастап - Қазақстан Республикасының Нидерланд Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі, Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйым жанындағы Қазақстан Республикасының Тұрақты өкілі.<ref>[https://baq.kz/amp/persons_directory/as-ar-uanysh-ly-zh-ma-aliev/ АНЫҚТАМА. Жұмағалиев Асқар Қуанышұлы]</ref> 2024 жылы 6 қыркүйекте лауазымынан босатылды.<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/askar-jumagaliev-osvobojden-ot-doljnosti-547164/ Аскар Жумагалиев освобожден от должности]</ref> == Марапаттары == «[[Құрмет ордені|Құрмет]]» орденімен (2009); «[[Қазақстан Конституциясы]]на 10 жыл», [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю.А. Гагарин]] атындағы медальдармен (2005); «Құрметті байланысшы» белгісімен (2005) марапатталған.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Серік Ахметовтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің министрлер кабинеті}} [[Санат:2 тамызда туғандар]] [[Санат:Орынбор облысында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан ақпарат министрлері]] [[Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Ресей қазақтары]] [[Санат:Қазақстан цифрландыру министрлері]] l5h8xv0fsd4y0lb4s2jp1yop8vy8olv 3600382 3600381 2026-05-05T16:19:53Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3600382 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Асқар Жұмағалиев | Шынайы есімі = Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев | Суреті = Askar Zhumagaliev.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы=[[Қазақстан]]ның [[Нидерланд]]ыдағы Елшісі, Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйымның өкілі | Ту = Flag of the Netherlands.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады =30 қыркүйек 2020 |Басқаруын аяқтады = 6 қыркүйек 2024 |Ізашары=[[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] |Ізбасары=[[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Абдрахманов]] |Президент= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қазақстанның Цифрлық даму министрі]] |Президент_2= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_2= [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 26 желтоқсан 2018 | Басқаруын аяқтады_2 =20 шілде 2020 | Ізашары_2 =[[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Ізбасары_2 = [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]] |Ту_3= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Ту2_3= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 29 тамыз 2017 | Басқаруын аяқтады_3 = 25 ақпан 2019 | Ізашары_3 = |Президент_3=Нұрсұлтан Назарбаев |Премьер_3= [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазатомөнеркәсіп]] басқарма төрағасы | Басқара бастады_4 = 6 мамыр 2015 | Басқаруын аяқтады_4 = 31 тамыз 2017 | Ізашары_4 = [[Нұрлан Жамбылұлы Қаппаров|Нұрлан Қаппаров]] | Ізбасары_4 = [[Ғалымжан Олжаұлы Пірматов|Ғалымжан Пірматов]] |Ту_4= Kazatomprom Logo.png |Ту2_4= Flag of Kazakhstan.svg | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникациялар министрі]] | Ту_5 = Emblem of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 20 қаңтар 2012 | Басқаруын аяқтады_5 = 7 наурыз 2014 |Премьер_5= [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_5=[[Берік Сайлауұлы Камалиев|Берік Камалиев]] |Ізбасары_5=[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Байланыс және ақпарат министрлігі|Байланыс және ақпарат министрі]] | Ту_6 = Emblem of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_6 = | Басқара бастады_6 = 12 наурыз 2010 | Басқаруын аяқтады_6 = 20 қаңтар 2012 |Премьер_6 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_6=''лауазым пайда болды'' |Ізбасары_6=''лауазым жойылды'' | Титулы_7 = [[Қазақтелеком]] президенті | Ту_7 = Qtcom.jpg | Ту2_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = қазан 2006 | Басқаруын аяқтады_7 = наурыз 2010 |Ізашары_7=[[Қайрат Сәлімұлы Кәрібжанов|Қайрат Кәрібжанов]] |Ізбасары_7=[[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] | Туған күні = 2.8.1972 | Туған жері = [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] , [[Орынбор облысы|Орынбор]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = Ислам | Әкесі = | Анасы = Екатерина Олжабекқызы Жұмағалиева | Жұбайы = Айнұр Қайратқызы Мәми | Балалары = Мириям Қуаныш (2003 ж.т.)<br> Қайсар Қуаныш (2006 ж.т.) | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан ХДП]] | Білімі = 1. Свердловск Суворов әскери училищесі (1989)<br> 2. Зымыран әскерлерінің Харьков жоғары әскери командалық инженерлік училищесі<br>3. [[Алматы энергетика және байланыс университеті]] (1996)<br>4. [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]<br>5. [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]<br>6. Швейцария Федералды Технология Институты | Мамандығы =1. [[Радиоинженер]]<br>2. [[Құқықтану|Заңгер]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР Конституциясына 10 жыл}} }} '''Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев''' ([[2 тамыз]] [[1972]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Орынбор облысы|Орынбор]]) - [[қазақстан]]ның мемлекеттік қайраткері, [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрі]] (2018-2020). == Өмірбаяны == Анасы-Жұмағалиева Екатерина Олжабекқызы (1948 жылы туған), [[кәсіпкер]]. Свердлов Суворов ескери училищесін; Ракета әскерінің Харьков жоғары әскери командалық-инженерлік училищесін; қаласы Сәтбаев атындағы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ ұлттық техникалық университеті]]нің техника факультетін (1996) [[радиобайланыс]], радиотарату және [[теледидар]] мамандығы бойынша; [[Қазақ Гуманитарлық Заң Университеті|Қазақ гуманитарлық-заң академиясының]] заң факультетін (2002) «Заңтану» мамандығы бойынша; [[Швейцария]]лық федеративтік технологиялар институтын (Есоіе Роіуіесһпідие Ғесіегаіе сіе Іаизаппе, Лозанна қаласы) электрондық басқару жөніндегі шебер мамандығы бойынша бітірген. 30-дан астам ақпараттандыру мен байланыс салаларын реформалау және техникалық дамыту жөніндегі жарияланымдардың авторы. [[Орыс тілі|Орыс]], [[Қазақ тілі|қазақ]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] тілдерін біледі. 1996 жылдан - «Жарық» ЖШС директоры. 1998 жылдан - [[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігінің Көліктік бақылау комитеті|ҚР Көлік және коммуникация министрлігі]] РЧС жоспарлау секторының меңгерушісі . 1999 жылдан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Келіктік бақылау комитетінің бас маманы, бөлім бастығы. 2000 жылдан - «Телекоммуникациялық трафик биллингі республикалық орталығы (ТТБ-орталығы)» РМК-да жұмыс істеген. 2001 жылдан - ҚР Көлік және комму-никация министрлігінің Байланыс және ақпараттандыру комитеті басқармасының бастығы, төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының орынбасары, 2005 жылдан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының бірінші орынбасары, 2006 жылдың қаңтарынан - ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасы. 2006 жылдың қазанынан - «[[Қазақтелеком]]» АҚ президенті (2007 жылдан - басқарма төрағасы). 2010 жылдың наурызынан - [[Қазақстан Республикасының байланыс және ақпарат министрлігі|ҚР байланыс және ақпарат министрі]]. 2012-2014 жылдары ҚР Көлік және коммуникациялар министрі. 2014 жылы ҚР Байланыс және ақпарат агенттігінің төрағасы. 2014-2015 жылдары ҚР Инвестициялар және даму министрінің орынбасары. 2015-2017 жылдары «ҚазАтомӨнеркәсіп» ҰАК» АҚ-ның басқарма төрағасы қызметін атқарған. 2017-2018 жылдары Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары қызметін атқарды. 2018-2019 жылдары Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі. 2019 жылдың 25 ақпанынан бастап ҚР Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. 2019 жылдың 18 маусымынан бастап Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. 2020 жылдың 30 қыркүйегінен бастап - Қазақстан Республикасының Нидерланд Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі, Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйым жанындағы Қазақстан Республикасының Тұрақты өкілі.<ref>[https://baq.kz/persons_directory/as-ar-uanysh-ly-zh-ma-aliev/ АНЫҚТАМА. Жұмағалиев Асқар Қуанышұлы]</ref> 2024 жылы 6 қыркүйекте лауазымынан босатылды.<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/askar-jumagaliev-osvobojden-ot-doljnosti-547164/ Аскар Жумагалиев освобожден от должности]</ref> == Марапаттары == «[[Құрмет ордені|Құрмет]]» орденімен (2009); «[[Қазақстан Конституциясы]]на 10 жыл», [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю.А. Гагарин]] атындағы медальдармен (2005); «Құрметті байланысшы» белгісімен (2005) марапатталған.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Серік Ахметовтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің министрлер кабинеті}} [[Санат:2 тамызда туғандар]] [[Санат:Орынбор облысында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Парасат орденінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан ақпарат министрлері]] [[Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Ресей қазақтары]] [[Санат:Қазақстан цифрландыру министрлері]] kjvvd230l6mvnw2c0o50i7uibbcu44i 0 118802 3600412 3530998 2026-05-05T16:30:47Z Casserium 68287 3600412 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Официальный визит Министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу в Астану 01 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ермекбаев, 2018 жыл | Титулы =[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]]ның бас хатшысы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады =1 қаңтар 2025 | Басқаруын аяқтады =1 қаңтар 2027 | Ізашары =[[Чжан Мин]] | Титулы_2 = [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] бас хатшысының орынбасары | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 2023 | Басқаруын аяқтады_2 = 1 қаңтар 2025 | Туған күні = 1.1.1963 | Туған жері = {{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары =1984-1985; 1986-1991 | Құрамында болды =[[Ангола]] [[Ангола қарулы күштері|қарулы күштері]], [[КСРО]] [[КСРО қарулы күштері|қарулы күштері]] | Әскер түрі = | Атағы = [[Сурет:18-RKGF-LG.svg|20px]] [[Генерал-лейтенант]] | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1. [[Мәскеу мемлекеттік экологиялық инженерия университеті|Мәскеу инженерлік-химиялық институты]] (1981)<br>2. [[КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери институты|КСРО Қорғаныс министрлігінің Қызыл Ту орденді Әскери институты]] (1986) <br />3. [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясы]] (1996)<br />4. [[Ұлттық қорғаныс университеті]] (2019) | Ғылыми дәрежесі = [[Ғылым кандидаты|Саясаттану ғылымдарының кандидаты]] | Мамандығы = 1. Қытай және ағылшын тілдерін меңгерген офицер<br>2. Инженер-экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Nurlan Yermekbayev | Марапаттары = {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}} |{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} |{{Қазақстан Республикасының полициясына 25 жыл төсбелгісі}} }} {{Қатар |{{ҚР ҰҚК 25 жыл медалі}} |{{ҚР ІІМ ТЖК 20 жыл медалі}} |[[Сурет:KZ Medal 20 years Academy KNB rib.png|40px|«ҚР ҰҚК академиясына 20 жыл» медалі]] }} {{Қатар |{{2 дәрежелі Ұлттық қауіпсіздік қалқаны медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}} }} |Түсініктемелер=2025-2027 жылдарға осы лауазымға ертерек тағайындалып қойған<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|Түсініктемелер_2=2025 жылы 1 қаңтарда лауазымынан автоматты түрде босатылады<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|тақырыпша1_2=Бас хатшы|мәтін1_2=[[Чжан Мин]]|Титулы_3=[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан қорғаныс министрі]]|Ту_3=Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=7 тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=31 тамыз 2021|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_3=[[Сәкен Әділханұлы Жасұзақов|Сәкен Жасұзақов]]|Ізбасары_3=[[Мұрат Кәрібайұлы Бектанов|Мұрат Бектанов]]|Титулы_4=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президент]]інің көмекшісі – [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|қауіпсіздік кеңесінің]] [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі#Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы|хатшысы]]|Ту_4=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_4=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_4=4 сәуір 2018|Басқаруын аяқтады_4=7 тамыз 2018|Президент_4=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_4=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Ізбасары_4=Ғабит Жақыпбайұлы Байжанов|Басқара бастады_5=19 қараша 2014|Басқаруын аяқтады_5=13 қыркүйек 2016|Президент_5=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_5=[[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қайрат Қожамжаров]]|Ізбасары_5=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Титулы_6=[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Қазақстан дін істері және азаматтық қоғам министрі]]|Ту_6=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_6=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_6=13 қыркүйек 2016|Басқаруын аяқтады_6=4 сәуір 2018|Премьер_6=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_6=''лауазым пайда болды''|Ізбасары_6=[[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]]|Титулы_7=[[Қазақстан]]ның [[Солтүстік Корея]]дағы елшісі|Ту_7=Flag of North Korea.svg|Ту2_7=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_7=17 қазан 2012|Басқаруын аяқтады_7=19 қараша 2014|Президент_7=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_7=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_7=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_8=[[Қазақстан]]ның [[Вьетнам]]дағы елшісі|Ту_8=Flag of Vietnam.svg|Ту2_8=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_8=24 шілде 2012|Басқаруын аяқтады_8=20 желтоқсан 2013|Президент_8=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_8=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_8=Бекетжан Мақатжанұлы Жұмақанов|Титулы_9=[[Қазақстан]]ның [[Қытай]]дағы елшісі|Ту_9=Flag of the People's Republic of China.svg|Ту2_9=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_9=21 сәуір 2012|Басқаруын аяқтады_9=19 қараша 2014|Президент_9=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_9=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_9=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_10=[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан сыртқы істер министрінің]] орынбасары|Ту2_10=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_10=қаңтар 2007|Басқаруын аяқтады_10=қыркүйек 2010|тақырыпша1_10=Министр|мәтін1_10=[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]<br> [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]]|Премьер_10=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]|Ту_10=MFA emblem.png}} '''Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев''' ([[1 қаңтар]] [[1963 жыл]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап қызметтегі [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы|ШЫҰ]] Бас хатшысы.<ref name="шыұ">{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/72970-nurlan-ermekbaev-shyu-bas-khatshysy-kyzmetine-tagaiyndaldy |title= Нұрлан Ермекбаев ШЫҰ Бас хатшысы қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= Азаттық Рухы |date= 2024-07-04 |accessdate= 2024-07-04}}</ref> Генерал-майор және генерал-лейтенант. Бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|қорғаныс]] (2018—2021) және [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|дін істері министрі]] (2016—2018), [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] көмекшісі (2014—2016, 2018). == Өмірбаяны == Нұрлан Ермекбаев 1963 жылғы 1 қаңтарда, [[Шымкент]]те дүниеге келген. 1980–1981 жылдары Ермекбаев Мәскеу химиялық машина құрастыру институты (полимерлерді,бұйымдар мен детальдарға қайта өңдеу машиналары мен технологиялары) химиялық машина құрастыру факультетіндегі оқу. Оқу кезінде оқу тобының старостасы болды. 1981 жылғы көктемде [[КСРО Қарулы Күштері]]нің қатарына шақырылды және КСРО ҚМ Әскери Қызыл Ту институтына (Шығыс факультеті) қабылданды. Оқу кезінде курстың комсомолдық ұйымының хатшысы лауазымын атқара отырып, [[БКЛЖО]]-да болды, [[КОКП]] мүшелігіне қабылданды. Курстастарының берген мәліметіне сүйенсек, курсант кезінде, ұйымдастырушылық жұмысқа, тактика мен  жедел әскери өнердің негіздерін  үйренугежәне спортпен шұғылдануға бейімділігін танытты. 1986 жылы КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери Қызыл Ту институтын үздік бітірді (Институт бастығы - генерал-полковник Магомед Танкаев кезінде (бұрыңғы ВДВ 107 және 106 дивизиялары комдиві, бұрыңғы Польшадағы Солтүстік әскерлер тобының қолбасшысы) «Қытай және ағылшын тілдерін білетін офицер» мамандығын алды. 1984–1985 жылдары [[Ангола Халық Республикасы]]ндағы КСРО әскери миссиясы құрамындағы қызметтік іссапар.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=vok2Uz159CU</ref><ref>https://nomad.su/?a=2-200701110123</ref> 1986–1991 жылдары ол — Кеңес Одағының Қарулы Күштерінде Қырғыз КСР Ош облысында, Қазақ КСР  Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарында офицерлік лауазымдарда әскери қызмет өткерді. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бастап [[1991 жыл|1991]]-[[1996]] жылдары сыртқы экономикалық ұйымдарда, оның ішінде шетелде жұмыс жасады. 1996–2001 жылдары бизнес құрылымдардағы басшылық жұмыста, Бейжің қ. «Қазақстан Халық банкі» ААҚ өкілдігін ашып, басқарды. 2001–2004 жылдары ол — Сингапурдағы, ҚХР-да дипломатиялық қызметінде болды. Сингапурдағы Қазақстан Республикасы дипломатиялық миссиясының бірінші басшысы болды. 2004–2007 жылдары – Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігінің жаңадан құрылған сыртқы саяси орталығын басқарды, ҚР Президентінің Кеңесшісі болды. 2007–2010 жылдары – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары. 2010–2012 жылдары – ҚР Президентінің халықаралық мәселелер жөніндегі көмекшісі болды. Әр жылдары стратегиялық құжаттарды, оның ішінде, сыртқы саясат тұжырымдамасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының қызметін басқарды. Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын, Қарулы Күштердің құрылуы мен дамуының тұжырымдамасын әзірлеуге қатысты. 2012–2014 жылдары ҚХР-дағы сондай-ақ  Вьетнамдағы, КХДР (қоса жұмыс істеу жөніндегі) Қазақстан Республикасының Елшіліктерін  басқарды. 2014–2016 жылдары – Президенттің көмекшісі – Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы болып жұмыс атқарды.   Тәуелсіз сарапшылардың ақпараты бойынша Нұрлан Ермекбаевтың кезінде Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының қайта ұйымдастырылуы жүргізілді және қорғаныс бөлімі құрылды. Кейбір сарапшылар Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібінің құрылуында Н. Ермекбаевтың белсенді рөлін атап өтуде. Кейбір жарияланымдарда оны Қазақстан Республикасында "Темасек" сингапурлық холдингтің үлгісі бойынша "Самұрық" компаниясының құрылу идеясының авторы деп атады.<ref>https://www.inform.kz/ru/mid-samruk-kazyna-vobral-opyt-singapurskoy-temasek_a2598720</ref> 2016 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев (Ақтөбе мен Алматыдағы резонанстық террористік актілерден кейін) Дін істері және азаматтық қоғам жөніндегі арнайы министрлік құруға шешім қабылдады, жаңа жұмыс орнын басқаруды өзінің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы Нұрлан Ермекбаевқа тапсырды. 2016–2018 жылдары Дін істері және азаматтық қоғам министрі болған кезде  Н. Ермекбаев бірқатар бастамаларды іске асырды: ҚР Президенті  діни саладағы мемелкеттік саясатының тұжырымдамасын  бекітті; Парламентке Діни қызмет туралы заң жобасы жолданды.  22018 жылдың басында Н. Ермекбаев  Дін істері және азаматтық қоғам министрлігін Қоғамдық даму министрлігі етіп қайта атау туралы бастаманы  танытты. 2018 жылғы сәуірде Президенттің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы лауазымына қайта тағайындалды, сол лауазымды 2018 жылдың тамызына дейін атқарды. === Қорғаныс министрлігі және отставкасы === 2018 жылғы 7 тамызда Қорғаныс министрі болып тағайындалды. 2019 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті — Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті Бас штаб академиясының факультеті жанындағы "Әскери өнер" бағдарламасы бойынша біліктілікті арттыру курсын аяқтады. 2019 жылғы 18 наурызда әскери қызметтің алдыңғы тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-майор әскери атағы берілді. 2020 жылғы 6 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-лейтенант әскери атағы берілді. Ашық дереккөздердің ақпараты бойынша, Н. Ермекбаевтың басшылығымен Қорғаныс Министрлігі дамудың жаңа жобаларын бастады және кейіннен Президент бекіткен Әскери жоспарлаудың бірқатар стратегиялық құжаттарын әзірледі<ref>https://news.mail.ru/amp/politics/48086566/{{Deadlink|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-utverdil-novuyu-kontseptsiyu-voorujennyih-sil-449545/</ref>. Бұл Қарулы Күштерді дамыту тұжырымдамасы, «Қауіпсіз ел» Ұлттық жобасы тағы басқа стратегиялық  құжаттар.<ref>https://www.zakon.kz/obshestvo/5087232-ministr-oborony-kazahstana-rasskazal-o.html</ref> Кейбір әскери талдаушылар Н. Ермекбаевтың Қорғаныс министрі лауазымындағы жұмысын әскери барлауды күшейтуге<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-posetil-shtab-kvartiru-razvedchikov-391960/</ref>, арнайы операциялар (арнайы операциялар) Күштеріне, резервтегі қызметтің жаңа моделіне бастамашылыққа аса назар аударумен байланыстырады.<ref>https://vlast.kz/amp/novosti/47196-minoborony-kazahstana-predstavilo-koncepciu-zakonoproekta-po-voprosam-sluzby-v-rezerve.html</ref><ref>https://dknews.kz/ru/v-strane/199204-chto-sdelal-nurlan-ermekbaev-na-postu-ministra</ref> Сондай-ақ, оның басшылығы кезінде Қорғаныс министрлігі Түркияның Anka жауынгерлік дрондарын, "Эйрбас" компаниясының А-400 ауыр жүк таситын көлік ұшақтарын және Ресейдің «Бук» зениттік-зымыран кешендерін сатып алу туралы шешім қабылданды. Ол қорғаныс министр болған кезде, [[COVID-19 пандемиясы]]ның барысында кейбір сарапшылардың пікірінше, Қазақстанда пандемияға қарсы күресте азаматтық қорғау күштерінің орнына армия тым кең және қарқынды қолданылды. 2021 жылғы 31 тамызда Қазақстанның Жамбыл облысының оқ-дәрілер қоймасындағы өрт пен жарылыстан кейін отставкаға шығу туралы өтінішімен берілген баянат негізінде Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды. Кейінірек Н.Ермекбаев офицердің және генералдың Ар-намыс ұғымы оны орнынан түсуге итермелегенін, ерікті түрде орнынан түсу саяси жауапкершілікті мойындауды білдіретінін, ал нағыз кінәлілерді тергеу мен сот анықтасын деп түсіндірді.<ref>[https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/? https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/?]</ref> Орын алған оқиғаның жан-жақты тергеуі екі жылдан астам уақытқа созылды. 2023 жылдың қазан айында жарияланған Әскери сот шешімі бойынша өртті және ол себеп болған жарылыстарды екі әскери қызметші өздерінің басшысы – әскери бөлім командирінен жеке кек алу мақсатында ұйымдастырған қасақана өртеудің нәтижесі болып табылды. Аталған әскери қызметшілер ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, осы әскери бөлім офицерлеріне де түрлі қылмыстық жазалау шаралары қолданылды.<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/obvinyaemyim-vzryivah-voennom-sklade-taraza-soldatam-514262/К</ref> === Министрлігінен кейінгі мансабы === 2023 жылғы қантарда [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] Бас хатшысының орынбасары лауазымына тағайындалған. 2024 жылғы шілдеде болған [[Астана]]дағы [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы|ШЫҰ]] саммитінде Нұрлан Ермекбаевтың 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап ШЫҰ Бас хатшысы қызметін атқаратыны шешілді.<ref name="шыұ" /> == Өз өмірі == Спорт қоян-қолтық ұрыс, 1988 жылғы спорт шеберіне кандидат нормативін орындады. 2018 жылдың тамызынан бастап болган, 2021 жылдың желтоқсанында Бүкілқазақстандық қоян-қолтық ұрыс<ref>https://baigenews.kz/news/nurlan_ermekbaev_izbran_prezidentom_kazahstanskoi_assotsiatsiei_rukopashnogo_boya/</ref> қауымдастығының төрағасы болып қайта сайланды, кейіннен аталған Ассоциацияның Құрметті Президент болып сайланды.<ref>https://total.kz/ru/news/obshchestvo_sobitiya/nurlan_ermekbaev_pereizbran_glavoi_arb_date_2021_12_03_11_15_40</ref> Жоғары оқу орындарының студенттеріне, тыңдаушыларына және оқытушыларына дәріс оқиды. [[Ұлттық қорғаныс университеті]]нің құрметті профессоры болып сайланды. Қорғаныс министрі болған кезде (2019) Қазақстан қарулы күштеріне арналған “Патриоттар уақыты” көркем фильмін түсіоудің бастамашы және идея авторы болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан дипломаттары]] [[Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Вьетнамдағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Солтүстік Кореядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері]] [[Санат:Ұлттық қорғаныс университеті түлектері]] g9w25ps1la9zpew38umoevgxzoerc97 3600413 3600412 2026-05-05T16:30:49Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3600413 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Официальный визит Министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу в Астану 01 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ермекбаев, 2018 жыл | Титулы =[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]]ның бас хатшысы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады =1 қаңтар 2025 | Басқаруын аяқтады =1 қаңтар 2027 | Ізашары =[[Чжан Мин]] | Титулы_2 = [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] бас хатшысының орынбасары | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 1 қаңтар 2023 | Басқаруын аяқтады_2 = 1 қаңтар 2025 | Туған күні = 1.1.1963 | Туған жері = {{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары =1984-1985; 1986-1991 | Құрамында болды =[[Ангола]] [[Ангола қарулы күштері|қарулы күштері]], [[КСРО]] [[КСРО қарулы күштері|қарулы күштері]] | Әскер түрі = | Атағы = [[Сурет:18-RKGF-LG.svg|20px]] [[Генерал-лейтенант]] | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = 1. [[Мәскеу мемлекеттік экологиялық инженерия университеті|Мәскеу инженерлік-химиялық институты]] (1981)<br>2. [[КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери институты|КСРО Қорғаныс министрлігінің Қызыл Ту орденді Әскери институты]] (1986) <br />3. [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясы]] (1996)<br />4. [[Ұлттық қорғаныс университеті]] (2019) | Ғылыми дәрежесі = [[Ғылым кандидаты|Саясаттану ғылымдарының кандидаты]] | Мамандығы = 1. Қытай және ағылшын тілдерін меңгерген офицер<br>2. Инженер-экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Nurlan Yermekbayev | Марапаттары = {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}} |{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} |{{Қазақстан Республикасының полициясына 25 жыл төсбелгісі}} }} {{Қатар |{{ҚР ҰҚК 25 жыл медалі}} |{{ҚР ІІМ ТЖК 20 жыл медалі}} |[[Сурет:KZ Medal 20 years Academy KNB rib.png|40px|«ҚР ҰҚК академиясына 20 жыл» медалі]] }} {{Қатар |{{2 дәрежелі Ұлттық қауіпсіздік қалқаны медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}} }} |Түсініктемелер=2025-2027 жылдарға осы лауазымға ертерек тағайындалып қойған<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|Түсініктемелер_2=2025 жылы 1 қаңтарда лауазымынан автоматты түрде босатылады<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|тақырыпша1_2=Бас хатшы|мәтін1_2=[[Чжан Мин]]|Титулы_3=[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан қорғаныс министрі]]|Ту_3=Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=7 тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=31 тамыз 2021|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_3=[[Сәкен Әділханұлы Жасұзақов|Сәкен Жасұзақов]]|Ізбасары_3=[[Мұрат Кәрібайұлы Бектанов|Мұрат Бектанов]]|Титулы_4=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президент]]інің көмекшісі – [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|қауіпсіздік кеңесінің]] [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі#Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы|хатшысы]]|Ту_4=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_4=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_4=4 сәуір 2018|Басқаруын аяқтады_4=7 тамыз 2018|Президент_4=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_4=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Ізбасары_4=Ғабит Жақыпбайұлы Байжанов|Басқара бастады_5=19 қараша 2014|Басқаруын аяқтады_5=13 қыркүйек 2016|Президент_5=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_5=[[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қайрат Қожамжаров]]|Ізбасары_5=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Титулы_6=[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Қазақстан дін істері және азаматтық қоғам министрі]]|Ту_6=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_6=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_6=13 қыркүйек 2016|Басқаруын аяқтады_6=4 сәуір 2018|Премьер_6=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_6=''лауазым пайда болды''|Ізбасары_6=[[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]]|Титулы_7=[[Қазақстан]]ның [[Солтүстік Корея]]дағы елшісі|Ту_7=Flag of North Korea.svg|Ту2_7=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_7=17 қазан 2012|Басқаруын аяқтады_7=19 қараша 2014|Президент_7=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_7=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_7=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_8=[[Қазақстан]]ның [[Вьетнам]]дағы елшісі|Ту_8=Flag of Vietnam.svg|Ту2_8=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_8=24 шілде 2012|Басқаруын аяқтады_8=20 желтоқсан 2013|Президент_8=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_8=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_8=Бекетжан Мақатжанұлы Жұмақанов|Титулы_9=[[Қазақстан]]ның [[Қытай]]дағы елшісі|Ту_9=Flag of the People's Republic of China.svg|Ту2_9=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_9=21 сәуір 2012|Басқаруын аяқтады_9=19 қараша 2014|Президент_9=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_9=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_9=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_10=[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан сыртқы істер министрінің]] орынбасары|Ту2_10=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_10=қаңтар 2007|Басқаруын аяқтады_10=қыркүйек 2010|тақырыпша1_10=Министр|мәтін1_10=[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]<br> [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]]|Премьер_10=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]|Ту_10=MFA emblem.png}} '''Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев''' ([[1 қаңтар]] [[1963 жыл]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап қызметтегі [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы|ШЫҰ]] Бас хатшысы.<ref name="шыұ">{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/72970-nurlan-ermekbaev-shyu-bas-khatshysy-kyzmetine-tagaiyndaldy |title= Нұрлан Ермекбаев ШЫҰ Бас хатшысы қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= Азаттық Рухы |date= 2024-07-04 |accessdate= 2024-07-04}}</ref> Генерал-майор және генерал-лейтенант. Бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|қорғаныс]] (2018—2021) және [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|дін істері министрі]] (2016—2018), [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] көмекшісі (2014—2016, 2018). == Өмірбаяны == Нұрлан Ермекбаев 1963 жылғы 1 қаңтарда, [[Шымкент]]те дүниеге келген. 1980–1981 жылдары Ермекбаев Мәскеу химиялық машина құрастыру институты (полимерлерді,бұйымдар мен детальдарға қайта өңдеу машиналары мен технологиялары) химиялық машина құрастыру факультетіндегі оқу. Оқу кезінде оқу тобының старостасы болды. 1981 жылғы көктемде [[КСРО Қарулы Күштері]]нің қатарына шақырылды және КСРО ҚМ Әскери Қызыл Ту институтына (Шығыс факультеті) қабылданды. Оқу кезінде курстың комсомолдық ұйымының хатшысы лауазымын атқара отырып, [[БКЛЖО]]-да болды, [[КОКП]] мүшелігіне қабылданды. Курстастарының берген мәліметіне сүйенсек, курсант кезінде, ұйымдастырушылық жұмысқа, тактика мен  жедел әскери өнердің негіздерін  үйренугежәне спортпен шұғылдануға бейімділігін танытты. 1986 жылы КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери Қызыл Ту институтын үздік бітірді (Институт бастығы - генерал-полковник Магомед Танкаев кезінде (бұрыңғы ВДВ 107 және 106 дивизиялары комдиві, бұрыңғы Польшадағы Солтүстік әскерлер тобының қолбасшысы) «Қытай және ағылшын тілдерін білетін офицер» мамандығын алды. 1984–1985 жылдары [[Ангола Халық Республикасы]]ндағы КСРО әскери миссиясы құрамындағы қызметтік іссапар.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=vok2Uz159CU</ref><ref>https://nomad.su/?a=2-200701110123</ref> 1986–1991 жылдары ол — Кеңес Одағының Қарулы Күштерінде Қырғыз КСР Ош облысында, Қазақ КСР  Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарында офицерлік лауазымдарда әскери қызмет өткерді. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бастап [[1991 жыл|1991]]-[[1996]] жылдары сыртқы экономикалық ұйымдарда, оның ішінде шетелде жұмыс жасады. 1996–2001 жылдары бизнес құрылымдардағы басшылық жұмыста, Бейжің қ. «Қазақстан Халық банкі» ААҚ өкілдігін ашып, басқарды. 2001–2004 жылдары ол — Сингапурдағы, ҚХР-да дипломатиялық қызметінде болды. Сингапурдағы Қазақстан Республикасы дипломатиялық миссиясының бірінші басшысы болды. 2004–2007 жылдары – Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігінің жаңадан құрылған сыртқы саяси орталығын басқарды, ҚР Президентінің Кеңесшісі болды. 2007–2010 жылдары – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары. 2010–2012 жылдары – ҚР Президентінің халықаралық мәселелер жөніндегі көмекшісі болды. Әр жылдары стратегиялық құжаттарды, оның ішінде, сыртқы саясат тұжырымдамасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының қызметін басқарды. Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын, Қарулы Күштердің құрылуы мен дамуының тұжырымдамасын әзірлеуге қатысты. 2012–2014 жылдары ҚХР-дағы сондай-ақ  Вьетнамдағы, КХДР (қоса жұмыс істеу жөніндегі) Қазақстан Республикасының Елшіліктерін  басқарды. 2014–2016 жылдары – Президенттің көмекшісі – Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы болып жұмыс атқарды.   Тәуелсіз сарапшылардың ақпараты бойынша Нұрлан Ермекбаевтың кезінде Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының қайта ұйымдастырылуы жүргізілді және қорғаныс бөлімі құрылды. Кейбір сарапшылар Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібінің құрылуында Н. Ермекбаевтың белсенді рөлін атап өтуде. Кейбір жарияланымдарда оны Қазақстан Республикасында "Темасек" сингапурлық холдингтің үлгісі бойынша "Самұрық" компаниясының құрылу идеясының авторы деп атады.<ref>https://www.inform.kz/ru/mid-samruk-kazyna-vobral-opyt-singapurskoy-temasek_a2598720</ref> 2016 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев (Ақтөбе мен Алматыдағы резонанстық террористік актілерден кейін) Дін істері және азаматтық қоғам жөніндегі арнайы министрлік құруға шешім қабылдады, жаңа жұмыс орнын басқаруды өзінің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы Нұрлан Ермекбаевқа тапсырды. 2016–2018 жылдары Дін істері және азаматтық қоғам министрі болған кезде  Н. Ермекбаев бірқатар бастамаларды іске асырды: ҚР Президенті  діни саладағы мемелкеттік саясатының тұжырымдамасын  бекітті; Парламентке Діни қызмет туралы заң жобасы жолданды.  22018 жылдың басында Н. Ермекбаев  Дін істері және азаматтық қоғам министрлігін Қоғамдық даму министрлігі етіп қайта атау туралы бастаманы  танытты. 2018 жылғы сәуірде Президенттің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы лауазымына қайта тағайындалды, сол лауазымды 2018 жылдың тамызына дейін атқарды. === Қорғаныс министрлігі және отставкасы === 2018 жылғы 7 тамызда Қорғаныс министрі болып тағайындалды. 2019 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті — Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті Бас штаб академиясының факультеті жанындағы "Әскери өнер" бағдарламасы бойынша біліктілікті арттыру курсын аяқтады. 2019 жылғы 18 наурызда әскери қызметтің алдыңғы тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-майор әскери атағы берілді. 2020 жылғы 6 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-лейтенант әскери атағы берілді. Ашық дереккөздердің ақпараты бойынша, Н. Ермекбаевтың басшылығымен Қорғаныс Министрлігі дамудың жаңа жобаларын бастады және кейіннен Президент бекіткен Әскери жоспарлаудың бірқатар стратегиялық құжаттарын әзірледі<ref>https://news.mail.ru/amp/politics/48086566/{{Deadlink|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-utverdil-novuyu-kontseptsiyu-voorujennyih-sil-449545/</ref>. Бұл Қарулы Күштерді дамыту тұжырымдамасы, «Қауіпсіз ел» Ұлттық жобасы тағы басқа стратегиялық  құжаттар.<ref>https://www.zakon.kz/obshestvo/5087232-ministr-oborony-kazahstana-rasskazal-o.html</ref> Кейбір әскери талдаушылар Н. Ермекбаевтың Қорғаныс министрі лауазымындағы жұмысын әскери барлауды күшейтуге<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-posetil-shtab-kvartiru-razvedchikov-391960/</ref>, арнайы операциялар (арнайы операциялар) Күштеріне, резервтегі қызметтің жаңа моделіне бастамашылыққа аса назар аударумен байланыстырады.<ref>https://vlast.kz/novosti/47196-minoborony-kazahstana-predstavilo-koncepciu-zakonoproekta-po-voprosam-sluzby-v-rezerve.html</ref><ref>https://dknews.kz/ru/v-strane/199204-chto-sdelal-nurlan-ermekbaev-na-postu-ministra</ref> Сондай-ақ, оның басшылығы кезінде Қорғаныс министрлігі Түркияның Anka жауынгерлік дрондарын, "Эйрбас" компаниясының А-400 ауыр жүк таситын көлік ұшақтарын және Ресейдің «Бук» зениттік-зымыран кешендерін сатып алу туралы шешім қабылданды. Ол қорғаныс министр болған кезде, [[COVID-19 пандемиясы]]ның барысында кейбір сарапшылардың пікірінше, Қазақстанда пандемияға қарсы күресте азаматтық қорғау күштерінің орнына армия тым кең және қарқынды қолданылды. 2021 жылғы 31 тамызда Қазақстанның Жамбыл облысының оқ-дәрілер қоймасындағы өрт пен жарылыстан кейін отставкаға шығу туралы өтінішімен берілген баянат негізінде Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды. Кейінірек Н.Ермекбаев офицердің және генералдың Ар-намыс ұғымы оны орнынан түсуге итермелегенін, ерікті түрде орнынан түсу саяси жауапкершілікті мойындауды білдіретінін, ал нағыз кінәлілерді тергеу мен сот анықтасын деп түсіндірді.<ref>[https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/? https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/?]</ref> Орын алған оқиғаның жан-жақты тергеуі екі жылдан астам уақытқа созылды. 2023 жылдың қазан айында жарияланған Әскери сот шешімі бойынша өртті және ол себеп болған жарылыстарды екі әскери қызметші өздерінің басшысы – әскери бөлім командирінен жеке кек алу мақсатында ұйымдастырған қасақана өртеудің нәтижесі болып табылды. Аталған әскери қызметшілер ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, осы әскери бөлім офицерлеріне де түрлі қылмыстық жазалау шаралары қолданылды.<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/obvinyaemyim-vzryivah-voennom-sklade-taraza-soldatam-514262/К</ref> === Министрлігінен кейінгі мансабы === 2023 жылғы қантарда [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] Бас хатшысының орынбасары лауазымына тағайындалған. 2024 жылғы шілдеде болған [[Астана]]дағы [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы|ШЫҰ]] саммитінде Нұрлан Ермекбаевтың 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап ШЫҰ Бас хатшысы қызметін атқаратыны шешілді.<ref name="шыұ" /> == Өз өмірі == Спорт қоян-қолтық ұрыс, 1988 жылғы спорт шеберіне кандидат нормативін орындады. 2018 жылдың тамызынан бастап болган, 2021 жылдың желтоқсанында Бүкілқазақстандық қоян-қолтық ұрыс<ref>https://baigenews.kz/news/nurlan_ermekbaev_izbran_prezidentom_kazahstanskoi_assotsiatsiei_rukopashnogo_boya/</ref> қауымдастығының төрағасы болып қайта сайланды, кейіннен аталған Ассоциацияның Құрметті Президент болып сайланды.<ref>https://total.kz/ru/news/obshchestvo_sobitiya/nurlan_ermekbaev_pereizbran_glavoi_arb_date_2021_12_03_11_15_40</ref> Жоғары оқу орындарының студенттеріне, тыңдаушыларына және оқытушыларына дәріс оқиды. [[Ұлттық қорғаныс университеті]]нің құрметті профессоры болып сайланды. Қорғаныс министрі болған кезде (2019) Қазақстан қарулы күштеріне арналған “Патриоттар уақыты” көркем фильмін түсіоудің бастамашы және идея авторы болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан дипломаттары]] [[Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Вьетнамдағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Солтүстік Кореядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері]] [[Санат:Ұлттық қорғаныс университеті түлектері]] 7xrtowked55yx5o11xjtinqa48gajlz 0 120626 3600550 2410703 2026-05-06T04:23:16Z Таттибаева Гулжас 179345 3600550 wikitext text/x-wiki Қолданбалы экология - экология ғылымы жүргізген ғылыми-зерттеу жұмыстарынан қорытындыларды қалай пайдаланудың тәсілдерін көрсетіп беруді қарастырады. Адамзат баласының әлеуметтік мұқтаждығын өтеу барысындағы табиғи ортаның ластануы, өнеркәсіп өндірісі, ауылшаруашылық, химиялық, медициналық, биохимялық, рекроциондық, технологиялық және тағы басқа өндіріс орындарының жағдайы, айналаны қоршаған ортаға тигізетін әсері, өндіріске жаңа технологияны енгізу, ластау, көздеріне мониторинг қою туралы ғылыми жұмыстарын жүргізді. {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Экология]] szvhwsxszylhs6cfy153u8srrs6qumr 0 124029 3600597 3544908 2026-05-06T06:54:33Z 1nter pares 146705 3600597 wikitext text/x-wiki '''Су''' жалпы планетарлық деңгейде сарқылмайтын ресурстарға жатады. Өйткені оның жалпы планетадағы мөлшері мұхит, [[атмосфера]] және құрылықта үнемі жүріп отыратын су айналымы нәтижесінде толықтырылып отырады. Су планетамыздың 70,8% бөлігін алып жатыр. Бүкіл су қорының 97% Әлемдік мұхиттың үлесіне тиеді. Тұщы сулардың көпшілігі (70%) қар және мұздықтар түрінде. Жер асты суларының еншісіне [[тұщы су]] қорларының 23% тиеді. Қазіргі таңда тұщы сулардың әртүрлі ластаушылармен: [[пестицидтер]]мен және химикаттармен, мұнаймен және мұнай өнімдерімен ластануы негізгі мәселелердің бірі болып отыр. Өнеркәсіпті елдерде су айдындары мен су қоймаларының ластануы күннен-күнге артуда. Мұхиттардың мұнай және мұнай өнімдерімен ластануы бүкіл дүние жүзінде мұнай өнімдерін көптеп қолдануға байланысты болып отыр. Осының әсерінен теңіз шельфтерінде мұнай өндіру, танкерлік флот дамуда. Мұнай өндіру және оны тасымалдау кезінде, құбырларда жиі авариялар болып, нәтижесінде мұхит бетінде мұнайлы дақтар жүздеген, мыңдаған километр жерді ластайды. Су ресурстарына және ондағы тіршілік иелеріне теріс әсер ететін заттардың бірі, өнеркәсіп орындарынан бөлінетін улы [[органикалық зат]]тар. Мұндай улы заттар өнеркәсіп орындарында, транспортта, коммуналдық-тұрмыстық шаруашылықта кеңінен қолданылуда. Ағын сулардағы бұл заттардың мөлшері әдетте 5-15 мг/л-ді құрайды. Ал осы заттардың шекті мөлшері бар болғаны 0,1 мг/л-ді құрайды. Басқа ластаушылардан: металдарды (сынап, қорғасын, мыс, марганец, қалайы, мырыш, хром), [[Радиоактивті заттар|радиоактивті]] элементтерді, ауыл шаруашылығы егіс алқаптарынан және мал шаруашылығы фермаларынан түсетін улы химикаттарды атауға болады. Металдардың ішінен су қоры үшін ең қауіптісі [[сынап]], қорғасын және олардың қосылыстары. Су қорларының ластануының бір түрі - ''жылулы ластану''. Өнеркәсіп орындары, электр станциялары су айдынына жылы суларды жиі төгеді. Бұл өз кезегінде су температурасының көтерілуіне алып келеді. Судың температурасы көтерілгенде онда оттегі мөлшері азайып, судағы лас қосылыстардың улылығы арта түседі де биологиялық тепе-теңділік бұзылады. Лас суда температураның көтерілуімен ауру қоздырғыш [[микроорганизмдер]] мен вирустар жылдам көбейе бастайды. Сосын ішкен су арқылы организмнің ішіне түсіп әртүрлі аурулар тұдыруы мүмкін. [[Жер асты сулары]] көп аудандарда тұщы сулардың көзі болып табылады. Алайда соңғы кезде адамның шаруашылық тіршілігі барысында көптеген жер асты сулары да ластануда. Адамзат өз қажеті үшін тұщы судың орасан көп мөлшерін пайдаланады. Негізгі тұтынушылар - өнеркәсіп орындары және ауыл шаруашылығы. Сондай-ақ тұщы суларды көп пайдаланатын салаларға - тау-кен орындары, химия, мұнай химиясы, қағаз- целлюлоза, тамақ өнеркәсіптері жатады. Бұлардың еншісіне бүкіл өнеркәсіпке жұмсалатын судың 70% келеді. Қазіргі таңда адам коммуналдық-тұрмыстық қажеттілігі үшін ас суды көп пайдалануда. Қолданатын судың мөлшері аймаққа, өмір сүру деңгейіне байланысты адам басына шақ қанда 3 литрден 700 литрге дейін келеді. Өткен 50-60 жыл ішіндегі суды пайдалану мәліметтеріне сүйене отырып, жыл сайын суды пайдалану артып, табиғат үшін орны толмайтын судың мөлшері 4-5%-ды құрайтыны есептелген. Суды пайдалану және ысырап ету осы қарқынмен жалғаса берсе, халық санының өсуіне және өндіріс орындарының дамуына байланысты 2100 жылға адамзат тұщы судың бүкіл қорын тауысуы мүмкін. Қазіргі кездің өзінде тұщы судың жетіспеуі, су ресурстары жеткілікті жерлердің өзінде де байқала бастады. Тұщы сумен қала халқының 20%, ауыл халқының 50% қанағаттандырылмай отыр. Сумен қамтамасыз ету Қазақстанда аумақтар бойынша біркелкі таралмаған. Сумен тек Шығыс Қазақстан облысы ғана жақсы қамтамасыз етілген (290 мың м3/1 км²). Ал Атырау, Қызылорда және Маңғыстау облыстары сумен жеткіліксіз қамтамасыз етілген. Жалпы Қазақстан бойынша табиғи су ресурстары туралы мәліметті 9 - кестеден көруге болады. Мыңжылдық даму мақсаттарының есебі бойынша, Қазақстан халқының басым көпшілігі ауыз судың сапалы көздерін пайдалану, сумен жабдықтау мен санитарлық қызмет көрсетуді қаржыландыру жағынан дәреже-деңгейі темен күйде қалып келеді. Республикада су құбырлары желісінің 70% жұмыс істемейді және 23% санитарлық-гигиеналық талаптарға сай емес. Жұртшылықтың лайланған ашық ауыз су көздерін, өзен-көл, арық, құдық суларын пайдалануынан жыл сайын жұқпалы аурулар, сүзек, [[сары ауру]], тырысқақ пен ішек, асқазан аурулары өршіп бара жатыр. Мысалы, Атырау облысы тұрғындарының 20% кермек татыған су ішіп, арық суларын пайдаланады. Таза сумен қамтылған делінетін Алматыдағы су жүйелерінің 70% тұрмысқа жарамсыз. Судағы химиялық және улы заттардың мөлшерін Мемлекеттік стандарт (ГОСТ) реттеп отырады. Олар - бериллий, молибден, селен иондары және кейбір синтетикалық және радиоактивті заттар. Бұл заттардың әрқайсысының шекті концентрациясы да әртүрлі. Әдетте, миллиграмның мыңнан, он мыңнан бір бөлігі. Мысалы, мышьяктың шекті мөлшері - 0,05 мг/л, селен - 0,001 мг/л. бериллий - 0,0002 мг/литр. Мемлекеттік санитарлық - эпидемиологиялық қызмет бүкіл орталық су жүйесіндегі: су сақтау қоймаларында, оның жүйеге түсер жерінде, бөліну жүйесінде судың сапасы үнемі бақылап отырады. Егер су құбыры жүйесі 10 мың адамға қызмет көрсетсе [[Мемлекеттік стандарт]] (ГОСТ) айына 2 рет, 100 мың адамға - айына 100 рет, 100 мыңнан аса адамға - айына 200 үлгі алып бақылап отырады. ==Суды тазалаудың жаңа технологиялары.== Ресурстарды тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарының бірі - ''қайта өңдеп пайдалану'', тазалаудың жаңа технологияларын қолдану, ұйымдастыру шаралары. Суды қайталап (екінші рет) пайдалану өнеркәсіп орындарында әртүрлі технологиялық процестерде қолданылады. Қазіргі таңда суды тазалаудың жаңа: физикалық, химиялық, биотехнологиялық әдістері қолданылады. ''Физико-химиялық'' әдістерге радиаңиялық, ион алмасу, тотығу- тотықсыздану және т.б. әдістер жатады. Радиациялық тазалауда иондалған сәулелену әсерінен улы заттар залалсызданады. Ион алмасу арқылы тазалауда суды тек ластатқыштардан ғана тазартып қоймайды, сондай-ақ қайта пайдалану үшін бағалы химиялық қосылыстарды жеке іріктеп, жинап та отырады. Бұл әдісте ластаушылармен ион алмасу реакциясына түсетін иониттер (балшықты минералдар, фторапатиттер, ион алмасу шайырлары) қолданылады. Ақпа сулар - бұл өнеркәсіпте және тұрмыста пайдаланғаннан шыққан сулар. Ақпа суларға сондай-ақ ғимараттар салынған территориядағы жаңбыр, нөсер сулары да жатады. Ақпа суларда адам организміне қауіпті көптеген органикалық және минералдық зиянды заттар болады. Сондықтан ол суларды сүзу, тазалау орындарында, биологиялық тоғандарда және т.б. жерлерде залалсыздандыру және тазалау қажет. ''Химиялык'' (реагентті) ''тазалау'' - бейтараптаудан (нейтрализация) және [[тотығу-тотықсыздану]]дан тұрады. ''[[Бейтараптау]]'' - сілтілердің әсерімен ерітіндінің қышқылдық қасиетін жоюға, ал қышқылдармен ерітіндінің сілтілік қасиетін жоюға алып келетін химиялық реакция. Кез-келген тотығу- тотықсыздану реакциясы сол мезеттегі кейбір компоненттердін тотығуының, кейбіреулерінің тотықсыздануының нәтижесі. Кең тараған тотықтырғыштарға: оттегі, ауа, озон, хлор, гипохлорит, сутегі қос тотығы, ал тотықсызданғыштарға - хлорит, темір сульфаты, гидросульфит, күкірт диоксиді, күкірттісутек жатады. ''Биохимиялық тазалау'' - аэробты және анаэробты биохимиялық тазалау дан тұрады. Аэробты биохимиялық тазалау - өндірістік және тұрмыстық пайдаланылған сулардың микроорганизмдер әсерінен тотығуы нәтижесінде (оттегінің қатысуымен ) органикалық заттарын минералдау. Анаэробты биохимиялық тазалау оттегінің жоқ немесе жеткіліксіз жағдайында жүреді. Бұл жағдайда судағы оттегінің көзі ретінде құрамында оттегі бар аниондар қызмет етеді. Суды залалсыздандыру - судың ауру тудырғыш микроорганизмдерден (оба, тырысқақ, іш сүзегі, жұқпалы [[гепатит]] т.б.) тазалануы. Көптеген жылдар бойы ішетін суды хлордың к өмегімен залалсыздандырып келді. Алайда, полихлорлы бифенилдердің улы екені, олар көбіне майлардың құрамында кездесетіні белгілі боды. Тотыға отырып, олар өте улы диоксинді түзеді . Қазіргі кезде суды озонмен өңдейді. Әртүрлі, сондай-ақ суғару мен топырақты тыңайтуға пайдаланатын ақпа сулар да адамдар мен жануарлар үшін қауіпті болып, топырақ құнарлылығы мен өсімдіктердің өсуіне, дамуына және ауыл шаруашылық өнімдерінің сапасына теріс әсер ететін патогенді микроорганизмдердің көзі болуы мүмкін. Аурудың жұғу қауіптілігі топырақ пен өсімдіктерге ақпа сулардан келіп түсетін патогенді микроорганизмдердің тіршілік ұзақтығына байланысты. Тіпті тамақ өнеркәсібінде жұмыс істейтін жұмысшының қол жуған суы да микробиологиялық санитарлық бақылаудан өтеді. Бақылау жұмыс басталар алдында жүргізіледі. Бұл жағдайда қолдағы микроорганизмдердің жалпы саны мен ішек таяқшасы тобына жататын бактериялардың бар-жоғы анықталады. Судың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттерінің өзгеруі салдарынан, оның табиғи тазару және жаңғыру қабілетінің азаюынан су ресурстарының жағдайы өзгереді. Сондықтан барлық су ресурстары ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғалуы тиіс. Олай болмаса, табиғи жүйенің экологиялық тұрақтылығы бұзылып, халықтың денсаулығы нашарлап, балық қорлары азаюы және сумен қамтамасыз ету нашарлауы мүмкін. <ref>Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Экология]] garkp4mok81uvkkhq8bukxt3nvn3tpd 0 124482 3600435 3600039 2026-05-05T17:35:47Z Almatrkh 172335 /* Шілде */ 3600435 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. === Қазан === === Қараша === * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне Италия қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] {{Year-stub}} 7j4g4iq8r6sf3o7r1gkw94nqtmccsqe 3600438 3600435 2026-05-05T17:43:52Z Almatrkh 172335 /* Қыркүйек */ 3600438 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|10 қыркүйек]] - [[Моңғолия Халық Республикасы|Моңғолиядағы]] мемлекеттік қызметкерлерді тазарту жаңа басшы [[Хорлогийн Чойбалсан|Хорлоогийн Чойбалсанның]] бұйрығымен 65 жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен зиялы қауым өкілдерінің тұтқындалуынан басталды. Олардың барлығына жапон агенттері және Жапония империясы үшін тыңшылық жасады деген айып тағылды. * [[16 қыркүйек]] – Мамадали Құрбанов [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|Тәжік КСР]] Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. * [[17 қыркүйек]] - [[Филиппин]] Республикасында әйелдер сайлауда дауыс беру құқығына ие болды. * [[20 қыркүйек]] - [[Испан Республикасы|Испания]] [[Ұлттар Лигасы]] Кеңесіне қайта сайлану үшін қажетті дауыстардың үштен екісін ала алмады. * [[21 қыркүйек]] - [[Джон Роналд Руэл Толкин|Толкин, Джон Рональд Руэл]] балаларға арналған танымал фантастикалық романы «[[Хоббит немесе барып қайту (роман)|Хоббит]]<nowiki/>» алғаш рет [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] басылып шығып, жарық көрді. * [[27 қыркүйек]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ньон келісіміне қосылды. === Қазан === === Қараша === * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне Италия қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. === Қазақстанда === * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] {{Year-stub}} e5qbkz9pmmtb3uu2dry5vpqf6ck8t8w 3600468 3600438 2026-05-05T18:36:35Z Almatrkh 172335 /* Қазан */ 3600468 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|10 қыркүйек]] - [[Моңғолия Халық Республикасы|Моңғолиядағы]] мемлекеттік қызметкерлерді тазарту жаңа басшы [[Хорлогийн Чойбалсан|Хорлоогийн Чойбалсанның]] бұйрығымен 65 жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен зиялы қауым өкілдерінің тұтқындалуынан басталды. Олардың барлығына жапон агенттері және Жапония империясы үшін тыңшылық жасады деген айып тағылды. * [[16 қыркүйек]] – Мамадали Құрбанов [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|Тәжік КСР]] Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. * [[17 қыркүйек]] - [[Филиппин]] Республикасында әйелдер сайлауда дауыс беру құқығына ие болды. * [[20 қыркүйек]] - [[Испан Республикасы|Испания]] [[Ұлттар Лигасы]] Кеңесіне қайта сайлану үшін қажетті дауыстардың үштен екісін ала алмады. * [[21 қыркүйек]] - [[Джон Роналд Руэл Толкин|Толкин, Джон Рональд Руэл]] балаларға арналған танымал фантастикалық романы «[[Хоббит немесе барып қайту (роман)|Хоббит]]<nowiki/>» алғаш рет [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] басылып шығып, жарық көрді. * [[27 қыркүйек]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ньон келісіміне қосылды. === Қазан === * [[1 қазан]] - Америка Құрама Штаттарында [[Марихуана|марихуанаға]] салық заңы күшіне енді. * [[2 қазан|2]]-[[8 қазан]] - Рафаэль Трухильоның бұйрығымен Доминикан әскерлері [[Доминикан Республикасы|Доминикан Республикасында]] тұратын мыңдаған [[Гаитиліктер|Гаити тұрғындарын]] өлтірді. * [[12 қазан]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] мен [[Югославия]] 1927 жылғы өзара көмек келісімін тағы бес жылға ұзартты. * [[15 қазан]] - [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйдің]] «Бар және жоқ» романы жарық көрді === Қараша === * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне Италия қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. === Қазақстанда === * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] {{Year-stub}} cstnze0wbqb69tuuqsgvpw8eif6cib1 3600469 3600468 2026-05-05T18:37:08Z Almatrkh 172335 3600469 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|10 қыркүйек]] - [[Моңғолия Халық Республикасы|Моңғолиядағы]] мемлекеттік қызметкерлерді тазарту жаңа басшы [[Хорлогийн Чойбалсан|Хорлоогийн Чойбалсанның]] бұйрығымен 65 жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен зиялы қауым өкілдерінің тұтқындалуынан басталды. Олардың барлығына жапон агенттері және Жапония империясы үшін тыңшылық жасады деген айып тағылды. * [[16 қыркүйек]] – Мамадали Құрбанов [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|Тәжік КСР]] Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. * [[17 қыркүйек]] - [[Филиппин]] Республикасында әйелдер сайлауда дауыс беру құқығына ие болды. * [[20 қыркүйек]] - [[Испан Республикасы|Испания]] [[Ұлттар Лигасы]] Кеңесіне қайта сайлану үшін қажетті дауыстардың үштен екісін ала алмады. * [[21 қыркүйек]] - [[Джон Роналд Руэл Толкин|Толкин, Джон Рональд Руэл]] балаларға арналған танымал фантастикалық романы «[[Хоббит немесе барып қайту (роман)|Хоббит]]<nowiki/>» алғаш рет [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] басылып шығып, жарық көрді. * [[27 қыркүйек]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ньон келісіміне қосылды. === Қазан === * [[1 қазан]] - Америка Құрама Штаттарында [[Марихуана|марихуанаға]] салық заңы күшіне енді. * [[2 қазан|2]]-[[8 қазан]] - Рафаэль Трухильоның бұйрығымен Доминикан әскерлері [[Доминикан Республикасы|Доминикан Республикасында]] тұратын мыңдаған [[Гаитиліктер|Гаити тұрғындарын]] өлтірді. * [[12 қазан]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] мен [[Югославия]] 1927 жылғы өзара көмек келісімін тағы бес жылға ұзартты. * [[15 қазан]] - [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйдің]] «Бар және жоқ» романы жарық көрді === Қараша === * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне Италия қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. === Қазақстанда === * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] 322gmvrse2lu7x4utc6i0j5aw4va91j 3600473 3600469 2026-05-05T18:45:17Z Almatrkh 172335 /* Қараша */ 3600473 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|10 қыркүйек]] - [[Моңғолия Халық Республикасы|Моңғолиядағы]] мемлекеттік қызметкерлерді тазарту жаңа басшы [[Хорлогийн Чойбалсан|Хорлоогийн Чойбалсанның]] бұйрығымен 65 жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен зиялы қауым өкілдерінің тұтқындалуынан басталды. Олардың барлығына жапон агенттері және Жапония империясы үшін тыңшылық жасады деген айып тағылды. * [[16 қыркүйек]] – Мамадали Құрбанов [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|Тәжік КСР]] Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. * [[17 қыркүйек]] - [[Филиппин]] Республикасында әйелдер сайлауда дауыс беру құқығына ие болды. * [[20 қыркүйек]] - [[Испан Республикасы|Испания]] [[Ұлттар Лигасы]] Кеңесіне қайта сайлану үшін қажетті дауыстардың үштен екісін ала алмады. * [[21 қыркүйек]] - [[Джон Роналд Руэл Толкин|Толкин, Джон Рональд Руэл]] балаларға арналған танымал фантастикалық романы «[[Хоббит немесе барып қайту (роман)|Хоббит]]<nowiki/>» алғаш рет [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] басылып шығып, жарық көрді. * [[27 қыркүйек]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ньон келісіміне қосылды. === Қазан === * [[1 қазан]] - Америка Құрама Штаттарында [[Марихуана|марихуанаға]] салық заңы күшіне енді. * [[2 қазан|2]]-[[8 қазан]] - Рафаэль Трухильоның бұйрығымен Доминикан әскерлері [[Доминикан Республикасы|Доминикан Республикасында]] тұратын мыңдаған [[Гаитиліктер|Гаити тұрғындарын]] өлтірді. * [[12 қазан]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] мен [[Югославия]] 1927 жылғы өзара көмек келісімін тағы бес жылға ұзартты. * [[15 қазан]] - [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйдің]] «Бар және жоқ» романы жарық көрді === Қараша === [[Сурет:Shanghai1937IJA ruins.jpg|нобай|Жапон әскерлері Шанхайдың қирандыларында.]] * [[7 қараша]] - Кеңес Одағында [[Қазан төңкерісі|Қазан төңкерісінің]] 20 жылдығында [[Мәскеу|Мәскеуде]] 1 500 000 әскери қызметкер мен бейбіт тұрғындар парадқа шықты. * [[9 қараша]] - Жапон әскерлері [[Шаңхай|Шанхайды]] басып алды. * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне [[Фашистік Италия|Италия]] қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. === Қазақстанда === * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] 5nailmtlqmtp6mz2z5x43tget5erdnf 3600475 3600473 2026-05-05T18:51:00Z Almatrkh 172335 /* Желтоқсан */ 3600475 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1937}} {{Жыл үшін навигация|1937}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1937}} {{Жыл туралы|1937}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Looking west on Fourth Avenue during the 1937 Flood.jpg|нобай|1937 жылдың 18 қаңтары: Огайо өзені арнасынан асып, 400-ге жуық адам қаза тапты.]] * [[2 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізіндегі]] бір-бірінің құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ [[Испания|Испанияның]] тәуелсіздігі мен тұтастығын құрметтеуге уәде беретін «джентльмендік келісімге» қол қойды. * [[6 қаңтар]] - Кеңестік халық санағы жүргізілді және 162 039 470 халықты көрсетті, бұл [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] күткен 180 000 000 саннан айтарлықтай аз болды. * [[8 қаңтар]] - АҚШ президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Рузвельт]] Испанияға қару [[Эмбарго|эмбаргосын]] белгілейтін бейтараптық туралы заңға түзетуге қол қойды. * [[21 қаңтар]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] Испаниядағы Азамат соғысы кезінде қару-жарақ пен еріктілерге эмбарго енгізді. * [[22 қаңтар]] - [[Огайо]] өзеніндегі су тасқыны Цинциннати аймағында 41 000 адамды баспанасыз қалдырды. [[Питтсбург]] қаласының орталығы мен [[Кентукки]] штатындағы [[Луйзвилл (Кентукки)|Луизвиллдің]] бір бөлігін де су басқан. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] Германия канцлері лауазымына кіріскеніне және [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияның]] билікке келуіне төрт жыл толуына орай сөйлеген сөзінде [[Нацистік Германия|Германияның]] Версаль келісімінің 231-бабынан бас тартатынын мәлімдеді, бұл Германияның [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысты]] бастаудағы кінәсін мойындады. === Ақпан === [[Сурет:Vittime della Strage di Addis Abeba 1.jpg|нобай|1937 жылдың 19 ақпаны: Екатит қырғыны басталып, 19 000-нан астам эфиопиялықты өлтірді.]] * [[11 ақпан]] - [[Иоахим Риббентроп|Иоахим фон Риббентроп]] Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігіне ресми түрде бірінші дүниежүзілік соғыста айырылған неміс отарларын қайтару туралы талап қойды. * [[20 ақпан]] - [[Парагвай]] [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасынан]] шығу ниетін хабарлады. * [[27 ақпан]]: ** Француз үкіметі Мажино сызығын кеңейтетін жаңа қорғаныс жоспарын қабылдады. ** Алексей Рыков пен [[Николай Иванович Бухарин|Николай Бухарин]] Ұлы террор кезінде тұтқындалған соңғы Саяси бюро мүшелері болды. Екеуі де [[1930 жыл|1930]] жылға дейін елдің жоғарғы басшылығында қызмет етті (Рыков үкіметті, Бухарин [[Коминтерн|Коминтернді]] басқарды). * [[28 ақпан]] - Испанияның сыртқы істер министрі Хулио Альварес дель Вайо еуропалық демократияларды «континентті басып алуға ұмтылған фашистік елдердің тактикасы алдында аянышты әлсіздігі» үшін жазалады. Альварес дель Вайо «Мадридті қорғау ертеңгі [[Париж]] мен [[Лондон|Лондонды]] қорғау» деп мәлімдеді. === Наурыз === [[Сурет:Mussolini spada islam.jpg|нобай|Муссолиниді мұсылмандардың қорғаушысы ретінде көрсететін фашистік насихат.]] * [[11 наурыз]] - [[Сауд Арабиясы|Сауд Арабиясының]] королі Ибн Сауд қазіргі уақытта [[Таяу Шығыс]] елінде қолданылып жүрген туды ресми түрде бекітетін жарлық шығарды — ислам ақидасы бейнеленген жасыл түсті ту: «Алладан басқа тәңір жоқ; Мұхаммед – Алланың елшісі». * [[18 наурыз]] - Ливияның [[Триполи]] қаласындағы арабтар [[Бенито Муссолини|Бенито Муссолиниге]] оның көшбасшылығын білдіретін және оны мұсылман сенімінің қорғаушысы ретінде көрсететін «Исламның қылышын» сыйға тартты. Атақты үгіт-насихат фотосуретінде Муссолинидің ат үстіндегі қылышын басынан жоғары көтеріп тұрғаны бейнеленген. * [[25 наурыз]] - [[Фашистік Италия|Италия]] мен [[Югославия]] бес жылға шабуыл жасамау және бейтараптық туралы пактіге қол қойды. Югославия [[Эфиопия|Эфиопияны]] итальяндық территория деп таныды, ал Италия сауда жеңілдіктерін жасап, югославиялық азшылыққа тіл және оқу құқығын берді. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - [[Үндістан|Британдық Үндістанның]] отаршылдық құрылымын қайта құру туралы [[1935 жыл|1935]] жылғы Үндістан үкіметінің актісі күшіне енді. [[Мьянма|Бирма]] Британдық Үндістанның қалған бөлігінен бөлек Біріккен Корольдіктің колониясына айналды. * [[22 сәуір]] - Италия премьер-министрі [[Бенито Муссолини]] [[Венеция|Венецияда]] Аустрия канцлері Курт Шушнигті қабылдады. Муссолини Рим-Берлин одағы құрылғаннан кейін Гитлер Аустрияға қарсы қандай да бір әрекет жасаса, Шушнигг бұдан былай [[Фашистік Италия|Италияның]] әскери қолдауына сене алмайтынын түсіндірді. * [[25 сәуір]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] өзінің барлық [[Бесжылдық жоспар (КСРО)|бесжылдық жоспарын]] тоғыз ай — бір жыл мерзімінен бұрын орындағанын хабарлады. Бұл хабарландыру мемлекет бақылауындағы баспасөзде жоспардың көптеген бағыттарының артта қалғаны туралы көптеген мақалаларға қарамастан келді. * [[27 сәуір]] - Алғашқы әлеуметтік төлемдер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та [[1935 жыл|1935]] жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңға сәйкес жасалды. === Мамыр === * [[1 мамыр]] - [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|Нацистік партия]] (НСДАП) [[1933 жыл|1933]] жылдан бері енгізілген жаңа мүшелікке шектеуді алып тастады. Барлық мемлекеттік қызметшілер НСДАП-қа қосылуы немесе отставкаға кетуі талап етілді. * [[10 мамыр]] - Мұздатылған тағамдар Ұлыбританияда (мұздатылған [[Қасқыржем|спаржа]]) алғаш рет сатылымға шықты. * [[27 мамыр]] - [[Гестапо]] 200 неміс [[Католик шіркеуі|католиктік]] газеттерін [[Нацизм|нацистік]] мекемелерді сынайтын мақалалар жариялағаны үшін жабуға бұйрық берді. * [[28 мамыр]] - [[Volkswagen]] құрылды. === Маусым === * [[5 маусым]] - [[Арабтар]] мен [[түріктер]] арасындағы толқуларды басу үшін француз әскерлері жедел түрде [[Искендерун|Искендеруна]] аймағына орналастырылды. * [[11 маусым]] - [[Троцкизм|Троцкийшіл]] антисоветтік әскери ұйым ісі деп аталатын Мәскеуде жасырын сот процесі басталды. * [[16 маусым]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Фашистік Италия|Италия]] [[Испан Республикасы|Испанияның]] айналасында бейтарап кемелердің патрульдік жұмысын қайта бастады. * [[16 маусым|16]]-[[26 маусым]] – [[Мәскеу|Мәскеуде]] Кеңес сәулетшілерінің 1-ші Бүкілодақтық съезі өтті. * [[24 маусым]] - [[Лихтенштейн]] Князьдігі өзінің ұлттық туына оның [[Гаити]] туымен бірдей болуын тоқтату үшін [[тәж]] қосып, екі ел [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|1936 жылғы Жазғы Олимпиада]] ойындарына қатысқанға дейін байқалмай қалған мәселені түзетті. === Шілде === * [[7 шілде]] - Жапон әскерлерінің Қытайға басып кіруі. * [[8 шілде]] - [[Түркия]], [[Иран]], [[Ирак]] және [[Ауғанстан]] Иранның астанасы [[Тегеран|Тегеранда]] Саадабад сарайында шабуыл жасамау жөніндегі Саадабад келісіміне қол қойды. * [[10 шілде]] - [[Чан Кайши]] миллиондаған адамдарға радио арқылы үндеу жасап, [[Гоминьдан|Гоминдаңның]] Жапонияға қарсылық көрсету саясатын жариялады. * [[25 шілде]] - [[КСРО ішкі істер министрлігі|КСРО Ішкі істер министрі]] Николай Ежов [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]]-ның № 00439 бұйрығымен неміс азаматтарын, оның ішінде Кеңес азаматтығын алған бұрынғы неміс азаматтарын тұтқынға алуды бұйырды. Бұйрық бастапқыда теміржолда және қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істейтін немістерге бағытталған, оларды Ежов [[Гестапо]] мен [[Нацистік Германия|Германия]] Бас штабының агенттері деп атады. * [[26 шілде]] - [[Сальвадор]] Ұлттар Лигасынан шықты. * [[27 шілде]] - Британдық The Morning Post газетінің бәсекелесі The Daily Telegraph газетіне сатылғаны жарияланды. Morning Post 165 жыл баспадан кейін жариялануын тоқтатты және Телеграфқа сіңіп кетті. === Тамыз === * [[10 тамыз]] - [[Canon]] компаниясы құрылды. * [[21 тамыз]] - 172000-ға жуық кореялықтар Орта Азияға депортацияланды. * [[22 тамыз]] - [[Қытай Республикасы|Қытай]] мен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] арасында шабуыл жасамау туралы келісім шарт қойылды. Қытайға Жапониямен күресу үшін КСРО әскери көмек жіберді. === Қыркүйек === * [[27 қыркүйек|10 қыркүйек]] - [[Моңғолия Халық Республикасы|Моңғолиядағы]] мемлекеттік қызметкерлерді тазарту жаңа басшы [[Хорлогийн Чойбалсан|Хорлоогийн Чойбалсанның]] бұйрығымен 65 жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен зиялы қауым өкілдерінің тұтқындалуынан басталды. Олардың барлығына жапон агенттері және Жапония империясы үшін тыңшылық жасады деген айып тағылды. * [[16 қыркүйек]] – Мамадали Құрбанов [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|Тәжік КСР]] Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. * [[17 қыркүйек]] - [[Филиппин]] Республикасында әйелдер сайлауда дауыс беру құқығына ие болды. * [[20 қыркүйек]] - [[Испан Республикасы|Испания]] [[Ұлттар Лигасы]] Кеңесіне қайта сайлану үшін қажетті дауыстардың үштен екісін ала алмады. * [[21 қыркүйек]] - [[Джон Роналд Руэл Толкин|Толкин, Джон Рональд Руэл]] балаларға арналған танымал фантастикалық романы «[[Хоббит немесе барып қайту (роман)|Хоббит]]<nowiki/>» алғаш рет [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] басылып шығып, жарық көрді. * [[27 қыркүйек]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ньон келісіміне қосылды. === Қазан === * [[1 қазан]] - Америка Құрама Штаттарында [[Марихуана|марихуанаға]] салық заңы күшіне енді. * [[2 қазан|2]]-[[8 қазан]] - Рафаэль Трухильоның бұйрығымен Доминикан әскерлері [[Доминикан Республикасы|Доминикан Республикасында]] тұратын мыңдаған [[Гаитиліктер|Гаити тұрғындарын]] өлтірді. * [[12 қазан]] - [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] мен [[Югославия]] 1927 жылғы өзара көмек келісімін тағы бес жылға ұзартты. * [[15 қазан]] - [[Эрнест Хемингуэй|Эрнест Хемингуэйдің]] «Бар және жоқ» романы жарық көрді === Қараша === [[Сурет:Shanghai1937IJA ruins.jpg|нобай|Жапон әскерлері Шанхайдың қирандыларында.]] * [[7 қараша]] - Кеңес Одағында [[Қазан төңкерісі|Қазан төңкерісінің]] 20 жылдығында [[Мәскеу|Мәскеуде]] 1 500 000 әскери қызметкер мен бейбіт тұрғындар парадқа шықты. * [[9 қараша]] - Жапон әскерлері [[Шаңхай|Шанхайды]] басып алды. * [[18 қараша]] - [[Нацистік Германия|Германия]] мен Жапония арасындағы Антикоминтерн пактісіне [[Фашистік Италия|Италия]] қосылды. === Желтоқсан === * [[5 желтоқсан]] - Жапондықтар Қытай астанасы [[Нанкин|Нанкинді]] басып алды. * [[11 желтоқсан]] - [[Фашистік Италия|Италия]] Ұлттар Лигасынан шығады. === Қазақстанда === * [[26 наурыз]] - Қазақстан Кеңестерінің кезектен тыс 10 съезінде [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-нің бірінші Конституциясы бекітілді. Ол ақыры Одақ құрамындағы республиканың саяси негіздерін нығайтты. * [[30 шілде]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] № 00447 бұйрығымен Қазақстанда жаппай [[Репрессия|қуғын-сүргін]] толқыны басталды. Қарапайым жұмысшыдан бастап, жоғарғы зиялы қауымға дейін барлығы нысанаға алынды. * [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханов]] атылды. * [[қыркүйек]] - [[қазан]] - Этникалық тегі бойынша алғашқы жаппай жер аудару. Қиыр Шығыстан Қазақстанға 100 мыңнан астам [[корейлер]] күштеп [[Депортация|қоныстандырылды]]. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1937}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1937}} [[Санат:1937 жыл|*]] 985gj961yzp05ffmmad06m7ny30frad 0 124530 3600478 3596731 2026-05-05T18:55:20Z Almatrkh 172335 /* Оқиғалар */ 3600478 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1986}} {{Жыл үшін навигация|1986}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1986}} {{Жыл туралы|1986}} == Оқиғалар == === Қаңтар === [[Сурет:Anti-war demonstration in People's Democratic Republic of Yemen, 1986.png|нобай|Йемен Араб Республикасында елдің оңтүстігінен келген босқындар ұйымдастырған соғысқа қарсы шеру.]] * [[1 қаңтар]] - [[Испания]] мен [[Португалия]] 1993 жылы [[Еуропа одағы|Еуропалық Одаққа]] айналған [[Еуропалық қауымдастық|Еуропалық қауымдастыққа]] қосылды. * [[13 қаңтар|13]]-[[24 қаңтар]] - [[Йемен|Оңтүстік Йемендегі]] төңкеріс әрекеті . * [[20 қаңтар]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Франция]] [[Ла-Манш]] астында туннель салуды жоспарлап отырғанын жариялады. * [[24 қаңтар]] - [[Вояджер|Вояджер-2]] ғарыштық зонды [[Уран (ғаламшар)|Уранға]] жақындады. === Ақпан === * [[3 ақпан]] - Джон Лассетер [[Стив Джобс|Стив Джобспен]] бірге [[Pixar Animation Studios|Pixar]] құрды. * [[19 ақпан]] - Кеңес Одағы "Мир" ғарыш станциясын ұшырды. * [[АҚШ Сенаты]] [[Геноцид|геноцидке]] тыйым салатын келісімді мақұлдады. * [[27 ақпан]] - [[АҚШ Сенаты]] өзінің пікірталастарын теледидардан эксперименталды түрде таратуға мүмкіндік берді. * [[28 ақпан]] - [[Швеция]] премьер-министрі Олоф Пальме Швецияның [[Стокгольм]] қаласындағы кинотеатрдан үйге бара жатқанда атып өлтірілді . === Наурыз === * [[14 наурыз]] - Microsoft корпорациясы алғашқы орналастыруды жүзеге асырады. * [[26 наурыз]] - [[The New York Times]] газетіндегі мақала [[Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы|БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы]] және Аустрия Президенттігінің кандидаты Курт Вальдхаймды екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистердің әскери қылмыстарына қатысы бар деп айыптады. === Сәуір === * [[1 сәуір]] - Непал Коммунистік партиясының мүшелері [[Катманду|Катмандудағы]] бірқатар полиция бөлімшелеріне шабуыл жасап , халықтық көтеріліс тудыруға тырысты. * [[16 сәуір]] - [[Ұлыбритания]] мен [[Нидерланд|Нидерланды Корольдігі]] адамзат тарихындағы ең ұзақ соғыстардың бірі - үш жүз отыз бес жылдық соғысты аяқтап, бейбітшілік келісіміне қол қойды. * [[26 сәуір]] - [[Чернобыль апаты]] болды. === Мамыр === * [[2 мамыр]] - Expo 86, 1986 жылғы дүниежүзілік көлік және байланыс көрмесі, [[Ванкувер|Ванкуверде]], Британдық Колумбияда, Канадада ашылды. * [[25 мамыр]] - Аштық пен баспанасыздықпен күресіп ақша жинау үшін [[Нью-Йорк|Нью-Йорктен]] [[Лонг-Бичке]] ([[Калифорния]]) дейін кем дегенде 5 000 000 адам тірі тізбекті құрады. === Маусым === * [[8 маусым]] - [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның бұрынғы Бас хатшысы Курт Вальдхайм Аустрия президенті болып сайланды. * [[23 маусым]] - [[Эрик Томас]] электрондық пошта тізімдерін басқаруға арналған алғашқы бағдарламалық жасақтама [[LISTSERV]] әзірледі. === Шілде === * [[4 шілде]] - [[Бостандық ескерткіші|Бостандық мүсіні]] өзінің жүз жылдық мерейтойы мен ауқымды қайта құрудан кейін жұртшылық үшін қайта ашылды. * [[22 шілде]] – [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] мен [[Либерия]] арасындағы дипломатиялық қатынастар қалпына келтірілді. === Тамыз === * [[21 тамыз]] - [[Камерун|Камерунда]] 2000-ға жуық адамның өмірін қиған лимникалық атқылау Ньос көлінде апат болды. === Қыркүйек === * [[6 қыркүйек]] - Big Mac индексі The Economist газетінде сатып алу қабілетінің паритетінің жартылай әзіл-қалжың халықаралық көрсеткіші ретінде ұсынылды . === Қазан === * [[11 қазан|11]]-[[12 қазан]] - [[Рональд Рейган]] мен Кеңес басшысы [[Михаил Сергеевич Горбачёв|Михаил Горбачев]] Исландияның Рейкьявик қаласында кездесіп , Еуропадағы сәтсіздікпен аяқталатын аралық зымыран арсеналдарын қысқарту туралы пікірталастарды жалғастырды. === Қараша === * [[6 қараша]] - [[Алекс Фергюсон]] [[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедтің]] жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалды . === Желтоқсан === * [[17 желтоқсан|17]]-[[18 желтоқсан]] - Үкіметке қарсы жаппай наразылықтар бүкіл Қазақ КСР-по өршіп, нәтижесінде 165-тен астам наразылық білдіруші қаза тапты. * [[31 желтоқсан]] - [[Пуэрто-Рико|Пуэрто-Рикодағы]] [[Сан-Хуан-дель-Пуэрто|Сан-Хуан]] қаласындағы қонақүйдегі өрт 97 адамның өмірін қиып, 140 адамды жарақаттады. === Қазақстанда === * [[6 ақпан|6]]-[[8 ақпан]] - Қазақстан Компартиясының 16-съезі өтті. Бұл республиканы 20 жылдан астам басқарған [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаевтың]] басшылығымен өткен соңғы съезд болды. * [[17 желтоқсан]] – Алматыдағы Брежнев алаңында (қазіргі [[Республика алаңы (Алматы)|Республика алаңы]]) жастардың (ең алдымен студенттер) бейбіт шеруінің басталуы. Басты талап республика басшысы етіп жергілікті халықтың өкілін немесе Қазақстан шындығынан хабардар адамды тағайындау болды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1986 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1986 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1986}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1986}} [[Санат:1986 жыл|*]] {{Year-stub}} 779j7olk7ke0mkzhdtazhl7a3talz7x 0 124539 3600563 3340341 2026-05-06T04:51:14Z Almatrkh 172335 /* Оқиғалар */ 3600563 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === === Ақпан === === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. === Сәуір === * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. === Мамыр === === Маусым === === Шілде === * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. === Тамыз === * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. === Қыркүйек === * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. === Қазан === * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. === Қараша === * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. === Желтоқсан === * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} o5cmirptaz0bdt3vcg0qk6jfphv5ks8 3600565 3600563 2026-05-06T04:58:34Z Almatrkh 172335 /* Қаңтар */ 3600565 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. === Сәуір === * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. === Мамыр === === Маусым === === Шілде === * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. === Тамыз === * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. === Қыркүйек === * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. === Қазан === * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. === Қараша === * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. === Желтоқсан === * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} bwxmmj9xl4v982cgbk4wnm2rqqe2u3y 3600568 3600565 2026-05-06T05:00:36Z Almatrkh 172335 /* Оқиғалар */ 3600568 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === === Наурыз === === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} 1g8j6hswy7cbrqu3c6h7h9nqujfdq2z 3600575 3600568 2026-05-06T05:21:35Z Almatrkh 172335 /* Наурыз */ 3600575 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} 3ig6sls86ukk1se8ar29stbhmk8chri 3600625 3600575 2026-05-06T08:28:09Z Almatrkh 172335 /* Ақпан */ 3600625 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} 5nzz3m6ttxhzwa1hh2q72hrx5expm5r 3600632 3600625 2026-05-06T08:35:09Z Almatrkh 172335 /* Сәуір */ 3600632 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} n4y7eyf1k56z01zgwhg6blwtqldzohx 3600646 3600632 2026-05-06T08:39:13Z Almatrkh 172335 /* Мамыр */ 3600646 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === * [[7 мамыр]] - [[Жак Ширак]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр]] - Тәжік рублі Тәжікстанның ұлттық валютасына айналды. * [[14 мамыр]] - Беларусьте парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[23 мамыр]] - Oracle Sun Microsystems [[Java (бағдарламалау тілі)|Java бағдарламалау тілінің]] ресми шығарылым күні. === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] {{Year-stub}} 91adss3d8d2gls2epdxbzqfkcfzjfcs 3600651 3600646 2026-05-06T08:44:22Z Almatrkh 172335 /* Маусым */ 3600651 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === * [[7 мамыр]] - [[Жак Ширак]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр]] - Тәжік рублі Тәжікстанның ұлттық валютасына айналды. * [[14 мамыр]] - Беларусьте парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[23 мамыр]] - Oracle Sun Microsystems [[Java (бағдарламалау тілі)|Java бағдарламалау тілінің]] ресми шығарылым күні. === Маусым === * [[2 маусым]] - АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-16 жойғыш ұшағы [[НАТО]]-ның ұшуға тыйым салынған аймағында патрульдеу кезінде Босния және Герцеговинаның үстінде атып түсірілді. * [[13 маусым]] - Франция президенті Жак Ширак [[Француз Полинезиясы|Француз Полинезиясында]] ядролық сынақтардың қайта басталғанын жариялады. * [[16 маусым]] - [[Халықаралық Олимпиада комитеті|ХОК]] [[2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын]] өткізуге Солт-Лейк-Ситиді таңдады. * [[26 маусым]] - Эфиопияда Мысыр президенті Хосни Мүбаракқа қастандық жасалды. === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[1 маусым]] – Қазақстан мен [[Солтүстік Македония|Македония]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] ft0vk2wvqmcf1s1dvh095e9bhshumgm 3600652 3600651 2026-05-06T08:55:13Z Almatrkh 172335 /* Шілде */ 3600652 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === * [[7 мамыр]] - [[Жак Ширак]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр]] - Тәжік рублі Тәжікстанның ұлттық валютасына айналды. * [[14 мамыр]] - Беларусьте парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[23 мамыр]] - Oracle Sun Microsystems [[Java (бағдарламалау тілі)|Java бағдарламалау тілінің]] ресми шығарылым күні. === Маусым === * [[2 маусым]] - АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-16 жойғыш ұшағы [[НАТО]]-ның ұшуға тыйым салынған аймағында патрульдеу кезінде Босния және Герцеговинаның үстінде атып түсірілді. * [[13 маусым]] - Франция президенті Жак Ширак [[Француз Полинезиясы|Француз Полинезиясында]] ядролық сынақтардың қайта басталғанын жариялады. * [[16 маусым]] - [[Халықаралық Олимпиада комитеті|ХОК]] [[2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын]] өткізуге Солт-Лейк-Ситиді таңдады. * [[26 маусым]] - Эфиопияда Мысыр президенті Хосни Мүбаракқа қастандық жасалды. === Шілде === * [[11 шілде]] ** [[Америка Құрама Штаттары]] мен [[Вьетнам]] толық дипломатиялық қатынастарды қалпына келтірді. ** Генерал Ратко Младич басқарған Серб Республикасының әскери бөлімшелері Сребреницаға кіріп, [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] қорғаныс күштерінің голландиялық бітімгершілік күштерінің аз қарсылығына тап болды және мыңдаған босниялық ерлер мен ұлдарды өлтірді, сондай-ақ көптеген әйелдерді зорлады. * [[12 шілде]] – Қырғызстанның .kg ұлттық [[Домендік атау жүйесі|домені]] тіркелді. * [[28 шілде]] - Вьетнам [[Оңтүстік-шығыс Азия елдерінің ассоциациясы|Оңтүстік-Шығыс Азия елдері қауымдастығына]] (АСЕАН) қабылданған алғашқы [[Социалистік мемлекет|социалистік ел]] болды. * [[30 шілде]] - [[Грозный|Грозныйда]] шешен және ресейлік өкілдер бейбіт келісімге қол қойды. === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[1 маусым]] – Қазақстан мен [[Солтүстік Македония|Македония]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] g1mhptro1x6tno2codxycgnbi18rr3l 3600654 3600652 2026-05-06T09:02:57Z Almatrkh 172335 /* Тамыз */ 3600654 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === * [[7 мамыр]] - [[Жак Ширак]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр]] - Тәжік рублі Тәжікстанның ұлттық валютасына айналды. * [[14 мамыр]] - Беларусьте парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[23 мамыр]] - Oracle Sun Microsystems [[Java (бағдарламалау тілі)|Java бағдарламалау тілінің]] ресми шығарылым күні. === Маусым === * [[2 маусым]] - АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-16 жойғыш ұшағы [[НАТО]]-ның ұшуға тыйым салынған аймағында патрульдеу кезінде Босния және Герцеговинаның үстінде атып түсірілді. * [[13 маусым]] - Франция президенті Жак Ширак [[Француз Полинезиясы|Француз Полинезиясында]] ядролық сынақтардың қайта басталғанын жариялады. * [[16 маусым]] - [[Халықаралық Олимпиада комитеті|ХОК]] [[2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын]] өткізуге Солт-Лейк-Ситиді таңдады. * [[26 маусым]] - Эфиопияда Мысыр президенті Хосни Мүбаракқа қастандық жасалды. === Шілде === * [[11 шілде]] ** [[Америка Құрама Штаттары]] мен [[Вьетнам]] толық дипломатиялық қатынастарды қалпына келтірді. ** Генерал Ратко Младич басқарған Серб Республикасының әскери бөлімшелері Сребреницаға кіріп, [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] қорғаныс күштерінің голландиялық бітімгершілік күштерінің аз қарсылығына тап болды және мыңдаған босниялық ерлер мен ұлдарды өлтірді, сондай-ақ көптеген әйелдерді зорлады. * [[12 шілде]] – Қырғызстанның .kg ұлттық [[Домендік атау жүйесі|домені]] тіркелді. * [[28 шілде]] - Вьетнам [[Оңтүстік-шығыс Азия елдерінің ассоциациясы|Оңтүстік-Шығыс Азия елдері қауымдастығына]] (АСЕАН) қабылданған алғашқы [[Социалистік мемлекет|социалистік ел]] болды. * [[30 шілде]] - [[Грозный|Грозныйда]] шешен және ресейлік өкілдер бейбіт келісімге қол қойды. === Тамыз === [[Сурет:Bombing republika srpska.jpg|нобай|Америкалық ұшақ босниялық сербтердің нысанаға тиген кезде түсірген суреті.]] * [[(254) Августа|21 августа]] - [[Эфиопия]] Конституциясы қабылданды. * [[24 тамыз]] ** [[Грузия]] Конституциясының қабылдануы. ** [[Windows 95]] операциялық жүйесінің шығарылымы. * [[28 тамыз]] - Моңғолияның астанасы [[Ұланбатыр|Ұлан-Баторда]] [[қор биржасы]] ашылды. * [[30 тамыз]] ** Босниялық сербтер Сараево аймағынан ауыр қаруларды шығарудан бас тартқаннан кейін НАТО [[Сербия|Серб Республикасына]] қарсы «Қасақана күш» операциясын бастады (ол 14 қыркүйекке дейін созылды). ** [[Кабельді байланыс жолы|Кабельдік]] жаңалықтар желісі [[Ғаламтор|ғаламтормен]] біріктірілді. * [[31 тамыз]] - [[Танзания]] мен [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] арасында [[Руанда]] бойынша халықаралық қылмыстық трибуналдың штаб-пәтерін орналастыру туралы келісімге қол қойылды. === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[1 маусым]] – Қазақстан мен [[Солтүстік Македония|Македония]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] s5acq9vx7ifcmto51yktsl6wcid3siz 3600655 3600654 2026-05-06T09:08:10Z Almatrkh 172335 /* Қыркүйек */ 3600655 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1995}} {{Жыл үшін навигация|1995}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1995}} {{Жыл туралы|1995}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]]: ** [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] (ДСҰ) Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) орнына құрылды. ** [[Аустрия]], [[Финляндия]] және [[Швеция]] Еуропалық Одаққа қосылды. * [[6 қаңтар]] – [[Беларусь|Беларусь Республикасы]] мен [[Ресей|Ресей Федерациясы]] арасында [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] туралы келісімге қол қойылды. * [[9 қаңтар]] - [[Армения]] мен [[Мальдив Республикасы|Мальдив]] аралдары дипломатиялық қатынас орнатты. * [[16 қаңтар]] – [[Словения]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. * [[20 қаңтар]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] Беларусь, Қазақстан және Ресей Кеден одағы туралы келісімге қол қойды. === Ақпан === * [[1 ақпан]] - Еуропа Кеңесі [[Диаспора|ұлттық азшылықтарды]] қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияға қол қойды. * [[5 ақпан]] - [[Қырғызстан|Қырғызстанда]] парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[10 ақпан]] - [[Латвия]] [[Еуропа кеңесі|Еуропа Кеңесіне]] қосылды. * [[21 ақпан]] - [[Эстония|Эстонияда]] Тіл туралы заң қабылданды. === Наурыз === * [[1 наурыз]] - Армения мемлекеттік мүлікті жекешелендіруді бастады. * [[3 наурыз]] - Біріккен Ұлттар Ұйымының [[Сомали|Сомалидегі]] бітімгершілік миссиясы аяқталды. * [[14 наурыз]] – Астронавт Норман Тагард Қазақстандағы [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] ұшырылған ресейлік зымыран тасығыш (Союз ТМ-21) бортында ғарышқа ұшқан алғашқы американдық ғарышкер болды. * [[16 наурыз]] - [[Армения]] мен Ресей Ресей әскерін Арменияда ұстау туралы келісімге қол қойды. * [[17 наурыз]] — «[[Қырым Автономиялық Республикасы]] туралы» Заң Қырым Республикасының Президенті лауазымын және Украина Конституциясына қайшы келетін актілердің күшін жояды. * [[20 наурыз|20]]-[[21 наурыз]] – [[Париж|Парижде]] Еуропа үшін тұрақтылық пактісіне қол қойылды. * [[26 наурыз]] - Өзбекстанда референдум өтіп, оның нәтижесінде сайлаушылардың 95 пайызы [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|Ислам Каримовтың]] президенттік мерзімін [[2000 жыл|2000]] жылға дейін ұзартуды қолдап дауыс берді. * [[31 наурыз]] - [[Гаити|Гаитиде]] «Демократияны қолдау» операциясы АҚШ әскерінің кетуіне байланысты аяқталды. === Сәуір === * [[12 сәуір]] - [[Yahoo!]] өз каталогын іске қосты, ол тез әлемдегі ең танымалдардың біріне айналды. * [[16 сәуір]] - [[Канада]] мен Еуропалық Одақ [[Атлант мұхиты|Атлант мұхитының]] солтүстік-батысында балық аулауға және аймақтағы балық қорын сақтауға қатысты ұзақ уақытқа созылған дауларды шешетін келісімге келді. * [[17 сәуір]] – [[12 мамыр]] – [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] өткен [[Ядролық қаруды таратпау туралы шарт|Ядролық қаруды таратпау туралы шартты]] шолу конференциясында Шартты белгісіз мерзімге ұзарту туралы шешім қабылданды. * [[27 сәуір]] – Украинаның Жоғарғы Радасы Украинаның бірінші мемлекеттік наградасы – [[Богдан Михайлович Хмельницкий|Богдан Хмельницкий]] орденін бекітті. * [[30 сәуір]] - [[Босния және Герцеговина|Босния]] [[Босния және Герцеговина|және Герцеговинадағы]] атысты тоқтату келісімінің мерзімі аяқталды. Мамыр айында қарсыластар арасындағы қарулы қақтығыстар саны күрт өсті. === Мамыр === * [[7 мамыр]] - [[Жак Ширак]] Франция президенті болып сайланды. * [[10 мамыр]] - Тәжік рублі Тәжікстанның ұлттық валютасына айналды. * [[14 мамыр]] - Беларусьте парламенттік сайлаудың бірінші кезеңі өтті. * [[23 мамыр]] - Oracle Sun Microsystems [[Java (бағдарламалау тілі)|Java бағдарламалау тілінің]] ресми шығарылым күні. === Маусым === * [[2 маусым]] - АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-16 жойғыш ұшағы [[НАТО]]-ның ұшуға тыйым салынған аймағында патрульдеу кезінде Босния және Герцеговинаның үстінде атып түсірілді. * [[13 маусым]] - Франция президенті Жак Ширак [[Француз Полинезиясы|Француз Полинезиясында]] ядролық сынақтардың қайта басталғанын жариялады. * [[16 маусым]] - [[Халықаралық Олимпиада комитеті|ХОК]] [[2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары|2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын]] өткізуге Солт-Лейк-Ситиді таңдады. * [[26 маусым]] - Эфиопияда Мысыр президенті Хосни Мүбаракқа қастандық жасалды. === Шілде === * [[11 шілде]] ** [[Америка Құрама Штаттары]] мен [[Вьетнам]] толық дипломатиялық қатынастарды қалпына келтірді. ** Генерал Ратко Младич басқарған Серб Республикасының әскери бөлімшелері Сребреницаға кіріп, [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] қорғаныс күштерінің голландиялық бітімгершілік күштерінің аз қарсылығына тап болды және мыңдаған босниялық ерлер мен ұлдарды өлтірді, сондай-ақ көптеген әйелдерді зорлады. * [[12 шілде]] – Қырғызстанның .kg ұлттық [[Домендік атау жүйесі|домені]] тіркелді. * [[28 шілде]] - Вьетнам [[Оңтүстік-шығыс Азия елдерінің ассоциациясы|Оңтүстік-Шығыс Азия елдері қауымдастығына]] (АСЕАН) қабылданған алғашқы [[Социалистік мемлекет|социалистік ел]] болды. * [[30 шілде]] - [[Грозный|Грозныйда]] шешен және ресейлік өкілдер бейбіт келісімге қол қойды. === Тамыз === [[Сурет:Bombing republika srpska.jpg|нобай|Америкалық ұшақ босниялық сербтердің нысанаға тиген кезде түсірген суреті.]] * [[(254) Августа|21 августа]] - [[Эфиопия]] Конституциясы қабылданды. * [[24 тамыз]] ** [[Грузия]] Конституциясының қабылдануы. ** [[Windows 95]] операциялық жүйесінің шығарылымы. * [[28 тамыз]] - Моңғолияның астанасы [[Ұланбатыр|Ұлан-Баторда]] [[қор биржасы]] ашылды. * [[30 тамыз]] ** Босниялық сербтер Сараево аймағынан ауыр қаруларды шығарудан бас тартқаннан кейін НАТО [[Сербия|Серб Республикасына]] қарсы «Қасақана күш» операциясын бастады (ол 14 қыркүйекке дейін созылды). ** [[Кабельді байланыс жолы|Кабельдік]] жаңалықтар желісі [[Ғаламтор|ғаламтормен]] біріктірілді. * [[31 тамыз]] - [[Танзания]] мен [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] арасында [[Руанда]] бойынша халықаралық қылмыстық трибуналдың штаб-пәтерін орналастыру туралы келісімге қол қойылды. === Қыркүйек === * [[Қыркүйек]] – [[Пәкістан|Пәкістандағы]] әскери төңкеріс әрекеті болды. * [[7 қыркүйек]] - [[Камбоджа]] мен [[Өзбекстан]] дипломатиялық қатынас орнатты. * [[13 қыркүйек]] - АҚШ пен Македония дипломатиялық қатынас орнатты * [[26 қыркүйек]] - [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] сыртқы істер министрлері [[Босния және Герцеговина|Босниядағы]] соғысушы тараптар арасында бітімгершілік шарт жасасудың негізгі принциптері туралы келісімді аяқтауда болды. === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Қазақстанда === * [[10 ақпан]] - Алматыда [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]]-ның он елі ТМД Біріккен әуе қорғаныс жүйесін құру туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ ТМД мемлекеттерінде бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау туралы меморандумға қол қойылды. * [[1 наурыз]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә.Назарбаев]] [[Қазақстан халқы ассамблеясы|Қазақстан халықтары Ассамблеясын]] құру туралы Жарлыққа қол қойды. * [[6 наурыз]] – [[30 тамыз]] – Қазақстандағы саяси дағдарыс. * [[7 сәуір]] - [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы|Таулы Бадахшандағы]] тәжік-ауған шекарасында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 7-ші жеке біріккен атқыштар батальонының 5-ші атқыштар ротасы оқ атылып, үлкен шығынға ұшырады. * [[29 сәуір]] - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. * [[1 маусым]] – Қазақстан мен [[Солтүстік Македония|Македония]] дипломатиялық қарым-қатынас орнатты * [[27 шілде]] - [[Қазақстан]] мен [[Ямайка]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[28 шілде]] - Қазақстан мен [[Панама]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[30 тамыз]] - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. * [[14 қыркүйек]] - Қазақстан мен [[Ирак]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[15 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Қазақстан Президенті]] [[Алматы]] қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік [[Астана|Ақмола]] қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. * [[қазан]] - [[Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы]] Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. * [[28 қараша]] - Қазақстан мен [[Гондурас]] дипломатиялық қатынастар орнатты. * [[9 желтоқсан]] - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * [[23 желтоқсан]] - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның [[Халық бірлігі партиясы]] жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]'' * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. == Тағы қараңыз == {{commonscat|1995}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|1995}} [[Санат:1995 жыл|*]] 2ibs2gd025mmctya1b0ml37mtp22dm7 0 128155 3600255 3535863 2026-05-05T12:57:45Z Таттибаева Гулжас 179345 3600255 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2008}} {{Жыл үшін навигация|2008}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2008}} {{Жыл туралы|2008}} == Оқиғалар == === Қаңтар === === Ақпан === * [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты. * [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды. === Наурыз === === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === *[[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] "[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]" АҚ Көмір департаментінің "Абай" шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. "Абай" шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды. * [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында "[[ҚазМұнайГаз]]" Ұлттық компаниясы" АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді. * [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] "Нұрбанк" топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды. * [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды. * [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды. * [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды. * [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде он бала қайтыс болды. * [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты. * [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды. * [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы отыз күннен кейін күшіне енді. * [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті. * [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды. * [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды. * [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді. * [[19 мамыр]] - "[[Қазына қоры|Қазына]]" орнықты даму қоры" АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты. * [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді. * [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады. * [[3 шілде]] - "[[Маңғыстаумұнайгаз]]" АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін "[[ҚазМұнайГаз]]" сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%. * [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар. * [[5 тамыз]] - "[[Alnair Capital Holding]]" АҚ "[[Қазкоммерцбанк]]" АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания "Қазкоммерцбанктің" жай акцияларының 25,15%-на тиесілі. * [[6 тамыз]] - "[[ABN Amro Банк Қазақстан]]" еншілес акционерлік банкі " АҚ "[[RBS]] (Kazakhstan) "Еншілес банкі" АҚ болып өзгертілді. * [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді. * [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]<nowiki/>ң қиылысында ашылды. * [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] "[[ЦентрКредит Банкі]]" АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады. * [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді. * [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]] бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. "Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен $1 млрд, нарықтан $5 млрд", - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]]. * [[1 қазан]] - "[[Банк" Каспий|Банк Каспий]]" АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды. * [[6 қазан]] - "[[ҚазМұнайГаз]]" АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан "Н" блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. * [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы "Алмалы" көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді. * [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] "[[Қазына]]" тұрақты даму қоры мен "[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]" мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында "Қазына" және "Самұрық" ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады. * [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында "тілектерді орындау кітабы" деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті. * [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды. * [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды. [[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]] * [[3 қараша]] - "[[Теңізшевройл]]" БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті. * [[12 қараша]] - "[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]" АҚ атауын "[[Хоум Кредит Банк]] " АҚ деп өзгертті. * [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды. * [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады. * [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды. * [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді * [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды. * [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі "[[ЦентрКредит Банкі]]" АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады. * [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады. * [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі. * [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды . * [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады. * [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады. == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2008}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2008}} [[Санат:2008 жыл|*]] {{Year-stub}} tlxjlwdzmpn3jm13bgb2bf30tomj1iq 3600278 3600255 2026-05-05T13:39:41Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:Almatoswiki|Almatoswiki]] соңғы нұсқасына қайтарды 3535863 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2008}} {{Жыл үшін навигация|2008}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2008}} {{Жыл туралы|2008}} == Оқиғалар == === Қаңтар === === Ақпан === * [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты. * [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды. === Наурыз === === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === *[[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] "[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]" АҚ Көмір департаментінің "Абай" шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. "Абай" шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды. * [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында "[[ҚазМұнайГаз]]" Ұлттық компаниясы" АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді. * [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] "Нұрбанк" топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды. * [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды. * [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды. * [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды. * [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды. * [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты. * [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды. * [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді. * [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті. * [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды. * [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды. * [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді. * [[19 мамыр]] - "[[Қазына қоры|Қазына]]" орнықты даму қоры" АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты. * [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді. * [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады. * [[3 шілде]] - "[[Маңғыстаумұнайгаз]]" АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін "[[ҚазМұнайГаз]]" сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%. * [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар. * [[5 тамыз]] - "[[Alnair Capital Holding]]" АҚ "[[Қазкоммерцбанк]]" АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания "Қазкоммерцбанктің" жай акцияларының 25,15%-на тиесілі. * [[6 тамыз]] - "[[ABN Amro Банк Қазақстан]]" еншілес акционерлік банкі " АҚ "[[RBS]] (Kazakhstan) "Еншілес банкі" АҚ болып өзгертілді. * [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді. * [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]<nowiki/>ң қиылысында ашылды. * [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] "[[ЦентрКредит Банкі]]" АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады. * [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді. * [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]] бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. "Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен $1 млрд, нарықтан $5 млрд", - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]]. * [[1 қазан]] - "[[Банк" Каспий|Банк Каспий]]" АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды. * [[6 қазан]] - "[[ҚазМұнайГаз]]" АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан "Н" блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. * [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы "Алмалы" көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді. * [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] "[[Қазына]]" тұрақты даму қоры мен "[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]" мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында "Қазына" және "Самұрық" ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады. * [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында "тілектерді орындау кітабы" деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті. * [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды. * [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды. [[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]] * [[3 қараша]] - "[[Теңізшевройл]]" БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті. * [[12 қараша]] - "[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]" АҚ атауын "[[Хоум Кредит Банк]] " АҚ деп өзгертті. * [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды. * [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады. * [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды. * [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді * [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды. * [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі "[[ЦентрКредит Банкі]]" АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады. * [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады. * [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі. * [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды . * [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады. * [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады. == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2008}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Түсініктемелер == <references/> {{Жыл күнтізбесі|2008}} [[Санат:2008 жыл|*]] {{Year-stub}} 109k044n47k64uc3pnfqtxf1iavate1 0 183998 3600551 786540 2026-05-06T04:25:08Z Таттибаева Гулжас 179345 3600551 wikitext text/x-wiki == Небраска университеті == Небраска университеті (Nebraska, University of) Линкольн, Омаха, Керни қалаларында кампусы бар АҚШ-тағы университет. Land-grant (қалаған жердегі колледж) мәртебесіндегі бұл оқу орны 1869 жылы университет ретінде құрылды. Линкольн кампусында 9 колледж жұмыс жасайды. Жанамалап айтқанда архитектуралық, заң, адам ресурсы мен отбасы туралы ілім колледжі. Ғылымның көптеген саласы бойынша докторлық, магистрлік, бакалавр дәрежесін дайындайды. Омаха кампусында университеттің медициналық орталығы бар. Керни кампусында тек бакалавр дәрежесі бойынша оқытылады. Университет мына салалар бойынша зерттеулер жүргізеді: компютер ғылымы, биохимия, азық-түлік өнеркәсіп технологиясы, ауылшаруашылық. {{Uncategorized}} 4kw6irywkyqehgm0ff32h0lj2uy1g67 0 204837 3600493 2912784 2026-05-05T20:56:08Z 1nter pares 146705 3600493 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Биссендорф |шынайы атауы = Bissendorf |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bissendorf COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=14 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=10 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Оснабрюк |кестедегі аудан = Оснабрюк (аудан){{!}}Оснабрюк |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 13 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Гуйдо Хальфтер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 96,36 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 99 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 14444 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05402 |пошта индексі = 49143 |пошта индекстері = |автомобиль коды = OS |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 59 012 |ортаққордағы санаты = Bissendorf |сайты = http://www.bissendorf.de/ |сайт тілі = de }} '''Биссендорф''' ({{lang-de|Bissendorf}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Оснабрюк (аудан)|Оснабрюк]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 14444 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 96,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 59 012''. Муниципалитеттің басшысы — Гуйдо Хальфтер. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bissendorf.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Оснабрюк ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] enkbs3wob74qvrh19ie0jhncp34wv6j 0 204839 3600494 2912841 2026-05-05T20:56:34Z 1nter pares 146705 3600494 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Блендер (Ферден) |шынайы атауы = Blender (Landkreis Verden) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Blender.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=55 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=08 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ферден |кестедегі аудан = Ферден (аудан){{!}}Ферден |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Аксель Рот |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 38,31 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 12 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2894 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04233 |пошта индексі = 27337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = VER |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 61 002 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.thedinghausen.de/ |сайт тілі = de }} '''Блендер (Ферден)''' ({{lang-de|Blender (Landkreis Verden)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ферден (аудан)|Ферден]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2894 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 38,31 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 61 002''. Муниципалитеттің басшысы — Аксель Рот. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.thedinghausen.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Ферден ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 81elktu1j54ut1guqhplg2fch19htff 0 204840 3600495 2912847 2026-05-05T20:56:49Z 1nter pares 146705 3600495 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Блидерсдорф |шынайы атауы = Bliedersdorf |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bliedersdorf COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=28 |lat_sec=58 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=34 |lon_sec=16 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Штаде |кестедегі аудан = Штаде (аудан){{!}}Штаде |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 3 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Райнер Шульц |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,42 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 23 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1711 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04163 |пошта индексі = 21640 |пошта индекстері = |автомобиль коды = STD |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 59 007 |ортаққордағы санаты = Bliedersdorf |сайты = http://www.horneburg.de/ |сайт тілі = de }} '''Блидерсдорф''' ({{lang-de|Bliedersdorf}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Штаде (аудан)|Штаде]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1711 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 12,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 59 007''. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Шульц. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.horneburg.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Штаде ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 70cwpj82gb42hwp6nsamrw0fa5c4fc8 0 204841 3600496 2912852 2026-05-05T20:57:13Z 1nter pares 146705 3600496 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бломберг |шынайы атауы = Blomberg (Ostfriesland)) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=34 |lat_sec=33 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=33 |lon_sec=30 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Виттмунд |кестедегі аудан = Виттмунд (аудан){{!}}Виттмунд |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Ирмгард Вильмс |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 7 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1579 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 049 77 |пошта индексі = 26487 |пошта индекстері = |автомобиль коды = WTM |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 62 001 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Бломберг''' ({{lang-de|Blomberg (Ostfriesland))}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Виттмунд (аудан)|Виттмунд]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1579 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 12,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 62 001''. Муниципалитеттің басшысы — Ирмгард Вильмс. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Виттмунд ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] ixcq5ji1nusjurtqcdzmyr2duvw9zsr 3600497 3600496 2026-05-05T20:57:35Z 1nter pares 146705 /* */ 3600497 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бломберг |шынайы атауы = Blomberg (Ostfriesland) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=34 |lat_sec=33 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=33 |lon_sec=30 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Виттмунд |кестедегі аудан = Виттмунд (аудан){{!}}Виттмунд |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Ирмгард Вильмс |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 7 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1579 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 049 77 |пошта индексі = 26487 |пошта индекстері = |автомобиль коды = WTM |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 62 001 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Бломберг''' ({{lang-de|Blomberg (Ostfriesland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Виттмунд (аудан)|Виттмунд]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1579 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 12,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 62 001''. Муниципалитеттің басшысы — Ирмгард Вильмс. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Виттмунд ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] h0r030mflfzdlyc6bnvy5wvneowzhjg 0 204843 3600505 2912959 2026-05-05T21:00:38Z 1nter pares 146705 3600505 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бокхорн (Фризия) |шынайы атауы = Bockhorn (Friesland) |сурет = [[Сурет:Sitzverteilung Gemeinderat Bockhorn 2006.svg|330px]] |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Bockhorn.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=24 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=01 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Фризия |кестедегі аудан = Фризия (аудан){{!}}Фризия |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 13 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Эвальд Шпикерман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 77,15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 6 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8603 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04453 |пошта индексі = 26345 |пошта индекстері = |автомобиль коды = FRI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 55 025 |ортаққордағы санаты = Bockhorn (Frisia) |сайты = http://www.bockhorn.de/ |сайт тілі = de }} '''Бокхорн (Фризия)''' ({{lang-de|Bockhorn (Friesland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Фризия (аудан)|Фризия]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8603 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 77,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 55 025''. Муниципалитеттің басшысы — Эвальд Шпикерман. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bockhorn.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Фризия ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 5a7bhb1scuecjrhtcuh9dmi4qbxyezw 3600506 3600505 2026-05-05T21:00:47Z 1nter pares 146705 /* */ 3600506 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бокхорн (Фризия) |шынайы атауы = Bockhorn (Friesland) |сурет = Sitzverteilung Gemeinderat Bockhorn 2006.svg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Bockhorn.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=24 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=01 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Фризия |кестедегі аудан = Фризия (аудан){{!}}Фризия |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 13 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Эвальд Шпикерман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 77,15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 6 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8603 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04453 |пошта индексі = 26345 |пошта индекстері = |автомобиль коды = FRI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 55 025 |ортаққордағы санаты = Bockhorn (Frisia) |сайты = http://www.bockhorn.de/ |сайт тілі = de }} '''Бокхорн (Фризия)''' ({{lang-de|Bockhorn (Friesland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Фризия (аудан)|Фризия]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8603 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 77,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 55 025''. Муниципалитеттің басшысы — Эвальд Шпикерман. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bockhorn.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Фризия ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] nod3x6xqyg7otdmwta6h5i4kjwt6vlx 0 204844 3600507 2912960 2026-05-05T21:01:11Z 1nter pares 146705 3600507 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бокхорст |шынайы атауы = Bockhorst |сурет = Bockhorst Emsland.png |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bockhorst COA.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=01 |lat_sec=59 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=34 |lon_sec=59 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Эмсланд |кестедегі аудан = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Герхард Рубин |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18,19 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 7 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 969 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04967 |пошта индексі = 26897 |пошта индекстері = |автомобиль коды = EL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 54 004 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://gemeinde-nordhuemmling.de |сайт тілі = de }} '''Бокхорст''' ({{lang-de|Bockhorst}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 969 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 18,19 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 004''. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Рубин. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://gemeinde-nordhuemmling.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] o3skm8aewzxvt18mu3g5dheyswp9nj1 0 204845 3600501 2912882 2026-05-05T20:59:20Z 1nter pares 146705 3600501 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Боденфельде |шынайы атауы = Bodenfelde |сурет = Weser,_Bodenfelde,_Wahmbeck..jpg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bodenfelde COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=37 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=34 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Нортхайм |кестедегі аудан = Нортхайм (аудан){{!}}Нортхайм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 5 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Хартмут Кох |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 118 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3361 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05572 |пошта индексі = 37194 |пошта индекстері = |автомобиль коды = NOM |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 1 55 002 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.bodenfelde.de |сайт тілі = de }} '''Боденфельде''' ({{lang-de|Bodenfelde}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Нортхайм (аудан)|Нортхайм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3361 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 55 002''. Муниципалитеттің басшысы — Хартмут Кох. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bodenfelde.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Нортхайм ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 6f5aucd32p7dgdhbx9qzpsgtzev1doq 0 204846 3600499 2912881 2026-05-05T20:58:26Z 1nter pares 146705 3600499 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бодензе (кауым) |шынайы атауы = Bodensee |сурет = [[Сурет:Bodensee (Landkreis Göttingen)|330px]] |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bodensee COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=36 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=08 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Гёттинген |кестедегі аудан = Гёттинген (аудан){{!}}Гёттинген |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Фридрих Хеннигес |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 7,47 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 168 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 780 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05507 |пошта индексі = 37434 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GÖ |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 1 52 003 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://samtgemeinde-gieboldehausen.de |сайт тілі = de }} '''Бодензе (кауым)''' ({{lang-de|Bodensee}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Гёттинген (аудан)|Гёттинген]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 780 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 52 003''. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Хеннигес. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://samtgemeinde-gieboldehausen.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Гёттинген ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 1ch1v82bwtyumfnpv1h5rkx783t2k2c 3600500 3600499 2026-05-05T20:58:50Z 1nter pares 146705 /* */ 3600500 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бодензе (кауым) |шынайы атауы = Bodensee |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bodensee COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=36 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=08 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Гёттинген |кестедегі аудан = Гёттинген (аудан){{!}}Гёттинген |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Фридрих Хеннигес |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 7,47 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 168 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 780 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05507 |пошта индексі = 37434 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GÖ |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 1 52 003 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://samtgemeinde-gieboldehausen.de |сайт тілі = de }} '''Бодензе (кауым)''' ({{lang-de|Bodensee}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Гёттинген (аудан)|Гёттинген]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 780 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 52 003''. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Хеннигес. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://samtgemeinde-gieboldehausen.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Гёттинген ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] tvdhkaeew9gv5ub42hlllld5hx5jnf9 0 204847 3600498 3165236 2026-05-05T20:58:08Z 1nter pares 146705 /* */ 3600498 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Боденвердер |шынайы атауы = Bodenwerder |сурет = Bodenwerder.jpg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bodenwerder COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=58 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=31 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Хольцминден |кестедегі аудан = Хольцминден (аудан){{!}}Хольцминден |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Карл-Герхард Зиферс |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 28,92 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 76 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 5582 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05533 |пошта индексі = 37619 |пошта индекстері = |автомобиль коды = HOL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 2 55 003 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.bodenwerder.de/ |сайт тілі = de }} '''Боденвердер''' ({{lang-de|Bodenwerder}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Хольцминден (аудан)|Хольцминден]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5582 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 28,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 55 003''. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Герхард Зиферс. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bodenwerder.de/ Ресми сайты] {{Германия:Хольцминден ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] l47bcrpv0asf0q08k0j9u3iakwvk7js 0 204848 3600513 2913085 2026-05-05T21:02:54Z 1nter pares 146705 3600513 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бофцен |шынайы атауы = Boffzen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=45 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=23 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Хольцминден |кестедегі аудан = Хольцминден (аудан){{!}}Хольцминден |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Хорст Менцель |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8,04 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 121 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2777 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05271 |пошта индексі = 37691 |пошта индекстері = |автомобиль коды = HOL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 2 55 004 |ортаққордағы санаты = Boffzen |сайты = http://www.boffzen.de/ |сайт тілі = de }} '''Бофцен''' ({{lang-de|Boffzen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Хольцминден (аудан)|Хольцминден]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2777 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 55 004''. Муниципалитеттің басшысы — Хорст Менцель. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.boffzen.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Хольцминден ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 3wxl3d15il81a65sf9mkxwegbjse86y 0 204849 3600509 2913011 2026-05-05T21:01:46Z 1nter pares 146705 3600509 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бомте |шынайы атауы = Bohmte |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bohmte COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=22 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=19 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Оснабрюк |кестедегі аудан = Оснабрюк (аудан){{!}}Оснабрюк |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 3 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Клаус Гёдеёхан |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 110,75 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 49 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 12935 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05471 (Bohmte) 05475 (Hunteburg) |пошта индексі = 49163 |пошта индекстері = |автомобиль коды = OS |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 59 013 |ортаққордағы санаты = Bohmte |сайты = http://bohmte.de/ |сайт тілі = de }} '''Бомте''' ({{lang-de|Bohmte}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Оснабрюк (аудан)|Оснабрюк]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12935 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 110,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 59 013''. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Гёдеёхан. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://bohmte.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Оснабрюк ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 11qivbsohwqy5mjtocmdmgtolfww53k 0 204850 3600502 2912941 2026-05-05T20:59:46Z 1nter pares 146705 3600502 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бойтце |шынайы атауы = Boitze |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=08 |lat_sec=59 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=45 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Люнебург |кестедегі аудан = Люнебург (аудан){{!}}Люнебург |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Удо Штаке |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 25,41 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 61 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 394 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05851 |пошта индексі = 21368 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LG |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 55 010 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Бойтце''' ({{lang-de|Boitze}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Люнебург (аудан)|Люнебург]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 394 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 25,41 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 55 010''. Муниципалитеттің басшысы — Удо Штаке. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Люнебург ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] lewi880pogz0mr9z1m8gi5t2tu46dp7 0 204851 3600503 2912945 2026-05-05T21:00:02Z 1nter pares 146705 3600503 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бокель (Куксхафен) |шынайы атауы = Bokel (Landkreis Cuxhaven) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Bokel.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=23 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=46 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Куксхафен |кестедегі аудан = Куксхафен (аудан){{!}}Куксхафен |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 5 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Фолькер Людке |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20,96 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 10 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2616 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04748 |пошта индексі = 27616 |пошта индекстері = |автомобиль коды = CUX |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 52 006 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.beverstedt.de/ |сайт тілі = de }} '''Бокель (Куксхафен)''' ({{lang-de|Bokel (Landkreis Cuxhaven)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Куксхафен (аудан)|Куксхафен]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2616 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 20,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 52 006''. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Людке. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.beverstedt.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Куксхафен ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 77ibr0a8dckm96rm3ennf5b63qe8xg1 0 204852 3600504 3102598 2026-05-05T21:00:18Z 1nter pares 146705 3600504 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бокенсдорф |шынайы атауы = Bokensdorf |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DE-NI 03-1-51-004 Bokensdorf COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=29 |lat_sec=52 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=42 |lon_sec=52 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Гифхорн |кестедегі аудан = Гифхорн (аудан){{!}}Гифхорн |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Норберт Хоффман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 14,49 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 72 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 940 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05366 |пошта индексі = 38556 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GF |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 1 51 004 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Бокенсдорф''' ({{lang-de|Bokensdorf}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Гифхорн (аудан)|Гифхорн]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 940 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 51 004''. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Хоффман. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Германия:Гифхорн ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] ekmgsmrbey85ltm3c2c2v8dut0go7lo 0 204853 3600508 2912999 2026-05-05T21:01:29Z 1nter pares 146705 3600508 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Бомлиц |шынайы атауы = Bomlitz |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Bomlitz.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=53 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=39 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Зольтау-Фаллингбостель |кестедегі аудан = Зольтау-Фаллингбостель (аудан){{!}}Зольтау-Фаллингбостель |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 8 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Михель Лебид |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 64 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 59 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6924 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05161 |пошта индексі = 29699 |пошта индекстері = |автомобиль коды = SFA |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 58 004 |ортаққордағы санаты = Bomlitz |сайты = http://www.bomlitz.de/ |сайт тілі = de }} '''Бомлиц''' ({{lang-de|Bomlitz}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Зольтау-Фаллингбостель (аудан)|Зольтау-Фаллингбостель]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6924 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 58 004''. Муниципалитеттің басшысы — Михель Лебид. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bomlitz.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Зольтау-Фаллингбостель ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] ech5ezbxadks68z30v7qfbc4a7axip0 0 204854 3600510 2913045 2026-05-05T21:02:01Z 1nter pares 146705 3600510 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Боркум |шынайы атауы = Borkum |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Borkum COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=35 |lat_sec=17 |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=40 |lon_sec=11 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Лер |кестедегі аудан = Лер (аудан){{!}}Лер |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Кристин Малиц |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 30,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 6 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 5133 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04922 |пошта индексі = 26757 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LER |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 57 002 |ортаққордағы санаты = Borkum |сайты = http://www.stadt-borkum.de |сайт тілі = de }} '''Боркум''' ({{lang-de|Borkum}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Лер (аудан)|Лер]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5133 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 30,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 57 002''. Муниципалитеттің басшысы — Кристин Малиц. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.stadt-borkum.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Лер ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] sr5tpwnj4fbddmgdtj5n4hk5jm2qc9p 0 204855 3600511 2913055 2026-05-05T21:02:18Z 1nter pares 146705 3600511 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Борстель (Дипхольц) |шынайы атауы = Borstel (Landkreis Diepholz) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Borstel.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=40 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=58 |lon_sec=59 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Дипхольц |кестедегі аудан = Дипхольц (аудан){{!}}Дипхольц |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = 4 ішкі аудан |басшының түрi = |басшысы = Дитер Энгельбарт |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 27,15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 53 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1351 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04276 |пошта индексі = 27246 |пошта индекстері = |автомобиль коды = DH |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 2 51 008 |ортаққордағы санаты = Borstel |сайты = http://www.borstel-online.de |сайт тілі = de }} '''Борстель (Дипхольц)''' ({{lang-de|Borstel (Landkreis Diepholz)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Дипхольц (аудан)|Дипхольц]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1351 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 27,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 51 008''. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Энгельбарт. Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.borstel-online.de Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Дипхольц ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] lr6wwe2wnpquf2j81uflujkxn7yfok4 0 204856 3600512 2913077 2026-05-05T21:02:36Z 1nter pares 146705 3600512 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Ботель |шынайы атауы = Bothel |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Samtgemeinde Bothel.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=04 |lat_sec=27 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=30 |lon_sec=16 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ротенбург-на-Вюмме |кестедегі аудан = Ротенбург-на-Вюмме (аудан){{!}}Ротенбург-на-Вюмме |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Карл Ханс Келлер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 16,75 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 31 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2453 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04266 |пошта индексі = 27386 |пошта индекстері = |автомобиль коды = ROW |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 57 006 |ортаққордағы санаты = Bothel |сайты = http://www.bothel.de/ |сайт тілі = de }} '''Ботель''' ({{lang-de|Bothel}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ротенбург-на-Вюмме (аудан)|Ротенбург-на-Вюмме]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2453 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 16,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 57 006''. Муниципалитеттің басшысы — Карл Ханс Келлер. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bothel.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Ротенбург-на-Вюмме ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] o5zw6uu0r2trxsztw99cclqd2ytyftf 0 204859 3600514 2913102 2026-05-05T21:03:20Z 1nter pares 146705 3600514 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Браке |шынайы атауы = Brake (Unterweser) |сурет = Zeigertelegraph-Brake.jpg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Brake COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=20 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=29 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Везермарш |кестедегі аудан = Везермарш (аудан){{!}}Везермарш |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Роланд Шифке |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 38,18 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 3 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 15632 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 04401 |пошта индексі = 26919 |пошта индекстері = |автомобиль коды = BRA |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 4 61 002 |ортаққордағы санаты = Brake |сайты = http://www.brake.de/ |сайт тілі = de }} '''Браке''' ({{lang-de|Brake (Unterweser)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]]. [[Везермарш (аудан)|Везермарш]] ауданының құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15632 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 38,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 61 002''. Қаланың басшысы — Роланд Шифке. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.brake.de/ Ресми сайты] {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Везермарш ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] 4lmh6kpprqotmck4jpe90brxi9nypwv 0 209159 3600311 2556901 2026-05-05T13:59:55Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600311 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Турнау |шынайы атауы = Thurnau |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Thurnau COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=01 |lat_sec=32 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=23 |lon_sec=39 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Кульмбах |кестедегі аудан = Кульмбах (аудан){{!}}Кульмбах |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Дитмар Хофман |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 64,20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 363 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 4382 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 09228 |пошта индексі = 95349 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KU |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 4 77 157 |ортаққордағы санаты = Thurnau |сайты = http://www.thurnau.de/ |сайт тілі = de }} '''Турнау''' ({{lang-de|Thurnau}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Жоғарғы Франкония (округ)|Жоғарғы Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Кульмбах (аудан)|Кульмбах]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4382 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 64,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 4 77 157''. Муниципалитеттің басшысы — Дитмар Хофман. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.thurnau.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402010837/http://www.thurnau.de/ |date=2015-04-02 }} {{Бавария аудандары}} {{Германия:Кульмбах ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] 1ln9x0l04bvc3dbf3can0n6ytlukota 0 210011 3600526 3430308 2026-05-06T00:53:36Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600526 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = ауыл |қазақша атауы = Феллен |шынайы атауы = Fellen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Fellen COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=9 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=35 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Майн-Шпессарт |кестедегі аудан = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Вольфганг Шиф |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 34,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 236 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 865 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 09356 |пошта индексі = 97778 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MSP |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 6 77 128 |ортаққордағы санаты = Fellen |сайты = http://www.fellen.de |сайт тілі = de }} '''Феллен''' ({{lang-de|Fellen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[ауыл]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді. Ауылдың тұрақты тұрғындарының саны 865 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 34,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 128''. Ауылдың басшысы — Вольфганг Шиф. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.fellen.de Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020608123247/http://www.fellen.de/ |date=2002-06-08 }} {{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] l67rkek1uj3izlkz9ozk9e5sjovv0gg 0 210024 3600543 3354790 2026-05-06T03:51:07Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600543 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Фладунген |шынайы атауы = Fladungen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Fladungen COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=31 |lat_sec=16 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=8 |lon_sec=43 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Рён-Грабфельд |кестедегі аудан = Рён-Грабфельд (аудан){{!}}Рён-Грабфельд |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Роберт Мюллер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 46,37 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 414 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2169 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 09778 |пошта индексі = 97650 |пошта индекстері = |автомобиль коды = NES |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 6 73 123 |ортаққордағы санаты = Fladungen |сайты = http://www.fladungen.de/ |сайт тілі = de }} '''Фладунген''' ({{lang-de|Fladungen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Рён-Грабфельд (аудан)|Рён-Грабфельд]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2169 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 46,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 73 123''. Муниципалитеттің басшысы — Роберт Мюллер. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.fladungen.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918164648/http://www.fladungen.de./ |date=2012-09-18 }} {{Германия:Рён-Грабфельд ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] jdpmugkfy4yu8kgeuxra0tg1f5fft1o 0 210032 3600650 3430506 2026-05-06T08:42:06Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600650 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Фраммерсбах |шынайы атауы = Frammersbach |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Frammersbach COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=4 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=28 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Майн-Шпессарт |кестедегі аудан = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Франц Петер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 19,20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 246 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 4523 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 093 55 |пошта индексі = 97833 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MSP |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 6 77 129 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.frammersbach.de/ |сайт тілі = de }} '''Фраммерсбах''' ({{lang-de|Frammersbach}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4523 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 19,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 129''. Муниципалитеттің басшысы — Франц Петер. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.frammersbach.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325104643/http://www.frammersbach.de/ |date=2015-03-25 }} {{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] n4r8zx4r7uhxpcntdrp3jxeky7w1ytf 0 212908 3600448 2912645 2026-05-05T17:55:39Z -wuppertaler 152929 photo added 3600448 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Беттенфельд |шынайы атауы = Bettenfeld |сурет = St. Johannes der Täufer (Bettenfeld) 01.jpg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Bettenfeld COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=05 |lat_sec=07 |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=45 |lon_sec=35 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Рейнланд-Пфальц |кестедегі аймақ = Рейнланд-Пфальц |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Бернкастель-Витлих |кестедегі аудан = Бернкастель-Витлих (аудан){{!}}Бернкастель-Витлих |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Райнхольд Мойерс |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17,27 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 465 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 657 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 06572 |пошта индексі = 54533 |пошта индекстері = |автомобиль коды = WIL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 07 2 31 009 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.bettenfeld.de/ |сайт тілі = de }} '''Беттенфельд''' ({{lang-de|Bettenfeld}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Бернкастель-Витлих (аудан)|Бернкастель-Витлих]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 657 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)</ref> Алып жатқан жер аумағы 17,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''07 2 31 009''. Муниципалитеттің басшысы — Райнхольд Мойерс. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bettenfeld.de/ Ресми сайты] {{Commonscat}} {{Рейнланд-Пфальц аудандары}} {{Германия:Бернкастель-Витлих ауданы:Қалалар}} {{RhinelandPalatinate-geo-stub}} [[Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері]] qhkpxvml6zisozkx51vdwdlbq030lhm 0 232185 3600528 1835844 2026-05-06T01:21:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600528 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Фенестрелле |шынайы атауы = Fenestrelle |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=02 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=03 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Турин (провинция){{!}}Турин |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Michele Chiappero |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 49 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 1215 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 615 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 13 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 121 |пошта индексі = 10060 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 01103 |ортаққордағы санаты = Fenestrelle |сайты = http://www.comune.fenestrelle.to.it |сайт тілі = it }} '''Фенестрелле''' ({{lang-it|Fenestrelle}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Турин (провинция)|Турин]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 615 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 13 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49 км² шамасында. Пошта индексі — 10060. Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Людовик IX.&nbsp; == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.fenestrelle.to.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511210557/http://www.comune.fenestrelle.to.it/ |date=2008-05-11 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Турин провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] efumiji4c4ev840vnujfjz791kvjiaw 0 233932 3600581 1836974 2026-05-06T05:47:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600581 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Фолло |шынайы атауы = Follo |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=09 |lat_sec=46 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=51 |lon_sec=43 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Лигурия |кестедегі аймақ = Лигурия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Ла Специя (провинция){{!}}Ла Специя |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Giovanni Battolla |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 23 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 70 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6176 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 267 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 187 |пошта индексі = 19020 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 11013 |ортаққордағы санаты = Follo |сайты = http://www.comunefollo.it |сайт тілі = it }} '''Фолло''' ({{lang-it|Follo}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Лигурия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Ла Специя (провинция)|Ла Специя]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6176 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 267 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 19020. Елді мекеннің қамқоршысы — San Martino di Tours.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 187 599 911 * Электронды поштасы: urp@comunefollo.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comunefollo.it Ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Ла Специя провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Лигурия елді мекендері]] 510ocka2k52kvgdh50fism6zt0mwknu 0 235828 3600591 1838991 2026-05-06T06:15:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600591 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Фонтанетто-По |шынайы атауы = Fontanetto Po |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=12 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=11 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Верчелли (провинция){{!}}Верчелли |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Oscar Nepote Bernardon |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 23 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 143 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1233 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 54 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 161 |пошта индексі = 13040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 2058 |ортаққордағы санаты = Fontanetto Po |сайты = http://www.comune.fontanettopo.vc.it |сайт тілі = it }} '''Фонтанетто-По''' ({{lang-it|Fontanetto Po}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Верчелли (провинция)|Верчелли]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1233 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 54 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 13040. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Bononio.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 161 840 114 * Электронды поштасы: info@comune.fontanettopo.vc.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.fontanettopo.vc.it Ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Верчелли провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] 4hj7x4wkl386uy2roihw0oh9liu7ttk 0 254495 3600396 3452274 2026-05-05T16:22:43Z Casserium 68287 3600396 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрлан Асқарұлы Ноғаев | Шынайы есімі = | Суреті = Nurlan Nogayev at Atyrau Petrochemical Day 2016.jpg | Сурет ені = | Атауы = Atyrau Petrochemical Day 2016 форумындағы Нұрлан Ноғаев | Титулы = Қазақстанның [[Түрікменстан]]дағы [[Қазақстан елшілерінің тізімі|Төтенше және Өкілетті елшісі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Turkmenistan.svg | Реті = | Басқара бастады = 20 маусым 2024 бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Асқар Ерлікұлы Тәжібаев|Асқар Тәжібаев]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Маңғыстау облысы]]ның 12-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Маңғыстау облысы|әкімі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Маңғыстау логотибі.jpg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 7 қыркүйек 2021 | Басқаруын аяқтады_2 = 16 мамыр 2024 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов|Серікбай Тұрымов]] | Ізбасары_2 = [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай|Нұрдәулет Қилыбай]] | Титулы_3 = 3-[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = 18 желтоқсан 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 7 қыркүйек 2021 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] | Ізбасары_3 = [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] | Титулы_4 = [[Атырау облысы]]ның 8-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Атырау облысы|әкімі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Coat of arms of Atyrau.svg | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = 26 наурыз 2016 | Басқаруын аяқтады_4 = 18 желтоқсан 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] <br/>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_4 = [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]] | Ізбасары_4 = [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов|Махамбет Досмұхамбетов]] | Титулы_5 = [[Батыс Қазақстан облысы]]ның 6-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Батыс Қазақстан облысы|әкімі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Coat of Arms Batys Oblysy.png | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = 20 қаңтар 2012 | Басқаруын аяқтады_5 = 26 наурыз 2016 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]] | Ізбасары_5 = [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] | Туған күні = 30.07.1967 | Туған жері = [[Қандыағаш|Октябрьск]], {{туғанжері|Мұғалжар ауданы|Октябрь ауданы}}, [[Ақтөбе облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = И.М.Губкин атындағы Мәскеу мемлекеттік мұнай және газ академиясы (1993) <br/>Қазақ мемлекеттік басқару академиясы (1999) <br/>РФ Сыртқы істер министрлігінің Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институты (2006) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = тау-кен инженері, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нұрлан Асқарұлы Ноғаев''' ([[30 шілде]] [[1967 жыл]], [[Қандыағаш|Октябрьск]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, 2024 жылғы маусымнан Қазақстанның [[Түрікменстан]]дағы [[Қазақстан елшілерінің тізімі|Төтенше және Өкілетті елшісі]].<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/gov/72153-mang-ystau-oblysynyn-eks-kimi-nurlan-nogaev-turikmenstanga-attanady |title= Маңғыстау облысының экс-әкімі Нұрлан Ноғаев Түрікменстанға аттанады |lang= kk |work= azattyq-ruhy.kz |date= 2024-06-20 |accessdate= 2024-06-20}}</ref> Бұрын Ноғаев [[Маңғыстау облысы]]ның әкімі (2021–2024), [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] (2019–2021), [[Атырау облысы]]ның әкімі (2016–2019) және [[Батыс Қазақстан облысы]]ның әкімі (2012–2016) лауазымдарында болған. == Жастық шағы және білімі == [[Жетіру]] тайпасының [[Табын]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ia-centr.ru/publications/13992/|title=Решение о смене Б.Рыскалиева Б.Измухамбетовым вызывает вопросы. Или не открывается ли путь к необратимым изменениям в Западном Казахстане? 1 часть|website=ia-centr.ru|access-date=2021-05-25}}</ref> * Білімі жоғары, И.Губкин атындағы Мәскеу мемлекеттік мұнай және газ академиясы. * Қазақ мемлекеттік басқару академиясы, * Ресей Сыртқы істер министрлігі жанындағы "Халықаралық қатынастар университеті" Мәскеу мемлекеттік институты, тау-кен инженері, экономист, халықаралық қатынастар маманы, әкімшілік іскерлік жөніндегі шебер мамандықтары бойынша бітіріп шыққан. * Орыс, түрік, ағылшын тілдерін еркін меңгерген. == Биографиясы == * Еңбек жолын [[Ақтөбе облысы]], [[Қандыағаш]] станциясында электр шебері болып бастаған. * 1993–1995 жылдары - [[Мәскеу|Мәскеу қаласындағы]] "Гили- Паскер" ЖШС-ында мұнай өнімдері жөніндегі аға сарапшы, бөлім бастығы, бас директор. * 1995–1996 жылдары - [[Алматы қаласы]]ндағы "Отрар Лтд" шағын кәсіпорны бас директорының орынбасары. * 1996–2006 жылдары - "Қазақтүрікмұнай" ЖШС-ында маркетинг жөніндегі инженер, мұнай және мұнай өнімдерін сату, маркетинг бөлімінің бастығы, бас директор. * [[2006 жыл]]дың ақпан айынан бастап "[[ҚазМұнайГаз|ҚазМұнайГаз Ұлттық компаниясы]]" АҚ-ның атқарушы директоры. * [[2006 жыл]]дың тамыз айынан ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігі мұнай өнеркәсібі департаментінің директоры болып істеген. * [[2007 жыл]]дың қыркүйегінен [[2010 жыл]]дың сәуір айына дейін - Батыс Қазақстан облысыәкімінің орынбасары. * [[2010 жыл]]дың сәуір айынан 2012 жылдың қаңтарына дейін - Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары. * [[2012 жыл]]дың [[20 қаңтар]]ында Мемлекет Басшысының Жарлығымен [[Батыс Қазақстан облысы]]ның әкімі болып тағайындалды. * 2016 жылғы 26 наурыздан – 2019 жылдың 16 желтоқсанына дейін [[Атырау облысы]]ның әкімі.<ref> [http://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/atyirau-oblyisyina-jana-akm-tagayyindaldyi-268756/ Атырау облысына жаңа әкім тағайындалды]</ref> * 2019 жылғы 16 желтоқсаннан - 2021 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақстан Республикасының Энергетика министрі болып тағайындалды.<ref>[https://kursiv.kz/kz/news/otstavki-i-naznacheniya/2019-12/nurlan-nogaev-energetika-ministri-bolyp-tagayyndaldy Нұрлан Ноғаев энергетика министрі болып тағайындалды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511133908/https://kursiv.kz/kz/news/otstavki-i-naznacheniya/2019-12/nurlan-nogaev-energetika-ministri-bolyp-tagayyndaldy |date=2021-05-11 }}</ref> * 2021 жылғы [[7 қыркүйек]]тен [[Маңғыстау облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/rk2012/nurlan-nogaev-mangyistau-oblyisyinyin-akm-bolyip-326816/ Нұрлан Ноғаев Маңғыстау облысының әкімі болып тағайындалды]</ref> 2024 жылы 16 мамырда облыс әкімі қызметінен босатылды. * 2024 жылғы 20 маусымда Қазақстанның Түрікменстандағы елшісі болып тағайындалды. == Марапаттары == * 2010 жылы [[Құрмет ордені]]; * "Төтенше жағдайлардың алдын алуда және жоюда үздік шыққаны үшін" медалі; * "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" мерекелік медалі; == Дереккөздер== <references/> {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Батыс Қазақстан облысының әкімдері]] [[Санат:1967 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Атырау облысының әкімдері]] [[Санат:30 шілдеде туғандар]] [[Санат:Қандыағашта туғандар]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан энергетика министрлері]] [[Санат:Маңғыстау облысының әкімдері]] isowdbquwk74fcx65wf6z3f1kn6nhkw 0 288754 3600606 3440109 2026-05-06T07:24:43Z Rasulbek Adil 176232 3600606 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов |Шынайы есімі = |Суреті = AkhmetovAshimjanSuleimenovich.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 23.02.1950 |Туған жері = [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]] |Қайтыс болған күні = 15.09.2012 |Қайтыс болған жері = [[Алматы]], Қазақстан |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = {{flagicon|USSR}} [[КСРО]] → {{KAZ}} |Жұмыс орны = [[М. Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]] ректоры |Ғылыми дәрежесі = техника ғы­лым­дарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институты |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Парасат ордені}} {{!}} {{Құрмет ордені}} {{!}} {{Астана медалі}} {{!}}- {{!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!}} {{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} {{!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{!}}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов''' ([[23 ақпан]] [[1950]], [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]] — [[15 қыркүйек]] [[2012]], [[Тараз]], Қазақстан<ref>[http://www.egemen.kz/2012/09/18/346425/ Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов — Егемен Қазақстан газеті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920074452/http://www.egemen.kz/2012/09/18/346425/ |date=2012-09-20 }}</ref>) — техника ғылымдарының докторы, профессор, Халық­ара­лық инженерлік академиясының академигі, [[М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]] ректоры қызметін атқарған. == Өмірбаяны == Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов 1950 жылдың 23 ақпанында Жамбыл облысының Шу ауданында дүниеге келген. Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институтын үздік бітірген. Техника ғылымдарының докторы, заң ғылымдарының кандидаты, профессор. [[Сіргелі]] тайпасының [[Батыр руы|Батыр]]-[[Жайдақ]] руынан шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Рахаев Нұрғали Баймаханұлы, Қамбарова Зухра Медеуқызы|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Сіргелі Батыр-Жайдақ шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= Редактор: Раушан Өскенқызы|басылым= |орны= Алматы|баспасы= Нұрлы Әлем|жыл= 2022|томы= |беттері= |барлық беті= 888|сериясы= |isbn= 978-601-205-708-9|тиражы= 5000}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1973 жылы бастаған. 1973-1978 жылдары — Жамбыл гидроме­лио­ративтік-құрылыс институтының аспиранты, Ленинград технологиялық институтының аспиранты болып жұмыс істеген. 1978–1989 жылдары — доцент, кафедра меңгерушісі, факультет деканы, Жамбыл гидро­ме­лио­ративтік-құрылыс институты партия ұйымының хатшысы қызметтерін атқарды. 1992–1994 жылдары — «Қазфосфор» қауымдастығы төрағасының орынбасары, «Қаратау» холдингтік компаниясының бірінші вице-президенті, қазақ-лихтенштейндік «INKO» бірлескен мекемесінің бас директоры болған. 1994–1995 жылдары — 13-ші сайланған ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 1995–1996 жылдары — Өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары, Көлік, өнеркәсіп, энергетика және байланыс комитетінің төрағасы болып жұмыс істеген. 1996–1999 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану комитетінің төрағасы болды. 1999-2008 жылдары ҚР Білім және ғылым вице-министрі, Ш. Есенов атындағы Ақтау, С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеттерінің, Қазақ­стан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының ректоры қызметтерін атқарған. [[2008 жыл]]дан бастап [[М. Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті|М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]]нің ректоры болды. == Марапаттары == «Парасат», «Құрмет» ордендерімен, «Астана», «Қа­зақ­стан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл», «Қазақстан Рес­публикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл», «А.Байтұрсынов», «Международное движение «Доброта спасет мир» медальдарымен, «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Білім беру саласының үздігі» және «Алтын барыс». == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] 2d30lknep8a2p4y4pvehnlhkplfrdus 0 305233 3600631 3481643 2026-05-06T08:34:15Z NomadAlshyn 172161 3600631 wikitext text/x-wiki '''Алаша''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды. Байұлының бір руы - [[Алшын|Алшыннан]] Алашаға дейін алты ата саналады: Алтыбас, Тоқбас, Сары, Құблай, Барамық, Қоңырбөрік. Алшынмен қатар Байұлынан тарайтын өзге аталар: Қызылқұрт, Масқар, Байбақты, Тана, Алтын, Жаппас. 19 ғасырда жасаған атақты Байтоқ жырау (Алаша Байтоқ) Алаша руынан болған. Алаша көп ел, екі салаға таралып отырған. Бір тобы Жайықтың орта шенінің шығыс жағынан беттеп, Қалдығайты, Жақсыбай өзендерінің бойын, Тұздыкөл, Қоскөл, Итмұрын көлдерінің төңірегін мекендейді, содан Ойыл, Қиыл өзендеріне дейін барады. Жайық бойында Байұлы Байбақты руымен аралас отырады. Енді бір тобы Жайықтың оң жағын ала, Қамыссамар көлінің төңірегін, Кіші өзеннің бас жағынан Нарын құмға дейін қоныстайды. Алашаның ұраны - Байбарақ. Таңбасы - айбалта. ==Белгілі адамдар== {{Div col|3}} # [[Құрманғалиев Ғарифолла]] - Қазақстан халық артисі # [[Сәкен Нәжімеддинұлы Ғұмаров|Ғұмаров Сәкен]] - суретші # [[Аман Бақтығалиев]] - суретші. КССРО, ҚазССР, Қазақстан Республикасы суретшілер одағының мүшесі, ҚазССР және Қазақстан Республикасы суретшілер одағының бас хатшысы. # [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов|Нәжімеденов Жұмекен]] - ақын, Қазақстан әнұранының авторы # [[Сибағат Мәкәрімұлы]] - [[Бөкей ордасы]]ндағы діни ағартушы. # [[Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев]] # [[Қали Жантілеуов]] # [[Данияр Маратұлы Елеусінов]] # [[Бостан Шәмішұлы Сүлейменов]] # [[Еркін Шәмішұлы Сүлейменов]] # [[Садық Шәкелұлы Жақсығұлов]] # [[Сабыр Сарығожин]] # [[Сарығожин Мұхамеджан]] # [[Айдос Әміроллаұлы Сарым]] {{Div col end}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] phulksk6egtby5nrvkhzo80qdqbe553 3600635 3600631 2026-05-06T08:35:56Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/NomadAlshyn|NomadAlshyn]] ([[User talk:NomadAlshyn|т]]) өңдемелерінен [[User:Kaiyr|Kaiyr]] соңғы нұсқасына қайтарды 3481643 wikitext text/x-wiki '''Алаша''' — [[қазақ|қазақ]] халқын құраған [[ру|рулардың]] бірі. [[Кіші жүз|Кіші жүз]] [[Байұлы|Байұлы]] тайпасына кіреді. Байұлының бір руы - [[Алшын|Алшыннан]] Алашаға дейін алты ата саналады: Алтыбас, Тоқбас, Сары, Құблай, Барамық, Қоңырбөрік. Алшынмен қатар Байұлынан тарайтын өзге аталар: Қызылқұрт, Масқар, Байбақты, Тана, Алтын, Жаппас. 19 ғасырда жасаған атақты Байтоқ жырау (Алаша Байтоқ) Алаша руынан болған. Алаша көп ел, екі салаға таралып отырған. Бір тобы Жайықтың орта шенінің шығыс жағынан беттеп, Қалдығайты, Жақсыбай өзендерінің бойын, Тұздыкөл, Қоскөл, Итмұрын көлдерінің төңірегін мекендейді, содан Ойыл, Қиыл өзендеріне дейін барады. Жайық бойында Байұлы Байбақты руымен аралас отырады. Енді бір тобы Жайықтың оң жағын ала, Қамыссамар көлінің төңірегін, Кіші өзеннің бас жағынан Нарын құмға дейін қоныстайды. Алашаның ұраны - Байбарақ. Таңбасы - айбалта. ==Белгілі адамдар== {{Div col|3}} # [[Құрманғалиев Ғарифолла]] - Қазақстан халық артисі # [[Сәкен Нәжімеддинұлы Ғұмаров|Ғұмаров Сәкен]] - суретші # [[Аман Бақтығалиев]] - суретші. КССРО, ҚазССР, Қазақстан Республикасы суретшілер одағының мүшесі, ҚазССР және Қазақстан Республикасы суретшілер одағының бас хатшысы. # [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов|Нәжімеденов Жұмекен]] - ақын, Қазақстан әнұранының авторы # [[Сибағат Мәкәрімұлы]] - [[Бөкей ордасы]]ндағы діни ағартушы. # [[Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев]] # [[Қали Жантілеуов]] # [[Данияр Маратұлы Елеусінов]] # [[Бостан Шәмішұлы Сүлейменов]] # [[Еркін Шәмішұлы Сүлейменов]] # [[Садық Шәкелұлы Жақсығұлов]] # [[Сабыр Сарығожин]] # [[Сарығожин Мұхамеджан]] # [[Айдос Әміроллаұлы Сарым]] {{Div col end}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Кіші жүз рулары]] 554s71cbimnmioofsbjcd3by2xrxl1o 0 422961 3600522 2972604 2026-05-05T23:54:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600522 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Фарг-Сен-Илер |шынайы атауы = Fargues-Saint-Hilaire |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=44.8241666667 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-0.444166666667 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(2731)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Аквитания |кестедегі аймақ = Аквитания |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Жиронда |кестедегі аудан = Жиронда (департамент){{!}}Жиронда |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Бордо (округ){{!}}Бордо |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Креон (кантон)|Креон]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Yves Touchard ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 7,02 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 17—88 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2731 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 389,03 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 33370 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 33165 |ортаққордағы санаты = Fargues-Saint-Hilaire |сайты = http://www.fargues-saint-hilaire.fr |сайт тілі = }} '''Фарг-Сен-Илер''' ({{lang-fr|Fargues-Saint-Hilaire}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Аквитания]] аймағына қарасты [[Жиронда (департамент)|Жиронда]] департаментінде орналасқан. [[Бордо (округ)|Бордо]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,02 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''33165'', [[пошта индексі]] — ''33370''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2731 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 389,03 адам/км². {{Демография/FRA/Fargues-Saint-Hilaire}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=132 | барлығы=2428 | е0=92 | ә0=56 | е5=52 | ә5=76 | е10=80 | ә10=80 | е15=76 | ә15=68 | е20=36 | ә20=56 | е25=64 | ә25=80 | е30=92 | ә30=92 | е35=56 | ә35=72 | е40=132 | ә40=108 | е45=88 | ә45=84 | е50=76 | ә50=128 | е55=104 | ә55=76 | е60=64 | ә60=40 | е65=32 | ә65=40 | е70=24 | ә70=32 | е75=44 | ә75=64 | е80=16 | ә80=52 | е85=20 | ә85=76 }} == Тағы қараңыз == * [[Жиронда департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Fargues-Saint-Hilaire|Фарг-Сен-Илер}} * [http://www.fargues-saint-hilaire.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828222605/http://www.fargues-saint-hilaire.fr/ |date=2010-08-28 }} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=33165-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106212220/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=33165-COM |date=2012-11-06 }} * [http://www.mapquest.com/?q=44.8241666667,-0.444166666667&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Жиронда департаментінің коммуналары}} [[Санат:Жиронда департаментінің коммуналары]] tqrbww16epp97ubclo238wjh8mo6gw3 0 483148 3600403 3536145 2026-05-05T16:25:00Z Casserium 68287 3600403 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Суреті= Dauren Abaev, 2018 (cropped).jpg |Атауы= Абаев, 2018 жыл |Титулы= [[Қазақстанның Ресейдегі елшілерінің тізімі|Қазақстанның Ресейдегі Төтенше және Өкілетті Елшісі]] |Ту= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2= Flag of Russia.svg |Басқара бастады= [[3 шілде]] [[2023 жыл]]дан бастап |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Ізашары=[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] |Ізбасары= |Титулы_2 = [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] Бас хатшысының орынбасары |Басқара бастады_2 = 8 маусым 2023 |Басқаруын аяқтады_2 = 3 шілде 2023 |Ту_2= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_2= Emblem of CIS.svg |Ізашары_= |Ізбасары_= |Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрі]] |Басқара бастады_3 = 11 қаңтар 2022 |Басқаруын аяқтады_3 = 4 қаңтар 2023 |Президент_3=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_3=[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |Ту_3= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_3= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Ізашары_3=[[Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова|Ақтоты Райымқұлова]] |Ізбасары_3=[[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]] |Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі Басшысының]] бірінші орынбасары |Басқара бастады_4 = 4 мамыр 2020 |Басқаруын аяқтады_4 = 11 қаңтар 2022 |Президент_4=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Ту_4= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_4= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ізашары_4=[[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] |Ізбасары_4=Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары ретінде [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі|Ақпарат және қоғамдық даму министрі]] |Басқара бастады_5 = 25 ақпан 2019 |Басқаруын аяқтады_5 = 4 мамыр 2020 |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_5= [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |Ту_5= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_5= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Ізашары_5=[[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] |Ізбасары_5=[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі|Ақпарат және коммуникациялар министрі]] |Басқара бастады_6 = 6 мамыр 2016 |Басқаруын аяқтады_6 = 25 ақпан 2019 |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_6=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |Ту_6= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_6= Emblem of Kazakhstan latin.svg |Ізашары_6= ''лауазым құрылды'' |Ізбасары_6= ''лауазым жойылды''; Ақпарат және қоғамдық даму министрі ретінде өзі |Титулы_7 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] кеңесшісі |Басқара бастады_7 = 6 шілде 2013 |Басқаруын аяқтады_7 = 6 мамыр 2016 |Президент_7= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ту_7= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_7= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ізашары_= |Ізбасары_= |Титулы_8 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] Баспасөз хатшысы |Басқара бастады_8 = 7 қазан 2011 |Басқаруын аяқтады_8 = 6 мамыр 2016 |Президент_8= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ту_8= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_8= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ізашары_8=[[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] |Ізбасары_8=[[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] |Туған күні=18.04.1979 |Туған жері={{туғанжері|Алматы облысы|Алматы облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Білімі= 1) [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] (2001)<br>2) Лейден университеті (2006)<br>3) [[Еуразия ұлттық университеті]] (2014) |Атағы= [[Дипломатиялық дәреже]]лі I класты 1-хатшы |Балалары= '''қыздары''' Адель (2002) мен Дана (2011) және '''ұлы''' Нұрдәулет (2005) Абаевтар |Жұбайы=Айнұр Рашидқызы Абаева |Әкесі=Әскербек Көкейұлы Абаев |Commons=Däuren Abaev }} '''Дәурен Әскербекұлы Абаев''' ([[18 сәуір]] [[1979 жыл]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, 2023 жылғы 3 шілдеден бері [[Қазақстан елшілерінің тізімі|Қазақстанның Ресейдегі елшісі]].<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32486598.html |title= "Үңгірдегі ұлтшылдықтың" авторы Дәурен Абаевты Тоқаев Қазақстанның Ресейдегі төтенше елшісі етті |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-07-03 |accessdate= 2023-07-03}}</ref> Бұрын [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрі]] (2022–2023), [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі|Ақпарат және қоғамдық даму министрі]] (2019–2020), [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі|Ақпарат және коммуникациялар министрі]] (2016–2019), [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] Баспасөз хатшысы (2011–2016) сияқты лауазымдардың иесі болған. == Өмірбаяны == [[Шапырашты]] руынан шыққан.<ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2415-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BC%E2%80%A6 Новая Газета Казахстан - КЛАН — КЛАНЫ ВЫБИВАЕТ]</ref><ref>[https://www.novgaz.com/index.php/2-news/2406-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D0%BE-%D1%87%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5 Новая Газета Казахстан - Пройти по черте]</ref> 2001 жылы Әл-Фараби атындағы [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік ұлттық университеті]]н үздік бітірген. Лейден университетін бітірген (2006). 2001 жылдың тамызы мен 2003 жылдың тамызы аралығында [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрлігі]]нің орталық аппаратында жұмыс істеді. 2003 жылдың мамыры мен 2007 жылдың мамыры аралығында Қазақстанның Әзербайжандағы және Нидерланд Корольдігіндегі Елшіліктерінде дипломатиялық қызмет атқарды. 2007 жылдың мамыры мен 2007 жылдың желтоқсаны аралығында - Сыртқы істер министрлігінің Баспасөз қызметі бөлімінің бастығы. 2007 жылдың желтоқсаны мен 2008 жылдың желтоқсаны аралығында – Президент Протоколының бас сарапшысы, консультанты. 2008 жылдың желтоқсаны мен 2009 жылдың қазаны аралығында - Президент Баспасөз хатшысының орынбасары. 2009 жылдың қазанынан - [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің мемлекеттік инспекторы. 2011 жылдың қазанында Мемлекет басшысының Өкімімен Президенттің Баспасөз хатшысы болып тағайындалды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/abaev-dauren-askerbekuly]</ref> 2013 жылғы шілдеден бастап Президент кеңесшісі қызметін қоса атқарды.<ref>[http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31064441#pos=1;-229 Абаев Даурен Аскербекович]</ref> 2016 жылғы 6 мамырдан бастап — [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі|Ақпарат және коммуникациялар министрі]].<ref>[https://vlast.kz/novosti/17129-vnov-sozdannoe-ministerstvo-informacii-i-kommunikacij-vozglavil-dauren-abaev.html?utm_source=push&utm_medium=push-click&utm_campaign=article Вновь созданное министерство информации и коммуникаций возглавил Даурен Абаев]</ref> 2019 жылдың 25 ақпанында Президент Жарлығымен [[Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі|Ақпарат және қоғамдық даму министрі]] болып тағайындалды. 2020 жылдың 4 мамырынан – Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары.   2022 жылдың 11 қаңтарынан 2023 жылғы 4 қаңтарға дейін — [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрі]]. 2023 жылғы 7 наурыздан 3 шілдеге дейін — ТМД Бас хатшысының орынбасары. 2023 жылғы 3 шілдеден — [[Қазақстанның Ресейдегі елшілерінің тізімі|Қазақстанның Ресейдегі елшісі]]. == Отбасы == Үйленген, екі бала тәрбиелеуде. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мәдениет министрлері]] [[Санат:Қазақстанның Ресейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстан ақпарат министрлері]] [[Санат:Қазақстан президентінің баспасөз хатшылары]] 2s2mgg2ospmsopa6tk98ehtlfkwp3fq 4 489612 3600603 3598026 2026-05-06T07:12:32Z Серғазы Нұржанұлы 180879 /* */ 3600603 wikitext text/x-wiki '''Қазақша Уикипедияда жазылсын деп тілейтін мақала атауларын осы бетке жазыңыздар. Мақала атаулары алфавиттік ретте орналасуы тиіс.''' Серғазы Нұржанұлы 1994 жылы 1 сәуірде дүниеге келген! Жастайынан музыка мектебінде оқып тәлім алған! 11-ші сыныпты бітіріп, Шымкент қаласындағы “Саз” коледжде гитара мамандығын қызыл дипломмен бітірген. Қазіргі таңда ол танымал әнші, композитор, аранжировщик, мультиинструменталист. ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) b0qznmpn53f4p0xpf7k8vxybi8ekn0w 3600604 3600603 2026-05-06T07:15:30Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Серғазы Нұржанұлы|Серғазы Нұржанұлы]] ([[User talk:Серғазы Нұржанұлы|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3588853 wikitext text/x-wiki '''Қазақша Уикипедияда жазылсын деп тілейтін мақала атауларын осы бетке жазыңыздар. Мақала атаулары алфавиттік ретте орналасуы тиіс.''' ==Теміржол вокзалы== ===Қазақстан=== ====[[Түрксіб]]==== * [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]]) * [[Семипалатинск (станция)]] * [[Жетыген (станция)]] * [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]]) * [[Арыс-1 (станция)]] * [[Лұговой (станция)]] * [[Шымкент (станция)]] * [[Сары-Агач (станция)]] ====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]==== * [[Туркестан (станция)]] * [[Қызылорда (станция)]] * [[Қандыағаш (станция)]] ====Түркменбашы — Ташкент темір жолы==== * [[Жетісай (станция)]] * [[Маусымдық көші-қон]] ===Ресей=== * [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]]) * [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]]) * [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]]) * [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]]) ===Өзбекстан=== * [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]]) ===Қытай Республикасы (Тайвань)=== * [[Тайбэй (станция)]] * [[Каосюн (станция)]] ===Қытай=== * [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]]) * [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]]) * [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]]) ===Қырғызстан=== * [[Бішкек I]] * [[Бішкек II]] ===Жапония=== * [[Токио (станция)]] * [[Шинджуку (станция)]] * [[Шибуя (станция)]] * [[Саппоро (станция)]] * [[Осака (станция)]] ==Музыка== * [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]]) * [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]]) * [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]]) * [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]]) * [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]]) * [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]]) * [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]]) * [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]]) * [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]]) * [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]]) * [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]]) * [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]]) * [[Ой, при лужку, при лужке]]^{[[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]} ==Футболшылар== *[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]]) *[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]]) *[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]]) *[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]]) *[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]]) *[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]]) *[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]]) *[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]]) *[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]]) *[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]]) *[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]]) *[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]]) *[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]]) *[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]]) *[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]]) *[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]]) *[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]]) *[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]]) *[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]]) *[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]]) *[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]]) *[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]]) *[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]]) *[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]]) *[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]]) *[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]]) *[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]]) *[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]]) *[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]]) *[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]]) *[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]]) *[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]]) *[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]]) *[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]]) *[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]]) *[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]]) *[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]]) *[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]]) *[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]]) *[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]]) *[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]]) *[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]]) *[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]]) *[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]]) *[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]]) *[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]]) *[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]]) *[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]]) *[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]]) *[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]]) *[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]]) *[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]]) *[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]]) *[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]]) *[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]]) *[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]]) *[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]]) *[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]]) *[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]]) *[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]]) *[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]]) *[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]]) *[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]]) *[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]]) *[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]]) *[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]]) *[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]]) *[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]]) *[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]]) *[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]]) *[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]]) *[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]]) *[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]]) *[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]]) *[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]]) *[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]]) *[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]]) *[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]]) *[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]]) *[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]]) *[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]]) *[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]]) *[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]]) *[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]]) *[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]]) *[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]]) == Компьютерлік ойындар == * [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]]) * [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]]) * [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]]) * [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]]) * [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]]) * [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]]) * [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]]) * [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]]) * [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]]) * [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]]) * [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]]) * [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]]) * [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]]) * [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]]) * [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]]) * [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]]) * [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]]) * [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]]) * [[Pong]] ([[:en:Pong|en]]) * [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]]) * [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]]) * [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]]) * [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]]) * [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]]) * [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]]) === Компьютерлік ойындар сериясы === * [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]]) * [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]]) * [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]]) * [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]]) * [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]]) * [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]]) * [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]]) * [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]]) * [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]]) === Компьютерлік ойындар жасаушы === * [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]]) * [[Activision]] ([[:en:Activision|en]]) * [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]]) * [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]]) * [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]]) * [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]]) * [[Konami]] ([[:en:Konami|en]]) * [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]]) * [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]]) * [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]]) '''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.''' * [[:en:Air China]] - [[Air China]] * [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]] * [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/ * [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]] * [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]] * [[:en:Dani Rodrik]] - [[Дэни Родрик]] * [[:en:Dumitru Găleșanu]] - [[Думитру Гәлешану]] * [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]] * [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]] * [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]] * [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]] * [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]] * [[:en:Tianjin Airlines]] - [[Tianjin Airlines]] * [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]] * [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]] * [[:en:Vrahovice]] - [[Враговице]] * [[:pt:Nadia Pariss]] - [[Надя Парисс]] * [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]] * [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]] * [[:en:Yui Ogura]] * [[:en:Haruka Yoshimura]] ==Тағы қараңыз== *[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]] *[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]] * [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]]) 64mogzlo5bwwruqewmtauj9wkt0sqv4 0 489824 3600344 3233339 2026-05-05T15:13:14Z ~2026-27289-63 180856 Қосымша ақпарат Ойым гейплецінің негізгі ерекшелігі басқа Valve ойындарынан 3600344 wikitext text/x-wiki '''Ежелгілердің қорғанысы (Defence of the Ancients)''' — [[Warcraft III: Reign of Chaos]]-қа арналған пайдаланушының картасы. Медет пн Ерназ сияқты балалар бұл ойынды ойнайды. DotA-ның басты идеясы [[StarCraft]]-қа арналған Strife картасы болды. [[Warcraft III: Reign of Chaos]]-тің қосымша ойыны [[Warcraft III: The Frozen Throne]] болды. DotA ойыны командалық ойын. Бұл ойында 10 ойыншы 10 түрлі персонажбен 5 те 5 ойнайды. Жаудың тағын бірінші жойған команда утады. DotA пайда болған сон бұл ойыннан бүкіл әлемдік жарыстар өтіле басталды. Мысалға [[Blizzard Entertainment's BlizzCon]] және [[the Asian World Cyber Games]] алсақ болады. DotA-ны басында шығарған адамдар: Guinsoo мен IceFrog болды. ==Ойынның негізі== DotA - RPG жанрының элементтері бар топтық ойын. DotA шыққан сон RPG жанр ойындарының ең танымалы болды. Ойын кезеңінде, уақыт өткен сайын ойыншы Experience жинап өзінің кейіпкерінің қабілеттерін(Skill) аша алады. Сонымен қатар ойыншы түрлі заттар сатып ала алатындай ақша алып отырады. Ақша 1 секундтта 1 алтыннан берілетін. Линияда тұрған крипті өлтірген үшін ~40 алтын және ~60 experience беріледі. Жаудың персонажын өлтірген үшін 200 ден 1500-ге дейін алтын беріледі. DotA Allstarts -та 103 персона және 136 зат бар. ==DotA 2== 2010 жылы IceFrog және Valve компаниясы бірлесіп DotA Allstars-тың жалғасын "DotA 2" ойынын жасай бастады. DotA Allstars-ты жасаған Riot Games және Blizzard Entertaiment компаниялары DotA 2 шығуына қарсы болды. Бірақ құқықтық дау 2012 жылы Мамыр айында шешілді. DotA 2 ресми түрде 2013 жылы шілде айында шықты. ==Карта және оның кейіпкерлері== DotA-да 5 адамнан тұратын 2 топ бар. Төменгі сол бөлігінде жақсылықтың ойыншылары болады а жоғарғы оң жағында өлілердің ойыншылары болады. және әрбір лагерьлердің арасында 3 жол бар. [[Санат:Алфавит бойынша компьютерлік ойындар]] [[Санат:Стратегиялар]] {{stub}} f58o2qsd4bn990ttz1nu96w3srcm2iu 4 491233 3600653 3600159 2026-05-06T09:00:36Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600653 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35169]||623||26||18||263||28||3||34032||8||0||168||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2445]||260||7||6||310||8||13||1830||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1167]||37||0||0||11||17||0||1091||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 444]||1||0||0||16||3||2||402||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 353]||15||0||7||20||4||1||291||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 72]||0||0||0||3||0||0||62||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] hkoqy2rdus86h20h89yo4kcz0mmqv2g 4 492279 3600221 3599675 2026-05-05T12:02:27Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3600221 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:4487}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2114}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1401}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:1232}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:722}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 6 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:382}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 7 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:337}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 8 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 9 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:313}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 12 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 13 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 14 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 15 || [[User:Madeniet Baskarmasy|Madeniet Baskarmasy]] || [[Special:Contributions/Madeniet Baskarmasy|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Madeniet Baskarmasy}} |- | 16 || [[User:19642206g|19642206g]] || [[Special:Contributions/19642206g|{{formatnum:121}}]] || {{Permissions|19642206g}} |- | 17 || [[User:Эльмира Ералиева|Эльмира Ералиева]] || [[Special:Contributions/Эльмира Ералиева|{{formatnum:118}}]] || {{Permissions|Эльмира Ералиева}} |- | 18 || [[User:Рысмаханов Курманбек|Рысмаханов Курманбек]] || [[Special:Contributions/Рысмаханов Курманбек|{{formatnum:113}}]] || {{Permissions|Рысмаханов Курманбек}} |- | 19 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 20 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}} |- | 21 || [[User:Құралай Мұратқызы|Құралай Мұратқызы]] || [[Special:Contributions/Құралай Мұратқызы|{{formatnum:105}}]] || {{Permissions|Құралай Мұратқызы}} |- | 22 || [[User:Тоғжан Урумова|Тоғжан Урумова]] || [[Special:Contributions/Тоғжан Урумова|{{formatnum:105}}]] || {{Permissions|Тоғжан Урумова}} |- | 23 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:102}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 24 || [[User:Әйгерім Дәуітбекқызы|Әйгерім Дәуітбекқызы]] || [[Special:Contributions/Әйгерім Дәуітбекқызы|{{formatnum:102}}]] || {{Permissions|Әйгерім Дәуітбекқызы}} |- | 25 || [[User:Тохтарқызы|Тохтарқызы]] || [[Special:Contributions/Тохтарқызы|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Тохтарқызы}} |- | 26 || [[User:Dariga Zhumagaliyeva|Dariga Zhumagaliyeva]] || [[Special:Contributions/Dariga Zhumagaliyeva|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Dariga Zhumagaliyeva}} |- | 27 || [[User:Хулкар Абдимоминова|Хулкар Абдимоминова]] || [[Special:Contributions/Хулкар Абдимоминова|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Хулкар Абдимоминова}} |- | 28 || [[User:Сқақ Зере|Сқақ Зере]] || [[Special:Contributions/Сқақ Зере|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Сқақ Зере}} |- | 29 || [[User:Janugyl|Janugyl]] || [[Special:Contributions/Janugyl|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Janugyl}} |- | 30 || [[User:Гулжайна Усен|Гулжайна Усен]] || [[Special:Contributions/Гулжайна Усен|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Гулжайна Усен}} |- | 31 || [[User:Sagat Ardak|Sagat Ardak]] || [[Special:Contributions/Sagat Ardak|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Sagat Ardak}} |- | 32 || [[User:Ayala Ulankyzy|Ayala Ulankyzy]] || [[Special:Contributions/Ayala Ulankyzy|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Ayala Ulankyzy}} |- | 33 || [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] || [[Special:Contributions/Сауле Жантелиева|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Сауле Жантелиева}} |- | 34 || [[User:Мүсірманқұлқызы Қаракөз|Мүсірманқұлқызы Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Мүсірманқұлқызы Қаракөз|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Мүсірманқұлқызы Қаракөз}} |- | 35 || [[User:Асимова Гульнафис|Асимова Гульнафис]] || [[Special:Contributions/Асимова Гульнафис|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|Асимова Гульнафис}} |- | 36 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 37 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:90}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 38 || [[User:Жанерке Асылбекқызы|Жанерке Асылбекқызы]] || [[Special:Contributions/Жанерке Асылбекқызы|{{formatnum:87}}]] || {{Permissions|Жанерке Асылбекқызы}} |- | 39 || [[User:Kshetunsky|Kshetunsky]] || [[Special:Contributions/Kshetunsky|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Kshetunsky}} |- | 40 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}} |- | 41 || [[User:Айжан Жарылқасынқызы|Айжан Жарылқасынқызы]] || [[Special:Contributions/Айжан Жарылқасынқызы|{{formatnum:78}}]] || {{Permissions|Айжан Жарылқасынқызы}} |- | 42 || [[User:Бекасыл Бейбітұлы|Бекасыл Бейбітұлы]] || [[Special:Contributions/Бекасыл Бейбітұлы|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|Бекасыл Бейбітұлы}} |- | 43 || [[User:ТАШКЕНТ|ТАШКЕНТ]] || [[Special:Contributions/ТАШКЕНТ|{{formatnum:76}}]] || {{Permissions|ТАШКЕНТ}} |- | 44 || [[User:Дәриға Жалынқызы|Дәриға Жалынқызы]] || [[Special:Contributions/Дәриға Жалынқызы|{{formatnum:74}}]] || {{Permissions|Дәриға Жалынқызы}} |- | 45 || [[User:Aigul ao|Aigul ao]] || [[Special:Contributions/Aigul ao|{{formatnum:71}}]] || {{Permissions|Aigul ao}} |- | 46 || [[User:Ержан Айдынбаев|Ержан Айдынбаев]] || [[Special:Contributions/Ержан Айдынбаев|{{formatnum:71}}]] || {{Permissions|Ержан Айдынбаев}} |- | 47 || [[User:Nurdaulet12|Nurdaulet12]] || [[Special:Contributions/Nurdaulet12|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Nurdaulet12}} |- | 48 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 49 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 50 || [[User:Төлеген Мереке|Төлеген Мереке]] || [[Special:Contributions/Төлеген Мереке|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Төлеген Мереке}} |- | 51 || [[User:Толғанай Нұрахан|Толғанай Нұрахан]] || [[Special:Contributions/Толғанай Нұрахан|{{formatnum:68}}]] || {{Permissions|Толғанай Нұрахан}} |- | 52 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 53 || [[User:Бабаханова|Бабаханова]] || [[Special:Contributions/Бабаханова|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Бабаханова}} |- | 54 || [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] || [[Special:Contributions/Нурулла Жанар|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Нурулла Жанар}} |- | 55 || [[User:Арнұр Б|Арнұр Б]] || [[Special:Contributions/Арнұр Б|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Арнұр Б}} |- | 56 || [[User:Aralim|Aralim]] || [[Special:Contributions/Aralim|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Aralim}} |- | 57 || [[User:Тіл ортаалығы Шелек|Тіл ортаалығы Шелек]] || [[Special:Contributions/Тіл ортаалығы Шелек|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Тіл ортаалығы Шелек}} |- | 58 || [[User:Tecumseh*1301|Tecumseh*1301]] || [[Special:Contributions/Tecumseh*1301|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Tecumseh*1301}} |- | 59 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 60 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 61 || [[User:Абилмансур706|Абилмансур706]] || [[Special:Contributions/Абилмансур706|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Абилмансур706}} |- | 62 || [[User:Джунусбеков Марат|Джунусбеков Марат]] || [[Special:Contributions/Джунусбеков Марат|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Джунусбеков Марат}} |- | 63 || [[User:Әмина Н|Әмина Н]] || [[Special:Contributions/Әмина Н|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Әмина Н}} |- | 64 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} |- | 65 || [[User:Carlos186|Carlos186]] || [[Special:Contributions/Carlos186|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Carlos186}} |- | 66 || [[User:Тарлан1488|Тарлан1488]] || [[Special:Contributions/Тарлан1488|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Тарлан1488}} |- | 67 || [[User:Шерзод Раманкулов|Шерзод Раманкулов]] || [[Special:Contributions/Шерзод Раманкулов|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Шерзод Раманкулов}} |- | 68 || [[User:Dariga Dairbekova|Dariga Dairbekova]] || [[Special:Contributions/Dariga Dairbekova|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Dariga Dairbekova}} |- | 69 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}} |- | 70 || [[User:Шелек филиалы|Шелек филиалы]] || [[Special:Contributions/Шелек филиалы|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Шелек филиалы}} |- | 71 || [[User:Нұрмахан Айзере|Нұрмахан Айзере]] || [[Special:Contributions/Нұрмахан Айзере|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Нұрмахан Айзере}} |- | 72 || [[User:Арманбекқызы Еркежан НЗМ|Арманбекқызы Еркежан НЗМ]] || [[Special:Contributions/Арманбекқызы Еркежан НЗМ|{{formatnum:40}}]] || {{Permissions|Арманбекқызы Еркежан НЗМ}} |- | 73 || [[User:Itsasau|Itsasau]] || [[Special:Contributions/Itsasau|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Itsasau}} |- | 74 || [[User:Нұржігіт Айару|Нұржігіт Айару]] || [[Special:Contributions/Нұржігіт Айару|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Нұржігіт Айару}} |- | 75 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 76 || [[User:Нұрахын Али|Нұрахын Али]] || [[Special:Contributions/Нұрахын Али|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Нұрахын Али}} |- | 77 || [[User:Мақан Айша Бауыржанқызы|Мақан Айша Бауыржанқызы]] || [[Special:Contributions/Мақан Айша Бауыржанқызы|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Мақан Айша Бауыржанқызы}} |- | 78 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 79 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 80 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:34}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 81 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:32}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 82 || [[User:Digital Jetisu|Digital Jetisu]] || [[Special:Contributions/Digital Jetisu|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Digital Jetisu}} |- | 83 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 84 || [[User:ТыныштықбайНурали|ТыныштықбайНурали]] || [[Special:Contributions/ТыныштықбайНурали|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|ТыныштықбайНурали}} |- | 85 || [[User:Қарағанды обл. тіл басқармасы|Қарағанды обл. тіл басқармасы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл. тіл басқармасы|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл. тіл басқармасы}} |- | 86 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 87 || [[User:Meyirim|Meyirim]] || [[Special:Contributions/Meyirim|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Meyirim}} |- | 88 || [[User:Баура Илесбекқызы|Баура Илесбекқызы]] || [[Special:Contributions/Баура Илесбекқызы|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Баура Илесбекқызы}} |- | 89 || [[User:Z.Aldyar|Z.Aldyar]] || [[Special:Contributions/Z.Aldyar|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Z.Aldyar}} |- | 90 || [[User:Ерекешова Жаныгуль|Ерекешова Жаныгуль]] || [[Special:Contributions/Ерекешова Жаныгуль|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Ерекешова Жаныгуль}} |- | 91 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 92 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 93 || [[User:Aidana001|Aidana001]] || [[Special:Contributions/Aidana001|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Aidana001}} |- | 94 || [[User:~2026-23396-91|~2026-23396-91]] || [[Special:Contributions/~2026-23396-91|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|~2026-23396-91}} |- | 95 || [[User:Абдулла Айзере|Абдулла Айзере]] || [[Special:Contributions/Абдулла Айзере|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Абдулла Айзере}} |- | 96 || [[User:Мейрмугамжановна|Мейрмугамжановна]] || [[Special:Contributions/Мейрмугамжановна|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Мейрмугамжановна}} |- | 97 || [[User:Beket0vv|Beket0vv]] || [[Special:Contributions/Beket0vv|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Beket0vv}} |- | 98 || [[User:Жұмәділ Қаракөз|Жұмәділ Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Жұмәділ Қаракөз|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Жұмәділ Қаракөз}} |- | 99 || [[User:Айдана Жаппарқызы|Айдана Жаппарқызы]] || [[Special:Contributions/Айдана Жаппарқызы|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Айдана Жаппарқызы}} |- | 100 || [[User:Гульназисапанова|Гульназисапанова]] || [[Special:Contributions/Гульназисапанова|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Гульназисапанова}} |- | 101 || [[User:Аида Кажмухановна|Аида Кажмухановна]] || [[Special:Contributions/Аида Кажмухановна|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Аида Кажмухановна}} |- | 102 || [[User:Мурат Аруна|Мурат Аруна]] || [[Special:Contributions/Мурат Аруна|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Мурат Аруна}} |- | 103 || [[User:Ілиясұлы осман|Ілиясұлы осман]] || [[Special:Contributions/Ілиясұлы осман|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ілиясұлы осман}} |- | 104 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 105 || [[User:Жұмахан Сұлтан|Жұмахан Сұлтан]] || [[Special:Contributions/Жұмахан Сұлтан|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Жұмахан Сұлтан}} |- | 106 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}} |- | 107 || [[User:Шеримова Сауле|Шеримова Сауле]] || [[Special:Contributions/Шеримова Сауле|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Шеримова Сауле}} |- | 108 || [[User:Lanananna|Lanananna]] || [[Special:Contributions/Lanananna|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Lanananna}} |- | 109 || [[User:Смағзам Жансұлу|Смағзам Жансұлу]] || [[Special:Contributions/Смағзам Жансұлу|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Смағзам Жансұлу}} |- | 110 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 111 || [[User:Zhanar Orazaliyeva|Zhanar Orazaliyeva]] || [[Special:Contributions/Zhanar Orazaliyeva|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Zhanar Orazaliyeva}} |- | 112 || [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] || [[Special:Contributions/Байгалиева Жадыра|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Байгалиева Жадыра}} |- | 113 || [[User:Zhaniya yerikovna|Zhaniya yerikovna]] || [[Special:Contributions/Zhaniya yerikovna|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Zhaniya yerikovna}} |- | 114 || [[User:Дамир Исиргепов|Дамир Исиргепов]] || [[Special:Contributions/Дамир Исиргепов|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Дамир Исиргепов}} |- | 115 || [[User:Фыефытр|Фыефытр]] || [[Special:Contributions/Фыефытр|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Фыефытр}} |- | 116 || [[User:Жанна Ж|Жанна Ж]] || [[Special:Contributions/Жанна Ж|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Жанна Ж}} |- | 117 || [[User:Бауыржан Ерасыл|Бауыржан Ерасыл]] || [[Special:Contributions/Бауыржан Ерасыл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бауыржан Ерасыл}} |- | 118 || [[User:Meru3em|Meru3em]] || [[Special:Contributions/Meru3em|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Meru3em}} |- | 119 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 120 || [[User:Aisha707|Aisha707]] || [[Special:Contributions/Aisha707|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aisha707}} |- | 121 || [[User:NnnnoNam|NnnnoNam]] || [[Special:Contributions/NnnnoNam|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|NnnnoNam}} |- | 122 || [[User:~2026-27217-62|~2026-27217-62]] || [[Special:Contributions/~2026-27217-62|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|~2026-27217-62}} |- | 123 || [[User:Muqtarkyzy Ayaru|Muqtarkyzy Ayaru]] || [[Special:Contributions/Muqtarkyzy Ayaru|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Muqtarkyzy Ayaru}} |- | 124 || [[User:TrueNomadEditor|TrueNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TrueNomadEditor|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|TrueNomadEditor}} |- | 125 || [[User:Нұрали Н|Нұрали Н]] || [[Special:Contributions/Нұрали Н|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Нұрали Н}} |- | 126 || [[User:Топчикмед|Топчикмед]] || [[Special:Contributions/Топчикмед|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Топчикмед}} |- | 127 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 128 || [[User:Naemabd|Naemabd]] || [[Special:Contributions/Naemabd|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Naemabd}} |- | 129 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Amherst99}} |- | 130 || [[User:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] || [[Special:Contributions/On The Hidden Mountain|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|On The Hidden Mountain}} |- | 131 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Baratrass}} {{/end}} 6tvsrfsxoi30i7idmma0hlxprex5wfx 10 493257 3600665 3558043 2026-05-06T10:21:13Z Arystanbek 14348 3600665 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{Кесте |аты = Wikistats |state = uncollapsed |titlestyle = padding:3px; background-color:#cceeff; |groupstyle = padding:3px; background-color:#cceeff; |сурет = [[Image:P cartesian graph.svg|50px|link=]] |тақырып = [[Уикипедия:Уикипедия статистикасы|Уикипедия статистикасы]] |бөлім1 = Негізгі |тізім1 = {{nobr|[[Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы|Қазақша Уикипедия статистикасы]] •}} {{nobr|[[Special:Statistics|Статистика статусы]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Қазақша Уикипедия беттерінің қаралуы|Беттердің қаралуы]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет|Ең көп қаралған 1000 бет]] (''күн сайын жаңартылады'') •}} {{nobr|[[Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала]] (''күн сайын жаңартылады'') •}} [[Уикипедия:Қазақша Уикипедия/Статистика|ҚазУикиСтат]] |бөлім2 = Уикипедия бөлімдері |тізім2 = {{nobr|[[Уикипедия:Уикипедиялар тізімі|Уикипедиялар тізімі]] (''алты сағат сайын жаңартылады'') •}} {{nobr|[[Үлгі:Түркі тілдеріндегі Уикипедиялар статистикасы|Түркі тілдеріндегі Уикипедиялар статистикасы]] •}} [[Уикипедия:Админге шаққандағы мақала саны|Админге шаққандағы мақала саны]] |бөлім3 = Қатысушылар статистикасы <br> (''күн сайын жаңартылады'') |тізім3 = {{nobr|[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі|Администраторлар белсенділігі]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгей бойынша рейтинг]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Өңдеме_саны_бойынша_қатысушылар|Өңдеме саны бойынша қатысушылар]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Өңдеме_саны_бойынша_боттар|Өңдеме саны бойынша боттар]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар|Белсенді қатысушылар]] •}} [[Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар|Бет бастауы бойынша қатысушылар]] |бөлім4 = Ескірген қатысушылар статистикасы |тізім4 = {{nobr|[[Уикипедия:Уикипедияшылар рейтингі|Уикипедияшылар рейтингі]] •}} (Белсенді қатысушылар: {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар/Әзірбайжанша Уикипедия|azwiki]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар/Армянша Уикипедия|hywiki]]) •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар рейтингі/Маусым 2013|Белсенді қатысушылар рейтингі/Маусым 2013]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенділігін тоқтатқан қатысушылар рейтингі/Маусым 2013]] •}} {{nobr|[[Қатысушы:H2Bot/Қатысушылар мақала саны бойынша|Қатысушылар мақала саны бойынша ]] (''соңғы жаңартуы: 2014-11-08)'' •}} }} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</includeonly> ahvu8mgc6clyowj63y0co2a1rgjmv5u 3600666 3600665 2026-05-06T10:22:32Z Arystanbek 14348 3600666 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{Кесте |аты = Wikistats |state = uncollapsed |titlestyle = padding:3px; background-color:#cceeff; |groupstyle = padding:3px; background-color:#cceeff; |сурет = [[Image:P cartesian graph.svg|50px|link=]] |тақырып = [[Уикипедия:Уикипедия статистикасы|Уикипедия статистикасы]] |бөлім1 = Негізгі |тізім1 = {{nobr|[[Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы|Қазақша Уикипедия статистикасы]] •}} {{nobr|[[Special:Statistics|Статистика статусы]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Қазақша Уикипедия беттерінің қаралуы|Беттердің қаралуы]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет|Ең көп қаралған 1000 бет]] (''күн сайын жаңартылады'') •}} {{nobr|[[Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала|Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала]] (''күн сайын жаңартылады'') •}} [[Уикипедия:Қазақша Уикипедия/Статистика|ҚазУикиСтат]] |бөлім2 = Уикипедия бөлімдері |тізім2 = {{nobr|[[Уикипедия:Уикипедиялар тізімі|Уикипедиялар тізімі]] (''алты сағат сайын жаңартылады'') •}} {{nobr|[[Үлгі:Түркі тілдеріндегі Уикипедиялар статистикасы|Түркі тілдеріндегі Уикипедиялар статистикасы]] •}} [[Уикипедия:Админге шаққандағы мақала саны|Админге шаққандағы мақала саны]] |бөлім3 = Қатысушылар статистикасы <br> (''күн сайын жаңартылады'') |тізім3 = {{nobr|[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі|Администраторлар белсенділігі]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгей бойынша рейтинг]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Өңдеме_саны_бойынша_қатысушылар|Өңдеме саны бойынша қатысушылар]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Өңдеме_саны_бойынша_боттар|Өңдеме саны бойынша боттар]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар|Белсенді қатысушылар]] •}} [[Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар|Бет бастауы бойынша қатысушылар]] |бөлім4 = Ескірген қатысушылар статистикасы |тізім4 = {{nobr|[[Уикипедия:Уикипедияшылар рейтингі|Уикипедияшылар рейтингі]] •}} (Белсенді қатысушылар: {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар/Әзірбайжанша Уикипедия|azwiki]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар/Армянша Уикипедия|hywiki]]) •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенді қатысушылар рейтингі/Маусым 2013|Белсенді қатысушылар рейтингі/Маусым 2013]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Белсенділігін тоқтатқан қатысушылар рейтингі/Маусым 2013]] •}} {{nobr|[[Қатысушы:H2Bot/Қатысушылар мақала саны бойынша|Қатысушылар мақала саны бойынша ]] (''соңғы жаңартуы: 2014-11-08)'' •}} }} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</includeonly> j1shunubee3qjmstrrql8ee5holgant 0 499960 3600671 3190172 2026-05-06T10:34:50Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600671 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =Френк Уинфилд Улуорт | image =FWWoolworth.jpg | image_size =200px | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1852|4|13}} | birth_place =[[Rodman, New York]] | death_date = {{Death date and age|1919|4|8|1852|4|13}} | death_place =[[Glen Cove, New York]] | death_cause = Illness | resting_place = Woodlawn Cemetery, Bronx, NY | resting_place_coordinates = | residence = Winfield Hall | known_for = Founded [[F. W. Woolworth Company]] | education = Watertown Commercial College, Watertown, NY | religion= Methodist | party= [[Republican Party (United States)|Republican]] | net_worth = USD ~ $6.5 million | spouse ={{marriage|Jennie Creighton |1876|1924}} (b. c1853 d. 1924) | partner = | children = Helena Maud Woolworth McCann (b. 7/17/1878 d. 3/28/1938)<br>Edna Woolworth Hutton (b. 7/12/1883, d. 5/2/1917)<br>Jessie May Woolworth Donahue (b. 3/14/1886, d. 11/3/1971) | parents = John Hubbell Woolworth (b. 4/16/1821 d. 2/8/1907)<br>Fanny McBrier (b.1/14/1831 d. 2/15/1878 m. 1/14/1851) | relatives = [[Charles Sumner Woolworth]] (brother) (b. 8/1/1856 d. 1/7/1947))<br>[[Barbara Hutton]] (granddaughter) (b. 11/14/1912 d. 5/11/1979)}} [[File:View of Woolworth Building fixed.jpg|thumb|180 px|right|[[Улуорт-билдинг]], [[Манхеттен]], [[Нью-Йорк]]. [[1913 год]].]] [[File:F W Woolworth Woodlawn jeh.JPG|thumb|Бронксте Улуорт қабірі]] '''Френк Улуорт''' ({{lang-en|Franklin Winfield Woolworth}}; [[1852]]—[[1919]]) — америка кәсіпкері, XX ғасырдағы ең үлкен дүкендер желісінің бастаушысы. Woolworth дүкендерінде бағалық (ценник) қолданылған, тұтынушыларға тауарды еркін қолға алуға, тауардың кейбір түрлеріне түсірімдер (скидка) және басқа да жаңалықтар енгізген болатын. Сол арқылы сауданың жаңа түрі - [[супермаркет]] пен [[дискаунтер]] пайда болуына септігін тигізген.<ref>[http://www.consumer-club.com.ua/articles/frjenk-vulvort-rozhdenie-supermarketov-847.htm Френк Улуорт. Супермаркеттің туылуы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826082944/http://www.consumer-club.com.ua/articles/frjenk-vulvort-rozhdenie-supermarketov-847.htm |date=2013-08-26 }}</ref> == Өмірбаяны == [[13 сәуір]] [[1852 жыл]] АҚШтың Родман қаласында дүниеге келген. Онсыз да ауру Улуорт екі қатерге тап болды: [[1916 жылы]] қызы қайтты, одан кейін араға екі жыл салып әйелі — {{lang-en|Jennie Creighton}} (1876—1924) есінен ауысты. Улуорт [[8 сәуір]] [[1919 жыл]]ы жан тапсырды. == Тағы да көріңіз == * [[F. W. Woolworth Company]] == Сілтемелер == * [http://www.famousdyslexicpeople.com/322/franklin-winfield-woolworth/ Franklin Winfield Woolworth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322095103/http://www.famousdyslexicpeople.com/322/franklin-winfield-woolworth/ |date=2012-03-22 }} {{ref-en}} * [http://my19edwin.livejournal.com/92200.html Френк Улуорттың сауда империясы қалай пайда болды] * [http://www.ogoniok.com/archive/2002/4744/16-40-42/ ФРЕНК УЛВОРТ — 5 ЦЕНТТІК ПАТША] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017150117/http://www.ogoniok.com/archive/2002/4744/16-40-42/ |date=2013-10-17 }} qz4jmf94fxxzivyzc05rhtj41r33qjm 8 508929 3600602 3552343 2026-05-06T07:09:21Z Arystanbek 14348 3600602 javascript text/javascript /* ____________________________________________________________________________________ * | | * | === ЕСКЕРТУ: ҒАЛАМДЫҚ ГАДЖЕТ КОДЫ === | * | Бұл бетті өзгерту көптеген қатысушыларға әсер етуі мүмкін. | * | Өзгеріс енгізу үшін талқылау не [[УП:ГАДЖЕТ]] бетінде талқылағаннан кейін өңдеңіз. | * |____________________________________________________________________________________| * * Гаджет басқа Уикипедия беттерінен жергілікті уикиге санаттарды импорттайды. * Author: [[:ms:Pengguna:Kurniasan]] */ /* global mediaWiki, jQuery */ ( function ( mw, $ ) { 'use strict'; if ( window.CatImporter && window.CatImporter._installed ) { try { window.CatImporter.uninstall(); } catch ( e ) {} } var DialogBox = function ( title, parent ) { this._init( title, parent ); }; DialogBox.prototype = { _init: function ( title, parent ) { this._title = title; this._parent = parent; this._gen(); this._appendToParent(); return this; }, _gen: function () { this.$box = $( '<div id="dialog-box">' ); this.$header = $( '<div class="dialog-box-header">' ); this.$body = $( '<div class="dialog-box-body">' ); this.$footer = $( '<div class="dialog-box-footer">' ); this.$closeButton = $( '<span id="dialog-box-close-button">' ); this.$helpLink = $( '<a class="ci-help-link">' ).attr( { href: mw.util.getUrl( 'Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау' ), target: '_blank', title: 'Анықтама' } ).text( '?' ); this.$tools = $( '<span class="ci-dialog-tools">' ) .append( this.$helpLink ) .append( this.$closeButton ); this.$header .append( $( '<span class="ci-dialog-title">' ).text( this._title ) ) .append( this.$tools ); this.$box.append( this.$header ).append( this.$body ).append( this.$footer ); }, _appendToParent: function () { $( '#' + this._parent ).append( this.$box ); var $box = this.$box.css( 'display', 'none' ); this.$closeButton.click( function () { $box.fadeOut( 'fast' ); $( '#ci-button-save' ).hide(); } ); }, addToBody: function ( arg ) { this.$body.append( arg ); return this; }, addButton: function ( o ) { if ( o.visible === undefined ) { o.visible = true; } if ( o.id === undefined || o.label === undefined ) { throw new Error( 'id және label берілмеген.' ); } this.$footer.append( '<a id="' + o.id + '" class="button"' + ( !o.visible ? ' style="display:none"' : '' ) + '><span>' + o.label + '</span></a>' ); if ( o.action !== undefined ) { $( '#' + o.id ).click( o.action ); } return this; }, show: function () { this.fixPosition(); this.$box.css( 'opacity', 1 ).css( 'height', '' ).fadeIn( 'fast' ); return this; }, fixPosition: function ( animate, duration ) { var newH = ( $( window ).height() - this.$box.height() ) / 2; if ( animate === true ) { if ( duration === undefined ) { duration = 'fast'; } this.$box.animate( { top: newH }, duration ); } else { this.$box.css( 'top', newH ); } } }; var CatImporter = { _installed: false, params: { action: 'query', format: 'json' }, _postReloadKey: 'ci-catimport-postreload', _toast: function ( type, msg, options ) { var opt = $.extend( { tag: 'catimport' }, options || {} ); if ( mw.wikiToast && typeof mw.wikiToast[ type ] === 'function' ) { return mw.wikiToast[ type ]( msg, opt ); } opt.type = ( type === 'warn' ) ? 'warn' : type; return mw.notify( msg, opt ); }, getURL: function () { if ( CatImporter.lang === undefined ) { throw new Error( 'CatImporter.lang анықталмаған.' ); } return 'https://' + CatImporter.lang + '.wikipedia.org/w/api.php'; }, get: function ( extraParams, cb ) { var params = $.extend( {}, CatImporter.params, extraParams ); var src = CatImporter.getURL() + '?' + $.param( params ); if ( CatImporter.lang === mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ) { $.get( src, cb ); } else { $( 'body' ).append( '<script src="' + src + '"></' + 'script>' ); } }, addResult: function ( o ) { var title = o.title; var name = 'ci-cat-' + o.pageid; if ( o.langlinks === undefined ) { $( '#ci-result-wrapper .notfound' ).append( '<div>' + '<span class="ci-chkbx-wrap">' + '<input disabled="true" type="checkbox" name="' + name + '" /></span>' + '<label for="' + name + '"><input title="Беру \'' + title + '\'" type="text" class="ci-notfound" placeholder="' + title.replace( /^[^:]+\:/, '' ) + '" /></label></div>' ); } else { var label = o.langlinks[ 0 ][ '*' ]; if ( CatImporter.curPgCats === undefined || CatImporter.curPgCats.indexOf( label ) === -1 ) { $( '#ci-result-wrapper .found' ).append( '<div><span class="ci-chkbx-wrap">' + '<input type="checkbox" name="' + name + '" value="' + label + '" /></span>' + '<label for="' + name + '">' + '<a href="/wiki/' + label.replace( ' ', '_' ) + '" title="' + title + '">' + label.replace( /^[^:]+\:/, '' ) + '</a>' + '<input title="Осы мәтіні бар санаттағы қалған беттер" ' + 'type="text" class="ci-cat-sorter" placeholder="Мәтін іріктеуші"/>' + '</label></div>' ); } } CatImporter.dialog.fixPosition( false ); }, getCategories: function ( lang, title, callback ) { var cbFn = ( typeof callback === 'function' ) ? callback : CatImporter.categoriesCB; var cbName = ( typeof callback === 'string' ) ? callback : 'CatImporter.categoriesCB'; if ( lang === mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ) { new mw.Api().get( { prop: 'categories', titles: title, clshow: '!hidden', cllimit: 500 } ).done( cbFn ); } else { CatImporter.lang = lang; CatImporter.get( { titles: title, prop: 'categories', clshow: '!hidden', cllimit: 500, callback: cbName } ); } }, categoriesCB: function ( o ) { for ( var i in o.query.pages ) { if ( i === '-1' || i === -1 ) { CatImporter._toast( 'error', 'Бет `' + o.query.pages[ i ].title + '` табылмады.' ); $( '#ci-button-save' ).hide(); CatImporter.$throbber.css( 'display', 'none' ); CatImporter.dialog.$footer.css( 'display', 'block' ); return; } if ( !o.query.pages[ i ].categories || !o.query.pages[ i ].categories.length ) { CatImporter._toast( 'info', 'Бұл беттен импорттайтын санат табылмады.' ); $( '#ci-button-save' ).hide(); CatImporter.$throbber.css( 'display', 'none' ); CatImporter.dialog.$footer.css( 'display', 'block' ); return; } var titles = []; for ( var j in o.query.pages[ i ].categories ) { titles.push( o.query.pages[ i ].categories[ j ].title ); } CatImporter.get( { titles: titles.join( '|' ), prop: 'langlinks', lllang: mw.config.get( 'wgUserLanguage' ), callback: 'CatImporter.langlinksCB' } ); } }, _ciSuggestionsFetcher: function ( d ) { var elem = this; var $container = $( $( this ).data( 'suggestions-context' ).data.$container ); $container.css( 'font-size', '13px' ); if ( $container.find( '.ci-translate-head' ).length === 0 ) { $container.prepend( '<div class="ci-translate-head">Беру <i><b>' + $( elem ).attr( 'placeholder' ) + '</b></i></div>' ); } $.map( mw.config.get( 'wgNamespaceIds' ), function ( v, k ) { var r = new RegExp( '^\\(' + k + '\\)\\:', 'i' ); if ( v === 14 && d.match( r ) !== null ) { d = d.replace( r, '' ); $( elem ).val( d ); } } ); var cbNm = $( this ).parent().attr( 'for' ); var disabledOld = $( 'input[name=' + cbNm + ']' ).attr( 'disabled' ); var disabledNew = d.trim() === ''; if ( disabledOld !== disabledNew ) { $( 'input[name=' + cbNm + ']' ).attr( 'disabled', disabledNew ); } $( 'input[name=' + cbNm + ']' ).val( 'Санат:' + d ); var search = d.replace( /\|.*$/, '$1' ); new mw.Api().get( { action: 'opensearch', format: 'json', search: search, namespace: 14, suggest: '' } ).done( function ( a ) { if ( a.length === 2 ) { $( elem ).suggestions( 'suggestions', a[ 1 ].map( function ( c ) { return c.replace( /^[^:]+\:/, '' ); } ) ); } } ); }, langlinksCB: function ( o ) { for ( var i in o.query.pages ) { CatImporter.addResult( o.query.pages[ i ] ); } var $nf = $( 'input.ci-notfound' ); mw.loader.using( 'jquery.suggestions' ) .done( function () { if ( $.fn.suggestions ) { $nf.suggestions( { fetch: CatImporter._ciSuggestionsFetcher } ); } else { CatImporter._toast( 'warn', 'Ұсыныстар құралы (jquery.suggestions) қолжетімсіз.' ); } } ) .fail( function () { if ( CatImporter.$throbber ) { CatImporter.$throbber.hide(); } if ( CatImporter.dialog && CatImporter.dialog.$footer ) { CatImporter.dialog.$footer.show(); } CatImporter._toast( 'warn', 'Ұсыныстар құралы (jquery.suggestions) жүктелмеді. Gadgets-definition ішіндегі dependencies жолын тексер.' ); } ); $( 'input.ci-cat-sorter' ).keyup( function () { var cbName = $( this ).parent().attr( 'for' ); var $cb = $( 'input[name=' + cbName + ']' ); var newVal = $cb.val().split( '|' )[ 0 ].trim(); var sorter = this.value; if ( sorter.match( /^\s+$/ ) ) { sorter = ' '; } else { sorter = sorter.split( '|', 1 )[ 0 ].trimRight(); } if ( sorter !== '' ) { newVal += '|' + sorter; } $cb.val( newVal ); } ); $( 'input.ci-notfound' ).focusout( function () { $( '#ci-suggestions' ).remove(); } ); $( '#ci-throbber' ).css( 'display', 'none' ); $( '#ci-result-wrapper' ).css( 'max-height', $( window ).height() - 140 ); CatImporter.dialog.fixPosition(); $( '.dialog-box-footer' ).fadeIn( 'fast', function () { $( this ).find( '.button' ).show(); } ); }, _storePostReloadNotice: function ( diffUrl ) { try { sessionStorage.setItem( CatImporter._postReloadKey, JSON.stringify( { diffUrl: diffUrl || null, at: Date.now() } ) ); } catch ( e ) {} }, _showPostReloadNotice: function () { var raw; var payload; try { raw = sessionStorage.getItem( CatImporter._postReloadKey ); sessionStorage.removeItem( CatImporter._postReloadKey ); } catch ( e ) { return; } if ( !raw ) { return; } try { payload = JSON.parse( raw ); } catch ( e2 ) { return; } if ( !payload.at || ( Date.now() - payload.at ) > 120000 ) { return; } var diffUrl = payload.diffUrl || null; var $msg = $( '<span>' ); $msg.append( $( '<span class="ci-notify-green">' ).text( 'Санатты ' ) ); if ( diffUrl ) { $msg.append( $( '<a>' ).attr( 'href', diffUrl ).text( 'импорттадыңыз' ) ); } else { $msg.append( 'импорттадыңыз' ); } $msg.append( '.' ); CatImporter._toast( 'success', $msg[ 0 ], { tag: 'catimport', classes: [ 'ci-catimport-toast' ], autoHide: true, autoHideSeconds: 4 } ); }, savePage: function ( c, s ) { new mw.Api().postWithToken( 'edit', { format: 'json', action: 'edit', title: mw.config.get( 'wgPageName' ), summary: s, text: c } ).done( function ( data ) { if ( data && data.edit && data.edit.result === 'Success' ) { var diffUrl = ( data.edit && data.edit.newrevid ) ? ( mw.util.wikiScript() + '?diff=' + data.edit.newrevid ) : null; CatImporter._storePostReloadNotice( diffUrl ); location.reload(); return; } if ( data && data.edit && data.edit.nochange !== undefined ) { CatImporter._toast( 'info', 'Өзгеріс болмады: санаттар бұрыннан бар болуы мүмкін.' ); return; } if ( data && data.error ) { CatImporter._toast( 'error', 'Қате: ' + data.error.info ); return; } CatImporter._toast( 'error', 'Қате: API жауабы түсініксіз.' ); } ).fail( function () { CatImporter._toast( 'error', 'Қате: сұраным орындалмады.' ); } ); }, apply: function ( cats ) { if ( cats.length === 0 ) { CatImporter._toast( 'error', 'Қате: Санаттар таңдалмады.' ); return; } $( '.dialog-box-footer .button' ).hide( 'slow' ); new mw.Api().get( { action: 'query', format: 'json', titles: mw.config.get( 'wgPageName' ), prop: 'info|revisions', rvprop: 'content', rvslots: 'main' } ).done( function ( d ) { var pages = d.query.pages; var filterCB; var mapCB; var mapCB2; var id; filterCB = function ( k ) { return ns[ k ].trim() !== ''; }; mapCB = function ( k ) { return ns[ k ]; }; mapCB2 = function ( i ) { return '[[' + i.replace( /\|.*$/, '' ) + ']]'; }; for ( id in pages ) { var c = ''; var revs = pages[ id ].revisions; var lcat1; var lcat2; var a; var b; var cA; var cB; var wCats; var ns; var nsPat; if ( revs ) { if ( revs[ 0 ].slots && revs[ 0 ].slots.main ) { c = revs[ 0 ].slots.main[ '*' ] || revs[ 0 ].slots.main.content || ''; } else { c = revs[ 0 ][ '*' ] || revs[ 0 ].content || ''; } } lcat1 = c.lastIndexOf( '[[Санат:' ); lcat2 = c.lastIndexOf( '[[Category:' ); a = Math.max( lcat1, lcat2 ); b = c.indexOf( ']]', a ) + 2; if ( a === -1 ) { ns = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' ); nsPat = Object.keys( ns ).filter( filterCB ).map( mapCB ).join( '|' ); a = c.search( new RegExp( '\\[\\[(?!' + nsPat + ')\\w+:[^\\]]+\\]\\]' ) ); b = c.lastIndexOf( '\n', a ); } if ( a === -1 ) { if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 10 ) { b = c.lastIndexOf( '</noinclude>' ); if ( b === -1 ) { b = c.length + '<noinclude>'.length; c = c + '<noinclude></noinclude>'; } } else { c = c.trimRight() + '\n'; b = c.length + 1; } } cA = c.slice( 0, b ); cB = c.slice( b ); wCats = cats.map( mapCB2 ); c = cA + '\n' + wCats.join( '\n' ) + '\n\n' + cB.trimLeft(); CatImporter.savePage( c, '+ ' + wCats + ' ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])' ); return; } } ).fail( function () { CatImporter._toast( 'error', 'Қате: бет мазмұнын алу мүмкін болмады.' ); } ); }, _importAction: function () { $( '.dialog-box-footer' ).hide(); $( 'input.ci-notfound' ).map( function () { var ctx = $( this ).data( 'suggestions-context' ); if ( ctx ) { $( ctx.data.$container ).remove(); } } ); $( '#ci-result-wrapper > div > div' ).remove(); CatImporter.$throbber.css( 'display', 'inline' ); CatImporter.dialog.fixPosition(); CatImporter.getCategories( $( 'input[name="ci-lang"]' ).val(), $( 'input[name="ci-title"]' ).val() ); }, _saveAction: function () { var cats = []; var xcats = []; CatImporter.$resultWrapper.find( 'input[type="checkbox"]' ).map( function () { if ( !this.checked ) { return; } var $input = CatImporter.$resultWrapper.find( 'label[for=' + this.name + '] input.ci-notfound' ); var cat = 'Санат:' + $input.val(); if ( $input.length === 0 ) { cat = $( this ).val(); } if ( CatImporter.curPgCats !== undefined && CatImporter.curPgCats.indexOf( cat.split( '|' )[ 0 ].trim() ) !== -1 ) { xcats.push( cat.split( '|' )[ 0 ].trim() ); } else { cats.push( cat ); } } ); if ( xcats.length !== 0 ) { CatImporter._toast( 'error', 'Қате: Төмендегі санаттар бар:\n- ' + xcats.join( '\n- ' ) ); return; } CatImporter.apply( cats ); }, _createDialog: function () { this.$inputWrapper = $( '<div>' ).addClass( 'ci-input-wrapper' ); this.$inputWrapper .append( $( '<input>' ).attr( { type: 'text', name: 'ci-lang', placeholder: 'Тіл коды' } ) ) .append( $( '<input>' ).attr( { type: 'text', name: 'ci-title', placeholder: 'Атауы' } ) ); this.$throbber = $( '<img>' ).attr( { id: 'ci-throbber', style: 'display:none', src: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Loading_2_transparent.gif' } ); this.$resultWrapper = $( '<div>' ).attr( 'id', 'ci-result-wrapper' ); this.$resultWrapper .append( '<div class="found" />' ) .append( '<div class="notfound" />' ) .append( this.$throbber ); this.dialog = new DialogBox( 'Санат импорттау', 'bodyContent' ) .addToBody( this.$inputWrapper ) .addButton( { id: 'ci-button-get', label: 'Алу', action: this._importAction } ) .addButton( { id: 'ci-button-save', label: 'Сақтау', visible: false, action: this._saveAction } ); this.$inputWrapper.after( this.$resultWrapper ); }, install: function () { var ci = CatImporter; ci._showPostReloadNotice(); new mw.Api().get( { action: 'query', format: 'json', titles: mw.config.get( 'wgPageName' ), prop: 'langlinks|categories', lllimit: 500, cllimit: 500, clshow: '!hidden' } ).done( function ( o ) { ci.curPgLangLinks = {}; var pages = o.query.pages; for ( var pgId in pages ) { if ( pages[ pgId ].categories ) { ci.curPgCats = pages[ pgId ].categories.map( function ( cat ) { return cat.title; } ); } var lls = pages[ pgId ].langlinks || []; if ( lls.length === 0 ) { return; } for ( var i = 0; i < lls.length; i++ ) { var ll = lls[ i ]; ci.curPgLangLinks[ ll.lang ] = ll[ '*' ]; } break; } $( window ).resize( function () { $( '#ci-result-wrapper' ).css( 'max-height', $( window ).height() - 140 ); ci.dialog.fixPosition(); } ); CatImporter._createDialog(); $( 'input[name="ci-lang"]' ).keyup( function () { if ( Object.keys( ci.curPgLangLinks ).indexOf( this.value ) >= 0 ) { $( 'input[name="ci-title"]' ).val( ci.curPgLangLinks[ this.value ] ); } } ); var $ciLink = $( '<a>' ).attr( { href: '#dialog-box', class: 'ci-import-link' } ).append( 'Импорттау' ); if ( $( '#mw-normal-catlinks' ).length === 0 ) { $( '#catlinks' ).removeClass( 'catlinks-allhidden' ); $( '#catlinks' ).append( '<div id="mw-normal-catlinks" class="mw-normal-catlinks">' ); } if ( !pages[ pgId ].categories ) { $ciLink.css( 'float', 'none' ).append( ' санат' ); } $( '#mw-normal-catlinks' ).append( $ciLink ); $( '.ci-import-link' ).click( function ( e ) { e.preventDefault(); $( '#ci-result-wrapper > div > div' ).remove(); $( '.ci-input-wrapper input' ).val( '' ); ci.dialog.show(); ci.dialog.fixPosition(); $( 'input[name=ci-lang]' ).focus(); } ); } ); CatImporter._installed = true; }, uninstall: function () { $( '.ci-import-link' ).remove(); $( '#dialog-box' ).remove(); window.CatImporter = null; } }; if ( String.prototype.trimRight === undefined ) { String.prototype.trimRight = function () { return this.replace( /\s+$/g, '' ); }; } if ( String.prototype.trimLeft === undefined ) { String.prototype.trimLeft = function () { return this.replace( /^\s+/g, '' ); }; } if ( mw.config.get( 'wgAction' ) === 'view' && mw.config.get( 'wgIsArticle' ) && mw.config.get( 'wgPageContentModel' ) === 'wikitext' && mw.config.get( 'wgTitle' ) !== mw.config.get( 'wgMainPageTitle' ) ) { window.CatImporter = CatImporter; $( CatImporter.install ); } }( mediaWiki, jQuery ) ); hl0z8y9hbj3eta7jeihl4at1xycpp1p 10 509983 3600622 3551479 2026-05-06T08:22:16Z Arystanbek 14348 3600622 wikitext text/x-wiki {{Кесте |аты = Гаджеттер |state = <includeonly>{{{state|}}}</includeonly> |titlestyle = padding:3px; background-color:#cceeff; |сурет = [[File:Toolbaricon source.svg|65px|link=]] |тақырып = [[Уикипедия:Гаджеттер|Гаджеттер]] |тізім1 = <div style = "margin-top:-1ex;margin-bottom:-1ex;padding:0"> {{nobr|[[МедиаУики:Gadgets-definition]] •}} {{nobr|[[Арнайы:Gadgets]] •}} {{nobr|[[Арнайы:Бапталымдар#mw-prefsection-gadgets|Гаджеттерді қолдану]]}} </div> |бөлім2 = Қолданыстағы гаджеттер |тізім2 = <div style = "margin-top:-1ex;margin-bottom:-1ex;padding:0"> {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot|Cat-a-lot]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/GoogleTrans|GoogleTrans]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/ProveIt|ProveIt]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/RTRC|RTRC]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/wikEd|wikEd]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Белгілегіш|Белгілегіш]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Жүйе хабарының атауларын көрсеткіш|Жүйе хабарының атауларын көрсеткіш]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Сілтеме ескертпелер|Сілтеме ескертпелер]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Соңғы өңдемені көрсеткіш|Соңғы өңдемені көрсеткіш]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Қалқып шығушы терезелер|Қалқып шығушы терезелер]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Жұмыс тізгіш|Жұмыс тізгіш]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/Түнгі көрініс|Түнгі көрініс]] •}} {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/WikiToast|WikiToast]]}} </div> |бөлім3 = Қолданыстан шығарылған гаджеттер |тізім3 = <div style = "margin-top:-1ex;margin-bottom:-1ex;padding:0"> {{nobr|[[Уикипедия:Гаджеттер/AddThis|AddThis]]}} </div> }} <includeonly>[[Санат:Уикипедия:Гаджеттер]]</includeonly> 7l26z09i1pk03xv87ci3x3dmsvswxfr 0 510385 3600223 3345512 2026-05-05T12:10:21Z Тұрысбек Жанеля 7д 174521 сөзді дұрыстап жаздым және орысшаланған сөзді аудардым 3600223 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Cyrillic letter Schwa.svg|thumb|left|110px]] {{Қазақ әліпбиі (кирил)}} [[Сурет:Keyboard KAZ.png|thumb|right|400px]] '''Ә''' — қазіргі қазақ әліпбиіндегі екінші әріп, ауыздың мол ашылып, тіл мен иектің төмен түсуінен пайда болатын жіңішке ашық дауысты,езу дыбысының таңбасы. Ә - А мен Е нің арасындағы бір дыбыс. Көп әліпбилерде Ә әрпі Е нің қасында қойылған. Бұрыңғы Қазақ әліпбилерінде де Ә Е - ден кейін тұрған. Көбінесе сөздің бірінші буынында қолданылады, екінші буында "А" фонемасымен ауысып, акустика жағынан көмескіленеді. Сондықтан қазақ тілінің жазу жүйесі бойынша екінші буында Ә дудамал естілгенде А жазылады (мысалы, кітап, Сәбира). Ә негізінен араб, парсы тілдерінен енген сөздердің бірінші буынында айтылады. Соған орай, қазақ тілінде, кейбір түркі тілдерінде Ә дыбысының қалыптасуы шығыс тілдерінен келген сөздердің артикуляциялық ыңғайласуына байланысты деген пікір бар. Алайда әкел (алып кел), әпер (алып бер) тәрізді сөздердің құрамындағы Ә - ассимиляцияның нәтижесі. Ә қосымшалар құрамында қолданылмайды<ref>Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том</ref><ref>Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ., Қазіргі қазақ тілі. Лексика. Фонетика, А., 1962</ref>. == Басқа тілдердің әліпбилерінде қолдануы: == === Кириллица === {| class="wikitable" |- ! Әліпби !! № !! [[IPA]] |- | [[қазақ тілі|қазақ әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[татар тілі|татар әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[башқұрт тілі|башқұрт әліпбиі]] || 40 || æ |- | [[қалмық тілі|қалмық әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[дунган тілі|дунган әліпбиі]] || 8 ||ɤ |- | [[Әзербайжан тілі|әзірбайжан әліпбиі]] || 7 || æ |- | [[түрік тілі|түрік әліпбиі]] || 36 || æ |- | [[кето тілі|кето әліпбиі]] || 33 || - |- | [[күрді тілі|күрді әліпбиі]] || 8 || ɛ |- | [[абхаз тілі|абхаз әліпбиі]] || — || |} == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Кириллица]] dgww74z0raxla83fz28ufqyd86buuxb 3600225 3600223 2026-05-05T12:14:37Z Тұрысбек Жанеля 7д 174521 сөйлем ортасында келген үлкен әріппен жазылған жалпы есімді кіші әріппен жаздым және пунктуациялық қателерді жөндедім 3600225 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Cyrillic letter Schwa.svg|thumb|left|110px]] {{Қазақ әліпбиі (кирил)}} [[Сурет:Keyboard KAZ.png|thumb|right|400px]] '''Ә''' — қазіргі қазақ әліпбиіндегі екінші әріп, ауыздың мол ашылып, тіл мен иектің төмен түсуінен пайда болатын жіңішке ашық дауысты,езу дыбысының таңбасы. Ә - А мен Е-нің арасындағы бір дыбыс. Көп әліпбилерде Ә әрпі Е нің қасында қойылған. Бұрыңғы қазақ әліпбилерінде де Ә Е - ден кейін тұрған. Көбінесе сөздің бірінші буынында қолданылады, екінші буында "А" фонемасымен ауысып, акустика жағынан көмескіленеді. Сондықтан қазақ тілінің жазу жүйесі бойынша екінші буында Ә дудамал естілгенде А жазылады (мысалы, кітап, Сәбира). Ә негізінен араб, парсы тілдерінен енген сөздердің бірінші буынында айтылады. Соған орай, қазақ тілінде кейбір түркі тілдерінде Ә дыбысының қалыптасуы шығыс тілдерінен келген сөздердің артикуляциялық ыңғайласуына байланысты деген пікір бар. Алайда әкел (алып кел), әпер (алып бер) тәрізді сөздердің құрамындағы Ә - ассимиляцияның нәтижесі. Ә қосымшалар құрамында қолданылмайды<ref>Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том</ref><ref>Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ., Қазіргі қазақ тілі. Лексика. Фонетика, А., 1962</ref>. == Басқа тілдердің әліпбилерінде қолдануы: == === Кириллица === {| class="wikitable" |- ! Әліпби !! № !! [[IPA]] |- | [[қазақ тілі|қазақ әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[татар тілі|татар әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[башқұрт тілі|башқұрт әліпбиі]] || 40 || æ |- | [[қалмық тілі|қалмық әліпбиі]] || 2 || æ |- | [[дунган тілі|дунган әліпбиі]] || 8 ||ɤ |- | [[Әзербайжан тілі|әзірбайжан әліпбиі]] || 7 || æ |- | [[түрік тілі|түрік әліпбиі]] || 36 || æ |- | [[кето тілі|кето әліпбиі]] || 33 || - |- | [[күрді тілі|күрді әліпбиі]] || 8 || ɛ |- | [[абхаз тілі|абхаз әліпбиі]] || — || |} == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Кириллица]] hhffyznesfqs4p780ny7nttw1c308jh 0 523038 3600530 3489634 2026-05-06T01:48:27Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600530 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Фернандо Льоренте |толық аты = Ферна́ндо Льоре́нте То́ррес |лақап аты = El Rey León, Madari |сурет = Fernando Llorente JUVE.JPG |туған күні = 26.02.1985 |туған жері = [[Памплона]], [[Испания]] |азаматтығы = {{flagicon|Spain}} [[Испания]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |бойы = 1.95 см |салмағы = 87 кг |позиция = Сол қапталдағы қорғаушы |қазіргі клуб = {{flagicon|Италия}} [[Удинезе]] |номерi = 32 |клубтары = {{футбол карьерасы |2004—2013|{{flagicon|Spain}} [[Атлетик Бильбао]]|262 (85) |2013—2015|{{flagicon|Италия|20px}} [[Ювентус]]|66 (23) |2015—2016|{{flagicon|Испания|20px}} [[Севилья]]|23 (4) |2016—2017|{{flagicon|Англия|20px}} [[Суонси Сити]]|33 (15) |2017—|{{flagicon|Англия|20px}} [[Тоттенхэм Хотспур]]|36 (2) |2019—2020|{{flagicon|Италия}} [[Наполи]]|20 (3) |2021—|{{ту|Италия}} [[Удинезе]]|4 (0)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2003|{{flagicon|Spain}} Испания-17|3 (2) |2005|{{flagicon|Spain}} Испания-20|4 (5) |2005—2006|{{flagicon|Spain}} Испания-21|9 (5) |2008—2013|{{футбол|Spain}} |24 (8)}} }} '''Фернандо Льоренте Торрес''' ([[Испан тілі|исп]]. <span lang="es" dir="ltr">''Fernando Llorente Torres''</span>; [[1985 жыл]]ы [[26 ақпан]]да [[Памплона]] қаласында туылды) — испаниялық футболшы, «[[Удинезе|Удинезе»]] футбол клубының шабуылшысы. [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания ұлттық құрамасының]] экс-ойыншысы. [[2010 жыл]]ғы әлем чемпионы, [[2012 жыл]]ғы Еуропа чемпионы. == Мансабы == === Клубтық === Ферандо — «[[Атлетико Бильбао]]ның» тәрбиеленушісі . 11 жасында осы клубта ойнай бастады. Фернандо біренеше маусымды жастар құраманыда өткізді. [[2003 жыл]]ы Льоренте Баскония клубында өнер көрсетті. Клубта 33 ойын өткізіп, 12 гол соқты. [[Сурет:Fernando Llorente contra el Hércules en el estadio José Rico Pérez.jpg|нобай|солға|Атлетико Бильбауо сатысында]] Келесі маусымнан бастап «Атлетиконың» екінші құрамына көшті. «Сегундада» қатысатын клубта 16 ойын өткізіп, 4 рет голмен ерекшеленді. Маусымнның екінші жартысында оны негізгі құрамға ауыстырып, клубпен 4 жылдық контраққа қол қойды. [[2005 жыл]]ы [[16 қаңтар]]да алғаш матчын «Эспаньол» клубына қарсы өткізді. Үш күннен соң Испания Кубогінде алғаш матчын «Ланзароте» клубына қарсы өткізіп, хет-трикпен ерекшеленді. Алайда Льорентенің кейінгі матчтары сәтті өтпеді, себебі көп жарақат алып, негізгі құрам орынынан айырылып қалды. 2007/08 маусым Фернандо үшін сәтті өтті. Ол команданың негізгі шабуылдаушысы ғана емес, тіпті оның лидерларының бірі атанды. Келесі екі маусымда Льоренте ары қарай дамыды, өз клубына Испания Кубогінің финалына жетуге, сондай-ақ [[УЕФА Еуропа Лигасы]]на жолдама алып беруге көмектесті. Үш жыл ішінде Фернандо 91 ойын өткізіп, 39 голмен ерекшеленді.[[Сурет:Real Madrid vs Juventus, 24 October 2013 Champions League 14 (cropped).JPG|нобай|солға|Реал Мадридқа қарсы матчта, 2013 жыл 24 қазан]] [[2013 жыл]]ы [[1 шілде]]де Льоренте бос агент ретінде «[[Ювентус]]қа» көшіп кетті. 4 жылдық контракқа қол қойып, ресми ойыншысы атанды. Алғаш матчын Сампдория клубына қарсы өткізіп, алаңға соңғы минтутта кірді. А Сериясында алғаш голын [[22 қыркүйек]]те Верона клубының қақпасына салды. Чемпиондар Лигасында «[[Ювентус]]» үшін алғаш голын «[[Реал Мадрид]]қа» қарсы ойында соқты. [[2014 жыл]]ы [[12 қаңтар]]да алғаш дубльін Кальяри клубына қарсы соқты. === Ұлттық құрама === [[Сурет:Spain and Portugal match at the FIFA World Cup 2010-06-29.jpg|нобай|солға]] Льоренте көптеген Испания жастар құрамасында өнер көрсетті. [[2005 жыл]]ы жастар әлем чемпионатына қатысты. [[2008 жыл]]ы [[11 қараша]]да негізгі құрам үшін алғаш матчын Чили құрамасына қарсы өткізді. [[2009 жыл]]ы [[11 ақпан]]да алғаш голын Англия құрамасының қақпасына салды. [[2009 жыл]]ы Конфедерация Кубогіне және [[2010 жыл]]ы Әлем чемпионатына қатысты. [[2010 жыл]]ғы әлем чемпионы, [[2012 жыл]]ғы Еуропа чемпионы. == Жетістіктері == === Командалық === '''Ювентус''' *Италия Суперкубогінің иегері: [[2013 жыл|2013]] '''Италия Чемпионы: 2013/14''' '''Севилья''' *УЕФА Еуропа Лигасы: 2015/16 '''Испания ұлттық құрамасы''' *Әлем чемпионы: [[2010 жыл|2010]] *Еуропа чемпионы: [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]] === Жеке === *Жастар әлем чемпионатының күміс бутса иегері: 2005 *Сарра Трофейінің иегрі: [[2012 жыл|2012]] == Cыртқы сілтемелер== * [http://www.fernandollorente.es/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311063508/http://www.fernandollorente.es/ |date=2012-03-11 }} {{ref-es}} * [http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=571&idi=2 ФК «Атлетик Бильбао» сайтында профильі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131003073333/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=571&idi=2 |date=2013-10-03 }} [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Севилья ФК ойыншылары]] [[Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары]] [[Санат:Наполи ФК ойыншылары]] [[Санат:Удинезе ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары]] p0fqk3x0c9x17zlr98ghb3xq8waiss3 0 523150 3600411 3488043 2026-05-05T16:29:58Z Casserium 68287 3600411 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Арыстанбек Мұхамедиұлы | Суреті =ArystanbekMuhamediuly 01 (cropped).jpg | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі|Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінің директоры]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = [[10 шілде]] [[2019]] | Басқаруын аяқтады = мамыр 2022 | Премьер = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрі | Реті_2 = | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[6 тамыз]] [[2014]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[17 маусым]] [[2019]] | Ізбасары_2 = [[Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова|Ақтоты Райымқұлова]] | Премьер_2 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]], [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]], [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] <br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_3 = Қазақстан Республикасы Мәдениет министрі | Реті_3 = | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[10 ақпан]] [[2014]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[10 тамыз]] [[2014]] | Премьер_3 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_4 = [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Темірбек Қараұлы Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының]] ректоры | Реті_4 = | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = [[6 тамыз]] [[2008]] | Басқаруын аяқтады_4 = [[17 маусым]] [[2014]] | Премьер_4 = | Президент_4 = | Ұлты = қазақ | Туған күні = 11.02.1963 | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Нұр Отан|«Нұр Отан» партиясы]] | Ғылыми дәрежесі = [[тарих|Тарих ғылымдарының кандидаты]], [[Өнертану|Өнертану докторы]] | Білімі = [[Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы]], <br> Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Ұлттық Жоғары Мемлекеттік Басқару мектебі, <br> [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]. | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Парасат ордені}}{{Құрмет ордені}}{{Астана медалі}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{ҚР Конституциясына 20 жыл}}{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}[[File:Medal20Astana.png|40px]] {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}{{Мәдениет қайраткері}} |Ізашары_4=[[Тілеуғали Әшірбекұлы Қышқашбаев|Тілеуғали Қышқашбаев]]|Ізбасары_4=[[Бибігүл Нұрғалиқызы Нүсіпжанова|Бибігүл Нүсіпжанова]]}} '''Арыстанбек Мұхамедиұлы''' — белгілі мемлекет және саясат қайраткері, тарих ғылымдарының кандидаты (2003), өнертану докторы (2011), профессор, композитор. Мәдениет және өнер саласында халықаралық «World master in Аrts and Сulture» (Корея), «Жыл менеджері» (Ресей), «Человек года - 2016» (Ресей), «Прогресс» медалі - 2018 (Әзірбайжан) жоғары атақтарына ие. == Өмірбаяны == Арыстанбек Мұхамедиұлы 1963 жылы 11 ақпанда Алматы облысында дүниеге келген. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1986), Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Ұлттық Жоғары Мемлекеттік Басқару мектебін (1997), Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін (аспирантура, 2001) бітірген. Еңбек жолын қарапайым филармония әртісінен бастап ірі мемлекеттік лауазымдарды иеленіп келеді. Атап айтқанда: * 1984-1991 жылдар - Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясының әртісі (Алматы). * 1991-1993 жылдар - Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің бас маманы, (Алматы). * 1993-1994 жылдар - Қазақстан Республикасы Мәдениет министрінің көмекшісі (Алматы). * 1994-1996 жылдар - «Гүлдер» мемлекеттік ансамблінің директоры (Алматы). * 1996-1997 жылдар - Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Ұлттық Жоғары Мемлекеттік Басқару Мектебінің тыңдаушысы. * 1997-2001 жылдар - Қазақстан Республикасы Республикалық гвардиясы Президенттік оркестрінің басшысы – әскери бөлім командирі (Астана). * 2001-2005 жылдар - Республикалық және халықаралық мәдени бағдарламалар дирекциясының бас директоры (Астана). * 2005-2006 жылдар - «Қазақ әуендері» акционерлік қоғамының президенті (Астана). * 2006-2007 жылдар - Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат вице-министрі (Астана). * 2007-2008 жылдар - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің бас инспекторы (Астана). * 2008 жылғы ақпан – 2008 жылғы сәуір - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің сектор меңгерушісі (Астана). * 2008-2014 жылдар – [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т.К. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының]] ректоры (Алматы). * 2014 жылғы ақпан - 2014 жылғы тамыз – Қазақстан Республикасы Мәдениет министрі (Астана). * 2014-2019 жылдар – Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлігі|Мәдениет және спорт министрі]] (Астана). * 2019 жылдың шілде айынан бастап - Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|Ұлттық музейінің]] директоры (Нұр-Сұлтан). ==Басқа да қызметтері== * 2017 жылдан - Қазақстан Президенті жанындағы «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру ұлттық комиссиясының мүшесі. * 2018 жылдан – «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясы директорлар кеңесінің мүшесі. ==Жобалары== * 1997 жыл - Қазақстан Республикасы Республикалық гвардиясы Президенттік оркестрін ұйымдастырушы. * 1998-2001 жылдар – Қазақстанның хаттамалық, дипломатиялық, мемлекеттік және т.б. салтанатты іс-шараларын ұйымдастырушы. * 2002 жыл: «ЮНЕСКО қамқорлығындағы Ұлы Жібек жолы» Халықаралық фестивалінің сценарист-режиссері (Франция, Пaриж); Мемлекеттік Эрмитаждағы «Золотой воин. Сокровища сакских курганов» халықаралық көрмесін ұйымдастырушы (Ресей, Санкт-Петербург). * 2005 жыл: «Қазақстанның АҚШ-тағы мәдениет күндерін» ұйымдастырушы (АҚШ, Вашингтон, Сан Диего, Нью-Йорк, Хьюстон); «ШОС» Халықаралық фестивалінің сценарист-режиссері (Қазақстан, Астана); «Мәдени алуантүрлілік және Орталық Азиядағы диалог» мәдени шарасын ұйымдастырушы (Франция, Париж, ЮНЕСКО штаб-пәтері). * 2009 жыл: Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясында алғаш рет «Өнер» мамандықтары бойынша «Диссертациялық кеңес» құрды; Қазақстанда алғаш рет Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясында 7 «Өнер мамандығы» бойынша Докторантура (PhD) ашты; Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясының жас ғалымдарына Нью-Йорк киноакадемиясы, Колумбия университеті, Флоренция және т.б. университтерге ғылыми тағылымдамалар ұйымдастырды. * 2010 жыл - «Театр наций» қоғамдық эксперименталды театрдың шығармашылық жетекшісі. * 2011 жыл: Моңғолиядағы «Түркі қағанаты ескерткіштерін зерттеу» ғылыми экспедициясын ұйымдастырушы; «Бастау» Халықаралық студенттер кинофестивалінің негізін қалаушы және ұйымдастырушы. * 2012-2013 жылдар - Алғашқы «Жетекші киномектептер Ассоциациясын» құрды (құрамына Нью-Йорк киноакадемиясы, С. Герасимов ат. ЖМКИ, Мимар Синан өнер университеті және т.б. әлемдік жетекші 16 білім беру орталығы енді). * 2015 жыл: «Қазақ елі» тарихи-драмалық 10 сериялы телесериалы идеясының авторы; «Қазақ хандығына 550 жыл» деректі фильмі, «Қазақ елі» көпсериялы анимациялық фильмдерінің, «Алмас қылыш», «Алтын тақ» көркем фильмерінің көркемдік жетекшісі; «Қазақ хандығына 550 жыл» театрланған Гала-спектакль сценариінің авторы және режиссері. * 2016 жыл: Рио-де-Жанейро қаласындағы «XXXI Жазғы Олимпиада ойындарында» Қазақстан спортшылары делегациясын басқарды (18 медаль); Орта Азия елдерінің «Қазақстан - Еуразия жүрегі» Халықаралық театр фестивалін, «Шекарасыз ән» Халықаралық фестивалін, «Елім менің», «Тәуелсіздік толғауы», «Текті сөздің төресі – терме», «Тіл - парасат» конкурстарын ұйымдастырушы. * 2017 жыл: «Этноауыл» ұлттық мәдени кешенін құру идеясының авторы; «Опералия Пласидо Доминго» вокалистердің XXV Халықаралық конкурсын ұйымдастырушы; Қазақстанда өткен Көкпардан Тұңғыш Әлем чемпионатының бірлескен авторы; Ла Скала театрының гастрольдерін ұйымдастырушы: танымал дирижер З. Метаның қатысуымен Дж. Вердидің «Фальстаф» операсы, Людвиг ван Бетховеннің «№9 симфониясы»; Густав Малердің «№8 симфониясы» премьерасын ұйымдастырушы; «Император Цинь Шихуандидің Терракот әскері», «Эрмитаж» қорларының көрмесі, «Ежелгі Египет ескерткіштері», «Сақтар алтыны» көрмелерін, «Eurasia Sculpture Biennale» биенналесін ұйымдастырушы. * 2018 жыл: «Ұлыстың Ұлы күні Наурыз – жаңа форматта» тұжырымдамасының авторы (іргелі-тарихи зерттеулерге негізделген Наурызды атап өтудің замаманауи 8 жолы); «Алтын адамның әлем музейлеріне шеруі» жоба идеясының авторы; «Қазақстандағы киелі жерлер» ғылыми-көпшілік деректі фильмдері идеясының («Киелі Қазақстан», «Қожа Ахмет Ясауи», «Айша Бибі», «Алтын адам», «Номадтар елі») авторы; Әлемдік жұлдыздардың қатысуымен «Voice of Astana» Халықаралық эстрада әндері конкурсын ұйымдастырушы; «Eurasian Book Fair – 2018» Еуразиялық Халықаралық кітап көрме-жәрмеңкесін ұйымдастырушы; «Notre Dame de Paris» француздық-канадалық мюзиклдің қазақ тіліндегі премьерасын ұйымдастырды. ==Ғылым жолы== * 2003 жыл: Кандидаттық диссертация: «Қазақстан-ЮНЕСКО: мәдени байланыс аспектілері» (07.00.15 – Халықаралық қатынастар және сыртқы саясат тарихы) Алматы қ. * 2011 жыл: Докторлық диссертация: «ЮНЕСКО-мен ынтымақтастық аясындағы Тәуелсіз Қазақстан өнері». (17.00.09 – өнер теориясы және тарихы, Өнертану докторы.) Баку қ. ==Мақалалары== * 2010 жыл: Музыкальная культура кочевников Центральной Азии и Китая ; * 2011 жыл: Искусство суверенного Казахстана и ЮНЕСКО: из истории культурного сотрудничества ; Певец свободы – Махамбет . * 2015 жыл: X форум творческой и научной интеллигенции государств-участников СНГ в Астане. Новые модели для вечных ценностей . * 2016 жыл: О земле «Великой Степи». Культурное наследие ; В Рио Казахстан делает ставку на воспитанников отечественного спорта . * 2017 жыл: Біз салыстыру психологиясынан арылуымыз керек . * 2018 жыл: Наурыз ең әуелі балдырғандарға арналуы керек ; Наурыз тұрақтылық пен келісім секілді құндылықтардың нығаюына ықпал етіп келеді ; «Рухани жаңғыру» - елдігімізді нығайтты, еңсемізді тіктеді . * 2019 жыл: Ұлттық намыс пен рухани болмысымызды жаңғырту керек ; «Рухани жаңғырудың» екі жылын елеулі істермен түйіндеп отырмыз ; Өзімізге деген көзқарасты өзгертуіміз керек . * 2020 жыл: Қазақтың ұлттық намысы – ұлы жетістіктерінің негізі! ; Қазақтың арғы-бергі тарихы ұдайы бірігуден тұрады . * А. Құнанбайұлының шығармашылығына арналған анатитикалық мақалалар: Абай: мысль и совесть эпохи ; Абай неден түңілді? ; «Абай: Сәулесі бар жігіттер бір ойланар...» ; «Білгендердің сөзіне, махаббатпен ерсеңіз» ; Абай Құнанбайұлы скрипкада ойнаған . ==Шығармалары== * «Астана». Сөзі: Н. Айтұлы, орындайтын: «Бәйтерек тобы». * «Асыл сезім». Сөзі: И. Исаев, орындайтын: А. Жорабаева. * «Анажан». Сөзі: М. Қасымбеков, орындайтын: А. Махмуд. * «Алматы көктемі» инструменталдық туындысы. * «Жан әке». Сөзі: А. Дүйсенбі, орындайтын: Ә. Мұхтарқызы. * «Бақытты жандармыз». Сөзі: А. Дүйсенбі. * «Достарым». Сөзі: А. Дүйсенбі. * «Сендей қазақ баласы». Сөзі: Ш. Сариев * «Ата-анаға тағзым». Сөзі: М. Қасымбеков. * «Бақытым». Сөзі: Ш. Сариев. * «Ана». Сөзі: Ш. Сариев. * «Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ гимні». Сөзі: Ұ. Есдәулетов * «Бақыт құсы» би композициясы. * «Шабыт» би композицисы. * «Жастар вальсі» би композицисы. * «Үрмелі аспаптарға арналған марштар». ==Марапаттары== * 1998 жыл - «[[Астана медалі|Астана]]<nowiki/>» медалі; * 2001 жыл - «[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл]]<nowiki/>» медалі; * 2005 жыл - «[[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл]]<nowiki/>» медалі; * 2005 жыл - «Қазақстанға еңбегі сіңірген қайраткері» мәртебелі атағы; * 2008 жыл - «[[Астанаға 10 жыл медалі|Астананың 10 жылдығы]]<nowiki/>» медалі; * 2010 жыл - «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені; * 2012 жыл - «World master in Аrts and Сulture»(Корея); * 2012 жыл - «Жыл менеджері» (Ресей); * 2014 жыл - «Талғар ауданының Құрметті азаматы»; * 2014 жыл - «Еңбекші қазақ ауданының Құрметті азаматы»; * 2015 жыл - «Содружество» орденінің кавалері (ТМД мемлекеттерінің Парламентаралық Ассамблеясы); * 2016 жыл - «Человек года - 2016» (Ресей); * 2016 жыл - «[[Парасат ордені|Парасат]]<nowiki/>» ордені; * 2016 жыл - «[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл]]<nowiki/>» медалі; * 2018 жыл - «Прогресс» медалі (Әзірбайжан); * 2018 жыл - «Астананың 20 жылдығы» медалі; * 2020 жыл - «[[Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Конституциясына 25 жыл]]<nowiki/>» медалі; * 2020 жыл - Қазақстан Республикасының «Қазақстан халқы Ассамблеясына 25 жыл» мерекелік медалі; * 2016-2020 жж. - Мерейтойлық және ведомстволық медальдардың иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} * 1 Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы – өмірбаян. https://m.sputniknews.kz/spravka/20190226/9437890/arystanbek-muhamediuly-omirbaian.html. * 2 ҚР Мәдениет министрі қызметіне Арыстанбек Мұхамедиұлы тағайындалды. https://www.inform.kz/kz/kr-madeniet-ministri-kyzmetine-arystanbek-muhamediuly-tagayyndaldy_a2638326 == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.inform.kz/kaz/article/2638326 ҚР Мәдениет министрі қызметіне Арыстанбек Мұхамедиұлы тағайындалды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141115144648/http://www.inform.kz/kaz/article/2638326 |date=2014-11-15 }} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} [[Санат:Талғар ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мәдениет министрлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Астана медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Достастық орденінің иегерлері]] [[Санат:Философия докторлары]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] 0jh72ut7ipz4srjb8m88y4727ijemd1 0 523662 3600533 3534589 2026-05-06T03:06:34Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600533 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Филиппе Коутиньо |толық аты = Филиппе Коутиньо Коррея |лақап аты = Кішкентай сиқыршы, Филипиньо (Philippinho) |сурет = 20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Philippe Coutinho 850 1692.jpg |сурет ені = 200px |туған күні = 12.06.1992 |туған жері = [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилия]] |азаматтығы = {{байрақ|Бразилия}} |бойы = 172 [[сантиметр|см]] |салмағы = 68 [[килограмм|кг]] |позиция = [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = {{ту|Катар}} [[Әл-Духаиль]] |номері = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1999—2008|{{ту|Бразилия}} [[Васко да Гама (футбол клубы)|Васко да Гама]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2008—2013|{{ту|Италия}} [[Интернационале]]|28 (3) |2008—2010|{{аренда}} {{ту|Бразилия}} [[Васко да Гама (футбол клубы)|Васко да Гама]]|19 (1) |2012|{{аренда}} {{ту|Испания}} [[Эспаньол]]|16 (5) |2013—2018|{{ту|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|152 (41) |2018—2022|{{ту|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|108 (25) |2019—2020|{{аренда}} {{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|23 (8) |2022|{{аренда}} {{ту|Англия}} [[Астон Вилла]]|19 (5) |2022—|{{ту|Англия}} [[Астон Вилла]]|22 (1) |2023—|{{аренда}}{{ту|Катар}} [[Әл-Духаиль]]|3 (1) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2009—2010|{{ту|Бразилия}} Бразилия U17|5 (3) |2011—2013|{{ту|Бразилия}} Бразилия U20|7 (3) |2010—|{{футбол|Бразилия}}|68 (21)}} |медальдары = {{турнир|[[Футболдан Америка кубогы|Америка Кубогы]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан Америка кубогы 2019|Бразилия 2019]]}} }} '''Филиппе Коутиньо Коррея''' ({{lang-pt|Philippe Coutinho Correia}}; [[12 маусым]] [[1992 жыл|1992]], [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилия]]) — бразилиялық футболшы, "[[Әл-Духаиль]]" клубы мен [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия құрамасы]]ның жартылай қорғаушысы. == Мансабы == === Клубтағы карьерасы === [[Сурет:Philippe Coutinho Inter.jpg|нобай|солға|Интер сапында]] Филиппе Коутиньо жалпы «[[Васко да Гама (футбол клубы)|Васко да Гама]]<nowiki/>» клубының тәрбиленушісі, 1999-2008 жылдар ішінде жастар клубында плеймейкер позициясында өнер көрсетті. 2008 жылы 16 жасында Коутиньоны миландық «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» клубы 3,8 миллион еуроға сатып алды, алайда [[ФИФА]] заңдары бойынша 18 жасқа дейін миландық клуб үшін өнер көрсете алмады, сондықтан 2 жыл ішінде [[Футболдан Бразилия чемпионаты (А сериясы)|Бразилия чемпионатында]] жалға беру бойынша қалды. 15 шілдеде кәмелеттік жасқа толғанына 3 күннен соң, Коутиньо «Интердің» құрамына енді, ал 19 шілдеде Коутиньо ресми түрде миландық клубтың ойыншысы ретінде саналды. 2011 жылы 8 мамырда «[[Фиорентина]]<nowiki/>» клубына қарсы ойында «Интер» үшін алғашқы голды айып соққыдан соқты. [[Сурет:Phillipe Coutinho 2013-08-27.jpg|нобай|солға|Ливерпуль сапында]] 2013 жылы 30 қаңтарда «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» хавбекпен көп жылдық контраққа қол қойды. Англиялық прессаның мәлімдеуі бойынша, трансфер құны шамамен 10 миллион фунтқа дейін жетті. 2018 жылы қаңтарда "[[Барселона (футбол клубы)|Барселонаға]]" ауысты. Ол командадан кеткен [[Хавьер Маскерано|Хавьер Маскераноның]] номерін (14) алды. Каталондық клубтағы алғашқы кездесуін 25 қаңтар күні [[Футболдан Испания Кубогы|Испания кубогының]] 1/4 финалында "[[Эспаньол|Эспаньолға]]" қарсы өткізді. 68-минутта [[Андрес Иньеста|Иньестаның]] орнына алаңға шықты. === Ұлттық құрамадағы мансабы === 2009 жылы сәуірде Бразилияның 17 жасқа дейінгі [[Футболдан Америка кубогы|Оңтүстік Америка турниріне]] шақырылды. Турнирда 5 матч өткізіп, 3 голмен ерекшеленді. 2011 жылы Коутиньо Нэйем Франко бапкерімен Колумбияда өткен 20 жасқа дейінгі әлем чемионатына шақырылды. Екінші кездесуде [[Аустрия Ұлттық футбол құрамасы|Аустрияға]] қарсы ойында пенальтимен соққан голымен ерекшеленді. Келесі ойында [[Панама Ұлттық футбол құрамасы|Панама құрамасына]] қарсы ойнап, дубльмен көзге түсті. Алғаш рет [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия құрамасында]] Коутиньо алаңға 2010 жылы 7 қазанда негізгі құраммен шығып, командасы 3:0 есебімен жеңіске жетті. Осы сәтте Филиппе тек 18 жаста еді. == Жетістіктері == === Командалық === ; «[[Васко да Гама (футбол клубы)|Васко да Гама]]<nowiki/>» * Бразилия B сериясының жеңімпазы: 2009 ; «[[Интернационале]]<nowiki/>» * Италия кубогы: 2010/11 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2010 ; «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» * Испания чемпионы ('''2'''): 2017/18, 2018/19 * Испания кубогы: 2017/18 * Испания суперкубогы: 2018 ; «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» * Германия чемпионы: 2019/20 * УЕФА Чемпиондар лигасы: 2019/20 * Германия кубогы: 2019/20 ; {{футбол|Бразилия}} * Америка кубогының жеңімпазы: 2019 == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.philipecoutinho.com/site/it/ Футболшының ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=308366/index.html ФИФА сайтында статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206100824/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=308366/index.html |date=2012-02-06 }} * [http://it.soccerway.com/players/philippe-coutinho-correia/82507/ ''Soccerway'' сайтында статистикасы] * [http://www.inter.it/aas/squadra/player4?codgioc=G0865&STAG=2010/11 «Интердің» ресми сайтында статистикасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720220009/http://www.inter.it/aas/squadra/player4?codgioc=G0865&STAG=2010%2F11 |date=2010-07-20 }} [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Эспаньол ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Васко да Гама ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары]] 3cqaf45cpel3y2qla612n0kl3dh68dm 0 535419 3600520 3524349 2026-05-05T23:11:42Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600520 wikitext text/x-wiki {{Үйлестіру тізімі}} {{toc-right}} Төменде кейбір кең тараған [[файл пішімі|файлдар пішімдерінің]] тізімі келтірілген. Жақшада [[файл атауының кеңейтімі]] көрсетілген, бұл егер ол файл пішімінің атауымен сәйкес келмеген жағдайда нақты [[файл]]дың тиісті пішімін анықтау үшін. == Сурет және дыбыс == === [[Үш өлшемді графика|3D]] === * 3DM (Rhinoceros) * 3DS (3D Shape) * A3D ([[Компас (САПР)|Компас-3D]] (файл жинағы)) * ASM (Pro/Engineer) * BLEND ([[Blender]]) * C4D ([[Cinema 4D]]) * [[DirectDraw Surface|DDS]] (DirectDraw Surface) * [[DGN]] ([[Bentley Systems]] [[MicroStation]]) * [[DWG]] (AutoCAD) * [[DXF]] (AutoCAD) * [[FBX]] ([[Autodesk Maya|Alias]]) * LWO (LightWave Object File) * LWS (LightWave Scene File) * M3D ([[Компас (САПР)|Компас-3D]] (модель файлы)) * MA ([[Autodesk Maya|Maya]]) * MAX ([[3D Studio Max]]) * MB ([[Autodesk Maya|Maya]]) * MOVIE.BYU * [[Obj]] (WaveFront Object) * PZ3 (Pozer) * PRT (Pro/Engineer) * RIB ([[RenderMan]]) * SLDASM ([[SolidWorks]] жинақ файлы) * SLDPRT ([[SolidWorks]] модель файлы) * STP (ISO 10303-21) * [[U3D]] * [[VRML]] * VUE (Vue) * WIRE (Alias STUDIO Tools) * [[X (DirectX)]] * [[X3D]] * Z3d ([[Zanoza]] Modeler) * MDL * NIF ([[NetImmerse]]/[[Gamebryo]] file) * Md ([[TrumGame]] ModelEditor) * SPR (SCAD) * UNITY ([[Unity 3D]]) === Фонограммалар (дыбысжазбалар) === * [[Audible|AA]] — Audible Audio Book File * [[AAC]] — Advanced Audio Coding * [[AMR (сжатие звука)|AMR]] — Adaptive Multi-Rate * APE — [[Monkey's Audio]] * [[Advanced Systems Format|ASF]] * [[CDA]] — CD Digital Audio * [[FLAC]] — fla * LAV — {{iw|Liquid Audio}} Voucher * [[MP3]] * [[MT9]] — Music 2.0 * [[Ogg]] * VOC — Creative SoundBlaster * [[WAV]] — Windows [[PCM]]/ADPCM * [[WMA]] === Синтезаторлық фонограммалар === * [[MIDI#Музыкалық файлдар пішімдері|MIDI]] * [[MOD]] * STM, [[S3M]] (Stream Tracker) * [[.MMF]] * Gtp, Gp3, Gp4, Gp5, Gpx ([[Guitar Pro]], [[Tux Guitar]]) === Растрлық суреттер === * [[BMP]] (Windows or OS/2 bitmap) * {{НП5|CPT (формат файла)|CPT|en|CPT (file format)}} ([[Photo-Paint|Corel Photo-Paint]]) * [[GIF]] (Graphics Interchange Format) * [[High dynamic range imaging|HDR]] (High Dynamic Range) * [[JPEG]], JPG, JPE (Joint Photographic Experts Group) * [[JPEG 2000]] (.jp2) * [[PCX]] (ZSoft PaintBrush) * [[Portable Document Format|PDF]] (Adobe) * [[PDN]] ([[Paint.NET]] Image) * [[Portable Network Graphics|PNG]] (Portable Network Graphics) * [[Photoshop Document|PSD]] (Photoshop document) * [[Raw (формат фотографий)|Raw]] * [[Truevision TGA|TGA]] (Truevision Targa) (.TGA, .tpic) * [[TIFF]], TIF (Tagged Image Format) * [[JPEG XR|WDP]], [[HDP]] (Windows Media Photo) * [[X Pixmap|XPM]] ([[X Window System|X]] pixmap) === Векторлық суреттер === * AI ([[Adobe Illustrator]]) * CDR ([[Corel Draw]]) * CGM ([[Computer Graphics Metafile]]) * EPS ([[Encapsulated PostScript]] format) * PDF (Adobe) * PS ([[PostScript]]) * [[SVG]] (Scalable Vector Graphics) * SAI (Paint Tool SAI) * WMF ([[Windows Metafile]]) ** EMF ([[Extended Metafile]]) === Анимация === * ANI (Windows Animated Cursor) * [[APNG]] (Animated PNG) * {{НП5|FLIC (файл пішімі)|FLC|en|FLIC (file format)}} ({{iw|Autodesk Animator}} Pro) * FLI (Autodesk Animator) * [[GIF]] * MNG ([[Multiple-image Network Graphics]]) * [[SMIL]], презентации (открытый аналог Flash) * [[SVG]] (Scalable Vector Graphics) — векторлық графикаға баса назар аударатын презентация форматы * SWF ([[Adobe Flash]], [[векторлік графика]]) * WLMP (Windows Movie Maker) === Видео === * [[3gp]] * [[Advanced Systems Format|ASF]] * [[AVI]] (Audio Video Interleave) * BIK ([[Bink|BinkVideo]]) * [[FLV]] (Flash Video) * [[Matroska]] (.mkv) * [[MOV]] * [[MPEG-TS]] * [[MXF]] (Material eXchange Format) * [[Ogg]] (для [[Tarkin]] и [[Theora]]) * [[QuickTime]] (.mov, .qt) * [[RealMedia]] * [[RIFF]]-[[AVI]] * [[Smacker]] (*.smk) * [[SWF]] (ShockWave File) * [[VOB]] (DVD-Video File) * [[WMV]] * [[AVCHD]] (.mts) === Басқару қүрылғысы === * MAC — макростар {{iw|Agilent ChemStation}} * [[UTS]] — ? * POS — Position (Орналасқан жері туралы ақпарат) * [[PRG]] — Project * [[FIG]] — Figure * [[INF]] — орнату ақпараты туралы файл == Құжаттар == === Мәтінді өңдеу === * [[Мәтін файлы]] (.txt) * [[AmigaGuide]] (.guide) * [[Radix-64]] * [[Rich Text Format]] (.rtf) ([[Microsoft]]пен қабылданған пішімделген мәтінді сақтайтын файл) * [[OpenDocument]] Text (.odt) (ашық мәтін пішімінің нұсқасы) * [[OpenOffice.org]]/[[StarOffice]] Writer (.sxw) (сол секілді, ашық мәтін пішімінің нұсқасы) * [[TeX]] (.tex) * [[Texinfo]] (.texi) * [[Troff]] * [[WordPerfect]] (.wpd) * [[Microsoft Word]] (.doc, .docx, .docm) (бұғатталған Microsoft-формат) * [[Lotus Word Pro]] (.lwp) ([[Lotus SmartSuite]] үшін құжатталмаған мәтін пішімі) === Беттерді сипаттау тілдері === * [[DVI (TeX)|DVI]] * [[PCL]] * [[Portable Document Format|PDF]] * [[PostScript]] (.ps, .ps.gz) * [[XML Paper Specification|XML Paper Specification (XPS)]] === Электрондық кітаптар === * [[DjVu]] (.djv) (Сканерленген кітаптарды сақтауға арналған пішім - [[Оптикалық тану|тану]] қолайсыз болған кезде пайдалы, себебі күрделі орналасуына немесе нақты құжатты сақтау қажет болса) * [[FictionBook]] (.fb2, .fb3) (толықтай ашық формат) * [[Mobipocket]] (.mobi) (қалта компьютерлері үшін) * PDF (орналастырудан кейін кітапты PDF-ке «[[Виртуалды принтер|басып шығару]]» кезінде) * RB (формат [[Rocket eBook]]) === [[Белгілеу тілдері]] === * [[HTML]]/xHTML * [[XML]] * [[SGML]] == [[Интернет]] (Web-беттер) == * [[Кодтың статикалық анализі|Статикалық]] ** [[HTML]] — (.html, .htm) — гипермəтінді таңбалау тілі (HyperText Markup Language) ** [[XML]] — (.xml) — кеңейтілмелі белгілеу тілі (eXtensible Markup Language) ** [[XHTML]] — (.xhtml, .xht) — кеңейтілмелі белгілеу тілі (eXtensible HyperText Markup Language) ** [[MAF]] — (.maff) — архивтелген HTML (веб-архив), құрамында бір не бірнеше веб-беттер суретімен және т.б. [[Жүктелетін контент]]пен, [[ZIP]] стандартымен қысылған ** [[MHTML]] — (.mht, .mhtml) — архивированный HTML (веб-архив), хранит все данные веб-страницы (текст, изображения и проч.) в одном большом файле, упакованном по стандарту [[MIME]] ([[MIME]] [[HTML]]) * Динамически генерируемые ** [[Active Server Pages|ASP]] — (.asp) — активные серверные страницы от Microsoft (Active Server Page) ** [[ASP.NET|ASPX]] — (.aspx) — активные серверные страницы на основе .NET от Microsoft (Active Server Page .NET) ** [[AOLserver|ADP]] — AOLserver Dynamic Page ** [[Better Markup Language|BML]] — (.bml) — Better Markup Language (templating) ** [[ColdFusion|CFM]] — (.cfm) — интерпретируемый скриптовый язык программирования [[ColdFusion]] ** [[Common Gateway Interface|CGI]] — (.cgi) — Common Gateway Interface — «общий интерфейс шлюза» ** iHTML — (.ihtml) — [http://www.ihtml.com Inline HTML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150222003930/http://www.ihtml.com/ |date=2015-02-22 }} ** [[JavaServer Pages|JSP]] — (.jsp) — JavaServer Pages ** [[Lasso programming language|Lasso]] — (.las, .lasso, .lassoapp) ** PL — (.pl) — язык программирования [[Perl]] ** [[PHP]] — (.php, .phtml) — аббревиатура от ''PHP: Hypertext Preprocessor'', первоначально была аббревиатура от ''Personal Home Page'' ** [[Server Side Includes|SSI]] — (.shtml, .stm, .shtm) — HTML вместе с [[Server Side Includes]] == [[Кестелік процессор|Электрондық кестелер]] == * Таб (табуляция, [[ASCII]] код 09) * Microsoft [[Excel]] (.xls, .xlsx, .xlsm) (кең таралған Microsoft-формат, квази-стандарт) * [[CSV]] * [[OpenDocument]] Spreadsheet (.ods) ([[OASIS]] электрондық кестесін пайдаланатын ашық формат, [[XML]] және [[Zip]] әмбебап стандартын қолданушы) * Quattro * [[Data Interchange Format|dif]] ([[Кестелік процессор|Кестелік процессорлер]] кестелер арасындағы алмасу) * [[Microsoft Excel]] 2007 (.xlsx) (жаңа Microsoft-формат) * 123, WK? — [[Lotus 1-2-3]] * AWS — Ability Spreadsheet * CLF — ThinkFree Calc * [[OpenOffice.org]]/[[StarOffice]] Calc (.sxc) [ашық формат ([[XML]], [[ZIP]]) форматтарында, [[StarOffice]]-тің ''Calc'' бағдарламасымен және [[OpenOffice.org]]-пен қолданылады * WKS — Microsoft Works * gnumeric — [[GNU]] [[gnumeric]] == Кітапханалық== ([[Bibliographic data]]) * [[BibTeX]] (.bib) * [[MARC]] (см. [[ISO 2709]], [[Machine-Readable Cataloging records]]) — [[.mrc]], [[.iso]], [[.ldb]] (ldb также — [[Microsoft Office Access Record-Locking Information]]) ** [[MARC21]] ** [[UNIMARC]] ** [[RUSMARC]] ** [[BELMARC]] == [[Бағдарламалау]] == === [[Кайнар код]] === * [[Ассемблер тілі]] (.asm, басқалар) * [[Си (бағдарламалау тілі)]] (.c, .h тақырып файлдары) * [[C++]] (.cpp, .cxx, заголовочные файлы .h, .hpp) * [[Паскаль (бағдарламалау тілі)]] (.pas) * [[Delphi (бағдарламалау тілі)]] (.dpr, .pas) * [[Бейсик]] (.bas) * [[BBC BASIC]] (.bbc) * [[Java]] (.java) * [[JavaScript]] (.js) * [[C Sharp|C#]] (.cs) * [[Ocaml]] (.ml) * [[Perl]] (.pl, .pm) * [[PHP]] (.php, .php3, .phtml) * [[Python]] (.py) * [[Ruby]] (.rb, под Windows .rbw) * [[Seed7]] (.sd7, .s7i кітапханасының файлдары) * [[HiAsm]] (.sha) * [[VisSim]] (.vsm) === [[Объект коды]] === * [[исполняемый код|a.out]] (для [[Unix]]) * [[COFF]] (''common object file format'') * [[ELF]] * [[lib]]-библиотека данных * [[Portable Executable]] (.exe; используется в [[Microsoft Windows]] и некоторых других системах) * [[.COM]] (используется в [[MS-DOS]], [[Microsoft Windows]]) * [[obj]]-объект данных ===Пакет файлдары=== * [[Пакет файлы|bat]] * [[Пакет файлы|cmd]] * btm == Мұрағаттау пішімдері == * [[7z]] * [[ACE (формат файла)|ACE]] * [[ARJ]] * [[Bzip2]] (.bz2) * [[Cab]] * [[cpio|CPIO]] (.cpio) * [[deb (формат файла)|Deb]] ([[Debian]] Pakage Manager-Archive) * [[Freeze]]/[[melt]] (.F) [[QNX4]] Archive format * [[gzip]] (.gz) * [[HA]] * IMG, [[ISO-образ|ISO]] ([[виртуальный диск]]) * [[JAR]] * [[LHA]] (.lzh) * [[LZO]] * [[LZX]] * [[RAR]] * [[RPM]] ([[Red Hat]] Pakage Manager-Archive) * [[System Management Console Format|SMC]] System Management Console Format * [[tar]] * [[XZ]] * [[ZIP]] * [[Zoo (формат файлов)|ZOO]] == Алмасу пішімдері == * [[CLEAR]] (Clear Language for Entity Adequate Representation) * [[CSV]] (Comma Separated Values) * [[EDI]] (Electronic Data Interchange) * [[DICOM]] (Digital Imaging and Communications in Medicine) * [[DTA]] или [[DTAUS]] (формат обмена данными между [[банк]]ами) * [[Interchange File Format|IFF]] * [[GPX]] ([[GPS eXchange Format]]) * [[NetCDF]] (Network Common Data Form) * [[SDXF]] (Structured Data Exchange Format) * [[STDF]] (Standard Test Data Format) * [[XMI]] (XML Meta Interchange) == Орнату пішімдері == * [[deb (формат файлов)|deb]] Debian Package Manager * [[Windows Installer|MSI]] Windows Installer (в прошлом Microsoft Installer) * pkg [[BeOS]] SoftwareValet * [[RPM]] используется в [[Red Hat]] * sis, sisx используется в [[Symbian OS]] * [[.apk|APK]] используется в ОС [[Android]] * [[CAB]] используется в [[Windows Mobile]] == [[Диск образдары]] == * [[ISO-образ|ISO]] ISO 9660 * NRG [[Nero Burning ROM]] * MDS/MDF [[DAEMON Tools]], [[Alcohol 120%]] * CCD/.IMG/.SUB [[CloneCD]] * [[Windows Imaging Format|WIF]] Windows Imaging Format == Тағы қараңыз == * [[Сандық аудиопішімдер]] * [[Видео]], «Видео пішімдері» * [[Файл атауының кеңейтімі]] == Сілтемелер == * [http://filewiki.ru/ Түрі бойынша кеңейтімдерді тізімі] * [http://open-file.ru/ open-file.ru — Файл кеңейтімдері түрлерінің анықтамалығы және сипаттамасы] * [http://www.file-extensions.org/ File-extensions.org — The File Extension info site] {{ref-en}} * http://www.dotwhat.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060628103020/http://www.dotwhat.net/ |date=2006-06-28 }} {{ref-en}} * [http://www.findfiles.net/file-formats кеңейтімдерді тізімі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517125537/http://www.findfiles.net/file-formats |date=2012-05-17 }} {{ref-en}} * http://filext.com/ {{ref-en}} * [http://fileext.ru/ fileext.ru - Сипаттама форматтары, түрлері және файл кеңейтімдері. Әр түрлі форматтағы файлдарды ашу қалай.] {{ref-ru}} * [http://knowext.mmbuilder.ru/ Know Extension бағдарламаның сайты!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150215032408/http://knowext.mmbuilder.ru/ |date=2015-02-15 }} {{ref-ru}} [[Категория:Форматы файлов|*]] [[Категория:Списки форматов файлов|*]] fgjw8vl504nswkf8lnob2ueadsd847g 4 537752 3600567 3600011 2026-05-06T05:00:35Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600567 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95660" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 660] | data-sort-value="1090" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1090] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86339" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 339] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84034" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 034] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="81266" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 81 266] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55511" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 511] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48217" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 217] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="24557" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 24 557] | data-sort-value="45" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 45] |2023-12-17 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21289" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 289] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="18737" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 18 737] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17067" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 067] | data-sort-value="103" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 103] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="16951" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 16 951] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16068" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 068] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13723" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 723] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11161" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 161] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10031" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 031] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8187" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8187] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7904" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7904] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="7830" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 7830] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7417" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7417] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7088" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7088] | data-sort-value="21" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 21] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4321" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4321] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4168" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4168] | data-sort-value="20" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 20] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3365" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3365] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 2871] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2566" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2566] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2225" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2225] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="1986" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 1986] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1793" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1793] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1598" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1598] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1519" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1519] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1506" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1506] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1215" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1215] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1140" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1140] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1096] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1043" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1043] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="663" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 663] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="660" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 660] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="619" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 619] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] 0lbqc4zbvssziuhtsxd1pdxsdt2lzu2 0 546091 3600270 3534613 2026-05-05T13:27:39Z 1nter pares 146705 /* */ 3600270 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Егор Крид |Атауы = KReeD |Сурет = Yegor Creed.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туылған кездегі есімі = |Толық аты = Егор Николаевич Булаткин |Туған күні = 25.06.1994 |Туған жері = [[Пенза]], [[Ресей]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{байрақ|Ресей}} |Мамандықтары = Әнші, Музыкант |Дауыс түрі = |Аспаптары = гитара |Жанрлары = поп, хип-хоп |Лақап аттары = KReeD |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = Black Star Inc. (2012—2019)<br>[[Warner Music Group]] (2019 бастап) |Марапаттары = |Сайты = http://www.black-star.ru/ }} '''Егор Крид''' (толық есімі – '''Егор Николаевич Булаткин,''' туған жылы - 25 маусым 1994, Пенза, [[Ресей|Ресей Федерациясы]]) — ресейлік жас [[әнші]], [[Black Star Inc.]] продюсерлік орталығының танымал жұлдыздарының бірі. ==Өмірбаяны== Егор [[1994 жыл]]дың 25-інші маусымында Пенза қаласында дүниеге келген. Бала күнінен-ақ [[музыкант]] болуды армандаған.<ref>{{cite web|url=http://www.woman.ru/rest/music/article/148894/|title=Егор Крид представит свой дебютный альбом «Холостяк» 2 апреля|author=|date=17.03.2015|publisher=Woman.ru|accessdate=13.07.2015|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413190421/https://www.woman.ru/rest/music/article/148894/|deadlink=no}}</ref> 11 жасында [[50 cent]]-тың "Candy Shop" атты композициясын естіген соң, шабыттанып, музыкалық мансабында алғашқы қадамын басуға кіріседі. 12 жасында "Амнезия" атты алғашқы туындысын диктофонға жазып шығады, ал 2011 жылы Егор "Любовь в Сети" атты өлеңіне бейнебаян түсіріп, [[YouTube]] желісіне салады. Дәл осы өлең жасөспірімге алғашқы танымалдылықты әкелді. ==Мансабы== Егордың достарының көмегімен түсірген ең алғашқы бейнебаяны 2011 жылы "Любовь в сети" атауымен ғаламторға шықты. 2012 жылы "Звезда Вконтакте - Пятый канал" жобасында "Лучший хип-хоп проект" номинациясына ие болып, жоба аяқталған соң [[Санкт-Петербург]] қаласындағы "Октябрьский" атты концерт залында "Вдохновение" әнімен сахнаға шықты. 2012 жылдың сәуір айында [[Black Star Inc.]] лейблімен келісімшартқа отырды. 2014 жылы хит-парадтар мен чарттардың алғашқы қатарынан бірнеше ай бойы түспеген "Самая Самая" әнін жазып шығарды. 2017 жылдың 17 желтоқсан күнгі көрсеткіші бойынша ән бейнебаянының [[YouTube]] желісіндегі көрсетілімі 120 миллионнан асып түсті. 2015 жылы 2 сәуір күні "Холостяк" атауымен алғашқы студиялық альбомы жарық көрді. Альбомның шығуымен қатар, Егордың жаңа әні - "Невеста" жаңа хитқа айналып үлгерді. 2015 жылы 25 шілде күні [[Мәскеу]] қаласындағы "[[Лужники (стадион)|Лужники]]" спорттық ккешенінде өткен Europa Plus LIVE 2015 фестивалінде өнер көрсетті. 2015 жылы 31 желтоқсан күні "Новогодняя ночь на первом" бағдарламасында "Самая Самая" әнімен сахнаға шықты. 2016 жылы 1 қаңтарда "Новогодний Голубой Огонек 2016" бағдарламасында Иосиф Кобзонмен бірге "Самая Самая" және "Надежда" әндерінің ремейгін айтып шықты. 2017 жылы "Garnier" брендінің жарнамасына түсті. 2018 жылы наурыз айында ТНТ арнасында Егор өз жұбын табуға тырысқан "Холостяк" жобасы жарыққа шықты. == Отбасы == * Әкесі - Николай Борисович Булаткин - бизнемен, ЖШҚ «Фирма "Унитрон"» компаниясының басшысы. * Анасы - Марина Петровна Булаткина - ЖШҚ «Фирма "Унитрон"» компаниясы басшысының орынбасары.  * Апасы - Полина Николаевна Булаткина - актриса, продюсер және әнші. == Білімі == * Пенза қаласындағы №2 Лингвистикалық гимназияны бітірген. * Гнесин атындағы музыкалық академиясының түлегі. == Дискография == === Альбомдары === * [[2015 жыл|2015]] - "Холостяк" * [[2017 жыл|2017]] - "Что они знают?" * 2020 - "58" * 2021 - [[Pussy Boy|"Pussy Boy"]] * 2024 - "Меньше чем три" ==Жетістіктері== [[2012 жыл|2012]] жылдың наурызында "Звезда Вконтакте - Пятый канал" атты жобада "Лучший [[хип-хоп]] проект" номинациясын ұтып алды. [[2014 жыл|2014]] жылы Oops! Choice Awards 2014 премиясында "Жыл әншісі" атанды. [[2014 жыл|2014]] жылы ZD Awards 2014 премиясында "Прорыв Года" және "Самая Самая" бейнебаянымен "Видео года" номинацияларын жеңіп алды. [[2014 жыл|2014]] жылы [[Woman.Ru]] сайтының қорытындысы бойынша, "Ең стильді ер" атағына ие болды. [[2015 жыл|2015]] жылы Муз-ТВ 2015 премиясында "Прорыв года" номинациясы бойынша жеңімпаз атанды. [[2015 жыл|2015]] жылы Fashion People Awards 2015 премиясында "Самая Самая" өлеңімен "Fashion-песня года" номинациясын иеленді. [[2015 жыл|2015]] жылы Oops! Choicе Awards 2015 премиясында "Жыл әншісі" атанды. [[2015 жыл|2015]] жылдың 23-інші ақпанында "Звуковая дорожка" атты премияның "Прорыв Года" атты номинациясында жеңіске жетті. [[2015 жыл|2015]] жылдың 23-інші мамырында "Самая Самая" атты өлеңі RU.TV- дің "Ең үздік өлең" номинациясын ұтып алды. [[2016 жыл|2016]] жылы "ОK!" журналы премиясында "Новые лица - музыка" номинациясына ие болды. == Дереккөздер == [[Санат:25 маусымда туғандар]] [[Санат:Пенза облысында туғандар]] [[Санат:Ресей әншілері]] [[Санат:Ресей музыканттары]] [[Санат:Ресей ақындары]] fhqllrrteqpw3a8r9z9tqsb8x7gvitd 0 547936 3600402 3598634 2026-05-05T16:24:34Z Casserium 68287 3600402 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов | Шынайы есімі = | Суреті = Beibut Atamkulov.jpg | Сурет ені = | Атауы = Атамқұлов, 2018 жыл | Титулы = [[Қазақстан]]ның [[Өзбекстан]]дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Uzbekistan.svg | Басқара бастады = 31 қазан 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі|Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 11 қаңтар 2022 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_2 = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] | Ізбасары_2 = [[Қайырбек Айтбайұлы Өскенбаев|Қайырбек Өскенбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = MFA emblem.png | Басқара бастады_3 = 26 желтоқсан 2018 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізашары_3 = [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] | Ізбасары_3 = [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_4 = 7 қазан 2016 | Басқаруын аяқтады_4 = 26 желтоқсан 2018 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_4 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Ізашары_4 = ''лауазым пайда болды'' | Ізбасары_4 = [[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] | Титулы_5 = [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі | Ту_5 = Turkistan region seal.png | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 8 тамыз 2015 | Басқаруын аяқтады_5 = 7 қазан 2016 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] | Ізбасары_5 = [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] | Титулы_6 = [[Қазақстан]]ның [[Малайзия]]дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі | Ту_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Flag of Malaysia.svg | Басқара бастады_6 = 5 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады_6 = 1 қазан 2012 | Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] | Ізбасары_6 = [[Данияр Қабидоллаұлы Сәрекенов|Данияр Сәрекенов]] | Туған күні = 19.05.1964 | Туған жері = [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылы, {{туғанжері|Жамбыл ауданы (Алматы облысы){{!}}Жамбыл ауданы|Жамбыл ауданында (Алматы облысы)}}, [[Алматы облысы]], Қазақ КСР | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = [[Бәкір Атамқұлов]] | Анасы = | Жұбайы = Бағила Адыханқызы Сапарбаева | Балалары = Диас (1993), Амаль (1999), Бөкей (2003) | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан ХДП]] | Білімі = [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті]] және Санкт-Петербург мемлекеттік экономикалық университеті | Мамандығы = инженер-металлург, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} [[File:MedalAstana.png|40px]] {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{Астанаға 10 жыл медалі}} }} '''Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов''' ([[19 мамыр]] [[1964 жыл]], [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылы, [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық саясаткер, инженер, экономист, 2022 жылдан бастап [[Қазақстан]]ның [[Өзбекстан]]дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. Экономика ғылымдарының кандидаты. Бұрын Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі (2019—2022), Сыртқы істер министрі (2018—2019), Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі (2016—2018), [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]]ның әкімі (2015—2016) сияқты ірі лауазымдар атқарған. == Өмірбаяны == Бейбіт Атамқұлов 1964 жылы 19 мамырда [[Алматы облысы]], [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылында дүниеге келген. [[Дулат]] тайпасының [[Жаныс]] руынан.<ref>{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Жаныс|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2004|томы= |беттері= |барлық беті= 992|сериясы= |isbn=9965-595-78-Х|тиражы= }}</ref> == Білімі == * 1986 жылы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ политехникалық институты]]н инженер-металлург мамандығы бойынша бітірген. * 2000 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік экономика және қаржы универститетін бітірген, == Қызмет жолы == * 1985 жылдан - [[Норильск]] тау-кен-металлургиялық комбинатының мыс балқыту зауытының балқытушысы. * 1986 жылдан - [[Шымкент мырыш зауыты]]ның балқытушысы, аға шебері, жетекші инженері, бөлім бастығының орынбасары. * 1991-2006 жылдары - жеке секторда, өнеркәсіптік кәсіпорын басшылығында жұмыс істеді. * 2006 жылдан - Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінде кеңесші, кеңесші-елші. * 2007 жылдан - Қазақстан Республикасының Ирандағы Елшілігінде кеңесші-елші * 2008 жылдан - Қазақстан Республикасының Майндағы Франкфурт қаласындағы бас консулы. * 2010 жылдан - Қазақстан Республикасының Малайзиядағы, Индонезиядағы, Бруней-Даруссаламдағы, Филиппиндегі Төтенше және өкілетті елшісі. * 2012 жылдан - Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің жауапты хатшысы. * 2014 жылдан - Қазақстан Республикасы инвестициялар және даму министрлігінің жауапты хатшысы. * 2015 жылдың 8 тамызынан Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі.<ref>[http://www.nur.kz/846475-akimom-yuko-naznachen-beybut-atamkulov.html Акимом ЮКО назначен Бейбут Атамкулов]</ref> * [[7 қазан]] [[2016 жыл]]ы - [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Қазақстан Республикасының Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі]].<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/ukaz-o-naznachenii-atamkulova-bb-ministrom-oboronnoi-i-aerokosmicheskoi-promyshlennosti-respubliki-kazahstan Указ «О назначении Атамкулова Б. Б. Министром оборонной и аэрокосмической промышленности Республики Казахстан» — Официальный сайт Президента Республики Казахстан<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> * [[26 желтоқсан]] [[2018 жыл]]ы - [[18 қыркүйек]] [[2019 жыл]]ы [[Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі]]. * [[18 желтоқсан]] [[2019 жыл]]ы - 11 қаңтар 2022 жылы [[Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі|Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі]]<ref>[http://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-naznachenii-atamkulova-bb-ministrom-industrii-i-infrastrukturnogo-razvitiya-respubliki-kazahstan Указ О назначении Атамкулова Б.Б. Министром индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан]</ref>. * [[31 қаңтар]] [[2020 жыл]]ы - [[Қазақстан шахмат федерациясы]]ның президенті болып сайланды<ref>[https://forbes.kz/process/appointments/beybut_atamkulov_poluchil_novuyu_doljnost/ Бейбут Атамкулов получил новую должность]</ref>. 2022 жылғы 15 ақпанда лауазымнан босатылды.<ref>[https://chessnews.kz/dosrochno-prekrashheny-polnomochiya-prezidenta-federaczii-shahmat-atamkulova-b-b/ Досрочно прекращены полномочия Президента Федерации шахмат Атамкулова Б.Б.]</ref> * 2022 жылы 31 қазаннан бастап — Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі.<ref>[https://baq.kz/persons_directory/beybit-b-kir-ly-atam-lov/ Атамқұлов Бейбіт Бәкірұлы]</ref> == Марапаттары == {| class="wikitable"; border="1" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align:left;margin:0.5em 1em 0.5em 0; border:1px #005566 solid; border-collapse:collapse;" |- ! bgcolor="#F5F5F5" width="20%" | <font color=#696969>Мемлекет</font> !! bgcolor="#F5F5F5" width="20%" | <font color=#696969>Берілген уақыт</font> !! bgcolor="#F5F5F5" width="55%" colspan="2" | <font color=#696969>Марапат</font> |- | {{Flag|Қазақстан}}|| '''2001''' || colspan="2" | [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] |- | {{Flag|Қазақстан}} || '''-''' || colspan="2" | [[Құрмет ордені]] |- | {{Flag|Қазақстан}}|| '''-''' || colspan="2" | [[Парасат ордені]] |- | {{Flag|Қазақстан}} || '''2008''' || colspan="2" | [[Астанаға 10 жыл (медаль)|Астанаға 10 жыл медалі]] |- | {{Flag|Ресей}} || '''29.05.2019''' || colspan="2" | «Еуразиялық экономикалық одақтың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі |- | {{Flag|Қазақстан}} || '''2019''' || colspan="2" | «Белсенді қызыметі үшін» медалі |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{start box}} {{succession box|title= [[Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі]] |before= [[Әбдірахманов Қайрат Құдайбергенұлы]] |after= [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді]] |years= [[26 желтоқсан]] [[2018]] — [[18 қыркүйек]] [[2019]]}} {{end box}} {{бастама}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Малайзиядағы елшілер]] [[Санат:Индонезиядағы елшілер]] [[Санат:Брунейдегі елшілер]] [[Санат:Филиппиндердегі елшілер]] [[Санат:Түркістан облысының әкімдері]] [[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстан индустрия министрлері]] hhkbeficxzaqgv0kg66p9ofjcv6oiy7 0 548189 3600293 3558235 2026-05-05T13:48:59Z Rasulbek Adil 176232 3600293 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Дональд Трамп | Шынайы есімі = Donald Trump | Суреті = Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg | Атауы = Ресми портреті, 2025 | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[АҚШ президенті|Президенті]] | Ту = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | Ту2 = Flag of the President of the United States of America.svg | Басқара бастады = 20 қаңтар 2025 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Вице-президент = [[Джей Ди Вэнс]] | Ізашары = [[Джо Байден]] | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 20 қаңтар 2017 | Басқаруын аяқтады_2 = 20 қаңтар 2021 | Вице-президент_2 = [[Майк Пенс]] | Ізашары_2 = [[Барак Обама]] | Ізбасары_2 = [[Джо Байден]] | Туған күні = 14.6.1946 | Туған жері = {{туғанжері|Куинс|Куинста}}, [[Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Діні = [[пресвитериандық]] | Анасы = [[Мэри Энн Маклауд]] | Әкесі = [[Фред Трамп]] | Жұбайы = {{Unbulleted list |{{Marriage|[[Ивана Трамп]]|1977|1992|reason=died}} |{{Marriage|[[Марла Мейплз]]|1993|1999|reason=divorced}} |{{Marriage|[[Меланья Трамп]]|2005}} }} | Балалары = {{hlist |[[Дональд Трамп (кіші)|кіші Дональд]] |[[Иванка Трамп|Иванка]] |[[Эрик Трамп|Эрик]] |[[Тиффани Трамп|Тиффани]] |[[Бэррон Трамп|Бэррон]] }} | Альма-матер = [[Пенсильвания университеті]] | Партиясы = [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық]] {{small|(1987—1999; 2009—2011; 2012—)}}<ref name="auto">{{Cite web|url= http://www.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html |title= The man responsible for Donald Trump's never-ending presidential campaign – News Local Massachusetts |lang= en |work= boston.com |date= 2014-01-22 |accessdate= 2015-10-21}}</ref><br>{{iw|Реформа партиясы (АҚШ)|Реформа|en|Reform Party of the United States of America}}<br>{{small|(1999—2001)}}<br>[[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық]]<br>{{small|(2001—2009)}}<ref name="politifact">{{Cite web|url= http://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |title= Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' |lang= en |work= politifact.com |accessdate= 2015-10-21}}</ref><br>[[Партиясыз]]<br>{{small|(2011—2012)}} | Білімі = [[Пенсильвания университеті]] | Өмірлік ұстанымы = | Қолтаңбасы = Donald J. Trump signature.svg | Монограммасы = | Сайты = [https://www.whitehouse.gov/ Ақ Үй сайты]<br>[https://www.trumplibrary.gov/ Кітапханасы]<br>[https://trumpwhitehouse.archives.gov/ Ақ Үй бірінші архивы] | Commons = Donald Trump | Марапаттары = {{Қатар |{{Эллис аралының құрмет медалі}} }} {{Қатар |{{Король Әбд әл-Ғазиз орденінің шынжыры}} |{{Батылдығы үшін медаль (Ауғанстан)}} }} {{Қатар |{{Бостандық ордені (Косово)}} |{{Еңбегі үшін президенттік медалі (Косово)}} }} {{Қатар |{{Жайнау ордені}} }} }} '''Дональд Джон Трамп''' ({{lang-en|Donald John Trump}}; [[14 маусым]] [[1946 жыл]], [[Нью-Йорк]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америка]]лық саясаткер, медиа тұлғасы, кәсіпкер, 2025 жылғы қаңтардан бергі [[АҚШ президенті]]. [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]]ның мүшесі ретінде ол бұрын 2017 жылдан 2021 жылға дейін [[АҚШ президенттерінің тізімі|45-АҚШ президенті]] болған. Бастапқыда Трамп [[The Trump Organization]] атты ірі құрылыс компаниясының президенті және дүние жүзінің түрлі жерінде [[казино]] мен [[қонақ үй]]і бар [[Trump Entertainment Resorts]] компаниясының негізін қалаушысы ретінде белгілі болған. Трамп әдеттегіден тыс өмір сүру стилінің, ашық сөйлеу мәнерінің және өзі продюсері мен жүргізушісі болған «[[Кандидат (реалити-шоу)|Кандидат]]<nowiki/>» реалити-шоуындағы рөлінің көмегімен баршаға танымал тұлға болған. Бизнестері мен өзі 4000-нан астам сот ісінде талапкер де, жауапкер де болды, алты бизнесті банкроттады. Трамп [[2016 АҚШ президент сайлауы|2016 жылғы президенттік сайлау]]да [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикашыл партия]]ның кандидаты ретінде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партия]]ның кандидаты [[Хиллари Клинтон]]ға қарсы жеңіске жетті, алайда халық даусының көпшілігіне ие болмай қалды.{{Efn|[[АҚШ президент сайлауы|АҚШ-тағы президенттік сайлау]]ды [[АҚШ Сайлаушылар алқасы|сайлаушылар алқасы]] шешеді. Әрбір [[АҚШ штаттары|штат]] [[АҚШ Конгрессі|Конгрес]]тегі өкілдігіне тең таңдаушылардың санын атайды және (көптеген штаттарда) барлық таңдаушылар өз штатында ең көп дауыс алған үміткерге дауыс бере салады.}} [[Арнайы прокурор Мюллердің тергеуі|Арнайы прокурордың тергеуі]] [[Ресей]]дің Трампты жақтап, [[2016 АҚШ президент сайлауына Ресейдің араласуы|сайлауға араласқанын анықтады]]. Сайлауалды науқаны кезінде Трамптың саяси ұстанымы [[Популизм|популистік]], [[Протекционизм|протекционистік]], [[Изоляционизм|изоляционистік]] және [[Ұлтшылдық|ұлтшыл]] деп сипатталды. Оның сайлануы мен саясаты біраз наразылық тудырды. Ол әскердегі немесе үкіметтегі тәжірибесі жоқ АҚШ тарихындағы жалғыз президент ретінде де белгілі болды. Трамп [[Қастандық теориясы|қастандық теориялар]]ын алға тартты және сайлауалды науқандары мен президенттігі кезінде америкалық саясатта бұрын-соңды болмаған дәрежеде көптеген жалған және жаңылыстыратын тұжырымдар жасады. Оның көптеген пікірлері мен әрекеттері [[Нәсілшілдік|нәсілшіл]] және [[Мизогиния|мизогиндік]] сипатта болды делінеді. Президент ретінде Трамп мұсылман елдердің азаматтарына елге келуге тыйым салуды бұйырды, АҚШ–Мексика шекарасында [[Трамп қабырғасы|әскер қорғайтын қабырға]] салмақ болды және байларға салынған салықты азайтты. Ол елдегі қоршаған ортаны қорғау саясатын әлсіретіп, 100-ден астам экологияны қорғау заңдарын және өзгертулерін кері қайтарды. Ол [[COVID-19 пандемиясы]]на қарсы баяу әрекет етті де, денсаулық сақтау шенеуніктерінің көптеген ұсыныстарын елемеді, не оларға қайшы келді, тестілеу жұмыстарына кедергі келтіру үшін саяси қысымды қолданды және дәлелденбеген емдеу әдістері туралы жалған ақпарат таратты. Өкілеттігі кезінде Трамп, оған қоса, [[Қытай]]мен сауда соғысын бастады және АҚШ-ты [[Транс-Тынық мұхиты әріптестігі]] сауда келісімінен, [[жаһандық жылыну]] жөніндегі [[Париж келісімі (2015)|Париж келісімі]]нен және [[Иран ядролық бағдарламасының келісімі|Иранның ядролық келісімі]]нен шығарды. Ол [[Солтүстік Корея]] басшысы [[Ким Чен Ын]]мен үш рет кездесті, бірақ ядролық қарусыздандыру мәселесінде ілгерілеушілікке қол жеткізе алмады. Трамп — [[Дональд Трампқа жасалған бірінші импичмент|2019 жылы]] Украинаға [[Джо Байден]]ді тергеуге қысым жасағаннан кейін билікті асыра пайдаланғаны, [[АҚШ Конгрессі|Конгресс]] жұмысына кедергі келтіргені және [[Дональд Трампқа жасалған екінші импичмент|2021 жылы]] көтеріліске шақырғаны үшін екі рет импичмент жарияланған АҚШ-тың жалғыз президенті. Алайда, [[АҚШ Сенаты|Сенат]] оны екі жағдайда да ақтады. Трамп [[2020 АҚШ президент сайлауы|2020 жылғы президенттік сайлау]]да Байденге жеңілгеннен кейін сайлауда орын алған алаяқтық туралы жалған мәлімдеп, нәтижелерді өзгертуге әрекеттенді. 2021 жылғы 6 қаңтарда ол өз жақтастарын [[Капитолий (Вашингтон)|АҚШ Капитолийі]]не шеру жасасын деп шақырды, олардың көбі расында да [[АҚШ Капитолийінің басып алынуы (2020)|ғимаратқа шабуыл жасап барды]]. Ғалымдар мен тарихшылар Трампты Америка тарихындағы ең нашар президенттердің бірі деп санайды. Қызметінен кеткеннен бері Трамп [[Республикалық партия (АҚШ)|Республикалық партия]]да үстемдік етуді жалғастыра берді. 2024 жылғы мамырда [[Нью-Йорк]]тегі қазылар алқасы Трампты 2016 жылғы сайлануына ықпал ету мақсатында [[Сторми Дэниелс]]ке қарым-қатынасы туралы ешкімге тіс жармауы үшін заңсыз ақша төлеймін деп бизнес жазбаларын бұрмалады деген айыппен байланысты 34 ауыр қылмыс бойынша айыпты деп тапты, бұл оны АҚШ-тың қылмыскер болған бірінші президенті қылды. Оған тағы үш юрисдикцияда құпия құжаттарды бұрыс пайдаланғаны және [[2020 АҚШ президент сайлауы|2020 жылғы президенттік сайлау]]дың ресми нәтижесін өзгерту әрекеттеріне байланысты 54 басқа ауыр қылмыстар бойынша айып тағылды. Азаматтық процесте Трамп 2023 жылы жыныстық зорлық-зомбылық пен жала жабу, 2024 жылы жала жабу және 2024 жылы қаржылық алаяқтық жасау үшін жауапты деп танылды. 2024 жылғы шілдеде Трампқа [[Дональд Трампқа жасалған қастандық|қастандық жасалды]]. Ол тек жарақаттанды да, аман қалды. [[2024 АҚШ президент сайлауы|2024 жылғы президенттік сайлауда]] ол ресми түрде жеңіске жетті де, 2025 жылғы қаңтарда АҚШ 47-президенті болды. == Өз өмірі == === Жастық шағы === [[Сурет:Donald Trump NYMA.jpg|нобай|оңға|150px|Студент болған кезіндегі Дональд Трамп, 1964 жыл]] Дональд Джон Трамп 1946 жылғы 14 маусымда [[Куинс]], [[Нью-Йорк]]та дүниеге келген.<ref>{{Cite web|url= https://abcnews.go.com/US/page?id=13248168 |title= Certificate of Birth |publisher= [[ABC News]] |lang= en}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20160512232306/https://abcnews.go.com/US/page?id=13248168 |date= 2016-05-12}}</ref> Ол — [[Фред Трамп]] пен [[Мэри Энн Маклауд]]тың төртінші баласы. Дональд үйінің үлкендері Мэрианн, кіші Фред пен Елизабетпен және інісі Робертпен бірге Куинста тәрбиеленді.<ref>{{cite news|last1= Schwartzman |first1= Paul |last2= Miller |first2= Michael E. |url= https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/young-donald-trump-military-school/2016/06/22/f0b3b164-317c-11e6-8758-d58e76e11b12_story.html |title= Confident. Incorrigible. Bully: Little Donny was a lot like candidate Donald Trump |publisher= [[The Washington Post]] |lang= en |date= 2016-06-22 |accessdate= 2024-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2015/09/23/us/politics/donald-trumps-old-queens-neighborhood-now-a-melting-pot-was-seen-as-a-cloister.html |title= Donald Trump's Old Queens Neighborhood Contrasts With the Diverse Area Around It |first= Jason |last= Horowitz |lang= en |work= [[The New York Times]] |date= 2015-09-22 |accessdate= 2018-11-07}}</ref> 13 жасында ол Нью-Йорк әскери академиясы атты жеке мектеп-интернатына оқуға түсті. 1964 жылы ол [[Фордем университеті]]ндегі оқуын бастады. Екі жылдан кейін ол [[Пенсильвания университеті]]нің [[Уортон бизнес мектебі]]не ауысып, оны 1968 жылғы мамырда экономика ғылымының бакалавры дәрежесімен аяқтады.<ref>{{cite news|url= https://archives.upenn.edu/wp-content/uploads/2018/04/commencement-program-1968.pdf |pages= 19–21 |title= Two Hundred and Twelfth Commencement for the Conferring of Degrees |work= [[Пенсильвания университеті]] |lang= en |date= 1968-05-20 |accessdate= 2023-03-31}} {{Wayback|date= 2016-07-19 |url= https://web.archive.org/web/20160719213709/https://www.archives.upenn.edu/primdocs/upg/upg7/upg7_1968.pdf}}</ref><ref>{{cite news|first= Matt |last= Viser |title= Even in college, Donald Trump was brash |work= The Boston Globe |url= https://www.bostonglobe.com/news/nation/2015/08/28/donald-trump-was-bombastic-even-wharton-business-school/3FO0j1uS5X6S8156yH3YhL/story.html |lang= en |date= 2015-08-28 |accessdate= 2018-05-28}}</ref> 2015 жылы Трамптың адвокаты Майкл Коэн Трамптың колледждеріне, орта мектебіне және колледж кеңесіне Трамптың академиялық бағаларын жария етсе, сотқа жүгінеміз деп қорқытқан.<ref>{{cite news|last= Ashford |first= Grace |title= Michael Cohen Says Trump Told Him to Threaten Schools Not to Release Grades |url= https://www.nytimes.com/2019/02/27/us/politics/trump-school-grades.html |work= [[The New York Times]] |lang= en |accessdate= 2019-06-09 |date= 2019-02-27}}</ref> Трамп жоғарғы білімін алып жатқанда [[Вьетнам соғысы]] жүрген еді. Сол жылдары Трамп әскерге төрт түрлі рет шақырылған болатын.<ref>{{cite news|url= https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-avoided-vietnam-with-deferments-records-show |title= Donald Trump avoided Vietnam with deferments, records show |lang= en |date= 2011-04-29 |work= [[CBS News]] |first= Brian |last= Montopoli |accessdate= 2015-07-17}}</ref> 1966 жылы жасалған медициналық тексеріс арқылы Трамп әскери қызметке жарамды деп танылды.<ref>{{cite news|url= https://www.archives.gov/foia/donald-trump-selective-service-draft-card.html |title= Donald John Trump's Selective Service Draft Card and Selective Service Classification Ledger |lang= en |date= 2019-03-14 |work= National Archives |accessdate= 2019-09-23}}</ref> 1968 жылғы қазанда ол шартты медициналық кейінге қалдыру 1-Y тобына жатқызылды да,<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/world/national-security/questions-linger-about-trumps-draft-deferments-during-vietnam-war/2015/07/21/257677bc-2fdd-11e5-8353-1215475949f4_story.html |title= Questions linger about Trump's draft deferments during Vietnam War |lang= en |last= Whitlock |first= Craig |date= 2015-07-21 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2017-04-02}}</ref> 1972 жылы [[экзостоз]]ға байланысты 4-F тобына ауыстырылып, біржола әскери қызметтен дисквалификацияланды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/08/02/us/politics/donald-trump-draft-record.html |title= Donald Trump's Draft Deferments: Four for College, One for Bad Feet |last1= Eder |first1= Steve |last2= Philipps |first2= Dave |date= 2016-08-1 |work= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-08-02}}</ref> === Отбасы === {{Толық мақала|Дональд Трамп отбасы}} 1977 жылы Трамп [[чехия]]лық модель [[Ивана Трамп|Ивана Зельничкова]]ға үйленді.{{sfn|Blair|2015|p=300}} Олардың үш баласы болды: [[Дональд Трамп (кіші)|кіші Дональд]] (1977 туған), [[Иванка Трамп|Иванка]] (1981 туған) және [[Эрик Трамп|Эрик]] (1984 туған). Үйленіп қойған Трамп актриса [[Марла Мейплз]]бен бірге әдепсіз қарым-қатынасқа түсті де, Ивана мен Дональд 1990 жылы ажырасты.<ref>{{cite news|last= Baron |first= James |url= https://www.nytimes.com/1990/12/12/nyregion/trumps-get-divorce-next-who-gets-what.html |title= Trumps Get Divorce; Next, Who Gets What? |publisher= [[The New York Times]] |date= 1990-12-12 |accessdate= 2023-03-05}}</ref> Трамп пен Мейплз 1993 жылы үйленіп, 1999 жылы ажырасты. Олардың бір [[Тиффани Трамп|Тиффани]] есімді қызы (1993 туған) бар, оны Мейплздің өзі [[Калифорния]]да тәрбиелеген еді.<ref>{{cite news|last= Hafner |first= Josh |url= https://usatoday.com/story/news/politics/onpolitics/2016/07/19/who-is-tiffany-trump/87321708/ |title= Get to know Donald's other daughter: Tiffany Trump |publisher= [[USA Today]] |date= 2016-07-19 |accessdate= 2022-07-10}}</ref> 2005 жылы Трамп [[словения]]лық модель [[Меланья Трамп|Меланья Кнаусс]]қа үйленді.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A40186-2005Jan26.html |title= Donald Trump, Settling Down |publisher= [[The Washington Post]] |first= Tina |last= Brown |date= 2005-01-27 |accessdate= 2017-05-07}}</ref> Олардың бір [[Дональд Трамп отбасы#Үшінші неке|Баррон]] есімді ұлы (2006 туған) бар.<ref>{{cite news|title= Donald Trump Fast Facts |url= https://cnn.com/2013/07/04/us/donald-trump-fast-facts/ |date= 2021-07-02 |publisher= [[CNN]] |accessdate= 2021-09-29}}</ref> === Діні === 1970 жылдары Трамптың әке-шешесі {{iw|Америка реформаланған шіркеуі|Америка реформаланған шіркеуінің|en|Reformed Church of America}} мүшелері болды.<ref name="WaPo.March.18.17">{{cite news|last= Schwartzman |first= Paul |title= How Trump got religion – and why his legendary minister's son now rejects him |url= https://www.washingtonpost.com/lifestyle/how-trump-got-religion--and-why-his-legendary-ministers-son-now-rejects-him/2016/01/21/37bae16e-bb02-11e5-829c-26ffb874a18d_story.html |accessdate= 2017-03-18 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-01-21}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/09/06/nyregion/donald-trump-marble-collegiate-church-norman-vincent-peale.html |title= Overlooked Influences on Donald Trump: A Famous Minister and His Church |publisher= [[The New York Times]] |first= James |last= Barron |lang= en |date= 2016-09-05 |accessdate= 2016-10-13}}</ref> 2015 жылы шіркеу Дональдтың шіркеу істеріне белсене қатыспайтынын айтқан.<ref>{{cite news|last= Scott |first= Eugene |lang= en |title= Church says Donald Trump is not an 'active member' |url= https://cnn.com/2015/08/28/politics/donald-trump-church-member/ |accessdate= 2022-09-14 |work= [[CNN]] |date= 2015-08-28}}</ref> 2020 жылы Трамп өзін «конфессиялық емес христиан» деді.<ref>{{cite news|title= Exclusive: Trump, confirmed a Presbyterian, now identifies as 'non-denominational Christian' |lang= en |url= https://religionnews.com/2020/10/23/exclusive-trump-confirmed-a-presbyterian-now-identifies-as-non-denominational-christian/ |publisher= Religion News Service |date= 2020-10-23 |accessdate= 2021-09-29 |first1= Jack |last1= Jenkins |first2= Maina |last2= Mwaura}}</ref> === Денсаулығы === Трамп сөзінше, ол өмірінде алкоголь ішіп, темекі және есірткі шегіп көрмеген.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/10/30/us/trump-biden-alcohol.html |title= In Trump and Biden, a Choice of Teetotalers for President |last= Nagourney |first= Adam |date= 2020-10-30 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2021-02-05}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/kavanaugh-likes-beer--but-trump-is-a-teetotaler-he-doesnt-like-drinkers/2018/10/02/783f585c-c674-11e8-b1ed-1d2d65b86d0c_story.html |title= Kavanaugh likes beer — but Trump is a teetotaler: 'He doesn't like drinkers.' |last1= Parker |first1= Ashley |last2= Rucker |first2= Philip |date= 2018-10-02 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2021-02-05}}</ref> Ол күніне тек 4–5 сағаттай ұйықтайды.<ref>{{cite news|url= https://globalnews.ca/news/3970379/donald-trump-sleep-hours-night/ |title= Donald Trump sleeps 4-5 hours each night; he's not the only famous 'short sleeper' |last= Dangerfield |first= Katie |date= 2018-01-17 |publisher= Global News |accessdate= 2021-02-05}}</ref><ref>{{cite journal|first1= Douglas |last1= Almond |first2= Xinming |last2= Du |journal= Economics Letters |title= Later bedtimes predict President Trump's performance |volume= 197 |doi= 10.1016/j.econlet.2020.109590 |date= 2020 |pmid= 33012904 |pmc= 7518119}}</ref> Ол [[гольф]] ойнауды өзінің «жаттығуының бастысы» деп атады, бірақ оның әдетте гольф алаңында бір жерден басқа жерге барғанда жаяу жүрмейтіні белгілі.<ref>{{cite news|url= https://thegolfnewsnet.com/golfnewsnetteam/2018/07/14/donald-trump-exercise-golf-cart-turnberry-110166/ |title= Donald Trump says he gets most of his exercise from golf, then uses cart at Turnberry |lang= en |publisher= Golf News Net |date= 2018-07-14 |accessdate= 2019-07-04 |first= Ryan |last= Ballengee}}</ref> Ол адам денесін «энергия батареясы» ретінде көреді де, жаттығуды «энергияны босқа өткізу» дейді.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/national/health-science/trump-thinks-that-exercising-too-much-uses-up-the-bodys-finite-energy/2017/05/12/bb0b9bda-365d-11e7-b4ee-434b6d506b37_story.html |first= Rachael |last= Rettner |title= Trump thinks that exercising too much uses up the body's 'finite' energy |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-05-14 |accessdate= 2021-09-29}}</ref>{{sfn|O'Donnell|1991|p=133}} 2015 жылы Трамптың сайлауалды кампаниясы Трамптың біраз жыл бойы қызмет еткен жеке дәрігері Гарольд Борнштейнның хатын жариялады, ол жерде Трамп сайланса, ол «АҚШ тарихындағы дені ең сау президент» болады деп жазылған.<ref name="dictation">{{cite news|first1= Alex |last1= Marquardt |first2= Lawrence III |last2= Crook |title= Exclusive: Bornstein claims Trump dictated the glowing health letter |url= https://cnn.com/2018/05/01/politics/harold-bornstein-trump-letter/ |publisher= [[CNN]] |date= 2018-05-01 |accessdate= 2018-05-20}}</ref> 2018 жылы Борнштейн хатта жазылғанды Трамптың өз ойынан шығарғанын және Трамптың үш агентінің 2017 жылы Трамп денсаулығы жайлы деректердің жойып кеткенін айтқан.<ref name="dictation" /><ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-doc-says-trump-bodyguard-lawyer-raided-his-office-took-n870351 |title= Trump doctor Harold Bornstein says bodyguard, lawyer 'raided' his office, took medical files |last= Schecter |first= Anna |date= 2018-05-01 |publisher= [[NBC News]] |accessdate= 2019-06-06}}</ref> === Байлығы === [[Сурет:Ivana Trump shakes hands with Fahd of Saudi Arabia.jpg|нобай|оңға|Трамп (оң жақтың шетінде) пен әйелі [[Ивана Трамп|Ивана]]ның және АҚШ президенті [[Рональд Рейган]] мен әйелі [[Нэнси Рейган]]ның [[Фаһд ибн Абдул-Әзиз Әл Сауд|король Фаһд әл Сауд]] жасаған кешіне келуі, 1985 жыл]] 1982 жылы Трамп өз отбасының 200 миллион долларға бағаланған таза құнының үлесіне (2023 жылы 631 миллион долларға баламалы) ие болғаны үшін [[Forbes]]тің ең бай адамдардың алғашқы тізіміне кірді. 1980 жылдардағы ақша жоғалтуы оны 1990 және 1995 жылдар аралығындағы тізімнен алып тастады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2005/10/23/business/yourmoney/whats-he-really-worth.html |title= What's He Really Worth? |lang= en |first= Timothy L. |last= O'Brien |accessdate= 2016-02-25 |date= 2005-10-23 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> 2015 жылғы шілдеде [[АҚШ федералдық сайлау комиссиясы]]на (ФСК) міндетті есебін тапсырғаннан кейін Трамп шамамен $10 миллиард таза құнының бар екенін айтты. ФСК жариялаған жазбалар Трамптың активтерде кемінде 1.4 миллиард долларының және 265 миллион долларлы міндеттеменің бар болғанын көрсетті.<ref name="disclosure">{{cite news|last1= Diamond |first1= Jeremy |last2= Frates |first2= Chris |url= https://cnn.com/2015/07/22/politics/donald-trump-personal-financial-disclosure/ |title= Donald Trump's 92-page financial disclosure released |publisher= [[CNN]] |date= 2015-07-22 |accessdate= 2022-09-14}}</ref> Forbes оның таза байлығы 2015 және 2018 жылдар аралығында 1.4 миллиард долларға төмендегенін бағалады.<ref>{{cite news|url= https://www.businessinsider.com/trump-forbes-wealthiest-people-in-the-us-list-2018-10 |title= Trump has fallen 138 spots on Forbes' wealthiest-Americans list, his net worth down over $1 billion, since he announced his presidential bid in 2015 |lang= en |publisher= Business Insider |date= 2018-10-03 |first= John |last= Walsh |accessdate= 2021-10-12}}</ref> 2024 жылғы миллиардерлер рейтингінде Трамптың байлығы 2.3 миллиард долларға бағаланған (әлемде 1438-орында).<ref>{{cite news|url= https://www.forbes.com/profile/donald-trump/?list=billionaires |title= Profile Donald Trump |lang= en |publisher= [[Forbes]] |year= 2023 |accessdate= 2024-03-28}}</ref> Трамп өзінің мансабын әкесінен «миллион долларлық шағын несие алып» бастағанын және оны бірнеше пайыз қоса қайтарғанын жиі айтқан.<ref>{{cite news|url= https://www.cnbc.com/2015/10/26/donald-trump-my-dad-gave-me-a-small-loan-of-1-million-to-get-started.html |title= Donald Trump: My dad gave me 'a small loan' of $1 million to get started |lang= en |publisher= [[CNBC]] |first= Scott |last= Stump |date= 2015-10-26 |accessdate= 2016-11-13}}</ref> Ол сегіз жасында миллионер болды, әкесінен кемінде 60 миллион доллар қарыз алды, бұл қарызды кейін өтей алмағанына қарамастан кейін әкесінің компаниясынан тағы 413 миллион доллар (2018 жылғы инфляцияға қарай түзетілген) алған.<ref>{{cite news|last1= Barstow |first1= David |last2= Craig |first2= Susanne |last3= Buettner |first3= Russ |url= https://www.nytimes.com/2018/10/02/us/politics/donald-trump-wealth-fred-trump.html |title= 11 Takeaways From The Times's Investigation into Trump's Wealth |publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-10-02 |accessdate= 2018-10-03}}</ref><ref name="Tax_Schemes">{{cite news|url= https://www.nytimes.com/interactive/2018/10/02/us/politics/donald-trump-tax-schemes-fred-trump.html |title= Trump Engaged in Suspect Tax Schemes as He Reaped Riches From His Father |lang= en |publisher= [[The New York Times]] |last1= Barstow |first1= David |last2= Craig |first2= Susanne |last3= Buettner |first3= Russ |date= 2018-10-02 |accessdate= 2018-10-02}}</ref> 2018 жылы оның отбасымен бірге [[салықтық алаяқтық]] жасағаны хабарланып, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штаты]]ның салық және қаржы департаменті тергеу бастады.<ref name="Tax_Schemes" /> == Бизнестегі мансабы == === Жылжымайтын мүлкі === [[Сурет:Trump Tower - lower part.jpg|нобай|оңға|160px|[[Манхэттен]]дегі [[Трамп-тауэр|Trump Tower]] (''Трамп мұнарасы'')]] 1968 жылдан бастап Трамп әкесінің Trump Management атты жылжымайтын мүлік компаниясында жұмыс істеген еді. Бұл компания [[Нью-Йорк]] қаласының сыртқы аудандарында [[сегрегация]]ланған орта таптың жалға берілетін тұрғын үйіне ие болған еді.<ref name=Mahler>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/08/28/us/politics/donald-trump-housing-race.html|title='No Vacancies' for Blacks: How Donald Trump Got His Start, and Was First Accused of Bias|work=[[The New York Times]]|date=August 27, 2016|access-date=January 13, 2018|last1=Mahler|first1=Jonathan|last2=Eder|first2=Steve}}</ref><ref name="Rich NYMag">{{cite news|first=Frank|last=Rich|author-link=Frank Rich|title=The Original Donald Trump|url=https://nymag.com/daily/intelligencer/2018/04/frank-rich-roy-cohn-the-original-donald-trump.html|work=[[New York (magazine)|New York]]|date=April 30, 2018|access-date=May 8, 2018}}</ref> 1971 жылы ол компанияның президенті болды және оған басшылық ететін қолшатыр брендіне [[The Trump Organization]] компаниясын айналдырды.{{sfn|Blair|2015|p=[https://books.google.com/books?id=uJifCgAAQBAJ&pg=PA250 250]}} 1991 және 2009 жылдар аралығында Трамп өзінің алты бизнесінде [[банкрот]]тық жариялады, соның ішінде Манхэттендегі [[Плаза (қонақ үй)|Плаза]] қонақ үйі, [[Атлантик Сити (Нью-Джерси)|Атлантик Сити, Нью-Джерси]]дегі казинолары және Trump Hotels & Casino Resorts компаниясы болды.<ref>{{cite news|last= Qiu |first= Linda |url= https://www.politifact.com/factchecks/2016/jun/21/hillary-clinton/yep-donald-trumps-companies-have-declared-bankrupt/ |title= Yep, Donald Trump's companies have declared bankruptcy...more than four times |work= PolitiFact |date= 2016-06-21 |accessdate= 2023-05-25}}</ref> 1978 жылы Трамп өз отбасының [[Манхэттен]]дегі алғашқы кәсіпорнын бастауымен [[Нью-Йорк орталық возкалы]]на іргелес, қаңырап қалған Commodore қонақ үйін жөндеумен жұртшылықтың назарын аударды.<ref>{{cite news|url= https://ny.curbed.com/2019/4/3/18290394/trump-grand-hyatt-nyc-commodore-hotel |publisher= Curbed |first= James |last= Nevius |date= 2019-04-03 |title= The winding history of Donald Trump's first major Manhattan real estate project}}</ref> Қаржыландыруға жауапты болғандар арасында әкесі ұйымдастырған 400 миллион долларлық қалалық мүлік салығы және Hyatt компаниясының әкесімен бірге 70 миллион долларлық банктік құрылыс несиесіне кепілдігі болды.<ref name="Rich NYMag"/><ref>{{cite news|first= Glenn |last= Kessler |title= Trump's false claim he built his empire with a 'small loan' from his father |date= 2016-03-03 |accessdate= 2021-09-29 |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/03/03/trumps-false-claim-he-built-his-empire-with-a-small-loan-from-his-father}}</ref> Қонақ үй 1980 жылы Grand Hyatt қонақ үйі ретінде қайта ашылды,{{sfn|Kranish|2017|p=[https://books.google.com/books?id=x2jUDQAAQBAJ&pg=PA84 84]}} және сол жылы Трамп Манхэттеннің орталығындағы аралас нысандағы Трамп мұнарасын салу құқығын алды.<ref>{{cite news|title= The Expanding Empire of Donald Trump |date= 1984-04-08 |accessdate= 2021-09-29 |first= William E. |last= Geist |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/1984/04/08/magazine/the-expanding-empire-of-donald-trump.html}}</ref> Ғимаратта The Trump Organizaton штаб-пәтері және Трамптың сайлауалды кеңсесі орналасқан. 2019 жылға дейін бұл ғимарат, оған қоса, Трамптың негізгі резиденциясы болды.<ref>{{cite news|last1= Jacobs |first1= Shayna |last2= Fahrenthold |first2= David A. |last3= O'Connell |first3= Jonathan |last4= Dawsey |first4= Josh |url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-tower-pac-rent-campaign-finance/2021/09/02/dfeae19e-0b2f-11ec-9781-07796ffb56fe_story.html |title= Trump Tower's key tenants have fallen behind on rent and moved out. But Trump has one reliable customer: His own PAC |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-09-3 |accessdate= 2022-02-15}}</ref><ref name=moved>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2019/10/31/us/politics/trump-new-york-florida-primary-residence.html |title= Trump, Lifelong New Yorker, Declares Himself a Resident of Florida |publisher= [[The New York Times]] |last= Haberman |first= Maggie |date= 2019-10-31 |accessdate= 2020-01-24}}</ref> 1988 жылы Трамп Plaza қонақ үйін он алты банктен тұратын консорциумнан несиеге сатып алды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/1992/11/04/business/company-news-trump-revises-plaza-loan.html |title= Trump Revises Plaza Loan |publisher= [[The New York Times]] |date= 1992-11-04 |accessdate= 2023-05-23}}</ref> Қонақ үй 1992 жылы банкроттықтан қорғау алу өтінішін жасады. Бір айдан кейін қайта ұйымдастыру жоспары бекітілді де, банктер бұл мүлікті өз бақылауына алды.<ref>{{cite news|title= Trump's Plaza Hotel Bankruptcy Plan Approved |publisher= [[The New York Times]] |date= 1992-12-12 |url= https://www.nytimes.com/1992/12/12/business/company-news-trump-s-plaza-hotel-bankruptcy-plan-approved.html |accessdate= 2023-05-24}}</ref> ==== Атлантик Сити казинолары ==== [[Сурет:Trump Taj Mahal, 2007.jpg|нобай|оңға|[[Тәж Махал (ойын-сауық орталығы)|Трамп Тәж Махалы]] ойын-сауық орталығы, [[Атлантик Сити (Нью-Джерси)|Атлантик Сити]]]] 1984 жылы Трамп {{iw|Trump Plaza Hotel and Casino|Trump Plaza Hotel and Casino|en|Trump Plaza Hotel and Casino}} атты қонақ үй мен казиноны ашты, ол үшін ол [[Holiday Inn|Holiday Corporation]] компаниясынан қаржыландыру мен басқару көмегін алды.<ref name="fall">{{cite news|url= https://www.phillymag.com/news/2015/08/16/donald-trump-atlantic-city-empire/ |title= The Truth About the Rise and Fall of Donald Trump's Atlantic City Empire |publisher= Philadelphia |date= 2015-08-16 |accessdate= 2016-03-21 |first= Dan |last= McQuade}}</ref> Бұл бизнес жолы тиімсіз болып шықты да, Трамп 1986 жылғы мамырда Holiday корпорациясына 70 миллион доллар төлеп, бизнесті өз бақылауына алды.{{sfn|Kranish|2017|p=[https://books.google.com/books?id=x2jUDQAAQBAJ&pg=PA128 128]}} 1985 жылы Трамп ашылмаған Atlantic City Hilton Hotel қонақ үйін сатып алып, оны Трамп сарайы (''Trump Castle'') деп атады.<ref>{{cite news|last= Saxon |first= Wolfgang |url= https://www.nytimes.com/1985/04/28/nyregion/trump-buys-hilton-s-hotel-in-atlantic-city.html |title= Trump Buys Hilton's Hotel in Atlantic City |publisher= [[The New York Times]] |date= 1986-04-28 |accessdate= 2023-05-25}}</ref> Екі казино да 1992 жылы банкроттықтан қорғауға өтініш берді.<ref>{{cite news|url= https://www.upi.com/Archives/1992/03/09/Trumps-Castle-and-Plaza-file-for-bankruptcy/3105700117200/ |title= Trump's Castle and Plaza file for bankruptcy |publisher= United Press International |date= 1992-03-09 |accessdate= 2023-05-25}}</ref> Трамп 1988 жылы [[Атлантик Сити (Нью-Джерси)|Атлантик Сити]]дегі үшінші кәсіпорын болған [[Тәж Махал (ойын-сауық орталығы)|Трамп Тәж Махалы]]н сатып алды. Ол $675 миллион ақшамен қаржыландырылды және 1990 жылғы сәуірде $1.1 миллиардқа ашылды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/1990/04/08/business/trump-s-taj-open-at-last-with-a-scary-appetite.html |title= Trump's Taj – Open at Last, With a Scary Appetite |lang= en |date= 1990-04-8 |last= Glynn |first= Lenny |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-08-14}}</ref>{{sfn|Kranish|2017|p=[https://books.google.com/books?id=x2jUDQAAQBAJ&pg=PA135 135]}} Трамп 1991 жылы банкроттықтан қорғауға өтініш берді. Қайта құрылымдау туралы келісімнің ережелеріне сәйкес, Трамп өзінің бастапқы үлесінің жартысынан бас тартты және болашақ жұмысының сәттілігіне жеке кепілдік берді.<ref>{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/1991/10/05/business/company-news-taj-mahal-is-out-of-bankruptcy.html |title= Company News; Taj Mahal is out of Bankruptcy |accessdate= 2008-05-22 |date= 1991-10-05}}</ref> 900 миллион долларлық жеке қарызын азайту үшін ол Trump Shuttle әуе компаниясын, мегаяхтасын және басқа да бизнестерін сатты.<ref>{{cite news|url= https://www.forbes.com/sites/clareoconnor/2011/04/29/fourth-times-a-charm-how-donald-trump-made-bankruptcy-work-for-him/ |title= Fourth Time's A Charm: How Donald Trump Made Bankruptcy Work For Him |lang= en |publisher= [[Forbes]] |date= 2011-05-29 |accessdate= 2022-01-27 |last= O'Connor |first= Claire}}</ref> 1995 жылы Трамп Trump Hotels & Casino Resorts (THCR) негізін қалады. Бұл компания бірден Trump Plaza-ның иесі болды.<ref>{{cite news|title= Trump Plaza casino stock trades today on Big Board |publisher= [[The New York Times]] |first= Floyd |last= Norris |date= 1995-06-07 |url= https://www.nytimes.com/1995/06/07/business/trump-plaza-casino-stock-trades-today-on-big-board.html |accessdate= 2014-12-14}}</ref> 1996 жылы THCR [[Тәж Махал (ойын-сауық орталығы)|Тәж Махал]] ойын-сауық орталығын және Трамп сарайын сатып алды да, 2004 және 2009 жылдары банкроттық жариялады, нәтижесінде Трамп бұл бизнестің тек 10 пайызын ғана иеленіп кетті.<ref name="fall" /> Ол бұл бизнестің төрағасы ретінде 2009 жылға дейін болды.<ref>{{cite news|url= https://fortune.com/2016/03/10/trump-hotel-casinos-pay-failure/ |title= How Donald Trump Made Millions Off His Biggest Business Failure |lang= en |last= Tully |first= Shawn |date= 2016-03-10 |publisher= Fortune |accessdate= 2018-05-06}}</ref> ==== Клубтары ==== 1985 жылы Трамп [[Палм-Бич (Флорида)|Палм-Бич]], [[Флорида]]да болған [[Мар-а-Лаго]] үйін сатып алды.<ref>{{cite news|last= Peterson-Withorn |first= Chase |url= https://www.forbes.com/sites/chasewithorn/2018/04/23/donald-trump-has-gained-more-than-100-million-on-mar-a-lago/ |title= Donald Trump Has Gained More Than $100 Million On Mar-a-Lago |work= [[Forbes]] |date= 2018-04-23 |accessdate= 2018-07-04}}</ref> 1995 жылы ол бұл үйді жеке клубқа айналдырды, бірақ үйдің бір бөлігі Трамптың жеке резиденциясы болып қала берді.<ref>{{cite news|url= https://www.townandcountrymag.com/style/home-decor/a7144/mar-a-lago-history/ |title= A History of Mar-a-Lago, Donald Trump's American Castle |lang= en |last1= Dangremond |first1= Sam |last2= Kim |first2= Leena |date= 2017-12-22 |publisher= Town & Country |accessdate= 2018-07-03}}</ref> Трамп 2019 жылы клубты өзінің басты резиденциясы қылды да,<ref name=moved /> 2021 жылы сол қаланың ресми тұрғыны болды.<ref name=moved /><ref>{{cite news|last= Durkee |first= Allison|url= https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2021/05/07/trump-can-legally-live-at-mar-a-lago-palm-beach-says/ |title= Trump Can Legally Live At Mar-A-Lago, Palm Beach Says |publisher= [[Forbes]] |date= 2021-05-07 |accessdate= 2024-03-07}}</ref> The Trump Organization 1999 жылы [[гольф]] алаңдарын салуды, олардан сауда жасауды бастады.<ref name="CNN">{{cite news|last= Garcia |first= Ahiza |title= Trump's 17 golf courses teed up: Everything you need to know |url= https://money.cnn.com/2016/12/29/news/donald-trump-golf-courses/ |accessdate= 2018-01-21 |publisher= CNN Money |date= 2016-12-29}}</ref> Дәл қазір ол 14 гольф алаңын иеленеді.<ref name="CNN"/><ref>{{cite news|url= https://golfweek.usatoday.com/lists/take-a-look-at-the-golf-courses-owned-by-donald-trump/ |title= Take a look at the golf courses owned by Donald Trump |publisher= Golfweek |date= 2020-07-24 |accessdate= 2021-07-07}}</ref> === Трамп брендін лицензиялауы === Трамп есімі тұтынушылық өнімдер мен қызметтерге, соның ішінде азық-түлік өнімдеріне, киім-кешектерге, оқу курстарына және үй жиһаздарына лицензияланған.<ref name="neckties">{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2018-04-13 |accessdate= 2021-09-29 |first1= Zane |last1= Anthony |first2= Kathryn |last2= Sanders |first3= David A. |last3= Fahrenthold |title= Whatever happened to Trump neckties? They're over. So is most of Trump's merchandising empire |url= https://www.washingtonpost.com/politics/whatever-happened-to-trump-ties-theyre-over-so-is-most-of-trumps-merchandising-empire/2018/04/13/2c32378a-369c-11e8-acd5-35eac230e514_story.html |lang= en}}</ref><ref>{{cite news|last= Martin |first= Jonathan |url= https://www.nytimes.com/2016/06/30/us/politics/donald-trump-institute-plagiarism.html |title= Trump Institute Offered Get-Rich Schemes With Plagiarized Lessons |publisher= [[The New York Times]] |date= 2016-06-29 |accessdate= 2021-01-08}}</ref> [[The Washington Post]] мәліметі бойынша, Трамптың атымен байланысты 50-ден астам лицензиялау немесе басқару келісімдері бар және олар оның компаниялары үшін кемінде 59 миллион доллар табыс әкелген.<ref>{{cite news|first1= Aaron |last1= Williams |first2= Anu |last2= Narayanswamy |url= https://www.washingtonpost.com/graphics/world/trump-worldwide-licensing/ |title= How Trump has made millions by selling his name |lang= en |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-01-25 |accessdate= 2017-12-12}}</ref> 2018 жылға қарай Трамп атын лицензиялауды жалғастырған тек екі тұтыну тауарлар компаниясы қалған еді.<ref name="neckties"/> === Өзге де ісі === [[Сурет:Donald Trump star Hollywood Walk of Fame.JPG|нобай|150px|[[Голливуд Даңқ аллеясы]]ндағы Трамп жұлдызы]] 1983 жылғы қыркүйекте Трамп Америка Құрама Штаттарының футбол лигасындағы Нью-Джерси генералдарын сатып алды. 1985 жылғы маусымнан кейін Трамптың салақтығынан лига ыдырап қалды.<ref>{{cite news|first= Arash |last= Markazi |title= 5 things to know about Donald Trump's foray into doomed USFL |date= 2015-07-14 |accessdate= 2021-09-30 |publisher= ESPN |url= https://www.espn.com/espn/story/_/id/13255737/five-things-know-donald-trump-usfl-experience}}</ref><ref>{{cite news|url= https://fortune.com/2017/09/24/donald-trump-nfl-usfl/ |title= Donald Trump Fought the NFL Once Before. He Got Crushed |publisher= Fortune |date= 2017-09-24 |accessdate= 2018-06-22 |last= Morris |first= David Z.}}</ref> Трамптың Plaza қонақ үйінде бірнеше бокс ойны орын алды.<ref name="fall"/>{{sfn|O'Donnell|1991|p=137–143}} 1989 және 1990 жылдары Трамп өз құрметіне Tour de Trump (''Тур де Трамп'') велосипед спорты жарысын атады. Бұл атау [[Тур де Франс]]тан (''Tour de France'') көшірілген.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/magazine/story/2016/04/donald-trump-2016-tour-de-trump-bike-race-213801 |title= The Strange Tale of Donald Trump's 1989 Biking Extravaganza |first= Kevin |last= Hogan |publisher= [[Politico]] |date= 2016-04-10 |accessdate= 2016-04-12}}</ref> 1988 жылы Трамп Eastern Air Lines Shuttle әуе компаниясын сатып алды, осы үшін 22 банк синдикатынан несие түрінде 380 миллион долларға (2023 жылы 979 миллион долларға баламалы) қаржы алды. Ол әуе компаниясының атын Trump Shuttle деп өзгертіп, оны 1992 жылға дейін басқарды.<ref name="TA">{{cite news|publisher= [[The Daily Beast]] |title= The Crash of Trump Air |first= Barbara |last= Peterson |date= 2017-04-13 |url= https://www.thedailybeast.com/the-crash-of-trump-air |accessdate= 2023-05-17}}</ref> Трамп 1991 жылы несиелері бойынша дефолтқа ұшырап, меншік құқығы банктерге өтті.<ref>{{cite web|url= https://time.com/4343030/donald-trump-failures/ |title= 10 Donald Trump Business Failures |lang= en |publisher= [[Time]] |date= 2016-10-11 |accessdate= 2023-05-17}}</ref> 1996 жылдан 2015 жылға дейін Трамп [[Ғалам аруы]] байқауларының барлығына, не бір бөлігіне, соның ішінде [[АҚШ аруы]] және [[АҚШ жас аруы]] болды.<ref name="pageantsaleWME">{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2015/09/15/business/media/trump-sells-miss-universe-organization-to-wme-img-talent-agency.html |title= Trump Sells Miss Universe Organization to WME-IMG Talent Agency |lang= en |date= 2015-09-14 |first= John |last= Koblin |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-01-09}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.businessinsider.com/donald-trump-sells-miss-universe-img-2015-9 |title= Donald Trump just sold off the entire Miss Universe Organization after buying it 3 days ago |date= 2015-09-14 |first= Jethro |last= Nededog |publisher= Business Insider |accessdate= 2016-05-06}}</ref> CBS-пен күн кестесі бойынша келіспеушіліктерге байланысты ол 2002 жылы екі байқауды NBC-ге көшірді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2002/06/22/business/three-beauty-pageants-leaving-cbs-for-nbc.html |title= Three Beauty Pageants Leaving CBS for NBC |lang= en |date= 2002-06-22 |first= Jim |last= Rutenberg |accessdate= 2016-08-14 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/2002/06/22/there-she-goes-pageants-move-to-nbc/2ba81b9a-bf67-4f3e-b8d6-1c2cc881ed19/ |title= There She Goes: Pageants Move to NBC |lang= en |date= 2002-06-22 |first= Lisa |last= de Moraes |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2016-08-14}}</ref> 2007 жылы Трамп Ғалам аруы продюсері ретіндегі жұмысы үшін [[Голливуд Даңқ аллеясы]]ндағы жұлдызына қол жеткізді.<ref>{{cite news|last= Zara |first= Christopher |url= https://www.fastcompany.com/4023036/why-the-heck-does-donald-trump-have-a-walk-of-fame-star-anyway-its-not-the-reason-you-think |title= Why the heck does Donald Trump have a Walk of Fame star, anyway? It's not the reason you think |publisher= Fast Company |date= 2016-10-26 |accessdate= 2018-06-16}}</ref> NBC және Univision 2015 жылғы маусымда байқаудан бас тартты.<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/life/tv/2015/06/29/nbc-dumps-trump/29471971/ |title= NBC to Donald Trump: You're fired |work= USA Today |first= Maria |last= Puente |date= 2015-06-29 |accessdate= 2015-07-28}}</ref> ==== Трамп университеті ==== 2004 жылы Трамп {{iw|Трамп университеті|Trump University|en|Trump University}} негізін қалаушыларының бірі болды. Бұл компания жылжымайтын мүлік саудасы жайлы оқытумен айналысатын $35,000 дейін тұратын семинар жасайтын.<ref>{{cite news|url= https://www.vanityfair.com/news/2014/01/trump-university-fraud-scandal |title= Big Hair on Campus: Did Donald Trump Defraud Thousands of Real Estate Students? |lang= en |last= Cohan |first= William D. |publisher= Vanity Fair |date= 2013-12-03 |accessdate= 2016-03-06}}</ref> Компанияның жоғарғы оқу орны болмағандығынан Нью-Йорк штатының әкімшілігі компания атындағы "университет" сөзінің қолданысын заңсыз көрді де, атауы 2010 жылы Trump Entrepreneur Initiative (Трамп кәсіпкерлер бастамасы) деп ауыстырылды.<ref>{{cite news|first= Michael |last= Barbaro |title= New York Attorney General Is Investigating Trump's For-Profit School |date= 2011-05-19 |accessdate= 2021-09-30 |publisher= [[The New York Times]]|url= https://www.nytimes.com/2011/05/20/nyregion/trumps-for-profit-school-said-to-be-under-investigation.html}}</ref> 2013 жылы Нью-Йорк штаты компания жалған мәлімдеме жасап, тұтынушыларды алдап кетті деп Трамп университетіне қарсы $40 миллион іс бастады.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/02/27/donald-trumps-misleading-claim-that-hes-won-most-of-lawsuits-over-trump-university/ |first= Michelle Ye Hee |last= Lee |title= Donald Trump's misleading claim that he's 'won most of' lawsuits over Trump University |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-02-27 |accessdate= 2016-02-27}}</ref> Сонымен қатар, федералды сотқа Трамп пен оның компанияларына қарсы екі топтық іс қозғалды. Бұрынғы қызметкерлер Трамп университетінің студенттерге алдап жүргенін белгілі қылды.<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/money/business/2013/08/26/trump-entrepreneur-initiative-case/2700811/ |title= Trump faces two-front legal fight over 'university' |publisher= USA Today |first= Kevin |last= McCoy |date= 2013-08-26 |accessdate= 2021-09-29}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/06/01/us/politics/donald-trump-university.html |title= Former Trump University Workers Call the School a 'Lie' and a 'Scheme' in Testimony |last1= Barbaro |first1= Michael |last2= Eder |first2= Steve |date= 2016-05-31 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2018-03-24}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.npr.org/2016/06/01/480279246/hard-sell-the-potential-political-consequences-of-the-trump-university-documents |title= Hard Sell: The Potential Political Consequences of the Trump University Documents |last= Montanaro |first= Domenico |date= 2016-06-01 |publisher= [[NPR]] |accessdate= 2016-06-02}}</ref> 2016 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін көп ұзамай Трамп үш істі шешу үшін барлығы 25 миллион доллар төлеуге келісті.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/11/19/us/politics/trump-university.html |title= Donald Trump Agrees to Pay $25 Million in Trump University Settlement |last= Eder |first= Steve |date= 2016-11-18 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-11-18}}</ref> === Қоры === The Donald J. Trump Foundation (''Дональд Дж. Трамп қоры'') 1988 жылы құрылған жеке мекеме болды.<ref>{{cite news|url= https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/133404773 |title= Nonprofit Explorer |lang= en |publisher= ProPublica |first1= Mike |last1= Tigas |first2= Sisi |last2= Wei |date= 2013-05-09 |accessdate= 2016-09-09}}</ref><ref>{{cite news|first= David A. |last= Fahrenthold |url= https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2016/09/01/trump-pays-irs-a-penalty-for-his-foundation-violating-rules-with-gift-to-florida-attorney-general/ |title= Trump pays IRS a penalty for his foundation violating rules with gift to aid Florida attorney general |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-09-01 |accessdate= 2021-09-30}}</ref> 1987 жылдан 2006 жылға дейін Трамп осы қорға 2006 жылдың аяғына дейін жұмсалған 5.4 миллион доллар берді. 2007–2008 жылдары жалпы сомасы 65,000 долларды аударғаннан кейін қорды донорлар қаржыландыратын болды,<ref name="retool">{{cite news|first= David A. |last= Fahrenthold |author-link=David Fahrenthold|url=https://www.washingtonpost.com/politics/how-donald-trump-retooled-his-charity-to-spend-other-peoples-money/2016/09/10/da8cce64-75df-11e6-8149-b8d05321db62_story.html|title=How Donald Trump retooled his charity to spend other people's money|newspaper=[[The Washington Post]]|date=September 10, 2016|access-date=March 19, 2024}}</ref> соның ішінде $5 миллион берген [[Винс Макмэн]] де болған.<ref>{{cite news|last= Pallotta |first= Frank |url= https://edition.cnn.com/2022/08/18/media/vince-mcmahon-donald-trump-payments/index.html |title= Investigation into Vince McMahon's hush money payments reportedly turns up Trump charity donations |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2022-08-18 |accessdate= 2024-03-19}}</ref> Қор денсаулық және спортпен байланысты қайырымдылық ұйымдарына, консервативті топтарға<ref>{{cite news|publisher= Long Island Business News |date= 2016-09-15 |accessdate= 2021-09-30 |first= Claude |last= Solnik |title= Taking a peek at Trump's (foundation) tax returns |url= https://libn.com/2016/09/15/taking-a-peek-at-trumps-foundation-tax-returns/}}</ref> және Трамптың мүлкінде іс-шаралар өткізетін қайырымдылық ұйымдарына көмек берді.<ref name="retool"/> 2016 жылы [[The Washington Post]] газеті қайырымдылық ұйымының бірнеше заңдық және этикалық бұзушылықтарды, соның ішінде салық төлеуден жалтару сияқты әрекеттерді жасағанын мүмкін көрді.<ref>{{cite news|first1= Chris |last1= Cillizza |first2= David A. |last2= Fahrenthold |title= Meet the reporter who's giving Donald Trump fits |url= https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/09/15/how-the-reporter-behind-the-trump-foundation-stories-does-it/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-09-15 |accessdate= 2021-06-26}}</ref> Сондай-ақ 2016 жылы Нью-Йорк Бас Прокуроры қордың жыл сайынғы сыртқы аудиттерді төлемей тұра қайырымдылық сұрағанын штат заңына қарсы деп көрді де, Нью-Йорктегі қаражат жинау қызметінің дереу тоқтатылғанын бұйырды.<ref>{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-10-03 |accessdate= 2023-05-17 |first= David A. |last= Fahrenthold |title= Trump Foundation ordered to stop fundraising by N.Y. attorney general's office |url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-foundation-ordered-to-stop-fundraising-by-ny-attorney-generals-office/2016/10/03/1d4d295a-8987-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html}}</ref> Трамптың командасы 2016 жылғы желтоқсанда қор таратылатынын хабарлады.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/us-news/2016/dec/24/trump-university-shut-down-conflict-of-interest |title= Donald Trump to dissolve his charitable foundation after mounting complaints |last= Jacobs |first= Ben |date= 2016-12-24 |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2016-12-25}}</ref> 2018 жылғы маусымда Нью-Йорк бас прокуратурасы қор мен Трамптың кәмелетке толған балаларына қарсы азаматтық іс қозғап, 2.8 миллион долларды өтегенін және қосымша айыппұлдар төлегенін талап етті.<ref>{{cite news|url= https://thehill.com/regulation/court-battles/392392-five-things-to-know-about-the-lawsuit-against-the-trump-foundation |title= Five things to know about the lawsuit against the Trump Foundation |last= Thomsen |first= Jacqueline |date= 2018-06-14 |publisher= [[The Hill]] |accessdate= 2018-06-15}}</ref> 2018 жылғы желтоқсанда қор өз жұмысын тоқтатты және өз активтерін басқа қайырымдылық ұйымдарына берді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2018/12/18/nyregion/ny-ag-underwood-trump-foundation.html |title= Trump Foundation Will Dissolve, Accused of 'Shocking Pattern of Illegality' |publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-12-18 |accessdate= 2019-05-09 |first= Shane |last= Goldmacher}}</ref> 2019 жылғы қарашада Нью-Йорк штатының судьясы Трампқа қор қаражатын теріс пайдаланғаны үшін, ішінара оның президенттік науқанын қаржыландыруы үшін қайырымдылық топтарына 2 миллион доллар төлеуге міндеттеді.<ref>{{cite news|url= https://abcnews.go.com/US/trump-foundation-ordered-pay-2m-collection-nonprofits-part/story?id=66827235 |title= President Donald Trump ordered to pay $2M to collection of nonprofits as part of civil lawsuit |publisher= ABC News |date= 2019-11-07 |accessdate= 2019-11-07 |first= Aaron |last= Katersky}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-50338231 |title= Judge orders Trump to pay $2m for misusing Trump Foundation funds |date= 2019-11-08 |publisher= [[BBC News]] |accessdate= 2020-03-05}}</ref> == Медиадағы мансабы == [[Сурет:Donald trump at the game (3728975319).jpg|нобай|оңға|190px|[[Нью-Йорк Метс]] бейсбол ойнындағы Дональд Трамп, 2009 жыл]] === Кітаптары === [[Гострайтер]]лердің еңбегін пайдалана отырып, Трамп өз атынан 19 кітап шығарды.<ref>{{cite news|url= https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/trump-books-tweet-ghostwriter-tim-o-brien-tony-schwartz-writer-response-a8431271.html |title= Trump boasted about writing many books – his ghostwriter says otherwise |publisher= [[The Independent]] |first= Andrew |last= Buncombe |date= 2018-07-04 |accessdate= 2020-10-11}}</ref> Оның «Мәміле өнері» (1987) атты алғашқы кітабы [[New York Times]]-тың ең көп сатылатын кітаптарының бірі болды. Трамп бірлескен автор ретінде есептелсе де, бүкіл кітапты [[Тони Шварц]] жазған. The New Yorker басылымының жазуынша, кітап көмегімен Трамп көпшілік көзінде «табысты магнаттың мысалы» ретінде белгілі болды.<ref name="JM">{{cite magazine|url= https://www.newyorker.com/magazine/2016/07/25/donald-trumps-ghostwriter-tells-all |title= Donald Trump's Ghostwriter Tells All |publisher= [[The New Yorker]] |first= Jane |last= Mayer |date= 2016-07-18 |accessdate= 2017-07-19}}</ref> === Фильм және телевизия === Трамп 1985 жылдан 2001 жылға дейін көптеген фильмдер мен телешоуларда эпизодтық рөлдер сомдады,<ref>{{cite news|first= Adrienne |last= LaFrance |title= Three Decades of Donald Trump Film and TV Cameos |date= 2015-12-21 |publisher= [[The Atlantic]] |url= https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/12/three-decades-of-donald-trump-film-and-tv-cameos/421257/}}</ref> солардың біразы [[камео]] болды да,<ref>{{Cite web|url= https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/donald-trump-how-many-movies-films-home-alone-2-zoolander-b1781155.html |title= How many movies has Donald Trump been in? |lang= en |publisher= [[The Independent]] |author= Harrison, Ellie |date= 2021-01-01 |accessdate= 2024-07-20}}</ref> Трамптың танымалдығын одан әрі көтерді. 2004 жылдан 2015 жылға дейін Трамп «[[Кандидат (реалити-шоу)|Кандидат]]<nowiki/>» (''The Apprentice'') және «Атақты кандидат» (''The Celebrity Apprentice'') реалити-шоуларының бірлескен продюсері және жүргізушісі болды. Трамп бұл шоуда аса бай және табысты бас директор ретінде өзінің ойдан шығарылған кейіпкерін ойнады. «Сіз жұмыстан босатылдыңыз» деген қанатты сөзі Трамптың бұл кейіпкерімен аса қатты ассоциацияланады.<ref>{{cite news|last1= Grynbaum |first1= Michael M. |last2= Parker |first2= Ashley |date= 2016-07-16 |title= Donald Trump the Political Showman, Born on 'The Apprentice' |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2016/07/17/business/media/donald-trump-apprentice.html |accessdate= 2018-07-08}}</ref><ref>{{cite magazine |last= Nussbaum |first= Emily |url= https://www.newyorker.com/magazine/2017/07/31/the-tv-that-created-donald-trump |title= The TV That Created Donald Trump |publisher= [[The New Yorker]] |date= 2017-07-24 |accessdate= 2023-10-18}}</ref> Осы шоу көмегімен ол $400 миллион ақша жинады, алайда оның көбін табыссыз бизнестерге инвестициялады.<ref>{{cite news|last= Poniewozik |first= James |url= https://www.nytimes.com/2020/09/28/arts/television/trump-taxes-apprentice.html |title= Donald Trump Was the Real Winner of 'The Apprentice' |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-09-28 |accessdate= 2023-10-18}}</ref> == Саяси мансабы == [[Сурет:Donald Trump and Bill Clinton.jpg|нобай|оңға|190px|Трамп пен президент [[Билл Клинтон]], 2000 жылғы маусым]] Трамп 1987 жылы [[Республикалық партия (АҚШ)|республикашыл]] болып тіркелсе,<ref name="reg">{{cite news|last= Gillin |first= Joshua |title= Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' |url= https://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ |accessdate= 2017-03-18 |publisher= PolitiFact |date= 2015-08-24}}</ref> 1999 жылы {{iw|Реформа партиясы (АҚШ)|Реформа партиясының|en|Reform Party of the United States of America}} мүшесі,<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/ALLPOLITICS/stories/1999/10/25/trump.cnn/ |title= Trump Officially Joins Reform Party |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 1999-10-25 |accessdate= 2020-12-26}}</ref> 2001 жылы [[Демократиялық партия (АҚШ)|демократ]], 2009 жылы республикашыл, 2011 жылы [[партиясыз]] және 2012 жылы республикашыл болды.<ref name="reg"/> 1987 жылы Трамп үш ірі газетте бүкіл бетті алған жарнама жариялады да,<ref name="hint">{{cite news|url= https://www.nytimes.com/1987/09/02/nyregion/trump-gives-a-vague-hint-of-candidacy.html |title= Trump Gives a Vague Hint of Candidacy |publisher= [[The New York Times]] |first= Michael |last= Oreskes |date= 1987-09-02 |accessdate= 2016-02-17}}</ref> ол жерде сыртқы саясат және федералды бюджет жайлы өз ойларын жазды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/1987/11/18/us/trump-urged-to-head-gala-of-democrats.html |title= Trump Urged To Head Gala Of Democrats |lang= en |publisher= [[The New York Times]] |date= 1987-11-18 |accessdate= 2021-10-01 |first= Fox |last= Butterfield}}</ref> 1988 жылы ол [[Джордж Герберт Уокер Буш|Джордж Г.У. Буш]]тың сайлаудағы серіктесі болуға өтінді. Алайда оның ұсынысы қабылданбай қалды да, Буш бұл ойды «оғаш және ойға қонымсыз» деді.<ref>{{кітап|авторы= Jon Meacham |тақырыбы= Тағдыр мен Билік: Джордж Герберт Уокер Буштың Америкалық Одиссеясы |шынайы атауы= Destiny and Power: The American Odyssey of George Herbert Walker Bush |жыл= 2016 |беттері= 326 |баспасы= Random House |isbn= 978-0-8129-7947-3}}</ref> === Сайлауалды кампаниялары (2000–2016) === [[Сурет:Donald Trump speaking at CPAC 2011 by Mark Taylor.jpg|нобай|оңға|Трамптың Консервативтік саяси әрекет конференциясында сөз сөйлегені, 2011 жыл]] [[2000 АҚШ президент сайлауы|2000 жылы]] [[Калифорния]] мен [[Мичиган]]дағы праймериздерде Трамп АҚШ президенттігіне {{iw|Реформа партиясы (АҚШ)|Реформа партиясының|en|Reform Party of the United States of America}} атынан үміткер болды, бірақ 2000 жылғы ақпанда жарыстан бас тартты.<ref>{{cite news|first= Richard |last= Winger |title= Donald Trump Ran For President in 2000 in Several Reform Party Presidential Primaries |lang= en |date= 2011-12-25 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= Ballot Access News |url= https://ballot-access.org/2011/12/25/donald-trump-ran-for-president-in-2000-in-several-reform-party-presidential-primaries/}}</ref><ref>{{cite news|last= Clift |first= Eleanor |lang= en |url= https://www.thedailybeast.com/the-last-time-trump-wrecked-a-party |title= The Last Time Trump Wrecked a Party |publisher= The Daily Beast |date= 2016-07-18 |accessdate= 2021-10-14}}</ref><ref>{{cite news|last= Nagourney |first= Adam |url= https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/politics/camp/021400wh-ref-trump.html |title= Reform Bid Said to Be a No-Go for Trump |publisher= [[The New York Times]] |date= 2000-02-14 |accessdate= 2020-12-26}}</ref> 1999 жылғы шілдеде жасалған сауалнама Трампты республикашыл кандидат [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен Демократиялық кандидат [[Аль Гор]]мен салыстырды да, Трампты жалпы халықтың жеті пайызы қолдағанын белгілі қылды.<ref>{{cite news|last= Holland |first= Keating |url= https://edition.cnn.com/ALLPOLITICS/stories/1999/07/16/president.2000/poll/ |title= Poll: Independent candidate would not fare well against Gore, Bush |publisher= [[CNN]] |date= 1999-07-16 |accessdate= 2023-10-02}}</ref> 2011 жылы Трамп [[2012 АҚШ президент сайлауы]]нда [[Барак Обама]]ға қарсы өз үміткерлігін жариялағанын мүмкін көрді, Консервативтік саяси әрекет конференциясында тұңғыш сөз сөйледі және 2011 жылғы ақпанда праймериздерге аттанды.<ref name="McA">{{cite news|last= MacAskill |first= Ewen |url= https://www.theguardian.com/world/2011/may/16/donald-trump-us-presidential-race |title= Donald Trump bows out of 2012 US presidential election race |publisher= [[The Guardian]] |date= 2011-05-16 |accessdate= 2020-02-28}}</ref><ref>{{cite news|last1= Bobic |first1= Igor |last2= Stein |first2= Sam |url= https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-cpac_n_58adc0f4e4b03d80af7141cf |title= How CPAC Helped Launch Donald Trump's Political Career |publisher= HuffPost |date= 2017-02-22 |accessdate= 2020-02-28}}</ref> 2011 жылғы мамырда ол сайлануға бармайтынын айтты.<ref name="McA"/> Трамптың президенттікке үміткерлігін көпшілік шын деп те қалмады.<ref>{{cite news|url= https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-cpac-president-act_n_821923 |title= Donald Trump Brings His 'Pretend To Run For President' Act To CPAC |work= HuffPost |accessdate= 2022-09-14 |first= Jason |last= Linkins |date= 2011-02-11}}</ref> ==== 2016 жылғы үміткерлігі ==== {{Толық мақала|2016 АҚШ президент сайлауы}} Атақ-даңқы мен арандатушылық мәлімдемелері арқасында Трамп бұқаралық ақпарат құралдарында бұрын-соңды болмаған көлемде тегін көрсетіле берді де, оның Республикалық праймериздегі жеңісін ықтималдырақ болды.<ref name=Cillizza-160614>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/06/14/this-harvard-study-is-a-powerful-indictment-of-the-medias-role-in-donald-trumps-rise/ |title= This Harvard study is a powerful indictment of the media's role in Donald Trump's rise |first= Chris |last= Cillizza |date= 2016-06-14 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> Оның сайлауалды үгіт мәлімдемелері жиі бұлыңғыр және жанжалды болды,<ref>{{cite news|url= https://www.npr.org/2016/08/10/489476187/trump-s-second-amendment-comment-fit-a-pattern-of-ambiguous-speech |last= McCammon |first= Sarah |title= Donald Trump's controversial speech often walks the line |publisher= NPR |date= 2016-04-10 |accessdate= 2021-10-01}}</ref> жалған тұжырымдары рекордтық сандарға жетіп жататын.<ref name="whoppers">{{cite news|title= The 'King of Whoppers': Donald Trump |url= https://www.factcheck.org/2015/12/the-king-of-whoppers-donald-trump/ |publisher= FactCheck.org |accessdate= 2019-03-04 |date= 2015-12-21}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.politifact.com/truth-o-meter/article/2015/dec/21/2015-lie-year-donald-trump-campaign-misstatements/ |title= 2015 Lie of the Year: the campaign misstatements of Donald Trump |publisher= PolitiFact |date= 2015-12-21 |accessdate= 2021-10-01 |author= Angie Drobnic Holan; Linda Qiu}}</ref><ref>{{cite news|first= Paul |last= Farhi |title= Think Trump's wrong? Fact checkers can tell you how often. (Hint: A lot.) |date= 2016-02-26 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/the-existential-crisis-of-professional-factcheckers-in-the-year-of-trump/2016/02/25/e994f210-db3e-11e5-81ae-7491b9b9e7df_story.html}}</ref> [[Los Angeles Times]] газеті: «Заманауи саясатта президенттікке деген негізгі кандидат ешқашан да Трамп сияқты жиі жалған сөз айтып көрген емес» деп жазды.<ref>{{cite news|publisher= [[CNN]] |url= https://money.cnn.com/2016/09/25/media/newspapers-donald-trump-hillary-clinton-lies/ |title= The weekend America's newspapers called Donald Trump a liar |lang= en |first= Brian |last= Stelter |date= 2016-09-26 |accessdate= 2023-03-01}}</ref><ref name="finnegan">{{cite news|last= Finnegan |first= Michael |title= Scope of Trump's falsehoods unprecedented for a modern presidential candidate |url= https://www.latimes.com/politics/la-na-pol-trump-false-statements-20160925-snap-story.html |publisher= [[Los Angeles Times]] |date= 2016-09-25 |accessdate= 2021-10-10}}</ref> Трамп өзінің кандидатурасын 2015 жылғы маусымда жариялады.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/story/2015/06/donald-trump-2016-announcement-10-best-lines-119066 |first= Adam B. |last= Lerner |title= The 10 best lines from Donald Trump's announcement speech |publisher= [[Politico]] |date= 2015-06-16 |accessdate= 2018-06-07}}</ref> Оның үміткерлігіне саяси сарапшылар бастапқыда мән бермеді, бірақ ол тез арада халық ойы сауалнамаларының жоғарғы сатысына көтеріліп кетті.<ref>{{cite news|url= https://newrepublic.com/article/123228/how-donald-trump-evolved-joke-almost-serious-candidate |date= 2015-10-27 |first= Elspeth |last= Reeve |title= How Donald Trump Evolved From a Joke to an Almost Serious Candidate |publisher= [[The New Republic]] |accessdate= 2018-07-23}}</ref> 2016 жылғы наурызда ол ең танымал үміткерлердің бірі болды да,<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/03/23/why-donald-trump-is-poised-to-win-the-nomination-and-lose-the-general-election-in-one-poll/ |title= Why Donald Trump is poised to win the nomination and lose the general election, in one poll |last= Bump |first= Philip |date= 2016-03-23 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> мамырда Республикалық партияның басты болжамды кандидаты болып жарияланды.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/blogs/2016-gop-primary-live-updates-and-results/2016/05/reince-priebus-donald-trump-is-nominee-222767 |title= RNC Chairman: Trump is our nominee |last= Nussbaum |first= Matthew |date= 2016-05-03 |accessdate= 2016-05-04 |publisher= [[Politico]]}}</ref> [[Сурет:Donald Trump by Gage Skidmore 5.jpg|нобай|оңға|Трамптың үгітпен айналысуы, [[Аризона]], 2016 жылғы наурыз]] Сайлауалды үгіт барысында халық ойы сауалнамаларында [[Демократиялық партия (АҚШ)|демократтар]]дың басты үміткері [[Хиллари Клинтон]] жеңіп жүрген, алайда шілденің басына қарай Трамп одан кішкене ғана басымдықпен озып кетті.<ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/storyline/data-points/poll-clinton-trump-now-tied-gop-convention-kicks-n611936 |title= Poll: Clinton and Trump Now Tied as GOP Convention Kicks Off |author= Hartig, Hannah; Lapinski, John; Psyllos, Stephanie |date= 2016-07-19 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[NBC News]]}}</ref><ref>{{cite news|url= https://elections.huffingtonpost.com/pollster/2016-general-election-trump-vs-clinton |title= 2016 General Election: Trump vs. Clinton |accessdate= 2016-11-08 |publisher= HuffPost}} {{Wayback|date= 2016-10-02 |url= https://web.archive.org/web/20161002184537/http://elections.huffingtonpost.com/pollster/2016-general-election-trump-vs-clinton}}</ref> Сол айдың ортасына қарай ол сайлаудағы өзінің серіктесі ретінде [[Индиана]]ның губернаторы [[Майк Пенс]]ты таңдады да,<ref>{{cite news|url= https://www.cnbc.com/2016/07/15/donald-trump-officially-names-mike-pence-as-his-vp.html |title= Donald Trump officially names Mike Pence for VP |last= Levingston |first= Ivan |date= 2016-07-15 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[CNBC]]}}</ref> екеуі [[Республикалық партияның ұлттық съезі (2016)|2016 жылғы Республикалық партия съезі]]нде партияның ресми үміткерлері болып таңдалды.<ref>{{cite news|url= https://www.foxnews.com/politics/2016/07/19/republicans-start-process-to-nominate-trump-for-president.html |title= Trump closes the deal, becomes Republican nominee for president |lang= en |date= 2016-07-19 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[Fox News]]}}</ref> Трамп пен Клинтон 2016 жылғы қыркүйекте және қазанда ресми пікірталасқа қатысты. Трамп «сайлау нәтижесін мойындай ма, жоқ па» дегенге жауап беруден екі түрлі кезде бас тартты.<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-us-2016-37706499 |title= US presidential debate: Trump won't commit to accept election result |date= 2016-10-20 |accessdate= 2016-10-27 |publisher= [[BBC News]]}}</ref> ===== Сайлауалды үгіті, саяси ұстанымы ===== Трамптың саяси ұстанымы және сайлауалды риторикасы [[Оңшыл популизм|оңшыл популистік]] деп сипатталған.<ref>{{cite news|url= https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/31/the-republican-party-has-lurched-towards-populism-and-illiberalism |title= The Republican Party has lurched towards populism and illiberalism |publisher= [[The Economist]] |date= 2020-10-31 |accessdate= 2021-10-14}}</ref><ref>{{cite news|last= Borger |first= Julian |url= https://www.theguardian.com/us-news/2020/oct/26/republican-party-autocratic-hungary-turkey-study-trump |title= Republicans closely resemble autocratic parties in Hungary and Turkey – study |publisher= [[The Guardian]] |date= 2021-10-26 |accessdate= 2021-10-14}}</ref><ref>{{cite news|last= Chotiner |first= Isaac |url= https://www.newyorker.com/news/q-and-a/redefining-populism |title= Redefining Populism |publisher= [[The New Yorker]] |date= 2021-07-29 |accessdate= 2021-10-14}}</ref> [[Politico]] оларды «эклектикалық, импровизацияланған және жиі қайшылықты» деп сипаттады, [[Америкалық Кәсіпкерлік институты]]ның денсаулық сақтау саясаты бойынша сарапшысы оның саяси ұстанымдары «көпшілік назарына түсетін кез келген нәрсенің кездейсоқ ассортименті» деді.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/story/2015/07/will-the-real-donald-trump-please-stand-up-120607 |title= Will the real Donald Trump please stand up? |last= Noah |first= Timothy |date= 2015-07-26 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[Politico]]}}</ref> [[NBC News]] оның сайлауалды үгіті кезінде «23 негізгі мәселе бойынша 141 пікір қайшылығын» санай алды.<ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/politics/2016-election/full-list-donald-trump-s-rapidly-changing-policy-positions-n547801 |title= A Full List of Donald Trump's Rapidly Changing Policy Positions |last= Timm |first= Jane C. |date= 2016-03-30 |accessdate= 2016-07-12 |publisher= [[NBC News]]}}</ref> Оның сайлауалды платформасы АҚШ-Қытай қарым-қатынастарын және [[Солтүстік Американың еркін сауда келісімі|НАФТА]] сияқты еркін сауда келісімдерін қайта қарастыруды, иммиграциялық заңдарды қатаң сақтауды және АҚШ-Мексика шекарасында [[Трамп қабырғасы|жаңа қабырға]] салуды атап өтті. Басқа ұстанымдарға [[жаһандық жылыну]]ға қарсы ережелеріне қарсылық білдіре отыра, энергетикалық тәуелсіздікке ұмтылу, ардагерлерге арналған қызметтерді жаңғырту, әскери шығындарды ұлғайту және мұсылмандар көп елдерден келген иммигранттарға тыйым салу жатқызылады.<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-37982000 |title= Trump's promises before and after the election |date= 2017-09-19 |accessdate= 2021-10-01 |publisher= [[BBC]]}}</ref> [[Альтернативті оңшылдар]] қозғалысы көпмәдениеттілік пен [[иммиграция]]ға қарсы тұруына байланысты біріктіріп, Трамптың кандидатурасын қолдады.<ref>{{cite news|last= Weigel |first= David |url= https://www.washingtonpost.com/politics/racial-realists-are-cheered-by-trumps-latest-strategy/2016/08/20/cd71e858-6636-11e6-96c0-37533479f3f5_story.html |title= 'Racialists' are cheered by Trump's latest strategy |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-08-20 |accessdate= 2018-06-23}}</ref><ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2016/08/25/politics/alt-right-explained-hillary-clinton-donald-trump/ |title= Clinton is attacking the 'Alt-Right' – What is it? |first= Gregory |last= Krieg |accessdate= 2016-08-25 |date= 2016-08-25 |publisher= [[CNN]]}}</ref><ref>{{cite news|last= Pierce |first= Matt |title= Q&A: What is President Trump's relationship with far-right and white supremacist groups? |url= https://www.latimes.com/politics/story/2020-09-30/la-na-pol-2020-trump-white-supremacy |publisher= [[Los Angeles Times]] |date= 2020-09-20 |accessdate= 2021-10-07}}</ref> ===== Қаржысы жайлы ақпараттың жария болуы ===== Трамптың [[АҚШ федералды сайлау комиссиясы|федералды сайлау комиссиясы]] жария болғанын талап ететін есептерінде 1.4 миллиард доллардан асатын активтер мен кемінде 315 миллион долларлы өтелмеген қарыздары көрсетілген.<ref name="disclosure"/><ref>{{cite report|via= Bloomberg Businessweek |date= 2015-07-15 |title= Executive Branch Personnel Public Financial Disclosure Report (U.S. OGE Form 278e) |url= https://images.businessweek.com/cms/2015-07-22/7-22-15-Report.pdf |accessdate= 2023-12-21}} {{Wayback|date= 2015-07-23 |url= https://web.archive.org/web/20150723053945/https://images.businessweek.com/cms/2015-07-22/7-22-15-Report.pdf}}</ref> Трамп 1976 жылдан бері әрбір ірі кандидаттың тәжірибесіне және 2014 және 2015 жылдары ол сайлауға түссе, мұны істеуге уәде бергеніне қарамастан, өзінің салық декларациясын жарияламады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/politics/first-draft/2016/05/11/donald-trump-breaks-with-recent-history-by-not-releasing-tax-returns/ |title= Donald Trump Breaks With Recent History by Not Releasing Tax Returns |last= Rappeport |first= Alan |date= 2016-05-11 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-07-19}}</ref><ref>{{cite news|last= Qiu |first= Linda |title= Pence's False claim that Trump 'hasn't broken' tax return promise |url= https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2016/oct/05/mike-pence/pences-false-claim-trump-hasnt-broken-tax-return-p/ |publisher= PolitiFact |date= 2016-10-05 |accessdate= 2020-04-29}}</ref> 2016 жылғы қазанда белгісіз біреу Трамптың 1995 жылғы мемлекеттік құжаттарының бір бөлігін The New York Times тілшісіне берді. Олар Трамптың сол жылы 916 миллион доллар жоғалтқанын жариялағанын көрсетеді, бұл оған 18 жылға дейін салықтан жалтаруға мүмкіндігін бере алады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/10/10/us/politics/donald-trump-taxes.html |title= Donald Trump Acknowledges Not Paying Federal Income Taxes for Years |author= Eder, Steve; Twohey, Megan |date= 2016-10-10 |accessdate= 2021-10-02 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> ===== Президент болып сайлануы ===== [[Сурет:ElectoralCollege2016.svg|нобай|оңға|[[2016 АҚШ президент сайлауы]]ның нәтижелері. Трамп 304–227 дауыс ерекшелігі көмегімен жеңді]] [[Сурет:Women's March on Washington (32593123745).jpg|thumb|2017 жылғы Әйелдер Маршы, [[Вашингтон]]]] 2016 жылғы 8 қарашада Трамп 306 [[АҚШ сайлаушылар алқасы|таңдаушы]] даусын алды да, Клинтон 232-ге қол жеткізді. Дегенмен екі жақтан да болған таңдаушылар даусының өзгеруінен кейін ресми сан 304–227 болды.<ref>{{cite news|author= Kiersten, Schmidt; Wilson, Andrews |title= A Historic Number of Electors Defected, and Most Were Supposed to Vote for Clinton |date= 2016-12-19 |accessdate= 2017-01-31 |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/interactive/2016/12/19/us/elections/electoral-college-results.html}}</ref> Трамп халық даусының көпшілігіне ие болмай тұра президент болып сайланған АҚШ тарихындағы бесінші адам болды. Ол Клинтоннан 2.9 миллион аз дауыс жинаған еді.<ref>{{cite news|last= Desilver |first= Drew |url= https://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/12/20/why-electoral-college-landslides-are-easier-to-win-than-popular-vote-ones/ |title= Trump's victory another example of how Electoral College wins are bigger than popular vote ones |publisher= Pew Research Center |date= 2016-12-20 |accessdate= 2021-10-02}}</ref> Ол, оған қоса, — бұрынғы саяси, не әскери тәжірибесі жоқ болған бірінші АҚШ президенті.<ref>{{cite news|url= https://www.vox.com/policy-and-politics/2016/11/11/13587532/donald-trump-no-experience |title= Donald Trump will be the only US president ever with no political or military experience |last= Crockett |first= Zachary |date= 2016-11-11 |publisher= Vox |accessdate= 2017-01-03}}</ref> Трамптың жеңісі саяси [[апсет]]ке алып келді.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/story/2016/11/election-results-2016-clinton-trump-231070 |title= Trump pulls off biggest upset in U.S. history |publisher= [[Politico]] |date= 2016-11-09 |author= Goldmacher, Shane; Schreckinger, Ben |accessdate= 2016-11-09}}</ref> Осыған әкелген басты себептердің бірі — халық ойы сауалнамаларының үнемі Клинтонның жеңетінін және [[ауытқымалы штат]]тардағы алда келгенін көрсетіп жүруі.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2016/11/10/upshot/why-trump-won-working-class-whites.html |title= Why Trump Won: Working-Class Whites |publisher= [[The New York Times]] |date= 2016-11-09 |first= Nate |last= Cohn |accessdate= 2016-11-09}}</ref> Трамп 30 түрлі штатта, соның ішінде 1990 жылдардан бері демократтар жеңіп жүрген [[Мичиган]], [[Пенсильвания]] мен [[Висконсин]]де жеңіске жетті. Клинтон 20 түрлі штатта және [[Вашингтон]] округінде жеңіп өтті. Трамп сайлануымен бірге бөлінбеген Республикашыл үкіметтің қайта оралуы да орын алды — [[АҚШ Конгрессі]]нің екі палатасында да республикашылар мандаттың көпшілігіне қол жеткізді.<ref>{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-11-09 |accessdate= 2021-10-02 |first= Amber |last= Phillips |title= Republicans are poised to grasp the holy grail of governance |url= https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/11/09/republicans-are-about-to-reach-the-holy-grail-of-governance/}}</ref> Трамп жеңіске жеткен күні АҚШ-тың ірі қалаларында наразылық шаралары орын алды.<ref>{{cite news|author= Logan, Brian; Sanchez, Chris |url= https://www.businessinsider.com/anti-donald-trump-protest-united-states-2016-11 |title= Protests against Donald Trump break out nationwide |date= 2016-11-10 |publisher= Business Insider |accessdate= 2022-09-16}}</ref><ref>{{Cite news|author= Mele, Christopher; Correal, Annie |title= 'Not Our President': Protests Spread After Donald Trump's Election |url= https://www.nytimes.com/2016/11/10/us/trump-election-protests.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2016-11-09 |accessdate= 2024-05-10}}</ref> Трамп инаугурациясының күнінде шамамен 2.6 миллион адам жиналып түрлі қалаларда Әйелдер маршына қатысты.<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/2017/01/21/womens-march-aims-start-movement-trump-inauguration/96864158/ |title= At 2.6 million strong, Women's Marches crush expectations |author= Przybyla, Heidi M.; Schouten, Fredreka |date= 2017-01-21 |publisher= [[USA Today]] |accessdate= 2017-01-22}}</ref> == Бірінші президенттігі (2017–2021) == {{Толық мақала|Дональд Трамптың бірінші президенттігі}} [[Сурет:Donald Trump swearing in ceremony.jpg|нобай|оңға|Трамптың инаугурациясы кезінде ант беруі]] === Бастапқы әрекеттері === 2017 жылғы 20 қаңтарда Трамптың инаугурациясы орын алды. Қызметтегі тұңғыш аптасында ол алты түрлі өкімге қол қойды: қолжетімді күтім туралы заңның (''Obamacare'') күшін жоюы бойынша уақытша процедуралары басталды, ел [[Транс-Тынық мұхиты әріптестігі]] келіссөздерінен шықты, Keystone XL және Dakota Access Pipeline құрылыс жобалары ілгерілетілді, шекара қауіпсіздігі нығайтылды және АҚШ-тың Мексикамен шекарасында қабырға салуды жоспарлау және жобалау процесі басталды.<ref>{{cite news|last= Quigley |first= Aidan |title= All of Trump's executive actions so far |url= https://www.politico.com/agenda/story/2017/01/all-trump-executive-actions-000288 |accessdate= 2017-01-28 |publisher= [[Politico]] |date= 2017-01-25}}</ref> Трамптың қызы [[Иванка Трамп|Иванка]] оның [[АҚШ президентінің атқарушы кеңсесі|көмекшісі]] және күйеу баласы [[Джаред Кушнер]] аға кеңесшісі болып тағайындалды.<ref>{{cite news|url= https://www.economist.com/blogs/democracyinamerica/2017/03/family-affair |author= V.V.B |title= Ivanka Trump's new job |date= 2017-03-31 |accessdate= 2017-04-03 |publisher= [[The Economist]]}}</ref><ref>{{cite news|author= Michael S. Schmidt; Eric Lipton; Charlie Savage |url= https://www.nytimes.com/2017/01/21/us/politics/donald-trump-jared-kushner-justice-department.html |title= Jared Kushner, Trump's Son-in-Law, Is Cleared to Serve as Adviser |publisher= [[The New York Times]] |date= 2017-01-21 |accessdate= 2017-05-07}}</ref> === Мүдделер қайшылығы === Инаугурация алдында Трамп өз бизнесін ұлдары [[Эрик Трамп|Эрик]] пен [[Дональд Трамп (кіші)|кіші Дональд]] және бизнес серіктесі басқаратын [[сенімгерлік]]ке көшірді.<ref>{{cite news|first= Marilyn |last= Geewax |title= Trump Has Revealed Assumptions About Handling Presidential Wealth, Businesses |url= https://www.npr.org/2018/01/20/576871315/trump-has-revealed-assumptions-about-handling-presidential-wealth-businesses |publisher= NPR |date= 2018-01-20 |accessdate= 2021-10-02}}</ref><ref name="BBC041817">{{cite news|title= Donald Trump: A list of potential conflicts of interest |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-38069298 |publisher= [[BBC]] |date= 2017-04-18 |accessdate= 2021-10-02}}</ref> Президент болғанын қолданып тұра жаңа шетелдік келісімдерден бас тартатынын айтқанына қарамастан The Trump Organization [[Біріккен Араб Әмірліктері]], [[Шотландия]] және [[Доминикан Республикасы]]ндағы операцияларын кеңейтуді жалғастырды. Трамп өз бизнесінен пайда табуды және оның әкімшілігінің саясаты оның бизнесіне қалай әсер еткенін білуді жалғастыра берді.<ref name="BBC041817"/><ref name="Venook">{{cite news|last= Venook |first= Jeremy |title= Trump's Interests vs. America's, Dubai Edition |url= https://www.theatlantic.com/business/archive/2017/08/donald-trump-conflicts-of-interests/508382/ |publisher= [[The Atlantic]] |date= 2017-08-09 |accessdate= 2021-10-02}}</ref> Трамп The Trump Organization ғимаратына президенттігінің 428 күнінде барды, бұл президенттігінің әр 3.4 күніне бір рет барғандайға тең.<ref>{{cite news|last= Bump |first= Philip |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2021/01/20/trumps-presidency-ends-where-so-much-it-was-spent-trump-organization-property/ |title= Trump's presidency ends where so much of it was spent: A Trump Organization property |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-01-20 |accessdate= 2022-01-27}}</ref> === Ішкі саясаты === ==== Экономика ==== Трамп 2009 жылы басталып, 2020 жылғы ақпанда [[COVID-19 пандемиясы]]ның рецессиясымен аяқталған<ref>{{cite news|last= Smialek |first= Jeanna |date= 2020-06-08 |title= The U.S. Entered a Recession in February |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2020/06/08/business/economy/us-economy-recession-2020.html |accessdate= 2020-06-10}}</ref> Америка тарихындағы ең ұзақ [[экономикалық экспансия]]ның биігінде қызметке кірісті.<ref name=VanDam>{{cite news|first= Andrew |last= Van Dam |url= https://www.washingtonpost.com/business/2021/01/08/trump-jobs-record/ |publisher= [[The Washington Post]] |title= Trump will have the worst jobs record in modern U.S. history. It's not just the pandemic. |date= 2021-01-08 |accessdate= 2021-10-02}}</ref> 2017 жылғы желтоқсанда Трамп Салықтарды азайту және жұмыс орындары туралы заңға ({{lang-en|Tax Cuts and Jobs Act}}) қол қойды да, осылайша кәсіпкерлер мен бизнестерге қойылатын салық ставкаларын төмендетті.<ref>{{cite news|last= Long |first= Heather |url= https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/12/15/the-final-gop-tax-bill-is-complete-heres-what-is-in-it/ |title= The final GOP tax bill is complete. Here's what is in it. |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-12-15 |accessdate= 2021-07-31}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/interactive/2017/12/15/us/politics/final-republican-tax-bill-cuts.html |title= What's in the Final Republican Tax Bill |publisher= [[The New York Times]] |author= Wilson Andrews; Alicia Parlapiano |date= 2017-12-15 |accessdate= 2017-12-22}}</ref> Сегіз жыл ішінде мемлекеттік қарызды жойып тастаймын деген уәде бергеніне қарамастан, Трамп мемлекеттік шығындарды едәуір арттырды және 2017 жылы салықты азайтуды мақұлдады. Нәтижесінде федералдық бюджет тапшылығы 50 дерлік пайызға өсіп, 2019 жылы 1 триллион долларға жуықталды.<ref>{{cite news|author= Long, Heather; Stein, Jeff |title= The U.S. deficit hit $984 billion in 2019, soaring during Trump era |url= https://www.washingtonpost.com/business/2019/10/25/us-deficit-hit-billion-marking-nearly-percent-increase-during-trump-era/ |accessdate= 2020-06-10 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-10-25}}</ref> Трамп, сонымен қатар, өзінің сайлауалды үгіті кезінде жасаймын деген 1 триллион долларлық инфрақұрылымдық шығындар жоспарын орындай алмады.<ref>{{cite news|last= Bliss |first= Laura |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-11-16/what-did-all-those-infrastructure-weeks-add-up-to |title= How Trump's $1 Trillion Infrastructure Pledge Added Up |publisher= Bloomberg News |date= 2020-11-16 |accessdate= 2021-12-29}}</ref> Трамп — қызметтен кеткендегі елдің жұмыс күші азайған жалғыз заманауи АҚШ президенті. Трамп президенттігі аяқталғанда елдің жұмыс күші 3 миллион адамға азайды.<ref name=VanDam /><ref>{{Cite news|last= Burns |first= Dan |date= 2021-01-08 |title= Trump ends his term like a growing number of Americans: out of a job |url= https://www.reuters.com/article/idUSKBN29D31G/ |publisher= [[Reuters]] |accessdate= 2024-05-10}}</ref> ==== Жаһандық жылыну, қоршаған орта және энергетика ==== Трамп [[жаһандық жылыну]] туралы ғылыми консенсусты жоққа шығарады.<ref>{{cite news|author= Ashley Parker; Coral Davenport |title= Donald Trump's Energy Plan: More Fossil Fuels and Fewer Rules |date= 2016-05-26 |accessdate= 2021-10-03 |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2016/05/27/us/politics/donald-trump-global-warming-energy-policy.html}}</ref><ref>{{cite news|first= Jason |last= Samenow |title= Donald Trump's unsettling nonsense on weather and climate |date= 2016-03-22 |accessdate= 2021-10-03 |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2016/03/22/donald-trumps-unsettling-nonsense-on-weather-and-climate}}</ref><ref>{{Cite news|author= Lemire, Jonathan; Madhani, Aamer Weissert, Will; Knickmeyer, Ellen |date= 2020-09-15 |title= Trump spurns science on climate: 'Don't think science knows' |url= https://apnews.com/article/climate-climate-change-elections-joe-biden-campaigns-bd152cd786b58e45c61bebf2457f9930 |accessdate= 2024-05-11 |publisher= [[AP News]]}}</ref><ref>{{Cite news |author= Plumer, Brad; Davenport, Coral |date= 2019-12-28 |title= Science Under Attack: How Trump Is Sidelining Researchers and Their Work |url= https://www.nytimes.com/2019/12/28/climate/trump-administration-war-on-science.html |accessdate= 2024-05-11 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> Ол жаңартылатын энергия көздерін зерттеуге арналған бюджетті 40 пайызға қысқартты және климаттың өзгеруін тежеуге бағытталған Обама дәуіріндегі саясатты өзгертіп жіберді.<ref>{{cite news|title= Trump proposes cuts to climate and clean-energy programs |url= https://www.nationalgeographic.com/science/article/how-trump-is-changing-science-environment |date= 2019-05-03 |publisher= National Geographic Society |accessdate= 2023-11-24}}</ref> Ол [[Париж келісімі (2015)|Париж келісімі]]нен шығып, АҚШ-ты оны ратификацияламаған жалғыз мемлекет етті.<ref>{{cite news|last= Dennis |first= Brady |title= As Syria embraces Paris climate deal, it's the United States against the world |url= https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2017/11/07/as-syria-embraces-paris-climate-deal-its-the-united-states-against-the-world |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-11-07 |accessdate= 2018-05-28}}</ref> Трамп [[қазбалы отын]]ның өндірісі мен экспортын арттыруды мақсат етті.<ref>{{cite news|last= Gardner |first= Timothy |title= Senate confirms Brouillette, former Ford lobbyist, as energy secretary |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-energy-brouillette/senate-confirms-brouillette-former-ford-lobbyist-as-energy-secretary-idUSKBN1Y62E6 |accessdate= 2019-12-15 |publisher= [[Reuters]] |date= 2019-12-03}}</ref><ref>{{cite news|url= https://apnews.com/article/mt-state-wire-climate-ap-top-news-climate-change-ca-state-wire-2b44ced0e892d7e988e40a486d875b5d |publisher= [[Associated Press News]] |title= Trump's fossil fuel agenda gets pushback from federal judges |first= Matthew |last= Brown |date= 2020-09-15 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> Трамп тұсында табиғи газ кеңейді, бірақ көмір азаюы жалғасты.<ref>{{Cite news|last= Lipton |first= Eric |date= 2020-10-05 |title= 'The Coal Industry Is Back,' Trump Proclaimed. It Wasn't. |url= https://www.nytimes.com/2020/10/05/us/politics/trump-coal-industry.html |accessdate= 2021-10-03 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref name=Subramaniam>{{cite news|first= Tara |last= Subramaniam |url= https://cnn.com/2021/01/30/politics/trump-broken-promises/ |title= From building the wall to bringing back coal: Some of Trump's more notable broken promises |publisher= [[CNN]] |date= 2021-01-30 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> Трамп 100-ден астам қоршаған ортаны қорғау федералды ережелерін, соның ішінде жылыжай газдар шығарындыларын, ауа мен судың ластануын және улы зат пайдаланысын тежейтіндерін кері қайтарды. Ол федералды инфрақұрылым жобалары үшін жануарлар және қоршаған орта қорғау стандарттарын әлсіретіп, бұрғылау мен ресурстарды өндіруге арналған рұқсат етілген аумақтарды кеңейтті, мысалы, Трамп тұсында [[Ұлттық Арктикалық қорық]] жерінде бұрғылау заңды болды.<ref>{{cite news|author= Popovich, Nadja; Albeck-Ripka, Livia; Pierre-Louis, Kendra |title= The Trump Administration Rolled Back More Than 100 Environmental Rules. Here's the Full List. |url= https://www.nytimes.com/interactive/2020/climate/trump-environment-rollbacks-list.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2021-01-20 |accessdate= 2023-12-21}}</ref> ==== Дерегуляция ==== [[Сурет:Donald Trump (50042302938).jpg|нобай|оңға|Дональд Трамп, 23 маусым 2020]] 2017 жылы Трамп 13771 Атқарушы жарлығына қол қойды, ол бойынша әр жаңа ережені қабылдаған кезде федералды агенттіктер қолданыстағы екі ережені (ол жою сынбағаларына келмесе де) анықтап, жояды.<ref>{{cite news|last= Plumer |first= Brad |url= https://www.vox.com/science-and-health/2017/1/30/14441430/trump-executive-order-regulations |title= Trump wants to kill two old regulations for every new one issued. Sort of. |publisher= Vox |date= 2017-01-30 |accessdate= 2023-03-11}}</ref> Ол денсаулыққа,<ref>{{cite news|last= Thompson |first= Frank W. |url= https://www.brookings.edu/blog/fixgov/2020/10/09/six-ways-trump-has-sabotaged-the-affordable-care-act/ |title= Six ways Trump has sabotaged the Affordable Care Act |publisher= Brookings Institution |date= 2020-10-09 |accessdate= 2022-01-03}}</ref><ref name="midnight">{{cite news|author= Arnsdorf, Isaac; DePillis, Lydia; Lind, Dara; Song, Lisa; Syed, Moiz; Osei, Zipporah |url= https://projects.propublica.org/trump-midnight-regulations/ |title= Tracking the Trump Administration's "Midnight Regulations" |publisher= ProPublica |date= 2020-11-25 |accessdate= 2022-01-03}}</ref> еңбекке,<ref>{{cite news|last= Poydock |first= Margaret |url= https://www.epi.org/blog/president-trump-has-attacked-workers-safety-wages-and-rights-since-day-one/ |title= President Trump has attacked workers' safety, wages, and rights since Day One |publisher= Economic Policy Institute |date= 2020-09-17 |accessdate= 2022-01-03}}</ref><ref name="midnight"/> қоршаған ортаға<ref>{{cite news|last= Baker |first= Cayli |url= https://www.brookings.edu/blog/up-front/2020/12/15/the-trump-administrations-major-environmental-deregulations/ |date= 2020-12-15 |accessdate= 2022-01-29 |title= The Trump administration's major environmental deregulations |publisher= Brookings Institution}}</ref><ref name="midnight"/> және басқа да салаларға қатысты көптеген федералды ережелерді, соның ішінде ауыр психикалық ауруы бар адамдарға қару сатып алуды жеңілдететін заң жобасын жойды.<ref>{{cite magazine|last= Grunwald |first= Michael |title= Trump's Secret Weapon Against Obama's Legacy |url= https://www.politico.com/magazine/story/2017/04/donald-trump-obama-legacy-215009/ |publisher= Politico Magazine |date= 2017-04-10 |accessdate= 2022-01-29}}</ref> Қызметтегі алғашқы алты апта ішінде ол тоқсан федералды ережелерді кешіктірді, тоқтатты немесе өзгертті,<ref>{{cite news|author= Lipton, Eric; Appelbaum, Binyamin |url= https://www.nytimes.com/2017/03/05/us/politics/trump-deregulation-guns-wall-st-climate.html |title= Leashes Come Off Wall Street, Gun Sellers, Polluters and More |publisher= [[The New York Times]] |date= 2017-03-05 |accessdate= 2022-01-29}}</ref> көбінесе «реттелетін индустриялардан келген ұсыныстар себебінен».<ref>{{cite news|title= Trump-Era Trend: Industries Protest. Regulations Rolled Back. A Dozen Examples |url= https://www.documentcloud.org/documents/3480299-10-Examples-Industries-Push-Followed-by-Trump.html#document/p60/a341284 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2022-01-29 |date= 2017-03-05}}</ref> {{iw|Саясаттың адалдығы институты|Саясаттың адалдығы институты|en|Institute for Policy Integrity}} Трамп ұсыныстарының 78 пайызына соттар тосқауыл қойғанын немесе сот процесінде басымдық бермегенін анықтады.<ref>{{cite news|title= Roundup: Trump-Era Agency Policy in the Courts |url= https://policyintegrity.org/trump-court-roundup |publisher= Institute for Policy Integrity |date= 2022-04-25 |accessdate= 2022-01-08}}</ref> ==== Денсаулық сақтау ==== Өзінің сайлауалды үгіті кезінде Трамп ''Obamacare'' делінетін {{iw|АҚШ-тағы денсаулық сақтау және емделушілерді қорғау реформасы|Қолжетімді денсаулық сақтау туралы заңның|en|Affordable Care Act}} күшінің жойылатынына уәде берді.<ref>{{cite news|last= Kodjak |first= Alison |title= Trump Can Kill Obamacare With Or Without Help From Congress |url= https://www.npr.org/sections/health-shots/2016/11/09/501203831/trump-can-kill-obamacare-with-or-without-help-from-congress |accessdate= 2017-01-12 |publisher= NPR |date= 2016-11-09}}</ref> Қызметінде ол түрлі бұйрық көмегімен Заңның орындалуын шектеді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2017/01/20/us/politics/trump-executive-order-obamacare.html |title= Trump Issues Executive Order Scaling Back Parts of Obamacare |author= Davis, Julie; Hirschfeld, Davis; Pear, Robert |date= 2017-01-20 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2017-01-23}}</ref><ref>{{cite news|url= https://money.cnn.com/2017/10/12/news/economy/trump-health-care-executive-order/index.html |title= What's in Trump's health care executive order? |first= Tami |last= Luhby |publisher= [[CNN]] |date= 2017-10-13 |accessdate= 2017-10-14}}</ref> 2018 жылғы маусымда Трамп әкімшілігі жеке мандатқа байланысты қаржылық жазаларды жою Заңды конституциялық емес деп тану мақсатымен Республикашылдар басқаратын 18 штатқа қосылып, [[АҚШ Жоғарғы соты|Жоғарғы Сот]]қа жүгінді.<ref name=StolbergACA>{{cite news|first= Sheryl Gay |last= Stolberg |title= Trump Administration Asks Supreme Court to Strike Down Affordable Care Act |url= https://www.nytimes.com/2020/06/26/us/politics/obamacare-trump-administration-supreme-court.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-06-26 |accessdate= 2021-10-03}}</ref><ref>{{cite news|title= Obamacare Must 'Fall,' Trump Administration Tells Supreme Court |url= https://www.npr.org/2020/06/26/883819835/obamacare-must-fall-trump-administration-tells-supreme-court |publisher= NPR |first= Mark |last= Katkov |date= 2020-06-26 |accessdate= 2021-09-29}}</ref> Олардың өтініші 23 миллион америкалық үшін медициналық сақтандыруды алып тастар еді, бірақ сәтсіз болды.<ref name=StolbergACA /> 2016 жылғы үгіт кезінде Трамп [[Medicare]] және басқа да әлеуметтік желілік бағдарламалар қаржыландыруды қорғауға уәде берді, бірақ 2020 жылғы қаңтарда ол оларға шектеу жасауды қарастыруға дайын екенін айтты.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/01/22/us/politics/medicare-trump.html |title= Trump Opens Door to Cuts to Medicare and Other Entitlement Programs |author= Alan Rappeport; Maggie Haberman |date= 2020-01-22 |accessdate= 2020-01-24 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> Опиоид індетіне жауап ретінде Трамп 2018 жылы есірткі тәуелділігіне қарсы әрекетті қаржыландыруды ұлғайту туралы заңға қол қойды, бірақ нақты стратегия жасай алмағаны үшін кеңінен сынға ұшырады. АҚШ-та опиоидтың артық дозалануынан өлім 2018 жылы аздап төмендеді, бірақ 2019 жылы 50,052 рекордтық көрсеткішіне жетті.<ref>{{cite news|last= Mann |first= Brian |date= 2020-10-29 |title= Opioid Crisis: Critics Say Trump Fumbled Response To Another Deadly Epidemic |publisher= NPR |url= https://www.npr.org/2020/10/29/927859091/opioid-crisis-critics-say-trump-fumbled-response-to-another-deadly-epidemic |accessdate= 2020-12-13}}</ref> ==== Әлеуметтік мәселелер ==== Трамп [[аборт]] жасататын немесе аборт жасатуға жолдама беретін ұйымдарға федералдық қаражат алуға тыйым салды.<ref>{{cite news|title= Abortion: How do Trump and Biden's policies compare? |url= https://www.bbc.com/news/election-us-2020-54003808 |publisher= [[BBC News]] |accessdate= 2023-07-17 |date= 2020-09-09}}</ref> Ол «дәстүрлі некені» қолдайтынын, бірақ [[бір жынысты неке]]нің жалпыұлттық заңдылығын «шешіліп қойылған» деп санайтынын айтты.<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2016/11/14/politics/trump-gay-marriage-abortion-supreme-court/ |title= Trump: Same-sex marriage is 'settled', but Roe v Wade can be changed |publisher= [[CNN]] |first= Ariane |last= de Vogue |date= 2016-11-15 |accessdate= 2016-11-30}}</ref> Оның әкімшілігі Обама әкімшілігіндегі [[ЛГБТ қоғамдастығы|ЛГБТ адамдар]]дың жұмыс орындарындағы кемсітуден қорғайтын заңдардың негізгі құрамдастарын кері қайтарды.<ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/lgbtq-advocates-say-trump-s-news-executive-order-makes-them-n740301 |title= LGBTQ Advocates Say Trump's New Executive Order Makes Them Vulnerable to Discrimination |publisher= NBC News |first= Mary Emily |last= O'Hara |date= 2017-03-30 |accessdate= 2017-07-30}}</ref> 2020 жылғы тамызда Трамптың трансгендер пациенттерді кемсітуге қарсы қорғау шараларын кері қайтару әрекетін бір федералды судья тоқтатты.<ref>{{cite news|last= Luthi |first= Susannah |url= https://www.politico.com/news/2020/08/17/judge-trump-rollback-transgender-health-397332 |title= Judge halts Trump's rollback of transgender health protections |publisher= [[Politico]] |date= 2020-08-17 |accessdate= 2023-11-08}}</ref> Трамп елдегі қарулардың тексерілуіне қарсы екенін айтқан, бірақ оның елдегі қару саясаты жайлы көзқарасы жылдар өте келе өзгере берді.<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2016/06/20/politics/donald-trump-gun-positions-nra-orlando/ |title= The times Trump changed his positions on guns |publisher= [[CNN]] |date= 2016-06-20 |accessdate= 2021-10-03 |first= Gregory |last= Krieg}}</ref> Билігі кезінде бірнеше қару көмегімен орын алған [[жаппай өлтіру]]ден кейін ол қаруға қатысты жаңа заңнаманы ұсынатынын айтты, бірақ ол 2019 жылғы қарашада бұл әрекеттен бас тартты.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-quietly-abandons-proposing-ideas-to-curb-gun-violence-after-saying-he-would-following-mass-shootings/2019/10/31/8bca030c-fa6e-11e9-9534-e0dbcc9f5683_story.html |title= Trump abandons proposing ideas to curb gun violence after saying he would following mass shootings |publisher= [[The Washington Post]] |first= Josh |last= Dawsey |date= 2019-11-01 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> Оның әкімшілігі [[марихуана]]ға қарсы ұстаным алып, марихуананы заңдастырған штаттарды қорғауды қамтамасыз ететін Обама дәуіріндегі саясатты жойды.<ref>{{cite news|last= Bures |first= Brendan |date= 2020-02-21 |accessdate= 2021-10-03 |title= Trump administration doubles down on anti-marijuana position |publisher= Chicago Tribune |url= https://www.chicagotribune.com/marijuana/sns-tft-trump-anti-marijuana-stance-20200221-jfdx4urbb5bhrf6ldtfpxleopi-story.html}}</ref> Трамп ұзақ уақыт бойы [[өлім жазасы]]н қолдап жүр.<ref>{{cite news|last= Wolf |first= Zachary B. |title= Trump returns to the death penalty as Democrats turn against it |url= https://cnn.com/2019/07/27/politics/death-penalty-trump-democrats/ |publisher= [[CNN]] |accessdate= 2022-09-18 |date= 2019-07-27}}</ref><ref>{{cite news|last= Honderich |first= Holly |title= In Trump's final days, a rush of federal executions |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-55236260 |publisher= [[BBC]] |date= 2021-01-16 |accessdate= 2022-09-18}}</ref> Оның әкімшілігі кезінде федералды үкімет 13 тұтқынды өлім жазасына кесті, бұл соңғы 56 жылда жасалған өлім жазасын бірге қосқандағыдан көп.<ref>{{cite news|author= Michael Tarm; Michael Kunzelman |title= Trump administration carries out 13th and final execution |url= https://apnews.com/article/donald-trump-wildlife-coronavirus-pandemic-crime-terre-haute-28e44cc5c026dc16472751bbde0ead50 |publisher= [[Associated Press News]] |date= 2021-01-15 |accessdate= 2022-01-30}}</ref> 2016 жылы Трамп [[су қолданатын азап|су қолданып, азаптау]]<ref>{{cite news|last= McCarthy |first= Tom |title= Donald Trump: I'd bring back 'a hell of a lot worse than waterboarding' |url= https://www.theguardian.com/us-news/2016/feb/06/donald-trump-waterboarding-republican-debate-torture |publisher= [[The Guardian]] |date= 2016-02-07 |accessdate= 2016-02-08}}</ref><ref>{{cite news|title= Ted Cruz, Donald Trump Advocate Bringing Back Waterboarding |url= https://abcnews.go.com/Politics/video/ted-cruz-donald-trump-advocate-bringing-back-waterboarding-36764410 |publisher= ABC News |date= 2016-02-06 |accessdate= 2016-02-09}}</ref> сияқты әдісі бар ақпарат алу мақсатындағы азаптауды қолдады, бірақ кейінірек қорғаныс министрі [[Джеймс Мэттис]]тің қарсылығынан кейін одан бас тартқандай болды.<ref>{{cite journal|first= Ron E. |last= Hassner |title= What Do We Know about Interrogational Torture? |journal= International Journal of Intelligence and CounterIntelligence |volume= 33 |issue= 1 |year= 2020 |pages= 4–42 |doi= 10.1080/08850607.2019.1660951}}</ref> === Кешірімдері және коммутациялары === Трамп кешірім жасау туралы 237 өтінішті қанағаттандырды, бұл [[Джордж Герберт Уокер Буш|Джордж Г.У. Буш]] пен [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]]ты санамағанда 1900 жылдан бері қызметте болған барлық президенттерден аз.<ref>{{cite news|last= Gramlich |first= John |url= https://www.pewresearch.org/short-reads/2021/01/22/trump-used-his-clemency-power-sparingly-despite-a-raft-of-late-pardons-and-commutations/ |title= Trump used his clemency power sparingly despite a raft of late pardons and commutations |publisher= Pew Research Center |date= 2021-01-22 |accessdate= 2023-07-23}}</ref> Олардың тек жиырма бесі Әділет департаментінің кешірім жасау жөніндегі адвокатымен тексерілген; басқалары оған, оның отбасына және оның одақтастарына жеке немесе саяси байланыстары бар адамдарға берілді немесе атақты адамдар тарапынан ұсынылған.<ref name="road">{{cite news|last= Vogel |first= Kenneth P. |url= https://www.nytimes.com/2021/01/27/us/politics/trump-pardons.html |title= The Road to Clemency From Trump Was Closed to Most Who Sought It |publisher= [[The New York Times]] |date= 2021-03-21 |accessdate= 2023-07-23}}</ref><ref name="OloDaw">{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-pardon-power-russia-probe-mueller/2020/12/24/c55000c8-45fd-11eb-b0e4-0f182923a025_story.html |date= 2020-12-24 |accessdate= 2021-10-03 |title= Trump wields pardon power as political weapon, rewarding loyalists and undermining prosecutors |publisher= [[The Washington Post]] |author= Toluse Olorunnipa; Josh Dawsey}}</ref> Президенттіктегі соңғы күнінде Трамп 73 рақымшылық жасап, 70 жазаны жеңілдеткен.<ref>{{cite news|author= Kevin Johnson; David Jackson; Dennis Wagner |url=https://usatoday.com/story/news/politics/2021/01/19/donald-trump-pardons-steve-bannon-white-house/4209763001/|title=Donald Trump grants clemency to 144 people (not himself or family members) in final hours|date=January 19, 2021|work=[[USA Today]]|access-date=July 23, 2023}}</ref> Зорлық-зомбылық жасағаны үшін сотталған немесе айыпталған үш әскери қызметшінің кешірілуіне әскери басшылар қарсы болды.<ref>{{cite news|last= Phillips |first= Dave |url= https://www.nytimes.com/2019/11/15/us/trump-pardons.html |title= Trump Clears Three Service Members in War Crimes Cases |publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-11-22 |accessdate= 2024-04-18}}</ref> === Иммиграция === Трамптың ұсынған [[иммиграция]] саясаты науқан кезінде қызу пікірталас тақырыбы болды. Ол [[Мексика]] мен АҚШ шекарасындағы заңсыз қозғалысты тоқтату мақсатымен шекарада [[Трамп қабырғасы|қабырға]] тұрғызбақ және Мексиканы сол үшін төлеткізбек болды.<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-37243269 |title= Donald Trump's Mexico wall: Who is going to pay for it? |date= 2017-02-06 |publisher= [[BBC]] |accessdate= 2017-12-09}}</ref> Ол АҚШ-та тұратын миллиондаған заңсыз иммигранттарды [[депортация]]лауға уәде берді<ref>{{cite news|title= Donald Trump emphasizes plans to build 'real' wall at Mexico border |url= https://www.cbc.ca/news/world/donald-trump-emphasizes-plans-to-build-real-wall-at-mexico-border-1.3196807 |publisher= Canadian Broadcasting Corporation |accessdate= 2015-09-29 |date= 2015-04-19}}</ref> және туа біткенде берілетін азаматтықты сынға алды.<ref>{{cite news|url= https://www.motherjones.com/mojo/2015/08/donald-trump-has-some-thoughts-about-the-constitution |title= Donald Trump: The 14th Amendment is Unconstitutional |publisher= Mother Jones |date= 2015-04-19 |accessdate= 2015-11-22 |first= Inae |last= Oh}}</ref> Президент ретінде ол жиі заңсыз иммигранттардың елге келуін «басқыншылықпен» теңеді де, иммигранттарды қылмыстық топтармен байланыстырды.<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2019/08/08/trump-immigrants-rhetoric-criticized-el-paso-dayton-shootings/1936742001/ |title= A USA Today analysis found Trump used words like 'invasion' and 'killer' at rallies more than 500 times since 2017 |last= Fritze |first= John |publisher= USA Today |accessdate= 2019-04-09 |date= 2019-04-08}}</ref> 2018 жылдан бастап Трамп [[Орталық Америка]]лық мигрант көпшілігінің баспана іздеуін тоқтату үшін АҚШ-Мексика шекарасына 6,000-ға жуық әскерді орналастырды.<ref>{{cite news|last= Mitchell |first= Ellen |title= Pentagon to send a 'few thousand' more troops to southern border |url= https://thehill.com/policy/defense/427519-pentagon-to-send-a-few-thousand-more-troops-to-southern-border |accessdate= 2020-06-04 |publisher= [[The Hill]] |date= 2019-01-29}}</ref> Трамп қабылданған босқындар санын рекордтық деңгейге дейін қысқартты. Трамп билікке келген кезде жылдық шектеу 110,000 болды; Трамп 2020 жылы бұл санды 18,000 адамға және 2021 жылы 15,000 адамға шектеді.<ref>{{cite news|title= Donald Trump has cut refugee admissions to America to a record low |url= https://www.economist.com/graphic-detail/2019/11/04/donald-trump-has-cut-refugee-admissions-to-america-to-a-record-low |accessdate= 2020-06-25 |publisher= [[The Economist]] |date= 2019-11-04}}</ref><ref>{{cite news|title= Trump Virtually Cuts Off Refugees as He Unleashes a Tirade on Immigrants |url= https://www.nytimes.com/2020/10/01/us/politics/trump-refugees.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-10-01 |accessdate= 2021-09-30 |author= Zolan Kanno-Youngs; Michael D. Shear}}</ref> ==== Сапар жасауға қойған тыйымы ==== 2015 жылғы [[Сан-Бернардинодағы жаппай өлтіру]]ден кейін Трамп күшті тексеру жүйелері енгізілгенше мұсылман шетелдіктердің АҚШ-қа кіруіне тыйым салуды ұсынды.<ref>{{cite news|last= Pilkington |first= Ed |url= https://www.theguardian.com/us-news/2015/dec/07/donald-trump-ban-all-muslims-entering-us-san-bernardino-shooting |title= Donald Trump: ban all Muslims entering US |publisher= [[The Guardian]] |date= 2015-12-08 |accessdate= 2020-10-10}}</ref> Кейінірек ол бұл ұсынысты өзгертті; тыйым «терроризмнің дәлелденген тарихы» бар елдерге қатысты ұсынылатын болды.<ref>{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2016-06-25 |accessdate= 2021-10-03 |first= Jenna |last= Johnson |title= Trump now proposes only Muslims from terrorism-heavy countries would be banned from U.S. |url= https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2016/06/25/trump-now-says-muslim-ban-only-applies-to-those-from-terrorism-heavy-countries/}}</ref> 2017 жылғы 27 қаңтарда Трамп босқындарды қабылдауды 120 күнге тоқтатып, қауіпсіздік сақтау себептеріне байланысты [[Ирак]], [[Иран]], [[Ливия]], [[Сомали]], [[Судан]], [[Сирия]] және [[Йемен]] азаматтарына 90 күн бойы кіруге тыйым салатын 13769-бұйрыққа қол қойды. Бұйрық бірден және ескертусіз күшіне еніп, әуежайлардағы аласапыранға әкелді.<ref name="frontline">{{cite news|url= https://www.theguardian.com/us-news/2017/jan/28/airports-us-immigration-ban-muslim-countries-trump |title= US airports on frontline as Donald Trump's travel ban causes chaos and protests |date= 2017-01-28 |publisher= [[The Guardian]] |author= Joanna Walters; Edward Helmore; Saeed Kamali Dehghan |accessdate= 2017-07-19}}</ref><ref name="airport">{{cite news|title= Protests erupt at airports nationwide over immigration action |url= https://www.cbsnews.com/news/protests-airports-immigration-action-president-trump/ |publisher= CBS News |date= 2017-01-28 |accessdate= 2021-03-22}}</ref> Келесі күні түрлі әуежайларда наразылық шаралары орын алды<ref name="frontline"/><ref name="airport"/> және бұйрықтың өзі заңи қиындықтарға әкелді.<ref>{{cite news|publisher= [[The Wall Street Journal]] |date= 2017-02-04 |accessdate= 2021-10-03 |author= Devlin Barrett; Dan Frosch |title= Federal Judge Temporarily Halts Trump Order on Immigration, Refugees |url= https://www.wsj.com/articles/legal-feud-over-trump-immigration-order-turns-to-visa-revocations-1486153216}}</ref> 6 наурыздағы Ирактың тізімнен алып тасталғанына қарамастан,<ref>{{cite news|publisher= [[Reuters]] |date= 2017-03-15 |accessdate= 2021-10-03 |author= Dan Levine; Mica Rosenberg |title= Hawaii judge halts Trump's new travel ban before it can go into effect |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-immigration-court-idUSKBN16M17N}}</ref><ref>{{cite news|title= Trump signs new travel ban directive |url= https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-39183153 |accessdate= 2017-03-18 |publisher= [[BBC News]] |date= 2017-03-06}}</ref> Жоғарғы Сот 2017 жылғы маусымдағы шешімде тыйымды «АҚШ-тағы тұлғамен немесе ұйыммен ''bona fide'' қарым-қатынасы туралы сенімді дәлелі жоқ» келушілерге қолдануға болады деп шешті.<ref>{{cite news|url= https://www.chicagotribune.com/news/nationworld/politics/ct-travel-ban-supreme-court-20170626-story.html |title= Limited version of Trump's travel ban to take effect Thursday |publisher= Chicago Tribune |first= Mark |last= Sherman |agency= [[Associated Press]] |date= 2017-06-26 |accessdate= 2017-08-05}}</ref> ==== Шекарада отбасылар бөлгені ==== {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | image1 = Ursula (detention center) 1.png | image2 = Ursula (detention center) 2-res.jpg | footer = Урсула тергеу изоляторындағы отбасыларынан бөлініп қалған мигрант балалар, [[Мак-Аллен (Техас)|Мак-Аллен]], Техас, 2018 жылғы маусым }} Трамп әкімшілігі АҚШ-Мексика шекарасында 5,400-ден астам мигрант отбасының балаларын ата-аналарынан бөлді, бұл сан 2017 жылғы жаздан бері күрт өсуде еді.<ref>{{cite news|last= Pearle |first= Lauren |title= Trump administration admits thousands more migrant families may have been separated than estimated |url= https://abcnews.go.com/US/trump-administration-unsure-thousands-migrant-families-separated-originally/story?id=60797633 |accessdate= 2020-05-30 |publisher= ABC News |date= 2019-02-05}}</ref><ref name="Spagat">{{cite news|last= Spagat |first= Elliot |date= 2019-10-25 |title= Tally of children split at border tops 5,400 in new count |publisher= [[AP News]] |url= https://apnews.com/article/c654e652a4674cf19304a4a4ff599feb |accessdate= 2020-05-30}}</ref> 2018 жылғы сәуірде Трамп әкімшілігі «[[нөлдік төзімділік]]» саясатын жариялады, оған сәйкес заңсыз кіруге күдікті ересектер қамауға алынып, қылмыстық жауапкершілікке тартылады және олардың балалары ересексіз жүрген шетелдік кәмелетке толмағандар ретінде әкетіледі.<ref>{{cite news|author= Davis, Julie Hirschfeld; Shear, Michael D.; |title= How Trump Came to Enforce a Practice of Separating Migrant Families |url= https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/politics/family-separation-trump.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2020-05-30 |date= 2018-06-16}}</ref><ref>{{cite news|last= Savage |first= Charlie |title= Explaining Trump's Executive Order on Family Separation |url= https://www.nytimes.com/2018/06/20/us/politics/family-separation-executive-order.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2020-05-30 |date= 2018-06-20}}</ref> Бұл саясат «аяқ астынан» шыққандай болды да, қоғамда наразылық тудырды.<ref name="Domonoske">{{cite news|author= Domonoske, Camila; Gonzales, Richard |date= 2018-06-19 |title= What We Know: Family Separation And 'Zero Tolerance' At The Border |publisher= NPR |url= https://www.npr.org/2018/06/19/621065383/what-we-know-family-separation-and-zero-tolerance-at-the-border |accessdate= 2020-05-30}}</ref><ref>{{cite news|last= Epstein |first= Jennifer |title= Donald Trump's family separations bedevil GOP as public outrage grows |url= https://www.smh.com.au/world/north-america/donald-trump-s-family-separations-bedevil-gop-as-public-outrage-grows-20180618-p4zm9h.html |accessdate= 2020-05-30 |publisher= [[Bloomberg News]] |date= 2018-06-18}}</ref> Трамп бұл саясаттың өз әкімшілігі тарапынан ойдан шығарылғанына қарамастан, оқиғаға демократтарды кінәлады да, «тек заңға бағынып жүрміз» деп жалған сылтау жасады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2018/06/15/us/politics/trump-immigration-separation-border.html |title= Separated at the Border From Their Parents: In Six Weeks, 1,995 Children |publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-06-15 |accessdate= 2018-06-18 |last= Davis |first= Julie Hirschfeld}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/storyline/immigration-border-crisis/despite-claims-gop-immigration-bill-would-not-end-family-separation-n883701 |title= Despite claims, GOP immigration bill would not end family separation, experts say |publisher= [[NBC News]] |date= 2018-06-15 |accessdate= 2018-06-18 |last= Sarlin |first= Benjy}}</ref><ref>{{cite news|author= Davis, Julie Hirschfeld; Nixon, Ron |date= 2018-05-29 |title= Trump Officials, Moving to Break Up Migrant Families, Blame Democrats |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2018/05/29/us/politics/trump-democrats-immigrant-families.html |accessdate= 2020-12-29}}</ref> Трамп бастапқыда отбасы бөлінісі атқарушы бұйрықпен тоқтатылмайды деп айтқанымен, ол қоғамның қызу қарсылығына қосылып, 2018 жылғы маусымда мигранттар отбасыларын бірге қамауға алуды міндеттейтін атқарушылық жарлыққа қол қойды.<ref>{{cite news|last= Beckwith |first= Ryan Teague |title= Here's What President Trump's Immigration Order Actually Does |url= https://time.com/5317703/trump-family-separation-policy-executive-order/ |accessdate= 2020-05-30 |publisher= [[Time]] |date= 2018-06-20}}</ref><ref>{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-06-20 |author= Michael D. Shear; Abby Goodnough; Maggie Haberman |title= Trump Retreats on Separating Families, but Thousands May Remain Apart |accessdate= 2018-06-20 |url= https://www.nytimes.com/2018/06/20/us/politics/trump-immigration-children-executive-order.html}}</ref> 2018 жылғы 26 ​​маусымда судья Дана Сабрау Трамп әкімшілігінде бөлінген балаларды «қадағалайтын жүйе жоқ» деген қорытындыға келді де,<ref>{{cite news|last= Hansler |first= Jennifer |title= Judge says government does a better job of tracking 'personal property' than separated kids |url= https://cnn.com/2018/06/27/politics/family-separation-federal-judge-personal-property-comment/ |accessdate= 2020-05-30 |publisher= [[CNN]] |date= 2018-06-27}}</ref> қалған отбасылардың қайта қосылуын бұйырды да, отбасылардың бөлінуі шектеулі жағдайларды қоспағанда тоқтатылды.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/us-news/2018/jun/27/us-immigration-must-reunite-families-separated-at-border-federal-judge-rules |title= Judge orders US to reunite families separated at border within 30 days |last= Walters |first= Joanna |date= 2018-06-27 |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2020-05-30}}</ref> ==== Трамп қабырғасы және үкімет жұмысының тоқтауы ==== {{Толық мақала|Трамп қабырғасы|АҚШ үкіметі жұмысының тоқтай тұруы (2018—2019)}} [[Сурет:Donald Trump visits San Diego border wall prototypes.jpg|нобай|оңға|Трамптың [[Трамп қабырғасы|өз қабырғасын]] тексеруі, [[Сан-Диего]], [[Техас]], 2018 жылғы 13 наурыз]] Трамп сайлауалды кампаниясының басты уәделерінің бірі Американың [[Мексика]]мен шекарасы бойында 1,600 километр [[Трамп қабырғасы|қабырға тұрғызу]] және Мексиканы сол үшін төлеткізу болды.<ref name="timm">{{cite news|last= Timm |first= Jane C. |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/fact-check-mexico-never-paid-it-what-about-trump-s-n1253983 |title= Fact check: Mexico never paid for it. But what about Trump's other border wall promises? |publisher= [[NBC News]] |date= 2021-01-13 |accessdate= 2021-12-21}}</ref> Президенттігінің соңына қарай АҚШ ешбір қоршау, не ескірген ғана қоршауы бар 587 километр жерде «64 километр жаңа негізгі қабырға және 53 километр қосалқы қабырға» салды.<ref>{{cite news|last= Farley |first= Robert |url= https://www.factcheck.org/2020/12/trumps-border-wall-where-does-it-stand/ |title= Trump's Border Wall: Where Does It Stand? |publisher= FactCheck.org |date= 2021-02-16 |accessdate= 2021-12-21}}</ref> 2018 жылы Трамп шекарадағы қабырғаға 5.6 миллиард доллар бөлмесе, Конгресстің қандай да бір бюджетіне қол қоюдан бас тартты, нәтижесінде федералды үкімет 2018 жылғы желтоқсаннан 2019 жылғы қаңтарға дейін 35 күн бойы жұмысын жартылай тоқтата тұрды, бұл тарихтағы АҚШ үкіметінің ең ұзақ уақыт бойы жұмысын тоқтатуы болды.<ref name=Gambino>{{cite news|author= Gambino, Lauren; Walters, Joanna |title= Trump signs bill to end $6bn shutdown and temporarily reopen government |url= https://www.theguardian.com/us-news/2019/jan/25/shutdown-latest-news-trump-reopens-government-deal-democrats |accessdate= 2020-05-31 |publisher= [[The Guardian]] |date= 2019-01-26}}</ref><ref>{{cite news|last= Pramuk |first= Jacob |title= Trump signs bill to temporarily reopen government after longest shutdown in history |url= https://www.cnbc.com/2019/01/25/senate-votes-to-reopen-government-and-end-shutdown-without-border-wall.html |accessdate= 2020-05-31 |publisher =[[CNBC]] |date= 2019-01-25}}</ref> Үкіметтің шамамен 800,000 қызметкері жұмысын тоқтатты, не жалақысыз жұмыс істеді.<ref>{{cite news|last= Fritze |first= John |title= By the numbers: How the government shutdown is affecting the US |url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/2019/01/24/government-shutdown-has-wide-impact-numbers/2666872002/ |accessdate= 2020-05-31 |publisher= USA Today |date= 2019-01-24}}</ref> Конгресстің бюджеттік кеңсесінің мәліметі бойынша, жұмыстың тоқтауы экономикаға 3 миллиард доллар көлемінде тұрақты шығын әкелді.<ref>{{cite news|url= https://www.cnbc.com/2019/01/28/government-shutdown-cost-the-economy-11-billion-cbo.html |title= Government shutdown cost the economy $11 billion: CBO |last= Mui |first= Ylan |date= 2019-01-28 |publisher= CNBC |accessdate= 2020-05-31}}</ref> Сауалнамаға қатысқандардың жартысына жуығы Трампты оқиға үшін кінәлады да, Трамптың рейтингі төмендеді.<ref>{{cite news|last= Bacon |first= Perry Jr. |title= Why Trump Blinked |url= https://fivethirtyeight.com/features/government-shutdown-ends/ |publisher= FiveThirtyEight |date= 2019-01-25 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> 2019 жылғы ақпанда тағы да жақын арада үкімет жабылуының алдын алу үшін Конгресс 89 километр шекаралық қоршау үшін 1.375 миллиард долларды қамтитын қаржыландыру туралы заң жобасын қабылдады да, Трамп оған қол қойды.<ref name=Wilkie>{{cite news|author= Pramuk, Jacob; Wilkie, Christina |title= Trump declares national emergency to build border wall, setting up massive legal fight |url= https://www.cnbc.com/2019/02/15/trump-national-emergency-declaration-border-wall-spending-bill.html |accessdate= 2020-05-31 |publisher= CNBC |date= 2019-02-15}}</ref> Трамп сонымен бірге оңтүстік шекарада төтенше жағдай жариялап, Конгресс бөлген 6.1 миллиард долларды басқа мақсаттарға бағыттауды көздеді.<ref name=Wilkie /> Трамп декларацияны жою туралы бірлескен қарарға вето қойды, ал Сенат ветодан бас тартуға қарсы дауыс берді.<ref>{{cite news|last= Carney |first= Jordain |title= Senate fails to override Trump veto over emergency declaration |url= https://thehill.com/homenews/senate/466313-senate-fails-to-override-trumps-emergency-declaration-veto |accessdate= 2020-05-31 |publisher= [[The Hill]] |date= 2019-10-17}}</ref> === Сыртқы саясаты === [[Сурет:-G7Biarritz (48616362963).jpg|нобай|оңға|45-саммиті барысындағы Трамп пен [[Үлкен жетілік]] мемлекеттерінің басқа басшылары, [[Франция]], 2019 жыл]] Трамп өзін «[[Ұлтшылдық|ұлтшыл]]<nowiki/>» деп<ref>{{cite news|first= William |last= Cummings |title= 'I am a nationalist': Trump's embrace of controversial label sparks uproar |url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/2018/10/24/trump-says-hes-nationalist-what-means-why-its-controversial/1748521002/ |publisher= USA Today |date= 2018-10-24 |accessdate= 2021-08-24}}</ref> және өз сыртқы саясатын «Америка бірінші» деп сипаттайды.<ref name=Bennhold>{{cite news|first= Katrin |last= Bennhold |url= https://www.nytimes.com/2020/06/06/world/europe/germany-troop-withdrawal-america.html |publisher= [[The New York Times]] |title= Has 'America First' Become 'Trump First'? Germans Wonder |date= 2020-06-06 |accessdate= 2021-08-24}}</ref> Оның бұрын [[Популизм|популистік]], [[Неоұлтшылдық|неоұлтшыл]] және [[Авторитаризм|авторитар]] үкіметтерді мақтағаны және қолдағаны бар.<ref>{{cite news|url=https://carnegieendowment.org/2018/10/01/can-u.s.-democracy-policy-survive-trump-pub-77381|title=Can U.S. Democracy Policy Survive Trump?|last1=Carothers|first1=Thomas|last2=Brown|first2=Frances Z.|date=October 1, 2018|website=[[Carnegie Endowment for International Peace]]|access-date=October 19, 2019}}</ref> Трамп тұсындағы сыртқы саясат болжамсыздық, белгісіздік пен қайшылыққа толы болды.<ref name=Bennhold /><ref>{{cite journal|url= https://www.foreignaffairs.com/articles/iran/2020-01-22/cost-incoherent-foreign-policy |title= The Cost of an Incoherent Foreign Policy: Trump's Iran Imbroglio Undermines U.S. Priorities Everywhere Else |first= Brett |last= McGurk |publisher= Foreign Affairs |date= 2020-01-22 |accessdate= 2021-08-24}}</ref> Бұл жылдары, оған қоса, АҚШ пен [[Еуропа одағы]] және оның одақтастары арасындағы қарым-қатынастар шиеленіскен болды.<ref>{{cite news|first= Ana |last= Swanson |url= https://www.nytimes.com/2020/03/12/business/economy/trump-european-union-trade.html |title= Trump Administration Escalates Tensions With Europe as Crisis Looms |date= 2020-03-12 |accessdate= 2021-10-04 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> Трамп [[НАТО]] одақтастарын сынға алды да, АҚШ-тың НАТО-дан шығуы туралы бірнеше рет жеке ұсыныс жасады.<ref>{{cite news|last= Baker |first= Peter |date= 2017-05-26 |accessdate= 2021-10-04 |title= Trump Says NATO Allies Don't Pay Their Share. Is That True? |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2017/05/26/world/europe/nato-trump-spending.html}}</ref><ref>{{cite news|author= Barnes, Julian E.; Cooper, Helene |url= https://www.nytimes.com/2019/01/14/us/politics/nato-president-trump.html |title= Trump Discussed Pulling U.S. From NATO, Aides Say Amid New Concerns Over Russia |publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-01-14 |accessdate= 2021-04-05}}</ref> ==== Сауда ==== Трамп АҚШ-ты [[Транс-Тынық мұхиты әріптестігі]] келіссөздерінен шығарды,<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2017/01/23/politics/trump-tpp-things-to-know/ |title= Trump's TPP withdrawal: 5 things to know |last= Bradner |first= Eric |date= 2017-01-23 |publisher= [[CNN]] |accessdate= 2018-03-12}}</ref> болат пен алюминий импортына тариф енгізді<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/business/2018/mar/10/war-over-steel-trump-tips-global-trade-turmoil-tariffs |title= The war over steel: Trump tips global trade into new turmoil |publisher= [[The Guardian]] |date= 2018-03-10 |accessdate= 2018-03-15 |last= Inman |first= Phillip}}</ref> және АҚШ-қа [[Қытай]] импорттайтын тауарлардың 818 санатына (құны 50 миллиард доллар) тарифтерді күрт арттыру арқылы Қытаймен сауда соғысын бастады.<ref>{{cite news|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-ministry/trump-sets-tariffs-on-50-billion-in-chinese-goods-beijing-strikes-back-idUSKBN1JB0KC |title= Trump sets tariffs on $50 billion in Chinese goods; Beijing strikes back |date= 2018-06-15 |accessdate= 2021-10-03 |publisher= [[Reuters]] |author= David Lawder; Ben Blanchard}}</ref> Трамп импорттық тарифтерді Қытай АҚШ қазынасына төлейтінін айтқанымен, оны Қытайдан тауар импорттайтын америкалық компаниялар төлейді.<ref>{{cite news|last= Singh |first= Rajesh Kumar |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-tariffs-explainer-idUSKCN1UR5YZ |title= Explainer: Trump's China tariffs – Paid by U.S. importers, not by China |publisher= [[Reuters]] |date= 2019-08-02 |accessdate= 2022-11-27}}</ref> Ол сайлануынан бұрын АҚШ-тың ірі сауда тапшылығын айтарлықтай азайтуға уәде бергенімен, Трамп тұсында сауда тапшылығы күрт өсті.<ref name="Palmer 2021">{{cite news|last= Palmer |first= Doug | title= America's trade gap soared under Trump, final figures show |publisher= [[Politico]] |date= 2021-02-05 |url= https://www.politico.com/news/2021/02/05/2020-trade-figures-trump-failure-deficit-466116 |accessdate= 2024-06-01}}</ref> ==== Ресей ==== [[Сурет:President Trump at the G20 (48144148302).jpg|нобай|оңға|[[Осака]]лық G20 саммитіндегі Трамп пен [[Ресей президенті]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]], 2019 жылғы маусым]] Трамп әкімшілігі [[Қырым аннексиясы|Ресейдің Қырымды аннексиялауы]]нан кейін АҚШ-тың [[ресей]]лік элитаға қарсы салынған ең қатаң [[санкция]]ларын әлсіретіп жіберді.<ref>{{cite news|first= Patricia |last= Zengerle |title= Bid to keep U.S. sanctions on Russia's Rusal fails in Senate |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-russia-sanctions/bid-to-keep-u-s-sanctions-on-russias-rusal-fails-in-senate-idUSKCN1PA2JB |publisher= [[Reuters]] |date= 2019-01-16 |accessdate= 2021-10-05}}</ref><ref>{{cite news|first= Jeanne |last= Whalen |url= https://www.washingtonpost.com/business/2019/01/16/rare-rebuke-trump-administration-some-gop-lawmakers-advance-measure-oppose-lifting-russian-sanctions/ |title= In rare rebuke of Trump administration, some GOP lawmakers advance measure to oppose lifting Russian sanctions |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-01-15 |accessdate= 2021-10-05}}</ref> Трамп Ресейдің шартты орындамауын сылтауратып, АҚШ-ты [[Орта және қысқа қашықтыққа ұшатын зымырандарды жою туралы келісім]]нен шығарды<ref>{{cite news|first= Shannon |last= Bugos |title= U.S. Completes INF Treaty Withdrawal |url= https://www.armscontrol.org/act/2019-09/news/us-completes-inf-treaty-withdrawal |publisher= Arms Control Association |accessdate= 2021-10-05}}</ref> және Ресейдің [[Үлкен жетілік]]ке ықтимал қайта оралуын қолдады.<ref name="G8">{{cite news|last=Panetta|first=Grace|date=June 14, 2018|title=Trump reportedly claimed to leaders at the G7 that Crimea is part of Russia because everyone there speaks Russian|work=[[Business Insider]]|url=https://www.businessinsider.com/trump-claims-crimea-is-part-of-russia-since-people-speak-russian-g7-summit-2018-6|access-date=February 13, 2020}}</ref> Трамп [[Ресей президенті]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]ді жиі мақтады, көп мінемеді,<ref>{{cite news|last= Baker |first= Peter |date= 2017-08-10 |title= Trump Praises Putin Instead of Critiquing Cuts to U.S. Embassy Staff |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2017/08/10/world/europe/putin-trump-embassy-russia.html |accessdate= 2020-06-07}}</ref><ref>{{cite news|last= Nussbaum |first= Matthew |date= 2018-04-08 |accessdate= 2021-10-05 |title= Trump blames Putin for backing 'Animal Assad' |publisher= [[Politico]] |url= https://www.politico.com/story/2018/04/08/trump-putin-syria-attack-508223}}</ref> бірақ сонда да Ресей үкіметінің кейбір әрекеттеріне қарсы шығатын.<ref>{{cite news|title= Nord Stream 2: Trump approves sanctions on Russia gas pipeline |url= https://www.bbc.com/news/world-europe-50875935 |publisher= [[BBC News]] |date= 2019-12-21 |accessdate= 2021-10-05}}</ref><ref>{{cite news|title= Trump expelling 60 Russian diplomats in wake of UK nerve agent attack |url= https://cnn.com/2018/03/26/politics/us-expel-russian-diplomats/ |publisher= [[CNN]] |author= Jeremy Diamond; Allie Malloy; Angela Dewan |date= 2018-03-26 |accessdate= 2021-10-05}}</ref> 2018 жылы Хельсинки саммитінде Путинмен кездескенінен кейін Трамп АҚШ барлау агенттіктерінің тұжырымдарын қабылдамай, Путиннің [[2016 АҚШ президент сайлауына Ресейдің араласуы|2016 жылғы президенттік сайлауға Ресейдің араласуы]]н жоққа шығарғаны үшін екіжақты сынға ұшырады.<ref>{{cite news|last= Zurcher |first= Anthony |title= Trump-Putin summit: After Helsinki, the fallout at home |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-44830012 |accessdate= 2018-07-18 |publisher= [[BBC]] |date= 2018-07-16}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/07/trump-putin/565238/ |title= Trump Sides With the Kremlin, Against the U.S. Government |last= Calamur |first= Krishnadev |date= 2018-07-16 |publisher= [[The Atlantic]] |accessdate= 2018-07-18}}</ref><ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2018/07/16/politics/congress-reaction-trump-putin-comments/ |title= Top Republicans in Congress break with Trump over Putin comments |last= Fox |first= Lauren |date= 2018-07-16 |publisher= [[CNN]] |accessdate= 2018-07-18}}</ref> ==== Қытай ==== Трамп Қытайды АҚШ-ты әділетсіз пайдаланды деп бірнеше рет айыптады.<ref>{{cite news|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-idUSKCN1UX1WO |title= Trump says China is 'killing us with unfair trade deals' |date= 2019-08-07 |publisher= [[Reuters]] |accessdate= 2019-08-24 |author= Nandita Bose; Andrea Shalal}}</ref> Ол ірі сәтсіздік делінген Қытайға қарсы сауда соғысын бастады,<ref>{{cite news|title= More pain than gain: How the US-China trade war hurt America |author= Hass, Ryan; Denmark, Abraham |url= https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/08/07/more-pain-than-gain-how-the-us-china-trade-war-hurt-america/ |publisher= Brookings Institution |date= 2020-08-07 |accessdate= 2021-10-04}}</ref><ref>{{cite news|title= How China Won Trump's Trade War and Got Americans to Foot the Bill |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-11/how-china-won-trump-s-good-and-easy-to-win-trade-war |publisher= Bloomberg News |date= 2021-01-11 |accessdate= 2021-10-04}}</ref><ref>{{cite news|last= Disis |first= Jill |url= https://cnn.com/2020/10/24/economy/us-china-trade-war-intl-hnk/ |title= Trump promised to win the trade war with China. He failed |publisher= [[CNN]] |date= 2020-10-25 |accessdate= 2022-10-03}}</ref> [[Иран]]мен болжамды байланыстары үшін [[Huawei]] компаниясын санкциялады,<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/tech/news/2019/05/21/huawei-why-facing-sanctions-and-who-get-hurt-most/3750738002/ |title= Huawei sanctions: Who gets hurt in dispute? |publisher= USA Today |date= 2019-05-21 |accessdate= 2019-08-24 |author= Frank Bajak; Michael Liedtke}}</ref> қытайлық студенттер мен ғалымдарға визалық шектеулерді едәуір ұлғайтты,<ref>{{cite news|url= https://time.com/5600299/donald-trump-china-trade-war-students/ |title= Trump's Trade War Targets Chinese Students at Elite U.S. Schools |publisher= [[Time]] |date= 2019-06-03 |accessdate= 2019-08-24}}</ref> және Қытайды валюта манипуляторы деді.<ref>{{cite news|url= https://www.cnbc.com/2019/08/06/trade-war-china-responds-to-us-after-claim-of-being-a-currency-manipulator.html |title= China responds to US after Treasury designates Beijing a 'currency manipulator' |last= Meredith |first= Sam |date= 2019-08-06 |publisher= CNBC |accessdate= 2019-08-06}}</ref> Қытайға қарсы сөзіне қарамастан, Трамп [[Қытай Коммунистік партиясы]]н және оның басшысы [[Си Цзиньпин]]ді мақтап жататын.<ref>{{cite news|last= Sink |first= Justin |date= 2018-04-11 |accessdate= 2021-10-05 |title= Trump Praises China's Xi's Trade Speech, Easing Tariff Tensions |publisher= IndustryWeek |url= https://www.industryweek.com/the-economy/article/22025453/trump-praises-chinas-xis-trade-speech-easing-tariff-tensions}}</ref> Бұл ісі арқылы ол Қытаймен болған сауда соғысын тоқтатқысы келген делінді.<ref>{{cite news|last= Nakamura |first= David |date= 2019-08-23 |title= Amid trade war, Trump drops pretense of friendship with China's Xi Jinping, calls him an 'enemy' |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/politics/amid-trade-war-trump-drops-pretense-of-friendship-with-chinas-xi-jinping-calls-him-an-enemy/2019/08/23/2063e80e-c5bb-11e9-b5e4-54aa56d5b7ce_story.html |accessdate= 2020-10-25}}</ref> Бастапқыда Трамп Қытайдың COVID-19 пандемиясына қарсы саясатын мақтаса,<ref>{{cite news|last= Ward |first= Myah |date= 2020-04-15 |accessdate= 2021-10-05 |title= 15 times Trump praised China as coronavirus was spreading across the globe |publisher= [[Politico]] |url= https://www.politico.com/news/2020/04/15/trump-china-coronavirus-188736}}</ref> кейін, 2020 жылғы наурыздан бастап оны сынға алатын.<ref>{{cite news|author= Jeff Mason; Matt Spetalnick; Alexandra Alper |date= 2020-03-18 |title= Trump ratchets up criticism of China over coronavirus |publisher= [[Reuters]] |url= https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-trump-china-idUSKBN2153N5 |accessdate= 2020-10-25}}</ref> Трамп Қытаймен сауданы сақтап қалу мақсатымен оның [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң]]дағы этникалық азшылыққа қарсы ісіне тиіспейтінін және санкция салмайтынын мәлімдеген еді.<ref>{{cite news|title= Trump held off sanctioning Chinese over Uighurs to pursue trade deal |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-53138833 |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-06-22 |accessdate= 2021-10-05}}</ref> 2020 жылғы шілдеде Трамп әкімшілігі Шыңжаңда миллионнан астам ұйғырлардың [[Шыңжаңдағы қайта тәрбиелеу лагерлері|қайта тәрбиелеу лагерлері]]нде ұстағаны үшін Қытай элитасын біраз санкциялады.<ref>{{cite news|title= U.S. Imposes Sanctions on Chinese Officials Over Mass Detention of Muslims |url= https://www.nytimes.com/2020/07/09/world/asia/trump-china-sanctions-uighurs.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-07-09 |accessdate= 2021-10-05 |author= Pranshu Verma; Edward Wong}}</ref> ==== Солтүстік Корея ==== [[Сурет:Kim and Trump shaking hands at the red carpet during the DPRK–USA Singapore Summit.jpg|нобай|оңға|Трамп пен [[Солтүстік Корея]] басшысы [[Ким Чен Ын]], 2018 жылғы маусым]] 2017 жылы, [[Солтүстік Корея]]ның ядролық қаруы барған сайын елеулі қауіп ретінде қарастырылған кезде,<ref>{{cite news|author= Taylor, Adam; Meko, Tim |url= https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/12/21/what-made-north-koreas-weapons-programs-so-much-scarier-in-2017/ |title= What made North Korea's weapons programs so much scarier in 2017 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-12-21 |accessdate= 2019-06-05}}</ref> Трамп өзінің риторикасын күшейтіп, Солтүстік Кореяның агрессиясы «әлем бұрын-соңды көрмеген от пен қаһармен» көретінін ескертті.<ref name=Windrem>{{cite news|author= Windrem, Robert; Siemaszko, Corky; Arkin, Daniel |date= 2017-05-02 |title= North Korea crisis: How events have unfolded under Trump |publisher= NBC News |url= https://www.nbcnews.com/news/world/north-korea-crisis-how-events-have-unfolded-under-trump-n753996 |accessdate= 2020-06-08}}</ref><ref>{{cite news|last= Borger |first= Julian |title= Donald Trump threatens to 'totally destroy' North Korea in UN speech |url= https://www.theguardian.com/us-news/2017/sep/19/donald-trump-threatens-totally-destroy-north-korea-un-speech |accessdate= 2020-06-08 |publisher= [[The Guardian]] |date= 2017-09-19}}</ref> 2017 жылы Трамп Солтүстік Кореяның «толық ядролық қарусыздануын» қалайтынын мәлімдеп, көшбасшы [[Ким Чен Ын]]ға тіл тигізді.<ref name=Windrem /><ref>{{cite news|last= McCausland |first= Phil |title= Kim Jong Un Calls President Trump 'Dotard' and 'Frightened Dog' |url= https://www.nbcnews.com/news/world/north-korea-s-kim-jong-un-calls-president-trump-frightened-n803631 |accessdate= 2020-06-08 |publisher= NBC News |date= 2017-09-22}}</ref> Осындай шиеленістен бастап Трамп пен Ким бір-біріне ең кемі 27 түрлі хат жазды да, қарым-қатынасы соңына қарай ниеттес достыққа айналды.<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2020/09/09/politics/transcripts-kim-jong-un-letters-trump/ |publisher= [[CNN]] |date= 2020-09-09 |accessdate= 2021-10-05 |title= Transcript: Kim Jong Un's letters to President Trump}}</ref><ref>{{cite news|title= 'A magical force': New Trump-Kim letters provide window into their 'special friendship' |date= 2020-09-09 |accessdate= 2021-10-05 |author= Jamie Gangel; Jeremy Herb |publisher= [[CNN]] |url= https://cnn.com/2020/09/09/politics/kim-jong-un-trump-letters-rage-book/}}</ref> 2019 жылғы наурызда Трамп АҚШ қаржы департаментіне құлақ аспай, Солтүстік Кореяға салынған бірнеше санкцияны алып тастады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2019/03/22/world/asia/north-korea-sanctions.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-03-22 |accessdate= 2021-09-30 |title= Trump Overrules Own Experts on Sanctions, in Favor to North Korea |first= Alan |last= Rappeport}}</ref> Трамп Солтүстік Корея басшысымен кездескен АҚШ-тың тұңғыш президенті болып, Ким Чен Ынмен 3 түрлі кезде көрісті: 2018 жылы Сингапурда, 2019 жылы Ханойда және 2019 жылы [[Демилитарландырылған аймақ (Корея)|екі Кореяның шекарасы]]нда.<ref>{{cite news|author= Peter Baker; Michael Crowley |url= https://www.nytimes.com/2019/06/30/world/asia/trump-north-korea-dmz.html |title= Trump Steps Into North Korea and Agrees With Kim Jong-un to Resume Talks |publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-06-30 |accessdate= 2021-10-05}}</ref> Алайда еш ядролық қарусыздану келісімі жасалмай қалды да,<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/06/12/world/asia/korea-nuclear-trump-kim.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-06-12 |accessdate= 2021-10-05 |title= Two Years After Trump-Kim Meeting, Little to Show for Personal Diplomacy |author= David E. Sanger; Choe Sang-Hun}}</ref> оны жасау туралы келіссөздер бір-ақ күннен кейін тоқтап қалды.<ref>{{cite news|url= https://apnews.com/article/donald-trump-us-news-ap-top-news-north-korea-vietnam-c66474b67b3e41cdad6d21ba3385ddc2 |title= North Korea Says Nuclear Talks Break Down While U.S. Says They Were 'Good' |author= Jari Tanner; Matthew Lee |publisher= [[Associated Press News]] |date= 2019-10-05 |accessdate= 2021-07-21}}</ref> 2017 жылдан бері ядролық қару сынамай жүрген Солтүстік Корея сонда да ядролық қару мен баллистикалық зымыран арсеналын кеңейте берді.<ref>{{cite news|title= Kim Jong Un's Nuclear Weapons Got More Dangerous Under Trump |first= Jon |last= Herskovitz |publisher= [[Bloomberg News]] |date= 2020-12-28 |accessdate= 2021-10-05 |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-28/four-ways-kim-jong-un-got-more-dangerous-under-trump-sanctions}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/national-security/trump-kim-north-korea-nuclear/2020/09/30/2b7305c8-032b-11eb-b7ed-141dd88560ea_story.html |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2021-10-05 |date= 2020-09-30 |title= As Kim wooed Trump with 'love letters', he kept building his nuclear capability, intelligence shows |author= Warrick, Joby; Denyer, Simon}}</ref> ==== Ауғанстан ==== [[File:Secretary Pompeo Meets With the Taliban Delegation (50333305012).jpg|thumb|АҚШ мемлекеттік хатшысы [[Майк Помпео]]ның [[Қатар]]да [[Талибан]] делегациясымен кездесуі, 2020 жылғы қыркүйек]] [[Ауғанстан]]дағы АҚШ әскерінің саны 2017 жылғы қаңтардағы 8,500-ден бір жылдан кейін 14,000-ге дейін өсті,<ref>{{cite news|author= Jaffe, Greg; Ryan, Missy |date= 2018-01-21 |accessdate= 2021-10-04 |title= Up to 1,000 more U.S. troops could be headed to Afghanistan this spring |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/world/national-security/up-to-1000-more-us-troops-could-be-headed-to-afghanistan-this-spring/2018/01/21/153930b6-fd1b-11e7-a46b-a3614530bd87_story.html}}</ref> бұл Трамптың Ауғанстанға одан әрі араласуын сынайтын сайлауалды ұстанымына қарсы өзгеріс еді.<ref>{{cite news|author= Gordon, Michael R.; Schmitt, Eric; Haberman, Maggie |date= 2017-08-20 |accessdate= 2021-10-04 |title= Trump Settles on Afghan Strategy Expected to Raise Troop Levels |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2017/08/20/world/asia/trump-afghanistan-strategy-mattis.html}}</ref> 2020 жылғы ақпанда Трамп [[Талибан]]мен бітім шартына келді де, 14 ай уақытындағы шетелдік сарбаздардың Ауғанстаннан алып тасталуын, ауған жерінің АҚШ, не оның одақтастарына қарсы лаңкестік істер үшін қолданылмайтынын және ауған үкіметі қамауға алған 5,000 тәліп тұтқынның босатылуын мақұлдады.<ref>{{cite news|author= George, Susannah; Dadouch, Sarah; Lamothe, Dan |date= 2020-02-29 |accessdate= 2021-10-04 |title= U.S. signs peace deal with Taliban agreeing to full withdrawal of American troops from Afghanistan |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/afghanistan-us-taliban-peace-deal-signing/2020/02/29/b952fb04-5a67-11ea-8efd-0f904bdd8057_story.html}}</ref><ref>{{cite news|last= Mashal |first= Mujib |date= 2020-02-29 |title= Taliban and U.S. Strike Deal to Withdraw American Troops From Afghanistan |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2020/02/29/world/asia/us-taliban-deal.html |accessdate= 2020-12-29}}</ref><ref name="5,000">{{cite news|author= Kiely, Eugene; Farley, Robert |url= https://www.factcheck.org/2021/08/timeline-of-u-s-withdrawal-from-afghanistan/ |title= Timeline of U.S. Withdrawal from Afghanistan |publisher= FactCheck.org |date= 2021-08-17 |accessdate= 2021-08-31}}</ref> Трамп президенттігінің соңына қарай Талибанның [[әл-Қағида]] мүшелерін өз үкіметіне алғанына және ауған әскеріне жасаған шабуылдарына қарамастан 5,000 тәліп бостандық алды да, АҚШ әскері 2,500 адамға ғана азайды.<ref name="5,000"/> ==== Израиль ==== Трамп [[Израиль]] премьер-министрі [[Биньямин Нетаньяху]]дың көптеген саяси бастауларын қолдады.<ref>{{cite news|last= Sommer |first= Allison Kaplan |date= 2019-07-25 |title= How Trump and Netanyahu Became Each Other's Most Effective Political Weapon |publisher= [[Haaretz]] |url= https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-how-trump-and-netanyahu-became-each-other-s-most-effective-political-weapon-1.7569757 |accessdate= 2019-08-02}}</ref> Трамп тұсында АҚШ [[Иерусалим]]ді Израильдің астанасы<ref>{{cite news|author= Nelson, Louis; Nussbaum, Matthew |date= 2017-12-06 |title= Trump says U.S. recognizes Jerusalem as Israel's capital, despite global condemnation |publisher= [[Politico]] |url= https://www.politico.com/story/2017/12/06/trump-move-embassy-jerusalem-israel-reaction-281973 |accessdate= 2017-12-06}}</ref> және [[Голан шыңдары]]н Израильдің жері<ref>{{cite news|last= Romo |first= Vanessa |url= https://www.npr.org/2019/03/25/706588932/trump-formally-recognizes-israeli-sovereignty-over-golan-heights?t=1617622343037|title=Trump Formally Recognizes Israeli Sovereignty Over Golan Heights|work=[[NPR]]|date=March 25, 2019 |access-date=April 5, 2021}}</ref> ретінде мойындады, бұл [[БҰҰ Бас Ассамблеясы]], [[Еуропа Одағы]] және [[Араб мемлекеттері Лигасы|Араб Лигасы]]ның халықаралық айыптауларына әкелді.<ref>{{cite news|author= Gladstone, Rick; Landler, Mark |date= 2017-12-21 |title= Defying Trump, U.N. General Assembly Condemns U.S. Decree on Jerusalem |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2017/12/21/world/middleeast/trump-jerusalem-united-nations.html |accessdate= 2017-12-21}}</ref><ref>{{cite news|last= Huet |first= Natalie |date= 2019-03-22 |accessdate= 2021-10-04 |title= Outcry as Trump backs Israeli sovereignty over Golan Heights |publisher= Euronews ([[Reuters]]) |url= https://www.euronews.com/2019/03/22/outcry-as-trump-backs-israeli-sovereignty-over-golan-heights}}</ref> 2020 жылдары Ақ Үй [[Ибраһим келісімі]]нің қабылдануын өткізді. Оған Израиль, БАӘ және Бахрейн қол қойды да, бір-бірінің арасындағы халықаралық қатынасты орнатты.<ref>{{cite news|last= Crowley |first= Michael |date= 2020-09-15 |title= Israel, U.A.E. and Bahrain Sign Accords, With an Eager Trump Playing Host |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2020/09/15/us/politics/trump-israel-peace-emirates-bahrain.html |accessdate= 2024-02-09}}</ref> ==== Сауд Арабиясы ==== [[Сурет:Abdel Fattah el-Sisi, King Salman of Saudi Arabia, Melania Trump, and Donald Trump, May 2017.jpg|нобай|оңға|2017 жылғы [[Эр-Рияд]] саммитіндегі Трамп, король [[Салман ибн Әбд әл-Ғазиз әл-Сауд|Салман әл-Сауд]] пен Мысыр президенті [[Әбдел Фаттах Ас-Сиси]], [[Сауд Арабиясы]]]] Трамп [[Сауд Арабиясы]]ның [[Йемен]]ге [[хуситтер]]ге қарсы араласуын белсенді түрде қолдады және 2017 жылы Сауд Арабиясына қару сату туралы 110 миллиард долларлық келісімге қол қойды.<ref>{{cite news|author= Phelps, Jordyn; Struyk, Ryan |date= 2017-05-20 |title= Trump signs $110 billion arms deal with Saudi Arabia on 'a tremendous day' |publisher= ABC News |url= https://abcnews.go.com/Politics/trump-signs-110-billion-arms-deal-saudi-arabia/story?id=47531180 |accessdate= 2018-07-06}}</ref> 2018 жылы АҚШ интервенцияға шектеулі барлау және логистикалық қолдау көрсетті.<ref>{{cite news|author= Holland, Steve; Bayoumy, Yara |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-saudi-idUSKBN1GW2CA |title= Trump praises U.S. military sales to Saudi as he welcomes crown prince |publisher= [[Reuters]] |date= 2018-03-20 |accessdate= 2021-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-saudi-whitehouse-idUSKBN1GX1PP/ |author= Doina Chiacu; Idrees Ali |title= Trump, Saudi leader discuss Houthi 'threat' in Yemen: White House |publisher= [[Reuters]] |date= 2018-03-21 |accessdate= 2021-06-02}}</ref> 2019 жылы АҚШ пен Сауд Арабиясы [[Иран]]ды айыптаған Сауд Арабиясының мұнай нысандарына жасалған шабуылдан кейін Трамп Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктеріне қосымша 3,000 АҚШ әскериін орналастыруды мақұлдады.<ref>{{cite news|author= Stewart, Phil; Ali Idrees |url= https://www.reuters.com/article/us-saudi-aramco-attacks-exclusive-idUSKBN1WQ21Z/ |title= U.S. says deploying more forces to Saudi Arabia to counter Iran threat |publisher= [[Reuters]] |date= 2019-10-11 |accessdate= 2021-10-04}}</ref> ==== Сирия ==== [[Сурет:President Trump and President Erdoğan joint statement in the Roosevelt Room, May 16, 2017.jpg|нобай|оңға|Ақ Үйдегі Трамп пен Түркия президенті [[Режеп Тайып Ердоған]], 2017 жылғы мамыр]] Трамп 2017 жылғы сәуірде және 2018 жылғы сәуірде [[Хан-Шейхундағы химиялық шабуыл|Хан-Шейхун]] және [[Думадағы химиялық шабуыл|Дума]]дағы химиялық шабуылдарға жауап ретінде Сириядағы [[Башар әл-Асад|Асад]] режіміне қарсы зымырандық соққы жасауға бұйрық берді.<ref>{{cite news|title= Syria war: Trump's missile strike attracts US praise – and barbs |url= https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-39529605 |accessdate= 2017-04-08 |publisher= [[BBC News]] |date= 2017-04-07}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.foxnews.com/world/us-strikes-syria-after-suspected-chemical-attack-by-assad-regime |first= Kathleen |last= Joyce |title= US strikes Syria after suspected chemical attack by Assad regime |date= 2018-04-14 |publisher= [[Fox News]] |accessdate= 2018-04-14}}</ref> 2018 жылғы желтоқсанда Трамп Қорғаныс министрлігінің бағалауына қайшы келетін «біз [[Ирак және Шам Ислам мемлекеті|Ислам мемлекеті]]не қарсы жеңіске жеттік» тұжырымдамасын жария етті де, Сириядан барлық әскердің шығарылуын бұйырды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2018/12/19/us/politics/trump-syria-turkey-troop-withdrawal.html |title= Trump withdraws U.S. Forces From Syria, Declaring 'We Have Won Against ISIS' |author= Mark Landler; Helene Cooper; Eric Schmitt |date= 2018-12-19 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2018-12-31}}</ref><ref>{{cite news|author= Borger, Julian; Chulov, Martin |title= Trump shocks allies and advisers with plan to pull US troops out of Syria |url= https://www.theguardian.com/us-news/2018/dec/19/us-troops-syria-withdrawal-trump |accessdate= 2018-12-20 |publisher= [[The Guardian]] |date= 2018-12-20}}</ref> Келесі күні өз наразылығын көрсеткен Мэттис отставкасын жариялады да, Трамптың шешімін Ислам мемлекетіне қарсы көмектескен АҚШ-тың [[Рожава|күрд одақтастары]]н қараусыз қалдыруы деп көргенін айтты.<ref>{{cite news|last= Cooper |first= Helene |title= Jim Mattis, Defense Secretary, Resigns in Rebuke of Trump's Worldview |url= https://www.nytimes.com/2018/12/20/us/politics/jim-mattis-defense-secretary-trump.html |accessdate= 2018-12-21 |publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-12-20}}</ref> 2019 жылғы қазанда болған Трамптың Түркия президенті [[Режеп Тайып Ердоған]]мен сөйлескенінен кейін АҚШ әскері солтүстік Сирия жерінен кетті, нәтижесінде Түркия оны басып алды да, бұрын америкалықтардың одақтасы болған [[күрдтер]]ді ығыстырып шықты.<ref>{{cite news|author= McKernan, Bethan; Borger, Julian; Sabbagh, Dan |url= https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-launches-military-operation-in-northern-syria-erdogan |title= Turkey launches military operation in northern Syria |publisher= [[The Guardian]] |date= 2019-10-09 |accessdate= 2021-09-28}}</ref> Кейін, сол айда, АҚШ Өкілдер палатасы жиі бола бермейтін екі партия арасындағы бірлік көмегімен Трамптың бұл әрекетін сынады да, оқиғаны «гуманитарлық дағдарысқа әкелген» АҚШ-тың өз одақтастарына көмектеспей кеткені және Ислам мемлекетіне қарсы жетістігінің бұрыс бағалануы деді.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/news/2019/10/16/house-condemns-trumps-syria-pull-out-000286 |title= House condemns Trump's Syria withdrawal |last= O'Brien |first= Connor |date= 2019-10-16 |publisher= [[Politico]] |accessdate= 2019-10-17}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2019/10/16/us/politics/house-vote-trump-syria.html |title= In Bipartisan Rebuke, House Majority Condemns Trump for Syria Withdrawal |last= Edmondson |first= Catie |date= 2019-10-16 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2019-10-17}}</ref> ==== Иран ==== 2018 жылғы мамырда Трамп АҚШ-ты [[Иран ядролық бағдарламасының келісімі]]нен шығарды. 2015 жылы қабылданған бұл келісім [[Иран]]ның ядролық бағдарламасына қойылған шектеулер қойған да, Иранға қарсы көптеген экономикалық санкцияларды алып тастаған еді.<ref name="AP180508">{{cite news|author= Lederman, Josh; Lucey, Catherine |date= 2018-05-08 |title= Trump declares US leaving 'horrible' Iran nuclear accord |publisher= [[Associated Press News]] |url= https://apnews.com/article/cead755353a1455bbef08ef289448994/Trump-decides-to-exit-nuclear-accord-with-Iran |accessdate= 2018-05-08}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html |title= Trump Abandons Iran Nuclear Deal He Long Scorned |first= Mark |last= Landler |date= 2018-05-08 |accessdate= 2021-10-04 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> 2020 жылғы тамызда Трамп әкімшілігінің келісімнің бір бөлігін БҰҰ-ның Иранды санкциялайтындай қолдану әрекеті сәтсіз болды.<ref>{{cite news|last= Nichols |first= Michelle |url= https://www.reuters.com/article/us-iran-nuclear-un-idUSKBN2AI2Y9 |title= U.S. rescinds Trump White House claim that all U.N. sanctions had been reimposed on Iran |publisher= [[Reuters]] |date= 2021-02-18 |accessdate= 2021-12-14}}</ref> Аналитиктердің табуынша, АҚШ-тың келісімнен шығуынан кейін Иранның ядролық қару жасауындағы прогрессі ілгерілеп кетті.<ref name="close">{{cite news|last= Hennigan |first= W.J. |title= 'They're Very Close.' U.S. General Says Iran Is Nearly Able to Build a Nuclear Weapon |url= https://time.com/6123380/iran-near-nuclear-weapon-capability/ |publisher= [[Time]] |date= 2021-11-24 |accessdate= 2021-12-18}}</ref> 2020 жылғы 1 қаңтарда Трамп бұйырған бір әуе шабуылының нәтижесінде соңғы жиырма жыл бойы Иран мен Иран қолдаған барлық дерлік маңызды операцияны жоспарлаған ирандық генерал [[Қасым Сүлеймани]] өлтірілді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/01/02/world/middleeast/qassem-soleimani-iraq-iran-attack.html |title= U.S. Strike in Iraq Kills Qassim Suleimani, Commander of Iranian Forces |author= Crowley, Michael; Hassan, Falih; Schmitt, Eric |date= 2020-01-02 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2020-01-03}}</ref><ref>{{cite news|author= Baker, Peter; Bergman, Ronen; Kirkpatrick, David D.; Barnes, Julian E.; Rubin, Alissa J. |date= 2020-01-11 |title= Seven Days in January: How Trump Pushed U.S. and Iran to the Brink of War |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2020/01/11/us/politics/iran-trump.html |accessdate= 2022-11-08}}</ref> Бір аптадан кейін Иран АҚШ-тың [[Ирак]]тағы екі әуе базасына баллистикалық зымыранмен соққы берді. Ондаған сарбаз ми жарақатын алды. Трамп олардың жарақаттарын кемітіп көрсетті де, олар бастапқыда [[күлгін жүрек]]терге және берілу керек болған жеңілдіктерді бермей тұрды.<ref>{{cite news|author= Horton, Alex; Lamothe, Dan |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2021/12/08/pu6rple-heart-iran-missile-attack/ |title= Army awards more Purple Hearts for troops hurt in Iranian attack that Trump downplayed |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-12-08 |accessdate= 2021-11-08}}</ref><ref name="close"/> === Қызметкерлер құрамы === Трамп әкімшілігінде кадрлардың, әсіресе [[Ақ үй]] қызметкерлерінің арасында жоғары ауыс-түйіс болды. Трамптың биліктегі бірінші жылының соңына қарай оның бастапқы қызметкерлерінің 34 пайызы отставка жариялады, жұмыстан босатылды, не басқа жерге тағайындалды.<ref>{{cite news|url= https://www.usnews.com/news/national-news/articles/2017-12-28/trumps-white-house-has-highest-turnover-rate-in-40-years |title= Trump White House Has Highest Turnover in 40 Years |last= Trimble |first= Megan |date= 2017-12-28 |publisher= U.S. News & World Report |accessdate= 2018-03-16}}</ref> 2018 жылғы шілденің басындағы жағдай бойынша, Трамптың аға көмекшілерінің 61 пайызы<ref>{{cite news|url= https://thehill.com/homenews/395222-ap-trump-admin-sets-record-for-white-house-turnover |title= AP: Trump admin sets record for White House turnover |publisher= [[The Hill]] |date= 2018-07-02 |accessdate= 2018-07-03 |last= Wise |first= Justin}}</ref> және өткен жылы 141 қызметкері кеткен.<ref>{{cite news|url= https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-white-house-sets-turnover-records-analysis-shows-n888396 |title= Trump White House sets turnover records, analysis shows |publisher= [[NBC News]] |date= 2018-07-02 |accessdate= 2018-07-03 |agency= [[Associated Press]]}}</ref> Екі көрсеткіш та соңғы президенттер үшін рекорд орнатты — алғашқы 13 айда Трамп персоналының көрген өзгерісі оның төрт ізашары персоналының алғашқы екі жылда көрген өзгерісіне қарағанда көбірек болды.<ref name="Keith">{{cite news|url= https://www.npr.org/2018/03/07/591372397/white-house-staff-turnover-was-already-record-setting-then-more-advisers-left |title= White House Staff Turnover Was Already Record-Setting. Then More Advisers Left |last= Keith |first= Tamara |work= NPR |date= 2018-03-07 |accessdate= 2018-03-16}}</ref> Белгілі ерте кеткендерге Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Флинн (бар болғаны 25 күннен кейін) және баспасөз хатшысы {{iw|Шон Спайсер|Шон Спайсер|en|Sean Spicer}} кірді.<ref name="Keith"/> Трамп өзінің бірінші жылында 15 бастапқы кабинет мүшелерінің үшеуінен айырылды.<ref name=Keither>{{cite news|last= Keith |first= Tamara |date= 2020-03-06 |accessdate= 2021-10-05 |title= Mick Mulvaney Out, Mark Meadows in As White House Chief Of Staff |publisher= NPR |url= https://www.npr.org/2020/03/06/766025774/mick-mulvaney-out-as-white-house-chief-of-staff}}</ref> Трамп атқарушы биліктегі екінші деңгейлі шенеуніктерді тағайындауда баяу болды, көптеген лауазымдарды қажет емес көрді. 2017 жылғы қазанда әлі де кандидаты жоқ жүздеген кіші кабинет лауазымдары бар еді.<ref>{{cite news|url= https://www.npr.org/2017/10/12/557122200/trump-leaves-top-administration-positions-unfilled-says-hollow-government-by-des |title= Trump Leaves Top Administration Positions Unfilled, Says Hollow Government By Design |last= Keith |first= Tamara |date= 2017-10-12 |publisher= NPR |accessdate= 2018-03-16}}</ref> 2019 жылғы 8 қаңтарға қарай 706 негізгі лауазымның 433 (61 пайыз) толтырылған болса, Трамптың 264 (37 пайыз) кандидаты жоқ болды.<ref>{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-01-08 |accessdate= 2021-10-06 |title= Tracking how many key positions Trump has filled so far |url= https://www.washingtonpost.com/graphics/politics/trump-administration-appointee-tracker/database/}}</ref> === Сот билігіне тағайындаулары === Трамп 226 федералды судья, соның ішінде [[АҚШ Жоғарғы соты]]на 3 судья тағайындады.<ref>{{cite news|last= Gramlich |first= John |url= https://www.pewresearch.org/fact-tank/2021/01/13/how-trump-compares-with-other-recent-presidents-in-appointing-federal-judges/ |title= How Trump compares with other recent presidents in appointing federal judges |publisher= Pew Research Center |date= 2021-01-13 |accessdate= 2021-05-30}}</ref> Оның Жоғарғы Сотқа кандидаттары сотты саяси тұрғыдан оңға қарай жылжытқаны атап өтілді.<ref>{{cite news|publisher= [[Politico]] |url= https://www.politico.com/news/2020/09/26/trump-legacy-supreme-court-422058 |title= Trump's legacy is now the Supreme Court |first= Anita |last= Kumar |date= 2020-09-26}}</ref><ref>{{cite news|publisher= [[Америка даусы]] |title= Trump's Lasting Legacy: Conservative Supermajority on Supreme Court |first= Masood |last= Farivar |date= 2020-12-24 |url= https://www.voanews.com/a/usa_trumps-lasting-legacy-conservative-supermajority-supreme-court/6199935.html |accessdate= 2023-12-21}}</ref><ref>{{cite news|title= Nine Black Robes: Inside the Supreme Court's Drive to the Right and Its Historic Consequences |first= Joan |last= Biskupic |url= https://www.wbur.org/hereandnow/2023/06/02/nine-black-robes-supreme-court |date= 2023-06-02 |publisher= WBUR-FM |accessdate= 2023-12-21}}</ref> Трамп өзі келіспейтін соттар мен судьяларды кемсітті және сот билігінің конституциялық билігіне біраз күмән келтірді. Оның соттарға жасаған шабуылдары оның мәлімдемелерінің сот тәуелсіздігіне және халықтың сот жүйесіне сеніміне әсері туралы алаңдаушылық білдірген бақылаушылардың, соның ішінде федералды судьялардың сөгістерін тудырды.<ref>{{cite news|author= Abby Phillip; Robert Barnes; Ed O'Keefe |title= Supreme Court nominee Gorsuch says Trump's attacks on judiciary are 'demoralizing' |url= https://www.washingtonpost.com/politics/supreme-court-nominee-gorsuch-says-trumps-attacks-on-judiciary-are-demoralizing/2017/02/08/64e03fe2-ee3f-11e6-9662-6eedf1627882_story.html |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-02-08 |accessdate= 2021-10-06}}</ref><ref>{{cite report|title= In His Own Words: The President's Attacks on the Courts |url= https://www.brennancenter.org/our-work/research-reports/his-own-words-presidents-attacks-courts |work= Brennan Center for Justice |date= 2017-06-05 |accessdate= 2021-10-06}}</ref><ref>{{cite news|first= Katie |last= Shepherd |title= Trump 'violates all recognized democratic norms,' federal judge says in biting speech on judicial independence |url= https://www.washingtonpost.com/nation/2019/11/08/judge-says-trump-violates-democratic-norms-judiciary-speech/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-11-08 |accessdate= 2021-10-06}}</ref> === COVID-19 пандемиясы === АҚШ-тағы [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19]]-дың бірінші расталған жағдайы 2020 жылғы 20 қаңтарда хабарланды.<ref>{{cite journal|last= Holshue |first= Michelle L. |display-authors= etal |date= 2020-03-05 |title= First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States |journal= The New England Journal of Medicine |volume= 382 |issue= 10 |pages= 929–936 |doi= 10.1056/NEJMoa2001191 |pmid= 32004427 |pmc= 7092802}}</ref> Ауруды Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету хатшысы Алекс Азар ресми түрде денсаулық сақтау саласындағы төтенше жағдай деп тек 2020 жылғы 31 қаңтарда ғана жариялады.<ref>{{cite news|last= Hein |first= Alexandria |date= 2020-01-31 |title= Coronavirus declared public health emergency in US |url= https://www.foxnews.com/health/coronavirus-declared-public-health-emergency-in-us |accessdate= 2020-10-02 |publisher=[[Fox News]]}}</ref> Трамп бастапқыда денсаулық сақтау саласындағы тұрақты ескертулерді және оның әкімшілігі мен хатшысы Азардың денсаулық сақтау шенеуніктерінің әрекетке шақыруларын елемеді.<ref>{{cite news|url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-04-19/coronavirus-outbreak-president-trump-slow-response |title= How Trump let the U.S. fall behind the curve on coronavirus threat |publisher= [[Los Angeles Times]] |date= 2020-04-19 |accessdate= 2020-04-21 |author= David S. Cloud; Paul Pringle; Eli Stokols}}</ref><ref name="NYT 4 11 20">{{cite news|author= Eric Lipton; David E. Sanger; Maggie Haberman; Michael D. Shear; Mark Mazzetti; Julian E. Barnes |title= He Could Have Seen What Was Coming: Behind Trump's Failure on the Virus |url= https://www.nytimes.com/2020/04/11/us/politics/coronavirus-trump-response.html |accessdate= 2020-04-11 |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-04-11}}</ref> Қаңтар және ақпан айларында ол індеттің экономикалық және саяси әсеріне ғана назар аударды.<ref>{{cite news|last= Kelly |first= Caroline |date= 2020-03-21 |title= Washington Post: US intelligence warned Trump in January and February as he dismissed coronavirus threat |publisher= [[CNN]] |url= https://cnn.com/2020/03/20/politics/us-intelligence-reports-trump-coronavirus/ |accessdate= 2020-04-21}}</ref> 2020 жылғы ақпанда Трамп АҚШ-тағы індет тұмауға қарағанда аз өлімге әкелетінін және жақын арада аяқталатынын мәлімдеді.<ref>{{cite news|url= https://www.cbsnews.com/news/timeline-president-donald-trump-changing-statements-on-coronavirus/ |title= A timeline of what Trump has said on coronavirus |last= Watson |first= Kathryn |date= 2020-04-03 |publisher= CBS News |accessdate= 2021-01-27}}</ref> 2020 жылғы 19 наурызда Трамп жеке [[Боб Вудворд]]қа індетті «аласапыран шығармау мақсатымен қоғам көзінде әдейі төмендеткенін» айтты.<ref>{{cite news|date= 2020-09-10 |title= Trump deliberately played down virus, Woodward book says |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-54094559 |accessdate= 2020-09-18 |publisher= [[BBC News]]}}</ref><ref>{{cite news|author= Jamie Gangel; Jeremy Herb; Elizabeth Stuart |date= 2020-09-09 |title= 'Play it down': Trump admits to concealing the true threat of coronavirus in new Woodward book |url= https://cnn.com/2020/09/09/politics/bob-woodward-rage-book-trump-coronavirus |accessdate= 2022-09-14 |publisher= [[CNN]]}}</ref> 6 наурызда Трамп федералдық агенттіктерге төтенше жағдайға 8.3 миллиард доллар бөлген Коронавирусқа дайындық және әрекет ету жөніндегі қосымша қаражат туралы заңға қол қойды.<ref>{{cite news|title= Trump signs emergency coronavirus package, injecting $8.3 billion into efforts to fight the outbreak |url= https://markets.businessinsider.com/news/stocks/trump-signs-billion-emergency-funding-package-fight-coronavirus-legislation-covid19-020-3-1028972206 |publisher= Business Insider |first= Gina |last= Heeb |date= 2020-03-06 |accessdate= 2021-10-06}}</ref> 11 наурызда [[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы]] (ДДСҰ) COVID-19-ды [[пандемия]] деп таныды да,<ref name="WHOpandemic2">{{cite news|url= https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 |title= WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 – 11 March 2020 |date= 2020-03-11 |publisher= [[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы]] |accessdate= 2020-03-11}}</ref> Трамп [[Еуропа]]ның көп бөлігіне 13 наурыздан саяхаттауды ішінара шектегенін жариялады.<ref>{{cite news|title= Coronavirus: What you need to know about Trump's Europe travel ban |url= https://www.thelocal.dk/20200312/trump-imposes-travel-ban-from-europe-over-coronavirus-outbreak |publisher= The Local |date= 2020-03-12 |accessdate= 2021-10-06}}</ref> 13 наурызда ол федералды персоналды босатып, ұлттық төтенше жағдай жариялады.<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2020/03/13/politics/donald-trump-emergency/ |title= Trump declares national emergency – and denies responsibility for coronavirus testing failures |last= Liptak |first= Kevin |date= 2020-03-13 |publisher= [[CNN]] |accessdate= 2020-03-18}}</ref> [[Сурет:White House Press Briefing (49666120807).jpg|нобай|оңға|Трамптың Ақ Үйдің Коронавирусқа қарсы жұмыс тобының мүшелерімен бірге [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19]] жайлы баспасөз мәслихатының өткізуі, 2020 жылғы 15 наурыз]] Трамп 2020 жылғы 29 қаңтарда Ақ Үйдің Коронавирусқа қарсы жұмыс тобын құрды.<ref>{{cite news|url= https://www.cbsnews.com/news/coronavirus-outbreak-task-force-created-by-trump-to-lead-us-government-response-to-wuhan-virus/ |title= Trump creates task force to lead U.S. coronavirus response |publisher= [[CBS News]] |date= 2020-01-30 |accessdate= 2020-10-10}}</ref> Наурыз айының ортасынан бастап, Трамп медициналық сарапшылар мен басқа әкімшілік шенеуніктердің қатысуымен күнделікті жұмыс тобының баспасөз конференциясын өткізді,<ref name=Karni>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/03/23/us/politics/coronavirus-trump-briefing.html |title= In Daily Coronavirus Briefing, Trump Tries to Redefine Himself |last= Karni |first= Annie |date= 2020-03-23 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2020-04-08}}</ref> кейде дәлелденбеген емдеуді насихаттау арқылы олармен келіспей де жүрді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/04/06/us/politics/coronavirus-trump-malaria-drug.html |title= Trump's Aggressive Advocacy of Malaria Drug for Treating Coronavirus Divides Medical Community |author= Peter Baker; Katie Rogers; David Enrich; Maggie Haberman |date= 2020-04-06 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2020-04-08}}</ref> 16 наурызда ол пандемияның ел бақылауында болмағанын және болашақта рецессия мен күнделікті өмірдегі біраз өзгерістің болу мүмкіндігін тұңғыш рет мойындады.<ref>{{cite news|last= Dale |first= Daniel |title= Fact check: Trump tries to erase the memory of him downplaying the coronavirus |url= https://cnn.com/2020/03/17/politics/fact-check-trump-always-knew-pandemic-coronavirus/ |accessdate= 2020-03-19 |publisher= [[CNN]] |date= 2020-03-17}}</ref> Оның вирусты «қытайлық вирус», не «Қытай-вирус» деп бірнеше рет атағанын мамандар сынға алды.<ref>{{cite news|url= https://www.vox.com/2020/3/18/21185478/coronavirus-usa-trump-chinese-virus |title= Trump's new fixation on using a racist name for the coronavirus is dangerous |last= Scott |first= Dylan |accessdate= 2020-03-19 |date= 2020-03-18 |publisher= Vox}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.newsweek.com/who-langauge-stigmatizing-coronavirus-trump-chinese-1493172 |title= WHO expert condemns language stigmatizing coronavirus after Trump repeatedly calls it the 'Chinese virus' |date= 2020-03-19 |accessdate= 2020-03-19 |last= Georgiou |first= Aristos |publisher= Newsweek}}</ref><ref>{{cite news|url= https://thehill.com/policy/national-security/488311-us-china-relationship-worsens-over-coronavirus |title= US-China relationship worsens over coronavirus |last= Beavers |first= Olivia |publisher= [[The Hill]] |date= 2020-03-19 |accessdate= 2020-03-19}}</ref> Сәуір айының басында болған пандемия күшейген кездері Трамп індетке қарсы шайқасындағы бастапқы қателерін мойындаудан бас тартты, АҚШ-та болған ахуалға демократ губернаторларды, БАҚ-ты, ізашар үкіметті, Қытайды және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымын кінәлады.<ref>{{cite news|last= Lemire |first= Jonathan |title= As pandemic deepens, Trump cycles through targets to blame |url= https://apnews.com/article/58f1b869354970689d55ccae37c540f3 |accessdate= 2020-05-05 |publisher= [[AP News]] |date= 2020-04-09}}</ref> Трамп дәлелденбеген емдеу әдістерін мақұлдау<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/health/2020/06/15/hydroxychloroquine-authorization-revoked-coronavirus/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2020-06-15 |accessdate= 2021-10-07 |title= FDA pulls emergency approval for antimalarial drugs touted by Trump as covid-19 treatment |author= Laurie McGinley; Carolyn Y. Johnson}}</ref><ref name=pressed>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/09/12/us/politics/trump-coronavirus-treatment-vaccine.html |title= Trump Pressed for Plasma Therapy. Officials Worry, Is an Unvetted Vaccine Next? |date= 2020-09-12 |publisher= [[The New York Times]] |author= Sharon LaFraniere; Noah Weiland; Michael D. Shear |accessdate= 2020-09-13}}</ref> немесе вакцинаны мақұлдауды жылдамдату<ref name=pressed /> ниетімен федералдық денсаулық сақтау агенттіктеріне бірнеше рет қысым көрсетті.<ref>{{cite news|url= https://cnn.com/2020/08/26/politics/cdc-coronavirus-testing-guidance/ |title= CDC was pressured 'from the top down' to change coronavirus testing guidance, official says |date= 2020-04-26 |publisher= [[CNN]] |author= Nick Valencia; Sara Murray; Kristen Holmes |accessdate= 2020-08-26}}</ref> === Тергеулері === Әділет департаменті мен Конгресс Трамптың қызметке кіріскенінен кейін соның сайлауалды кампаниясын, билікке келуін және инаугурациясын, президенттік кезіндегі әрекеттерін, жеке бизнесін, жеке салықтарын және қайырымдылық қорын қамтитын тергеулер жүргізді.<ref>{{cite news|author= Woodward, Calvin; Pace, Julie |title= Scope of investigations into Trump has shaped his presidency |url= https://apnews.com/article/6d6361fdf19846cb9eb020d9c6fbfa5a |accessdate= 2018-12-19 |publisher= [[AP News]] |date= 2018-12-16}}</ref> Он федералды қылмыстық тергеу, сегіз штаттық және жергілікті тергеу және он екі Конгресс тергеуі орын алды.<ref>{{cite news|author= Buchanan, Larry; Yourish, Karen |title= Tracking 30 Investigations Related to Trump |url= https://www.nytimes.com/interactive/2019/05/13/us/politics/trump-investigations.html |accessdate= 2020-10-04 |publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-09-25}}</ref> ==== Ресейдің сайлауға араласуы ==== {{Толық мақала|2016 АҚШ президент сайлауына Ресейдің араласуы}} 2017 жылғы қаңтарда Американың барлау агенттіктері [[Орталық барлау басқармасы|ОББ]], [[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]] және [[Ұлттық Қауіпсіздік Агенттігі|ҰҚА]] Ресей үкіметінің Трамптың сайлануын қолдау үшін [[2016 АҚШ президент сайлауы|2016 жылғы президенттік сайлау]]ға араласқанына «жоғары сенімі» бар болғанын бірге мәлімдеді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2017/07/06/us/politics/trump-russia-intelligence-agencies-cia-fbi-nsa.html |title= Trump Misleads on Russian Meddling: Why 17 Intelligence Agencies Don't Need to Agree |last= Rosenberg |first= Matthew |date= 2017-07-06 |accessdate= 2021-10-07 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|last= Sanger |first= David E. |url= https://www.nytimes.com/2017/01/06/us/politics/russia-hack-report.html |title= Putin Ordered 'Influence Campaign' Aimed at U.S. Election, Report Says |publisher= [[The New York Times]] |date= 2017-01-06 |accessdate= 2021-10-04}}</ref> 2017 жылғы наурызда ФТБ директоры [[Джеймс Коми]] Конгрессте осы жайлы сөз сөйледі: «Ол ФТБ біздің қарсы барлау миссиямыздың бір бөлігі ретінде Ресей үкіметінің 2016 жылғы президенттік сайлауға араласу әрекеттерін зерттеп жатыр. Оған қатысы бар адамдар арасындағы кез келген байланыстардың сипатын зерттеу кіреді».<ref>{{cite news|url= https://www.theatlantic.com/politics/archive/2017/03/its-official-the-fbi-is-investigating-trumps-links-to-russia/520134/ |title= It's Official: The FBI Is Investigating Trump's Links to Russia |last= Berman |first= Russell |date= 2017-03-20 |publisher= [[The Atlantic]] |accessdate= 2017-06-07}}</ref> Трамп пен ресейлік элита мен тыңшылар арасындағы түрлі сезікті<ref>{{cite news|last= Harding |first= Luke |title= How Trump walked into Putin's web |publisher= [[The Guardian]] |date= 2017-11-15 |url= https://www.theguardian.com/news/2017/nov/15/how-trump-walked-into-putins-web-luke |accessdate= 2019-05-22}}</ref> байланыстары және ресейліктердің Трампты қолдайтын америкалықтармен қарым-қатынасы БАҚ-та жиі айтылатын.<ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/us-news/2016/dec/13/donald-trump-russia-vladimir-putin-us-election-hack |title= Trump's relationship with Russia – what we know and what comes next |last= McCarthy |first= Tom |date= 2016-12-13 |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2017-03-11}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/politics/wp/2017/03/03/the-web-of-relationships-between-team-trump-and-russia/ |title= The web of relationships between Team Trump and Russia |last= Bump |first= Philip |date= 2017-03-03 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2017-03-11}}</ref><ref>{{cite news|url= https://time.com/4433880/donald-trump-ties-to-russia/ |title= Donald Trump's Many, Many, Many, Many Ties to Russia |last= Nesbit |first= Jeff |date= 2016-08-02 |publisher= [[Time]] |accessdate= 2017-02-28}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/08/19/paul-manaforts-complicated-ties-to-ukraine-explained/ |title= Paul Manafort's complicated ties to Ukraine, explained |last= Phillips |first= Amber |date= 2016-08-19 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2017-06-14}}</ref> Трамптың сайлауалды кампаниясының мүшелері мен оның Ақ үйдегі қызметкерлері сайлауға дейін де, одан кейін де ресейлік шенеуніктермен байланыста болды.<ref>{{cite news|title= We Still Don't Know What Happened Between Trump and Russia |url= https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/11/we-still-dont-know-what-happened-between-trump-and-russia/602116/ |publisher= [[The Atlantic]] |date= 2019-11-15 |accessdate= 2021-10-07 |first= David A. |last= Graham}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-russia-contacts-idUSKCN18E106 |title= Exclusive: Trump campaign had at least 18 undisclosed contacts with Russians: sources |author= Parker, Ned; Landay, Jonathan; Strobel, Warren |date= 2017-05-18 |accessdate= 2017-05-19 |publisher= [[Reuters]]}}</ref> ==== Crossfire Hurricane тергеуі ==== 2016 жылғы шілдеде Федералдық тергеу бюросы Ресей мен Трамп кампаниясы арасындағы ықтимал байланыстарды анықтайтын Crossfire Hurricane деп аталатын тергеуді бастады.<ref>{{Cite news |author= Apuzzo, Matt; Goldman, Adam; Fandos, Nicholas |date= 2018-05-16 |title= Code Name Crossfire Hurricane: The Secret Origins of the Trump Investigation |url= https://www.nytimes.com/2018/05/16/us/politics/crossfire-hurricane-trump-russia-fbi-mueller-investigation.html |accessdate= 2023-12-21 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> Трамп 2017 жылғы мамырда ФТБ директоры [[Джеймс Коми]]ді қызметінен босатқаннан кейін ФТБ Трамптың Ресеймен жеке және іскерлік қарым-қатынастарына қарсы барлау тергеуін бастады.<ref>{{cite news|publisher= [[NBC News]] |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/fbi-agent-who-helped-launch-russia-investigation-says-trump-was-n1239442 |title= FBI agent who helped launch Russia investigation says Trump was 'compromised' |accessdate= 2023-12-21 |first= Ken |last= Dilanian |date= 2020-09-07}}</ref> Crossfire Hurricane [[Мюллердің тергеуі]]не берілді,<ref>{{cite news|url= https://www.9news.com.au/world/crossfire-hurricane-trump-russia-investigation-started-with-alexander-downer-interview/16121e23-bdfc-4f32-9822-e4a7f841e3e4 |publisher= Nine News |title= Crossfire Hurricane: Trump Russia investigation started with Alexander Downer interview |first= Nick |last= Pearson |date= 2018-05-17 |accessdate= 2023-12-21}}</ref> бірақ бас прокурордың орынбасары Род Розенштейн Трамптың Ресеймен тікелей байланысына қатысты тергеуді аяқтап, бюроға арнайы прокурор Роберт Мюллердің тергеуі мәселені жалғастырады деген жалған әсер қалдырды.<ref name="never">{{Cite news |last= Schmidt |first= Michael S. |date= 2020-04-30 |title= Justice Dept. Never Fully Examined Trump's Ties to Russia, Ex-Officials Say |url= https://www.nytimes.com/2020/08/30/us/politics/trump-russia-justice-department.html |accessdate= 2021-10-08 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-russia-rosenstein-idUSKBN23330H |title= Rosenstein to testify in Senate on Trump-Russia probe |publisher= [[Reuters]] |date= 2020-05-27 |accessdate= 2021-10-19}}</ref> ==== Мюллердің тергеуі ==== {{Толық мақала|Мюллердің тергеуі}} 2017 жылғы мамырда Розенштейн ФТБ бұрынғы директоры [[Роберт Мюллер (ФТБ директоры)|Роберт Мюллер]]ді Әділет департаментінің (DOJ) арнайы кеңесшісі етіп тағайындап, оған «Ресей үкіметі мен Трамп науқаны арасындағы «кез келген байланыстарды» тексеруді» бұйырды. Ол Мюллерге тергеуді «Ресейдің 2016 жылғы сайлауға араласуына байланысты» қылмыстық істермен ғана шектеу керектігін жеке айтты.<ref name="never"/> Арнайы прокурор сонымен қатар Трамптың Джеймс Комиді ФТБ директоры қызметінен босатуы сот төрелігіне кедергі болды ма<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2017/06/15/the-president-is-under-investigation-for-obstruction-of-justice-how-did-we-get-here/ |title= Trump Is Officially under Investigation. How Did We Get Here? |publisher= [[The Washington Post]] |last= Vitkovskaya |first= Julie |date= 2017-06-16 |accessdate= 2017-06-16}}</ref> және Трамп науқанының Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері, Түркия, Қатар, Израиль және Қытаймен ықтимал байланыстарын зерттеді.<ref>{{cite news|first= Joshua |last= Keating |title= It's Not Just a "Russia" Investigation Anymore |url= https://slate.com/news-and-politics/2018/03/mueller-investigation-spreads-to-qatar-israel-uae-china-turkey.html |publisher= Slate |date= 2018-03-08 |accessdate= 2021-10-08}}</ref> Трамп Мюллерді жұмыстан босатуға және тергеуді жабуға бірнеше рет тырысты, бірақ қызметкерлері қарсылық білдіргеннен кейін немесе өзі шешімін өзгерткеннен кейін кері шегінді.<ref>{{cite news|author= Haberman, Maggie; Schmidt, Michael S. |title= Trump Sought to Fire Mueller in December |url= https://www.nytimes.com/2018/04/10/us/politics/trump-sought-to-fire-mueller-in-december.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2018-04-10 |accessdate= 2021-10-08}}</ref> 2019 жылғы сәуірде жарияланған Мюллер есебінің редакцияланған нұсқасы Ресейдің 2016 жылы Трампты жақтау үшін араласқанын анықтады.<ref>{{cite news|title= Main points of Mueller report |date= 2012-01-16 |url= https://www.afp.com/en/news/15/main-points-mueller-report-doc-1fr5vv1 |agency= Agence France-Presse |accessdate= 2019-04-20}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20190420143436/https://www.afp.com/en/news/15/main-points-mueller-report-doc-1fr5vv1 |date= 2019-04-20}}</ref> «Ресей үкіметі мен Трамп науқаны арасындағы көптеген байланыстарға» қарамастан, есеп басым дәлелдер Трамп науқаны мүшелерінің ресейлік араласуымен сөз байласып немесе үйлесіп алғанын «анықтамағанын» көрсетті.<ref>{{cite news|author= Ostriker, Rebecca; Puzzanghera, Jim; Finucane, Martin; Datar, Saurabh; Uraizee, Irfan; Garvin, Patrick |title= What the Mueller report says about Trump and more |url= https://apps.bostonglobe.com/news/politics/graphics/2019/03/mueller-report/ |publisher= The Boston Globe |date= 2019-04-18 |accessdate= 2019-04-22}}</ref><ref name="takeaways">{{cite news|last= Law |first= Tara |title= Here Are the Biggest Takeaways From the Mueller Report |date= 2019-04-18 |url= http://time.com/5567077/mueller-report-release/ |publisher= [[Time]] |accessdate= 2019-04-22}}</ref> Баяндамада Ресейдің ауқымды араласуы<ref name="takeaways"/> және Трамп пен оның сайлауалды науқаны оны құптағаны егжей-тегжейлі сипатталған.<ref>{{cite news|author= Lynch, Sarah N.; Sullivan, Andy |date= 2018-04-18 |title= In unflattering detail, Mueller report reveals Trump actions to impede inquiry |publisher= [[Reuters]] |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-russia-idUSKCN1RU0DN |accessdate= 2022-07-10}}</ref><ref>{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-07-24 |first= Mark |last= Mazzetti |title= Mueller Warns of Russian Sabotage and Rejects Trump's 'Witch Hunt' Claims |accessdate= 2020-03-04 |url= https://www.nytimes.com/2019/07/24/us/politics/trump-mueller-testimony.html}}</ref><ref>{{cite news|publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-05-30 |last= Bump |first= Philip |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/30/trump-briefly-acknowledges-that-russia-aided-his-election-falsely-says-he-didnt-help-effort/ |accessdate= 2020-03-05 |title= Trump briefly acknowledges that Russia aided his election – and falsely says he didn't help the effort}}</ref><ref>{{cite news|author= Polantz, Katelyn; Kaufman, Ellie; Murray, Sara |url= https://cnn.com/2020/06/19/politics/mueller-report-rerelease-fewer-redactions/ |title= Mueller raised possibility Trump lied to him, newly unsealed report reveals |publisher= [[CNN]] |date= 2020-06-19 |accessdate= 2022-10-30}}</ref> === Бірінші импичменті === [[Сурет:House of Representatives Votes to Adopt the Articles of Impeachment Against Donald Trump.jpg|нобай|оңға|АҚШ Өкілдер палатасының Трамп импичментіне дауыс беруі, 2019 жылғы 18 желтоқсан]] 2019 жылғы тамызда сөз тасушы барлау қоғамдастығының бас инспекторына Трамптың [[Украина президенті]] [[Володимир Олександрович Зеленський|Володимир Зеленський]]ға 25 шілдеде телефон соққаны туралы шағым түсірді, оның барысында Трамп Зеленськийге CrowdStrike пен Демократиялық партиядан президенттікке үміткер [[Джо Байден]] мен оның ұлы [[Хантер Байден|Хантер]]ді тергеуді талап еткен еді.<ref name="undermine">{{cite news|last= Bump |first= Philip |title= Trump wanted Russia's main geopolitical adversary to help undermine the Russian interference story |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2019/09/25/trump-wanted-russias-main-geopolitical-adversary-help-him-undermine-russian-interference-story/ |accessdate= 2019-10-01 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-09-25}}</ref> Сөз тасушы Ақ Үйдің бұл оқиғаны жасыруға әрекеттенгенін және бұл қоңыраудың Трамп әкімшілігі мен Трамптың адвокаты [[Руди Джулиани]]дің 2019 жылғы шілдеде Украинадан қаржылай көмекті ұстап қалу және [[Майк Пенс]]тың 2019 жылғы мамырдағы сапарының күшін жоюды қамтуы мүмкін кеңірек науқанының бөлігі екенін айтты.<ref name="abuse">{{cite news|author= Cohen, Marshall; Polantz, Katelyn; Shortell, David; Kupperman, Tammy; Callahan, Michael |url= https://cnn.com/2019/09/26/politics/whistleblower-complaint-released/ |title= Whistleblower says White House tried to cover up Trump's abuse of power |publisher= [[CNN]] |date= 2019-09-26 |accessdate= 2022-10-04}}</ref> Палатаның спикері [[Нэнси Пелоси]] 24 қыркүйекте импичмент туралы ресми тергеуді бастады.<ref>{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-09-24 |accessdate= 2021-10-08 |first= Nicholas |last= Fandos |title= Nancy Pelosi Announces Formal Impeachment Inquiry of Trump |url= https://www.nytimes.com/2019/09/24/us/politics/democrats-impeachment-trump.html}}</ref> Содан кейін Трамп Украинадан әскери көмек көрсетуден бас тартқанын растады, бірақ басқа себеп берді.<ref>{{cite news|last= Forgey |first= Quint |title= Trump changes story on withholding Ukraine aid |url= https://www.politico.com/story/2019/09/24/donald-trump-ukraine-military-aid-1509070 |accessdate= 2019-10-01 |publisher= [[Politico]] |date= 2019-09-24}}</ref><ref>{{cite news|first= David A. |last= Graham |accessdate= 2021-07-07 |title= Trump's Incriminating Conversation With the Ukrainian President |url= https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/what-the-transcript-of-trumps-insane-call-with-the-ukrainian-president-showed/598780/ |date= 2019-09-25 |publisher= [[The Atlantic]]}}</ref> 25 қыркүйекте Трамп әкімшілігі телефон арқылы болған сол әңгіме туралы меморандумын жариялады, онда Зеленський америкалық танкке қарсы зымырандарды сатып алу үмітін айтқаннан кейін Трамп одан Байден мен оның ұлын тергеуді сұрағанын растады.<ref name="undermine"/><ref>{{cite news|author= Santucci, John; Mallin, Alexander; Thomas, Pierre; Faulders, Katherine |title= Trump urged Ukraine to work with Barr and Giuliani to probe Biden: Call transcript |url= https://abcnews.go.com/Politics/transcript-trump-call-ukraine-includes-talk-giuliani-barr/story?id=65848768 |accessdate= 2019-10-01 |publisher= ABC News |date= 2019-09-25}}</ref> Көптеген әкімшілік шенеуніктерінің айғақтары бұл Трамптың алдағы президенттік сайлауда оған артықшылық беру арқылы оның жеке мүдделерін алға тартуға бағытталған ауқымды жоспарының бір бөлігі екенін растады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/interactive/2019/09/26/us/politics/whistle-blower-complaint.html |title= Document: Read the Whistle-Blower Complaint |date= 2019-09-24 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2019-10-02}}</ref> Қазанда АҚШ-тың Украинадағы уақытша сенімді өкілі, кіші Уильям Б. Тейлор Конгресс комитеттерінің алдында 2019 жылғы маусымда Украинаға келгеннен кейін көп ұзамай Зеленськийдың Трамп пен Джулиани тарапынан қысымға ұшырағанын айтты. Тейлордың және басқалардың айтуынша, мақсат Зеленськийды Хантер Байден жұмыс істейтін компанияны, сондай-ақ 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауына Украинаның араласуы туралы қауесеттерді тергеуге мәжбүрлеу болды.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2019/10/22/us/trump-impeachment-ukraine.html |title= Ukraine Envoy Testifies Trump Linked Military Aid to Investigations, Lawmaker Says |author= Shear, Michael D.; Fandos, Nicholas |date= 2019-10-22 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2019-10-22}}</ref> Оның айтуынша, Зеленський мұндай тергеу жайлы мәлімдеме жасамайынша, әкімшілік Украинаға беріледі деп жоспарланған әскери көмекті жібермейтін және Зеленськийді Ақ үйге шақырмайтын еді.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2019/10/22/us/politics/william-taylor-testimony.html |title= 6 Key Revelations of Taylor's Opening Statement to Impeachment Investigators |last= LaFraniere |first= Sharon |date= 2019-10-22 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2019-10-23}}</ref> 13 желтоқсанда Өкілдер палатасының сот комитеті импичменттің екі баптарын қабылдау үшін дауыс берді: біреуі билікті асыра пайдаланғаны үшін және екіншісі Конгресс жұмысына кедергі келтіргені үшін.<ref>{{cite news|url= https://abcnews.go.com/Politics/house-judiciary-committee-set-vote-trump-impeachment-articles/story?id=67706093 |author= Siegel, Benjamin; Faulders, Katherine; Pecorin, Allison |title= House Judiciary Committee passes articles of impeachment against President Trump |date= 2019-12-13 |publisher= ABC News |accessdate= 2019-12-13}}</ref> Талқылаудан кейін Өкілдер палатасы 18 желтоқсанда Трампқа екі бап бойынша импичмент жариялады.<ref>{{cite news|last= Gregorian |first= Dareh |title= Trump impeached by the House for abuse of power, obstruction of Congress |url= https://www.nbcnews.com/politics/trump-impeachment-inquiry/trump-impeached-house-abuse-power-n1104196 |accessdate= 2019-12-18 |publisher= NBC News |date= 2019-12-18}}</ref> ==== Сенаттағы импичмент барысы ==== [[Сурет:President Trump Delivers Remarks (49498772251).jpg|нобай|оңға|Трамптың «Трамп ақталды» тақырыпаты бар газетті ұстап, көрсетуі]] 2020 жылғы қаңтардағы сот процесінде Өкілдер палатасының импичмент менеджерлері билікті асыра пайдаланды және Конгресс жұмысына кедергі жасады деген айыптарды растайтын дәлелдемелерді келтірді.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/democrats-detail-abuse-of-power-charge-against-trump-as-republicans-complain-of-repetitive-arguments/2020/01/23/3fb149b4-3e05-11ea-8872-5df698785a4e_story.html |title= Democrats detail abuse-of-power charge against Trump as Republicans complain of repetitive arguments |date= 2020-01-23 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2020-01-27 |author= Seung Min Kim; John Wagner; Karoun Demirjian}}</ref> Трамптың адвокаттары айыпта көрсетілген фактілерді жоққа шығармады, бірақ Трамп ешбір заңдарды бұзбады және Конгресске кедергі жасамады деді.<ref name="brazen">{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-01-18 |author= Michael D. Shear; Nicholas Fandos |title= Trump's Defense Team Calls Impeachment Charges 'Brazen' as Democrats Make Legal Case |url= https://www.nytimes.com/2020/01/18/us/politics/house-trump-impeachment.html |accessdate= 2020-01-30}}</ref> Олар импичменттің «конституциялық және заңдық тұрғыдан жарамсыз» екенін, өйткені Трампқа қылмыс жасағаны үшін айып тағылмағанын және билікті асыра пайдалану импичментке жатпайтын қылмыс емес екенін алға тартты.<ref name="brazen" /> 31 қаңтарда Сенат куәгерлерді немесе құжаттарды шақыруға рұқсат беруге қарсы дауыс берді.<ref>{{cite news|author= Herb, Jeremy; Mattingly, Phil; Raju, Manu; Fox, Lauren |title= Senate impeachment trial: Wednesday acquittal vote scheduled after effort to have witnesses fails |url= https://cnn.com/2020/01/31/politics/senate-impeachment-trial-last-day/ |accessdate= 2020-02-02 |publisher= [[CNN]] |date= 2020-01-31}}</ref> Бұл куәгерлерсіз өткен АҚШ тарихындағы тұңғыш импичмент сот процесі болды.<ref>{{cite news|last= Bookbinder |first= Noah |url= https://www.washingtonpost.com/outlook/2020/01/09/senate-has-conducted-15-impeachment-trials-it-heard-witnesses-every-one/ |title= The Senate has conducted 15 impeachment trials. It heard witnesses in every one. |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2020-01-09 |accessdate= 2020-02-08}}</ref> Республикашылдар көпшілігіне ие болған Сенат Трампты екі айып бойынша да ақтады. Сенатор [[Митт Ромни]] Трампты бір айып, яғни билікті асыра пайдаланды деген айыппен соттау үшін дауыс берген жалғыз республикашыл болды.<ref>{{cite news|publisher= [[CNBC]] |date= 2020-02-05 |title= Trump acquitted of both charges in Senate impeachment trial |author= Wilkie, Christina; Breuninger, Kevin |url= https://www.cnbc.com/2020/02/05/trump-acquitted-in-impeachment-trial.html |accessdate= 2021-02-02}}</ref> Ақталғанынан кейін Трамп адалдығы жетпейді деп санаған импичмент куәгерлерін және басқа да саяси тағайындауларын жұмысынан босатты.<ref>{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-02-22 |first= Peter |last= Baker |title= Trump's Efforts to Remove the Disloyal Heightens Unease Across His Administration |accessdate= 2020-02-22 |url= https://www.nytimes.com/2020/02/22/us/politics/trump-disloyalty-turnover.html}}</ref> === 2020 жылғы сайлауалды кампаниясы === [[Сурет:Trump and Pence together (46654926764) (cropped).jpg|нобай|оңға|[[2020 АҚШ президент сайлауы]]на Республикалық партия атынан Трамп (сол жақта) пен [[Майк Пенс]] қатысты.]] Трамп президенттікке кіріскеніне бірнеше сағат ғана болғанда Трамп екінші мерізмге сайлануға өтініш берді.<ref>{{cite news|url= https://www.azfamily.com/story/34380443/trump-breaks-precedent-files-on-first-day-as-candidate-for-re-election |title= Trump breaks precedent, files as candidate for re-election on first day |publisher= KTVK |first= Lee |last= Morehouse |date= 2017-01-31 |accessdate= 2017-02-19}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20170202210255/http://www.azfamily.com/story/34380443/trump-breaks-precedent-files-on-first-day-as-candidate-for-re-election |date= 2017-02-02}}</ref> Ол қызметке кіріскеннен кейін бір ай өтпей жатқанда өзінің алғашқы қайта сайлану митингісін өткізіп үлгерді де,<ref>{{cite news|url= https://www.theatlantic.com/politics/archive/2017/02/trump-kicks-off-his-2020-reelection-campaign-on-saturday/516909/ |title= Trump Kicks Off His 2020 Reelection Campaign on Saturday |last= Graham |first= David A. |publisher= [[The Atlantic]] |date= 2017-02-15 |accessdate= 2017-02-19}}</ref> 2020 жылғы тамызда Республикашылардың ресми кандидаты болды.<ref>{{cite news|author= Martin, Jonathan; Burns, Alexander; Karni, Annie |title= Nominating Trump, Republicans Rewrite His Record |url= https://www.nytimes.com/2020/08/24/us/politics/republican-convention-recap.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-08-24 |accessdate= 2020-08-25}}</ref> Қызметіндегі алғашқы екі жылында Трамптың қайта сайлану тобы 67.5 миллион доллар жинағанын хабарлады және 2019 жылы 19.3 миллион доллар қолма-қол ақша ұстап бастады.<ref>{{cite news|url= https://publicintegrity.org/politics/donald-trump-money-campaign-2020/ |publisher= Center for Public Integrity |date= 2019-02-01 |accessdate= 2021-10-08 |author= Ashley Balcerzak; Dave Levinthal; Carrie Levine; Sarah Kleiner; Lateshia Beachum |title= Donald Trump's campaign cash machine: big, brawny and burning money}}</ref> 2020 жылғы шілдеге қарай Трамп үгіті мен Республикалық партия 1.1 миллиард доллар жинап, 800 миллион доллар жұмсап, Байденге қарағанда болған ақшалай артықшылығын жоғалтты.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/09/07/us/politics/trump-election-campaign-fundraising.html |title= How Trump's Billion-Dollar Campaign Lost Its Cash Advantage |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-09-07 |accessdate= 2021-10-08 |author= Shane Goldmacher; Maggie Haberman}}</ref> Ақша тапшылығы кампания жарнамаларының азаюына әкелді.<ref>{{cite news|author= Misyrlena Egkolfopoulou; Bill Allison; Gregory Korte |url= https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-14/trump-campaign-slashes-ad-spending-in-key-states-in-cash-crunch |publisher= Bloomberg News |date= 2020-09-14 |accessdate= 2021-10-08 |title= Trump Campaign Slashes Ad Spending in Key States in Cash Crunch}}</ref> Трамптың сайлауалды науқанындағы жарнамалары қылмысқа баса назар аударып, егер Байден жеңсе, қалалар заңсыздыққа айналатынын айтқан.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2020/07/21/us/politics/trump-portland-federal-agents.html |title= As Trump Pushes into Portland, His Campaign Ads Turn Darker |date= 2020-07-21 |publisher= [[The New York Times]] |author= Maggie Haberman; Nick Corasaniti; Annie Karni |accessdate= 2020-07-25}}</ref> Трамп бірнеше рет Байденнің ұстанымын бұрмалады<ref>{{cite news|first= Philip |last= Bump |title= Nearly every claim Trump made about Biden's positions was false |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2020/08/28/nearly-every-claim-trump-made-about-bidens-positions-was-false/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2020-08-28 |accessdate= 2021-10-09}}</ref><ref>{{cite news|author= Daniel Dale; Tara Subramaniam; Holmes Lybrand |title= Fact check: Trump makes more false claims about Biden and protests |url= https://cnn.com/2020/08/31/politics/trump-kenosha-briefing-fact-check/ |publisher= [[CNN]] |date= 2020-08-31 |accessdate= 2021-10-09}}</ref> және нәсілшіл үндеулер де айтып кетті.<ref>{{cite news|last= Hopkins |first= Dan |url= https://fivethirtyeight.com/features/why-trumps-racist-appeals-might-be-less-effective-in-2020-than-they-were-in-2016 |publisher= FiveThirtyEight |title= Why Trump's Racist Appeals Might Be Less Effective In 2020 Than They Were In 2016 |date= 2020-08-27 |accessdate= 2021-05-28}}</ref> === 2020 жылғы сайлау === {{Толық мақала|2020 АҚШ президент сайлауы}} 2020 жылғы көктемнен бастап Трамп еш дәлелсіз сайлаудың бұрмаланатынын айтып кетті де, пошта арқылы дауыс беру жүйесінің әділдігіне біраз күмән келтірді.<ref>{{cite news|url= https://www.politico.com/news/2020/08/08/trump-wants-to-cut-mail-in-voting-the-republican-machine-is-helping-him-392428 |title= Trump aides exploring executive actions to curb voting by mail |last= Kumar |first= Anita |date= 2020-08-08 |publisher= [[Politico]] |accessdate= 2020-08-15}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/article/mail-in-voting-explained.html |title= Trump Is Pushing a False Argument on Vote-by-Mail Fraud. Here Are the Facts. |author= Stephanie Saul; Reid J. Epstein |date= 2020-08-31 |accessdate= 2021-10-08 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> Тамыз айында Өкілдер палатасы пошта арқылы дауыс берудің күтілетін өсуі үшін АҚШ пошта қызметіне 25 миллиард доллар грант бөлуге дауыс бергенде, Трамп пошта арқылы дауыс берудің кез келген ұлғаюына жол бергісі келмейтінін айтып, қаржыландыруды бұғаттады.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/business/2020/08/12/postal-service-ballots-dejoy/ |title= Trump says Postal Service needs money for mail-in voting, but he'll keep blocking funding |last= Bogage |first= Jacob |date= 2020-08-12 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2020-08-14}}</ref> Ол жеңіліске ұшыраса биліктің бейбіт жолмен ауысуына міндеттенеді ма және нәтижелерді қабылдай ма, жоқ па деген сұраққа жауап беруден бірнеше рет бас тартты.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-declines-to-say-whether-he-will-accept-november-election-results/2020/07/19/40009804-c9c7-11ea-91f1-28aca4d833a0_story.html |title= Trump declines to say whether he will accept November election results |last= Sonmez |first= Felicia |date= 2020-07-19 |accessdate= 2021-10-08 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite news|author= Ryan Browne; Barbara Starr |url= https://cnn.com/2020/09/25/politics/pentagon-election-insurrection-act/ |title= As Trump refuses to commit to a peaceful transition, Pentagon stresses it will play no role in the election |publisher=[[CNN]] |date= 2020-09-25 |accessdate= 2021-10-08}}</ref> 3 қараша күні сайлаудың жеңімпазы халықтың 81.3 миллион даусын (51.3%)<ref name="vote1">{{cite news|title= Presidential Election Results: Biden Wins |url= https://www.nytimes.com/interactive/2020/11/03/us/elections/results-president.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-12-11 |accessdate= 2020-12-11}}</ref><ref name="vote2">{{cite news|title= 2020 US Presidential Election Results: Live Map |url= https://abcnews.go.com/Elections/2020-us-presidential-election-results-live-map |publisher= ABC News |date= 2020-12-10 |accessdate= 2020-12-11}}</ref> және Сайлаушылар алқасының 306 даусын жинаған<ref name="formalize">{{cite news|publisher= [[The New York Times]] |date= 2020-12-14 |accessdate= 2021-10-09 |author= Josh Holder; Trip Gabriel; Isabella Grullón Paz |title= Biden's 306 Electoral College Votes Make His Victory Official |url= https://www.nytimes.com/interactive/2020/12/14/us/elections/electoral-college-results.html}}</ref> [[Джо Байден]] болды. Трамп жалпы халықтың 74.2 миллион (46.8%)<ref name="vote1" /><ref name="vote2" /> даусына және Сайлаушылар алқасының 232 даусына ғана<ref name="formalize" /> қол жеткізе алды. ==== Дауыс саны бұрмаланды деген айыптары, билік ауысуына жол бермеуі ==== [[Сурет:ElectoralCollege2020.svg|нобай|оңға|[[2020 АҚШ президент сайлауы]]ның нәтижесі. Трамп 232–306 дауыспен жеңілді.]] Сайлаудан кейін, сағат түнгі 2:00-ге қарай сайлаудың нәтижесі әлі белгісіз болғанда Трамп өзінің жеңісін жариялап қойды.<ref>{{cite news|title= With results from key states unclear, Trump declares victory |url= https://www.reuters.com/article/uk-usa-election-trump-statement/with-results-from-key-states-unclear-trump-declares-victory-idUKKBN27K0U3 |accessdate= 2020-11-10 |publisher= [[Reuters]] |date= 2020-11-04}}</ref> Бірнеше күннен кейін сайлау жеңімпазы болып Байден жарияланғанда Трамп сайлаудың «әлі аяқталмағанын» және еш дәлелсіз дауыстың дұрыс саналмағанын айтты.<ref>{{cite news|url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2020/11/07/joe-biden-victory-president-trump-claims-election-far-over/6202892002/ |title= Trump revives baseless claims of election fraud after Biden wins presidential race |last= King |first= Ledyard |date= 2020-11-07 |publisher= USA Today |accessdate= 2020-11-07}}</ref> Трамп пен оның одақтастары нәтижелерге көптеген заңды шағымдар берді, оларды штат пен федералды соттардағы кемінде 86 судья, соның ішінде Трамптың өзі тағайындаған федералды судьялар қабылдамады, ешқандай фактілік немесе заңды негіз таппады.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/judges-trump-election-lawsuits/2020/12/12/e3a57224-3a72-11eb-98c4-25dc9f4987e8_story.html |date= 2020-12-12 |accessdate= 2021-10-09 |title= 'The last wall': How dozens of judges across the political spectrum rejected Trump's efforts to overturn the election |author= Rosalind S. Helderman; Elise Viebeck |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite news|first= Aaron |last= Blake |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2020/12/14/most-remarkable-rebukes-trumps-legal-case-judges-he-hand-picked/ |title= The most remarkable rebukes of Trump's legal case: From the judges he hand-picked |date= 2020-12-14 |accessdate= 2021-10-09 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> Киберқауіпсіздік және инфрақұрылымдық қауіпсіздік агенттігінің директоры Крис Кребс Трамптың алаяқтық айыптауларына қайшы келгенінен кейін, Трамп 17 қарашада оны қызметінен босатты.<ref name="BBC_election">{{cite news|date= 2020-11-18 |title= Trump fires election security official who contradicted him |publisher= [[BBC News]] |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-54982360 |accessdate= 2020-11-18}}</ref> ==== Әскери төңкеріс, не қақтығыс жайлы уайымдар ==== 2020 жылғы желтоқсанда Newsweek [[Пентагон]]ның қауіпке дайын болғанын хабарлады және шенді офицерлер Трамп [[соғыс жағдайы]]н жарияласа, не істеу керектігін талқылады. Пентагон сайлау қорытындысындағы әскерилердің рөлі жоқ деген сөздер жария етті.<ref>{{cite news|last= Arkin |first= William M. |url= https://www.newsweek.com/exclusive-donald-trumps-martial-law-talk-has-military-red-alert-1557056 |title= Exclusive: Donald Trump's martial-law talk has military on red alert |date= 2020-12-24 |accessdate= 2021-09-15 |publisher= Newsweek}}</ref> 2020 жылғы қарашадағы сайлаудан кейін Трамп жақтастарын Пентагондағы билік орындарына ауыстырған кезде, Біріккен штабтар бастықтарының төрағасы Марк Милли мен ОББ директоры Джина Хаспел Қытайға немесе Иранға қарсы ықтимал әскери әрекет немесе әскери төңкеріс қаупіне алаңдады.<ref>{{cite news|author= Gangel, Jamie; Herb, Jeremy; Cohen, Marshall; Stuart, Elizabeth; Starr, Barbara |title= 'They're not going to f**king succeed': Top generals feared Trump would attempt a coup after election, according to new book |url= https://cnn.com/2021/07/14/politics/donald-trump-election-coup-new-book-excerpt/ |date= 2021-07-14 |accessdate= 2021-09-15 |publisher= [[CNN]]}}</ref><ref>{{cite news|last= Breuninger |first= Kevin |date= 2021-07-15 |title= Top U.S. Gen. Mark Milley feared Trump would attempt a coup after his loss to Biden, new book says |url= https://www.cnbc.com/2021/07/15/mark-milley-feared-coup-after-trump-lost-to-biden-book.html |accessdate= 2021-09-15 |publisher= CNBC}}</ref> Милли Трамптың кез келген әскери бұйрықтары, соның ішінде ядролық қаруды қолдану туралы бұйрықтарды орындар алдында ақылдасу керектігін талап етті және ол Хаспел мен ҰҚА директоры Пол Накасонеге оқиғаларды мұқият бақылауды тапсырды.<ref>{{cite news|author= Gangel, Jamie; Herb, Jeremy; Stuart, Elizabeth |title= Woodward/Costa book: Worried Trump could 'go rogue,' Milley took top-secret action to protect nuclear weapons |url= https://cnn.com/2021/09/14/politics/woodward-book-trump-nuclear/ |publisher= [[CNN]] |date= 2021-09-14 |accessdate= 2021-09-15}}</ref><ref>{{cite news|last= Schmidt |first= Michael S. |date= 2021-09-14 |title= Fears That Trump Might Launch a Strike Prompted General to Reassure China, Book Says |url= https://www.nytimes.com/2021/09/14/us/politics/peril-woodward-book-trump.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2021-09-15}}</ref> ==== 6 қаңтардағы Капитолийге шабуыл ==== {{Толық мақала|АҚШ Капитолийінің басып алынуы (2020)}} 2021 жылғы 6 қаңтарда [[Капитолий (Вашингтон)|АҚШ Капитолийі]]нде президенттік сайлау нәтижелерінің аттестаттауы өтіп жатқанда, Трамп [[Вашингтон]]дағы Эллипсте түскі митинг өткізді. Ол сайлаудың қайта өткізілгенін талап етті де, өз жақтастарынан Капитолийге аттанып, «елімізді қайтарып алғанын» сұрады.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2021/01/10/us/trump-speech-riot.html |title= Incitement to Riot? What Trump Told Supporters Before Mob Stormed Capitol |first= Charlie |last= Savage |date= 2021-01-10 |accessdate= 2021-01-11 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title= Donald Trump Speech 'Save America' Rally Transcript January 6 |url= https://www.rev.com/blog/transcripts/donald-trump-speech-save-america-rally-transcript-january-6 |date= 2021-01-06 |accessdate= 2021-01-08 |publisher= Rev}}</ref> Қолдаушылардың бірнешеуі сол жерде жиналған топ адамға қосылды. Олар ғимаратқа басып кіріп, сертификаттауды тоқтатты да, Конгресс эвакуацияланды.<ref>{{cite news|author= Tan, Shelley; Shin, Youjin; Rindler, Danielle |url= https://www.washingtonpost.com/nation/interactive/2021/capitol-insurrection-visual-timeline/ |title= How one of America's ugliest days unraveled inside and outside the Capitol |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-01-09 |accessdate= 2021-05-02}}</ref> Зорлық-зомбылық кезінде Трамп бүлікшілердің тарағанын сұрамай, [[Twitter]]де жазба жариялап отырды. Сағат 18:00-де Трамп Туиттердегі парақшасында бүлікшілер «үйлеріне сүйіспеншілікпен және тыныштықпен қайтуы керек» деп, оларды «ұлы патриоттар» деді де, сайлаудың «ұрланғанын» тағы бір қайталады.<ref>{{cite web|author= Panetta, Grace; Lahut, Jake; Zavarise, Isabella; Frias, Lauren |url= https://www.businessinsider.com/timeline-what-trump-was-doing-as-his-mob-attacked-the-capitol-on-jan-6-2022-7 |title= A timeline of what Trump was doing as his MAGA mob attacked the US Capitol on Jan. 6 |publisher= Business Insider |date= 2022-12-21 |accessdate= 2023-06-01}}</ref> Топтың ғимараттан кеткенінен кейін Конгресс қайта жиналып, келесі күні таңертең Байденнің жеңісін растады.<ref>{{cite web|url= https://www.nbcnews.com/politics/2020-election/congress-begin-electoral-vote-count-amid-protests-inside-outside-capitol-n1253013 |title= Congress confirms Biden's win after pro-Trump mob's assault on Capitol |author= Dareh Gregorian; Ginger Gibson; Sahil Kapur; Phil Helsel |date= 2021-01-06 |accessdate= 2021-01-08 |publisher= [[NBC News]]}}</ref> Әділет департаментінің мәліметінше, 140-тан астам полиция қызметкері жарақат алып, бес адам қаза тапқан.<ref>{{cite web|author= Rubin, Olivia; Mallin, Alexander; Steakin, Will |title= By the numbers: How the Jan. 6 investigation is shaping up 1 year later |url= https://abcnews.go.com/US/numbers-jan-investigation-shaping-year/story?id=82057743 |publisher= ABC News |accessdate= 2023-06-04 |date= 2022-01-04}}</ref><ref>{{cite web|last= Cameron |first= Chris |url= https://www.nytimes.com/2022/01/05/us/politics/jan-6-capitol-deaths.html |title= These Are the People Who Died in Connection With the Capitol Riot |publisher= [[The New York Times]] |date= 2022-01-05 |accessdate= 2022-01-29}}</ref> 2023 жылғы наурызда Трамп қамаудағы бүлікшілермен бірге тұтқындарға пайда әкелу үшін ән шығарды және маусымда ол сайланса, олардың көпшілігіне кешірім беретінін айтты.<ref>{{cite news|last= Terkel |first= Amanda |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-says-pardon-large-portion-jan-6-rioters-rcna83873 |title= Trump says he would pardon a 'large portion' of Jan. 6 rioters |publisher= [[NBC]] |date= 2023-05-11 |accessdate= 2023-06-03}}</ref> ==== Екінші импичменті ==== [[Сурет:Pelosi Signing Second Trump Impeachment.png|нобай|оңға|Палата спикері [[Нэнси Пелоси]]дің Трамптың екінші импичментіне қол қоюы]] 2021 жылғы 11 қаңтарда Палатаға Трампты АҚШ үкіметіне қарсы көтеріліске шақырды деп айыптайтын импичмент бабы енгізілді.<ref>{{cite news|url= https://www.npr.org/sections/trump-impeachment-effort-live-updates/2021/01/11/955631105/impeachment-resolution-cites-trumps-incitement-of-capitol-insurrection |title= Impeachment Resolution Cites Trump's 'Incitement' of Capitol Insurrection |first= Brian |last= Naylor |publisher= NPR |date= 2021-01-11 |accessdate= 2021-01-11}}</ref> Палата 13 қаңтарда Трампқа импичмент жариялау үшін 232–197 дауыс берді, бұл оны АҚШ-тың екі рет импичменттелген алғашқы президенті қылды.<ref name=SecondImpeachment>{{cite news|last= Fandos |first= Nicholas |title= Trump Impeached for Inciting Insurrection |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2021/01/13/us/politics/trump-impeached.html |accessdate= 2021-01-14 |date= 2021-01-13}}</ref> Республикашылардың оны импичментті қолдап, дауыс берді—импичмент процесінде Президенттің осыншама партияласы оған қарсы бұрын дауыс беріп көрмеген.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/2021/01/13/trumps-second-impeachment-is-most-bipartisan-one-history/ |title= Trump's second impeachment is the most bipartisan one in history |last= Blake |first= Aaron |date= 2021-01-13 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2021-01-19}}</ref> 13 ақпанда Сенаттағы бес күндік сот талқылауынан кейін Сенаттағы дауыстар импичмент үшін қажетті үштен екі көпшілігінің даусына он дауыс жетпей қалды да, Трамп ақталып шықты.<ref>{{cite news|author= Levine, Sam; Gambino, Lauren |date= 2021-02-13 |title= Donald Trump acquitted in impeachment trial |url= https://www.theguardian.com/us-news/2021/feb/13/donald-trump-acquitted-impeachment-trial |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2021-02-13}}</ref><ref>{{cite news|last= Fandos |first= Nicholas |date= 2021-02-13 |title= Trump Acquitted of Inciting Insurrection, Even as Bipartisan Majority Votes 'Guilty' |url= https://www.nytimes.com/2021/02/13/us/politics/trump-impeachment.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2021-02-14}}</ref> Республикашылдардың көпшілігі Трампты ақтауды қолдап, дауыс берді, дегенмен кейбіреулер оны жауапты деп санады, бірақ Сенаттың бұрынғы президенттерге қатысты юрисдикциясы жоқ деп санады (Трамп 20 қаңтарда қызметінен кетіп қойды; Сенат 56–44 дауыспен сот процесінің конституциялық болғанын шешті).<ref>{{cite news|author= Watson, Kathryn; Quinn, Melissa; Segers, Grace; Becket, Stefan |date= 2021-02-10 |title= Senate finds Trump impeachment trial constitutional on first day of proceedings |url= https://www.cbsnews.com/live-updates/trump-impeachment-trial-senate-constitutional-day-1/ |publisher= CBS News |accessdate= 2021-02-18}}</ref> == Президенттіктері арасындағы өмірі (2021–2025) == Бірінші өкілеттігі аяқталғанынан кейін Трамп өзінің Мар-а-Лаго клубына көшті.<ref>{{cite web|last= Spencer |first= Terry |title= Palm Beach considers options as Trump remains at Mar-a-Lago |url= https://apnews.com/article/donald-trump-fort-lauderdale-florida-mar-a-lago-melania-trump-fd4fd80c6a2d7ef23a274c0597700730 |publisher= [[Associated Press]] |date= 2021-01-28 |accessdate= 2021-02-02}}</ref> 2022 жылғы шілдеде Трамп штаттың заң шығарушыларына 2020 жылғы сайлаудың қайта қаралуын әлі де талап етіп жүрді.<ref>{{cite web|url= https://www.nytimes.com/2022/07/21/us/politics/trump-wisconsin-election-call.html |title= Trump Recently Urged a Powerful Legislator to Overturn His 2020 Defeat in Wisconsin |author= Bender, Michael C.; Epstein, Reid J. |date= 2022-07-20 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2022-08-13}}</ref> Басқа бұрынғы президенттерден айырмашылығы, Трамп өз партиясындағы үстемдігін сақтап қалды. Ол республикалық партияның өзінен екі есе көп ақша жинап, қаражат жинауды жалғастыра берді. 2022 жылғы аралық сайлауларда ол түрлі лауазымдарға 200-ден астам кандидатты қолдады, олардың көпшілігі 2020 жылғы президенттік сайлаудың жалғандығына сенетінін айтқан.<ref>{{cite web|last= Goldmacher |first= Shane |title= Mar-a-Lago Machine: Trump as a Modern-Day Party Boss |url= https://www.nytimes.com/2022/04/17/us/politics/trump-mar-a-lago.html |accessdate= 2022-07-31 |publisher= [[The New York Times]] |date= 2022-04-17}}</ref><ref>{{cite web|last= Paybarah |first= Azi |url= https://www.nytimes.com/2022/08/02/us/politics/trump-endorsements-midterm-primary-election.html |title= Where Trump's Endorsement Record Stands Halfway through Primary Season |publisher= [[The New York Times]] |date= 2022-08-02 |accessdate= 2022-08-03}}</ref><ref name="lat">{{cite web|author= Castleman, Terry; Mason, Melanie |url= https://www.latimes.com/politics/story/2022-05-03/trump-endorsements-2022-election |title= Tracking Trump's endorsement record in the 2022 primary elections |publisher= [[Los Angeles Times]] |date= 2022-08-05 |accessdate= 2022-08-06}}</ref> === Бизнестегі істері === 2021 жылғы ақпанда Трамп америкалық тұтынушыларға «әлеуметтік желі қызметтерін» ұсынатын Trump Media & Technology Group (TMTG) деген жаңа компанияны тіркеді.<ref>{{cite web|last= Lyons |first= Kim |url= https://www.theverge.com/2021/12/6/22820389/sec-trump-spac-deal-investigation-truth-social-media-platform-public |title= SEC investigating Trump SPAC deal to take his social media platform public |publisher= The Verge |date= 2021-12-06 |accessdate= 2021-12-30}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bloomberg.com/profile/company/1934403D:US |title= Trump Media & Technology Group Corp |publisher= Bloomberg News |accessdate= 2021-12-30}}</ref> 2022 жылғы ақпанда TMTG [[Truth Social]] әлеуметтік желісін іске қосты.<ref>{{cite web|last= Bhuyian |first= Johana |date= 2022-02-21 |title= Donald Trump's social media app launches on Apple store |url= https://www.theguardian.com/us-news/2022/feb/21/donald-trumps-social-media-app-truth-social-launches-on-apple-store |accessdate= 2023-05-07 |publisher= [[The Guardian]]}}</ref> 2023 жылғы наурыздағы жағдай бойынша федералды прокурорлар Ресеймен байланысы бар ұйымдардан 8 миллион доллар алған Trump Media-ны ақшаны жылыстатты деген айып бойынша тергеуде.<ref>{{cite web|last= Lowell |first= Hugo |date= 2023-03-15 |title= Federal investigators examined Trump Media for possible money laundering, sources say |publisher= [[The Guardian]] |url= https://www.theguardian.com/us-news/2023/mar/15/trump-media-investigated-possible-money-laundering |accessdate= 2023-04-05}}</ref><ref>{{cite web|last= Durkee |first= Alison |title= Trump's Media Company Reportedly Under Federal Investigation For Money Laundering Linked To Russia |url= https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2023/03/15/trumps-media-company-reportedly-under-federal-investigation-for-money-laundering-linked-to-russia/ |date= 2023-03-15 |accessdate= 2023-03-15 |publisher= [[Forbes]]}}</ref> === Тергелуі, қылмыстан айыпталуы және үкімдері, арыздары === Трамп — қылмыс жасағаны үшін сотталған жалғыз АҚШ президенті және бұрынғы президент және, оған қоса, ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталғаннан кейін президенттік сайлауға түскен бірінші ірі партия кандидаты.<ref>{{cite news|last= Roebuck |first= Jeremy |url= https://www.inquirer.com/news/nation-world/donald-trump-guilty-verdict-what-next-prison-election-20240530.html |title= Donald Trump conviction: Will he go to prison? Can he still run for president? What happens now? |publisher= Philadelphia Inquirer |date= 2024-08-30 |accessdate= 2024-06-01}}</ref> ==== ФТБ тергеулері ==== [[Сурет:Classified intelligence material found during search of Mar-a-Lago.jpg|нобай|оңға|Мар-а-Лагода табылған тергеу агенттіктерінің құпия құжаттары]] Трамп 2021 жылғы қаңтарда Ақ Үйден кеткенде үкіметтік материалдарды өзімен бірге Мар-а-Лагоға алып кетті. 2021 жылғы мамырға қарай Ұлттық мұрағаттар және құжаттар басқармасы (NARA) маңызды құжаттардың оларға тапсырылмағанын түсініп, кеңсесінен олардың орналасқан жерін табуды сұрады. 2022 жылғы қаңтарда олар Мар-а-Лагодан 15 қорап Ақ үй жазбаларын алып шықты. Кейінірек NARA Әділет департаментіне алынған құжаттардың кейбірі құпия материал болғанын хабарлады.<ref name="cnn-tl">{{cite web|author= Lybrand, Holmes; Cohen, Marshall; Rabinowitz, Hannah |url= https://cnn.com/2022/08/09/politics/doj-investigation-trump-documents-timeline/ |title= Timeline: The Justice Department criminal inquiry into Trump taking classified documents to Mar-a-Lago |publisher= [[CNN]] |date= 2022-08-12 |accessdate= 2022-08-14}}</ref> Әділет департаменті тергеу бастады да,<ref>{{cite web|author= Montague, Zach; McCarthy, Lauren |url= https://www.nytimes.com/2022/08/12/us/politics/trump-classified-records-timeline.html |title= The Timeline Related to the F.B.I.'s Search of Mar-a-Lago |date= 2022-08-09 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2022-08-14}}</ref> оның бірнеше қызметкері Мар-а-Лагоға барып, Трамптың адвокаттарынан қажет құжаттарды алды да,<ref name="cnn-tl"/> құпия саналатын құжаттардың барлығының тапсырылғанын растайтын қағазға қол қойды.<ref>{{cite web|url= https://www.nytimes.com/2022/08/13/us/politics/trump-classified-material-fbi.html |title= Trump Lawyer Told Justice Dept. That Classified Material Had Been Returned |author= Haberman, Maggie; Thrush, Glenn |date= 2022-08-13 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2022-08-14}}</ref> 2022 жылғы 8 тамызда ФТБ агенттері Мар-а-Лагоны тінтіп, Трамптың қызметтен кеткен кезде өзімен бірге алып кеткен үкімет құжаттары мен материалдары,<ref name="bddj0812"/><ref name="NYT-20220812"/> соның ішінде ядролық қаруға қатысты кейбіреулері<ref name="nuclear">{{cite news|author= Barrett, Devlin; Dawsey, Josh; Stein, Perry; Harris, Shane |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/08/11/garland-trump-mar-a-lago/ |title= FBI searched Trump's home to look for nuclear documents and other items, sources say |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2022-08-12 |accessdate= 2022-08-12}}</ref> туралы мәліметтерді қалпына келтіру үшін іздеу жасады. Іздеу кезінде алынған заттар құпия құжаттардың 11 жиынтығын қамтыды, олардың төртеуі «өте құпия» және біреуі ең жоғары құпиялылық деңгейін білдіретін «өте құпия/SCI» деп белгіленді.<ref name="bddj0812">{{cite news|author= Barrett, Devlin; Dawsey, Josh |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/08/12/trump-warrant-release/ |title= Agents at Trump's Mar-a-Lago seized 11 sets of classified documents, court filing shows |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2022-08-12 |accessdate= 2022-08-12}}</ref><ref name="NYT-20220812">{{cite web|author= Haberman, Maggie; Thrush, Glenn; Savage, Charlie |url= https://www.nytimes.com/2022/08/12/us/trump-espionage-act-laws-fbi.html |title= Files Seized From Trump Are Part of Espionage Act Inquiry |date= 2022-08-12 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2022-08-13}}</ref> ==== 6 қаңтардағы Капитолийге шабуыл жайлы комитеттің қылмыстық ісі ==== 2022 жылғы 19 желтоқсанда АҚШ Өкілдер палатасының 6 қаңтардағы шабуылға қатысты таңдау комитеті Трампқа дауыс санауға кедергі келтіргені, Америка Құрама Штаттарын алдау үшін сөз байласқаны және көтеріліске шақырғаны немесе оған көмек бергені үшін қылмыстық іс ашуды ұсынды.<ref>{{cite web|first= Alan |last= Feuer |url= https://www.nytimes.com/2022/12/19/us/politics/jan-6-trump-justice-dept.html |title= It's Unclear Whether the Justice Dept. Will Take Up the Jan. 6 Panel's Charges |publisher= [[The New York Times]] |date= 2022-12-19 |accessdate= 2023-03-25}}</ref> ==== Федералдық және штаттық айыптары ==== 2023 жылғы маусымда арнайы тергеуден кейін [[Майами]]дегі федералдық қазылар алқасы Трампқа 31 бап бойынша «ұлттық қорғаныс туралы ақпаратты қасақана сақтау», жалған мәлімдемелер мен сот төрелігіне кедергі жасау, мемлекеттік құжаттарды жасыру, жазбаларды сыбайлас жемқорлық арқылы жасыру, федералдық тергеу кезінде құжатты жасырып, тергеу әрекеттерін баяулату үшін айла-шарғы жасау үшін бір-бір баптан айып тағылды.<ref>{{cite news|author= Barrett, Devlin; Dawsey, Josh; Stein, Perry; Alemany, Jacqueline |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/06/09/trump-tape-classified-documents/ |title= Trump Put National Secrets at Risk, Prosecutors Say in Historic Indictment |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2023-06-09 |accessdate= 2023-06-10}}</ref> Ол кінәсін мойындамады.<ref>{{cite web|author= Greve, Joan E.; Lowell, Hugo |url= https://www.theguardian.com/us-news/2023/jun/13/trump-arraignment-not-guilty-charges-mar-a-lago-documents-court |title= Trump pleads not guilty to 37 federal criminal counts in Mar-a-Lago case |publisher= [[The Guardian]] |date= 2023-06-14 |accessdate= 2023-06-14}}</ref> Келесі айда ауыстырылған айыптау қорытындысына тағы үш айып қосылды.<ref>{{cite news|title= 5 revelations from new Trump charges |first= Zach |last= Schonfeld |url= https://thehill.com/regulation/court-battles/4124168-revelations-from-new-trump-charges/ |accessdate= 2023-08-04 |publisher= [[The Hill]] |date= 2023-07-28}}</ref> 2023 жылғы 1 тамызда Вашингтондағы федералдық қазылар алқасы Трампты 2020 жылғы сайлау нәтижелерін өзгерту әрекеті үшін айыптады. Оған АҚШ-ты алдау, сайлаушылар алқасының дауысын куәландыруға кедергі жасау және сайлаушыларды дауыстарды санау азаматтық құқығынан айыру және ресми іс жүргізуге кедергі жасау үшін сөз байласу бойынша айып тағылды.<ref>{{cite news|author= Barrett, Devlin; Hsu, Spencer S.; Stein, Perry; Dawsey, Josh; Alemany, Jacqueline |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/08/01/trump-indictment-jan-6-2020-election/ |title= Trump charged in probe of Jan. 6, efforts to overturn 2020 election |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2023-08-02 |accessdate= 2023-08-02}}</ref> Трамп өз кінәсін мойындамады.<ref>{{cite web|author= Sneed, Tierney; Rabinowitz, Hannah; Polantz, Katelyn; Lybrand, Holmes |url= https://www.cnn.com/2023/08/03/politics/arraignment-trump-election-interference-indictment/index.html |title= Donald Trump pleads not guilty to January 6-related charges |publisher= [[CNN]] |date= 2023-08-03 |accessdate= 2023-08-03}}</ref> 2023 жылғы тамызда [[Джорджия]] штатының [[Фултон округі]]нің үлкен қазылар алқасы Трампты Джорджиядағы сайлау нәтижесін бұзуға тырысқаны үшін 13 айып, соның ішінде рэкет жасау бойынша айыптады; Трамптың сайлауалды науқанының бірнеше шенеуніктеріне де айып тағылды.<ref>{{cite news|author= Lowell, Hugo; Wicker, Jewel |url= https://www.theguardian.com/us-news/2023/aug/14/donald-trump-georgia-indictment-2020-election |title= Donald Trump and allies indicted in Georgia over bid to reverse 2020 election loss |publisher= [[The Guardian]] |date= 2023-08-15 |accessdate= 2023-12-22}}</ref><ref>{{cite news|last= Drenon |first= Brandon |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-66503668 |title= What are the charges in Trump's Georgia indictment? |publisher= [[BBC News]] |date= 2023-08-25 |accessdate= 2023-12-22}}</ref> Трамп тұтқынға берілді де, Фултон округінің түрмесінде орнатылды және сотқа дейін кепілге босатылды.<ref>{{cite web|author= Pereira, Ivan; Barr, Luke |url= https://abcnews.go.com/US/trump-mug-shot-released-georgia-sheriffs-office/story?id=102544727 |title= Trump mug shot released by Fulton County Sheriff's Office |publisher= ABC News |date= 2023-08-25 |accessdate= 2023-08-25}}</ref> Ол кінәсін мойындамады.<ref>{{cite web|last= Rabinowitz |first= Hannah |url= https://edition.cnn.com/2023/08/31/politics/trump-not-guilty-plea-fulton-county/index.html |title= Trump pleads not guilty in Georgia election subversion case |publisher= [[CNN]] |date= 2023-08-31 |accessdate= 2023-08-31}}</ref> 2024 жылғы 13 наурызда судья Трампқа тағылған 13 айыптың үшеуін жоққа шығарды.<ref>{{cite news|last= Bailey |first= Holly |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2024/03/13/trump-georgia-election-case-charges-dropped/ |title= Georgia judge dismisses six charges in Trump election interference case |date= 2024-03-13 |accessdate= 2024-03-14 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> 2021 жылғы шілдеде Нью-Йорк прокурорлары The Trump Organization ұйымын 15 жылға созылған салықтық алаяқтық схемасы үшін айыптады.<ref>{{cite web|author= Protess, Ben; Rashbaum, William K.; Bromwich, Jonah E. |date= 2021-07-01 |title= Trump Organization Is Charged in 15-Year Tax Scheme |url= https://www.nytimes.com/2021/07/01/nyregion/allen-weisselberg-charged-trump-organization.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2021-07-01}}</ref> 2023 жылғы қаңтарда ұйымның бас қаржы директоры Аллен Вайссельберг кінәсін мойындағанынан кейін салық алаяқтығы үшін бес айға бас бостандығынан айырылды және бес жыл сынақ мерзіміне кесілді.<ref>{{cite web|last= Anuta |first= Joe |url= https://www.politico.com/news/2023/01/10/trump-org-weisselberg-sentenced-tax-fraud-00077285 |title= Ex-Trump Org. CFO Allen Weisselberg sentenced to 5 months in jail for tax fraud |publisher= [[Politico]] |date= 2023-01-10 |accessdate= 2023-05-07}}</ref> 2022 жылғы желтоқсанда алқабилер сотының қорытындысы бойынша Трамп ұйымы қылмыстық салық алаяқтығы, қастандық жасау және бизнес жазбаларын бұрмалау барлық баптары бойынша сотталды.<ref>{{cite web|url= https://www.cnn.com/2022/12/06/politics/trump-organization-fraud-trial-verdict/index.html |publisher= [[CNN]] |title= Trump Organization found guilty on all counts of criminal tax fraud |date= 2022-12-06 |author= Scannell, Kara; del Valle, Lauren}}</ref><ref name=Chadha>{{cite web|author= Chadha, Janaki |title= Trump Org. fined $1.6 million for criminal tax fraud |url= https://www.politico.com/news/2023/01/13/trump-org-fined-1-6-million-for-criminal-tax-fraud-00077877 |publisher= Politico |date= 2023-01-12}}</ref> 2023 жылғы қаңтарда ұйымға ең жоғары $1.6 миллион айыппұл салынды.<ref name=Chadha/> Бұл істе Трампқа жеке еш айып тағылмаған.<ref name=Chadha/> ==== Сторми Дэниелс ісі ==== {{Толық мақала|Сторми Дэниелс–Дональд Трамп жанжалы}} 2016 жылғы президенттік сайлау үгіті кезінде American Media, Inc. (AMI)<ref>{{cite news|author= Ellison, Sarah; Farhi, Paul |url= https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/publisher-of-the-national-enquirer-admits-to-hush-money-payments-made-on-trumps-behalf/2018/12/12/ebf24b76-fe49-11e8-83c0-b06139e540e5_story.html |title= Publisher of the National Enquirer admits to hush-money payments made on Trump's behalf |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2018-12-12 |accessdate= 2021-01-17}}</ref> пен Коэн құрған компания [[Playboy]] моделі Карен МакДугал мен порноактриса [[Сторми Дэниелс]]ке 2000 жылдары Трамппен болған болжамды қарым-қатынасы туралы тіс жармауы үшін ақша төледі.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/news/politics/wp/2018/08/21/how-the-campaign-finance-charges-against-michael-cohen-may-implicate-trump |title= How the campaign finance charges against Michael Cohen implicate Trump |publisher= [[The Washington Post]] |first= Philip |last= Bump |date= 2018-08-21 |accessdate= 2019-07-25}}</ref> 2018 жылы Коэн Трамп бұйрығы бойынша бұл төлемдерді жасағаны және осылайша сайлауалды кампаниясының ережелерін бұзғанын айтып, өз кінәсін мойындады.<ref>{{cite web|url= https://apnews.com/article/74aaf72511d64fceb1d64529207bde64 |title= Cohen pleads guilty, implicates Trump in hush-money scheme |author= Neumeister, Larry; Hays, Tom |date= 2018-08-22 |accessdate= 2021-10-07 |publisher= [[AP News]]}}</ref> Трамп екі әйелмен қарым-қатынасының бар болғанын жоққа шығарды да, Коэнның жасаған төлемі жайлы білмегенін айтты, бірақ сонда да 2017 жылы Коэнға ақшасын қайтарды.<ref>{{cite web|url= https://www.politico.com/story/2018/03/07/trump-stormy-daniels-payment-444133 |title= White House on Stormy Daniels: Trump 'denied all these allegations' |last= Nelson |first= Louis |date= 2018-03-07 |publisher= [[Politico]] |accessdate= 2018-03-16}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.foxnews.com/politics/2018/08/22/trump-insists-learned-michael-cohen-payments-later-on-in-fox-friends-exclusive.html |title= Trump insists he learned of Michael Cohen payments 'later on', in 'Fox & Friends' exclusive |last= Singman |first= Brooke |accessdate= 2018-08-23 |publisher= [[Fox News]] |date= 2018-08-22}}</ref> Федералдық прокурорлар Трамптың 2014 жылдың өзінде-ақ төлемдерге қатысты талқылауларға қатысқанын мәлімдеді.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/world/national-security/federal-prosecutors-recommend-substantial-prison-term-for-former-trump-lawyer-michael-cohen/2018/12/07/e144f248-f7f3-11e8-8c9a-860ce2a8148f_story.html |title= Court filings directly implicate Trump in efforts to buy women's silence, reveal new contact between inner circle and Russian |publisher= [[The Washington Post]] |author= Barrett, Devlin; Zapotosky, Matt |date= 2018-12-07 |accessdate= 2018-12-07}}</ref> Сот процесінде жасалған құжаттар Трамптың Коэнмен телефон арқылы сөйлескеніне зер салып, Трамптың Дэниелске жасалған төлемге тікелей қатысы бар болғанын жариялады.<ref>{{cite web|url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-cohen/documents-detail-trump-teams-efforts-to-arrange-payment-to-porn-star-idUSKCN1UD18D |title= FBI documents point to Trump role in hush money for porn star Daniels |author= Allen, Jonathan; Stempel, Jonathan |publisher= [[Reuters]] |date= 2019-07-18 |accessdate= 2019-07-22}}</ref><ref>{{cite web|url= https://apnews.com/article/2d4138abfd0b4e71a63c94d3203e435a |title= Records detail frenetic effort to bury stories about Trump |last= Mustian |first= Jim |publisher= AP News |date= 2019-07-19 |accessdate= 2019-07-22}}</ref> Федералдық прокурорлар 2019 жылы бұл істі тоқтатып тастады,<ref>{{cite web|publisher= [[AP News]] |date= 2019-07-19 |accessdate= 2021-10-07 |first= Jim |last= Mustian |title= Why no hush-money charges against Trump? Feds are silent |url= https://apnews.com/article/0543a381b39a42d09c27567274477983}}</ref> бірақ 2021 жылы Нью-Йорк штаты бас прокурорының кеңсесі мен Нью-Йорк аудандық прокуратурасы Трамптың бизнестегі істеріне тергеу бастады.<ref>{{cite web|author= Harding, Luke; Holpuch, Amanda |date= 2021-05-19 |title= New York attorney general opens criminal investigation into Trump Organization |url= https://www.theguardian.com/us-news/2021/may/19/new-york-investigation-into-trump-organization-now-criminal-says-attorney-general |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2021-05-19}}</ref> 2023 жылғы наурызда Нью-Йорктегі үлкен қазылар алқасы Трампты 2016 жылғы сайлаудың нәтижесіне ықпал ету мақсатында Дэниелске бизнес шығындары ретінде ақшалай төлемдерді есепке алу үшін бизнес жазбаларын бұрмалау бойынша 34 ауыр қылмыс жасады деп айыптады.<ref>{{cite news|last= Barrett |first= Devlin |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2024/05/29/jurors-must-be-unanimous-convict-trump-can-disagree-underlying-crimes/ |title= Jurors must be unanimous to convict Trump, can disagree on underlying crimes |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2024-05-29 |accessdate= 2024-06-15}}</ref><ref>{{cite web|author= Scannell, Kara; Miller, John; Herb, Jeremy; Cole, Devan |url= https://www.cnn.com/2023/03/30/politics/donald-trump-indictment/index.html |title= Donald Trump indicted by Manhattan grand jury on 34 counts related to fraud |publisher= [[CNN]] |date= 2023-03-31 |accessdate= 2023-04-01}}</ref><ref>{{cite news|last= Marimow |first= Ann E. |url= https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/04/04/trump-charges-34-counts-felony/ |title= Here are the 34 charges against Trump and what they mean |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2023-04-04 |accessdate= 2023-04-05}}</ref> Сот процесі сәуірде басталды да, мамырда алқабилер Трампты барлық 34 бап бойынша кінәлі деп таныды.<ref>{{Cite news|author= Reiss, Adam; Grumbach, Gary; Gregorian, Dareh; Winter, Tom; Frankel, Jillian |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |title= Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |publisher= NBC News |date= 2024-05-30 |accessdate= 2024-05-31}}</ref> Үкім 2024 жылғы 18 қыркүйекте белгіленді.<ref>{{Cite news|author= Protess, Ben; Rashbaum, William K.; Christobek, Kate; Parnell, Wesley |url= https://www.nytimes.com/2024/07/02/nyregion/trump-sentencing-hush-money-trial.html |title= Judge Delays Trump's Sentencing Until Sept. 18 After Immunity Claim |publisher= [[The New York Times]] |date= 2024-07-03 |accessdate= 2024-07-13}}</ref> ==== Трампқа қарсы азаматтық істер ==== 2022 жылғы қыркүйекте Нью-Йорк штатының бас прокуроры Трампқа, оның үш үлкен баласына және The Trump Organization ұйымына қарсы азаматтық іс қозғады.<ref>{{cite web|author= Scannell, Kara |title= New York attorney general files civil fraud lawsuit against Trump, some of his children and his business |url= https://cnn.com/2022/09/21/politics/trump-new-york-attorney-general-letitia-james-fraud-lawsuit/index.html |accessdate= 2022-09-21 |publisher= [[CNN]] |date= 2022-09-21}}</ref> Сотқа дейінгі тергеу барысында Трамп бас прокурор шақырған жазбаларды бермегені үшін 110,000 доллар айыппұл төледі.<ref>{{cite news|publisher= ABC News |last= Katersky |first= Aaron |url= https://abcnews.go.com/US/court-upholds-fine-imposed-trump-failure-comply-subpoena/story?id=97195194 |title= Court upholds fine imposed on Trump over his failure to comply with subpoena |date= 2023-02-14 |accessdate= 2024-04-08}}</ref> 2022 жылғы тамызда мәлімдеме кезінде Трамп Бесінші түзету құқығы көмегімен 400-ден астам сұраққа жауап беруден бас тартты.{{efn|АҚШ Конституциясының Бесінші түзетуі адамдарды өздерін кінәлауға мәжбүрлеуден қорғайды. Бұл түзету әр америкалық азаматқа берілетін «сұрақтарға жауап беруден немесе өзіне қарсы басқаша айғақтар беруден бас тартуға деген конституциялық құқығы» ретінде анықталады.}}<ref>{{cite web|author= Bromwich, Jonah E.; Protess, Ben; Rashbaum, William K. |date= 2022-08-10 |title= Trump Invokes Fifth Amendment, Attacking Legal System as Troubles Mount |url= https://www.nytimes.com/2022/08/10/nyregion/trump-james-deposition-fifth-amendment.html |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2011-08-11}}</ref> Төрағалық етуші судья 2023 жылғы қыркүйекте Трамптың, оның ересек ұлдарының және The Trump Organization ұйымының бірнеше рет алаяқтық жасағаны және Нью-Йорктегі бизнес сертификаттарының күшін жоюға және олардың бизнес субъектілерін тарату үшін қабылдаушыға жіберуге бұйрық бергені туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news|last= Kates |first= Graham |title= Donald Trump and his company "repeatedly" violated fraud law, New York judge rules |url= https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-company-violated-fraud-law-new-york-judge-rules/ |publisher= CBS News |date= 2023-09-26}}</ref> 2024 жылғы ақпанда сот Трампты жауапты деп тауып, оған жалпы сомасы 450 миллион доллардан асатын 350 миллион доллардан астам өсімпұл төлеуге міндеттеді және оған Нью-Йорк корпорациясының немесе заңды тұлғасының офицері немесе директоры қызметін атқаруға үш жыл бойы тыйым салды. Трамп үкімге шағымданатынын айтты. Судья, сонымен қатар, компанияны 2023 жылы сот тағайындаған бақылаушы және сәйкестік жөніндегі тәуелсіз директор қадағалап отыруды бұйырды және кез келген «қайта құрылымдау және ықтимал тарату» монитордың шешімі болатыны шешілді.<ref>{{cite web|author= Bromwich, Jonah E.; Protess, Ben |url= https://www.nytimes.com/2024/02/16/nyregion/trump-civil-fraud-trial-ruling.html |title= Trump Fraud Trial Penalty Will Exceed $450 Million |publisher= [[The New York Times]] |date= 2024-02-17 |accessdate= 2024-02-17}}</ref> 2023 жылғы мамырда Нью-Йорктегі қазылар алқасы журналист Э. Жан Кэрролдың 2022 жылы берген федералды сот ісі бойынша Трампты жыныстық зорлық-зомбылық пен жала жабу үшін жауапты деп тауып, оған 5 миллион доллар төлеуге міндеттеді.<ref>{{cite web|author= Sullivan, Becky; Bernstein, Andrea; Marritz, Ilya; Lawrence, Quil |title= A jury finds Trump liable for battery and defamation in E. Jean Carroll trial |url= https://www.npr.org/2023/05/09/1174975870/trump-carroll-verdict |publisher= NPR |date= 2023-05-09 |accessdate= 2023-05-10}}</ref> Трамп қазылар алқасы оны зорлағаны үшін жауапты деп таппағанын айтып, жаңа сот талқылауын, не айыппұлдың азайтылуын сұрады. Ол, сондай-ақ, Кэрролға жала жабу үшін жеке-жеке қарсы шықты. Екі сот ісі бойынша судья Трампқа қарсы шешім шығарды,<ref name="bid">{{cite web|last= Orden |first= Erica |url= https://www.politico.com/news/2023/07/19/trump-loses-bid-new-trial-carroll-00107025 |title= Trump loses bid for new trial in E. Jean Carroll case |publisher= [[Politico]] |date= 2023-07-19 |accessdate= 2023-08-13}}</ref><ref>{{Cite web |last= Scannell |first= Kara |date= 2023-08-07 |title= Judge dismisses Trump's defamation lawsuit against Carroll for statements she made on CNN |url= https://www.cnn.com/2023/08/07/politics/e-jean-carroll-trump-defamation-lawsuit-dismissed/index.html |accessdate= 2023-08-07 |publisher= CNN}}</ref> Кэрроллдың «зорлау» айыптауы «шындық» деп жазды.<ref name="Reiss_Gregorian_8/7/2023">{{cite web|author= Reiss, Adam; Gregorian, Dareh |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/judge-tosses-trumps-counterclaim-e-jean-carroll-finding-rape-claim-sub-rcna98577 |title= Judge tosses Trump's counterclaim against E. Jean Carroll, finding rape claim is 'substantially true' |publisher= NBC News |date= 2023-08-07 |accessdate= 2023-08-13}}</ref> Трамп екі шешімге де шағымданды.<ref name="bid"/><ref>{{cite web|last= Stempel |first= Jonathan |url= https://www.reuters.com/legal/trump-appeals-dismissal-defamation-claim-against-e-jean-carroll-2023-08-10/ |title= Trump appeals dismissal of defamation claim against E. Jean Carroll |publisher= [[Reuters]] |date= 2023-08-10 |accessdate= 2023-08-17}}</ref> 2024 жылғы қаңтарда 2019 жылы Кэрролдың жала жабу ісі бойынша қазылар алқасы Трампқа Кэрроллға 83.3 миллион доллар өтемақы төлеуге міндеттеді. Наурызда Трамп 91.6 миллион долларлық облигация жариялап, шағым түсірді.<ref>{{cite news|last= Kates |first= Graham |url= https://www.cbsnews.com/news/trump-posts-bond-e-jean-carroll-case-91-million/ |title= Trump posts $91 million bond to appeal E. Jean Carroll defamation verdict |publisher= CBS News |date= 2024-03-08 |accessdate= 2024-04-08}}</ref> === 2024 жылғы сайлауалды кампаниясы === [[Сурет:Donald Trump (53951823882).jpg|нобай|солға|[[Аризона]]дағы Дональд Трамп, 2024 жыл]] {{Толық мақала|2024 АҚШ президент сайлауы}} 2022 жылғы 15 қарашада Трамп [[2024 АҚШ президент сайлауы|2024 жылғы президенттік сайлау]]ға кандидатурасын жариялап, қаражат жинау шотын ашты.<ref>{{cite news|author= Arnsdorf, Isaac; Scherer, Michael |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2022/11/15/trump-2024-announcement-running-president/ |title= Trump, who as president fomented an insurrection, says he is running again |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2022-11-15 |accessdate= 2022-12-05}}</ref><ref>{{cite web|last= Schouten |first= Fredreka |url= https://www.cnn.com/2022/11/16/politics/donald-trump-war-chest-presidential-campaign/index.html |title= Questions about Donald Trump's campaign money, answered |publisher= [[CNN]] |date= 2022-11-16 |accessdate= 2022-12-05}}</ref> Трамптың сайлауалды үгіті 2024 жылғы наурызға қарай оның заңды шоттарына 100 миллион доллар төледі.<ref>{{cite web|author= Escobar, Molly Cook; Sun, Albert; Goldmacher, Shane |url= https://www.nytimes.com/interactive/2024/03/27/us/politics/trump-cases-legal-fund.html |title= How Trump Moved Money to Pay $100 Million in Legal Bills |publisher= [[The New York Times]] |date= 2024-03-27 |accessdate= 2024-04-03}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда [[Колорадо]] Жоғарғы соты Трампты 2021 жылғы 6 қаңтарда Конгресске шабуыл жасаудағы атқарған рөлі үшін Колорадодағы Республикалық сайлауға қатысудан шеттету туралы шешім шығарды. 2024 жылғы наурызда АҚШ Жоғарғы Соты Колорадо штаты федералды лауазымды атқаруға тыйым салатын 14-түзетудің 3-бөлімін орындауға өкілеттігі жоқ деп бірауыздан шешіп, оның атын бюллетеньге қайта қосты.<ref>{{cite news|last= Levine |first= Sam |url= https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/04/trump-scotus-colorado-ruling |title= Trump was wrongly removed from Colorado ballot, US supreme court rules |publisher= [[The Guardian]] |date= 2024-03-04 |accessdate= 2024-06-23}}</ref> [[Сурет:20240524 Trump groundwork for election denial.svg|нобай|оңға|Трамптың [[2020 АҚШ президент сайлауы|сайлау]] әділдігіне қойған күмәнінің көбеюі]] Науқан барысында Трамп қатты және авторитарлық мәлімдемелерді бұрыннан көбірек жасап кетті.<ref name="NYT Authoritarian Bent">{{cite news|title= Trump's Dire Words Raise New Fears About His Authoritarian Bent |url= https://www.nytimes.com/2023/11/20/us/politics/trump-rhetoric-fascism.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2023-11-20 |author= Bender, Michael C.; Gold, Michael}}</ref><ref>{{cite news|last= Stone |first= Peter |title= 'Openly authoritarian campaign': Trump's threats of revenge fuel alarm |url= https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/22/trump-revenge-game-plan-alarm |publisher= [[The Guardian]] |date= 2023-11-22}}</ref><ref>{{cite news|title= Trump's vow to only be a dictator on 'day one' follows growing worry over his authoritarian rhetoric |url= https://apnews.com/article/trump-hannity-dictator-authoritarian-presidential-election-f27e7e9d7c13fabbe3ae7dd7f1235c72 |publisher= AP News |date= 2023-12-07 |author= Colvin, Jill; Barrow, Bill}}</ref><ref>{{Cite news|last= LeVine |first= Marianne |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2023/11/12/trump-rally-vermin-political-opponents |title= Trump calls political enemies 'vermin,' echoing dictators Hitler, Mussolini |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2023-11-12}}</ref> Ол сондай-ақ ФТБ мен Әділет министрлігін өзінің саяси қарсыластарына қарсы қаруландыратынын<ref>{{Cite news|title= Trump suggests he would use FBI to go after political rivals if elected in 2024 |publisher= [[The Guardian]] |url= https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/10/trump-fbi-rivals-2024-election |date= 2023-11-10 |author= Sam Levine}}</ref><ref>{{Cite news|last= Vazquez |first= Maegan |title= Trump says on Univision he could weaponize FBI, DOJ against his enemies |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2023/11/09/trump-interview-univision/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2023-11-10}}</ref> және президенттігі кезіндегіге қарағанда, иммигранттарға қарсы одан әрі қатал риториканы қолданатынын айтты.<ref>{{Cite news |author= Gold, Michael; Huynh, Anjali |date= 2024-04-02 |title= Trump Again Invokes 'Blood Bath' and Dehumanizes Migrants in Border Remarks |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2024/04/02/us/politics/trump-border-blood-bath.html |accessdate= 2024-04-03}}</ref><ref>{{cite news |title= Sweeping Raids, Giant Camps and Mass Deportations: Inside Trump's 2025 Immigration Plans |url= https://www.nytimes.com/2023/11/11/us/politics/trump-2025-immigration-agenda.html |publisher= [[The New York Times]] |date= 2023-11-11 |author= Savage, Charlie; Haberman, Maggie; Swan, Jonathan}}</ref><ref>{{Cite news|url= https://www.reuters.com/world/us/trump-expected-highlight-murder-michigan-woman-immigration-speech-2024-04-02/ |title= Trump calls migrants 'animals,' intensifying focus on illegal immigration |author= Layne, Nathan; Slattery, Gram; Reid, Tim |date= 2024-04-03 |accessdate= 2024-04-03 |publisher= [[Reuters]]}}</ref><ref>{{Cite news|author= Philbrick, Ian Prasad; Bentahar, Lyna |date= 2023-12-05 |title= Donald Trump's 2024 Campaign, in His Own Menacing Words |url= https://www.nytimes.com/2023/12/05/us/politics/trump-2024-president-campaign.html |accessdate= 2024-05-10 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref> 2024 жылғы 15 шілдеде Трамп [[Республикалық партияның ұлттық съезі (2024)|Республикалық партияның ұлттық съезі]]нде партия атынан сайлануға баратын оның ресми үміткері болды да, серіктесі ретінде [[Джей Ди Вэнс]]ты таңдады.<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/33037952.html |title= Республикашылдар конвенциясы Трампты АҚШ президенті болуға лайық деп ұйғарды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-07-16 |accessdate= 2024-07-24}}</ref> Байденнің сол айда сайлануға бармайтыны белгілі болғанда<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/33046164.html |title= Байден мақтаған Харристі партия жақтай ма? |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-07-22 |accessdate= 2024-07-24}}</ref> Трамп президенттікке үміткерлігін жариялаған АҚШ тарихындағы ең кәрі адам болды.<ref>{{cite news|author= Dixon, Matt; Smith, Allan; Gomez, Henry J. |url= https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/trump-world-preparing-run-kamala-harris-weeks-rcna162929 |title= Trump world has been preparing to run against Kamala Harris for weeks |publisher= NPR |date= 2024-07-22 |accessdate= 2024-07-22}}</ref> Джо Байденнің сайлануға бас тартуынан кейін<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/33045560.html |title= Харрис сайлау науқанына шамамен 50 млн доллар жинап үлгерді |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-07-22 |accessdate= 2024-08-04}}</ref> Демократиялық партияның атынан сайлануға баратын болжамды үміткер [[АҚШ вице-президенті]] [[Камала Харрис]] болды. Көп ұзамай, халық ой сауалнамаларында Харрис Трамптан озып жатты да,<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/33048499.html |title= Алғашқы сауалнама: Харрис Трамптан алда келеді |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-08-24 |accessdate= 2024-08-04}}</ref> Трамп қыркүйекте өткелі болған пікірталастан бас тартты. Ол пікірталастың [[ABC News]] арнасында емес, оның орнына оңшыл [[Fox News]] арнасында өткенін талап етті.<ref>{{Cite web|url= https://edition.cnn.com/2024/08/03/politics/kamala-harris-donald-trump-debate/index.html |title= Trump says he’ll debate Harris on Fox News or not at all after weeks of back-and-forth over ABC News event |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= John, Arit; Sullivan, Kate; Lee, MJ; Klein, Betsy |date= 2024-08-03 |accessdate= 2024-08-04}}</ref> Харрис командасы бұл ұсыныспен келіспей, бұрын болған «ABC News жоспарын» орындайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-kamala-harris-debate-fox-news-abc-news/ |title= Trump says he's agreed to Fox debate while Harris sticks with ABC plan |lang= en |publisher= CBS News |date= 2024-08-03 |accessdate= 2024-08-04}}</ref> 2024 жылғы шілдеде және тамызда Трамп тағы бірнеше жанжалға түсті: бір сұхбатта ол [[Камала Харрис]] жайлы сөйлегенде, «ол жақында ғана қаранәсілді болды» деді, осылайша қаранәсілді сайлаушылар көзіндегі рейтингін түсірді.<ref>{{Cite web|url= https://www.nytimes.com/2024/07/31/us/politics/trump-kamala-harris-black-nabj.html |title= Trump Questions Harris’s Racial Identity, Saying She Only ‘Became a Black Person’ Recently |lang= en |publisher= [[The New York Times]] |date= 2024-07-31 |accessdate= 2024-08-04}}</ref> Кейін Трамп [[Twitter|X]] (бұрын Twitter делінген) қосымшасында [[Илон Маск]]қа сұхбат берген. Сұхбат 40 минутқа<ref name="muskap">{{Cite web|url= https://apnews.com/article/donald-trump-elon-musk-x-twitter-livestream-83d6d07fc0ffef4151c96fc56aeec9ee |title= Trump and Musk talk about assassination attempt and deportations during glitchy chat on X |lang= en |publisher= [[Associated Press]] |author= Sullivan, Andy |date= 2024-08-13 |accessdate= 2024-08-16}}</ref> созылған техникалық мәселелерден кейін ғана басталды да, екісағаттық әңгімеде бұрын электрикалық көліктерге қарсылығын көрсеткен Трамп Маскты мақтаса, бұрын [[Джо Байден]] саясатын қолдаған және жақында ғана республикашыларды қолдап кеткен Маск Трампты мақтады.<ref name="muskreu">{{Cite web|url= https://www.reuters.com/world/us/elon-musk-interview-trump-x-social-media-network-2024-08-12/ |title= Rambling Trump, Musk interview marred by tech issues |lang= en |publisher= [[Reuters]] |author= Sullivan, Andy |date= 2024-08-13 |accessdate= 2024-08-16}}</ref> «Қисынсыз» делінген сөзінде Трамп бірнеше рет Харристы жамандады, Байденнің қайта сайланудан кетуін «төңкеріс» деді, [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]], [[Си Цзиньпин]] мен [[Ким Чен Ын]] деген [[Авторитаризм|авторитарлық]] басшыларды мақтады,<ref name="muskreu" /> жалған ақпарат таратып отырды да, [[Дональд Трампқа жасалған қастандық|өзіне жасалған қастандық]] жайлы бір-екі сөз айтты.<ref name="muskap" /> 2024 жылғы 6 қарашада Трамп 277 сайлаушы даусына ие болды да, АҚШ-тың 2025 жылғы 20 қаңтарда өкілеттігін бастамақ АҚШ жаңа сайланған президенті болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/us-news/2024/nov/06/donald-trump-wins-us-presidential-election |title= Donald Trump elected US president in stunning political resurrection |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2024-11-06 |accessdate= 2024-11-06}}</ref> === Трампқа жасалған қастандық === {{Толық мақала|Дональд Трампқа жасалған қастандық}} 2024 жылғы 13 шілдеде, [[Пенсильвания]]ның [[Батлер (Пенсильвания)|Батлер]] жерінде Трампқа қастандық жасалды. Митинг кезінде [[Томас Мэттью Крукс]] халыққа атты да, бір оқ Трамптың құлағын жыртып өтті.<ref name="qastandiq">{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/33035552.html |title= АҚШ-та Дональд Трампқа оқ атылып, ол жеңіл жарақаттанды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-07-14 |accessdate= 2024-07-15}}</ref> Атыс кезінде екі адам, соның ішінде қылмыскердің өзі, қайтыс болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |title= Update from Michael Gold |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2024-07-13}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election |date= 2024-07-13}}</ref><ref name="qastandiq" /> ФТБ қылмыскердің қастандық жасағанына не түрткі болғанын әлі зерттеуде.<ref>{{cite news|author= Herb, Jeremy; Zeleny, Jeff; Lybrand, Holmes; Perez, Evan |url= https://edition.cnn.com/2024/07/13/politics/trump-injured-pennsylvania-rally/index.html |title= Trump safe, two dead after assassination attempt at Pennsylvania rally |publisher= [[CNN]] |date= 2024-07-14 |accessdate= 2024-07-16}}</ref><ref name="motive">{{cite news|author= Thomas, Pierre; Katersky, Aaron; Shalvey, Kevin; Barr, Luke |title= Investigation into Trump assassination attempt focuses on motive |url= https://abcnews.go.com/US/fbi-searches-motive-trump-assassination-attempt-cautions-investigation/story?id=111945201 |publisher= ABC News |date= 2024-07-16 |accessdate= 2024-07-16}}</ref> == Екінші президенттігі (2025–) == {{Толық мақала|Дональд Трамптың екінші президенттігі}} [[Сурет:President Donald Trump is sworn in for a second term.jpg|нобай|оңға|Трамптың екінші ант беруі, 20 қаңтар 2025]] === Бірінші әрекеттері === Дональд Трамп Америка Құрама Штаттарының 47-президенті ретіндегі өкілеттігін 2025 жылғы 20 қаңтардағы [[Дональд Трамптың екінші ұлықталуы|инаугурациясы]]нан бастады.<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-reactions-as-donald-trump-wins-us-presidential-election/33191334.html |title= Ақ үйге Трамптың оралуын қазақстандықтар қалай қабылдады? |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-11-07 |acccessdate= 2024-11-11}}</ref> Ол — АҚШ президенттігіне келгендер арасындағы ең кәрі<ref>{{Cite news|last= Hussein |first= Mohamed H. |date= 2025-01-20 |title= How does Trump's age at inauguration compare with other presidents? |lang=en |publisher= [[Әл-Жазира телеарнасы]] |url= https://www.aljazeera.com/news/2025/1/20/how-does-trumps-age-at-inauguration-compare-to-other-presidents |lang=en |accessdate= 2025-01-20}}</ref> және [[фелония]] үшін кінәлі танылған тұңғыш адам.<ref>{{Cite news |author=Ogwude, Haadiza; Page, Susan |date= 2025-01-20 |title= Is Donald Trump the oldest president sworn into office? A look at his historic feats |publisher= USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/2025/01/20/who-is-the-oldest-president-to-be-sworn-in-donald-trump/77776042007/ |accessdate= 2025-01-20}}</ref> Өкілеттігін жаңа бастаған ол Америка Құрама Штаттарын [[Париж келісімі (2015)|Париж келісімі]]нен және [[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы]]нан шығаратын,<ref>{{Cite web |date=2025-01-20 |title=Trump signs executive order directing US withdrawal from the Paris climate agreement — again |lang=en |url=https://apnews.com/article/trump-paris-agreement-climate-change-788907bb89fe307a964be757313cdfb0 |access-date=2025-01-21 |publisher=AP News |language=en}}</ref> екіден көп жыныстарды мойындауды қоятын, трансгендер құқықтарын шектейтін,<ref>{{cite news |title=Trump rolls back trans and gender-identity rights and takes aim at DEI |lang=en |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/jan/20/trump-executive-order-gender-sex |accessdate=2025-01-21 |publisher=The Guardian}}</ref> жаңа регуляцияларды тоқтататын, [[Үкімет тиімділігінің департаменті (АҚШ)|Үкімет тиімділігінің департаменті]]н құратын, Израиль заңсыз қоныстарына санкцияны тоқтататын, 1 500 [[АҚШ Капитолийінің басып алынуы (2020)|6 қаңтар оқиғасына қатысқандар]]ды кешіретін,<ref>{{cite web |title=Trump commutes sentences of Jan. 6 extremist group leaders; Tarrio gets pardon |url=https://thehill.com/regulation/court-battles/5097034-trump-commutes-jan-6-sentences/ |lang=en |publisher=The Hill |access-date=2025-01-21}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-21 |title=Trump pardons roughly 1,500 criminal defendants charged in the Jan. 6 Capitol attack |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/trump-set-pardon-defendants-stormed-capitol-jan-6-2021-rcna187735 |accessdate=2025-01-21 |publisher=NBC News |language=en}}</ref> мексикалық картельдерді лаңкестік топтар деп мойындайтын, [[Денали]]ді ''Мак-Кинли шыңы'' деп, [[Мексика шығанағы]]н ''Америка шығанағы'' деп танитын, [[TikTok]]-қа тыйымды 75 күнге кешіктіретін, оңтүстік шекарада төтенше жағдай жариялайтын және басқа да өзгеріс жасайтын түрлі жарлықтарға қол қойды.<ref>{{cite web |lang=en |title=Trump signs slew of executive actions after being sworn in |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/trump-inauguration-01-2025/index.html?t=1737420903107 |publisher=CNN |access-date= 2025-01-21}}</ref> 21 қаңтарда Трамп [[Росс Ульбрихт]]ке толыққанды және сөзсіз рақымшылық берді.<ref>{{Cite web |last=Doherty |first=Brian |date=2025-01-22 |title=President Donald Trump pardons Silk Road founder Ross Ulbricht |url=https://reason.com/2025/01/21/president-donald-trump-pardons-silk-road-founder-ross-ulbricht/ |access-date=2025-01-22 |work=Reason.com |language=en}}</ref> === Мүдделер қайшылығы, 2025– === Трамптың екінші президенттігі біріншісіне қарағанда аз шектеумен ерекшеленді.<ref name="Yourish 2025">{{Cite news |author=Yourish, Karen; Lipton, Eric; Gamio, Lazaro |date=2025-01-17 |title=An Illustrated Guide to Trump's Conflict of Interest Risks |publisher=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/interactive/2025/01/17/us/politics/trump-conflicts-of-interest.html |lang=en}}</ref> Ол онжылдықтар бойы орнап жатқан этика нормаларын бұзғанымен де көзге түсті.<ref>{{Cite news |author=Lipton, Eric; Haberman, Maggie |date=2025-02-17 |title=With Congress Pliant, an Emboldened Trump Pushes His Business Interests |publisher=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/17/us/politics/trump-ethics-conflicts-business-adams.html |lang=en}}</ref> Трамп, мысалға, [[Truth Social]] компаниясына басшылығын тоқтатпады, активтерін әртараптандырып та қойды.<ref>{{cite news |title=Trump Media launches FinTech services brand amid crypto boom |url=https://www.reuters.com/business/finance/trump-media-launches-fintech-services-brand-2025-01-29/ |date=2025-01-29 |publisher=[[Reuters]] |lang=en}}</ref> [[Табу]]лыққа қарамастан ол мемлекеттік ұйымдар көмегімен шетелде жылжымайтын мүлікпен жаңа мәмілелер жасай берді, Трамп бренді бар тауарларды брендингтеп, лицензиялады.<ref name="Yourish 2025"/> Ол қонақүйлері мен гольф алаңдарындағы іс-шаралардан ақша таба берді, басқа президенттердей активтерін [[соқыр траст]]қа бермеді.<ref name="Schouten 1232025">{{Cite news |last=Schouten |first=Fredreka |date=2025-01-23 |title='The gloves are off': Trump appears poised to cash in from his presidency in new ways |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2025/01/23/politics/ethics-business-trump-presidency/index.html |lang=en}}</ref> Ол ізашар әкімшіліктің этика мен жемқорлыққа қатысты регуляцияларын жоққа шығарды.<ref name="Weissert 1222025">{{Cite news |last=Weissert |first=Will |date=2025-01-22 |title=Trump has canceled Biden's ethics rules. Critics call it the opposite of 'drain the swamp' |lang=en |work=[[AP News]] |url=https://apnews.com/article/trump-revokes-ethics-rules-drain-swamp-b8e3ba0f98c9c60af11a8e70cbc902bd}}</ref><ref>{{Cite news |author=Holland, Steve; Bose, Nandita |date=2025-02-11 |title=Trump loosens enforcement of US law banning bribery of foreign officials |lang=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-loosen-enforcement-us-law-banning-bribery-foreign-officials-2025-02-10/}}</ref> Жаңа әкімшілікке «мүдделер қайшылығы» аса көп адам да тағайындалған.<ref name="pledges">{{Cite news |last=Lipton |first=Eric |date=2025-02-01 |title=Ethics Pledges by Trump Cabinet Draw Questions and Skepticism |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/01/us/politics/ethics-trump-zinke-bondi-lutnick-rfk.html |accessdate=2025-05-10}}</ref> Трамп өзімен байланысты саясаткерлерге тағылған жемқорлық айыптарын жоққа шығарды,<ref>{{Cite news |last=Baker |first=Peter |date=2025-02-12 |title=Trump and Musk Hunt for Corruption, Very Selectively |url=https://www.nytimes.com/2025/02/12/us/politics/trump-musk-corruption.html |work=[[The New York Times]] |lang=en}}</ref> АҚШ компанияларына шетелдік үкіметтерге пара беруге тыйым салатын заңның орындалуын тоқтатты.<ref>{{cite news |last=Kwai |first=Isabella |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/11/us/politics/trump-fcpa-bribery-law-corruption.html |title=Trump Pauses Enforcement of Law Banning Foreign Bribery |date=2025-02-11 |access-date=2025-05-10}}</ref> Ол өзі бастап, жарнамалаған $Trump пен $Melania [[криптовалюта]]ларынан («[[мемкойн]]дар») ақша тапқан.<ref name="Weissert 1222025"/><ref>{{cite news |last=Suderman |first=Alan |url=https://apnews.com/article/trump-crypto-meme-coin-token-75bf67ef9e6e54bf455f2f9f03470be3 |title=Trump promotes new meme coin before taking office on pro-crypto agenda |work=[[AP News]] |lang=en |date=2025-01-19 |accessdate=2025-05-10}}</ref> === АҚШ федерал қызметкерлерін жаппай жұмыстан босатқаны === Лауазымдарына пікірлестерін тағайындамақ болған<ref>{{cite news |author=Basu, Zachary; Lawler, Dave |title=Trump's bureaucracy goes to war |url=https://www.axios.com/2025/01/27/trump-federal-eorkers-inspectors-general |publisher=Axios |lang=en |date=2025-01-27 |accessdate=2025-01-28}}</ref> Трамп АҚШ федерал қызметкерлерін жаппай жұмыстан шығара бастады.<ref>{{cite news |last=Collinson |first=Stephen |date=2025-01-28 |title=Trump sets about his retribution agenda with relish |lang=en |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2025/01/28/politics/trump-retribution-agenda-analysis/index.html |accessdate=2025-01-28}}</ref> Заң сарапшылары бұл әрекеттерді бұрын-соңды болмаған, не мүлдем федералдық заңды да бұзған деп бағалаған.<ref>{{cite news |last=Savage |first=Charlie |date=2025-01-27 |title=Fired Inspectors General Raise Alarms as Trump Administration Moves to Finalize Purge |publisher=[[The New York Times]] |lang=en |url=https://www.nytimes.com/2025/01/27/us/politics/trump-inspectors-general-fired.html |accessdate=2025-01-28}}</ref> 2025 жылғы ақпанның соңына қарай әкімшілік 30 000-нан астам қызметкерді жұмыссыз қалдырды.<ref>{{cite news |title=DOGE continues to hollow federal workforce after already firing more than 30,000 |date=2025-02-28 |url=https://www.pbs.org/newshour/show/doge-continues-to-hollow-federal-workforce-after-already-firing-more-than-30000 |last=Desjardins |first=Lisa |work=[[PBS Newshour]]}}</ref> Бірнеше федерал қызметкер кәсіподақтарын әкімшілік «жау», «дұшпандық» деп те белгіледі.<ref name="Davis O'Brien-2025">{{cite news |last=O'Brien |first=Rebecca Davis |title=Trump Order Could Cripple Federal Worker Unions Fighting DOGE Cuts |url=https://www.nytimes.com/2025/03/29/us/politics/federal-worker-unions-doge.html |publisher=[[The New York Times]] |accessdate=2025-03-31 |date=2025-03-29}}</ref><ref>{{cite news |last=Hsu |first=Andrea |title=Trump signs order ending union bargaining rights for wide swaths of federal employees |url=https://www.npr.org/2025/03/28/nx-s1-5343474/trump-collective-bargaining-unions-federal-employees |publisher=[[NPR News]] |accessdate=2025-03-31 |date=2025-03-28}}</ref> Трамп пен [[Илон Маск]]тың [[Үкімет тиімділігінің департаменті (АҚШ)|Үкімет тиімділігінің департаменті]] бірнеше федералды агенттіктерді, соның ішінде [[USAID]] пен [[АҚШ Білім министрлігі|Білім министрлігі]]н негізінен таратып, бірнеше мың қызметкерін біржақты түрде жұмыстан шығарды.<ref>{{Cite news |last=Brownstein |first=Ronald |date=2025-03-20 |title=Trump's moves to hollow out government could be difficult to undo |work=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2025/03/20/politics/trump-musk-federal-government-reagan/index.html |accessdate=2025-04-03}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=2025-03-15 |title=Trump Orders Gutting of 7 Agencies, Including Voice of America's Parent |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/03/15/us/politics/trump-order-voice-of-america.html |accessdate=2025-04-03}}</ref><ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/trump-musk-usaid-c0c7799be0b2fa7cad4c806565985fe2 |title=Trump and Musk move to dismantle USAID, igniting battle with Democratic lawmakers |date=2025-02-03 |accessdate=2025-02-05 |author=Ellen Knickmeyer; Farnoush Amiri; Adriana Gomez Licon |publisher=[[AP News]] |lang=en}}</ref> [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы|CFPB]] бюросын ыдыратып көру сияқты кейбір әрекеттеріне федералдық соттар тіпті жол да бермеді.<ref>{{Cite news |last=Gillison |first=Douglas |date=2025-03-28 |title=Federal judge orders halt to Trump administration efforts to dismantle consumer agency |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/us/federal-judge-orders-halt-trump-administration-efforts-dismantle-consumer-agency-2025-03-28/ |accessdate=2025-04-03}}</ref> === Ішкі саясаты, 2025– === Байден әкімшілігі экономикалық өсімі бар, жұмыссыздық пен инфляция деңгейі төмен, тұрақты экономика орнатқан болатын. Билікке келгенде Трамп дәл осы экономикаға қол жеткізді.<ref>{{cite news |author=Horsley, Scott; Simon, Scott |title=Trump inherits a strong economy by the numbers. What's his plan to lower prices? |lang=en |url=https://www.npr.org/2025/01/25/nx-s1-5270829/trump-inherits-a-strong-economy-by-the-numbers-whats-his-plan-to-lower-prices |work=[[NPR News]] |date=2025-01-25 |quote=Mark Zandi: The numbers speak for themselves. Growth is strong. Lots of jobs. Unemployment is low. If you take the economy on the whole, it really is about as good as it gets. So President Trump is inheriting a fantastic economy.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Rugaber |first=Christopher |date=2025-01-23 |title=Trump's inheriting a solid economy, making it harder to lower borrowing costs or inflation |work=[[AP News]] |url=https://apnews.com/article/trump-economy-inflation-interest-rates-borrowing-6ef86392b080ca963ec633546009409b |access-date=2025-01-23}}</ref><ref>{{cite news |author=Ryssdal, Kai; Terenzio, Sofia |date=2024-11-06 |title=Trump inherits a sturdy economy |url=https://www.marketplace.org/2024/11/06/strong-economy-next-president-inflation-employment/ |work=Marketplace |accessdate=2025-01-23}}</ref><ref>{{Cite news |last=Casselman |first=Ben |date=2024-12-18 |title=The Economy Is Finally Stable. Is That About to Change? |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2024/12/18/business/economy/trump-us-economy.html |url-access=subscription |accessdate=2025-01-23}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smart |first=Tim |date=2025-01-09 |title=Trump Will Inherit a Better Economy Than He Left Behind |work=U.S. News & World Report |url=https://www.usnews.com/news/u-s-news-decision-points/articles/2025-01-09/trump-to-inherit-a-better-economy-than-he-left-behind |accessdate=2025-01-23}}</ref><ref>{{Cite news |last=Baker |first=Peter |date=2025-01-05 |title=Trump Sees the U.S. as a 'Disaster.' The Numbers Tell a Different Story. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/01/05/us/politics/trump-us-disaster-numbers.html |accessdate=2025-01-23}}</ref> Билікке қайта келгенде Трамп федерал [[грант]]тарды тоқтатты, ғылыми зерттеуге бөлінетін қаржыны қатты азайтты.<ref>{{Cite news |last=Casselman |first=Ben |date=2025-03-31 |title=Trump's Science Policies Pose Long-Term Risk, Economists Warn |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/03/31/business/economy/trump-research-cutbacks-economy.html |accessdate=2025-04-03}}</ref> === Иммиграция, 2025– === Биліктегі тұңғыш күндерде Трамп Мексикадан АҚШ-қа иммиграцияны күрт азайтты, [[CBP One]] қосымшасын өшірді, картельдерді лаңкестік топтар деп белгілеп, [[Трамп қабырғасы|шекара қабырғасы]] құрылысын жалғастырды.<ref>{{cite news |last=Bustillo |first=Ximena |title=Trump signs sweeping actions on immigration and border security on Day 1 |url=https://www.npr.org/2025/01/20/g-s1-43650/trump-inauguration-day-one-immigration |work=[[NPR News]] |date=2025-01-20 |accessdate=2025-02-16}}</ref><ref name="Cbsjan28">{{cite news |last=Montoya-Galvez |first=Camilo |title=Trump's sweeping immigration crackdown targets some legal means to enter U.S., too |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-migrants-crackdown-legal-immigration/ |publisher=[[CBS News]] |date=2025-01-28 |accessdate=2025-02-16}}</ref> Трамп тұсында заңсыз мигранттардан басқа активистер мен заңды мигранттар да сот үкімінсіз қамауға алынып, елден қуылатын болды. Қысым көргендер қатарына палестинашыл студенттер де кірді.<ref>{{cite news |author=Kanno-Youngs, Zolan; Pager, Tyler; Aleaziz, Hamed |date=2025-03-21 |title=As Trump Broadens Crackdown, Focus Expands to Legal Immigrants and Tourists |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/03/21/us/politics/trump-immigration-visa-crackdown.html |accessdate=2025-03-29}}</ref> === Сыртқы саясаты, 2025– === [[Сурет:President Trump and Ukrainian President Zelenskyy Clash During Meeting in Oval Office, Feb. 28, 2025.jpg|нобай|оңға|Трамп (ортада), [[АҚШ вице-президенті]] [[Джей Ди Вэнс]] (оң жақта) пен [[Украина президенті]] [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]], [[Ақ Үй]], 2025 жылғы 28 ақпан. Трамп тұсында АҚШ-тың одақтастарымен, соның ішінде [[Украина]]мен қатынастары күрт нашарлады.<ref>{{Cite web|url=https://baq.kz/ukraina-aqsh-tyn-qoldauynan-ayyryluy-mumkin-200012033/ |title=Украина АҚШ-тың қолдауынан айырылуы мүмкін |lang=kk |work=baq.kz |last=Бекет |first=Мадина |date=2025-04-19 |accessdate=2025-06-19}}</ref>]] Трамптың президент ретінде екінші мерзімі [[Империализм|империалистік]], [[Экспансия|экспансионистік]],<ref>{{cite news |author=Colvin, Jill; Gillies, Rob |date=2025-01-09 |title=Trump, the 'America First' candidate, has a new preoccupation: Imperialism |work=[[AP News]] |url=https://apnews.com/article/trump-imperialism-canada-panama-greenland-b4b53445dee97398b498b79eab54d49b |accessdate=2025-01-28}}</ref><ref>{{cite news |last=Collinson |first=Stephen |date=2025-01-08 |title=Trump's threats to Greenland, Canada and Panama explain everything about America First |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2025/01/08/politics/trump-greenland-canada-panama-analysis/index.html |accessdate=2025-01-28}}</ref> [[Изоляционизм|изоляцияшыл]] мен [[автаркия]]шыл<ref name="Blaxland 2182025">{{cite news |last=Blaxland |first=John |date=2025-02-18 |title=Trump's view of the world is becoming clear: America's allies come second to its own interests |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/trumps-view-of-the-world-is-becoming-clear-americas-allies-come-second-to-its-own-interests-250144 |accessdate=2025-02-28}}</ref> деп сипатталған. Оның одақтастарымен қарым-қатынасы транзакциялық болды және немқұрайлылықтан дұшпандыққа дейін жетті, аннексиямен қорқыту да орын алды.<ref name="Erlanger 2272025">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=2025-02-27 |title=Indifference or Hostility? Trump's View of European Allies Raises Alarm |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/world/europe/trump-eu-allies.html |accessdate=2025-02-28}}</ref><ref name="Broadwater 2272025">{{cite news |last=Broadwater |first=Luke |date=2025-02-27 |title=With Trump, Alliances Come With Strings Attached |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/us/politics/trump-alliances-ukraine-russia.html |accessdate=2025-02-28}}</ref> 2025 жылы Трамп пен жалпы АҚШ [[Орыс-украин соғысы]]н шешуді мақсат қылған, екі ел арасында бейбітшілік келіссөздерін жасап көрген, алайда қақтығысты шешуде сәтсіз болған. Трампты қарсыластары Украинадан алшақтаған саясаткер дейді.<ref>{{cite news |date=2025-12-30 |title=6 Takeaways on the Unwinding U.S.-Ukraine Alliance |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2025/12/30/world/europe/ukraine-us-russia-takeaways.html |accessdate=2026-01-03}}</ref> [[Венесуэла]] мен АҚШ арасындағы нашарлап жүрген қатынастар тұсында Трамп Венесуэла билігіне есіркті лаңкестігін жасады деген айып тағады. 2026 жылғы 3 қаңтарда Трамп елдің солтүстігіне әуе шабуылдарын жасайды. Әскери операция барысында ел диктаторы [[Николас Мадуро]] ұсталып, әкетіледі. == Бетбеделі == === Ғылыми бағалануы және халық ойы сауалнамалары === 2021 жылғы C-SPAN президенттер тарихшыларының сауалнамасында тарихшылар Трампты ең нашар президенттердің төртіншісі деп атады. Ол моральдық беделі мен әкімшілік дағдылары бойынша көшбасшы ретінде ең төмен бағаланды.<ref>{{cite web|last= Sheehey |first= Maeve |date= 2021-06-30 |title= Trump debuts at 41st in C-SPAN presidential rankings |publisher= [[Politico]] |url= https://www.politico.com/news/2021/06/30/trump-cspan-president-ranking-497184 |accessdate= 2023-03-31}}</ref><ref>{{cite news|last= Brockell |first= Gillian |title= Historians just ranked the presidents. Trump wasn't last. |url= https://www.washingtonpost.com/history/2021/06/30/presidential-rankings-2021-cspan-historians/ |accessdate= 2021-07-01 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-06-30}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.c-span.org/presidentsurvey2021/ |title= Presidential Historians Survey 2021 |publisher= C-SPAN |accessdate= 2021-06-30}}</ref> {{iw|Сиена колледжінің зерттеу институты|Сиена колледжі зерттеу институтының|en|Siena College Research Institute}} 2022 жылғы сауалнамасы Трампты 45 президенттің ішінде 43-орынға қойды. Ол сәттілігі, тәуекелге баруға дайын болуы және партиялық көшбасшылығынан басқа барлық санаттарда ең төменгі орынға жақын болды.<ref name="scri_22">{{cite web|url= https://scri.siena.edu/2022/06/22/american-presidents-greatest-and-worst/ |title= American Presidents: Greatest and Worst |publisher= Siena College Research Institute |date= 2022-06-22 |accessdate= 2022-07-11}}</ref> 2018 және 2024 жылдары Америка саясаттану қауымдастығы мүшелерінің сауалнамасы Трампты Америка тарихындағы ең нашар президент деп таныды.<ref>{{cite news |author= Rottinghaus, Brandon; Vaughn, Justin S. |date= 2018-02-19 |title= Opinion: How Does Trump Stack Up Against the Best—and Worst—Presidents? |url= https://www.nytimes.com/interactive/2018/02/19/opinion/how-does-trump-stack-up-against-the-best-and-worst-presidents.html |accessdate= 2024-07-13 |publisher= [[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|last= Chappell |first= Bill |date= 2024-02-19 |title= In historians' Presidents Day survey, Biden vs. Trump is not a close call |url= https://www.npr.org/2024/02/19/1232447088/historians-presidents-survey-trump-last-biden-14th |publisher= NPR}}</ref> Трамп 1938 жылдан бері жасалып жүрген Gallup сауалнамасында ешқашан 50% жақтау рейтингіне қол жеткізбеген жалғыз президент болды. Оны жақтайтындар саны рекордтық жоғары партизандық алшақтықты көрсетті: республикашылдар арасында оны 88% қолдаса, демократтар арасында оны тек 7% жақтайды.<ref name="Jones">{{cite web|first= Jeffrey M. |last= Jones |title= Last Trump Job Approval 34%; Average Is Record-Low 41% |url= https://news.gallup.com/poll/328637/last-trump-job-approval-average-record-low.aspx |publisher= Gallup |date= 2021-01-18 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> Трамп өз өкілеттігін 29 бен 34 пайыз арасындағы рейтингпен аяқтады, бұл қазіргі заманғы сауалнама басталғаннан бері әр АҚШ президентімен салыстырғандағы ең төменгі көрсеткіш болды. Президенттігі кезіндегі рекордтық орташа көрсеткіш — 41 пайыз.<ref name="Jones"/><ref>{{cite web|first= Harry |last= Enten |url= https://cnn.com/2021/01/16/politics/trump-approval-analysis/ |title= Trump finishes with worst first term approval rating ever |publisher= [[CNN]] |date= 2021-01-16 |accessdate= 2021-10-03}}</ref> 2016 және 2017 жылдар аралығындағы АҚШ басшылығының рейтингтерін салыстырған 134 елде жүргізілген Gallup сауалнамасы Трамптың Обамадан тек 29 елде, олардың көпшілігі демократиялық емес елдерде озып кеткенін көрсетті.<ref>{{cite web|last= Datta |first= Monti |title= 3 countries where Trump is popular |url= http://theconversation.com/3-countries-where-trump-is-popular-120317 |date= 2019-09-16 |accessdate= 2021-10-03 |publisher= The Conversation}}</ref> === Жалған ақпарат таратқаны === [[Сурет:2017- Donald Trump veracity - composite graph.png|нобай|оңға|''The Washington Post'',<ref name="database">{{cite news|title= In four years, President Trump made 30,573 false or misleading claims |author= Glenn Kessler; Meg Kelly; Salvador Rizzo; Michelle Ye Hee Lee |url= https://www.washingtonpost.com/graphics/politics/trump-claims-database/ |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-01-20 |accessdate= 2021-10-11}}</ref> ''Toronto Star'',<ref>{{cite web|last= Dale |first= Daniel |title= Donald Trump has now said more than 5,000 false things as president |url= https://www.thestar.com/news/world/analysis/2019/06/05/donald-trump-has-now-said-more-than-5000-false-claims-as-president.html |publisher= [[Toronto Star]] |date= 2019-06-05 |accessdate= 2021-10-11}}</ref> және ''CNN''<ref>{{cite news|author= Dale, Daniel; Subramiam, Tara |url= https://edition.cnn.com/2020/03/09/politics/fact-check-trump-false-claims-february/index.html |title= Fact check: Donald Trump made 115 false claims in the last two weeks of February |publisher= [[CNN]] |date= 2020-03-09 |accessdate= 2023-11-01}}</ref> жасаған Трамптың «жалған және алдамшы» тұжырымдарының (қызғылт сары түсті) және «жалған» тұжырымдарының (күлгін түсті) салыстыруы.]] Президенттікке үміткер болғанында Трамп халық алдында айтқан жалған тұжырымдарының саны<ref name="finnegan"/><ref name="whoppers"/> АҚШ саясатында бұрын-соңды болмағандай көп болатын.<ref name="finnegan" /><ref name="glasser">{{cite web|url= https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/trumps-escalating-war-on-the-truth-is-on-purpose |title= It's True: Trump Is Lying More, and He's Doing It on Purpose |publisher= [[The New Yorker]] |date= 2018-08-03 |accessdate= 2019-01-10 |first= Susan B. |last= Glasser}}</ref><ref name=Konnikova>{{cite web|last= Konnikova |first= Maria |title= Trump's Lies vs. Your Brain |publisher= [[Politico]] |date= 2017-01-20 |url= https://www.politico.com/magazine/story/2017/01/donald-trump-lies-liar-effect-brain-214658 |accessdate= 2018-03-31}}</ref> Жалған сөзі оның өзгеше мінезінің бір бөлігіне де айналып кетті.<ref name="glasser"/> Трамптың жалған және жаңылыстыратын мәлімдемелері факт тексерушілері, соның ішінде The Washington Post газеті тарапынан құжатталған; олардың сөзінше, Трамп төрт жылдық өкілеттігі ішінде 30,573 түрлі жалған, не жаңылыстыратын мәлімдеме жасаған.<ref name="database"/> Трамп жалған сөздерінің уақыт өте келе жиілігі артқан; президент ретіндегі бірінші жылында ол күніне шамамен алты жалған немесе жаңылыстыратын мәлімдеме жасаса, соңғы жылында бұл сан күніне 39-ға дейін өсті.<ref name=TermUntruth>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/interactive/2021/timeline-trump-claims-as-president/ |title= A term of untruths: The longer Trump was president, the more frequently he made false or misleading claims |date= 2021-01-23 |accessdate= 2021-10-11 |author= Glenn Kessler; Meg Kelly; Salvador Rizzo; Leslie Shapiro; Leo Dominguez |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> Трамптың кейбір жалған сөздері мәнсіз болды, мысалы, оның өз ұлықтау рәсімі жайлы айтқан «инаугурацияға келген адамзат тарихындағы ең көп жиналған халық» туралы бірнеше рет мәлімдемесі.<ref>{{cite web|title= Donald Trump had biggest inaugural crowd ever? Metrics don't show it |publisher= PolitiFact |date= 2017-01-21 |first= Linda |last= Qiu |url= http://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2017/jan/21/sean-spicer/trump-had-biggest-inaugural-crowd-ever-metrics-don/ |accessdate= 2018-03-30}}</ref><ref>{{cite news|last= Rein |first= Lisa |title= Here are the photos that show Obama's inauguration crowd was bigger than Trump's |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2017-03-06 |url= https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/wp/2017/03/06/here-are-the-photos-that-show-obamas-inauguration-crowd-was-bigger-than-trumps/ |accessdate= 2017-03-08}}</ref> Басқалары одан ауқымдырақ әсерлерге ие болды, мысалы оның COVID-19-ға қарсы емі ретінде дәлелденбеген препараттарды насихаттауы<ref>{{cite web|last= Wong |first= Julia Carrie |url= https://www.theguardian.com/world/2020/apr/06/hydroxychloroquine-trump-coronavirus-drug |title= Hydroxychloroquine: how an unproven drug became Trump's coronavirus 'miracle cure' |date= 2020-04-07 |publisher= [[The Guardian]] |accessdate= 2021-06-25}}</ref><ref>{{cite web|last= Spring |first= Marianna |url= https://www.bbc.com/news/stories-52731624 |title= Coronavirus: The human cost of virus misinformation |date= 2020-05-27 |publisher= [[BBC News]] |accessdate= 2020-06-13}}</ref> АҚШ-та осы препараттардың тапшылығын тудырып, Африка мен Оңтүстік Азияда оның дүрбелең болған жаппай сатылуына әкелген еді.<ref>{{cite news|last= Rowland |first= Christopher |url= https://www.washingtonpost.com/business/2020/03/20/hospitals-doctors-are-wiping-out-supplies-an-unproven-coronavirus-treatment/ |title= As Trump touts an unproven coronavirus treatment, supplies evaporate for patients who need those drugs |date= 2020-03-23 |publisher= [[The Washington Post]] |accessdate= 2020-03-24}}</ref><ref>{{cite web|author= Parkinson, Joe; Gauthier-Villars, David |url= https://www.wsj.com/articles/trump-claim-that-malaria-drugs-treat-coronavirus-sparks-warnings-shortages-11584981897 |title= Trump Claim That Malaria Drugs Treat Coronavirus Sparks Warnings, Shortages |date= 2020-03-23 |publisher= [[The Wall Street Journal]] |accessdate= 2020-03-26}}</ref> Англия мен Уэльстегі қылмыстың өсуін «радикалды исламдық терроризмнің таралуына» байланыстырғаны сияқты басқа да жалған ақпарат Трамптың ішкі саяси мақсаттарына да көмектесіп жүрді.<ref>{{cite web|last= Zurcher |first= Anthony |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-42171550 |title= Trump's anti-Muslim retweet fits a pattern |date= 2017-11-29 |publisher= [[BBC News]] |accessdate= 2020-06-13}}</ref> Трамп өзінің өтірік айтқаны үшін мүлдем дерлік кешірім сұрамайды.<ref>{{cite web|last= Allen |first= Jonathan |url= https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/does-being-president-trump-still-mean-never-having-say-you-n952841 |title= Does being President Trump still mean never having to say you're sorry? |date= 2018-12-31 |publisher= [[NBC News]] |accessdate= 2020-06-14}}</ref> === Қастандық теорияларын қолдағаны === Президенттігінен бұрын және оның барысында Трамп неше түрлі [[Қастандық теориясы|қастандық теория]]ларын қолдаған еді. Олардың қатарына [[Барак Обама|Обама]]ның АҚШ азаматтығына күмән келтіру, Клинтондарға тағылған саяси қарсыластарын өлтірген деген айыбы, [[QAnon]] қастандық теориялары, жаһандық жылынудың бар болғанына күмән келтіру, [[Джон Кеннедидің өлімі]]не байланысты қастандық теориялары, Украинаның АҚШ сайлауына араласуы жайлы теория, [[Усама бен Ладен]]нің әлі тірі және Обама мен Байден теңізші сарбаз өлтірді деген тұжырымдары жатады.<ref>{{cite web|author= Fichera, Angelo; Spencer, Saranac Hale |url= https://www.factcheck.org/2020/10/trumps-long-history-with-conspiracy-theories/ |title= Trump's Long History With Conspiracy Theories |publisher= FactCheck.org |date= 2020-10-20 |accessdate= 2021-09-15}}</ref><ref>{{cite web|url= https://cnn.com/2020/10/15/politics/donald-trump-osama-bin-laden-conspiracy-theory-fact-check/ |title= Fact-checking the dangerous bin Laden conspiracy theory that Trump touted |author= Tara Subramaniam; Holmes Lybrand |publisher= [[CNN]] |date= 2020-10-15 |accessdate= 2021-10-11}}</ref><ref name="Haberman2016">{{cite web|last= Haberman |first= Maggie |date= 2016-02-29 |accessdate= 2021-10-11 |title= Even as He Rises, Donald Trump Entertains Conspiracy Theories |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2016/03/01/us/politics/donald-trump-conspiracy-theories.html}}</ref><ref>{{cite news |last= Bump |first= Philip |date= 2019-11-26 |accessdate= 2021-10-11 |title= President Trump loves conspiracy theories. Has he ever been right? |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2019/11/26/president-trump-loves-conspiracy-theories-has-he-ever-been-right/}}</ref><ref>{{cite web|url= https://cnn.com/2020/07/02/politics/trump-conspiracy-theorists-qanon/ |title= The Conspiracy-Theorist-in-Chief clears the way for fringe candidates to become mainstream |first= Maeve |last= Reston |publisher= [[CNN]] |date= 2020-07-02 |accessdate= 2021-10-11}}</ref> Кемінде екі түрлі кезде Трамп айтылған теорияларға сенетінін айтқан.<ref name="Haberman2016"/> 2020 жылғы сайлауда және содан бері Трамп АҚШ-та өтетін сайлаулардың әділдігіне күмән келтіріп жүр және соған байланысты қастандық теорияларын таратып жүр.<ref>{{cite web|title= The dead voter conspiracy theory peddled by Trump voters, debunked |url= https://www.theguardian.com/us-news/2020/nov/18/dead-voter-conspiracy-theory-debunked |publisher= [[The Guardian]] |first= Tom |last= Perkins |date= 2020-11-18 |accessdate= 2021-10-11}}</ref> === Зорлық-зомбылыққа арандатушылығы === Зерттеулер Трамптың риторикасы өшпенділік қылмыстарының көбеюіне себеп болды деп болжайды.<ref>{{cite web|url= https://apnews.com/article/7d0949974b1648a2bb592cab1f85aa16 |title= Trump words linked to more hate crime? Some experts think so |author= Kunzelman, Michael; Galvan, Astrid |date= 2019-08-07 |accessdate= 2021-10-07 |publisher= [[AP News]]}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/politics/2019/03/22/trumps-rhetoric-does-inspire-more-hate-crimes/ |title= Analysis &#124; Counties that hosted a 2016 Trump rally saw a 226 percent increase in hate crimes |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2019-03-22 |accessdate= 2021-10-07 |author= Ayal Feinberg; Regina Branton; Valerie Martinez-Ebers}}</ref> 2016 жылғы науқаны кезінде ол наразылық білдірушілерге немесе тілшілерге қарсы физикалық шабуылдарға шақырды.<ref>{{cite web|url= https://time.com/4203094/donald-trump-hecklers/ |title= Donald Trump Tells Crowd To 'Knock the Crap Out Of' Hecklers |last= White |first= Daniel |date= 2016-02-01 |publisher= [[Time]] |accessdate= 2019-08-09}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.buzzfeednews.com/article/claudiakoerner/trump-gianforte-congressman-assault-journalist-montana |title= Trump Thinks It's Totally Cool That A Congressman Assaulted A Journalist For Asking A Question |last= Koerner |first= Claudia |date= 2018-10-18 |publisher= BuzzFeed News |accessdate= 2018-10-19}}</ref> Зорлық-зомбылық әрекеттері мен өшпенділік қылмыстары үшін тергелген немесе қудаланған көптеген айыпталушылар, соның ішінде [[АҚШ Капитолийінің басып алынуы (2020)|2021 жылғы 6 қаңтарда Капитолий ғимаратына басып кіргендер]], Трамптың риторикасына сүйенгенін айтып, кінәларын мойындамады.<ref>{{cite web|url= https://www.vanityfair.com/news/2019/08/donald-trump-domestic-terrorism-el-paso |title= "The President of the United States Says It's Okay": The Rise of the Trump Defense |last= Tracy |first= Abigail |date= 2019-08-08 |accessdate= 2021-10-07 |publisher= Vanity Fair}}</ref><ref>{{cite news|author= Rosalind S. Helderman; Spencer S. Hsu; Rachel Weiner |url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-rioters-testimony/2021/01/16/01b3d5c6-575b-11eb-a931-5b162d0d033d_story.html |title= 'Trump said to do so': Accounts of rioters who say the president spurred them to rush the Capitol could be pivotal testimony |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2021-01-16 |accessdate= 2021-09-27}}</ref> ABC News 2020 жылғы мамырда жүргізген жалпыұлттық шолу 2015 жылғы тамыздан 2020 жылғы сәуірге дейін Трамп сөзіне байланысты орын алған зорлық-зомбылыққа әкелген кемінде 54 қылмыс анықтады; олардың біразы [[Еуроамерикалықтар|ақ америкалықтар]]дың елдегі этникалық азшылықтарға қарсы жасалған қылмыстары еді.<ref>{{cite web|url= https://abcnews.go.com/Politics/blame-abc-news-finds-17-cases-invoking-trump/story?id=58912889 |title= 'No Blame?' ABC News finds 54 cases invoking 'Trump' in connection with violence, threats, alleged assaults. |date= 2020-05-30 |first= Mike |last= Levine |publisher= ABC News |accessdate= 2021-02-04}}</ref> === Әлеуметтік желілердегі белсендігі === Трамптың әлеуметтік желідегі белсендігі 2009 жылы [[Twitter]]-ге қосылғанынан бастап бүкіл әлем назарын аударды. Ол [[2016 АҚШ президент сайлауы|2016 жылғы сайлау]] науқаны және президенттігі кезінде жиі туит жазып отырды, бұл белсендігі [[АҚШ Капитолийінің басып алынуы (2020)|2020 жылғы Капитолийге шабуыл]] нәтижесінде оның желіден бұғатталғанына дейін жалғасты.<ref>{{cite web|author= Kate Conger; Mike Isaac |title= Inside Twitter's Decision to Cut Off Trump |publisher= [[The New York Times]] |date= 2021-01-16 |url= https://www.nytimes.com/2021/01/16/technology/twitter-donald-trump-jack-dorsey.html |accessdate= 2021-10-10}}</ref> Трамп Twitter-ді көпшілікпен тікелей байланыста болу үшін жиі пайдаланатын.<ref name="gone">{{cite web|author= Aamer Madhani; Jill Colvin |title= A farewell to @realDonaldTrump, gone after 57,000 tweets |publisher= [[AP News]] |url= https://apnews.com/article/twitter-donald-trump-ban-cea450b1f12f4ceb8984972a120018d5 |date= 2021-01-09 |accessdate= 2021-10-10}}</ref> 2017 жылғы маусымда Ақ үйдің баспасөз хатшысы Трамптың туиттері президенттің ресми мәлімдемесі ретінде саналатынын айтты.<ref>{{cite web|last= Landers |first= Elizabeth |date= 2017-06-06 |title= White House: Trump's tweets are 'official statements' |publisher= [[CNN]] |url= http://cnn.com/2017/06/06/politics/trump-tweets-official-statements/ |accessdate= 2021-10-10}}</ref> Трампқа жалған ақпарат таратқанына рұқсат бергені үшін көп жылдар бойы созылған сыннан кейін Twitter 2020 жылғы мамырда оның кейбір туиттерін факт-тексерумен белгілей бастады.<ref>{{cite news|last= Dwoskin |first= Elizabeth |url= https://www.washingtonpost.com/technology/2020/05/26/trump-twitter-label-fact-check/ |title= Twitter labels Trump's tweets with a fact check for the first time |date= 2020-05-27 |accessdate= 2020-07-07 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> Жауап ретінде Трамп туиттерде әлеуметтік желілер консерваторлардың «мүлдем үнін өшіргісі келіп тұр» деп айыптап, оны келешекте «қатты реттейтінін, не мүлдем жаба салатынын» айтқан.<ref>{{cite news|last= Dwoskin |first= Elizabeth |url= https://www.washingtonpost.com/technology/2020/05/27/trump-twitter-label/ |title= Trump lashes out at social media companies after Twitter labels tweets with fact checks |date= 2020-05-27 |accessdate= 2020-05-28 |publisher= [[The Washington Post]]}}</ref> Халықтың Капитолийге басып кіруі оқиғасынан кейінгі бірнеше күндерде Трамп [[Facebook]], [[Instagram]], Twitter және басқа да платформаларда бұғатталды.<ref>{{cite web|date= 2021-01-11 |title= All the platforms that have banned or restricted Trump so far |author= Fischer, Sara; Gold, Ashley |url= https://www.axios.com/platforms-social-media-ban-restrict-trump-d9e44f3c-8366-4ba9-a8a1-7f3114f920f1.html |accessdate= 2021-01-16 |publisher= Axios}}</ref> 2022 жылғы ақпанда ол [[Truth Social]] әлеуметтік желі платформасын іске қосты, оған ол өзінің Twitter жазылушылардың бір бөлігін ғана шақырта алды.<ref>{{cite news|author= Harwell, Drew; Dawsey, Josh |date= 2022-11-07 |title= Trump once reconsidered sticking with Truth Social. Now he's stuck. |publisher= [[The Washington Post]] |url= https://www.washingtonpost.com/technology/2022/11/07/trump-once-reconsidered-sticking-with-truth-social-now-hes-stuck/ |accessdate= 2023-05-07}}</ref> 2022 жылғы қарашада Twitter желісін сатып алғанынан кейін [[Илон Маск]] Трамптың тіркелгісін қайта ашып берді.<ref>{{cite web|author= Mac, Ryan; Browning, Kellen |url= https://www.nytimes.com/2022/11/19/technology/trump-twitter-musk.html |title= Elon Musk Reinstates Trump's Twitter Account |publisher= [[The New York Times]] |date= 2022-11-19 |accessdate= 2022-11-21}}</ref><ref>{{Cite news |author= Dang, Sheila; Coster, Helen |date= 2022-11-20 |title= Trump snubs Twitter after Musk announces reactivation of ex-president's account |url= https://www.reuters.com/technology/musks-twitter-poll-showing-narrow-majority-want-trump-reinstated-2022-11-20/ |accessdate= 2024-05-10 |publisher= [[Reuters]]}}</ref> === Нәсілдер жайлы көзқарасы === Трамптың көптеген тұжырымдары мен әрекеттері [[Нәсілшілдік|нәсілшіл]] деп саналды.<ref>Бірнеше дереккөз: * {{cite web|publisher= [[Vox]] |last= Lopez |first= German |title= Donald Trump's long history of racism, from the 1970s to 2019 |url= https://www.vox.com/2016/7/25/12270880/donald-trump-racist-racism-history |accessdate= 2019-06-15 |date= 2019-02-14}} * {{cite news|first= Lisa |last= Desjardins |url= https://www.pbs.org/newshour/politics/every-moment-donald-trumps-long-complicated-history-race |title= Every moment in Trump's charged relationship with race |date= 2018-01-12 |publisher= PBS NewsHour |accessdate= 2018-01-13}} * {{cite news|last= Dawsey |first= Josh |title= Trump's history of making offensive comments about nonwhite immigrants |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2018-01-11 |url= https://www.washingtonpost.com/politics/trump-attacks-protections-for-immigrants-from-shithole-countries-in-oval-office-meeting/2018/01/11/bfc0725c-f711-11e7-91af-31ac729add94_story.html |accessdate= 2018-01-11}} * {{cite news|title= Trump's 'shithole' comment denounced across the globe |url= https://www.politico.com/story/2018/01/12/trump-shithole-comment-reaction-337926 |accessdate= 2018-01-13 |publisher= [[Politico]] |date= 2018-01-12 |first= Aubree Eliza |last= Weaver}} * {{cite news|author= Stoddard, Ed; Mfula, Chris |title= Africa calls Trump racist after 'shithole' remark |url= https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-immigration-reaction/africa-calls-trump-racist-after-shithole-remark-idUSKBN1F11VC |accessdate= 2019-10-01 |publisher= [[Reuters]] |date= 2018-01-12}}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.theguardian.com/us-news/video/2019/jul/30/trump-claims-least-racist-person-in-the-world |title= Trump: 'I am the least racist person there is anywhere in the world' – video |publisher= [[The Guardian]] |date= 2019-07-30 |accessdate= 2021-11-29}}</ref><ref>{{Cite web |date= 2023-07-28 |title= Donald Trump was accused of racism long before his presidency, despite what online posts claim |url= https://apnews.com/article/fact-check-trump-racism-election-obama-018824651613 |accessdate= 2024-05-10 |publisher= [[AP News]] |first= Philip |last= Marcelo}}</ref> Ұлттық сауалнамада респонденттердің жартысына жуығы Трамптың нәсілшіл екенін айтты; үлкен бөлігі ол нәсілшілдерді жігерлендірді деп те есептеді.<ref>{{cite news|first= William |last= Cummins |url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/2019/07/31/donald-trump-racist-majority-say-quinnipiac-university-poll/1877168001/ |title= A majority of voters say President Donald Trump is a racist, Quinnipiac University poll finds |publisher= USA Today |date= 2019-07-31 |accessdate= 2023-12-21}}</ref><ref>{{cite web|url= https://poll.qu.edu/Poll-Release-Legacy?releaseid=2554 |title= Harsh Words For U.S. Family Separation Policy, Quinnipiac University National Poll Finds; Voters Have Dim View Of Trump, Dems On Immigration |publisher= Quinnipiac University Polling Institute |date= 2018-07-03 |accessdate= 2018-07-05}}</ref> Бірнеше зерттеулер мен сауалнамалар нәсілшіл көзқарастар Трамптың саяси өрлеуіне ықпал еткенін және Трамп сайлаушыларының адалдығын анықтауда экономикалық факторлардан маңыздырақ екенін көрсетті.<ref>{{cite news|title= Economic Anxiety Didn't Make People Vote Trump, Racism Did |url= https://www.thenation.com/article/archive/economic-anxiety-didnt-make-people-vote-trump-racism-did/ |accessdate= 2018-01-13 |publisher= The Nation |date= 2017-05-08 |author= Sean McElwee; Jason McDaniel}}</ref><ref>{{cite web|title= The past year of research has made it very clear: Trump won because of racial resentment |url= https://www.vox.com/identities/2017/12/15/16781222/trump-racism-economic-anxiety-study |accessdate= 2018-01-14 |publisher= [[Vox]] |date= 2017-12-15 |first= German |last= Lopez}}</ref> Нәсілшіл және [[исламофобия]]лық көзқарастар Трампты қолдаудың күшті көрсеткіші болып табылады.<ref>{{cite journal|last1= Lajevardi |first1= Nazita |last2= Oskooii |first2= Kassra A. R. |year= 2018 |title= Old-Fashioned Racism, Contemporary Islamophobia, and the Isolation of Muslim Americans in the Age of Trump |journal= Journal of Race, Ethnicity, and Politics |volume= 3 |issue= 1 |pages= 112–152 |doi= 10.1017/rep.2017.37}}</ref> 2011 жылы ол президенттік сайлауға түсу мүмкіндігін қарастырып жатқанда, ол АҚШ-тың бірінші қара нәсілді президенті [[Барак Обама]] АҚШ-та тумаған деп, бір нәсілшіл қастандық теориясының жетекші жақтаушысы болды.<ref>{{cite web|last= John |first= Arit |url= https://www.latimes.com/politics/story/2020-06-23/trump-obamagate-birtherism-false-allegations |title= From birtherism to 'treason': Trump's false allegations against Obama |publisher= [[Los Angeles Times]] |date= 2020-06-23 |accessdate= 2023-02-17}}</ref><ref>{{cite web|last= Farley |first= Robert |url= https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2011/feb/14/donald-trump/donald-trump-says-people-who-went-school-obama-nev/ |title= Donald Trump says people who went to school with Obama never saw him |publisher= PolitiFact |date= 2011-02-14 |accessdate= 2020-01-31}}</ref> Сәуірде ол Ақ үйдің Обаманың туу туралы куәлігін жариялағанын талап етті, бірақ оның жарияланған салысымен оны жалған деді.<ref>{{cite web|url= https://www.cbsnews.com/news/trump-takes-credit-for-obama-birth-certificate-release-but-wonders-is-it-real/ |title= Trump takes credit for Obama birth certificate release, but wonders 'is it real?' |last= Madison |first= Lucy |date= 2011-04-27 |accessdate= 2011-05-09 |publisher= [[CBS News]]}}</ref><ref>{{cite web|url= https://abcnews.go.com/Politics/donald-trumps-history-raising-birther-questions-president-obama/story?id=33861832 |title= Donald Trump's History of Raising Birther Questions About President Obama |publisher= ABC News |last= Keneally |first= Meghan |date= 2015-09-18 |accessdate= 2016-08-27}}</ref> 2016 жылғы қыркүйекте қысым астында ол Обаманың АҚШ-та дүниеге келгенін мойындады.<ref>{{cite web|publisher= [[The New York Times]] |title= Trump Drops False 'Birther' Theory, but Floats a New One: Clinton Started It |author= Maggie Haberman; Alan Rappeport |date= 2016-09-16 |accessdate= 2021-10-12 |url= https://www.nytimes.com/2016/09/17/us/politics/donald-trump-birther-obama.html}}</ref> 2017 жылы оның бұл теорияға әлі сенетіні жеке айтылды делінді.<ref>{{cite web|author= Haberman, Maggie; Martin, Jonathan |date= 2017-11-28 |title= Trump Once Said the 'Access Hollywood' Tape Was Real. Now He's Not Sure. |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2017/11/28/us/politics/trump-access-hollywood-tape.html |accessdate= 2020-06-11}}</ref> 2016 жылғы президенттік сайлау науқанындағы Трамптың мексикалық иммигранттарды «есірткі әкеліп, қылмыс жасайтын зорлаушылар» деп сипаттағаны үшін кеңінен сынға ұшырады.<ref>{{cite web|first= Katie |last= Reilly |title= Here Are All the Times Donald Trump Insulted Mexico |url= https://time.com/4473972/donald-trump-mexico-meeting-insult/ |accessdate= 2018-01-13 |publisher= [[Time]] |date= 2016-08-31}}</ref><ref>{{cite web|last= Wolf |first= Z. Byron |url= https://cnn.com/2018/04/06/politics/trump-mexico-rapists/ |title= Trump basically called Mexicans rapists again |publisher= [[CNN]] |date= 2018-08-06 |accessdate= 2022-06-28}}</ref> 2018 жылғы қаңтарда иммиграция жайлы заң жобаларын талқылап жатқанда Трамптың [[Сальвадор]], [[Гаити]], [[Гондурас]] пен [[Африка]] елдерін «боқты жырық жер» ({{lang-en|shithole countries}}) деп сипаттағаны делінді.<ref>{{cite web|url= https://www.vox.com/2018/1/11/16880804/trump-shithole-countries-racism |title= Trump's "shithole countries" comment exposes the core of Trumpism |last= Beauchamp |first= Zack |date= 2018-01-11 |publisher= [[Vox]] |accessdate= 2018-01-11}}</ref> Оның сөздері нәсілшіл деп айыпталды.<ref name="Weaver-2018">{{cite web|title= Trump's 'shithole' comment denounced across the globe |url= https://www.politico.com/story/2018/01/12/trump-shithole-comment-reaction-337926 |accessdate= 2018-01-13 |publisher= [[Politico]] |date= 2018-01-12 |first= Aubree Eliza |last= Weaver}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/us-news/2018/jan/12/unkind-divisive-elitist-international-outcry-over-trumps-shithole-countries-remark |title= 'There's no other word but racist': Trump's global rebuke for 'shithole' remark |date= 2018-01-13 |publisher= [[The Guardian]] |author= Patrick Wintour; Jason Burke; Anna Livsey |accessdate= 2018-01-13}}</ref> 2019 жылғы шілдеде Трамп туиттердегі парақшасында бәрі де азшылық ұлттан болған төрт Демократиялық конгрессмен жайлы «келіп келген» елдеріне «қайтып оралуы» керек деп жазды; олардың үшеуі АҚШ-та туған еді.<ref>{{cite web|publisher= [[The New York Times]] |date= 2019-07-14 |accessdate= 2021-09-30 |author= Katie Rogers; Nicholas Fandos |title= Trump Tells Congresswomen to 'Go Back' to the Countries They Came From |url= https://www.nytimes.com/2019/07/14/us/politics/trump-twitter-squad-congress.html}}</ref> Екі күннен кейін Өкілдер палатасы оның «нәсілшіл тұжырымдарын» айыптау үшін 240–187 дауыс берді.<ref>{{cite web|url= https://www.npr.org/2019/07/16/742236610/condemnation-of-president-delayed-by-debate-can-lawmakers-call-trump-tweets-raci |title= House Votes To Condemn Trump's 'Racist Comments' |last= Mak |first= Tim |date= 2019-07-16 |publisher= NPR |accessdate= 2019-07-17}}</ref><ref name=":0">[https://www.fec.gov/ Федералдық сайлау комиссиясы, 2024 сайлау нәтижелері.]</ref><ref name=":0" /> === Сексуалды алымсақтық жасады деген айыптар === Трамптың бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде сөйлеген кезде әйелдерді қорлау және кемсіту тарихы бар.<ref>{{cite journal|last1= Rothe |first1= Dawn L. |last2= Collins |first2= Victoria E. |date= 2019-11-17 |title= Turning Back the Clock? Violence against Women and the Trump Administration |journal= Victims & Offenders |volume= 14 |issue= 8 |pages= 965–978 |doi= 10.1080/15564886.2019.1671284}}</ref><ref name="demeans">{{cite web|first1= Michael D. |last1= Shear |first2= Eileen |last2= Sullivan |title= 'Horseface,' 'Lowlife,' 'Fat, Ugly': How the President Demeans Women |date= 2018-10-16 |publisher= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2018/10/16/us/politics/trump-women-insults.html |accessdate= 2020-08-05}}</ref> Ол азғын пікірлер айтты, әйелдердің сыртқы келбетін кемсітеді және оларды кемсітетін эпитеттерді қолданды.<ref name="demeans" /><ref>{{cite web|first= Ritu |last= Prasad |title= How Trump talks about women – and does it matter? |date= 2019-11-29 |publisher= [[BBC News]] |url= https://www.bbc.com/news/world-us-canada-50563106 |accessdate= 2020-08-05}}</ref><ref>{{cite web|last= Fieldstadt |first= Elisha |url= https://www.nbcnews.com/politics/2016-election/donald-trump-consistently-made-lewd-comments-howard-stern-show-n662581 |title= Donald Trump Consistently Made Lewd Comments on 'The Howard Stern Show' |publisher= NBC News |date= 2016-10-09 |accessdate= 2020-11-27}}</ref> Кем дегенде 26 әйел Трампты келісімінсіз зорлады, сүйді, ұстап қалды деп айыптады; басқа айыптар қатарында тағы белдемшесінің астына қарады және жасөспірімдер байқауы қатысушыларының киініп жатқанында көрді дегендер де бар.<ref>{{cite web|author= Nelson, Libby; McGann, Laura |title= E. Jean Carroll joins at least 21 other women in publicly accusing Trump of sexual assault or misconduct |url= https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/6/21/18701098/trump-accusers-sexual-assault-rape-e-jean-carroll |accessdate= 2019-06-25 |date= 2019-06-21 |publisher= [[Vox]]}}</ref><ref>{{cite web|last= Rupar |first= Aaron |title= Trump faces a new allegation of sexually assaulting a woman at Mar-a-Lago |url= https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/10/9/20906567/trump-karen-johnson-sexual-assault-mar-a-lago-barry-levine-monique-el-faizy-book |accessdate= 2020-04-27 |publisher=[[Vox]] |date= 2019-10-09}}</ref><ref name="no26">{{cite web|last= Osborne |first= Lucy |title= 'It felt like tentacles': the women who accuse Trump of sexual misconduct |url= https://www.theguardian.com/us-news/2020/sep/17/amy-dorris-donald-trump-women-who-accuse-sexual-misconduct |publisher= [[The Guardian]] |date= 2020-09-17 |accessdate= 2024-06-06}}</ref> Трамп барлық айыптарды жоққа шығарды.<ref name="no26" /> 2016 жылғы қазанда, екінші президенттік пікірталасқа екі күн қалғанда, 2005 жылғы Трамп сөйлеген аудио жазба жария болды, онда Трамп әйелдерді олардың келісімінсіз сүйдім, ұстадым деп мақтанғаны естілді.<ref>{{cite web|last= Timm |first= Jane C. |title= Trump caught on hot mic making lewd comments about women in 2005 |url= https://www.nbcnews.com/politics/2016-election/trump-hot-mic-when-you-re-star-you-can-do-n662116 |publisher= NBC News |date= 2016-10-07 |accessdate= 2018-06-10}}</ref> Оқиғаның бұқаралық ақпарат құралдарында кең таралуы Трамптың науқан кезінде бірінші рет кешірім сұрауына әкелді<ref>{{cite web|url= https://www.nytimes.com/2016/10/08/us/politics/donald-trump-women.html |title= Donald Trump Apology Caps Day of Outrage Over Lewd Tape |date= 2016-10-07 |publisher= [[The New York Times]] |accessdate= 2016-10-08 |author= Burns, Alexander; Haberman, Maggie; Martin, Jonathan}}</ref> және бүкіл саяси спектрдің наразылығын тудырды.<ref>{{cite web|url= https://thehill.com/blogs/ballot-box/presidential-races/299895-kaine-on-lewd-trump-tapes-makes-me-sick-to-my-stomach |title= Kaine on lewd Trump tapes: 'Makes me sick to my stomach' |last= Hagen |first= Lisa |date= 2016-10-07 |publisher= [[The Hill]] |accessdate= 2016-10-08}}</ref> == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{дереккөздер|3}} == Қолданылған әдебиет == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=uJifCgAAQBAJ |title= The Trumps: Three Generations That Built an Empire (Трамптар: Империя құрған үш ұрпақ) |year= 2015 |publisher= [[Simon & Schuster]] |last= Blair |first= Gwenda |isbn= 978-1-5011-3936-9}} * {{cite book|title= '', Fisher Marc'' Trump Revealed: The Definitive Biography of the 45th President (Ашылған Трамп: 45-Президенттің толық өмірбаяны) |year= 2017 |publisher= [[Simon & Schuster]] |last= Kranish |first= Michael |isbn= 978-1-5011-5652-6}} * {{cite book|last= O'Donnell |first= John R. |title= '', Rutherford James'' Trumpted! (Трампталдың!) |publisher= Crossroad Press Trade Edition |year= 1991 |isbn= 978-1-946025-26-5}} {{refend}} {{АҚШ Президенттері}} {{Үлкен жиырмалық басшылары|мемлекет=АҚШ}} {{Жыл адамы (Тайм журналы бойынша) 2001—2025}} {{DEFAULTSORT:Трамп, Дональд}} [[Санат:Дональд Трамп| ]] [[Санат:Трамптар]] [[Санат:Алтын таңқурай сыйлығының иегерлері]] [[Санат:WWE даңқ залының мүшелері]] [[Санат:Нью-Йорк әскери академиясы түлектері]] [[Санат:Пенсильвания университеті түлектері]] [[Санат:Уортон бизнес мектебі түлектері]] [[Санат:АҚШ президенттігіне үміткерлер (2016)]] [[Санат:АҚШ президенттігіне үміткерлер (2020)]] [[Санат:АҚШ президенттігіне үміткерлер (2024)]] [[Санат:АҚШ Республикалық партиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ кәсіпкерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] [[Санат:Құрметті докторлар]] [[Санат:АҚШ телепродюсерлері]] [[Санат:АҚШ тележүргізушілері]] [[Санат:XXI ғасыр АҚШ саясаткерлері]] [[Санат:АҚШ президенттері]] [[Санат:АҚШ мемлекеттік қайраткерлері]] [[Санат:The Trump Organization қызметкерлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] [[Санат:Дональд Трамп отбасы]] plag0klp2p3h7oyrhadnu8mmz4n1ta6 0 550160 3600558 3534016 2026-05-06T04:46:26Z Casserium 68287 /* Қызылорда облысы */ 3600558 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Бұл мақалада 1992 жылы Қазақстандағы облыстық атқару комитеттері таратылғаннан кейін тағайындалған [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облыс]] [[әкім]]дерінің тізімі көрсетілген. Сотталған әкімдер қызыл түспен белгіленген. == Абай облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Нұрлан Ұранхаев (2023-09-01).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Телманұлы Ұранхаев]]<br>{{small|(1965 туған)}} |11 маусым<br>2022 |14 ақпан<br>2025 |- |2 | [[Сурет:Berik Uali (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Берік Уәли]]'''<br>{{small|(1977 туған)}} |17 ақпан<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Ақмола облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Андрей Георгиевич Браун]]<br>{{small|(1937—2022)}} |ақпан<br>1992 |шілде<br>1997 |- |2 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | шілде<br>1997 | желтоқсан<br>1997 |- | 3 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Владимир Карлович Гартман]]<br>{{small|(1947 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | қыркүйек<br>1998 |- | 4 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | қыркүйек<br>1998 | 20 наурыз<br>2004 |- | 5 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} | 20 наурыз<br>2004 | 23 қаңтар<br>2008 |- | 6 | [[Сурет:Albert Rau (2023-05-04).jpg|163x163px]] | [[Альберт Павлович Рау]]<br>{{small|(1960 туған)}} |23 қаңтар<br>2008 |13 наурыз<br>2010 |- | 7 | [[Сурет:Sergey Dyachenko Mazhilis Senate of Poland (cropped).JPG|163x163px]] | [[Сергей Александрович Дьяченко]]<br>{{small|(1952—2016)}} |13 наурыз<br>2010 |21 қаңтар<br>2012 |- | 8 | [[Сурет:Совместное заседание Комитетов верхней палаты Парламентов России и Казахстана (2019-12-09) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров]]<br>{{small|(1965 туған)}} |21 қаңтар<br>2012 |21 қаңтар<br>2013 |- | 9 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province Kz.png|163x163px]] | [[Қосман Қайыртайұлы Айтмұхаметов]]<br>{{small|(1963—2020)}} | 22 қаңтар<br>2013 | 27 мамыр<br>2014 |- |10 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province Kz.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | 27 мамыр<br>2014<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/page_216882_ukaz- Указ «О назначении Кулагина С.В. акимом Акмолинской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150725144441/http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/page_216882_ukaz- |date=2015-07-25 }}</ref> | 14 наурыз<br>2017 |- |11 | [[Сурет:Мурзалин Малик (cropped).jpg|163x163px]] | [[Мәлік Кеңесбайұлы Мырзалин]]<br>{{small|(1971 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 19 наурыз<br>2019 |- |12 | [[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|163x163px]] | [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |19 наурыз<br>2019 | 2 қыркүйек<br>2023 |- |13 | [[Сурет:Marat Ahmetjanov at a lectern in December 2023 (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Марат Мұратұлы Ахметжанов]]'''<br>{{small|(1964 туған)}} | 4 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап | |- |} == Ақтөбе облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} |ақпан<br>1992 |қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Савелий Тимофеевич Пачин]]<br>{{small|(1942 туған)}} |желтоқсан<br>1993 |қыркүйек<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|163x163px]] | [[Аслан Есболайұлы Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}} | қыркүйек<br>1995 | 3 сәуір<br>2002 |-style="background:#FFC3CD;" |4 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Ермек Жетпісбайұлы Имантаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 3 сәуір<br>2002 | 10 шілде<br>2004 |- |5 | [[Сурет:Dmitry Medvedev in Kazakhstan 22 September 2008-10 (Eleusin Sagyndyqov cropped).jpg|163x163px]] | [[Елеусін Наурызбайұлы Сағындықов]]<br>{{small|(1947 туған)}} |10 шілде<br>2004 |22 шілде<br>2011 |- |6 | [[Сурет:Arkhimed_Mukhambetov.jpg|163x163px]] | [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов]]<br>{{small|(1972 туған)}}<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-mukhambetova-a-b-akimom-aktyubinsk_1348722864 Глава государства подписал Указ "О назначении Мухамбетова А.Б. акимом Актюбинской области"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306085049/http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-mukhambetova-a-b-akimom-aktyubinsk_1348722864 |date=2016-03-06 }}</ref> |22 шілде<br>2011 |11 қыркүйек<br>2015 |- | 7 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 11 қыркүйек<br>2015 | 25 ақпан<br>2019<ref>{{Cite web|url= http://www.rikatv.kz/evrika/articles/kak-menyali-akimov.html |title= Как меняли акимов |lang= ru |work= rikatv.kz |date= 2015-09-16 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> |- | 8 | [[Сурет:Ondassyn Urazalin (cropped).jpg|163x163px]] | [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 26 ақпан<br>2019 | 31 тамыз<br>2022 |- | 9 | [[Сурет:Eraly Toğjanov (2023-06-03).jpg|163x163px]] | [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 31 тамыз<br>2022 | 5 қыркүйек<br>2023 |- | 10 | [[Сурет:Askhat Shakharov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Асхат Берлешұлы Шахаров]]'''<br>{{small|(1978 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/asxat-saxarov-aqtobe-oblysynyn-zana-akimi-bolyp-tagaiyndaldy|title=Асхат Шахаров Ақтөбе облысының жаңа әкімі болып тағайындалды|lang=kk|publisher=informburo|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |} == Алматы облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:AEsimov2013.jpg|163x163px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |ақпан<br>1992 |қазан<br>1994 |-style="background:#FFC3CD;" |2 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков]]<br>{{small|(1947 туған)}} |қазан<br>1994 |наурыз<br>1996 |- |3 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |наурыз<br>1996 |желтоқсан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]<br>{{small|(1944—2005)}} | желтоқсан<br>1997 | мамыр<br>2001 |- |5 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | 19 мамыр<br>2001 |11 тамыз<br>2005 |- |6 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |11 тамыз<br>2005 |13 сәуір<br>2011 |- |7 | [[Сурет:Anzar Musakhanov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов]]<br>{{small|(1966—2025)}} |13 сәуір<br>2011 |20 тамыз<br>2014<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-musakhanova-a-t-akimom-almatinskoi_1348722899 Глава государства подписал Указ «О назначении Мусаханова А. Т. акимом Алматинской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816010843/http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-musakhanova-a-t-akimom-almatinskoi_1348722899 |date=2016-08-16 }}</ref> |- |8 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Амандық Ғаббасұлы Баталов]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 тамыз<br>2014 |24 қараша<br>2021 |- |9 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |24 қараша<br>2021 |11 маусым<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Marat Sultangaziev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]]'''<br>{{small|(1976 туған)}} |11 маусым<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Атырау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Sagat Tugelbayev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Сағат Қашкенұлы Түгелбаев]]<br>{{small|(1948 туған)}} | ақпан<br>1992 | қазан<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев]]<br>{{small|(1940 туған)}} |қазан<br>1994 |ақпан<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 18 ақпан<br>1999 | 15 желтоқсан<br>2000 |- |4 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Серікбек Жүсіпбекұлы Дәукеев]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 18 желтоқсан<br>2000 | 3 сәуір<br>2002 |- |5 | [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|163x163px]] | [[Аслан Есболайұлы Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}} | 3 сәуір<br>2002 | 4 қазан<br>2006 |-style="background:#FFC3CD;" |6 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Бергей Сәулебайұлы Рысқалиев]]<br>{{small|(1967 туған)}} |4 қазан<br>2006 |15 тамыз<br>2012 |- |7 | [[Сурет:Baktykozha Izmukhambetov - May 2016 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]]<br>{{small|(1948 туған)}} |15 тамыз<br>2012 |26 наурыз<br>2016 |- |8 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} |26 наурыз<br>2016 |18 желтоқсан<br>2019 |- |9 | [[Сурет:M.J. Dosmukhamedov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов]]<br>{{small|(1960 туған)}} |18 желтоқсан<br>2019 | 7 сәуір<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Serik Şapkenov in April 2022 (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]]'''<br>{{small|(1979 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Батыс Қазақстан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1941—2023)}} | ақпан<br>1992 | қаңтар<br>1993 |- | 2 | [[Сурет:Kabibulla Dzhakupov (2015-10-05) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қабиболла Қабенұлы Жақыпов]]<br>{{small|(1949 туған)}} | қаңтар<br>1993 | 18 желтоқсан<br>2000 |- | 3 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} | 18 желтоқсан<br>2000 | қараша<br>2003 |- | 4 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім]]<br>{{small|(1959 туған)}} | 18 қараша<br>2003 | 28 тамыз<br>2007 |- | 5 | [[Сурет:Baktykozha Izmukhambetov - May 2016 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 28 тамыз<br>2007 | қаңтар<br>2012 |- | 6 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 20 қаңтар<br>2012 | 26 наурыз<br>2016 |- | 7 | [[Сурет:Altai Kolginov (27829) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]]<br>{{small|(1978 туған)}} | 26 наурыз<br>2016 | 13 маусым<br>2019 |- | 8 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Ғали Нәжімеденұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1970 туған)}} | 13 маусым<br>2019 | 2 желтоқсан<br>2022 |- | 9 | [[Сурет:Nariman Turegaliyev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев]]'''<br>{{small|(1964 туған)}} | 2 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Жамбыл облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Өмірбек Бәйгелді]]<br>{{small|(1939—2024)}} | ақпан<br>1992 | қыркүйек<br>1995 |- | 2 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Амалбек Қозыбақұлы Тшанов]]<br>{{small|(1943 туған)}} | қыркүйек<br>1995 | қаңтар<br>1998 |- | 3 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}} | қаңтар<br>1998 | ақпан<br>1999 |- | 4 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} | ақпан<br>1999 | 14 мамыр<br>2004 |- | 5 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Бөрібай Биқожаұлы Жексембин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | 14 мамыр<br>2004 | 30 қараша<br>2009 |- | 6 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} | 30 қараша<br>2009 | 20 желтоқсан<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" | 7 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев]]<br>{{small|(1957 туған)}} | 30 желтоқсан<br>2013 | 18 қаңтар<br>2018 |- | 8 | [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|163x163px]] | [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 18 қаңтар<br>2018 | 10 ақпан<br>2020 |- | 9 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 10 ақпан<br>2020 | 7 сәуір<br>2022 |- | 10 | [[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|163x163px]] | [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 | 5 қыркүйек<br>2023 |- | 11 | [[Сурет:Erbol Qaraşökeev (P060369-120872, cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев]]'''<br>{{small|(1976 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=http://ernur.kz/kazakstan/eks-ministr-zhambyl-oblysynyn-akimi-lauazymyna-taghaiyndaldy|title=Экс-министр Жамбыл облысының әкімі лауазымына тағайындалды|lang=kk|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |- |} == Жетісу облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Beibit Isabayev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев]]'''<br>{{small|(1962 туған)}} |11 маусым<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қарағанды облысы‎ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Пётр Петрович Нефёдов]]<br>{{small|(1941—2021)}} |ақпан<br>1992 |шілде<br>1997 |- |2 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} | шілде<br>1997 | қазан<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Камалтин Ескендірұлы Мұхамеджанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | қазан<br>1999 |19 қаңтар<br>2006 |- |4 | [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 09 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин]]<br>{{small|(1962 туған)}} |19 қаңтар<br>2006 |19 қараша<br>2009 |-style="background:#FFC3CD;" |5 | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Нығметұлы Ахметов]]<br>{{small|(1958 туған)}} |19 қараша<br>2009 |20 қаңтар<br>2012 |- |6 | [[Сурет:Кусаинов (2012).jpg|163x163px]] | [[Әбілғазы Қалиақпарұлы Құсайынов]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |28 қаңтар<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" |7 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Бауыржан Түйтеұлы Әбдішев]]<br>{{small|(1968 туған)}} |29 қаңтар<br>2013 |20 маусым<br>2014 |- |8 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Нұрмұхамбет Қанапияұлы Әбдібеков]]<br>{{small|(1961 туған)}} | 20 маусым<br>2014 | 14 наурыз<br>2017 |- |9 | [[Сурет:Erlan Qoşanov (2018-02-12) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 18 қыркүйек<br>2019 |- |10 | [[Сурет:Жеңіс Қасымбек, сәуір 2017.jpg|163x163px]] | [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]<br>{{small|(1975 туған)}} | 18 қыркүйек<br>2019 | 8 желтоқсан<br>2022 |- |11 | [[Сурет:Yermaganbet Bulekpayev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев]]'''<br>{{small|(1975 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қостанай облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Кенжебек Үкіұлы Үкин]]<br>{{small|(1940—2024)}} |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Baltash Tursumbayev.jpg|163x163px]] | [[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев]]<br>{{small|(1946—2022)}} |желтоқсан<br>1993 |қыркүйек<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев]]<br>{{small|(1944 туған)}} |қыркүйек<br>1995 |тамыз<br>1998 |- |4 | [[Сурет:Umirzak Shukeyev (8539926478) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | тамыз<br>1998 | наурыз<br>2004 |- |5 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 наурыз<br>2004 |20 қаңтар<br>2012 |- |6 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Нұралы Мұстафаұлы Сәдуақасов]]<br>{{small|(1964 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |11 қыркүйек<br>2015 |- | 7 | [[Сурет:Arkhimed_Mukhambetov.jpg|163x163px]] | [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов]]<br>{{small|(1972 туған)}} | 11 қыркүйек<br>2015 | 1 желтоқсан<br>2022 |- | 8 | [[Сурет:Kumar Aksakalov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]]'''<br>{{small|(1965 туған)}} | 1 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қызылорда облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Сейілбек Шаухаманұлы Шаухаманов]]<br>{{small|(1939—2018)}} |ақпан<br>1992 |қыркүйек<br>1995 |- |2 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} |қыркүйек<br>1995 |шілде<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]]<br>{{small|(1956 туған)}} |28 шілде<br>1999 |5 сәуір<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Ikram Adyrbekov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 5 сәуір<br>2004 | 11 қаңтар<br>2007 |- |5 | [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|163x163px]] | [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед]]<br>{{small|(1960 туған)}} | 11 қаңтар<br>2007 | 12 наурыз<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Болатбек Баянұлы Қуандықов]]<br>{{small|(1969 туған)}} |12 наурыз<br>2008 |17 қаңтар<br>2013 |- |7 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |17 қаңтар<br>2013 |28 маусым<br>2019 |-style="background:#FFC3CD;" |8 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Қуанышбек Досмайылұлы Ысқақов]]<br>{{small|(1968 туған)}} |28 маусым<br>2019 |27 сәуір<br>2020 |- |9 | [[Сурет:Gulshara Abdykhalikova (2019-11-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова]]<br>{{small|(1965 туған)}} |28 сәуір<br>2020 | 7 сәуір<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|163x163px]] | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]<br>{{small|(1976 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 | 6 мамыр<br>2026 |- |} == Маңғыстау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Федор Афанасьевич Новиков|Фёдор Афанасьевич Новиков]]<br>{{small|(1935—2002)}} |ақпан<br>1992 |қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |қараша<br>1993 |қараша<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Вячеслав Леонидович Левитин]]<br>{{small|(1949 туған)}} | қараша<br>1995 | қазан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Николай Иванович Баев]]<br>{{small|(1945 туған)}} | қазан<br>1997 |ақпан<br>1999 |- |5 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |18 ақпан<br>1999 |20 ақпан<br>2002 |- |6 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Болат Әбілқасымұлы Палымбетов]]<br>{{small|(1961 туған)}} | 20 ақпан<br>2002 | 24 қаңтар<br>2006 |- |7 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |24 қаңтар<br>2006 |22 желтоқсан<br>2011 |- |8 | [[Сурет:Bauyrzhan Mukhamedzhanov.jpg|163x163px]] | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов]]<br>{{small|(1960 туған)}} |22 желтоқсан<br>2011 |18 қаңтар<br>2013 |- |9 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Алик Серікұлы Айдарбаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} |18 қаңтар<br>2013 |14 наурыз<br>2017 |- |10 | [[Сурет:Eraly Tugjanov (2016-04-06).jpg|163x163px]] | [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов]]<br>{{small|(1963 туған)}} |14 наурыз<br>2017 |13 маусым<br>2019 |- |11 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов]]<br>{{small|(1964 туған)}} |13 маусым<br>2019 | 7 қыркүйек<br>2021 |- |12 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 қыркүйек<br>2021 |16 мамыр<br>2024 |- |13 | [[Сурет:Nurdaulet Kilybay (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]'''<br>{{small|(1978 туған)}} | 17 мамыр<br>2024 жылдан бастап | — |} == Павлодар облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Асығат Әсиұлы Жабағин]]<br>{{small|(1948—2023)}} |ақпан<br>1992 |қаңтар<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |қаңтар<br>1993 |желтоқсан<br>1997 |-style="background:#FFC3CD;" |3 | [[Сурет:Zhakiyanov Galymzhan.jpg|163x163px]] | [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | 21 қараша<br>2001 |- |4 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |21 қараша<br>2001 |13 маусым<br>2003 |- |5 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов]]<br>{{small|(1957 туған)}} |14 маусым<br>2003 |30 қыркүйек<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 30 қыркүйек<br>2008 |20 қаңтар<br>2012 |-style="background:#FFC3CD;" |7 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Ерлан Мұхтарұлы Арын]]<br>{{small|(1961 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |20 желтоқсан<br>2013 |- |8 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |20 желтоқсан<br>2013 |25 наурыз<br>2016 |-style="background:#FFC3CD;" |9 | [[Сурет:Logo Pavlodar region.png|163x163px]] | [[Болат Жұмабекұлы Бақауов]]<br>{{small|(1971 туған)}} |25 наурыз<br>2016 |21 қаңтар<br>2020<ref>[http://365info.kz/2016/03/akimom-pavlodarskoj-oblasti-naznachen-bulat-bakauov/ Акимом Павлодарской области назначен Булат Бакауов – 365info.kz<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> |- |10 | [[Сурет:Logo Pavlodar region.png|163x163px]] | [[Әбілқайыр Бақтыбайұлы Ысқақов]]<br>{{small|(1974 туған)}} |21 қаңтар<br>2020 | 1 желтоқсан<br>2022 |- |11 | [[Сурет:Asain Baikhanov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Асайын Қуандықұлы Байханов]]'''<br>{{small|(1977 туған)}} | 7 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Солтүстік Қазақстан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Владимир Карлович Гартман]]<br>{{small|(1947 туған)}} | ақпан<br>1992 | желтоқсан<br>1997 |- | 2 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | қазан<br>1999 |- | 3 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} | қазан<br>1999 | 17 мамыр<br>2002 |- | 4 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Анатолий Владимирович Смирнов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | 17 мамыр<br>2002 | 24 желтоқсан<br>2003 |- | 5 | [[Сурет:Tair Mansurov RN MOW 04-2011.jpg|163x163px]] | [[Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 24 желтоқсан<br>2003 | 9 қазан<br>2007 |- | 6 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Серік Сұлтанғазыұлы Біләлов]]<br>{{small|(1958 туған)}} | 9 қазан<br>2007 | қаңтар<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" | 7 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Самат Сапарбекұлы Ескендіров]]<br>{{small|(1966 туған)}} | 22 қаңтар<br>2013 | 27 мамыр<br>2014 |- | 8 | [[Сурет:Erik Sultanov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерік Хамзаұлы Сұлтанов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 27 мамыр<br>2014 | 14 наурыз<br>2017 |- | 9 | [[Сурет:Kumar Aksakalov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]]<br>{{small|(1965 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 1 желтоқсан<br>2022 |- | 10 | [[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|163x163px]] | [[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров]]<br>{{small|(1966 туған)}} | 1 желтоқсан<br>2022 | 4 қыркүйек<br>2023 |- | 11 | [[Сурет:Gauez Nurmukhambetov.jpg|163x163px]] | '''[[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]]'''<br>{{small|(1968 туған)}} | 23 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап | |- |} == Түркістан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | colspan="5" | '''Оңтүстік Қазақстан облысы (1992–2018)''' |- | 1 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Марс Фазылұлы Үркімбаев]]<br>{{small|(1939—2012)}} | ақпан<br>1992 | желтоқсан<br>1993 |- | 2 | [[Сурет:Zautbek Turisbekov portrait.jpg|163x163px]] | [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков]]<br>{{small|(1951 туған)}} | желтоқсан<br>1993 | желтоқсан<br>1997 |- | 3 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Қалық Абдуллаұлы Абдуллаев]]<br>{{small|(1942—2020)}} | желтоқсан<br>1997 | шілде<br>1999 |- | 4 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | шілде<br>1999 | 29 тамыз<br>2002 |- | 5 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Болат Әбжапарұлы Жылқышиев]]<br>{{small|(1957 туған)}} | 31 тамыз<br>2002 | 20 қыркүйек<br>2006 |- | 6 | [[Сурет:Omirzaq Shokeev (2010, cropped).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 20 қыркүйек<br>2006 | 28 тамыз<br>2007 |- | 7 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім]]<br>{{small|(1959 туған)}} | 28 тамыз<br>2007 | 4 наурыз<br>2009 |- | 8 | [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|163x163px]] | [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 4 наурыз<br>2009 | 8 тамыз<br>2015 |- | 9 | [[Сурет:Beibut Atamkulov (32843882837).jpg|163x163px]] | [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 8 тамыз<br>2015 | 7 қазан<br>2016 |- | colspan="5" | '''Түркістан облысы (2018 бері)''' |- | 10 | [[Сурет:Жансеит Кансеитович (cropped 2).jpg|163x163px]] | [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]]<br>{{small|(1958 туған)}} | 7 қазан<br>2016 | 26 ақпан<br>2019 |- | 11 | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 26 ақпан<br>2019 | 31 тамыз<br>2022 |- | 12 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]<br>{{small|(1974 туған)}} | 31 тамыз<br>2022 | 6 қаңтар<br>2025 |- |- | 13 | [[Сурет:Nuralkhan Kusherov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]]'''<br>{{small|(1984 туған)}} | 6 қаңтар<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Ұлытау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Берік Әбдіғалиұлы (cropped, 2024-01-08).jpg|163x163px]] | [[Берік Әбдіғалиұлы]]<br>{{small|(1971 туған)}} |11 маусым<br>2022 |9 қазан<br>2024 |- |2 | [[Сурет:Dastan Ryspekov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Дастан Адайұлы Рыспеков]]'''<br>{{small|(1984 туған)}} |9 қазан<br>2024 жылдан бастап | |- |} == Шығыс Қазақстан облысы‎ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Амангелді Иманақышұлы Бектемісов]]<br>{{small|(1945—2001)}} | ақпан<br>1992 |17 маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Юрий Иванович Лавриненко]]<br>{{small|(1945 туған)}} |17 маусым<br>1994 | 30 қараша<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Леонид Васильевич Десятник]]<br>{{small|(195? туған)}} | 30 қараша<br>1995 |17 наурыз<br>1996<ref>[https://www.neweurasia.info/archive/2000/dialog/08_04_Who0678.htm Дон Кихот Усть-Каманский]</ref> |- |4 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} |10 сәуір<br>1996 |17 сәуір<br>1997 |- |5 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Виталий Леонидович Метте]]<br>{{small|(1947—2003)}} |17 сәуір<br>1997 |26 ақпан<br>2003 |- |6 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Талғатбек Жәмшитұлы Абайділдин]]<br>{{small|(1948 туған)}} |27 ақпан<br>2003 | 8 желтоқсан<br>2004 |- |7 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2004 |11 қаңтар<br>2007 |- |8 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 11 қаңтар<br>2007 | 7 мамыр<br>2008 |- |9 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Әділғазы Сәдуақасұлы Бергенев]] <br>{{small|(1958 туған)}} | 7 мамыр<br>2008 | 4 наурыз<br>2009 |- |10 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 4 наурыз<br>2009 |11 қараша<br>2014<ref>[http://www.akimvko.gov.kz/ru/akim-vko/rukovoditeli-oblasti/ Руководители области | официальный сайт акима ВКО]</ref> |- |11 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (2018-10-12).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |11 қараша<br>2014<ref>[http://www.zakon.kz/4667228-chem-zapomnilsja-berdybek-saparbaev-na.html Чем запомнился Бердыбек Сапарбаев на посту акима ВКО]</ref> |15 маусым<br>2023 |- |12 | [[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1965 туған)}} |16 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://www.akorda.kz/kz/eb-kosherbaev-turaly-165300|title=Е.Б. Көшербаев туралы — Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты|website=Akorda.kz|access-date=2023-06-16}}</ref> |- |13 | [[Сурет:Nurymbet Saktaganov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов]]'''<br>{{small|(1970 туған)}} |17 ақпан<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Таратылған облыстардың әкімдері == === Жезқазған облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Григорий Петрович Юрченко]]<br>{{small|(1937 туған)}} | ақпан<br>1992 | маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Альберт Гергардович Саламатин]]<br>{{small|(1941 туған)}} | маусым<br>1994 | тамыз<br>1994 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} | тамыз<br>1994 | сәуір<br>1996 |- |4 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Ерлан Байкенұлы Смаилов]]<br>{{small|(1951 туған)}} | сәуір<br>1996 | наурыз<br>1997 |} === Көкшетау облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | ақпан<br>1992 | қаңтар<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1941—2023)}} | қаңтар<br>1993 | желтоқсан<br>1993 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Қызыр Ыбырайұлы Жұмабаев]]<br>{{small|(1943 туған)}} | желтоқсан<br>1993 | маусым<br>1996 |- |4 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Досбол Баянұлы Жаңғалов]]<br>{{small|(1955 туған)}} | маусым<br>1996 | мамыр<br>1997 |} === Семей облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Вячеслав Фёдорович Чернов]]<br>{{small|(1939 туған)}}<ref>[http://personize.ru/view/8161 Чернов Вячеслав Федорович - биография - кто такой Чернов Вячеслав Федорович?<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160504124609/http://personize.ru/view/8161 |date=2016-05-04 }}</ref> | ақпан<br>1992 | маусым<br>1994 |-style="background:#FFC3CD;" |2 | [[Сурет:Zhakiyanov Galymzhan.jpg|163x163px]] | [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | маусым<br>1994 | наурыз<br>1997 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Виталий Леонидович Метте]]<br>{{small|(1947—2003)}} | 10 наурыз<br>1997 | 17 сәуір<br>1997 |} === Талдықорған облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | ақпан<br>1992 | сәуір<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Серік Шаяхметұлы Ақымбеков]]<br>{{small|(1949 туған)}} | сәуір<br>1993 | наурыз<br>1996 |-style="background:#FFC3CD;" |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков]]<br>{{small|(1947 туған)}} | наурыз<br>1996 | сәуір<br>1997 |} === Торғай облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | ақпан<br>1992 | маусым<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Жақан Қосабайұлы Қосабаев]]<br>{{small|(1941—2007)}} | 22 маусым<br>1993 | 5 қазан<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Виталий Алексеевич Брынкин]]<br>{{small|(1944 туған)}} | қазан<br>1995 | сәуір<br>1997 |} == Республикалық маңызы бар қалалар== === Астана === {{main|Астана әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | colspan="5" | '''Ақмола қаласы (1992–1998)''' |- |1 | [[Сурет:Coat of arms of Astana (1998–2008).svg|163x163px]] | [[Аманжол Қуанышұлы Бөлекпаев]]<br>{{small|(1941—2013)}} |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1997 |- | colspan="5" | '''Астана қаласы (1998–2019)''' |- |2 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}} | 10 желтоқсан<br>1997 | 16 маусым<br>2003 |- |3 | [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|163x163px]] | [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов]]<br>{{small|(1949—2021)}} | 16 маусым<br>2003 | 20 наурыз<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Omirzaq Shukeev, April 2013.jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 20 наурыз<br>2004 | 20 қыркүйек<br>2006 |- |5 | [[Сурет:Askar Mamin (2007, cropped).jpg|163x163px]] | [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин]]<br>{{small|(1965 туған)}} | 21 қыркүйек<br>2006 | 4 сәуір<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 4 сәуір<br>2008 |22 қазан<br>2014 |- |7 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}} |22 қазан<br>2014 |21 маусым<br>2016 |- |8 | [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Әсет Өрентайұлы Исекешев]]<br>{{small|(1971 туған)}} |21 маусым<br>2016 |10 қыркүйек<br>2018 |- |9 | [[Сурет:Bakhyt Sultanov (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов]]<br>{{small|(1971 туған)}} |10 қыркүйек<br>2018 |13 маусым<br>2019 |- | colspan="5" | '''Нұр-Сұлтан қаласы (2019–2022)''' |- |10 | [[Сурет:Altai Kolginov (27829) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]]<br>{{small|(1978 туған)}} |13 маусым<br>2019 | 8 желтоқсан<br>2022 |- | colspan="5" | '''Астана қаласы (2022 жылдан бері)''' |- |11 | [[Сурет:Zhenis Kassymbek (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | '''[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]'''<br>{{small|(1975 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} === Алматы === {{main|Алматы әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Soviet Coat of arms of Almaty.gif|163x163px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]<br>{{small|(1944—2005)}} |8 ақпан<br>1992 |20 маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} |20 маусым<br>1994 |16 маусым<br>1997 |- |3 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]]<br>{{small|(1948 туған)}} |16 маусым<br>1997 | 9 желтоқсан<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 9 желтоқсан<br>2004 | 4 сәуір<br>2008 |- |5 | [[Сурет:AEsimov2013.jpg|163x163px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 4 сәуір<br>2008 | 9 тамыз<br>2015 |- |6 | [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек]]<br>{{small|(1974 туған)}} | 9 тамыз<br>2015 |28 маусым<br>2019 |- |7 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} |28 маусым<br>2019 | 31 қаңтар<br>2022 |- |8 | [[Сурет:Erbolat Dosaev (2018-05-10) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев]]<br>{{small|(1970 туған)}} | 31 қаңтар<br>2022 | 24 мамыр<br>2025 |- | 9 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]'''<br>{{small|(1974 туған)}} | 24 мамыр<br>2025 жылдан бастап | |- |} === Шымкент === {{main|Шымкент әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Амалбек Қозыбақұлы Тшанов]]<br>{{small|(1943 туған)}} |21 ақпан<br>1992 |15 қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Сейіт Қуандықұлы Белгібаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} |15 қараша<br>1993 |16 қазан<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]]<br>{{small|(1952 туған)}} |16 қазан<br>1995 |14 желтоқсан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Қылышбек Сатылғанұлы Ізбасханов]]<br>{{small|(1953 туған)}} |14 қараша<br>1997 |14 мамыр<br>1999 |- |5 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Төретай Тұңғышұлы Бекжігітов]] |14 мамыр<br>1999 |17 қаңтар<br>2001 |- |6 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Болат Әбжапарұлы Жылқышиев]]<br>{{small|(1957 туған)}} |15 наурыз<br>2001 | тамыз<br>2002 |- |7 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Ғалым Құралбекұлы Жұмжаев]]<br>{{small|(1958 туған)}} |10 қыркүйек<br>2002 |17 ақпан<br>2006 |- |8 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]]<br>{{small|(1952 туған)}} |27 қыркүйек<br>2006 |19 ақпан<br>2008 |- |9 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Арман Шәріпбайұлы Жетпісбаев]]<br>{{small|(1971 туған)}} |19 ақпан<br>2008 |24 сәуір<br>2012 |- |10 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Қайрат Құсейінұлы Молдасейітов]]<br>{{small|(1967 туған)}} |24 сәуір<br>2012 |27 мамыр<br>2013 |- |11 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]<br>{{small|(1974 туған)}} |27 мамыр<br>2013 |19 тамыз<br>2015 |- |12 | [[Сурет:Gabidulla Abdrakhimov.jpg|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]]<br>{{small|(1975 туған)}} |19 тамыз<br>2015 | 31 қазан<br>2017<ref>[https://www.nur.kz/288704-chem-proslavilis-12-akimov-shymkenta.html Чем прославились 12 акимов Шымкента?]</ref> |- |13 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 қараша<br>2017 |20 маусым<br>2018 |- |14 | [[Сурет:Gabidulla Abdrakhimov.jpg|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]]<br>{{small|(1975 туған)}} |20 маусым<br>2018 | 30 шілде<br>2019 |- |15 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Ерлан Қуанышұлы Айтаханов]]<br>{{small|(1971 туған)}} | 30 шілде<br>2019 |21 қаңтар<br>2020 |- |16 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Мұрат Дүйсенбекұлы Әйтенов]]<br>{{small|(1981 туған)}} |21 қаңтар<br>2020 | 5 қыркүйек<br>2023 |- |17 | [[Сурет:Gabyt Syzdykbekov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]'''<br>{{small|(1980 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/kz/gabit-syzdykbekov-shymkent-kalasynyn-akimi-boldy_a4108279|title=Ғабит Сыздықбеков Шымкент қаласының әкімі болды|lang=kk|publisher=[[kazinform]]|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |- |} === Байқоңыр === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Виталий Алексеевич Брынкин]]<br>{{small|(1944 туған)}} |17 ақпан<br>1992 |23 желтоқсан<br>1994<ref>[http://inform.kz/rus/article/2664088 Имя и значение Байконура навсегда вписаны в историю Казахстана — ровесник космодрома Е.Нургалиев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200033/http://inform.kz/rus/article/2664088 |date=2016-03-04 }}</ref> |- |2 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Геннадий Дмитриевич Дмитриенко]]<br>{{small|(1950—2020)}} |23 желтоқсан<br>1994 |16 мамыр<br>2002<ref>[http://www.fkrus.ru/kosmodromy-tsentry/gorod-bajkonur/glavy-administratsii Главы администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150208164943/http://fkrus.ru/kosmodromy-tsentry/gorod-bajkonur/glavy-administratsii |date=2015-02-08 }}</ref> |- |3 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Александр Фёдорович Мезенцев]]<br>{{small|(1949—2013)}} |16 мамыр<br>2002 |10 қыркүйек<br>2013 |- |м.а. | rowspan="2" |[[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | rowspan="2" |[[Анатолий Павлович Петренко]]<br>{{small|(1945 туған)}} | 16 қыркүйек<br>2013 | 9 шілде<br>2015 |- |4 | 9 шілде<br>2015 | 30 мамыр<br>2017 |- |5 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | '''[[Константин Дмитриевич Бусыгин]]'''<br>{{small|(1965 туған)}} | 30 мамыр<br>2017 жылдан бастап | |- |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] * [[Әкім]] * [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі]] * [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан облыс әкімдері}} [[Санат:Қазақстан облыстарының әкімдері|*]] nbv20dd80gmztcs07nd0alfe3p85cel 0 550415 3600547 3250357 2026-05-06T04:05:35Z Таттибаева Гулжас 179345 3600547 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Производство электроэнергии-брутто в Узбекистане,1945-2016 гг., млрд. кВт∙ч.svg|нобай|350x350 нүкте|Электр энергиясын өндіру-Өзбекстандағы брутто, 1945-2016 жж., млрд. кВт. сағ]] [[Өзбекстан]] индустриалды-аграрлы мемлекет. 1913 жылы бүкіл фабрика, зауыт өндірісі жалпы өнімінің сексен бес пайызы мақта тазалау мен май айыру саласының үлесіне тиіп, ауыр индустрияның өндірісі 2% шамасында болған. Кеңес өкіметі жылдарында жаңа өндіріс салалары құрылып, ауыр индустрияның үлес салмағы артты. 1990 жылы ол бүкіл өнеркәсіп өндірісі көлемінің 44,4%-ын құрады. Ташкент авиациялық-өндірістік бірлестігінде “Ил-76”, “Ил-114”, Ил-114 т.” ұшақтары шығарылады. 1996 жылы Оңтүстік Кореялық “[[Daewoo]]” фирмасымен бірлесіп өндірістік қуаты жылына 200 мың жеңіл автомобильдік шығаруға жететін зауыт іске қосылды. Сонымен бірге автомобидбдерді жабдықтауға арналған бұйымдар жасайтын кәсіпорындар құрылып, жүк автомобильдері мен автобустар шығаратын зауыттар салынды. [[Жеңіл өнеркәсіп]] орындары республикадағы өнеркәсіп өнімінің 20%-ынан астам бөлігін өндіреді. Жері табиғи ресурстарға бай. Бүкіл [[Орталық Азия|Орталық Азиядағы]] газ конденсатының 74%-ы Өзбекстанның үлесіне тиеді. Алтын қоры жөнінен ол әлемде 4, жез қоры жөнінен 11, уран қоры бойынша 7–8 орынды иеленеді. Мақта дақылын өсіру көрсеткіші бойынша әлемде 5-орында, оны экспортқа шығару жөнінен 2-орында. Ел аумағынан жалпы ұзындығы 4 мың шақырым құрайтын 9 ірі газ құбыры өтеді. Аса маңыздылары: Орта Азия – Орталық және Бұхара-Орал құбырлары. Жібек шикізатын, жүн, қаракөл елтірісі, жеміс-жидек, алтын, табиғи газды экспортқа шығарып, азық-түлік, шикізат, т.б. өнімдерді сырттан алады.Өзбекстан мен Қазақстан арасында саяси-экономикалық, әскери, мәдени байланыстар орнаған. 1992 жылы екі ел арасында Достық, ынтымақтастық және өзара көмек, 1994 жылы Бірыңғай экономикалық кеңістік, 1998 жылы Мәңгілік достық туралы шартқа және экон. байланыстарды кеңейту туралы келісімге қол қойылды. 2004 жылы екі ел арасындағы шекара толық делимитацияланды.{{уики}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}}{{Әлемдік экономика}} [[Санат:Өзбекстан экономикасы]] [[Санат:Елдер экономикасы]] 5nt6gytfa2r0w62fhu1y65fb77xc81s 3600548 3600547 2026-05-06T04:15:26Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] ([[User talk:Таттибаева Гулжас|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурасылл|Нурасылл]] соңғы нұсқасына қайтарды 3250357 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Производство электроэнергии-брутто в Узбекистане,1945-2016 гг., млрд. кВт∙ч.svg|нобай|350x350 нүкте|Электр энергиясын өндіру-Өзбекстандағы брутто, 1945-2016 жж., млрд. кВт. сағ]] [[Өзбекстан]] индустриалды-аграрлы мемлекет. 1913 жылы бүкіл фабрика, зауыт өндірісі жалпы өнімінің 85%-ы мақта тазалау мен май айыру саласының үлесіне тиіп, ауыр индустрияның өндірісі 2% шамасында болған. Кеңес өкіметі жылдарында жаңа өндіріс салалары құрылып, ауыр индустрияның үлес салмағы артты. 1990 жылы ол бүкіл өнеркәсіп өндірісі көлемінің 44,4%-ын құрады. Ташкент авиациялық-өндірістік бірлестігінде “Ил-76”, “Ил-114”, Ил-114 т.” ұшақтары шығарылады. 1996 жылы Оңтүстік Кореялық “[[Daewoo]]” фирмасымен бірлесіп өндірістік қуаты жылына 200 мың жеңіл автомобильдік шығаруға жететін зауыт іске қосылды. Сонымен бірге автомобидбдерді жабдықтауға арналған бұйымдар жасайтын кәсіпорындар құрылып, жүк автомобильдері мен автобустар шығаратын зауыттар салынды. [[Жеңіл өнеркәсіп]] орындары республикадағы өнеркәсіп өнімінің 20%-ынан астам бөлігін өндіреді. Жері табиғи ресурстарға бай. Бүкіл [[Орталық Азия|Орталық Азиядағы]] газ конденсатының 74%-ы Өзбекстанның үлесіне тиеді. Алтын қоры жөнінен ол әлемде 4, жез қоры жөнінен 11, уран қоры бойынша 7–8 орынды иеленеді. Мақта дақылын өсіру көрсеткіші бойынша әлемде 5-орында, оны экспортқа шығару жөнінен 2-орында. Ел аумағынан жалпы ұзындығы 4 мың шақырым құрайтын 9 ірі газ құбыры өтеді. Аса маңыздылары: Орта Азия – Орталық және Бұхара-Орал құбырлары. Жібек шикізатын, жүн, қаракөл елтірісі, жеміс-жидек, алтын, табиғи газды экспортқа шығарып, азық-түлік, шикізат, т.б. өнімдерді сырттан алады.Өзбекстан мен Қазақстан арасында саяси-экономикалық, әскери, мәдени байланыстар орнаған. 1992 жылы екі ел арасында Достық, ынтымақтастық және өзара көмек, 1994 жылы Бірыңғай экономикалық кеңістік, 1998 жылы Мәңгілік достық туралы шартқа және экон. байланыстарды кеңейту туралы келісімге қол қойылды. 2004 жылы екі ел арасындағы шекара толық делимитацияланды.{{уики}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}}{{Әлемдік экономика}} [[Санат:Өзбекстан экономикасы]] [[Санат:Елдер экономикасы]] 0cpk52ceqd5ivnoa805f1d7gduebtmb 0 550747 3600595 2461495 2026-05-06T06:52:57Z 1nter pares 146705 3600595 wikitext text/x-wiki '''Су ресурстары экологиясы''' — дүниежүзілік су қорының мәселесі, адамзат қауымын алаңдатып отыр. Бұл мәселе Қазақстанға да тән. Су айдындарының ластануын былайша топтайды: * биологиялық ластану: өсімдік, жануар, микроорганизмдер және ашуға бейім заттар; * химиялық ластану: уытты және су ортасының табиғи құрамын бұзатын заттар; * физикалық ластану: жылу-қызу, электромагнитті өріс, радиоактивті заттар. Су құрамының ластану деңгейі үнемі бақылауға алынып отырады. Судың құрамындағы химиялық еріген элементтер, бөлшектер және температура әртүрлі болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ауз-судың 100-ден астам сапалық көрсеткішін ұсынған. Ал Қазақстанда ауыз су сапасы мемлекеттік стандарт 2874-82 бойынша 30 түрлі міндетті көрсеткішпен анықталады. Су алабының ластануының негізгі себептері-тазартылмаған ағын суларды өзен,көлдерге жіберу.Оның негізгі көздері: * тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықтар; * өнеркәсіп орындары; * ауыл шаруашылығында тыңайтқыштардың мөлшерден тыс қолданылуы; * шаруышылықтың басқа да салалары.<ref>Биология: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстан-математика бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық / Р.Сәтімбеков, Р.Әлімқұлова, Ж.Шілдебаев. - Өңд. 2-бас. - Алматы: Мектеп. 2011.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Экология]] gl9o47j87igdw75s16wijjizt4prfgu 0 556148 3600489 3423500 2026-05-05T20:04:05Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600489 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Укр_вект_гор.png|thumb|450x450px|Укранинаның ірі қалалары (2001)]] 2015 жылдың 1 қаңтарына [[Украина]]да 460 қала, 885 кіші қала және 28 388 селолық елді мекендер болған. Ең үлкен қаласы және астанасы - [[Киев]]. 2001 жылдан 2012 жылға дейін миллионер-қалалардың саны 5-тен (Харьков, Киев, Одесса, Донецк, Днепр) 3-ке азайды (Киев, Одесса, Харьков). * <span style="background:#FFDDDD">Бұл түспен</span> аймақтардың әкімшілік орталықтары көрсетілген.  * <span style="background:#EEE8AA">Бұл түспен</span> Украинаның бақылауында емес аймақтардың бір бөлігінде орналасқан қалалар белгіленген.<ref name="Неконтролируемые НП-офсайт КМУ">[http://www.kmu.gov.ua/control/uk/publish/article?art_id=247779985 Про затвердження переліку населених пунктів, на території яких органи державної влади тимчасово не здійснюють або здійснюють не в повному обсязі свої повноваження] <span> </span>(укр.) // Кабинет министров Украины, 07.11.2014</ref> * <span style="background:#E0FFFF">Бұл түспен</span> Украинаның бақылауына толығымен кірмейтін қалалар белгіленген.<ref name="Крым">Аталмыш аймақтар - Қырым Автономиялық Республикасы мен Севастополь қаласы, олардың мәлімделген территорияларын [[Ресей]] өз бақылауында Ресей Федерациясының Қырым Республикасы және Севастополь федералды маңызды қаласы ретінде ұстауда.</ref> {| class="wikitable sortable" ! 1989<br> <small>12.01</small><br> <ref name="пер89">Демоскоп // [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1989. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу] (на дату переписи 12 қаңтар 1989 года)</ref> ! 1991<br> <small>01.01</small><br> <ref name="нас99">{{Cite web|url = http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|title = Количество населения|accessdate = 2013-10-03|archiveurl = http://web.archive.org/web/20091008112322/http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|archivedate = 2009-10-08}}</ref> ! 1995<br> <small>01.01</small><br> <ref name="нас99">{{Cite web|url = http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|title = Количество населения|accessdate = 2013-10-03|archiveurl = http://web.archive.org/web/20091008112322/http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|archivedate = 2009-10-08}}</ref> ! 1999<br> <small>01.01</small><br> <ref name="нас99">{{Cite web|url = http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|title = Количество населения|accessdate = 2013-10-03|archiveurl = http://web.archive.org/web/20091008112322/http://www.gmdh.net/pop/ustat1.htm|archivedate = 2009-10-08}}</ref> ! 2001<br> <small>5.12</small><br> <ref name="пер2001">Госстат Украины. Всеукраинская перепись населения 2001 ж. [http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/ Численность наличного населения и его распределение по полу] (на дату переписи 5 желтоқсан 2001 ж.)</ref> ! 2005<br> <small>01.01</small><br> <ref>[http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Динамика численности населения городов современной Украины за 1897 — 2014 годы] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120722121934/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm |date=2012-07-22 }}</ref> ! 2010<br> <small>01.01</small><br> <ref name="stat2011">[http://ukrstat.org/druk/katalog/nasel/chnas.zip Численность населения Украины по состоянию на 1 қаңтар 2011 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402141115/http://ukrstat.org/druk/katalog/nasel/chnas.zip |date=2015-04-02 }} с оценками численности наличного населения по регионам, районам, горсоветам и городским населённым пунктам, 1 қаңтар 2009, 2010 и 2011 жж.</ref> ! 2012<br> <small>01.01</small><br> <ref name="stat2013">[http://ukrstat.org/uk/druk/publicat/kat_u/2013/sb/06_13/sb_nnas_2012.zip Численность населения Украины по состоянию, 1 қаңтар 2013 ж.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101091637/http://ukrstat.org/uk/druk/publicat/kat_u/2013/sb/06_13/sb_nnas_2012.zip |date=2013-11-01 }} с оценками численности наличного населения по регионам, районам, горсоветам и городским населённым пунктам на 1 қаңтар 2011, 2012 и 2013 жж.</ref> ! 2014<br> <small>01.01</small><br> <ref name="stat2015">[http://ukrstat.org/uk/druk/publicat/kat_u/2015/zb/06/zb_nas_14xl.zip Численность населения Украины по состоянию на 1 қаңтар 2015 ж.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304131856/http://ukrstat.org/uk/druk/publicat/kat_u/2015/zb/06/zb_nas_14xl.zip |date=2016-03-04 }} с оценками численности наличного населения по регионам, районам, горсоветам и городским населённым пунктам на 1 қаңтар 2013, 2014 и 2015 жж.</ref> ! 2015<br> <small>01.01</small><br> <ref name="stat2015"/> ! 2015<br> <small>01.07</small><br> <ref>наличное население на 1.07.2015</ref> ! 2015<br> <small>01.07</small><br> <ref>постоянное население на 1.07.2015</ref> ! <small>2015<br> 01.07</small> |- bgcolor="FFDDDD" | 1 | '''[[Киев]]''' | align="right" |<small> 2587945 </small> | align="right" |<small> 2635000 </small> | align="right" |<small> 2635000 </small> | align="right" |<small> 2618000 </small> | align="right" |<small> 2661327 </small> | align="right" |<small> 2666401 </small> | align="right" |<small> 2785131 </small> | align="right" |<small> 2814258 </small> | align="right" |<small> 2868702 </small> | align="right" |<small> 2887974 </small> | align="right" | 2890513 | align="right" | 2849206 | <ref>[http://www.kiev.ukrstat.gov.ua/Docs/6179.doc Украина бойынша халық саны 1 шілде 2015 ж.] Киевгорстат</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 2 | Харьков | align="right" |<small> 1609959 </small> | align="right" |<small> 1623000 </small> | align="right" |<small> 1576000 </small> | align="right" |<small> 1510000 </small> | align="right" |<small> 1470902 </small> | align="right" |<small> 1464740 </small> | align="right" |<small> 1452256 </small> | align="right" |<small> 1441362 </small> | align="right" |<small> 1451132 </small> | align="right" |<small> 1452887 </small> | align="right" | 1448298 | align="right" | 1428731 | <ref>{{Cite web|url = http://kh.ukrstat.gov.ua/download/express/2015/Express_08_08.zip|title = Численность населения Харківської області на 1 липня 2015 ж. (население на 01.07.2015)|description = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 3 | Одесса | align="right" |<small> 1115371 </small> | align="right" |<small> 1101000 </small> | align="right" |<small> 1060000 </small> | align="right" |<small> 1020000 </small> | align="right" |<small> 1029049 </small> | align="right" |<small> 1007131 </small> | align="right" |<small> 1010326 </small> | align="right" |<small> 1008162 </small> | align="right" |<small> 1017022 </small> | align="right" |<small> 1016515 </small> | align="right" | 1012277 | align="right" | 994614 | <ref>{{Cite web|url = http://od.ukrstat.gov.ua/expres/0815/177.doc|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Одесской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 4 | Днепр | align="right" |<small> 1177897 </small> | align="right" |<small> 1189000 </small> | align="right" |<small> 1161000 </small> | align="right" |<small> 1113000 </small> | align="right" |<small> 1065008 </small> | align="right" |<small> 1054219 </small> | align="right" |<small> 1011177 </small> | align="right" |<small> 999577 </small> | align="right" |<small> 993094 </small> | align="right" |<small> 989769 </small> | align="right" | 985464 | align="right" | 975339 | <ref name="днепр">{{Cite web|url = http://www.dneprstat.gov.ua/expres/2015/08/18_08_15/ChN06.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Днепропетровской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="EEE8AA" | 5 | [[Донецк]]<ref name="ДНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Донецкая Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 1109102 </small> | align="right" |<small> 1121000 </small> | align="right" |<small> 1102000 </small> | align="right" |<small> 1058000 </small> | align="right" |<small> 1016194 </small> | align="right" |<small> 999975 </small> | align="right" |<small> 968250 </small> | align="right" |<small> 955041 </small> | align="right" |<small> 949825 </small> | align="right" |<small> 936257 </small> |- bgcolor="FFDDDD" | 6 | Запорожье | align="right" |<small> 883909 </small> | align="right" |<small> 897000 </small> | align="right" |<small> 887000 </small> | align="right" |<small> 856000 </small> | align="right" |<small> 815256 </small> | align="right" |<small> 799348 </small> | align="right" |<small> 780733 </small> | align="right" |<small> 772627 </small> | align="right" |<small> 766268 </small> | align="right" |<small> 761993 </small> | align="right" | 758851 | align="right" | 754915 | <ref name="Запорож">{{Cite web|url = http://www.zp.ukrstat.gov.ua/images/stories/Exp_dem_1805_20082015.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Запорожской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 7 | Львов | align="right" |<small> 790908 </small> | align="right" |<small> 802000 </small> | align="right" |<small> 806000 </small> | align="right" |<small> 790000 </small> | align="right" |<small> 732818 </small> | align="right" |<small> 733728 </small> | align="right" |<small> 733989 </small> | align="right" |<small> 729842 </small> | align="right" |<small> 729038 </small> | align="right" |<small> 729429 </small> | align="right" | 726854 | align="right" | 720187 | <ref>{{Cite web|url = http://www.lv.ukrstat.gov.ua/ukr/si/express/2015/v1102_203.pdf|title = Численность населения Львівської області на 1 липня 2015 ж. (население на 01.07.2015)|publisher = Управление статистики в Львовской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 8 | Кривой Рог | align="right" |<small> 713059 </small> | align="right" |<small> 735000 </small> | align="right" |<small> 739000 </small> | align="right" |<small> 709000 </small> | align="right" |<small> 668980 </small> | align="right" |<small> 696667 </small> | align="right" |<small> 670397 </small> | align="right" |<small> 660203 </small> | align="right" |<small> 652137 </small> | align="right" |<small> 647727 </small> | align="right" | 644814 | align="right" | 643300 | <ref name="днепр">{{Cite web|url = http://www.dneprstat.gov.ua/expres/2015/08/18_08_15/ChN06.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Днепропетровской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 9 | Николаев | align="right" |<small> 502776 </small> | align="right" |<small> 532000 </small> | align="right" |<small> 533000 </small> | align="right" |<small> 512000 </small> | align="right" |<small> 514136 </small> | align="right" |<small> 509011 </small> | align="right" |<small> 501183 </small> | align="right" |<small> 497032 </small> | align="right" |<small> 494922 </small> | align="right" |<small> 494763 </small> | align="right" | 493991 | align="right" | 489496 | <ref>{{Cite web|url = http://mk.ukrstat.gov.ua/expres/2015/08/zip/2e16_18_08.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Николаевской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 10 | [[Мариуполь]] | align="right" |<small> 518933 </small> | align="right" |<small> 522000 </small> | align="right" |<small> 515000 </small> | align="right" |<small> 495000 </small> | align="right" |<small> 492176 </small> | align="right" |<small> 482440 </small> | align="right" |<small> 469336 </small> | align="right" |<small> 464457 </small> | align="right" |<small> 458533 </small> | align="right" |<small> 455063 </small> |- bgcolor="EEE8AA" | 11 | [[Луганск]]<ref name="ЛНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Луганская Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 496813 </small> | align="right" |<small> 504000 </small> | align="right" |<small> 493000 </small> | align="right" |<small> 472000 </small> | align="right" |<small> 463097 </small> | align="right" |<small> 452789 </small> | align="right" |<small> 434869 </small> | align="right" |<small> 427187 </small> | align="right" |<small> 424113 </small> | align="right" |<small> 417990 </small> |- bgcolor="FFDDDD" | 12 | [[Винныця|Винница]] | align="right" |<small> 374304 </small> | align="right" |<small> 381000 </small> | align="right" |<small> 387000 </small> | align="right" |<small> 390000 </small> | align="right" |<small> 356665 </small> | align="right" |<small> 360241 </small> | align="right" |<small> 369214 </small> | align="right" |<small> 370814 </small> | align="right" |<small> 372116 </small> | align="right" |<small> 372484 </small> | align="right" | 371474 | align="right" | 369636 | <ref>{{Cite web|url = http://vn.ukrstat.gov.ua/images/stories/Exspres/2015/08/18.08.15chusel.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Винницкой области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="EEE8AA" | 13 | Макеевка<ref name="ДНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Донецкая Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 430201 </small> | align="right" |<small> 424000 </small> | align="right" |<small> 416000 </small> | align="right" |<small> 390000 </small> | align="right" |<small> 389589 </small> | align="right" |<small> 375992 </small> | align="right" |<small> 360989 </small> | align="right" |<small> 356118 </small> | align="right" |<small> 351820 </small> | align="right" |<small> 348173 </small> |- bgcolor="E0FFFF" | 14 | Севастополь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> | align="right" |<small> 356123 </small> | align="right" |<small> 366000 </small> | align="right" |<small> 370000 </small> | align="right" |<small> 351000 </small> | align="right" |<small> 342451 </small> | align="right" |<small> 340353 </small> | align="right" |<small> 340102 </small> | align="right" |<small> 340559 </small> | align="right" |<small> 344853 </small> |- bgcolor="E0FFFF" | 15 | Симферополь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> | align="right" |<small> 343565 </small> | align="right" |<small> 353000 </small> | align="right" |<small> 352000 </small> | align="right" |<small> 339000 </small> | align="right" |<small> 343644 </small> | align="right" |<small> 341599 </small> | align="right" |<small> 336588 </small> | align="right" |<small> 335582 </small> | align="right" |<small> 338319 </small> |- bgcolor="FFDDDD" | 16 | Херсон | align="right" |<small> 355379 </small> | align="right" |<small> 365000 </small> | align="right" |<small> 366000 </small> | align="right" |<small> 356000 </small> | align="right" |<small> 328360 </small> | align="right" |<small> 319278 </small> | align="right" |<small> 304613 </small> | align="right" |<small> 300666 </small> | align="right" |<small> 297593 </small> | align="right" |<small> 296448 </small> | align="right" | 295245 | align="right" | 291643 | <ref>{{Cite web|url = http://www.ks.ukrstat.gov.ua/images/stories/stat/Arhiv/express/2015/179.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Херсонской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 17 | Полтава | align="right" |<small> 314740 </small> | align="right" |<small> 320000 </small> | align="right" |<small> 324000 </small> | align="right" |<small> 315000 </small> | align="right" |<small> 317998 </small> | align="right" |<small> 309960 </small> | align="right" |<small> 300501 </small> | align="right" |<small> 297589 </small> | align="right" |<small> 295950 </small> | align="right" |<small> 294962 </small> | align="right" | 293592 | align="right" | 286571 | <ref name="Полтав">{{Cite web|url = http://pl.ukrstat.gov.ua/main/all_page/express/2015/files_2015/08/1808/dem/379.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Полтавской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 18 | [[Чернигов]] | align="right" |<small> 296347 </small> | align="right" |<small> 306000 </small> | align="right" |<small> 314000 </small> | align="right" |<small> 313000 </small> | align="right" |<small> 304994 </small> | align="right" |<small> 300497 </small> | align="right" |<small> 297402 </small> | align="right" |<small> 296723 </small> | align="right" |<small> 295670 </small> | align="right" |<small> 294727 </small> | align="right" | 294268 | align="right" | 288448 | <ref>{{Cite web|url = http://chernigivstat.gov.ua/pres_inf/expres_2015/889.zip|title = Численность населения на 1липня 2015 ж. (население на 01.076.2015)|publisher = Управление статистики в Черниговской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 19 | Черкассы | align="right" |<small> 290340 </small> | align="right" |<small> 302000 </small> | align="right" |<small> 312000 </small> | align="right" |<small> 309000 </small> | align="right" |<small> 295414 </small> | align="right" |<small> 293271 </small> | align="right" |<small> 287713 </small> | align="right" |<small> 286163 </small> | align="right" |<small> 285170 </small> | align="right" |<small> 284766 </small> | align="right" | 283922 | align="right" | 281447 | <ref>{{Cite web|url = http://www.ck.ukrstat.gov.ua/source/arch/2015/epr_chn_1506.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Черкасской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 20 | Житомир | align="right" |<small> 292097 </small> | align="right" |<small> 298000 </small> | align="right" |<small> 302000 </small> | align="right" |<small> 298000 </small> | align="right" |<small> 284236 </small> | align="right" |<small> 277875 </small> | align="right" |<small> 271714 </small> | align="right" |<small> 271895 </small> | align="right" |<small> 270922 </small> | align="right" |<small> 269942 </small> | align="right" | 268806 | align="right" | 267549 | <ref>{{Cite web|url = http://www.zt.ukrstat.gov.ua/Vupuski/08_15/chicl.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Житомирской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 21 | Сумы | align="right" |<small> 291264 </small> | align="right" |<small> 301000 </small> | align="right" |<small> 305000 </small> | align="right" |<small> 298000 </small> | align="right" |<small> 293141 </small> | align="right" |<small> 282198 </small> | align="right" |<small> 272326 </small> | align="right" |<small> 269663 </small> | align="right" |<small> 268874 </small> | align="right" |<small> 268642 </small> | align="right" | 267579 | align="right" | 266777 | <ref>{{Cite web|url = http://sumy.ukrstat.gov.ua/data/express/180815_e150308.doc|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Сумской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 22 | Хмельницкий | align="right" |<small> 236938 </small> | align="right" |<small> 245000 </small> | align="right" |<small> 258000 </small> | align="right" |<small> 261000 </small> | align="right" |<small> 253994 </small> | align="right" |<small> 255902 </small> | align="right" |<small> 261397 </small> | align="right" |<small> 263703 </small> | align="right" |<small> 266095 </small> | align="right" |<small> 267735 </small> | align="right" | 267947 | align="right" | 265113 | <ref name="Хмельниц">{{Cite web|url = http://www.km.ukrstat.gov.ua/ukr/express/2015/08_2015/176.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Хмельницкой области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 23 | Черновцы | align="right" |<small> 256644 </small> | align="right" |<small> 259000 </small> | align="right" |<small> 262000 </small> | align="right" |<small> 258000 </small> | align="right" |<small> 240621 </small> | align="right" |<small> 242250 </small> | align="right" |<small> 251776 </small> | align="right" |<small> 255929 </small> | align="right" |<small> 262129 </small> | align="right" |<small> 264333 </small> | align="right" | 264501 | align="right" | 260743 | <ref>{{Cite web|url = http://www.cv.ukrstat.gov.ua/express/2015/m08/19_184.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Черновицкой области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="EEE8AA" | 24 | Горловка<ref name="ДНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Донецкая Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 338106 </small> | align="right" |<small> 337000 </small> | align="right" |<small> 327000 </small> | align="right" |<small> 304000 </small> | align="right" |<small> 292250 </small> | align="right" |<small> 279061 </small> | align="right" |<small> 263647 </small> | align="right" |<small> 258879 </small> | align="right" |<small> 254416 </small> | align="right" |<small> 250991 </small> |- bgcolor="FFDDDD" | 25 | Ровно | align="right" |<small> 227925 </small> | align="right" |<small> 239000 </small> | align="right" |<small> 247000 </small> | align="right" |<small> 245000 </small> | align="right" |<small> 248813 </small> | align="right" |<small> 247870 </small> | align="right" |<small> 249582 </small> | align="right" |<small> 250174 </small> | align="right" |<small> 249912 </small> | align="right" |<small> 249639 </small> | align="right" | 248663 | align="right" | 245241 | <ref>{{Cite web|url = http://www.rv.ukrstat.gov.ua/expres/2015/08/527.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Ровненской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 26 | Каменское | align="right" |<small> 281925 </small> | align="right" |<small> 284000 </small> | align="right" |<small> 284000 </small> | align="right" |<small> 272000 </small> | align="right" |<small> 255841 </small> | align="right" |<small> 249530 </small> | align="right" |<small> 244272 </small> | align="right" |<small> 242646 </small> | align="right" |<small> 241475 </small> | align="right" |<small> 240682 </small> | align="right" | 239981 | align="right" | 239431 | <ref name="днепр">{{Cite web|url = http://www.dneprstat.gov.ua/expres/2015/08/18_08_15/ChN06.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Днепропетровской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 27 | Кропивницкий | align="right" |<small> 269803 </small> | align="right" |<small> 278000 </small> | align="right" |<small> 278000 </small> | align="right" |<small> 268000 </small> | align="right" |<small> 254103 </small> | align="right" |<small> 248367 </small> | align="right" |<small> 236097 </small> | align="right" |<small> 234919 </small> | align="right" |<small> 233333 </small> | align="right" |<small> 232314 </small> | align="right" | 231409 | align="right" | 228268 | <ref name="Киров">{{Cite web|url = http://www.kr.ukrstat.gov.ua/ekspres/ekspres2015/ekspres08/demogr591.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Кировоградской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 28 | Ивано-Франковск | align="right" |<small> 214021 </small> | align="right" |<small> 226000 </small> | align="right" |<small> 237000 </small> | align="right" |<small> 237000 </small> | align="right" |<small> 218359 </small> | align="right" |<small> 219479 </small> | align="right" |<small> 224401 </small> | align="right" |<small> 224660 </small> | align="right" |<small> 227030 </small> | align="right" |<small> 228575 </small> | align="right" | 229644 | align="right" | 226791 | <ref>{{Cite web|url = http://www.ifstat.gov.ua/NEW_PAGE/NEW_2015/NEW_ex_182.htm|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Ивано-Франковской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 29 | Кременчуг | align="right" |<small> 236495 </small> | align="right" |<small> 241000 </small> | align="right" |<small> 248000 </small> | align="right" |<small> 239000 </small> | align="right" |<small> 234073 </small> | align="right" |<small> 231202 </small> | align="right" |<small> 227611 </small> | align="right" |<small> 226434 </small> | align="right" |<small> 225828 </small> | align="right" |<small> 225216 </small> | align="right" | 224290 | align="right" | 223310 | <ref name="Полтав">{{Cite web|url = http://pl.ukrstat.gov.ua/main/all_page/express/2015/files_2015/08/1808/dem/379.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Полтавской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 30 | Тернополь | align="right" |<small> 204845 </small> | align="right" |<small> 218000 </small> | align="right" |<small> 234000 </small> | align="right" |<small> 235000 </small> | align="right" |<small> 227755 </small> | align="right" |<small> 220720 </small> | align="right" |<small> 217577 </small> | align="right" |<small> 217300 </small> | align="right" |<small> 217110 </small> | align="right" |<small> 217773 </small> | align="right" | 217808 | align="right" | 216326 | <ref>{{Cite web|url = http://www.te.ukrstat.gov.ua/files/Express/08_181.rar|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Тернопольской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 31 | Луцк | align="right" |<small> 197724 </small> | align="right" |<small> 210000 </small> | align="right" |<small> 219000 </small> | align="right" |<small> 218000 </small> | align="right" |<small> 208816 </small> | align="right" |<small> 202915 </small> | align="right" |<small> 210775 </small> | align="right" |<small> 213063 </small> | align="right" |<small> 216076 </small> | align="right" |<small> 217103 </small> | align="right" | 217147 | align="right" | 214064 | <ref>{{Cite web|url = http://www.lutsk.ukrstat.gov.ua/681_1808.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Волынской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 32 | Белая Церковь | align="right" |<small> 196878 </small> | align="right" |<small> 204000 </small> | align="right" |<small> 216000 </small> | align="right" |<small> 215000 </small> | align="right" |<small> 200131 </small> | align="right" |<small> 204794 </small> | align="right" |<small> 209250 </small> | align="right" |<small> 210551 </small> | align="right" |<small> 211205 </small> | align="right" |<small> 211129 </small> | align="right" | 210462 | align="right" | 206533 | <ref name="КО">{{Cite web|url = http://oblstat.kiev.ukrstat.gov.ua/content/Docs/1exp719.rar|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Киевской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 33 | Краматорск | align="right" |<small> 198094 </small> | align="right" |<small> 201000 </small> | align="right" |<small> 200000 </small> | align="right" |<small> 188000 </small> | align="right" |<small> 181025 </small> | align="right" |<small> 174892 </small> | align="right" |<small> 167850 </small> | align="right" |<small> 165469 </small> | align="right" |<small> 162811 </small> | align="right" |<small> 160895 </small> |- | 34 | Мелитополь | align="right" |<small> 173385 </small> | align="right" |<small> 177000 </small> | align="right" |<small> 176000 </small> | align="right" |<small> 170000 </small> | align="right" |<small> 160657 </small> | align="right" |<small> 159288 </small> | align="right" |<small> 157626 </small> | align="right" |<small> 156885 </small> | align="right" |<small> 156889 </small> | align="right" |<small> 156523 </small> | align="right" | 155915 | align="right" | 155762 | <ref name="Запорож">{{Cite web|url = http://www.zp.ukrstat.gov.ua/images/stories/Exp_dem_1805_20082015.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Запорожской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="E0FFFF" | 35 | Керчь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> | align="right" |<small> 174365 </small> | align="right" |<small> 178000 </small> | align="right" |<small> 179000 </small> | align="right" |<small> 164000 </small> | align="right" |<small> 157007 </small> | align="right" |<small> 152564 </small> | align="right" |<small> 147269 </small> | align="right" |<small> 145845 </small> | align="right" |<small> 144626 </small> |- | 36 | Никополь | align="right" |<small> 157608 </small> | align="right" |<small> 159000 </small> | align="right" |<small> 159000 </small> | align="right" |<small> 151000 </small> | align="right" |<small> 136280 </small> | align="right" |<small> 131774 </small> | align="right" |<small> 123748 </small> | align="right" |<small> 120000 </small> | align="right" |<small> 117857 </small> | align="right" |<small> 116834 </small> | align="right" | 116350 | align="right" | 118404 | <ref name="днепр">{{Cite web|url = http://www.dneprstat.gov.ua/expres/2015/08/18_08_15/ChN06.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Днепропетровской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="FFDDDD" | 37 | Ужгород | align="right" |<small> 117061 </small> | align="right" |<small> 123000 </small> | align="right" |<small> 126000 </small> | align="right" |<small> 127000 </small> | align="right" |<small> 117317 </small> | align="right" |<small> 117028 </small> | align="right" |<small> 116456 </small> | align="right" |<small> 116556 </small> | align="right" |<small> 115947 </small> | align="right" |<small> 115520 </small> | align="right" | 115124 | align="right" | 113564 | <ref>{{Cite web|url = http://www.uz.ukrstat.gov.ua/press/2015/expr_v183.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Закарпатской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 38 | Славянск | align="right" |<small> 135300 </small> | align="right" |<small> 137000 </small> | align="right" |<small> 135000 </small> | align="right" |<small> 128000 </small> | align="right" |<small> 124829 </small> | align="right" |<small> 122049 </small> | align="right" |<small> 119482 </small> | align="right" |<small> 117994 </small> | align="right" |<small> 116694 </small> | align="right" |<small> 115421 </small> |- | 39 | Бердянск | align="right" |<small> 132644 </small> | align="right" |<small> 135000 </small> | align="right" |<small> 136000 </small> | align="right" |<small> 131000 </small> | align="right" |<small> 121692 </small> | align="right" |<small> 119290 </small> | align="right" |<small> 117517 </small> | align="right" |<small> 116563 </small> | align="right" |<small> 115500 </small> | align="right" |<small> 115054 </small> | align="right" | 114647 | align="right" | 114862 | <ref name="Запорож">{{Cite web|url = http://www.zp.ukrstat.gov.ua/images/stories/Exp_dem_1805_20082015.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Запорожской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="EEE8AA" | 40 | [[Алчевск]]<ref name="ЛНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Луганская Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 125502 </small> | align="right" |<small> 126000 </small> | align="right" |<small> 127000 </small> | align="right" |<small> 120000 </small> | align="right" |<small> 119193 </small> | align="right" |<small> 116954 </small> | align="right" |<small> 113980 </small> | align="right" |<small> 112071 </small> | align="right" |<small> 110474 </small> | align="right" |<small> 109772 </small> |- | 41 | Павлоград | align="right" |<small> 131414 </small> | align="right" |<small> 134000 </small> | align="right" |<small> 136000 </small> | align="right" |<small> 128000 </small> | align="right" |<small> 118816 </small> | align="right" |<small> 113748 </small> | align="right" |<small> 111069 </small> | align="right" |<small> 110470 </small> | align="right" |<small> 109739 </small> | align="right" |<small> 109305 </small> | align="right" | 109022 | align="right" | 109965 | <ref name="днепр">{{Cite web|url = http://www.dneprstat.gov.ua/expres/2015/08/18_08_15/ChN06.pdf|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Днепропетровской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 42 | Северодонецк | align="right" |<small> 131376 </small> | align="right" |<small> 133000 </small> | align="right" |<small> 133000 </small> | align="right" |<small> 128000 </small> | align="right" |<small> 119940 </small> | align="right" |<small> 125325 </small> | align="right" |<small> 111487 </small> | align="right" |<small> 109891 </small> | align="right" |<small> 108899 </small> | align="right" |<small> 108137 </small> |- bgcolor="E0FFFF" | 43 | Евпатория<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> | align="right" |<small> 107792 </small> | align="right" |<small> 111000 </small> | align="right" |<small> 115000 </small> | align="right" |<small> 113000 </small> | align="right" |<small> 105915 </small> | align="right" |<small> 106250 </small> | align="right" |<small> 106846 </small> | align="right" |<small> 106840 </small> | align="right" |<small> 107040 </small> |- | 44 | Лисичанск | align="right" |<small> 126503 </small> | align="right" |<small> 126000 </small> | align="right" |<small> 125000 </small> | align="right" |<small> 118000 </small> | align="right" |<small> 115229 </small> | align="right" |<small> 111451 </small> | align="right" |<small> 106557 </small> | align="right" |<small> 105119 </small> | align="right" |<small> 103459 </small> | align="right" |<small> 102397 </small> |- | 45 | Каменец-Подольский | align="right" |<small> 102236 </small> | align="right" |<small> 105000 </small> | align="right" |<small> 108000 </small> | align="right" |<small> 108000 </small> | align="right" |<small> 99610 </small> | align="right" |<small> 99398 </small> | align="right" |<small> 102813 </small> | align="right" |<small> 102969 </small> | align="right" |<small> 102254 </small> | align="right" |<small> 101728 </small> | align="right" | 101279 | align="right" | 100575 | <ref name="Хмельниц">{{Cite web|url = http://www.km.ukrstat.gov.ua/ukr/express/2015/08_2015/176.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Хмельницкой области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | 46 | Бровары | align="right" |<small> 82042 </small> | align="right" |<small> 85000 </small> | align="right" |<small> 87000 </small> | align="right" |<small> 89000 </small> | align="right" |<small> 86839 </small> | align="right" |<small> 89384 </small> | align="right" |<small> 94968 </small> | align="right" |<small> 97146 </small> | align="right" |<small> 98874 </small> | align="right" |<small> 99623 </small> | align="right" | 100079 | align="right" | 99427 | <ref name="КО">{{Cite web|url = http://oblstat.kiev.ukrstat.gov.ua/content/Docs/1exp719.rar|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Киевской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- | [[Александрия (Кировоград облысы)|Александрия]] | align="right" |<small> 102611 </small> | align="right" |<small> 105000 </small> | align="right" |<small> 104000 </small> | align="right" |<small> 99000 </small> | align="right" |<small> 93357 </small> | align="right" |<small> 88916 </small> | align="right" |<small> 83419 </small> | align="right" |<small> 83072 </small> | align="right" |<small> 82636 </small> | align="right" |<small> 82410 </small> | align="right" | 82216 | align="right" | 81585 | <ref name="Киров">{{Cite web|url = http://www.kr.ukrstat.gov.ua/ekspres/ekspres2015/ekspres08/demogr591.zip|title = Численность населения на 1 шілде 2015 ж.|publisher = Управление статистики в Кировоградской области|lang = укр|accessdate = |archiveurl = |archivedate = }}</ref> |- bgcolor="EEE8AA" | Красный Луч<ref name="ЛНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Луганская Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 113278 </small> | align="right" |<small> 113000 </small> | align="right" |<small> 112000 </small> | align="right" |<small> 102000 </small> | align="right" |<small> 94875 </small> | align="right" |<small> 89688 </small> | align="right" |<small> 84792 </small> | align="right" |<small> 83460 </small> | align="right" |<small> 82228 </small> | align="right" |<small> 81685 </small> |- bgcolor="EEE8AA" | Енакиево<ref name="ДНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Донецкая Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 120332 </small> | align="right" |<small> 120000 </small> | align="right" |<small> 116000 </small> | align="right" |<small> 107000 </small> | align="right" |<small> 103997 </small> | align="right" |<small> 96616 </small> | align="right" |<small> 87243 </small> | align="right" |<small> 84187 </small> | align="right" |<small> 81054 </small> | align="right" |<small> 79670 </small> |- bgcolor="EEE8AA" | Стаханов<ref name="ЛНР">Данный город расположен на территории, заявленной как Луганская Народная Республика и контролируется властями этой самопровозглашённой республики</ref> | align="right" |<small> 112023 </small> | align="right" |<small> 113000 </small> | align="right" |<small> 111000 </small> | align="right" |<small> 103000 </small> | align="right" |<small> 90152 </small> | align="right" |<small> 84427 </small> | align="right" |<small> 79736 </small> | align="right" |<small> 78255 </small> | align="right" |<small> 77168 </small> | align="right" |<small> 76492 </small> |- | Константиновка | align="right" |<small> 107562 </small> | align="right" |<small> 108000 </small> | align="right" |<small> 104000 </small> | align="right" |<small> 97000 </small> | align="right" |<small> 95111 </small> | align="right" |<small> 88833 </small> | align="right" |<small> 80416 </small> | align="right" |<small> 78114 </small> | align="right" |<small> 76065 </small> | align="right" |<small> 75040 </small> |} == Б == * [[Балаклея]] — Харьков облысы * Балта — Одесса облысы * Бар — Винниц облысы * Барановка — Житомир облысы * Барвенково — Харьков облысы * Батурин — Чернигов облысы облысы * Бахмач — Чернигов облысы облысы * [[Бақшасарай|Бахчисарай]]<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Баштанка — Николаев облысы * Белая Церковь — Киев облысы * Белгород-Днестровский — Одесса облысы * Белз — Львов облысы * Белицкое — Донецк облысы * Белогорск<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — Қырым Автономиялық Республикасы * Белозёрское — Донецк облысы * Белополье — Сумы облысы * Беляевка — Одесса облысы * Бердичев — Житомир облысы * Бердянск — Запорожье облысы * Берегово — Закарпат облысы * Бережаны — Тернополь облысы * Березань — Киев облысы * Березно — [[Ровно облысы]] * Березо́вка — Одесса облысы * Берестечко — Волын облысы * Берислав— Херсон облысы * Бершадь — Винныця облысы * Бобринец — Кировоград облысы * Бобрка — Львов облысы * Бобровица — Чернигов облысы * Богодухов — Харьков облысы * Богуслав — Киев облысы * Болград — Одесса облысы * Болехов — Ивано-Франковск облысы * Борзна — Чернигов облысы * Борислав — Львов облысы * Борисполь — Киев облысы * Борщёв — Тернополь облысы * Боярка — Киев облысы * Бровары — Киев облысы * Броды — Львов облысы * Брянка — Луганск облысы * Бурштын — Ивано-Франковск облысы * Бурынь — Сумы облысы * Буск — Львов облысы * Буча — Киев облысы * Бучач — Тернополь облысы == В == * Валки — Харьков облысы * Васильевка — Запорожье облысы * Васильков — Киев облысы * Ватутино — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Вахрушево — Луганск облысы * Вашковцы — [[Черновцы облысы]] * Великие Мосты — Львов облысы * Верхнеднепровск — Днепропетров облысы * Верховцево — Днепропетров облысы * Вижница — [[Черновцы облысы]] * Вилково — Одесса облысы * Винники — Львов облысы * [[Винныця|Винница]] — Винныця облысы * Виноградов — Закарпат облысы * Вишнёвое — Киев облысы * Владимир-Волынский — Волын облысы * Вознесенск — Николаев облысы * Волноваха — Донецк облысы * Волочиск — [[Хмельницкий облысы]] * Волчанск — Харьков облысы * Вольногорск — Днепропетров облысы * Вольнянск — Запорожье облысы * Ворожба — Сумы облысы * Вышгород — Киев облысы == Г == * Гадяч — Полтава облысы * Гайворон — Кировоград облысы * Гайсин — Винныця облысы * Галич — Ивано-Франковск облысы * Геническ — Херсон облысы * Герца — [[Черновцы облысы]] * Глобино — Полтава облысы * Глухов — Сумы облысы * Глиняны — Львов облысы * Гнивань — Винныця облысы * Голая Пристань — Херсон облысы * Горловка — Донецк облысы * Горное — Луганск облысы * Горняк — Донецк облысы * Городенка — Ивано-Франковск облысы * Городище — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Городня — Чернигов облысы * Городок — Львов облысы * Городок — [[Хмельницкий облысы]] * Горохов — Волын облысы * Гребёнка — Полтава облысы * Гуляйполе — Запорожье облысы == Д == * Дебальцево — Донецк облысы * Деражня — [[Хмельницкий облысы]] * Дергачи — Харьков облысы * Джанкой<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Дзержинск — Донецк облысы * Димитров — Донецк облысы * Днепродзержинск — Днепропетров облысы * Днепр — Днепропетров облысы * Днепрорудное — Запорожье облысы * Добромиль — Львов облысы * Доброполье — Донецк облысы * Докучаевск — Донецк облысы * Долина — Ивано-Франковск облысы * Долинская — Кировоград облысы * [[Донецк]] — Донецк облысы * Дрогобыч — Львов облысы * [[Достық|Дружба]] — Сумы облысы * Дружковка — Донецк облысы * Дубляны — Львов облысы * Дубно — [[Ровно облысы]] * Дубровица — Ровно облысы * Дунаевцы — Хмельницкий облысы == Е == * Евпатория<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Енакиево — Донецк облысы == Ж == * Жашков — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Ждановка — Донецк облысы * Жёлтые Воды — Днепропетров облысы * Жидачов — Львов облысы * Житомир — Житомир облысы * Жмеринка — Винныця облысы * Жолква — Львов облысы == З == * Залещики — Тернополь облысы * Запорожье — Запорожье облысы * Заставна — [[Черновцы облысы]] * Збараж — Тернополь облысы * Зборов — Тернополь облысы * Звенигородка — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Здолбунов — [[Ровно облысы]] * Зеленодольск — Днепропетров облысы * Зеньков — Полтава облысы * Зимогорье — Луганск облысы * Змиёв — Харьков облысы * Знаменка — Кировоград облысы * Золотое — Луганск облысы * Золотоноша — Черкас облысы * Золочев — Львов облысы * Зоринск — Луганск облысы * Зугрэс — Донецк облысы == И == * Ивано-Франковск — Ивано-Франковск облысы * Измаил — Одесса облысы * Изюм — Харьков облысы * Изяслав — [[Хмельницкий облысы]] * Иловайск – Донецк облысы * Ильинцы — Винныця облысы * Ильичёвск — Одесса облысы * Инкерман<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — город со специальным статусом Севастополь * Ирмино — Луганск облысы * Ирпень — Киев облысы * Иршава — Закарпат облысы * Ичня — Чернигов облысы == К == * Кагарлык — Киев облысы * Казатин — Винныця облысы * Калиновка — Винныця облысы * Калуш — Ивано-Франковск облысы * Каменец-Подольский — [[Хмельницкий облысы]] * Каменка — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Каменка-Бугская — Львов облысы * Каменка-Днепровская — Запорожье облысы * Камень-Каширский — Волын облысы * Канев — Черкас облысы * Карловка — Полтава облысы * Каховка — Херсон облысы * Керчь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Киверцы — Волын облысы * [[Киев]] — [[Киев|город со специальным статусом Киев]] * Килия — Одесса облысы * Кировоград — Кировоград облысы * Кировское — Донецк облысы * Кицмань — [[Черновцы облысы]] * Кобеляки — Полтава облысы * Ковель — Волын облысы * Кодыма — Одесса облысы * Коломыя — ИваноФранковск облысы * Комсомольск — Полтава облысы * Конотоп — Сумы облысы * Константиновка — Донецк облысы * Корец — [[Ровно облысы]] * Коростень — Житомир облысы * Коростышев — Житомир облысы * Корсунь-Шевченковский — Черкас облысы * Корюковка — Чернигов облысы * Косов — Ивано-Франковск облысы * Костополь — Ровно облысы * Котовск — Одесса облысы * Краматорск — Донецк облысы * Красилов — Хмельницкий облысы * Красноармейск — Донецк облысы * Красноград — Харьков облысы * Краснодон — Луганск облысы * Краснопартизанск — Луганск облысы * Красноперекопск<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — Қырым Автономиялық Республикасы * Красный Лиман — Донецк облысы * Красный Луч — Луганск облысы * Кременец — Тернополь облысы * Кременчуг — Полтава облысы * Кривой Рог — Днепропетров облысы * Кролевец — Сумы облысы * Кузнецовск — Ровно облысы * Купянск — Харьков облысы == Л == * Ладыжин — Винныця облысы * Лановцы — Тернополь облысы * Лебедин — Сумы облысы * Лисичанск — Луганск облысы * Лозовая — Харьков облысы * Лохвица — Полтава облысы * Лубны — Полтава облысы * [[Луганск]] — Луганск облысы * Лутугино — Луганск облысы * Луцк — Волын облысы * Львов — Львов облысы * Любомль — Волын облысы * Люботин — Харьков облысы == М == * Малин — Житомир облысы * Марганец — Днепропетров облысы * [[Мариуполь]] — Донецк облысы * Макеевка — Донецк облысы * Малая Виска — Кировоград облысы * Мелитополь — Запорожье облысы * [[Мена]] — Чернигов облысы * Мерефа — Харьков облысы * Миргород — Полтава облысы * Мироновка — Киев облысы * Миусинск — Луганск облысы * Могилёв-Подольский — Винныця облысы * Молодогвардейск — Луганск облысы * Молочанск — Запорожье облысы * Монастыриска — Тернополь облысы * Монастырище — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Мостиска — Львов облысы * Мукачево — Закарпат облысы == Н == * Надворная — Ивано-Франковск облысы * Николаев — Львов облысы * Николаев — Николаев облысы * Никополь — Днепропетров облысы * Нежин — Чернигов облысы * Немиров — Винныця облысы * Нетешин — [[Хмельницкий облысы]] * Новая Каховка — Херсон облысы * Новая Одесса — Николаев облысы * Новый Буг — Николаев облысы * Новоазовск — Донецк облысы * Нововолынск — Волын облысы * Новгород-Северский — Чернигов облысы * Новогродовка— Донецк облысы * Новомиргород — Кировоград облысы * Новоград-Волынский — Житомир облысы * Новодружеск — Луганск облысы * Новоднестровск — [[Черновцы облысы]] * Новомосковск — Днепропетров облысы * Новопсков — Луганск облысы * Новоселица — [[Черновцы облысы]] * Новоукраинка — Кировоград облысы * Новый Роздол — Львов облысы * Носовка — Чернигов облысы == О == * Обухов — Киев облысы * Овруч — Житомир облысы * Одесса — Одесса облысы * Орджоникидзе — Днепропетров облысы * Орехов — Запорожье облысы * Острог — [[Ровно облысы]] * Очаков — Николаев облысы == П == * Павлоград — Днепропетров облысы * Первомайск — Луганск облысы * Первомайск — Николаев облысы * Первомайский — Харьков облысы * Перевальск — Луганск облысы * Перемышляны — Львов облысы * Перечин — Закарпат облысы * Перещепино — Днепропетров облысы * Переяслав-Хмельницкий — Киев облысы * Першотравенск — Днепропетров облысы * Петровское — Луганск облысы * Пирятин — Полтава облысы * Погребище — Винныця облысы * Подволочиск — Тернополь облысы * Подгайцы — Тернополь облысы * Подгородное — Днепропетров облысы * Пологи — Запорожье облысы * Полонное — [[Хмельницкий облысы]] * Полтава — Полтава облысы * Попасная — Луганск облысы * Почаев — Тернополь облысы * Приволье — Луганск облысы * Прилуки — Чернигов облысы * Приморск — Запорожье облысы * Припять — Киев облысы * Пустомыты — Львов облысы * Путивль — Сумы облысы * Пятихатки — Днепропетров облысы == Р == * Рава-Русская — Львов облысы * Радехов — Львов облысы * Радомышль — Житомир облысы * Радивилов — [[Ровно облысы]] * Рахов — Закарпат облысы * Ржищев — Киев облысы * Рогатин — Ивано-Франковск облысы * Ровеньки — Луганск облысы * Ровно — [[Ровно облысы]] * Рожище — Волын облысы * [[Ромны]] — Сумы облысы * Рубежное — Луганск облысы * Рудки — Львов облысы == С == * Саки<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Самбор — Львов облысы * Сарны — [[Ровно облысы]] * Свалява — Закарпат облысы * Сватово — Луганск облысы * Свердловск — Луганск облысы * Светловодск — Кировоград облысы * Севастополь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — город со специальным статусом Севастополь * Северодонецк — Луганск облысы * Седнев — Чернигов облысы * Селидово — Донецк облысы * Семёновка — Чернигов облысы * Середина-Буда — Сумы облысы * Симферополь<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — Қырым Автономиялық Республикасы * Синельниково — Днепропетров облысы * Скадовск — Херсон облысы * Скалат — Тернополь облысы * Сквира — Киев облысы * Сколе — Львов облысы * Славута — [[Хмельницкий облысы]] * Славутич — Киев облысы * Славянск — Донецк облысы * Смела — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Снежное — Донецк облысы * Снигирёвка — Николаев облысы * Снятын — Ивано-Франковск облысы * Сокаль — Львов облысы * Сокиряны — [[Черновцы облысы]] * Соледар — Донецк облысы * Старобельск — Луганск облысы * Староконстантинов — [[Хмельницкий облысы]] * Старый Крым<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — Қырым Автономиялық Республикасы * Старый Самбор — Львов облысы * Стаханов — Луганск облысы * Сторожинец — Черновцы облысы * Стрый — Львов облысы * Судак<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — Қырым Автономиялық Республикасы * Сумы — Сумы облысы * Суходольск — Луганск облысы * Счастье — Луганск облысы == Т == * Таврийск — Херсон облысы * Тальное — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Тараща — Киев облысы * Татарбунары — Одесса облысы * Теплодар — Одесса облысы * Тернополь — Тернополь облысы * Терновка — Днепропетров облысы * Тетиев — Киев облысы * Тысменица — Ивано-Франковск облысы * Тлумач — Ивано-Франковск облысы * Теребовля — Тернополь облысы * Тростянец — Сумы облысы * Трускавец — Львов облысы * Токмак — Запорожье облысы * Торез — Донецк облысы * Тульчин — Винныця облысы * Тячев — Закарпат облысы == У == * Угледар — Донецк облысы * Угнев — Львов облысы * Узин — Киев облысы * Украинка — Киев облысы * Ужгород — Закарпат облысы * Умань — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Устилуг — Волын облысы == Ф == * Фастов — Киев облысы * Феодосия<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] == Х == * Харцызск — Донецк облысы * Харьков — Харьков облысы * Херсон — Херсон облысы * Хмельник — Винныця облысы * Хмельницкий — [[Хмельницкий облысы]] * Хорол — Полтава облысы * Хотин — [[Черновцы облысы]] * Христиновка — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Хуст — Закарпат облысы * Хыров — Львов облысы == Ц == * Цюрупинск — Херсон облысы == Ч == * Червоноград — Львов облысы * Червонозаводское — Полтава облысы * Червонопартизанск— Луганск облысы * Черкассы — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * [[Чернигов]] — Чернигов облысы * Чернобыль — Киев облысы * Черновцы — [[Черновцы облысы]] * Чигирин — Черкас облысы * Чоп — Закарпат облысы * Чортков — Тернополь облысы * Чугуев — Харьков облысы == Ш == * Шаргород — Винныця облысы * Шахтёрск — Донецк облысы * Шепетовка — [[Хмельницкий облысы]] * Шостка — Сумы облысы * Шпола — [[Черкассы облысы|Черкас облысы]] * Шумск — Тернополь облысы == Щ == * Щёлкино<ref name="крым">Данный город расположен на территории [[Қырым|Крымского полуострова]], бо́льшая часть которого является объектом территориального спора между [[Ресей|Россией]], фактически контролирующей спорную территорию, и [[Украина|Украиной]].</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Щорс — Чернигов облысы == Э == * Энергодар — Запорожье облысы == Ю == * Южное — Одесса облысы * Южноукраинск — Николаев облысы == Я == * Яворов — Львов облысы * Яготин — Киев облысы * Ялта<ref name="крым">Бұл қала [[Қырым|Қырым түбегі]] аймағында орналасқан, бұл аймақтың басым бөлігі шын мәнінде даулы аумақты бақылайтын [[Ресей]] мен [[Украина]] арадағы даулы аймақ болып саналады.</ref> — [[Қырым Автономиялық Республикасы]] * Ямполь — Винныця облысы * Яремче — Ивано-Франковск облысы * Ясиноватая — Донецк облысы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.castles.com.ua/index.php?id=vse Статьи о населённых пунктах Украины] * [http://www.ukrtelecom.ua/reference/trunkline_code/code Укртелеком: Коды городов и сёл Украины (более 1000 наименований) (укр.)] * [http://mistaua.com/%D0%9F%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2 Поиск городов Украины по названию, населению, площадью, высотой над уровнем моря, годом основания, месторасположением (район, облысы)] * [http://ukraine3d.com/ru/node/176 Города Украины. 3D панорамы] * [http://crazy.lg.ua/view_post.php?id=30 Рейтинг городов Украины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120804051012/http://www.crazy.lg.ua/view_post.php?id=30 |date=2012-08-04 }} * [http://infodata.com.ua База данных городов и улиц Украины] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701230145/http://infodata.com.ua/ |date=2017-07-01 }} [[Санат:Украина қалалары]] [[Санат:Елдер бойынша қала тізімдері]] 85f294wk78a7vrjhdw56hcnzlm69cxu 0 565535 3600330 3062338 2026-05-05T14:30:34Z MuratbekErkebulan 162992 3600330 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Талас |шынайы атауы = {{lang-ky|Талас}} |сурет = |жағдайы = облыс орталығы |ел = Қырғызстан |елтаңба = Coat of arms of Talas.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = Елтаңба |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 120 |lat_dir = |lat_deg = 42|lat_min = 31|lat_sec = 00 |lon_dir = |lon_deg = 72|lon_min = 14|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Шакиев Нурдин<ref>[http://news-w.com/62850-46550/ Мэром города Талас переизбран представитель партии "Республика"Шакиев Нурдин {{ref-ru}}]</ref> |құрылған уақыты = 1877 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Дмитриевка'' |статус алуы = 1944 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 1280 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 32 886<ref name="Perep2009">[http://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref> |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = |шоғырлануы = 50 000 |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] - 88,9 % <br /> [[орыстар]] — 6,6% <br /> [[өзбектер]] — 1,3% <br /> [[украиндар]] — 0,7% <br /> [[немістер]] — 0,6% <br /> [[түріктер]] — 0,5% <br /> [[қазақтар]] — 0,5% <ref name="Perep2009">[http://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref> |конфессионалдық құрамы = сунни мұсылмандар, православ-христиандар |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = 996 3422 |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = T, 07 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = ta.kg |сайт тілі = |сайт тілі 2 = }} {{мағына|Талас}} '''Талас''' — [[Қырғызстан]]дағы облыстық маңызы бар қала, [[Талас облысы]] және [[Талас ауданы (Қырғызстан)|ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Географиясы == [[Сурет:Stamp_of_Kyrgyzstan_talas2_b.jpg|нобай|300x300 нүкте|Пошта маркасындағы Таластағы [[Манас дастаны|Манас]] күмбезі (кесенесі)]] Талас аңғарының солтүстік-шығыс бөлігінде, теңіз деңгейінен 1280 м биіктікте, [[Талас өзені]]нің алқабында, Қырғызстан астанасы [[Бішкек]] қаласынан 360 км батысқа қарай, [[Тараз|Жамбыл]] ([[Қазақстан]]) темір жол станциясынан 90 км шығысқа қарай және Бішкек — [[Ош]] тас жолынан 90 км батысқа қарай орналасқан. == Климаты == Климаты континенттік, қуаң. Ең жоғары орташа айлық температура шілдеде байқалады және +30...+35 °С құрайды, ең төменгі орташа айлық температура қаңтарда және -15...-25 °С құрайды. Жылдық жауын-шашын нормасы шамамен 300-400 мм. == Халқы == Халық саны — 35 200 адам ([[2015 жыл|2015]])<ref name="Этно2009.Талас">[https://web.archive.org/web/20120321015804/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғызстан халқының санағы 2009.]</ref>. Халықтың ұлттық құрамы: [[қырғыздар]] — 29 288 адам (88,9 %), [[орыстар]] — 2127 адам (6,6 %), [[өзбектер]] — 435 адам (1,3 %), [[украиндар]] — 239 адам (0,7 %), [[немістер]] — 214 адам (0,6 %), [[түріктер]] — 158 адам (0,5 %), [[қазақтар]] — 155 адам (0,5 %)<ref name="Этно2009.Талас">[http://web.archive.org/web/20120321015804/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/Таласская%20область.pdf Қырғызстан халқының санағы 2009.]</ref>. == Тарихы == Қала [[1877 жыл|1877 жылы]] орыс қоныс аударушыларымен Талас аңғарының орталық бөлігінде, [[Талас өзені]]нің сол жағалауында, Шығыс Түрік Қағанаты кезіндегі ежелгі қоныстың орнында, теңіз деңгейінен 1200 м биіктікте құрылды. Бұрын Дмитриевка деп аталды. 1944 жылы қала статусын алды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.svali.ru/catalog~0~38345~index.htm Талас туралы ақпарат] * [http://www.citykr.kg/talas.php Қырғызстан қалалары ассоциациясы сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150206134322/http://citykr.kg/talas.php |date=2015-02-06 }} {{Kyrgyzstan-geo-stub}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Қырғызстан қалалары]] esxnm3qq1fhsgcllvcptfrj57b8npd9 0 603287 3600269 3599839 2026-05-05T13:26:56Z ~2026-27280-02 180853 3600269 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = PopulusTremula001.JPG |regnum = [[Өсімдіктер]] |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]] |classis = [[Қос жарнақтылар]] |unranked_subclassis = [[Rosids]] |ordo = [[Malpighiales]] |familia = [[Талдар тұқымдасы|Талдар]] |genus = ''[[Терек|Populus]]'' |sectio = ''[[Aspen|Populus]]'' |species = '''''P. tremula''''' |binomial = ''Populus tremula'' |binomial_authority = [[Карл Линней]] }} '''Көктерек''' ({{lang-la|Populus tremula}}) – [[Талдар тұқымдасы|талдар]] тұқымдасына жататын [[терек]] түрі. Қазақстанда белгілі жабайы 11 түрдің ішіндегі көпшілікке белгілі Самырсын орманында, аралас ормандарда, өзен жағалары мен сазды жерлерде бір сөзбен айтқанда, Республиканың барлық жазықтарында, Батыс Тянь- Шань және Шу- Іле тауларынан басқа тауларда өседі. Бұл биіктігі 25 метрге дейін жететін жылдам өсетін ағаш, діңі түзу, тегіс, қабығы жасылдау - сұр түсті Жапырағы дөңгелек, жиегі бір келкі емес, жұмыр тісті. Басқа ағаштардан айырмашылығы көктеренктің жапырақ жүйкелері астыңғы жақтарына қарағанда жапырақтың үстіңгі жағынан жақсы көрінеді. Тамыр жүйесі топырақтың беткі жағына жақын жетілетіндіктен, тамырдан түйін тастап жас көктеректің пайда болуына мүмкіндік жасайды. Көктеректің қайыңынынан айырмашылығы екі үйлі өсімдік.Аталық сырға гүлдері бір ағашта, ал аналық сырға гүлдері басқа ағашта ерте көктемде жапырақ жарғанға дейін гүлдейді, гүлдері көп және ұсақ.Назарын өзіне еріксіз аударатын аталық сырға гүлі-үлпілдек ,жұмсақ сұр, майысқақ, қызыл түсті тозаңдары бар. Тозаңдану жел арқылы жүреді. Аралар гүлдің тозаңдарымен бірге әлі де ашылмаған бүршіктерден жабысқақ зат (клей) жинайды. Тұқымды өте ұсақ, пісіп жетілген соң, жаз мезгілінде желмен таралады. Бұл да қайыңға ұқсас кесілген немесе өртенген ормандардың орнына қаулай өседі ,нәтижесінде ұзақ жыл тіршілік салыстырғанда өзінен жоғары бағаланатын ағаштардың өсуіне жағдай жасап, ығысып шыға берген. ===Қосымша ақпарат=== Көктерек жарық сүйгіш өсімдіктердің қатарына жатады.Жылдам өсетінідігі үшін бағаланады. Одан алынатын жұмсақ, ақ түсті ағаштар құрылысқа пайдаланады, қағаз шығаруға , фанер, шырпы т.б. заттар жасауға қолданылады. қабығы тері илеуге ,тканьді бояуға қолданады(сары түс береді). Бүршігі мен жапырвғы ағзаға тез әсер ететін заттар түзеді, бөлме ауасын тазартуға пайдаланады, халықтық медицинада кеңінен қолданылады. Өкпе , безгек, уланған немесе жылан шағып алған жағдайда қолданады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commonscat|Populus tremula}} [[Санат:Талдар тұқымдасы]] 5rsxso28j060yfgzpkk02m193195q15 0 636609 3600386 3482827 2026-05-05T16:20:39Z Casserium 68287 3600386 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаян == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] ihcc3erwxadxicm8j61buwz607oyw8m 0 637492 3600228 3222785 2026-05-05T12:18:44Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600228 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Гипнофобия''' (сомнифобия немесе клинофобия) – иррационалды және басқарылмайтын ұйықтар алдындағы қорқыныш. «Гипно» сөзі грек тілінен аударғанда «ұйқы» деген мағынаны білдіреді. Гипнофобия жағдайды басқара алмай қалудан қорқудан туындауы мүмкін. Кей кездері түнгі қорқынышты түстер мен уақытты пайдалы іске жұмсамай, бос өткізіп алуды қаламаудан өршиді. ==Туындау себептері== Бұл психикалық ауытқудың туындай себептері: ұйықтар алдындағы қорқынышты сезінетін адаммен байланысу, қайғылы оқиға немесе басқа да өмірде орын алған травматикалық жағдай. Онымен қоса, гипнофобия созылмалы депрессияның салдарынан болуы мүмкін.<ref>[http://www. What is Somniphobia?.org]</ref> Мұның бәрі зардап шегушіде ұйықтау қорқынышын оятады. Гипнофобияның тағы бір себебі түсінде қайтыс болудан қорқу.<ref>[http://www. Үлкен медициналық сөздік. 2000.org]</ref> Әдетте ол балалық шақта пайда болады. Мысалы, бір психологтың тәжірибесінде осындай жағдай болған. Науқас бала кезінде түнгі уақытта қорқынышты фильм көрген. Киноның оған әсер еткені соншалықты, ол есейген кезде де ұйықтар алдында ыңғайсыздық сезінген. ==Белгілері== Ережеге сәйкес, гипнофобияның адам ағзасына әсер ететін белгілері өте көп. Бұл аурудың симптоматикасы адамның психикалық жағдайына да, физикалық жағдайына да әсер етуі мүмкін. Осы ауытқуға шалдыққандардың көбісі тек қана ұйқы туралы ойлағанның немесе сөз қозғағанның өзінде ыңғайсыздық сезінеді. Гипнофобия қарапайым мазасыз неврозға ұқсас болғанына қарамастан, оны емдеу өте қиынға соғады.<ref>[http://www. Hypnophobia: Phobia: Fears and Phobias (Health Glossary Category).org]</ref> *тез тыныс алу *ентікпе *тершеңдік *мазасыздық, қорқыныш сезімі *ұйқышылдық *ауыздың құрғауы *летаргия *діріл *жүрек соғысының жиілеуі *жүрек айнуы Әрине, бұл белгілер адамның психикалық және физикалық жағдайына әсер етпей қоймайды. Ұйқы кезінде ағза өзіне керек энергияны қалпына келтіріп, күш жинайды. Ал нашар ұйқы алаңдаушылық, ұмытшақтық, созылмалы шаршау сынды теріс салдарға әкеліп соғады. Сомнифобия белгілері науқастың физикалық және психоэмоционалды жағдайына байланысты әртүрлі болып келуі мүмкін. Себебі, әр адам ауруды әрқалай сезінеді. Ауытқуды емдеуге арналған көптеген дәрі-дәрмектер бар. Оларды қатаң түрде дәрігердің нұсқауы бойынша алу қажет. Дегенмен, ол дәрілерді қабылдағаннан кейін жанама әсерлер күтпеген жерден пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, олар ауруды толығымен емдемейді, тек уақытша симптоматикасын басады. ==Емдеу шаралары== Кез келген фобияның қозғаушы күші қорқыныш деп есептеледі. Сондықтан гипнофобияны емдеу жолы қорқыныш сезімін тудыратын факторларды азайту немесе мүлдем жою болып табылады. Ол үшін науқасқа медитация жасау мен йогамен айналысуға кеңес беріледі. Егер адам ұйқы кезінде қорғансыздық сезінсе, онда жақын адамымен бірге ұйықтау тиімді шешім болады. Себебі, бұл науқасқа ешқандай қауіп төнбейтініне сенімділік береді. Егер де адам жалғыз болса, онда үй жануарын асырауы қажет. Танымдық терапия - кез келген фобияны емдеудің дәстүрлі түрі. Әсіресе, науқас жағдайдан емес, оның салдарынан қорқатын болса тиімді болып есептеледі. Бұл емдеу шарасының басты мақсаты адамның жеке сенімін өзгерту және танымдық қабілеттерін дамыту. Ыңғайсыздық тудыратын жеке сенімді өзгерту мазасыздық сезімін басуға көмектеседі. ==Дереккөздер== <references /> [[Санат:Гипнофобия]] [[Санат:Психикалық ауытқулар]] [[Санат:Аурулардың алу шарасы]] 2du40cnfpio1pqqsie7emlflladc5c8 0 638346 3600231 3222800 2026-05-05T12:24:30Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600231 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Урбано́ним''' (урбо́ним) ({{lang-lat|urbanus}} — «қала») — қаланың ішкі нысандарының географиялық атаулары(мысалы, көше атаулары, саябақ атаулары, көше қиылыс атаулары<ref name='Подольская'>{{Книга:Словарь русской ономастической терминологии}}</ref>.. Қала аттарын зерттейтін [[топонимика | топонимдер]] саласы '' урбанонимдер '' '' деп аталады. Урбанонимдер жинағы '' урбанонимия '' деп аталады. '' Атаулар ансамбльдері '' (жергілікті және жалпы [[Connotation | коннотация]]) арқылы біріктірілген географиялық атаулардың жиынтығы, әдетте, урбонимияда арнайы жасалады: олар қалалардағы [[шағын аудан]] және көбінесе [[Мемориал | мемориалдарды]] сипаттайды. Мысалы Нұр-Сұлтан қаласындағы «Отан қорғаушылар» мемориалдық кешені, Р. Қошқарбаев даңғылы және сол көше бойындағы Р. Қошқарбаев ескерткіші және т.б. Қала урбанонимдерінде әлеуметтік-тарихи немесе тарихи түсінік болады. Мысалы, XVIII ғасырға дейін Мәскеу ғибадат орындары қала тұрғындарының өмірінде ерекше рөл атқарған, осыған байланысты 18 ғасырға дейін Мәскеу көшелері шіркеу атымен аталған. Ал, ХХ ғасырда лексикалық және грамматикалық формалардың ұқсастығына қарамастан, мемориалды көшелер басым бола бастады, яғни көшелерді мемлекетке әйгілі адамдардың құрметіне атай бастаған. Мысалы, 18 ғасырға дейін Никольская көшесі - шіркеу немесе монастырь бойынша аталса, XIX ғасырда Николаевская - патша Николайдың құрметіне аталады<ref>Толковый словарь русского языка: В 4 т. / Под ред. Д. Н. Ушакова. — {{М.}}, 1935—1940.</ref>. Осылайша, қалаға немесе мемлекетке әйгілі беделді тұлғаларға арнап көше атауларын береді. Сондықтан урбанонимді қаланың әлеуметтік, мәдени және саяси құндылықтары туралы манифест ретінде түсінуге болады. Урбанонимдер екі негізгі функцияны орындайды: 1) атаулық қызмет (сәйкестендіру); 2) ақпараттық қызмет. Сәйкестендіру функциясы жалпы алғанда тиісті аттың ерекшелігімен байланысты. Өйткені оның негізгі мақсаты - бір типтегі объектілерді атау, бөлектеу және ажырату. Бұл функция урбанонимдерге де қатысты, өйткені олар жеке интрассивтік нысанды атайды және оларды бірнеше ұқсас түрлерінен ажыратады. Топонимнің ақпараттық қызметі оның айналадағы кеңістіктегі, қаладағы адамды бағыттауы, мекен ретінде қызмет етуі керектігімен байланысты. Урбанонимдердің ақпараттық функциясы өзіндік сипаттамаларға ие: урбанонимдер қала объектісінің ерекшеліктері туралы ақпаратты тасымалдайды (қызмет түрі, қызметтер мен тауарлар ауқымы және т.б.). == Годонимдер == '''Годо́ним''' немесе '''одо́ним''' (от {{lang-grc|ὁδὸς}} «көше, жол» + ὄνομα «атау») — [[топоним]]нің көше, даңғыл, аллея, жағалаулар атауларын көрсетеді{{sfn|Подольская|1988|c=52}}. Годонимдер - лексиканың ең мобильді және өзгермелі бөлігі. Себебі олар белгілі бір лингвистикалық қауымдастықты сипаттайтын салт-дәстүр, көзқарас, менталитеттің өзіндік ерекшелігі және халықтың дүниетанымдық ерекшеліктері туралы көптеген ақпарат жинақталған ұлттық мәдениеттің айнасы болып есептеледі. Олар қалалардың тарихын алыс ата-бабалардың көзімен көруге мүмкіндік береді.'''Годонимия''' — годонимдердің жиынтығы — «қаланың тарихи және тілдік портретінің ажырамас бөлігі»{{sfn|Подольская|1988|c=52}}. === Агороним === '''Агоро́ним''' (от {{lang-grc|&#7936;γορά}} «алаң» + ὄνομα «атау») — вид [[урбаноним]]а, [[топоним]] қалалардағы алаңдар мен басқа ашық кеңістіктердің атауын көрсететін урбаноним түрі. '''Агоронимия''' — агоронимдер жиынтығы — «қаланың тарихи және тілдік портретінің ажырамас бөлігі»{{sfn|Подольская|1988|c=27}}. Термин [[Словарь русской ономастической терминологии|Словаре русской ономастической терминологии]] 1988 жылы Н. В. Подольскаямен құрастырылған және ұсынылған. <references /> [[Санат:Урбаноним]] [[Санат:Гидронимдік атаулар]] d0yy6jb3yrlsbkzuyj8595573xbz5zq 0 638466 3600230 3537559 2026-05-05T12:22:25Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600230 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} '''Люшердің түстік əдістемесі''' – [[Швейцария|швейцариялық]] [[Психотерапия|психотерапевт]]<ref>https://luscher-color.ch/</ref> [https://ru.wikipedia.org/wiki/Люшер,_Макс Макс Люшер] [[1949 жыл|1949 жылы]] әзірлеген [[Психологияның зерттеу әдістері|психологиялық әдіс]]. Люшердің [[Түс|түсті]] [[Диагностика|диагностикасы]] адамның [[Психофизиология|психофизиологиялық]] жағдайын, оның [[күйзеліс|стресстік]] қарсылығын, [[Белсенділік|белсенділігі]] мен [[Коммуникативтілік|коммуникативті]] қабілеттерін өлшеуге мүмкіндік береді.<ref>https://kk.psichiatria.org/luscher-tүsinin-synagy/{{Deadlink|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Люшер [[Тест|тесті]] өзінің құрылымы бойынша [https://vocabulary.ru/termin/pfistera-heisa-test-cvetovyh-piramid.html Пфистердің түсті пирамидасының тестін] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231012030634/https://vocabulary.ru/termin/pfistera-heisa-test-cvetovyh-piramid.html |date=2023-10-12 }}(1951) еске салады, сондай-ақ Фрилинг тестімен ұқсастығы бар. === Қолдануы === Тест [[Тұлға|тұлғаның]] терең [[Мәселе|мәселелерін]], [[Реакция|реакция]] типін, [[Қоршаған орта|қоршаған ортаға]] бейімделу деңгейін, [[Мінез|мінезінің]] өткір жақтарын және клиникалық көрінісін анықтауға арналған.<ref>https://edudocs.net/414765/{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Бұл әдісті қолдану тәжірибе саласындағы [[Психолог|психологтарға]], әсіресе, дәрігерлік және [[Педагогика|педагогика]] [[Мамандық|мамандықтарына]] кадрлерді іріктеуде, [[Жанұя|жанұялық]] кеңес беруде, дифференциалды психологияда, психологиялық жекелілік өлшемдегі коррекция мен [[Психотерапия|психотерапияда]] т.б. жағдайларда қолдану ұсынылады.<ref>https://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917040754/http://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html |date=2018-09-17 }}</ref> === Түрлері === Люшер тестісінің екі түрлі нұсқауы бар: толық және қысқа. Толық зерттеуге арналған 73 түрлі түсті кесте жəне 8 түсті қысқа тест түрі бар. Алғашқысы психо-диагностикалық зертеулерде тек бір зерттеу əдісі ретінде толықтай зерттеуге қолданылады. Бірақ та алынған ақпарат зерттеуге кеткен уақыт пен күш-жігерге қарамастан аз болады. Ал 8 түсті тест қолданғанда ыңғайлы, əрі нəтижесі де сенімді.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> === Тест өткізу нұсқаулығы === Зерттеу келесі кезеңдер бойынша өтеді: Зерттелуші берілген 8 түстерден сол уақытта көбірек ұнайтын түстерді таңдау керек. Тұлға түстермен карточкаларды алдына қойғанда ашық бір тонды фон болу керек және бөлменің ішіне жарық біркелкі түсуі керек. Карталар 2 сантиметрге тең арақашықты сақтау тиіс. Таңдалған түс қатардан алынады. Түстердің реттік саны солдан оңға қарай бағытталады, төмендегідей болады: 1-көк; 2-жасыл; 3-қызыл; 4-сары; 5-күлгін; 6-қоңыр; 7-қара; 0-cұр. Алғашқы екі таңдалған түс “ Күшті қалаған” түс болып саналады да “+” деп белгіленеді. Бірінші таңдалған түс негізгі əрекеттену əдісі, ал екіншісі зерттелушінің мақсатын көрсетеді. 3-4 ретте таңдалған түстер қатары «*» таңбасымен белгіленеді. Бұндағы таңдалған түстер «сол ситуациядағы заттардың шынайы орналасуын» және «әрекеттің бейнесін» көрсетеді. 5-6 позициядағы түстердің таңдалуы «селқостықты» аңғартса, «=» тең белгісімен кодталады. Тұлғаның 5-6 позициядағы таңдаған түстері сол кездегі қажет емес резервке бағыттайды, тұлғаның әрекетсіз индифферентті зонасын көрсетеді. Жағымсыз түстер (7,8) “-“ белгісімен белгіленіп, жауапсыз қалған қажеттіліктерді көрсетеді.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> === Түстер сипаттамасы === Түстер [[Негіз (қазақ тілі)|негізгі]] (көк, жасыл, қызыл, сары) жəне қосымша (қара, сұр, күлгін, қоңыр) болып бөлінеді. Макс Люшердің түсті әдісі бойынша осы түстер маңызды психологиялық қажеттіліктердің символдары болып табылады. * [[Сұр түс|Сұр]](0). Айырушы, [[Алшақтау|алшақтатушы]] міндеттерден босатушы, сыртқы себеп пен əсерлерді жасырушы. Оның алғашқа позицияда орналасуы компенсациялаушы болып саналады. Ал соңғы орында болса зерттелуші [[Жауапкершілік|жауапкершілікті]] сезінетінін білдіреді. Сұр түс екінші жəне үшінші орында болса зерттелуші мінез-құлқында [[Конфликт|конфликтіні]] білдіреді.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> * [[Көк түс|Көк]](1).[[Сабырлылық]], [[сезімталдық]], жарақаттанғыштық, [[сензитивтілік]], [[сенімділік]], өзін құрбан ету, [[адалдық]] анық байқалады. Оның соңғы орында орналасуы [[эмоция|эмоциялық]] қатынастың қанағаттандырылмауын білдіреді.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> * [[Жасыл түс|Жасыл]](2). [[Өзіндік сана|Өзіндігін]] танытудағы қажеттілік. Тұлға бойындағы [[Қысым|қысымды]], талпыну, мақсатқа ұмтылушылықты, өзгерістерге қарсы тұру, [[Көзқарас|көзқарасының]] тұрақтылығы. Сары түспен қатар қолданылуы [[Бостандық|бостандыққа]] деген ұмтылысты білдіреді. Екінші-үшінші позициядағы түстер емес, өзге түстердің ретінде таңдалса тұлға бойындағы қысымды айқындайды. Өмір ситуациясында адамдарды қоршаған ортасының түсімен тікелей байланыстырады: өсімдіктердің, ағаштардың, гүлдердің т. б. Ол обьектілер қоршаған орта болып табылатындықтан қорғанысты білдіреді. [[Темперамент|Темпераменттердің]] ішінде [[Меланхолик|меланхоликтердің]] сүйікті түсі болып табылады.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> * [[Қызыл түс|Қызыл]] (3). «Әрекет ету», «жетістікке жету». Тұлғаның энергиясын жұмсаудағы [[Физиология|физиологиялық]] күйі, [[Спорт|спортқа]], жеңіске, [[Эротика|эротикаға]] т.б. деген ерігі, қалауы. Бұл әдістемені жүргізу барысында бұл түсті қаламау физиологиялық және [[Жүйке|жүйкелік]] жұқару, тозу, сексуалды қызығушылықтың төмен болуын аңғартады. Таңдалған түстердің алдыңғы қатарында болуы [[Көшбасшылық|көшбасшылыққа]] деген ұмтылыс, тұлға бойындағы [[Шығармашылық|шығармашылық]] бастау т.б. байқатады. Алғашқы үш түс қатарында болмаса эмоционалды - вегетативті қысымды көрсетеді. Өмірлік жағдайда ертедегі ер адамдардың аң аулау үрдісімен тікелей байланыстырады, яғни отбасын асырау үшін аңды аулауда белсенділікті байқату, сондай-ақ адамның сексуалды қозу зоналары да осы түспен байланыстырылады. Бұл түс [[Сангвиник|сангвиниктердің]] түсі болып табылады.<ref>https://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917040754/http://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html |date=2018-09-17 }}</ref> * [[Сары түс|Сары]]](4). Алға ұмтылу, [[Үміт|үміттену]] қажеттілігі, [[Релаксация|релаксацияны]] білдіреді. Сары түсті таңдау үлкен бақытқа деген үзілмес үміт, [[Болашақ|болашаққа]] ұмтылыс, жаңаға ұмтылу т.б. Тұлға бойындағы жағымсыз күйлерде ол шыдамсыздықты, мазасыздануды, көре алмауды білдіреді. Сары түсін қаламау (6,7,8 орын) көңілдің қалуы, адам үмітінің орындалмай қалуын аңғартады. Жасыл түспен қатар қолданылуы үлкен [[Әлеуметтік статус|әлеуметтік статусқа]] ұмтылуды байқатады. 2,3,4,5 реттегі түстерден басқаларда тұлға бойындағы қысымды білдіреді. Өмір жағдайында қараңғы түннен соң шығатын күн элементімен байланыстырылады. Аспанды жарыққа толтыру, адам бойында белсенділікті оятуға шақырады. Бұл [[Холерик|холерик]] типтес индивидтердің жиі қалайтын түсі болып табылады. Жалпы жоғарыда қарастырылған түстер [[Тепе-теңдік|тепе-теңдік]] тұлғада алдыңғы қатарда болулары қажет.<ref>https://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917040754/http://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html |date=2018-09-17 }}</ref> * [[Күлгін түс|Күлгін]] (5). Жақындық сезімі, [[Сиқыр|сиқырлау]], [[Арбау|арбау]], өзгелерді таң қалдыруға деген ұмтылыс, [[Жетістік|жетістікке]] деген қабілеттілік, шындыққа сай емес тілек жəне жауапкершілікті сезінбеу. Бұл түсті көбіне [[Жеткіншек|жеткіншектер]] мен [[Аяғы ауыр әйел|аяғы ауыр əйелдер]] таңдайды.<ref>http://emirsaba.org/pedagogika-fakuleteti.html?page=6</ref> * [[Қоңыр түс|Қоңыр]](6). Алдыңғы қатарда болса физикалық дискомфортты байқатады. Әсіресе, тұлғаның [[Ауыру|ауыру]], науқастануы кезінде жиі алдыңғы қатарда таңдалады. Өз жанұясын жоғалтқандарда бұл түсті таңдау байқалады. 8 позицияда болса қажеттілікті терістеу, яғни ол [[Босану|босаңсуда]], физиологиялық қанағаттануда өз қажеттіліктерін терістеу болып табылады.<ref>https://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917040754/http://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html |date=2018-09-17 }}</ref> * [[Қара түс|Қара]] (7.) [[Экстремизм|Экстремалды]] жүріс-тұрыс, көп жағдайды қаламау, яғни «жоқ» ұғымымен сәйкес келеді. Өзге түстердің таңдалуына да әсерін тигізеді. Бірінші орында таңдалса, адам өмір оқиғаларына қарсы келу, ойланбай әрекет етуді байқатады.<ref>https://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917040754/http://mybiblioteka.su/tom2/7-158228.html |date=2018-09-17 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Люшер әдістемесі]] e6i21ttr8a6olc3pouvtvcsva5ouha3 0 638615 3600232 3581733 2026-05-05T12:26:12Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600232 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Птеригиум''' (''птеригиум, қанатты иық'') — конъюнктиваның қатерсіз өсуі. Әдетте ол барлық көз саңылауын біртіндеп толтыра отырып, таспа жағынан пайда болады. Мұндай локализация көздің ашық бөлігіне түсетін ультракүлгін әсерімен түсіндіріледі. Конъюнктиваның өсетін ұлпалары ашық қызғылт түсті. Пайда болып, жетілуі баяу болуы мүмкін, ерте жаста басталып, қарашықтың өсіп-жетілгеніне дейін. Емделмеген птеригиум көру қабілетінің жоғалуына әкеледі. Птеригиум біртіндеп қарашыққа қарай өседі. [[Патология]]лық тұрғыдан алғанда, птеригиум коллагеннің дегенерациясы және фиброваскулярлы [[пролиферация]] болып табылады (көздің жарақаттарға реакциясы). Птеригиумның басы оның денесімен біріктірілген. Оның жанында жиі Стокер сызығы деп аталатын темір шөгіндісі пайда болады, оны бақылау плеваның өсу динамикасын анықтауға көмектеседі. Жалпы, жаңа пайда болу осындай бөліктерден тұрады: * Фукс дақтары - бастың айналасындағы сұр белгілер; * Стокер желісі - темірмен қаныққан қоңыр желі; * қанаттары жоқ плеваның талшықты бөлігі; * басы - білім берудің шығыңқы шыңы, көптеген ыдыстар бар; * мойны - бас пен дене арасындағы жұғу; * дене - басы қосылған ет шығыңқы тамырлы бөлігі; * сыртқы шеті - Жоғарғы шекара; * ішкі шеті - төменгі шекара === Жіктелуі: шынайы және жалған птеригиум === Птеригиумның бірыңғай жіктемесі жоқ, отандық және шетелдік дәрігерлер аурудың класын анықтау үшін түрлі жүйелерді пайдаланады. Медициналық әдебиетте мұндай анықтамалар басым: Бастапқы - бірте-бірте пайда болады, көрінетін итергішсіз; Екінші - көз алмасының жарақатының нәтижесі. Бастапқы птеригиум да шынайы деп аталады. Оның шығу тегі анықталмаған. Өсіп, біртіндеп көру қабілетін нашарлату қабілеті бар. Екінші немесе жалған, - тыртық ұлпадан тұрады. Ол прогрессивті емес және әрқашан бастапқы күйінде қалады. I сатылы Птеригиум: қабығы мөлдір, қан тамырлары жақсы көрінеді. Батыс офтальмологтары өз жіктеу жүйесін пайдаланады: * I дәреже — қабығы мөлдір, эписклер тамырлары жақсы көрінеді. Іс жүзінде дамымайды; * II дәреже — өсудің белсенділігі орташа, қабығы жартылай мөлдір, эписклерлер тамырлары толық көрінбейді; * III дәреже — птеригиум белсенді өсуде, оның денесі мөлдір емес және бұлшықетті. === Пайда болу себебі === Шынайы птеригиумның пайда болу себептері әлі анықталған жоқ. Ауру жағдайларының пайда болуының белгілі бір факторлардың пайыздық мөлшері арқылы ғана анықтауға мүмкіндік туды. Негізінен бұл күн, жел жағдайында, жиі шаңды дауылдарда шамадан тыс болу. Қанат тәрізді плевадан [[фермер]]лер, [[серфер]]лер, [[электр дәнекерлеуші]]лер, озон қабаты бұзылған облыс тұрғындары жиі зардап шегеді (мысалы, новозеландықтар). Тұқым қуалаушылықтың әсері туралы мәліметтер бар. Соңғы зерттеулер птеригиум мен папилломавирустың байланысы туралы айтады, бірақ, ең алдымен, [[ВПЧ]] плеваның өсуінің катализаторы болып табылады. Өрісте көп уақыт өткізетін фермерлер жиі птеригиуммен зардап шегеді Ауруды тудыратын басты фактор - ультракүлгін. Желмен, шаңмен, химикаттармен және ауаның ластануымен бірге ол көзді зақымдайды және маталардың көбеюі басталады. Бұл теорияның пайдасы білім берудің өсу бағыты болып табылады. Ол көз алма күн сәулесіне ең бейім жерде пайда болады. === Белгілері === Птеригиумның алғашқы белгілері - көздің ішкі бұрышында қызару және қалыңдату. Содан кейін Қарашыққа қарай өсетін тұман дақ пайда болады. Жекелеген жағдайларда плевраның өсуі симптомсыз өтеді, бірақ емделушілердің көпшілігінде мұндай көріністер байқалады: * қабыну және көздің қызаруы; * көз алмасының кедір-бұдырлығын сезіну; * бөтен объектінің болу сезімі; * құрғақ және жас сұйықтығының тапшылығы; * көрудің анық болмауы; * көздің жекелеген бөліктерін қараңғылау === Емдеу === Егер птеригиум өсу үрдісін көрсетпесе және көру қабілетіне әсер етпесе, оны жоймайды. Қызарғанда және жайсыздықта дәрігер қабынуға қарсы және стероидтар негізінде тамшы жазады. Пайда болған кезде, оны хирургиялық әдіспен алып тастайды. Птеригиумды емдеудің басқа тәсілдері жоқ, халық құралдары мен дәрі-дәрмектер көмек бермейді. Олар тек аурудың одан сайын ушығып кетуіне мүмкіндік береді. Сәтсіз қанат тәрізді қабық өседі, ал емделуші- көру қабілетін жоғалтады. === Дереккөдер: === http://glazcentr.kz/2018/03/13/птеригиум/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420214823/http://glazcentr.kz/2018/03/13/%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D1%83%D0%BC/ |date=2020-04-20 }} [[Санат:Птеригиум]] [[Санат:Көз аурулары]] [[Санат:Алдын алу шарасы]] kxbp317di2snfl3rpddgwa4wwc3oji9 0 639082 3600240 3583139 2026-05-05T12:30:03Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600240 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Еріктілік, (лат. волонтерлік - ерікті) немесе еріктілік, волонтерлік - бұл ақшалай сыйақыларды талап етпестен көпшіліктің мүддесі үшін ерікті түрде жүзеге асырылатын өзара көмек пен өзін-өзі қорғаудың дәстүрлі формалары, қаражат жинау, қызметтерді ресми ұсыну және азаматтық қатысудың басқа нысандары. Қайырымдылық ұйымдарының қызметі көптеген еріктілердің қолдауына мұқтаж. Волонтерлік қызметті ұйымдастыру үшін, бір жағынан, қайырымдылық ұйымдарында ерікті бос жұмыс орындары құрылады, екінші жағынан, көмекші ұйымдар шеңбері және қайырымдылық қызметіне қатысушылардың ерікті корпусы құрылады. Олар мұқтаж жандардың мүдделері үшін тегін еңбекке қатысуға келіседі. Мұндай бос жұмыс - қайырымдылықтың бір түрі (мұқтаж бенефициарлардың пайдасына - адамдарға, табиғатқа берілетін көмек). Ерікті қызмет түсінігі көбінесе қоғамның игілігі үшін кез-келген пайдалы қызметті белгілейтін «әлеуметтік белсенділік» ұғымдарымен алмастырылады. Еріктілердің қызметі, ең алдымен, өздеріне көмектесе алмайтын мұқтаж жандарға (қарттық, панасыздық, мүгедектік, табиғи апаттар, әлеуметтік апаттар, апаттар) бағытталған. == Тарихы == Бастапқыда еріктілерді тек қана ерікті әскери адамдар деп атады. Италияда, Францияда, Англияда және Германияда сексен және отыз жылдық соғыс кезінде әр түрлі билеушілер жаңа аңшыларды өздерінің туының астымен күресуге шақырды. Бірақ көбінесе әскерлерді қолдауға ақшасы болмай, олар тек атақ пен әскери олжа ғана олардың сыйақысы болады деп шешті. Көптеген адамдар үшін бұл жеткілікті болды: 17-ші ғасырда француз волонтарийі, итальяндық волонтарий, неміс волонтарийі, ағылшын волонтеры бір мезгілде дерлік пайда болды. Сондықтан 18-19 ғасырларда Ресейде бұл сөз ұзақ уақытқа созыла алмады: ерікті, ерікті, ерікті, Валентин, волонтер. , - хатта ерікті болған орыс дворянының қандай шет тілін таңдағандығына байланысты қолданылды. 17 ғасырдың аяғында, көптеген Еуропа елдерінде еріктілер институты еріктілерді жалдау немесе шұғыл жұмылдыру (соғыс жағдайында) үшін толыққанды мемлекет жүйесінде қалыптасты. Бұл жүйе техникалық қызмет көрсетуге кететін мемлекеттік шығындарды азайтумен қосалқы әскери бөлімдерге қызмет көрсету үшін қолданылды. Бұл жүйе Ресейде I Петрден бастап қолданылды. Бірақ бұл процесс Англияда, ең алдымен, армия бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін негізінен еріктілермен жасақталды. Мұнда да «волонтер» сын есімі (1640 ж.ж.), есімше «волонтер» (1690 ж.ж.), «волонтер» етістігі (1755 ж.т.) және еріктілерге қатысты емес бірінші ескерту (1630 ж.ж.) кездеседі. Дәл Англияда 1844 жылы христиандық сеніммен расталған сау денелер мен рухтарды дамыту мақсатында қазіргі танымал христиан жас адамдар қауымдастығы (YMCA) пайда болды. 1851 жылы Америка Құрама Штаттарында YMCA бөлімшелері Азаматтық соғыстың алдында пайда болды. Оның барысында әскери операциялар нәтижесінде жарақат алған немесе қатты мұқтаждарға тез арада жарақаттанған, жетім қалған балаларға көмек пен мақсатты көмек көрсетудің мақсаттары мен әдістері пайда болды. Мейірімділік Қоғамы, Құтқарушы Армия, Қызыл Крест Қоғамы сияқты декларативті еріктілер ұйымдарының дамуы мен бүкіл әлемге таралуы XIX ғасырдың соңғы онжылдықтарында «волонтер» сөзін қайырымдылық, әлеуметтік пайдалы және ең бастысы жанқиярлық әрекетпен байланыстырды. Керісінше, индустрияның дамуы, экономикалық ұлттық жүйелердің шоғырлануы және нәтижесінде салық базасының өсуі үкіметтерге «еріктілердің» жұмылдыру тиімділігін күрт төмендетіп, кәсіби және көптеген армияларды қолдауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы әдебиеттерде еріктілер полкіне қарағанда «мейірімділік апа-сіңілілеріне» (көптеген еріктілер қоғамдарының мүшелеріне) сілтеме табу әлдеқайда жеңілірек. КСРО-да «волонтер» сөзі сирек қолданылды; ол «еріктілер» және «милиция» сөздерін артық көрді. Азаматтық өзара көмек пен салауатты «денені, ақыл мен рухты» насихаттаудың идеологиялық әлеуметтік миссиясы батыстық еріктілер қоғамдары сияқты құрылған (ерікті) ұйымдарға В. И. Ленин атындағы ДПО, ДОСААФ және Комсомол сияқты толықтай байланысты ұйымдарға жүктелген. КСРО-ның ыдырауымен және осы ұйымдардың таратылуымен елде уақытша әлеуметтік вакуум қалыптасты. Өмір деңгейінің төмендігі, кейде құндылықтарды жан-жақты қайта бағалаумен қатар, Ресейдегі еріктілер принциптері мен ұйымдарының дамуын мәжбүрлеп бұзуға әкелді. Алайда, 2000 жылдан кейін , елде мұндай іс-шараларды өткізуге сұраныс жасалды. Бірінші волонтерлік бірлестіктер пайда бола бастады. Олардың кейбіреулері белгілі бір әлеуметтік капиталды жинап, ұйымның жаңа деңгейіне - аймақтық немесе тіпті федералды деңгейге көтерілді. Еріктілердің түрлі жобаларына қатысушылардың саны біртіндеп артып келеді. 2006 жылы коммерциялық емес ұйымдарға немесе үкіметтік емес ұйымдарға мемлекеттік гранттық қолдау жүйесі пайда болды. Еріктілер ұйымдары КЕҰ анықтамасына да енеді. 2017 жылғы қарашада Ресей Федерациясы Президентінің жарлығымен 5 желтоқсанда ерікті (ерікті) күні белгіленді. == Еріктіліктің түрлері == Еріктіліктің үш түрі бар: 1. Еріктілер-менеджерлер. Олар қоғаммен жұмыс істеуге, еріктілерді жалдауға, директорлар кеңесінің жұмысына, кездесулерді ұйымдастыруға және өткізуге көмектеседі. 2. Еріктілердің көмекшілері. Осындай еріктілер бір адамға байланысты емес, көмекке мұқтаж адамға уақытша қажет болған жағдайда ғана көмектеседі. Көбінесе олар аптасына бір рет жұмыс істейді. Егер олар ұйымда жұмыс істесе, олар тіркеуші, хатшы, телефон операторы, тазалаушы, күзетші, қызметші және т.б. функцияларын орындай алады. Олар үйде жұмыс істей алады, мысалы, хат алмасу, мейірбикенің рөлін ойнау, түрлі құжаттарды басып шығару, тамақ пісіру, пәтерді тазарту. 3. Еріктілер - тікелей көмек. Олар «клиент - ерікті» қағидаты бойынша жұмыс істейді, яғни көмекке мұқтаж адаммен бір-бірінен тыс, ешқандай көмексіз жұмыс істейді және бұл олардың көпшілігіне үлкен рахат сыйлайды. == Еріктілер қызметтері == * Коммерциялық емес ұйымдардың (Басқарма, Кеңес, Комиссия) түрлі басқарушы органдарында өтеусіз негізде жұмыс істеу; * Адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, азаматтардың әлеуметтік қорғалмаған топтарының құқықтарын қорғауға бағытталған ерікті қызмет; * Ақша жинау; * Іс-шараларды ұйымдастыруға көмек; * Сайттарды құруға және жылжытуға көмектесу; * Гүлдерді, гүлзарларды, көгалдарды, бұталарды және ағаштарды отырғызу; * Қарттар, қараусыз қалған балалар, жастар мен студенттер, үйсіздер, мүмкіндігі шектеулі адамдар (мүгедектер), мигранттар, босқындар, бас бостандығынан айыруға бұрынғы сотталғандар және басқалар сияқты азаматтардың әлеуметтік санаттарына көмек көрсету; * Аулаларды, учаскелерді, қала көшелерін абаттандыру және жайластыру; * Жануарларға, қорықтарға ерікті көмек; * Қайырымдылық концерттері мен театрландырылған қойылымдар; * экологиялық шерулер, су айдындарының қоқыстары мен ластануларын жинау; * Салауатты өмір салтын насихаттау; * Интернет-еріктілік; * Ерікті есептеу; * Техникалық қолдаудағы жұмыс; * Құтқарушыларға, дәрігерлерге және т. б. көмек, мысалы: жоғалған адамды іздеу кезінде аймақты аралауға қатысу, халықты сұрау және т. б.; * Түрлі типтегі ірі концерттер, фестивальдар ұйымдастыруға көмек; * Адамның және оның қоршаған ортасының өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған ағартушылық әдебиеттерді тарату; * Психиатрия саласындағы адам құқықтарын қорғау жөніндегі жұмыс (Адам құқықтары жөніндегі азаматтық комиссия). == Қазақстанда == Қазақстанда еріктілік жастар мен басқа да әлеуметтік топтардың елдің мәдени, экономикалық және әлеуметтік өміріне қатысуының тиімді тетіктерінің бірі болып саналады. Қазақстанда Ұлттық еріктілер желісі , үкіметтік емес ұйым, желі мүшелері мен аймақтардағы өкілдердің арасындағы байланыс қызметін атқарады, бұл Қазақстанда еріктілерді дамыту тәсіліне серпін береді. Еріктілік идеясы Қазақстанда 1993 жылдан бастап, БҰҰ еріктілер бағдарламасы пайда болғаннан бастап дами бастады. Еріктіліктің ауқымы артып келеді, көптеген тәуелсіз волонтерлық бастамалар мен топтар, сондай-ақ өз бастамасы бойынша шетелдік тәжірибе жинақтаған еріктілер жұмыс істейді. Еріктілердің ең ірі ұйымдарының бірі - 2014 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан және еліміздің барлық аймақтарында кеңселері бар «Қазақстан еріктілері Лигасы» қоғамдық қоры. Бұл ұйымның есебінде сәтті жүзеге асырылған жобалардың көп саны және 10 мыңнан астам ізбасарлары бар. Ұлттық еріктілер желісі бойынша әрбір 8-ші қазақстандық азамат қандай да бір түрде еріктілікке қатысады. === Еріктілік және үкімет === 2006 жылдың 25 шілдесінде Қазақстан Президенті «2006 - 2011 жылдарға арналған Қазақстандағы азаматтық қоғамды дамыту тұжырымдамасына» қол қойды. Тұжырымдама өз қызметін халықты ерікті қоғамдық белсенділікке тартуды көздейтін коммерциялық емес ұйымдардың, соның ішінде үкіметтік емес ұйымдардың әртүрлі типтерін ашу арқылы азаматтық қоғамды ұйымдастыруды және қалыптастыруды қолдайды. Ұлттық еріктілер желісінің мүшелері 2015 жылдың басында қабылданған «Мемлекеттік жастар саясаты туралы» Заңға ұсыныстар әзірлеу және енгізу бойынша жұмыс топтарының сарапшылары ретінде әрекет етті. Бұл заң Қазақстанда алғаш рет «ерікті» ұғымын заңнамалық негізде қарастырады. 2016 жылғы 30 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Президенті «Еріктілік туралы» Заңға қол қойды, осылайша Қазақстандағы еріктілердің құқықтық негіздерін ретт Сонымен қатар, мемлекет еріктілерді ЕҚЫҰ-ға мүше мемлекеттердің саммиті, Ислам конференциясы ұйымы, ШЫҰ, VII Азия ойындары, Азия ойындары, ЭКСПО-2017 және басқалары сияқты республикалық маңызы бар ауқымды іс-шараларды өткізуге еріктілерді тартады. === Еріктілер жылы === Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 26 тамыздағы № 135 Жарлығымен 2020 жыл Қазақстанда «Еріктілер жылы» деп жарияланды. [[Санат:Ерікті]] [[Санат:Шаралар ұйымдастырушы]] [[Санат:Қоғамдық шаралар]] 3l6tpmdgkyks3vd9f3lh3u4ninftmm5 0 643616 3600422 3461323 2026-05-05T16:34:20Z Casserium 68287 3600422 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді | Суреті = Mukhtar Tleuberdi 2019 (cropped).jpg | Атауы = Тілеуберді, 2019 | Титулы = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Аустрия]]дағы 11-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]], [[Вена]]дағы халықаралық ұйымдар жанындағы 11-тұрақты өкілі | Ту = Flag of Austria.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 14 тамыз 2023 жылдан бастап | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Әлібек Әсетұлы Бақаев|Әлібек Бақаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары]] — 12-[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] | Ту_2 = MFA emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 29 наурыз 2023 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Ізбасары_2 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің]] бірінші орынбасары | Ту_3 = MFA emblem.png | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 4 наурыз 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Ізбасары_3 = [[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]] | тақырыпша1_3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Министр]] | мәтін1_3 = [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]]<br> [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]]<br> [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Швейцария]], [[Лихтенштейн]] және [[Ватикан]]дағы 5-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]] | Ту_4 = Flag of Switzerland.svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 9 шілде 2009 | Басқаруын аяқтады_4 = 4 наурыз 2016 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Аманжол Қазыбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] | Ізбасары_4 = [[Жанар Сейітахметқызы Айтжан|Жанар Айтжан]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Малайзия]], [[Индонезия]], [[Бруней]] және [[Филиппин]]дағы 5-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]] | Ту_5 = Flag of Malaysia.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 5 тамыз 2004 | Басқаруын аяқтады_5 = 9 шілде 2009 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]] | Ізбасары_5 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің]] орынбасары | Ту_6 = MFA emblem.png | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_6 = шілде 2003 | Басқаруын аяқтады_6 = 5 тамыз 2004|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | тақырыпша1_6 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Министр]] | мәтін1_6 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Білімі = [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университеті]] | Қызметі = [[Шенеуніктік]], [[елші]]лік, [[дипломатия]], сыртқы істер | Азаматтығы = {{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}} | Туған жері = {{туғанжері|Ақсукент|Ақсукентте}}, [[Сайрам ауданы]], [[Шымкент облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[КСРО]] | Туған күні = 30.6.1968 | Сайты = [https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/about/structure/people/36675?lang=kk Қазақстанның Аустриядағы Елшілігі] | Commons = Mukhtar Tleuberdi | Марапаттары = {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}}}} {{Қатар |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}}} {{Қатар |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}}}}}} '''Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді''' ([[30 маусым]] [[1968]], [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] ірі мемлекеттік қайраткер, [[дипломат]], саясаткер. 2019—2023 жылдары [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]]. 2023 жылдан бастап қызметтегі [[Аустрия|Аустриядағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]]. == Өмірбаяны == 1968 жылы 30 сәуірде [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Ақсукент|Ақсукент ауылында]] дүниеге келді. 1990 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университетінің]] [[Философия және саясаттану факультеті (ҚазҰУ)|философия-экономика факультетін]] тәмамдағаннан кейін [[Мәскеу мемлекеттік университеті|Мәскеу мемлекеттік университетінің]] [[Азия және Африка институты|Азия және Африка институтында]] және Йенсе Университеті (Корей Республикасы) жанындағы Тілдер институтында тәжірибе алды. Дипломатиялық мансабын 1993 жылы Азия елдері басқармасының атташесі, үшінші хатшысы ретінде бастады. 1996—1999 жылдары [[Қазақстанның Оңтүстік Кореядағы Елшілігі|Қазақстанның Корей Республикасындағы Елшілігінің]]<nowiki/>үшінші, екінші хатшысы; 1999—2000 жылдары Азия, Таяу Шығыс және Африка департаментінің бірінші хатшысы, екіжақты ынтымақтастық бөлімінің басшысы; 2000—2001 жылдары [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі|Қазақстан Мемлекеттік хатшысының]] сыртқы саясат мәселелер жөніндегі кеңесшісі; 2001—2003 жылдары [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израиль Мемлекетіндегі Елшілігінің]] кеңесшісі; 2003—2004 жылдары [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Сыртқы істер министрінің]] орынбасары болды. 2004 жылы [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]]  № 1416 бұйрығымен [[Малайзия|Малайзиядағы]], кейін 2005 жылы [[Индонезия]], [[Бруней]] және [[Филиппин|Филиппиндағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] қоса атқарушы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://zakon.uchet.kz/kaz/docs/U040001416_ |title= М.Б.Тілеубердіні Қазақстан Республикасының Малайзиядағы Төтенше және өкілетті елшісі етіп тағайындау туралы |date=2004-08-05|lang=kk|work= Учёт Законодательство|accessdate=2025-04-12}}</ref> 2009 жылы [[Швейцария|Швейцариядағы]], кейін [[Лихтенштейн]] және [[Ватикан|Ватикандағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] қоса атқарушы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://nomad.su/?a=19-200910220431 |title= Назначен посол РК в Лихтенштейне и Ватикане по совместительству. Новые назначения в АИФРИ "Великая стена", СЭС Павлодарской области, департаменте юстиции Павлодарской области, АО "Евразийский банк" |date=2004-08-05|lang=ru|work= NOMAD кочевник|accessdate=2025-04-12}}</ref> 2016 жылы [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрінің]] бірінші орынбасары болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/akorda_other_events/memleket-basshysynyn-okimderimen-1339067607 |title= Мемлекет басшысының Өкімдерімен: |date=2016-03-04|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> 2019 жылы [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] болып тағайындалды. 2021 жылы [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] болып тағайындалып, екі қызметті бірге атқарды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/mb-tileuberdini-kazakstan-respublikasynyn-syrtky-ister-ministri-kyzmetine-tagaiyndau-turaly |title= М.Б. Тілеубердіні Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындау туралы |date=2019-09-18|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/kazakstan-respublikasy-ukimetinin-kuramy-turaly-5 |title= Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрамы туралы |date=2021-01-18|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> 5 айдан кейін [[Аустрия|Аустриядағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] және [[Вена|Венадағы]] халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкіл болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1475332 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |date=2023-08-14|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> == Жеке өмірі == Үйленген, 2 ұлы бар. [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Корей тілі|корей]] және [[Жапон тілі|жапон тілдерін]] меңгерген.<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/m/amp/document/30491085 |title= Тлеуберди Мухтар Бескенулы (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate= 2025-04-13}}</ref> == Марапаттары мен атақтары == * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы (2003); * [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі]] (2005); * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008); * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы, I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші (2010); * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]], Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына 10 жыл медалі (2011); * [[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі]] (2015); * [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]], [[Ерен еңбегі үшін медалі|Ерен еңбегі үшін медалі]], [[Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі]] (2016);<ref>{{Cite web|url= https://forbes.kz/articles/idrisov_vruchil_ordena_i_medali_turisbekovu_tajinu_tuymebaevu/amp |title= Идрисов вручил ордена и медали Турисбекову, Тажину, Туймебаеву |date= 2016-02-06 |lang=ru|work= Forbes Kazakhstan |accessdate= 2025-04-13}}</ref> * Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметіне 25 жыл медалі (2017); * [[Астанаға 20 жыл медалі]] (2018); * [[Парасат ордені]] (2020);<ref>{{Cite web|url= https://primeminister.kz/news/kr-premer-ministri-a-mamin-tauelsizdik-kunine-oray-memlekettik-nagradalardy-tapsyrdy-14114513 |title= ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградаларды тапсырды |date=2020-12-14|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate= 2025-04-13}}</ref> * [[Достастық ордені]] ([[ТМД парламентаралық ассамблеясы|ТМД ПАА]], 2021).<ref>{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/do/mazhilis/news-details/id49150/1/1 |title= Нұрлан Нығматулин Тәуелсіздіктің 30 жылдығына орай Мәжіліс депутаттарына мемлекеттік наградаларды тапсырды|date= 2021-12-13 |lang=kk|work= [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]] |accessdate= 2025-04-13}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан сыртқы істер министрлері]] [[Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Индонезиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Филиппендердегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Швейцариядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Брунейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Лихтенштейндегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Ватикандағы елшілері]] 0tumzgcwin24an1fhviniy2uytn3e54 3600423 3600422 2026-05-05T16:34:22Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3600423 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді | Суреті = Mukhtar Tleuberdi 2019 (cropped).jpg | Атауы = Тілеуберді, 2019 | Титулы = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Аустрия]]дағы 11-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]], [[Вена]]дағы халықаралық ұйымдар жанындағы 11-тұрақты өкілі | Ту = Flag of Austria.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 14 тамыз 2023 жылдан бастап | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Әлібек Әсетұлы Бақаев|Әлібек Бақаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары]] — 12-[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] | Ту_2 = MFA emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 18 қыркүйек 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 29 наурыз 2023 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Ізбасары_2 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің]] бірінші орынбасары | Ту_3 = MFA emblem.png | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 4 наурыз 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 қыркүйек 2019 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Ізбасары_3 = [[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]] | тақырыпша1_3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Министр]] | мәтін1_3 = [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]]<br> [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]]<br> [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Швейцария]], [[Лихтенштейн]] және [[Ватикан]]дағы 5-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]] | Ту_4 = Flag of Switzerland.svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 9 шілде 2009 | Басқаруын аяқтады_4 = 4 наурыз 2016 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Аманжол Қазыбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] | Ізбасары_4 = [[Жанар Сейітахметқызы Айтжан|Жанар Айтжан]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы]]ның [[Малайзия]], [[Индонезия]], [[Бруней]] және [[Филиппин]]дағы 5-[[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елшісі]] | Ту_5 = Flag of Malaysia.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 5 тамыз 2004 | Басқаруын аяқтады_5 = 9 шілде 2009 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]] | Ізбасары_5 = [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің]] орынбасары | Ту_6 = MFA emblem.png | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_6 = шілде 2003 | Басқаруын аяқтады_6 = 5 тамыз 2004|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | тақырыпша1_6 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Министр]] | мәтін1_6 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Білімі = [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университеті]] | Қызметі = [[Шенеуніктік]], [[елші]]лік, [[дипломатия]], сыртқы істер | Азаматтығы = {{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}} | Туған жері = {{туғанжері|Ақсукент|Ақсукентте}}, [[Сайрам ауданы]], [[Шымкент облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[КСРО]] | Туған күні = 30.6.1968 | Сайты = [https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vienna/about/structure/people/36675?lang=kk Қазақстанның Аустриядағы Елшілігі] | Commons = Mukhtar Tleuberdi | Марапаттары = {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}}}} {{Қатар |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}}} {{Қатар |{{Астанаға 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}}}}}} '''Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді''' ([[30 маусым]] [[1968]], [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] ірі мемлекеттік қайраткер, [[дипломат]], саясаткер. 2019—2023 жылдары [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]]. 2023 жылдан бастап қызметтегі [[Аустрия|Аустриядағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]]. == Өмірбаяны == 1968 жылы 30 сәуірде [[Түркістан облысы|Шымкент облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Ақсукент|Ақсукент ауылында]] дүниеге келді. 1990 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университетінің]] [[Философия және саясаттану факультеті (ҚазҰУ)|философия-экономика факультетін]] тәмамдағаннан кейін [[Мәскеу мемлекеттік университеті|Мәскеу мемлекеттік университетінің]] [[Азия және Африка институты|Азия және Африка институтында]] және Йенсе Университеті (Корей Республикасы) жанындағы Тілдер институтында тәжірибе алды. Дипломатиялық мансабын 1993 жылы Азия елдері басқармасының атташесі, үшінші хатшысы ретінде бастады. 1996—1999 жылдары [[Қазақстанның Оңтүстік Кореядағы Елшілігі|Қазақстанның Корей Республикасындағы Елшілігінің]]<nowiki/>үшінші, екінші хатшысы; 1999—2000 жылдары Азия, Таяу Шығыс және Африка департаментінің бірінші хатшысы, екіжақты ынтымақтастық бөлімінің басшысы; 2000—2001 жылдары [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі|Қазақстан Мемлекеттік хатшысының]] сыртқы саясат мәселелер жөніндегі кеңесшісі; 2001—2003 жылдары [[Қазақстанның Израильдегі Елшілігі|Қазақстанның Израиль Мемлекетіндегі Елшілігінің]] кеңесшісі; 2003—2004 жылдары [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Қазақстан Сыртқы істер министрінің]] орынбасары болды. 2004 жылы [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]]  № 1416 бұйрығымен [[Малайзия|Малайзиядағы]], кейін 2005 жылы [[Индонезия]], [[Бруней]] және [[Филиппин|Филиппиндағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] қоса атқарушы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://zakon.uchet.kz/kaz/docs/U040001416_ |title= М.Б.Тілеубердіні Қазақстан Республикасының Малайзиядағы Төтенше және өкілетті елшісі етіп тағайындау туралы |date=2004-08-05|lang=kk|work= Учёт Законодательство|accessdate=2025-04-12}}</ref> 2009 жылы [[Швейцария|Швейцариядағы]], кейін [[Лихтенштейн]] және [[Ватикан|Ватикандағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] қоса атқарушы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://nomad.su/?a=19-200910220431 |title= Назначен посол РК в Лихтенштейне и Ватикане по совместительству. Новые назначения в АИФРИ "Великая стена", СЭС Павлодарской области, департаменте юстиции Павлодарской области, АО "Евразийский банк" |date=2004-08-05|lang=ru|work= NOMAD кочевник|accessdate=2025-04-12}}</ref> 2016 жылы [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрінің]] бірінші орынбасары болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/akorda_other_events/memleket-basshysynyn-okimderimen-1339067607 |title= Мемлекет басшысының Өкімдерімен: |date=2016-03-04|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> 2019 жылы [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] болып тағайындалды. 2021 жылы [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] болып тағайындалып, екі қызметті бірге атқарды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/mb-tileuberdini-kazakstan-respublikasynyn-syrtky-ister-ministri-kyzmetine-tagaiyndau-turaly |title= М.Б. Тілеубердіні Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындау туралы |date=2019-09-18|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/kazakstan-respublikasy-ukimetinin-kuramy-turaly-5 |title= Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрамы туралы |date=2021-01-18|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> 5 айдан кейін [[Аустрия|Аустриядағы]] [[Қазақстан елшілерінің тізімі#Еуропа|Төтенше және Өкілетті Елші]] және [[Вена|Венадағы]] халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкіл болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1475332 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |date=2023-08-14|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-12}}</ref> == Жеке өмірі == Үйленген, 2 ұлы бар. [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Корей тілі|корей]] және [[Жапон тілі|жапон тілдерін]] меңгерген.<ref>{{Cite web|url= https://online.zakon.kz/document/?doc_id=30491085#sub_id=0 |title= Тлеуберди Мухтар Бескенулы (персональная справка)|lang=ru|work=online.zakon.kz|accessdate= 2025-04-13}}</ref> == Марапаттары мен атақтары == * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы (2003); * [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі]] (2005); * [[Астанаға 10 жыл медалі]] (2008); * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы, I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші (2010); * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі]], Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына 10 жыл медалі (2011); * [[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі]] (2015); * [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]], [[Ерен еңбегі үшін медалі|Ерен еңбегі үшін медалі]], [[Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі]] (2016);<ref>{{Cite web|url= https://forbes.kz/articles/idrisov_vruchil_ordena_i_medali_turisbekovu_tajinu_tuymebaevu/amp |title= Идрисов вручил ордена и медали Турисбекову, Тажину, Туймебаеву |date= 2016-02-06 |lang=ru|work= Forbes Kazakhstan |accessdate= 2025-04-13}}</ref> * Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметіне 25 жыл медалі (2017); * [[Астанаға 20 жыл медалі]] (2018); * [[Парасат ордені]] (2020);<ref>{{Cite web|url= https://primeminister.kz/news/kr-premer-ministri-a-mamin-tauelsizdik-kunine-oray-memlekettik-nagradalardy-tapsyrdy-14114513 |title= ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградаларды тапсырды |date=2020-12-14|lang=kz|work=[[Қазақстан премьер-министрі]]нің ресми ақпараттық ресурсы|accessdate= 2025-04-13}}</ref> * [[Достастық ордені]] ([[ТМД парламентаралық ассамблеясы|ТМД ПАА]], 2021).<ref>{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/do/mazhilis/news-details/id49150/1/1 |title= Нұрлан Нығматулин Тәуелсіздіктің 30 жылдығына орай Мәжіліс депутаттарына мемлекеттік наградаларды тапсырды|date= 2021-12-13 |lang=kk|work= [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]] |accessdate= 2025-04-13}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан сыртқы істер министрлері]] [[Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Индонезиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Филиппендердегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Швейцариядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Брунейдегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Лихтенштейндегі елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Ватикандағы елшілері]] t06rxx03yhdxd2on456fmhi7kua0cuf 0 647687 3600545 3263553 2026-05-06T04:02:50Z Nurken 111493 3600545 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Энтони Иден|Шынайы есімі={{lang-en|Anthony Eden}}|Суреті=Anthony Eden (retouched).jpg|Титулы=64-[[Ұлыбритания премьер-министрі]]|Мемлекет=[[Ұлыбритания]]|Басқара бастады=6 сәуір 1955|Басқаруын аяқтады=10 қаңтар 1957|Монарх=[[II Елизабет]]|Ізашары=[[Уинстон Черчилль]]|Ізбасары=[[Гарольд Макмиллан]]|Партиясы=Консервативті партия|Білімі=[[Оксфорд университеті]]|Туған жері=[[Дарем]]|Қайтыс болған күні=14.01.1977|Қайтыс болған жері=Солсбери|Жерленді=|Діні=Англикандық|Туған күні=12.06.1897}} '''Энтони Иден''' ({{lang-en|Anthony Eden}}; [[12 маусым]] [[1897 жыл|1897]], [[Дарем]] — [[14 қаңтар]] [[1977 жыл|1977]], Солсбери) — 1955–1957 жылдары аралығындағы [[Ұлыбритания Премьер-министрі]], консервативті партияның мүшесі. Ол алғашқылардың бірі болып бүкіл әлемге нацистік еуропалық еврейлерді жою жоспары туралы айтты. Ол бірнеше жүз мың еврейлерді Холокосттан құтқарды<ref>[http://www.historyplace.com/worldhistory/genocide/holocaust.htm In December 1942, British Foreign Secretary Anthony Eden stood before the House of Commons and declared the Nazis were «now carrying into effect Hitler’s oft-repeated intention to exterminate the Jewish people of Europe».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723133750/http://www.historyplace.com/worldhistory/genocide/holocaust.htm |date=2008-07-23 }} Genocide in the XX century: the Nazi holocoust 1938—1945. The History Place.com</ref> == Өмірбаяны == 1897 жылдың 12 маусымында ақсүйектер отбасында дүниеге келді.{{sfn|Aster|1976|p=2}}{{sfn|Rhodes James|1986|pp=9–14}} [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғыста]] өз еркімен әскерге алынып, Франциядағы шайқастарға қатысты<ref>https://www.britannica.com/biography/Anthony-Eden </ref>. Соғыс аяқталғаннан кейін, [[Оксфорд университеті|Оксфордта]] шығыс тілдер факультетінде араб және парсы тілдерін оқыды. == Саяси жұмыстары == 1923 жылы қауымдар палатасына сайланды. 1931 жылы мемлекеттік хатшының орынбасары және 1935 жылы маусымда Ұлттар Лигасы жөніндегі министрі болды. Сол жылдың желтоқсанында Иден Сыртқы істер министрі орнына тағайындалды, бірақ 1938 жылы ақпанда [[Невилл Чемберлен|Чемберленнің]] Германиямен бейбітшілік келісімге қол қойғанына наразылық білдіріп, отставкаға кетті. 1940 жылы [[Черчилль]] премьер-министр болып сайланған кезде Иден тағы да сыртқы істер министрі болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Черчилльмен бірге оппозицияға өтеді.<ref>«Черчилль советовал королю Георгу VI в случае его, Черчилля, смерти назначить на пост премьер-министра Идена как самого способного из членов правительства» [http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/PAPERS/HISTORY/STACHID.HTM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006084402/http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/PAPERS/HISTORY/STACHID.HTM |date=2014-10-06 }}.</ref> 1951 жылы 27 қазанда Черчилль мен консервативтік партия билікке оралғаннан кейін Иден қайтадан Сыртқы істер министрі, және сонымен қатар премьер-Министрдің орынбасары болып тағайындалды. 1954 жылы ол Англия-Иран мұнай дауын шешуге, Триестке байланысты Италия мен Югославия арасындағы қақтығысты шешуге, Индокытайдағы соғысты тоқтатуға және Оңтүстік-Шығыс Азия келісім ұйымын (СЕАТО) құруға көмектесті. 1953 жылы Иден қатты ауырып қалды. Бірнеше операция істегенімен, денсаулығын толықтай қалпына келтіре алмады. 1955 жылы 6 сәуірде Черчилль отставкаға кетіп, Иден премьер-министр болып тағайындалды. 1956 жылдың қазанында Суэц кризисі басталды, оның нәтижесінде Ұлыбритания Суэц каналынан ғана емес, саяси беделінен айырылды. Бұл халықтың жаппай наразылығына әкелді. 1957 жылы 9 қаңтарда Иден денсаулығына байланысты отставкаға кетті. 1954 жылы Иден рыцарь, ал 1961 жылы Авон графы болып атанды. == Фильм инкарнациялары == * Клив Морган — «Миссия в Москву» ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], 1943) * Паул Буткевич — «Победа» ([[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], 1985) * Джереми Нортэм — «Корона» ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], 2016) * Самуэль Вест — «Тёмные времена» ([[Ұлыбритания]], 2017) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]] [[Санат:Даремде туғандар]] [[Санат:Ұлыбритания сыртқы істер министрлері]] [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1923—1924)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1924—1929)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1929—1931)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1931—1935)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1935—1945)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1945—1950)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1950—1951)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1951—1955)]] [[Санат:Біріккен Патшалық парламенті мүшелері (1955—1959)]] [[Санат:Уилтширде қайтыс болғандар]] mijbl119j1lrea6e0bfq9h2kz1g521h 0 649323 3600696 3534586 2026-05-06T11:31:01Z Makenzis 71333 3600696 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Бразилия}} Крузейро | құрылған = [[1921 жыл]] | стадионы = [[Минейран]], <br> [[Белу-Оризонти]], [[Бразилия]] | сыйымдылығы = 61 846 | президент = {{Флаг Бразилии|20px}} Жозе Далай Роша | жаттықтырушысы = {{ту|Бразилия}} | капитан = {{ту|Бразилия}} | жарыс = [[Футболдан Бразилия чемпионаты (А сериясы)|А сериясы]] | маусым = 2025 | орын = '''3-орын''' (A сериясына) | pattern_la1 = _cruzeiro20h | pattern_b1 = _cruzeiro20h | pattern_ra1 = _cruzeiro20h | pattern_sh1 = _cruzeiro20h | pattern_so1 = _3_stripes_blue | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _cruzeiro20a | pattern_b2 = _cruzeiro20a | pattern_ra2 = _cruzeiro20a | pattern_sh2 = _striped19blue | pattern_so2 = _3_stripes_white | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000FF | socks2 = 0000FF }} '''«Крузейро»''' ({{lang-pt|Cruzeiro Esporte Clube}}) — [[Бразилия|Бразилияның]] [[Белу-Оризонти]] қаласындағы футбол клубы, [[1921 жыл|1921 жылы]] құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Минейран" стадионында өткізеді. 1921 жылы ''Palestra Itália'' («''Италия Аренасы''») деген атаумен құрылды. 1943 жылы қазіргі атауына ауысты. == Статистика == {| class="wikitable" !Маусым !Ранг !Турнир !Орын !О !Ж !Т !Ұ !СД !ЖД !Ұ |- |2001 | rowspan="19" |1 | rowspan="19" |А сериясы |21 |27 |9 |5 |13 |36 |43 |32 |- |2002 |9 |25 |11 |6 |8 |40 |39 |39 |- |2003 |1 |46 |31 |7 |8 |102 |47 |100 |- |2004 |13 |46 |16 |8 |22 |69 |81 |56 |- |2005 |8 |42 |17 |9 |16 |73 |72 |60 |- |2006 |10 |38 |14 |11 |13 |52 |45 |53 |- |2007 |5 |38 |18 |6 |14 |73 |59 |60 |- |2008 |3 |38 |21 |4 |13 |59 |44 |67 |- |2009 |4 |38 |18 |8 |12 |58 |53 |62 |- |2010 |2 |38 |20 |9 |9 |53 |38 |69 |- |2011 |16 |38 |11 |10 |17 |48 |51 |43 |- |2012 |9 |38 |15 |7 |16 |47 |51 |52 |- |2013 |1 |38 |23 |7 |8 |77 |37 |76 |- |2014 |1 |38 |24 |8 |6 |67 |38 |80 |- |2015 |8 |38 |15 |10 |13 |44 |35 |55 |- |2016 |12 |38 |14 |9 |15 |48 |49 |51 |- |2017 |5 |38 |15 |12 |11 |47 |39 |57 |- |2018 |8 |38 |14 |11 |13 |34 |34 |53 |- |2019 |17 |38 |7 |15 |16 |27 |46 |36 |} == Жетістіктері == * Минас-Жерайс штатының чемпионы (40): 1926, 1928, 1929, 1930, 1940, 1943, 1944, 1945, 1956, 1959, 1960, 1961, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1984, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998, 2002 (экстра-чемпионат), 2003, 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2014, 2018, 2019 * [[Футболдан Бразилия чемпионаты (А сериясы)|Бразилия чемпионы]] (4): Бразилия кубогы 1966, A сериясы 2003, A сериясы 2013, A сериясы 2014 * Бразилия кубогы (6): 1993, 1996, 2000, 2003, 2017, 2018 * Сул-Минас кубогы (2): 2001, 2002 * [[Либертадорес Кубогы|Либертадорес кубогы]] (2): 1976, 1997 * Либертадорес суперкубогы (2): 1991, 1992 * [[Оңтүстік Америка Суперкубогы|Оңтүстік Америка суперкубогы]]: 1999 == Тұлғалары == === Атақты ойыншылары === ''Бәрі де бразилиялықтар'' * [[Жаирзиньо|Жайрзиньо]] * [[Нелиньо]] * [[Роналдо]] * [[Жулиано Беллетти]] * [[Дида (қақпашы)|Дида]] * [[Сержио Клаудио дос Сантос|Сержиньо]] * [[Майкон Дуглас Сизенандо|Майкон]] * [[Жильберто да Сильва Мело|Жилберто]] * [[Рамирес]] * [[Ривалдо]] * [[Мюллер (футболшы)|Мюллер]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.cruzeiro.com.br/ Ресми сайты] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1921 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Бразилия футбол клубтары]] 4psj28bs03orune1jhgpf9rg2seq3nj 0 651469 3600700 3534584 2026-05-06T11:49:52Z Makenzis 71333 3600700 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{ту|Бразилия}} Флуминенсе |логотипі = Fluminense FC of Fortaleza.jpg |құрылған = 1902 |стадионы = «[[Маракана]]», [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилия]] |сыйымдылығы = 78 838 |жаттықтырушы = {{ту|Бразилия}} ''Mano Menezes'' |капитаны = {{ту|Бразилия}} [[Родриго Жуниор Диган]] |жарыс = [[Футболдан Бразилия чемпионаты (А сериясы)|А сериясы]] |маусым = 2025 |орын = 5. |pattern_la1=_fluminense19h |pattern_b1=_fluminense19h |pattern_ra1=_fluminense19h |pattern_sh1=_fluminense19h |pattern_so1=_fluminense19h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FFFFFF |pattern_la2=_fluminense1920a |pattern_b2=_fluminense1920a |pattern_ra2=_fluminense1920a |pattern_sh2=_fluminense1920a |pattern_so2=_fluminense1920a |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=A00000 |socks2=A00000 |pattern_la3=_fluminense19t |pattern_b3=_fluminense19t |pattern_ra3=_fluminense19t |pattern_sh3=_fluminense19t |pattern_so3=_fluminense19t |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FFFFFF |socks3=FFFFFF }} '''«Флуминенсе»''' ({{lang-pt|Fluminense Football Club}},) — [[Бразилия|Бразилияның]] [[Рио-де-Жанейро]] қаласындағы футбол клубы, 1902 жылы құрылғған. Өз алаңындағы ойындарын "[[Маракана]]" стадионында өткізеді. Бразилиядағы ең атақты, жүлделі клубтардың бірі. 1932 жылы бразилиялық клубтар арасында бірінші болып кәсіпқой клуб атанды. 2008 жылы өз тарихында тұңғыш рет [[Либертадорес Кубогы|Либертадорес кубогының]] финалына шықты да, [[ЛДУ Кито]] клубынан ұтылып қалды. Бір жылдан соң [[Оңтүстік Америка кубогы|Оңтүстік Америка кубогының]] финалында да тағы да дәл осы клубқа жол берді. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Бразилия чемпионы (4): 1970, 1984, 2010, 2012 * Бразилия чемпионатында үшінші орын (4): 1975, 1988, 2001, 2011 * Бразилия кубогының чемпионы (1): 2007 * Бразилия кубогының финалисі (2): 1992, 2005 * Рио-де-Жанейро штатың чемпионы (31): 1906, 1907, 1908, 1909, 1911, 1917, 1918, 1919, 1924, 1936 (АФРЖ), 1937, 1938, 1940, 1941, 1946, 1951, 1959, 1964, 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, 1980, 1983, 1984, 1985, 1995, 2002, 2005, 2012 * Рио-Сан-Паулу турнирінің жеңімпаз (2): 1957, 1960 === Халықаралық === * Либертадорес кубогының финалисі (1): 2008 * Оңтүстік Америка кубогының финалисі (1): 2009 == Танымал тұлғалары == === Бапкерлері === * Жаир Перейра (1996) * Ренато Гаушо (1996, 2002—2003, 2003, 2007—2008, 2009, 2014) * Валдир Эспиноса (1997, 2000—2001, 2004) * Уго де Леон (1997) * Освалдо де Оливейра (2001—2002, 2006) * Рикардо Гомес (2004) * Абел Брага (2005, 2011—2013, 2017—2018) * Иво Вортманн (2006) * Муриси Рамальо (2010—2011) * Вандерлей Лушембурго (2013) * Доривал Жуниор (2013) * Левир Кулпи (2016) * Марсело Оливейра (2018) === Футболшылары === * [[Адемир]] * Алтаир * Фаустино Асприлья * [[Бранко (футболшы)|Бранко]] * Валдо Машадо * Вашингтон * Вашингтон Сезар Сантос * Диди * Жаир Мариньо * [[Жерсон]] * Жетулио * [[Карлос Алберто Торрес]] * Дарио Конка * Луис Алберто * Лула * Марко Антонио * Маркос Карнейро де Мендонса * [[Марсело Виейра|Марсело]] * Орландо Пинго де Оуро * Пауло Сезар Кажу * Карлос Жозе Кастильо * Пиньейро * Педро Аморим * Клаудио Питбуль * Ренато Гаушо * [[Роберто Ривеллино]] * Родолфо * Родригес Нету * Рожер == Сілтемелер == * http://www.fluminense.com.br/ [[Санат:Бразилия футбол клубтары]] bfz7r7cytqxkv01f04hm1184ulz9ql8 0 656627 3600416 3574954 2026-05-05T16:31:56Z Casserium 68287 3600416 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Әсет Арманұлы Ерғалиев | Шынайы есімі = | Суреті = Әсет Ерғалиев.jpg | Сурет ені = | Атауы = Ерғалиев, 2024 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 2 ақпан 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі]]нің төрағасы | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 28 ақпан 2025 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] | Ізбасары_2 = | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Басқара бастады_3 = 6 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 қыркүйек 2023 | Ізашары_3 = [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] | Ізбасары_3 = [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан]]ның [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] мен халықаралық экономикалық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі | Ту_4 = World Trade Organization (logo and wordmark).svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 16 мамыр 2024 | Басқаруын аяқтады_4 = 28 ақпан 2025 | Президент_4 =[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_4 = [[Жанар Сейітахметқызы Айтжан|Жанар Айтжан]] | Ізбасары_4 = [[Қайрат Қалмұхаметұлы Төребаев|Қайрат Төребаев]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі | Ту_5 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 2 қыркүйек 2023 | Басқаруын аяқтады_5 = 16 мамыр 2024 | Президент_5 =[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = ''лауазым пайда болды'' | Ізбасары_5 = Президент кеңесшісі ретінде [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] | Ту_6 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_6 = 18 қаңтар 2021 | Басқаруын аяқтады_6 = 5 қаңтар 2022 | Ізашары_6 = [[Руслан Ерболатұлы Дәленов|Руслан Дәленов]] | Ізбасары_6 = [[Әлібек Сәкенұлы Қуантыров|Әлібек Қуантыров]] | Президент_6 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_6 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Титулы_7 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрінің]] бірінші орынбасары | Ту_7 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_7 = тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_7 = қаңтар 2021 | Ізашары_7 =[[Арман Дайырұлы Жұмабеков|Арман Жұмабеков]] | Ізбасары_7 =[[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] |тақырыпша1_7=Министрі |мәтін1_7=[[Руслан Ерболатұлы Дәленов|Руслан Дәленов]] | Туған күні = 18.06.1986 | Туған жері = {{туғанжері|Қостанай|Қостанайда}}, [[Қостанай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Білімі = 1) [[КИМЭП]]<br>2) [[Халықаралық Йонкопинг бизнес мектебі]]<br>3)[[Йорк университеті]]<br>4) [[Ноттингем университеті]] | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Aset Irgaliyev | Марапаттары = {{Қатар |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} }}}} '''Әсет Арманұлы Ерғалиев''' ([[18 маусым]] [[1986 жыл]], [[Қостанай облысы]], [[Қостанай]]) — қазақстандық саясаткер, 2025 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі]]нің төрағасы және 2026 жылдан бастап Президент кеңесшісі. Бұрын [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]]тің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2023—2024),<ref name=":1">[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiligi-basshysynyn-birinshi-orynbasary-balayeva Ә.А. Ерғалиевты тағайындау туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207072538/https://akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiligi-basshysynyn-birinshi-orynbasary-balayeva |date=2023-12-07 }}</ref> [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] (2021–2022) болған. == Өмірбаяны == 1986 жылғы 18 маусымда [[Қостанай]] қаласында дүниеге келген. Үйленген, екі баласы бар.<ref>[https://aikyn.kz/104211/%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%82-%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 Сіз кімсіз, Әсет Ерғалиев мырза?]{{Deadlink|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Білімі == Негізгі мамандығы — [[экономист]]. [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Неміс тілі|неміс]] тілдерін меңгерген.<ref>[https://ru.sputnik.kz/politics/20210118/16062404/aset-irgaliev-ministr.html Министр в 34 года – кто такой Асет Иргалиев]</ref> 2008 жылы Қазақстандық менеджмент, экономика және болжамдау институтын (ҚМЭБИ) мемлекеттік саясат экономикасы саласында бакалавр дәрежесімен, сондай-ақ халықаралық алмасу бағдарламасы аясында Швециядағы Халықаралық Йонкопинг бизнес мектебін халықаралық экономика саласында ғылым бакалавры дәрежесімен бітірген. 2009 жылы Ұлыбританиядағы Йорк университетін экономикадағы ғылым магистрі дәрежесімен тәмамдаған. 2010 жылы Ұлыбританиядағы Ноттингем университетін бітіріп, экономикадағы философия магистрі дәрежесі берілді.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/aset-ergaliev-ulttyik-ekonomika-ministr-bolyip-317799/ Әсет Ерғалиев ұлттық экономика министрі болып тағайындалды]</ref> [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медальмен]] марапатталған.<ref>[https://primeminister.kz/kz/news/kr-premer-ministri-a-mamin-tauelsizdik-kunine-oray-memlekettik-nagradalardy-tapsyrdy-14114513 ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградаларды тапсырды]</ref> == Қызмет жолы == Еңбек жолын 2010 жылғы қыркүйектен 2013 жылғы қаңтарға дейін — Ұлыбританияның [[Лондон]] қаласындағы [[Еуропа қайта құру және даму банкі]] Экономикалық департаментінің Шығыс Еуропа және Кавказ бойынша өңірлік талдаушысы болып бастады. 2013 жылғы қаңтардан 2016 жылғы маусымға дейін Ұлттық экономика министрлігі жанындағы «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ Вице-президенті, Басқарма Төрағасының Орынбасары, Басқарма төрағасының бірінші орынбасары, Басқарма Төрағасы болды. 2016 жылғы қазан мен желтоқсан аралығында — [[Бәйтерек (холдинг)|«Бәйтерек» ҰБХ» АҚ]] Басқарма Төрағасы [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаевтың]] кеңесшісі. 2016 жылғы желтоқсаннан 2017 жылғы тамызға дейін — Премьер-Министр [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаевтың]] кеңесшісі. 2017 жылғы тамыздан 2018 жылғы қыркүйекке дейін — Премьер-Министр Кеңсесінің жобалық басқару орталығының меңгерушісі. 2018 жылғы қыркүйектен 2019 жылғы наурызға дейін — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика вице-министрі]]. 2019 жылғы наурыз бен тамыз аралығында [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесі]] Басшысының орынбасары болды. 2019 жылғы тамыздан 2021 жылғы қаңтарға дейін — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика бірінші вице-министрі]]. 2021 жылғы қаңтардан 2022 жылғы қаңтарға дейін [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Қазақстанның Ұлттық экономика министрі]] қызметінде болды. 2022 жылғы 6 қаңтардан бастап Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы болды.<ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/aspr/about/structure/people/16279?lang=kk Өмірбаян]</ref><ref name=":1" /> 2023 жылғы 2 қыркүйекте Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі болып тағайындалды. 2024 жылғы 16 мамырда Дүниежүзілік сауда ұйымы мен халықаралық экономикалық ұйымдар жанындағы Қазақстанның Тұрақты өкілі болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-aset-armanuly-ergaliev-duniezhuzilik-sauda-uyymy-men-halykaralyk-ekonomikalyk-uyymdar-zhanyndagy-1645336 Құқықтық актілер]</ref> 2025 жылғы 28 ақпанда Президент Жарлығымен Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы болып тағайындалды.<ref>[https://akorda.kz/kz/aa-ergaliev-turaly-2815331 Ә.А. Ерғалиев туралы]</ref> 2026 жылғы 16 қаңтарда Ерғалиевтің Президент тапсырмасы бойынша халықаралық қаржы ұйымдарымен байланыс жасайтын тұлға болып белгіленгені хабарланды.<ref>[https://primeminister.kz/news/olzas-bektenov-xalykaralyk-karzy-uiymdarymen-yntymaktastyk-zonindegi-uilestiru-kenesinin-otyrysyn-otkizdi-30968 Олжас Бектенов Халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық жөніндегі үйлестіру кеңесінің отырысын өткізді]</ref> 2026 жылғы 2 ақпанда ол алдыңғы лауазымына қоса Президенттің кеңесшісі болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/aa-ergaliev-turaly-215953 Ә.А. Ерғалиев туралы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:КИМЭП университеті түлектері]] [[Санат:Йорк университеті түлектері]] [[Санат:Ноттингем университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан экономика министрлері]] 3fde1dyyzhkpzhnizrzhz4uyizhlwx4 0 659546 3600245 3600164 2026-05-05T12:38:44Z Onsausaq 176400 3600245 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сүндет Сейітов |Толық аты = ''Сүндет Мұратбекұлы Сейітов'' |Суреті = Автор Сундет Сеитов.jpg |Ені = 230px |Суреттің аты =Сүндет Сейітов, [[2026]] жыл |Туған кездегі есімі =Сүндет |Лақап аты =Ұмытпас |Туған күні = [[3 қазан]], [[1998]] жыл |Туған жері = Ташкент облысы, [[Өзбекстан]] |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Ұлты = [[Қазақтар|Қазақ]] |Мансабы = ақын, жазушы |Шығармашылық жылдары = [[2013 жыл|2013 жылдан бері]] |Бағыты =Поэзия, проза, аударма |Жанры = [[поэзия]], [[проза]], [[аудармашы]] |Шығармалардың тілі = [[Қазақ тілі|Қазақша]] |Дебюті = [[2017 жылы]] «Тәубе» жыр жинағы |Марапаттары [Шымкент қаласының "Жыл үздік ақыны" премиясының екі дүркін иегері |Сыйлықтары = |Қолтаңбасы =Сундет Сеитов автограф.jpg |Сайты = |Commons = |Білімі=Орталық Азия инновациялық университеті|Марапаттары=Халықаралық ТҮРІКСОЙ ұйымының алғас хаты, Шымкент қаласы "Жыл ақыны" пермиясының екі дүркін иегері|Шынайы есімі=Сүндет Мұратбекұлы Сейітов}} '''Сүндет Мұратбекұлы Сейітов''' ([[3 қазан]] [[1998 жыл]], [[Ташкент облысы|Ташкент облысы, Шыназ ауданы]], [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасы]]) — қазақстандық [[ақын]], [[жазушы]], [[аудармашы]]. [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан Жазушылар одағының]] және АҚШ Авторлар гильдиясының мүшесі ({{lang-en|Authors Guild}}) . == Өмірбаяны == * [[2005 жыл]]ы Шыназ ауданында [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Иманов]] атындағы орта мектептің табалдырығын аттайды. * [[2007 жыл]]ы Шымкент қаласына қоныс аударған. Сол жылдан бері Шымкент қаласының тұрғыны. * [[2007 жыл|2007]]-[[2008 жыл|2008]] жылдары [[Келес ауданы]] С. Саттаров ауылындағы Ы. Алтынсарин атындағы жалпы орта мектебінде оқыды. * [[2008 жыл|2008]]-[[2010 жыл|2010]] жылдары [[Шымкент|Шымкент қаласындағы]] №83 жалпы орта мектебінде оқиды. [[2011 жыл|2011]]-[[2014 жыл|2014]] жылдар аралығында [[Өтеп Туғанбайұлы Батырбек|Батырбек Өтеп]] атындағы дарынды балаларға арналған облыстық "[[Өнер]]" мектеп-интернатында оқып, сол мектептің түлегі болды. * [[2014 жыл|2014]]-[[2017 жыл|2017]] жылдар аралығында [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев|М. Сапарбаев]] атындағы "Парасат" колледжінде білім алған. * 2017-2022 жылдар аралығында Орталық Азия инновациялық университетінің түлегі. [[Педагогика]] факультеті "[[Филология]]" кафедрасы. * [[2012 жыл]]ы [[Ұлыбритания]]<nowiki/>ның [[Лондон]] қаласына оқуға шақырту алады, түрлі себептерге байланысты оқудан бас тартады. * [[2018 жыл]]ы республикалық жазба ақындар мүшәйрасының жеңімпазы болып, [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби]] атындағы ҚазҰУ-дың грантын жеңіп алды. Қазіргі таңда [[Шымкент|Шымкент қаласы]] әкімдігінде қызмет етеді. == Шығармашылығы == * «Тәубе» жыр жинағы: [[2017 жыл]], [[Алматы]]; * "Ұмытпас" жыр жинағы. [[2022 жыл]], [[Мазмұндама]] баспасы, [[Алматы]]. Орта ғасырдағы [[Бұхара хандығы]] билеушісі [[Мұхаммед Шайбани|Мұхаммед Шайбани ханның]] ғазалдары мен Хофиз Хоразми, Мухаммад Солих ақындардың диуандарын [[шағатай тілі]]нен аударған. Ақынның шығармашылығы жайлы [[Есенғали Әбдіжаппарұлы Раушанов|Есенғали Раушанов]], [[Исраил Сапарбай]], [[Мархабат Байғұт]], [[Аманхан Әлімұлы]], [[Тыныштықбек Әбдікәкімов|Тыныштықбек Әбдікәкімұлы]], [[Бақытжан Алдияр]], [[Әлібек Шегебаев|Әлібек Шегебай]], [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин|Қалқаман Сарин]], Зылиха Жантасова, Абылай Есімбай сынды көрнекті ақын-жазушылар пікір білдірген. == Еңбек жолы == * [[2015 жыл|2015]]-[[2016 жыл]] — Республикалық «Ел бірлігі» газеті – тілші; * [[2016 жыл]]дан бері «Шам» әдеби шығармашылық орталығының төрағасы; * [[2017 жыл|2017]]-[[2018 жыл]] — Республикалық «Қазығұрт» әдеби журналы – тілші; * [[2018 жыл]] — Қалалық Отбасы, балалар және жастар істері басқармасы «Жастар ресурстық орталығы» - қызметкер; * [[2019 жыл]] — Шымкент қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының баспасөз хатшысы. * [[2024 жыл]] — А. Пушкин атындағы қалалық әмбебап кітапханасының қызметкері == Марапаттары == * Халықаралық [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] атындағы «Құрмет» грамотасының иегері ([[Мәскеу|Мәскеу қаласы]], [[2013 жыл]]) * [[Шымкент|Шымкент қаласы]] әкімінің «Үздік жыл ақыны» премиясының 2 дүркін иегері ([[Шымкент]], [[2013 жыл|2013]]-[[2018 жыл]]) * Республикалық [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|Мұқағали Мақатаев]] атындағы жыр мүшәйрасының 4 дүркін лауреаты (2012, 2013, 2014, 2016 жылдары, [[Алматы]]) * Республикалық «Күз мереке» әдеби байқауының 2 дүркін лауреаты ([[2012 жыл|2012-]][[2013 жыл|2013]] жылдары, [[Алматы]]) * Республикалық «Жұлдызға жол» байқауының жүлдегері ([[2013 жыл]], [[Шымкент]]) * Республикалық [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл Жабаев]] атындағы жыр мүшәйрасының жүлдегері ([[2016 жыл]], [[Шымкент]]) * Республикалық «Шырайлым – Шұбайқызыл<nowiki/>» жыр мүшәйрасының жеңімпазы ([[2018 жыл]], [[Түркістан облысы]]) * Облыстық [[Әбілда Аймақ]] атындағы жыр мүшәйрасының 2 орын жүлдегері ([[2016 жыл]], [[Шымкент]]) * [[Түркі мәдениетін және өнерін дамыту халықаралық ұйымы|ТҮРІКСОЙ]], Халықаралық «Түркістан – ер түріктің бесігі» жыр мүшәйрасының жүлдегері (2017 жыл, Түркістан). * [[Түркия|Түркия Республикасы]] Халықаралық [[Түркі мәдениетін және өнерін дамыту халықаралық ұйымы|ТҮРІКСОЙ]] ұйымының «Алғыс хатымен» марапатталды (2017 жыл, Түркістан) * Республикалық “Мен жастарға сенемін” жыр мүшәйрасының бас жүлдегері * Ақпарат және қоғамдық даму министрінің алғыс хатымен марапатталған (2018 жыл, [[Астана|Астана қаласы ]]) == Сілтемелер == * https://adebiportal.kz/kz/news/view/3128 * https://abai.kz/post/91618 *[https://www.facebook.com/sundet.seitov.3 Профилі] [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:Алфавит бойынша журналистер]] [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Алфавит бойынша ақындар]] b8afhmjgh2ejnlgm6yfqzcj89ubyzge 0 663423 3600420 3398407 2026-05-05T16:33:59Z Casserium 68287 3600420 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Мұрат Кәрібайұлы Бектанов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрі]] | Ту = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg | Ту2 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті = | Басқара бастады = [[31 тамыз]] [[2021 жыл|2021]] | Басқаруын аяқтады = [[19 қаңтар]] [[2022 жыл|2022]] | Ізашары = [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] | Ізбасары =[[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер =[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Титулы_2 = Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары — Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = [[5 сәуір]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[31 тамыз]] [[2021 жыл|2021]] | Ізашары_2 = [[Мұрат Жәлелұлы Майкеев|Мұрат Майкеев]] | Ізбасары_2 = [[Марат Рахымұлы Құсайынов|Марат Құсайынов]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 =[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Титулы_3 = Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы | Ту_3 = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = [[5 шілде]] [[2013 жыл|2013]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[2 маусым]] [[2016 жыл|2016]] | Ізашары_3 = [[Василий Несіпқазыұлы Рысбаев|Василий Рысбаев]] | Ізбасары_3 = [[Нұрлан Мұсақанұлы Қашағанов|Нұрлан Қашағанов]] | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Титулы_5 = | Ту_5 = | Ту2_5 = | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = | Басқаруын аяқтады_5 = | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Туған күні = 18.9.1965 | Туған жері = [[Соколовка (Қызылжар ауданы)|Соколовка ауылы]], [[Соколов ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Құрлық әскері | Атағы = [[Сурет:18-RKGF-LG.svg|20px]] [[Генерал-лейтенант]] | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесі|КЖЖҚУ]], [[Ұлттық қорғаныс университеті|ҚР ҚК ӘА]], [[Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының әскери академиясы|РФ ҚК БШ ӘА]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{2 дәрежелі Даңқ ордені}}{{!!}}{{Астана медалі}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}} {{!}}- {{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{Халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}- {{!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}} }} '''Мұрат Кәрібайұлы Бектанов''' ([[18 қыркүйек]] [[1965 жыл|1965]], [[Соколовка (Қызылжар ауданы)|Соколовка ауылы]], [[Соколов ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] жоғарғы қолбасшылығының өкілі, генерал-лейтенант (2020). [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрінің]] бірінші орынбасары - 2020 жылғы 5 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы (2016-2019). 2021 жыл 31 тамыздан бастап 2022 жылы 19 қаңтар дейін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің міндетін атқарды. == Өмірбаяны == 1965 жылы 18 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы, Соколовский ауданы, Сколовка ауылында дүниеге келген. 1988 жылы [[Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесі|Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесін]] бітірді. 1989-1990 - мотоатқыштар взводының командирі, десанттық-шабуылдау взводының командирі. 1990-1993 жылдары десанттық-шабуылдау батальонының барлау бастығы болды. 1993-1997 жылдары — взвод командирі, [[Құрлық әскерлерінің әскери институты|Алматы жоғарғы әскери академиясының]] курсанттар ротасының командирі. 1997-1998 жылдары - штаб бастығы-РҚҚ командирі орынбасары, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі жауынгерлік даярлық бөлімінің офицері болды. 1998 жылдан 2000 жылға дейін - академия тыңдаушысы. 2000 жылы Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери академиясын бітірген 2000-2001 жылдары - топ бастығы, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының жедел жоспарлау бөлімінің аға офицері. 2001-2005 жылдары - бөлім бастығы, жедел бөлім бастығы, Республикалық ұлан әскерлерінің жауынгерлік қызмет және дайындық бөлімінің бастығы. 2005-2007 - Бас штаб әскери академиясының тыңдаушысы. 2007 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясын бітірді. 2007-2010 жылдары - Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі штаб бастықтары комитетінің жедел жоспарлау басқармасы бастығының орынбасары. 2010-2013 жылдары - Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі штаб бастықтары комитетінің жедел жоспарлау бөлімінің бастығы. 2013-2016 жылдары<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nazarbaev-osvobodil-doljnostey-dvuh-rukovoditeley-295677/ Назарбаев өңірлік қолбасшылықтың екі басшысын қызметінен босатты]</ref> - Қазақстан Республикасы «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы. 2016 жылғы 28 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Президентінің өкімімен Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлықтағы күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды<ref>[http://ru.sputniknews.kz/politics/20160928/246228/prezident-kazahstana-proizvel-ryad-naznachenij.html Кадрлық өзгерістер]</ref>. 2020 жылы 6 мамырда [https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/zhogary-askeri-zhane-arnauly-ataktar-synyptyk-shender-zhane-biliktilik-synyptaryn-beru-turaly Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен] оған [[Генерал-лейтенант|генерал-лейтенант]] әскери атағы берілді. 2021 жыл 31 тамыздан бастап 2022 жылы 19 қаңтарға дейін Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрдің]] лауазымында болған<ref>[https://online.zakon.kz/m/amp/document/31384972 Биография Бектанова Мурата. online.zakon.kz]</ref>. 2022 жылғы 19 қаңтарда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығысымен Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-murat-karibayuly-bektanov-kazakstan-respublikasynyn-korganys-ministri-lauazymynan-bosatyldy-19025|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Мұрат Кәрібайұлы Бектанов Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі лауазымынан босатылды|access-date=2022-01-19|archive-date=2022-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119094420/https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-murat-karibayuly-bektanov-kazakstan-respublikasynyn-korganys-ministri-lauazymynan-bosatyldy-19025}}</ref>. 2022 жылдың 20 ақпанында Бектанов Қазақстанда [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары|2022 жылдың қаңтарындағы жаппай наразылықтарға]] байланысты енгізілген төтенше жағдай режимі кезінде қызметтік әрекетсіздік жасады деген күдікпен тергеу мүддесі үшін ұсталып, қамауға алынды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/20/minobor/|title=Қазақстанда бұрынғы қорғаныс министрі ұсталды|website=Lenta.RU|access-date=2022-02-20|archive-date=2022-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220130930/https://lenta.ru/news/2022/02/20/minobor/|deadlink=no}}</ref>. == Ұсталуы == 20 ақпанда Мұрат Бектанов қызметінде әрекет етпеді деген күдікпен ұсталды<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/bekt/|title=Задержан уволенный в январе министр обороны Казахстана|website=lenta.ru|date=2022-02-21|access-date=2023-06-08}}</ref>. 2022 жылдың 22 ақпанында астаналық сот күдікті Бектановқа қатысты екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасына санкция берді<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://forbes.kz/news/2022/02/21/newsid_270012|title=Қазақстанның бұрынғы қорғаныс министрі ұсталды|website=forbes.kz|date=2023-02-22|access-date=2023-06-08}}</ref>. 2023 жылы 24 ақпанда қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық әскери сотының үкімімен Мұрат Бектанов 12 жылға бас бостандығынан айырылды<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://kz.kursiv.media/kk/2023-03-09/qangtar-oqighasy-kezindegi-aereketsizdigi-ueshin-burynghy-qorghanys-ministri-12-zhylgha-sottaldy/|title=Қаңтар оқиғасы кезіндегі әрекетсіздігі үшін бұрынғы Қорғаныс министрі 12 жылға сотталды|website=kz.kursiv.media|date=2023-03-09|access-date=2023-06-08}}</ref>. == Сілтеме == * [https://kapital.kz/naznacheniya/53993/glavnokomanduyucshim-suhoputnymi-vojskami-stal-murat-bektanov.html Мұрат Бектанов Құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы болды] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Қазақстан министрлері]] c5b02xc68uwg18c427gtzx4hkoh47qp 3600421 3600420 2026-05-05T16:34:02Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3600421 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Мұрат Кәрібайұлы Бектанов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрі]] | Ту = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg | Ту2 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті = | Басқара бастады = [[31 тамыз]] [[2021 жыл|2021]] | Басқаруын аяқтады = [[19 қаңтар]] [[2022 жыл|2022]] | Ізашары = [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] | Ізбасары =[[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер =[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Титулы_2 = Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары — Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = [[5 сәуір]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[31 тамыз]] [[2021 жыл|2021]] | Ізашары_2 = [[Мұрат Жәлелұлы Майкеев|Мұрат Майкеев]] | Ізбасары_2 = [[Марат Рахымұлы Құсайынов|Марат Құсайынов]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 =[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Титулы_3 = Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы | Ту_3 = Flag of Armed Forces of the Republic of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = [[5 шілде]] [[2013 жыл|2013]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[2 маусым]] [[2016 жыл|2016]] | Ізашары_3 = [[Василий Несіпқазыұлы Рысбаев|Василий Рысбаев]] | Ізбасары_3 = [[Нұрлан Мұсақанұлы Қашағанов|Нұрлан Қашағанов]] | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Титулы_5 = | Ту_5 = | Ту2_5 = | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = | Басқаруын аяқтады_5 = | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Туған күні = 18.9.1965 | Туған жері = [[Соколовка (Қызылжар ауданы)|Соколовка ауылы]], [[Соколов ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = Құрлық әскері | Атағы = [[Сурет:18-RKGF-LG.svg|20px]] [[Генерал-лейтенант]] | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесі|КЖЖҚУ]], [[Ұлттық қорғаныс университеті|ҚР ҚК ӘА]], [[Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының әскери академиясы|РФ ҚК БШ ӘА]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{2 дәрежелі Даңқ ордені}}{{!!}}{{Астана медалі}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР ҚК 10 жыл}} {{!}}- {{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{Халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}- {{!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}} }} '''Мұрат Кәрібайұлы Бектанов''' ([[18 қыркүйек]] [[1965 жыл|1965]], [[Соколовка (Қызылжар ауданы)|Соколовка ауылы]], [[Соколов ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] жоғарғы қолбасшылығының өкілі, генерал-лейтенант (2020). [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрінің]] бірінші орынбасары - 2020 жылғы 5 сәуірден бастап Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы (2016-2019). 2021 жыл 31 тамыздан бастап 2022 жылы 19 қаңтар дейін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің міндетін атқарды. == Өмірбаяны == 1965 жылы 18 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы, Соколовский ауданы, Сколовка ауылында дүниеге келген. 1988 жылы [[Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесі|Киевтік жоғарғы жалпыәскерлік қолбасшылық училищесін]] бітірді. 1989-1990 - мотоатқыштар взводының командирі, десанттық-шабуылдау взводының командирі. 1990-1993 жылдары десанттық-шабуылдау батальонының барлау бастығы болды. 1993-1997 жылдары — взвод командирі, [[Құрлық әскерлерінің әскери институты|Алматы жоғарғы әскери академиясының]] курсанттар ротасының командирі. 1997-1998 жылдары - штаб бастығы-РҚҚ командирі орынбасары, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі жауынгерлік даярлық бөлімінің офицері болды. 1998 жылдан 2000 жылға дейін - академия тыңдаушысы. 2000 жылы Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери академиясын бітірген 2000-2001 жылдары - топ бастығы, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының жедел жоспарлау бөлімінің аға офицері. 2001-2005 жылдары - бөлім бастығы, жедел бөлім бастығы, Республикалық ұлан әскерлерінің жауынгерлік қызмет және дайындық бөлімінің бастығы. 2005-2007 - Бас штаб әскери академиясының тыңдаушысы. 2007 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясын бітірді. 2007-2010 жылдары - Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі штаб бастықтары комитетінің жедел жоспарлау басқармасы бастығының орынбасары. 2010-2013 жылдары - Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі штаб бастықтары комитетінің жедел жоспарлау бөлімінің бастығы. 2013-2016 жылдары<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/nazarbaev-osvobodil-doljnostey-dvuh-rukovoditeley-295677/ Назарбаев өңірлік қолбасшылықтың екі басшысын қызметінен босатты]</ref> - Қазақстан Республикасы «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы. 2016 жылғы 28 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Президентінің өкімімен Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлықтағы күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды<ref>[http://ru.sputniknews.kz/politics/20160928/246228/prezident-kazahstana-proizvel-ryad-naznachenij.html Кадрлық өзгерістер]</ref>. 2020 жылы 6 мамырда [https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/zhogary-askeri-zhane-arnauly-ataktar-synyptyk-shender-zhane-biliktilik-synyptaryn-beru-turaly Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен] оған [[Генерал-лейтенант|генерал-лейтенант]] әскери атағы берілді. 2021 жыл 31 тамыздан бастап 2022 жылы 19 қаңтарға дейін Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрдің]] лауазымында болған<ref>[https://online.zakon.kz/document/?doc_id=31384972#sub_id=0 Биография Бектанова Мурата. online.zakon.kz]</ref>. 2022 жылғы 19 қаңтарда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығысымен Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-murat-karibayuly-bektanov-kazakstan-respublikasynyn-korganys-ministri-lauazymynan-bosatyldy-19025|title=Мемлекет басшысының Жарлығымен Мұрат Кәрібайұлы Бектанов Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі лауазымынан босатылды|access-date=2022-01-19|archive-date=2022-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119094420/https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-murat-karibayuly-bektanov-kazakstan-respublikasynyn-korganys-ministri-lauazymynan-bosatyldy-19025}}</ref>. 2022 жылдың 20 ақпанында Бектанов Қазақстанда [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары|2022 жылдың қаңтарындағы жаппай наразылықтарға]] байланысты енгізілген төтенше жағдай режимі кезінде қызметтік әрекетсіздік жасады деген күдікпен тергеу мүддесі үшін ұсталып, қамауға алынды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/20/minobor/|title=Қазақстанда бұрынғы қорғаныс министрі ұсталды|website=Lenta.RU|access-date=2022-02-20|archive-date=2022-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220130930/https://lenta.ru/news/2022/02/20/minobor/|deadlink=no}}</ref>. == Ұсталуы == 20 ақпанда Мұрат Бектанов қызметінде әрекет етпеді деген күдікпен ұсталды<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/bekt/|title=Задержан уволенный в январе министр обороны Казахстана|website=lenta.ru|date=2022-02-21|access-date=2023-06-08}}</ref>. 2022 жылдың 22 ақпанында астаналық сот күдікті Бектановқа қатысты екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасына санкция берді<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://forbes.kz/news/2022/02/21/newsid_270012|title=Қазақстанның бұрынғы қорғаныс министрі ұсталды|website=forbes.kz|date=2023-02-22|access-date=2023-06-08}}</ref>. 2023 жылы 24 ақпанда қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық әскери сотының үкімімен Мұрат Бектанов 12 жылға бас бостандығынан айырылды<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://kz.kursiv.media/kk/2023-03-09/qangtar-oqighasy-kezindegi-aereketsizdigi-ueshin-burynghy-qorghanys-ministri-12-zhylgha-sottaldy/|title=Қаңтар оқиғасы кезіндегі әрекетсіздігі үшін бұрынғы Қорғаныс министрі 12 жылға сотталды|website=kz.kursiv.media|date=2023-03-09|access-date=2023-06-08}}</ref>. == Сілтеме == * [https://kapital.kz/naznacheniya/53993/glavnokomanduyucshim-suhoputnymi-vojskami-stal-murat-bektanov.html Мұрат Бектанов Құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы болды] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары]] [[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]] [[Санат:Қазақстан министрлері]] gxcweti1flhnuq3gm95gn1mje9859yb 4 675070 3600601 3600063 2026-05-06T07:00:53Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600601 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88028||2860||393||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95660||76090||11001||226||3372||234||110||5798||739 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86339||80757||1349||2243||909||49||0||957||135 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84034||68898||1239||147||11309||15||0||1695||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||81266||76366||735||588||37||361||0||2882||44 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55516||30544||3585||368||5769||944||2235||4772||5179 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48221||39571||1754||102||628||17||9||4420||38 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||9||{{u|Ulan}}||30436||23970||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||20||{{u|AlefZet}}||25095||8820||3472||136||398||8||2176||838||844 |- |11||10||{{u|1nter pares}}||24564||22952||136||7||453||68||0||1311||130 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13877||4120||204||768||812||373||1111||1007 |- |14||11||{{u|Орел Карл}}||21289||20032||745||39||120||4||0||121||11 |- |15||19||{{u|Nurken}}||18737||9551||1290||39||6875||80||2||416||47 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17067||15914||321||38||180||10||0||308||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||16951||11992||218||7||132||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16068||14053||411||16||1017||73||1||538||300 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13723||12963||207||1||183||2||0||215||42 |- |21||18||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1621||225||189||1681||0||344||14 |- |23||27||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11161||6767||504||0||102||512||0||614||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10031||7873||1218||37||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||383||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8187||8093||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||48||{{u|Daniyar}}||8001||3613||482||327||177||626||0||1642||348 |- |29||35||{{u|Nurtenge}}||7904||5405||966||137||627||58||23||528||188 |- |30||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |31||34||{{u|TheNomadEditor}}||7830||5508||27||4||1794||190||0||158||47 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7417||5919||189||80||63||88||3||384||320 |- |34||37||{{u|TalgatSnow}}||7088||5030||451||111||732||0||64||88||66 |- |35||26||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6256||254||109||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||20||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||36||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||33||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4749||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4321||3798||4||0||11||7||0||398||5 |- |50||63||{{u|Madi Dos}}||4168||2883||188||63||33||24||0||592||102 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||50||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3393||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |58||52||{{u|Makenzis}}||3365||3308||5||0||0||0||0||46||5 |- |59||61||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||62||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2836||0||0||0||0||0||0||0 |- |66||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |67||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |68||68||{{u|Dauren}}||2871||2465||0||14||0||0||0||68||6 |- |69||75||{{u|ShadZ01}}||2871||2302||305||59||105||0||0||4||0 |- |70||71||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |71||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |72||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |73||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |74||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |75||89||{{u|MuratbekErkebulan}}||2570||1729||232||0||79||27||0||377||4 |- |76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||73||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||72||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||74||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||88||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||83||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |85||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||885||48||1||228||7||0||728||75 |- |86||97||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |87||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |88||84||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |89||85||{{u|Rasulbek Adil}}||2225||1832||126||0||13||1||0||171||35 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1104||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||82||{{u|Unknown Alash}}||1986||1925||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||86||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |97||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |98||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |99||87||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |100||94||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||42||29 |- |101||95||{{u|RaiymbekZh}}||1793||1507||6||0||13||0||0||71||71 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||96||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||93||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||105||{{u|ДолбоЯщер}}||1598||1339||1||0||102||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||106||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1519||1333||0||0||7||0||0||118||8 |- |109||98||{{u|Gliwi}}||1506||1500||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1215||946||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||224||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1140||1069||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||204||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1096||919||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||194||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||145||{{u|Wikuiser}}||1043||747||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||220||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||165||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||213||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||229||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||231||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||169||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||5||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||144||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||222||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||156||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||209||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||197||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||167||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||228||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||202||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |181||166||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |182||158||{{u|Epoxa-HH}}||663||651||0||0||5||0||0||10||1 |- |183||157||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||660||653||0||1||0||0||0||5||0 |- |184||219||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |185||192||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |186||190||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |187||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |188||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |189||168||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |191||216||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |192||214||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |193||226||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |194||172||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||619||589||9||0||0||0||0||2||0 |- |195||195||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||542||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||171||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||170||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||230||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||227||{{u|Eldar zh96}}||575||246||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||199||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||193||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||206||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||203||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||205||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||469||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||198||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||191||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |216||200||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |217||221||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |218||208||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |219||196||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |220||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||217||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |222||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |223||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |224||207||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |225||212||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |226||223||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |227||201||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |228||225||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |229||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |230||211||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |231||210||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |232||232||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] o21rhh76prnie8yif8tq4069do4lt5f 4 675089 3600678 3600197 2026-05-06T11:00:45Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600678 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515632||380109||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145869||131245||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||131884||127430||593||15||62||17||10||2859||873 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119565||112799||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113158||1||0||0||0||0||0||113157||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105853||88197||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87169||87169||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79331||79316||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50467||50174||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22823||42||0||3648||2||0||60||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14482||13510||426||1||0||83||0||384||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13737||13239||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9121||9121||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7932||5405||966||137||627||40||23||528||188 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7330||4673||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3257||3254||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1555||1536||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||54||{{u|YiFeiBot}}||1359||1192||69||0||83||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||53||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||81||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1046||28||2||4||6||0||29||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||83||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||82||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |88||80||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |89||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||147||2||0||2||0||0||108||14 |-style="background-color:#ccf" |90||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |91||84||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |92||85||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |- |93||86||{{u|Kasymovbot}}||173||169||2||0||0||1||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||156||154||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] kpx9miyfefzeuyy368z37cvarwol4mi 4 675116 3600260 3599707 2026-05-05T13:07:21Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600260 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8245||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7810||950||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7321||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3137||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2502||42||0||54||33||546||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2259||102||13||198||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2188||97||3||165||0||107||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1394||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1344||157||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||149||160||18||78 |- |15||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |16||{{u|Орел Карл}}||1277||306||1||303||80||24||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||463||57||1270||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |27||{{u|Nurkhan}}||954||101||14||343||4||25||0||1||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||878||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||866||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||478||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |46||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||525||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |49||{{u|1nter pares}}||515||298||0||3||298||3||0||0||4 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||496||472||3||630||4675||30||0||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |60||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |61||{{u|Sagzhan}}||430||77||1||15||133||29||0||0||0 |- |62||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |63||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |64||{{u|TheNomadEditor}}||398||36||0||0||1529||2||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |67||{{u|Ashina}}||378||178||3||56||22||42||31||0||21 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |77||{{u|Makhanov}}||337||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |78||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |79||{{u|TalgatSnow}}||315||130||3||99||349||60||0||15||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||264||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|KoishymanovaG}}||216||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||16||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||188||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |127||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |128||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |129||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |130||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |131||{{u|ShadZ01}}||166||22||0||32||81||44||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||155||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||362||306 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Lord kainon}}||138||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |158||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |159||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Epoxa-HH}}||91||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|TemirlanSarsen}}||86||0||0||2||26||52||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |261||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||82||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |268||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |269||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |270||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |271||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Aru Omarali}}||78||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |274||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |278||{{u|Madi Dos}}||76||21||0||51||21||40||1||0||3 |- |279||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |280||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2971||522||92||0||38||4 |- |284||{{u|Xialuahan}}||74||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|MuratbekErkebulan}}||68||21||0||52||71||0||1||0||0 |- |297||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |298||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |299||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |300||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |301||{{u|Aset Bukerov}}||66||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |307||{{u|RaiymbekZh}}||65||37||5||1||5||0||0||0||1 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||9||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|АйнурНИШ}}||42||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |382||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |383||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Asan00}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |392||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |393||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |394||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |413||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Daniyal.aidarov5}}||35||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |431||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||33||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|95.58.148.237}}||29||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |449||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |450||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |467||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |474||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Rasulbek Adil}}||25||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||1||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||13||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |516||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |517||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |527||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |528||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |529||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |540||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |541||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |543||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |544||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |545||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |546||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |556||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |557||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |559||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |560||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |561||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |562||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |569||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |571||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |575||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |576||{{u|С.Жания}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |584||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |586||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |594||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |600||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |602||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |606||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Жанна Ж}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |627||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |639||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |641||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |642||{{u|TrueNomadEditor}}||11||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |643||{{u|Tuttiorchestra687}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|03ainura}}||9||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |705||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |713||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |718||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |730||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |739||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |740||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |741||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |743||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |745||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |747||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |752||{{u|Aldogarov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |780||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |781||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |782||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |790||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |796||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |808||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |821||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |822||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |824||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |826||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |829||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |830||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |831||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |832||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |833||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |834||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |839||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |843||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |848||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |851||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |852||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||6||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |854||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |858||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |875||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |880||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |884||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |897||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |905||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |907||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |910||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |919||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |923||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |926||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |929||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |932||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |933||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |935||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |936||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |943||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |951||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |952||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |982||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |990||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |993||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1005||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1013||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1020||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1034||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1040||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1042||{{u|Zhandos M}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1051||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1075||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1076||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1078||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1079||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1088||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1089||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1092||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1119||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1127||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1159||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1162||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1167||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1169||{{u|Gaukhar1980}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1186||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1190||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1193||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1197||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1248||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1251||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1278||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1287||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|19642206g}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1390||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1419||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1421||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1422||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1434||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1435||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1451||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1454||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1478||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1506||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1524||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1542||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1543||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1550||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1670||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1683||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1688||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1693||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||205||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] h3e7x4r0997d2ab9mndyufv9pq41kyx 0 676079 3600414 3545461 2026-05-05T16:31:24Z Casserium 68287 3600414 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Әлихан Асханұлы Смайылов | Суреті = Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg | Атауы = Смайылов, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасы|Жоғары аудиторлық палата]] төрағасы | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Ту = Жоғары аудиторлық палата эмблема.png | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 1 сәуір 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Наталья Николаевна Годунова|Наталья Годунова]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан]]ның 11-[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министрі]] | Басқара бастады_2 = 11 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 ақпан 2024 | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту_2 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>өзі ({{comment|м.а.|міндетін атқарушы}}) | Ізбасары_2 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] ({{comment|м.а.|міндетін атқарушы}})<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің бірінші орынбасары]] | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Басқара бастады_3 = 25 ақпан 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 11 қаңтар 2022 | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Ізбасары_3 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Титулы_5 = [[Қазақстан]]ның 14-[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] | Ту_5 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 18 қыркүйек 2018 | Басқаруын аяқтады_5 = 18 мамыр 2020 | Премьер_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br />[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] | Ізбасары_5 = [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] | Титулы_6 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] көмекшісі | Ту_6 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_6 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_6 = 11 желтоқсан 2015 | Басқаруын аяқтады_6 = 18 қыркүйек 2018 | Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_6 = [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] | Ізбасары_6 = [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] | Титулы_7 = [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің]] төрағасы | Ту_7 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_7 = 6 тамыз 2014 | Басқаруын аяқтады_7 = 11 желтоқсан 2015 | Ізашары_7 = Статистика агенттігінің төрағасы ретінде өзі | Ізбасары_7 = [[Бақытбек Зұбайраұлы Иманәлиев|Бақытбек Иманәлиев]] ({{comment|м.а.|міндетін атқарушы}})<br>[[Нұрболат Серғалиұлы Айдапкелов|Нұрболат Айдапкелов]] | Титулы_8 = [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Статистика агенттігінің]] төрағасы | Ту_8 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_8 = 27 қазан 2009 | Басқаруын аяқтады_8 = 6 тамыз 2014 | Ізашары_8 = [[Анар Ертүлқызы Мешімбаева|Анар Мешімбаева]] | Ізбасары_8 = Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің төрағасы ретінде өзі | Басқара бастады_9 = қараша 1999 | Басқаруын аяқтады_9 = ақпан 2003 | Ізашары_9 = [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] | Ізбасары_9 = [[Қали Сейілбекұлы Әбдиев|Қали Әбдиев]] | Титулы_10 = [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қазақстан Қаржы министрінің]] орынбасары | Ту_10 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_10 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_10 = 21 қараша 2008 | Басқаруын аяқтады_10 = 27 қазан 2009 | Премьер_10 = [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br> [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | тақырыпша1_10 = [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]] | мәтін1_10 = [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Болат Жәмішев]] | Басқара бастады_11 = ақпан 2006 | Басқаруын аяқтады_11 = қаңтар 2007 | Премьер_11 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | тақырыпша1_11 = [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]] | мәтін1_11 = [[Наталья Артёмовна Коржова|Наталья Коржова]] | Туған күні = 18.12.1972 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Әкесі = Асхан Смайылов (1948 туған) | Анасы = Анаркүл Тайжанова (1947 туған) | Жұбайы = Балжан Смайылова (1987 туған) | Балалары = 3 | Білімі = 1) [[Қазақ ұлттық университеті]]<br>2) [[КИМЭП]] | Commons = Alihan Smaiylov | Марапаттары = {{Қатар |{{1 дәрежелі Еуразиялық Одақты құруға сіңірген еңбегі үшін медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{Астанаға 10 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Парасат ордені}} |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} |{{ҚР Конституциясына 25 жыл}} }} }} '''Әлихан Асханұлы Смайылов''' ([[18 желтоқсан]] [[1972 жыл]], [[Алматы]]) — [[қазақстан]]дық ірі саясаткер, 2024 жылдан бастап қызметтегі [[Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасы|Жоғары аудиторлық палата]] төрағасы. 2022 жылы қаңтарда орын алған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары|отставкасынан]] 2024 жылғы ақпанға дейін [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] болды. == Өмірбаяны == Әлихан Смайылов 1972 жылы дүниеге келген. [[Қаңлы руы|Қаңлы]] тайпасының [[Қара қаңлы]] Танта руының Сертек бөлімінен шыққан. 1994 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]н «қолданбалы математика» мамандығы бойынша тәмамдаған. 1996 жылы ҚР Президенті жанындағы Қазақстан менеджмент, экономика және болжамдау институтының мемлекеттік басқару магистрі дәрежесіне ие болды. 1993–1999 жылдары — «А-Инвест» инвестициялық–жекешелендіру қорының бас маманы; бөлім басшысының орынбасары, Қазақстан Республикасының Ұлттық статистика агенттігінің басқарма басшысы; Қазақстан Республикасының Статистикалық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің Статистика және талдау комитеті төрағасының орынбасары; бас сарапшы, экономика секторының меңгерушісі, Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы болып қызмет атқарған; 1999–2003 жылдары — Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің төрағасы; 2003–2006 жылдары — Қазақстан Республикасының Сыртқы істер вице-министрі, «Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру компаниясы» АҚ басқарма төрағасы; 2006–2009 жылдары — Қазақстан Республикасының Қаржы вице-министрі, «ҚазАгро» ҰХ президенті; 2009–2014 жылдары — Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің төрағасы; 2014–2015 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігінің]] Статистика комитетінің төрағасы; 2015–2018 жылдары — Қазақстан Республикасының Президентінің көмекшісі; 2018–2022 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қазақстан Республикасының Қаржы министрі]]; 2022 жылғы 11 қаңтардан — [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі]]. 2024 жылғы 1 сәуірден — [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2400000512 Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының Төрағасы]<ref>https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2400000512</ref> == Жоғары аудиторлық палата == Лауазымына тағайындалғаннан кейін көп ұзамай [[Қытай|Қытайға]] жұмыс сапары аясында 2021-2023 жылдарға арналған Азия жоғары аудит органдары ұйымының Бас хатшылығының есептерін аудиттен өткізді. Аудит [[Әзербайжан|Әзірбайжанмен]] бірлесіп жүргізіліп, қаржылық тәртіптің жоғары деңгейін және есептіліктің халықаралық стандарттарға сәйкестігін растады, сондай-ақ қорларды басқаруды жақсарту бойынша ұсыныстар берілді.<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/esep/press/news/details/757253?lang=kk |title= Қазақстанның Жоғары аудиторлық палатасы Әзербайжан Есеп палатасымен бірлесіп АЗОСАИ аудитін жүргізді|date= 2024-04-24 |lang=kk|work= Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы |accessdate= 2025-05-17}}</ref> 2024 жылғы 14 мамырда [[Маңғыстау облысы]] [[Мұнайлы ауданы|Мұнайлы ауданының]] [[Маңғыстау облысы мектептері|№6 жалпы орта білім беру мектебінде]] мемлекеттік аудит барысында еңбек ақы төлеудің асыра көрсетілуі, негізсіз қосымша төлемдер мен сыйақылар, сондай-ақ іссапар құжаттарын рәсімдеудегі бұзушылықтар бойынша шамамен 26 млн теңге көлемінде заң бұзушылықтар анықталды. Аудит нәтижесінде бюджет қаражатын қайтару, бухгалтерлік есепті қалпына келтіру және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігін қарау тапсырылды.<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/esep/press/news/details/769816?lang=kk |title= Мемлекеттік аудит барысында Маңғыстау мектептерінің бірінде шамамен 26 млн теңгеге бұзушылықтар анықталды|date= 2024-05-14|lang=kk|work= Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы |accessdate=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/mangistauda-kizmetkerlerge-26-million-tengen-zansiz-audargan-mektep-aniktaldi-1780a6/ |title= Маңғыстауда қызметкерлерге 26 миллион теңгені заңсыз аударған мектеп анықталды |date= 2024-05-15|lang=kk|work= «ҚазАқпарат халықаралық ақпарат агенттігі» |accessdate=2025-05-17}}</ref> 2 күннен кейін [[Алматы|Алматы қаласы]] бойынша тексеру комиссиясының қызметінде бірқатар бұзушылықтарды анықтады. Тексеру 2022 жылғы 1 қаңтар мен 2023 жылғы 31 желтоқсан аралығындағы кезеңді қамтыды. Тексеру барысында 150 млн теңге бюджет қаражаты көрсетілмеген қызметтерден қызметкерлерге сыйақы төлеуге қайта бөлінгені; 2023 жылдың желтоқсанында қызметкерлерге, оның ішінде тоқсаннан аз уақыт жұмыс істегендерге 6,5 миллион теңге сыйақы төленгенгені; 2022–2023 жылдар аралығында инспекторларға еңбек тиімділігін бағаламай 21,7 миллион теңге сыйақы төленгені және Тексеру комиссиясының нормативтік-құқықтық актілерді сақтамағаны үшін лауазымды тұлғаларды жауапкершілікке тартпағаны белгілі болды. Нәтижесінде Палата бақылауды күшейтуді, бюджетті жоспарлау мен жұмсауды қайта қарауды, жауапкершілікті күшейтуді және материалдарды [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігіне]] жіберуді ұсынды.<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/esep/press/news/details/771963?lang=kk |title= Жоғары аудиторлық палата Алматы қаласы бойынша тексеру комиссиясының жұмысында көптеген бұзушылықтарды анықтады|date= 2024-05-16|lang=kk|work= Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы |accessdate=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/premii-65-milliona-tenge-vyiplachivali-revkomissii-almatyi-535323/ |title= Премии на 6,5 миллиона тенге выплачивали в ревкомиссии Алматы сотрудникам, проработавшим пару месяцев |date= 2024-05-16|lang=ru|work= Tengri News |accessdate=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://informburo.kz/novosti/revizionnaya-komissiya-almaty-nezakonno-nacislyala-premii-svoim-sotrudnikam-za-obrazcovuyu-rabotu |title= Ревизионная комиссия Алматы незаконно начисляла премии своим сотрудникам за "образцовую" работу |date= 2024-05-16|lang=ru|work= Informburo |accessdate=2025-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://forbes.kz/articles/v_revizionnoy_komissii_almatyi_nezakonno_vyidavali_mnogomillionnyie_premii |title= ВАП: В Ревизионной комиссии Алматы незаконно выдавали многомиллионные премии |date= 2024-05-16|lang=ru|work= Forbes Kazakhstan|accessdate=2025-05-17}}</ref> == Премьер-министр (2022—2024) == [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары|2022 жылы Қаңтар оқиғасы барысында]] [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] мен [[Екінші Асқар Мамин үкіметі|оның үкіметі]] 5 қаңтарда отставкаға кеткеннен кейін Смайылов [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] № 728 бұйрығымен [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] міндетін атқарушы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-ukimeti-turaly-505149|title=Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы|date=2022-01-05|lang=kk|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/31639939.html|title=Қазақстанда наразылық күшейген тұста үкімет отставкаға кетті|date=2022-01-05|lang=kk|work=[[Азаттық радиосы]]|accessdate=2025-07-15}}</ref> 11 қаңтарда [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісінің]] видео байланыс арқылы байланысқан [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] қатысқан жалпы отырысында Смайылов [[Қазақстан премьер-министрі|Премьерлікке]] ұсынылып, ұсынысты депутаттар қабылдады. Нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] №754 бұйрығымен [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/aa-smayylovty-tagayyndau-turaly-110329 |title= Ә.А. Смайыловты тағайындау туралы |date=2022-01-11|lang=kk|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/31648451.html |title= Әлихан Смайылов премьер-министр болып тағайындалды|date=2022-01-11|lang=kk|work=[[Азаттық радиосы]]|accessdate=2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://mazhilis.parlam.kz/kk/multimedia-center/news/6199 |title= Мажилис поддержал предложение Президента страны |date=2022-01-11|lang=kk|work= Мажилис Парламента Казахстана |accessdate=2025-07-15}}</ref> Саясаттанушы Ғазиз Әбішев Смайыловты «технократ», «кабинеттік математик» деп атап, элиталық топтарға тәуелсіз тұлға деп бағалап, [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевта]] таңдау болмады деп өз ойын алға тартты. Тағы бір саясаттанушы Оразғали Селтеев [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаевтың]] бұл қаулысын ерекше және тарихи деп атады, себебі Смайылов елде «әскери жағдай» барысында тағайындалды деді.<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ne-affilirovannyiy-vnutrielitnyimi-gruppami-tehnokrat-458831/ |title= Не аффилированный с внутриэлитными группами технократ. Что говорят о премьере Смаилове политологи |date= 2022-01-11|lang=ru|work= Tengri News |accessdate= 2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/zatyanut-chinovniki-ispolnenie-porucheniy-tokaeva-mnenie-458893/ |title= Затянут ли чиновники исполнение поручений Токаева? Мнение политологов |date= 2022-01-12|lang=ru|work= Tengri News |accessdate= 2025-07-15}}</ref> == Сын == === Өз премьерлігін бағалауы === Премьер-Министрлігін аяқтағаннан кейін Әлихан Смайыловты Қазақстан Республикасының Президенті Қ Тоқаев 2024 жылғы 1 сәуірде [[Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасы|Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасы]]ның Төрағасы етіп тағайындады.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/aa-smayylovty-tagayyndau-turaly-13533 |title= Ә.А. Смайыловты тағайындау туралы |lang= kk |work= akorda.kz |date= 2024-04-01 |accessdate= 2024-10-05}}</ref> Жоғары аудиторлық палатаның жаңа тағайындалған басшысы Ә. Смайылов сол жылы [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|өзІ басқарған Үкіметтің]] 2023 жылы жасаған қызметін өзі бағаламақ болды. Адамның осындай өз еңбегін өзі бағалауы сияқты мүдделер қайшылығын түрлі адамдар сынға алды.<ref>{{Cite web|url= https://bes.media/news/kak-auditor-smailov-budet-davat-otsenku-rabote-smailova-premera-8e3bb5/ |title= Как аудитор Смаилов будет давать оценку работе Смаилова-премьера |lang= ru |work= bes.media |date= 2024-06-05 |accessdate= 2024-10-05}}</ref> Журналист [[Вадим Николаевич Борейко|Вадим Борейко]]ға сұхбат берген [[Санжар Боқаев]] палатаны жалған есеп айтты деп те айыптады.<ref>{{Cite web|url= https://youtube.com/shorts/B1s_lfB66fg |title= Экс-премьер Смаилов «подчищает» финансовые потери своего правительства #мангистау #гиперборей |lang= ru |author= [[Вадим Николаевич Борейко|Борейко, Вадим Николаевич]] |date= 2024-05-19 |accessdate= 2024-10-05}}</ref> == Марапаттары == * [[Ерен еңбегі үшін медалі]] * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] (2001) * [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі|Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл медалі]] (2005) * [[Астанаға 10 жыл (медаль)|Астанаға 10 жыл]] медалі (2008) * Еуразиялық экономикалық одақты құруға қосқан үлесі үшін II дәрежелі медалі (2015) * «Еуразиялық экономикалық одақтың дамуына қосқан үлесі үшін» (29.05.2019ж) * «Белсенді қызметі үшін» төсбелгісі (12.2019 ж.) * [[Парасат ордені]] (2020)<ref>[https://baiterek.gov.kz/kk/kholding-turaly/basshylyk/dir/smajylov-alihan-ashanly/ Смайылов Әлихан Асханұлы Директорлар кеңесінің төрағасы, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі. baiterek.gov.kz]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://primeminister.kz/kz/government/composition Үкімет құрамы] {{Қазақстан үкіметі басшылары}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан қаржы министрлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Аманат партиясының мүшелері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары]] j41soluzvaz91x54d6rrcwaxybxxjy3 0 676177 3600388 3574950 2026-05-05T16:20:52Z Casserium 68287 3600388 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев | Суреті = Ерұлан Жамаубаев (38200) (cropped).jpg | Атауы = Жамаубаев, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының бірінші орынбасары | Ту = National Bank of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 17 ақпан 2025 жылдан бастап | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | мәтін1 = [[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]] | тақырыпша1 = Төрағасы | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту_2 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 20 мамыр 2024 | Басқаруын аяқтады_2 = 17 ақпан 2025 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = Президент көмекшісі ретінде [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] | Ізбасары_2 = Президент көмекшісі ретінде [[Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев|Қанат Шарлапаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] | Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 6 ақпан 2024 | Премьер_3 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] | Титулы_4 = 15-[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] | Ту_4 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 18 мамыр 2020 | Басқаруын аяқтады_4 = 6 ақпан 2024 | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент_4 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_4 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізбасары_4 = [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_5 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 29 қараша 2018 | Басқаруын аяқтады_5 = 22 наурыз 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] | Ізбасары_5 = [[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]] | Туған күні = 25.3.1974 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы облысы|Алматы облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Партиясы = | Білімі = [[Нархоз университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Сайты = | Commons = | Атағы = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} }} }} '''Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев''' ([[25 наурыз]] [[1974 жыл|1974]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, 2025 жылдан бастап [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының бірінші орынбасары. Бұрын [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] кеңесшісі (2024—2025), [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] (2022—2024), [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] (2020–2024), [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] көмекшісі (2018—2019) сияқты лауазымдар атқарған. == Өмірбаяны == 1974 жылғы 25 наурызда Алматы облысында туған. 1995 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясын]] «Қаржы және кредит» мамандығы бойынша, 2009 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ экономикалық университетін]] «Іскерлік әкімшілендіру магистрі» мамандығы бойынша тәмамдаған. 1996—1998 жылдары [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясының]] оқытушысы болды. 1998 жылдан бастап [[Қазақстан Ұлттық банкі]]нде лауазымдар атқарды: 2006 жылға дейін Зерттеулер және статистика департаменті жетекші сарапшысы, бас сарапшысы, бас маман-сарапшысы, басқарма бастығы, Зерттеулер және статистика департаменті директорының орынбасары, 2006—2014 жылдары Үйлестіру департаментінің директоры болды. 2014—2015 жылдары [[Отбасы банкі|«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі»]] АҚ-ның басқарушы директоры болды. 2015 жылғы шілде мен қараша аралығында [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 2015—2018 жылдары Президент Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарды. 2018 жылғы қараша мен 2019 жылғы наурыз аралығында Президенттің көмекшісі болды. 2019 жылғы 22 наурызда Қаржы министрлігінің Жауапты хатшысы болып тағайындалған. 2020 жылғы 18 мамырда [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] болып тағайындалды. 2022 жылғы 29 наурыздан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасары]] қызметін қоса атқарды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/ek-zhamaubaev-turaly-2924238 Е.К. Жамаубаев туралы]</ref> 2024 жылғы 6 ақпанда лауазымдарынан босатылды. 2024 жылғы 20 мамырда Президент кеңесшісі болып тағайындалды. 2025 жылғы 17 ақпанда Ұлттық банк төрағасының бірінші орынбасары болып тағайындалды. == Марапаттары == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені == Сілтемелер == * [https://www.inform.kz/kz/erulan-zhamaubaev-kr-karzhy-ministri-bolyp-tagayyndaldy_a3651226 https://www.inform.kz/kz/erulan-zhamaubaev-kr-karzhy-ministri-bolyp-tagayyndaldy_a3651226 Ерұлан Жамаубаев ҚР Қаржы министрі болып тағайындалды] {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан қаржы министрлері]] 44ac2frxm3b53t4nr37195399qwamom 3600390 3600388 2026-05-05T16:21:17Z Casserium 68287 3600390 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев | Суреті = Ерұлан Жамаубаев (38200) (cropped).jpg | Атауы = Жамаубаев, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының бірінші орынбасары | Ту = National Bank of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 17 ақпан 2025 жылдан бастап | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | мәтін1 = [[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]] | тақырыпша1 = Төрағасы | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту_2 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 20 мамыр 2024 | Басқаруын аяқтады_2 = 17 ақпан 2025 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = Президент көмекшісі ретінде [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] | Ізбасары_2 = Президент көмекшісі ретінде [[Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев|Қанат Шарлапаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] | Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 6 ақпан 2024 | Премьер_3 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] | Титулы_4 = 15-[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] | Ту_4 = Emblem of Kazakhstan (3D).svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 18 мамыр 2020 | Басқаруын аяқтады_4 = 6 ақпан 2024 | Премьер_4 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент_4 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_4 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізбасары_4 = [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_5 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 29 қараша 2018 | Басқаруын аяқтады_5 = 22 наурыз 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] | Ізбасары_5 = [[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]] | Туған күні = 25.3.1974 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы облысы|Алматы облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Партиясы = | Білімі = [[Нархоз университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Сайты = | Commons = | Атағы = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} }} }} '''Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев''' ([[25 наурыз]] [[1974 жыл|1974]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист, 2025 жылдан бастап [[Қазақстан Ұлттық банкі]] төрағасының бірінші орынбасары. Бұрын [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] кеңесшісі (2024—2025), [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасары]] (2022—2024), [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] (2020–2024), [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] көмекшісі (2018—2019) сияқты лауазымдар атқарған. == Өмірбаяны == 1974 жылғы 25 наурызда Алматы облысында туған. 1995 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясын]] «Қаржы және кредит» мамандығы бойынша, 2009 жылы [[Нархоз университеті|Қазақ экономикалық университетін]] «Іскерлік әкімшілендіру магистрі» мамандығы бойынша тәмамдаған. 1996—1998 жылдары [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясының]] оқытушысы болды. 1998 жылдан бастап [[Қазақстан Ұлттық банкі]]нде лауазымдар атқарды: 2006 жылға дейін Зерттеулер және статистика департаменті жетекші сарапшысы, бас сарапшысы, бас маман-сарапшысы, басқарма бастығы, Зерттеулер және статистика департаменті директорының орынбасары, 2006—2014 жылдары Үйлестіру департаментінің директоры болды. 2014—2015 жылдары [[Отбасы банкі|«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі»]] АҚ-ның басқарушы директоры болды. 2015 жылғы шілде мен қараша аралығында [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 2015—2018 жылдары Президент Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарды. 2018 жылғы қараша мен 2019 жылғы наурыз аралығында Президенттің көмекшісі болды. 2019 жылғы 22 наурызда Қаржы министрлігінің Жауапты хатшысы болып тағайындалған. 2020 жылғы 18 мамырда [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] болып тағайындалды. 2022 жылғы 29 наурыздан бастап [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасары]] қызметін қоса атқарды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/ek-zhamaubaev-turaly-2924238 Е.К. Жамаубаев туралы]</ref> 2024 жылғы 6 ақпанда лауазымдарынан босатылды. 2024 жылғы 20 мамырда Президент кеңесшісі болып тағайындалды. 2025 жылғы 17 ақпанда Ұлттық банк төрағасының бірінші орынбасары болып тағайындалды. == Марапаттары == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені == Сілтемелер == * [https://www.inform.kz/kz/erulan-zhamaubaev-kr-karzhy-ministri-bolyp-tagayyndaldy_a3651226 https://www.inform.kz/kz/erulan-zhamaubaev-kr-karzhy-ministri-bolyp-tagayyndaldy_a3651226 Ерұлан Жамаубаев ҚР Қаржы министрі болып тағайындалды] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан қаржы министрлері]] f99hu7d7dqeay3yhpexncjaslpzik19 0 676244 3600383 3478434 2026-05-05T16:20:06Z Casserium 68287 3600383 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Марат Бақытжанұлы Бекетаев|Туған жері={{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Туған күні=29.08.1977|Титулы=[[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның 11-[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі#Министрлер тізімі|Әділет министрі]]|Премьер=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]|Президент=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары=[[Берік Мәжитұлы Имашев|Берік Имашев]]|Суреті=Marat Beketaev (25972) (cropped).jpg|Басқара бастады=13 қыркүйек 2016|Басқаруын аяқтады=5 қаңтар 2022|Білімі=1) [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]<br>2) [[Лондонның экономика мектебі]]|Ізбасары=[[Қанат Сергейұлы Мусин|Қанат Мусин]]|Титулы_2=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі]] [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|басшысының]] орынбасары|Ту_2=Flag of the President of Kazakhstan.svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=11 желтоқсан 2015|Басқаруын аяқтады_2=13 қыркүйек 2016|Президент_2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_2=[[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]]|Ізбасары_2=[[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]]|тақырыпша1_2=[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|Басшы]]|мәтін1_2=[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br> [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]|Титулы_3=[[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі#Министрлер тізімі|Әділет министрінің]] орынбасары|Ту_3=Emblem of the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan.jpg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=7 маусым 2007|Басқаруын аяқтады_3=сәуір 2010|Премьер_3=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br> [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]|тақырыпша1_3=[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]]|мәтін1_3=[[Зағипа Яхияқызы Балиева| Зағипа Балиева]]<br> [[Рашид Төлеутайұлы Түсіпбеков|Рашид Түсіпбеков]]|Жұбайы=Гүлнар Бекетаева|Балалары=2|Марапаттары={{Қатар |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} }} {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} |{{Астанаға 20 жыл медалі}} }}|Ту=Emblem of the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan.jpg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg}} '''Марат Бақытжанұлы Бекетаев''' ([[29 тамыз]] [[1977 жыл|1977]], [[Шымкент]]) — қазақстандық саясаткер, заңгер. 2016—2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі#Министрлер тізімі|Әділет министрі]] болып қызмет етті. == Өмірбаяны == Қазақ мемлекеттік заң институты заңгер мамандығы бойынша тәмамдады (1998). Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебі (2000). * 2001-2002 — Алматы қаласындағы Британ Кеңесінің құқықтық мәселелер жөніндегі консультанты, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің "Дипломатиялық өкілдіктермен жұмыс жөніндегі департаменті" РМК-ның сектор меңгерушісі; * 2002-2003 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің "Дипломатиялық корпусқа қызмет көрсету жөніндегі басқармасы" ЖАҚ бастығы ; * 2003-2004 — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының бөлім бастығы, басқарма бастығы, кеңесшісі; * 2004 — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Ақпарат және тестілеу орталығы директорының орынбасары; * 2004-2006 — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері Агенттігінің "Мемлекеттік қызметшілерді оқыту Еуразиялық орталығы" РМҚК директорының орынбасары, директоры; * 2006-2007 — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі орынбасарының кеңесшісі; * 2007 — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің кеңесшіс; * 06.2007-04.2010 — Қазақстан Республикасының Әділет Вице-министрі; * 04.2010-12.2015 — Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Жауапты хатшысы; * 11.12.2015-13.09.2016 — Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының Орынбасары; * 13.09.2016-11.01.2022 — Қазақстан Республикасының Әділет министрі; * 2022 жылдың қаңтарынан — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің кеңесшісі. === Басқа лауазымдар: === * "Eurasian Natural Resources Corporation" компаниясы директорлар кеңесінің мүшесі (02.2008); * "Мемлекеттік қызмет персоналын басқару ұлттық орталығы" АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі 04.2009); * Мемлекеттік билік тармақтары арасында өкілеттіктерді қайта бөлу мәселелері жөніндегі жұмыс тобының мүшесі (11.01.2017 ж. бастап); * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі (17.04.2017 ж. бастап); * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық инвесторлар кеңесінің мүшесі (12.10.2019 ж. бастап) == Марапаттары == * "Құрмет" Ордені (2011) == Отбасы == * Әйелі: Бекетаева (Нұрпейісова) Гүлнара Мулікқызы * Балалар: қыздары-Алина (2008), Малика (2013) == Сілтемелер == * [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30618446&pos=1;-16#pos=1;-16 Бекетаев Марат Бакытжанович] {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} {{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан әділет министрлері]] [[Санат:Қазақстан заңгерлері]] 40w6nx0hr6zxkfzpxo6vxb2jsig7uh1 0 676245 3600395 3452279 2026-05-05T16:22:24Z Casserium 68287 3600395 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Есімі=Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев | Суреті = Erbol Qaraşökeev (2023-04-04).png | Титулы = [[Жамбыл облысы]]ның 11-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Жамбыл облысы|әкімі]] | Ту = Zhambyl province seal.png | Ту2 =Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 5 қыркүйек 2023 бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Ізашары = [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов|Нұржан Нұржігітов]] | Ізбасары = |Титулы_2=[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg |Басқара бастады_2=1 қыркүйек 2021 |Басқаруын аяқтады_2=4 қыркүйек 2023 |Президент_2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_2=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |Ізашары_2=[[Сапархан Кесикбаевич Омаров|Сапархан Омаров]] |Ізбасары_2=[[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров|Айдарбек Сапаров]] |Туған жері=[[Алматы облысы]]|Туған күні=26.11.1976|Білімі=[[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]}} '''Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев''' ([[26 қараша]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық саясаткер, 2023 жылдан бастап [[Жамбыл облысы]]ның әкімі. Бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрі]] (2021—2023). == Өмірбаян == Ербол Қарашөкеев 1976 жылы 26 қараша Алматы облысында дүниеге келген. [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін,]] Қазіргі заман гуманитарлық институтын бітірген. Мамандығы бойынша біліктілігі — экономист, экономика магистрі, құқықтану бакалавры, бакалавр академиялық дәрежесі берілген менеджмент саласының маманы. * Еңбек жолын 1998 жылы ҚР Статистика агенттігінің Талдау және конъюнктуралық зерттеулер басқармасының бас маманы болып бастаған, 1999 – 2001 жылдары ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің консультанты болды. * 2001 жылдан 2003 жылға дейін коммерциялық ұйымдарда басшылық лауазымдар атқарды. * 2003-2006 жылдары «Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» АҚ Қаржы департаментінің директоры-Басқарма мүшесі. * 2006-2007 жылдары ҚР Қаржы министрлігінің жиынтық-талдау департаментінің директоры. * 2007 жылғы қаңтар-шілде аралығында «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ Басқарушы директоры. * 2007-2009 жылдары «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ Басқарма төрағасы. * 2010-2012 жылдары республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің «Қаржылық бұзушылықтарды зерттеу орталығы» РМК директоры. * 2012 жылдан 2013 жылға дейін «ҚБТУ мұнай-газ инжинирингі және ақпараттық технологиялар институты» ЖШС Бас директоры. * 2013-2016 жылдары «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары. * 2016-2019 жылдары ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары. * 2019 жылдың қаңтар-сәуір айлары аралығында ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің төрағасы. * 2019 жылдың сәуірінен 2021 жылдың наурызына дейін «ҚазАгро» Холдингі» АҚ Басқарма төрағасы. * 2021 жылдың сәуір-шілде аралығында ҚР Қаржы вице-министрі. * 2021 жылғы шілдеден бастап – ҚР Ауыл шаруашылығы вице–министрі және министрдің міндетін атқарушы. * 2021 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі болып тағайындалды. 2023 жылғы 4 қыркүйекте лауазымынан босатылды. * 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Жамбыл облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/karashokeev-erbol-shyrakpajuly Тағайындаулар. Қарашөкеев Ербол Шырақпайұлы]</ref> == Сілтемелер == * [https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/about/structure/people/102?lang=kk Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев] {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Жамбыл облысының әкімдері]] 3t9ar74vfz9xoa3b4p4mngt2f2fksks 0 676247 3600379 3328477 2026-05-05T16:18:42Z Casserium 68287 3600379 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі=Серікқали Брекешев |Атауы= |Титулы=[[Қазақстан Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Қазақстанның экология, геология және табиғи ресурстар министрі]] |Басқара бастады=[[10 қыркүйек]] [[2021 жыл|2021]] |Басқаруын аяқтады=[[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] |Ту=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2=Flag of Kazakhstan.svg |Ізашары=[[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] |Ізбасары=[[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |Туған күні=14.10.1972 |Туған жері={{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Білімі=Атырау политехникалық институты (1995)|Партиясы=[[Аманат (партия)|Аманат]]}} '''Серікқали Аманғалиұлы Брекешев''' ([[14 қазан]] [[1972 жыл]], [[Павлодар]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, 2019–2023 жылдары экология, геология және табиғи ресурстар министрі қызметін атқарған. == Өмірбаяны == === Білімі және мансабы === Серікқали Брекешев 1972 жылы 14 қазанда [[Павлодар]] қаласында туған. Білімін 1995 жылы Атырау политехникалық институтын "Мұнай және газ кен орындарын игеру" мамандығы бойынша алды. Мансабын 1995–1997 жылдары «Қазақстан-Ресей сауда үйі» БК, бас директордың орынбасары ретінде бастады. Бұдан кейін, 1997 жылы [[Ақтау]] қаласындағы Салық бөлімінде инспектор болып жұмыс істеді.    1997-1998 жылдары Серікқали Брекешев «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Мұнайгермес» материалдық-техникалық қамтамасыз ету және өнімді өткізу басқармасының филиалындағы 8-ші разрядты инженер қызметінде болды. 1998–2006 жылдар аралығында «Қарақұдықмұнай» ЖАҚ, мұнай өндіру жөніндегі мастер, пайдалану жөніндегі инженер, кәсіпшілік менеджері болып жұмыс істеген. 2007-2014 жылдары энергетика және минералдық ресурстар, мұнай және газ министрліктерінде басшылық қызметтер атқарған. 2015-2020 жылдары «ҚазТрансГаз» АҚ құрылымында ГТЖ басқару жөніндегі басқарушы директоры, техникалық саясат жөніндегі басқарушы директоры, өндірістік-техникалық департаментінің директоры, бас директордың техникалық саясат жөніндегі орынбасары болды. 2020 жылдың 5 наурызынан бастап 2021 жылға дейін Қазақстан экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі. 2021 жылғы 10 қыркүйектен бастап 2023 жылдың басына дейін Қазақстан Экология, геология және табиғи ресурстар министрі болып тағайындалды. == Сілтемелер == * [https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/about/structure/people/1242?lang=kk Серікқали Аманғалиұлы Брекешев] {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан экология министрлері]] 7moh08xnbffe2f0kwbf4bf3v94f1ycg 2 684569 3600516 3496778 2026-05-05T21:25:37Z Casserium 68287 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3600516 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 696570 3600335 3600163 2026-05-05T14:36:20Z Casserium 68287 3600335 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Айбек Арқабайұлы Дәдебай | Шынайы есімі = | Суреті = Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png | Сурет ені = | Атауы = Дәдебай, 2024 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 6 ақпан 2024 | Басқаруын аяқтады = 5 мамыр 2026 | Ізашары = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Ізбасары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс Басқарушысы]] | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 11 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 6 ақпан 2024 | Ізашары_2 = [[Ерлан Еркінұлы Баттақов|Ерлан Баттақов]] | Ізбасары_2 = [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 | Туған күні = 1.4.1980 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = халықаралық құжаттанушы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Aibek Dadebai | Марапаттары = {{қатар| {{Құрмет ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} }} {{қатар| {{Достық ордені (Қырғызстан)}} }} }} '''Айбек Арқабайұлы Дәдебай''' (бұрын — '''Дәдебаев''';<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-okimimen-aybek-arkabayuly-dadebaev-kazakstan-respublikasy-prezidenti-is-baskarushysynyn-orynbasary-lauazymyna-tagayyndaldy-2843652 |title= Мемлекет басшысының өкімімен|language=kk |work=ҚР Президентінің сайты |accessdate=2025-07-11}}</ref> [[1 сәуір]] [[1980 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер, дипломат, 2024—2026 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы. ІІ класты кеңесші дипломатиялық дәрежесі бар.<ref>[https://www.inform.kz/kz/aybek-dadebaev-prezidenttin-is-baskarushysy-bolyp-tagayyndaldy_a3884186 Айбек Дәдебаев Президенттің Іс басқарушысы болып тағайындалды]</ref><ref name="kap">[https://kapital.kz/dossier/dadebayev-aybek-arkabayevich Досье. Дадебаев Айбек Аркабаевич]</ref> ==Өмірбаяны== 1980 жылғы 1 сәуірде [[Алматы]] қаласында дүниеге келген. [[Ысты]] руынан шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Ысты|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2003, 2005|томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn=9965-595-60-7|тиражы= }}</ref> 2001 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін «халықаралық құжаттанушы» мамандығы бойынша тәмамдаған. 2003 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің магистратурасын аяқтаған, магистр-аймақтанушы. Еңбек жолын 2001 жылы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті халықаралық туризм менеджменті кафедрасының оқытушысы болып бастады. 2008—2011 жылдары — Парламент Сенаты аппаратының Парламентаралық байланыстар және халықаралық ынтымақтастық бөлімінің сарапшысы, Сенат Төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] көмекшісінің міндетін атқарушы. 2011—2013 жылдары — [[Женева]] қаласында орналасқан Қазақстанның БҰҰ-дағы Тұрақты Өкілдігінде үшінші хатшы, атташе. 2013—2019 жылдары — Парламент Сенаты Төрағасының Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі. 2019—2021 жылдары — Президент Кеңсесі бастығының орынбасары. 2021 жылғы 28 мамырда Президент Іс Басқарушысының орынбасары болып тағайындалды. 2022 жылға 11 қаңтардан бастап — [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс Басқарушысы]]. 2022 жылғы Президент сайлауынан кейін 22 қарашада Президенттің Іс Басқарушысы болып қайта тағайындалды. 2024 жылғы 6 ақпанда Президент Жарлығымен [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Басшысы болып тағайындалды.<ref name="kap" /> 2026 жылғы 5 мамырда лауазымынан босатылды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-aybek-arkabayuly-dadebay-baska-zhumyska-auysuyna-baylanysty-kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiliginin-basshysy-lauazymynan-bosatyldy-542531 Мемлекет басшысының Жарлығымен Айбек Арқабайұлы Дәдебай басқа жұмысқа ауысуына байланысты Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы лауазымынан босатылды]</ref> ==Марапаттары== «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.<ref name="kap" /> ==Отбасы жағдайы== Үйленген, 4 баласы бар. Әкесі Арқабай Дәдебаев — араб тілінің маманы, арабша-қазақша сөздік авторы. Атасы Дәдебай Байқонысов [[Социалистік еңбек ері]] атағын алған.<ref>[https://aqjolgazet.kz/143018/d-debaydy-t-lparlary Дәдебайдың тұлпарлары]</ref> Әкесінің бауыры [[Жанғара Дәдебаев]] (1948 ж. туған) — филология ғылымдарының докторы, әдебиеттанушы, жазушы, [[Қазақ ұлттық университеті]]нің бұрынғы проректоры (2001—2008).<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1075282935 ДАДЕБАЕВ Жанкара Дадебаевич]</ref> Немере ағасы Жанғали Дәдебаев (1976 ж. туған) — саяси ғылымдар кандидаты, қаржыгер. «Tansar Capital» инвестициялық компаниясының тәуелсіз директоры. Оған дейін Ұлттық банкте, Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінде, Алматыдағы және Астанадағы қаржы орталығында жұмыс істеген.<ref>[https://tansarcapital.kz/about О компании]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] [[Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері]] 2ymvm670bp39xhoigu83az4hw92av5p 0 700479 3600224 3563034 2026-05-05T12:13:39Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600224 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Су өлшеу бекеті''' — яғни гидрологиялық бекет өзендерде, көлдерде, теңіздерде, каналдарда гидрологиялық өлшеулер мен бақылауларға арналған әртүрлі жабдықтар мен аспаптардың жиынтығы және осы құрылғылар орналасқан жер. Су өлшеу бекеті – су объектілеріндегі су деңгейі мен су шығынын тұрақты түрде бақылауға арналған гидрологиялық бақылау бекеті. Мұндай бекеттерде су деңгейі, су температурасы және басқа да гидрологиялық көрсеткіштер өлшенеді. <ref>Қазгидромет гидрология бөлімі</ref> Тар мағынада гидрологиялық бекет - гидрологиялық бақылаулар жүргізетін мекеме. Әлемнің негізгі ресми гидрологиялық бекеттеріне гидрологиялық кодтар берілген. Ресейде гидрологиялық бекеттердің көпшілігін Росгидромет басқарады және "гидрологиялық бекет — гидрологиялық станция — гидрологиялық обсерватория" тізбегіндегі гидрометеорологиялық желінің төменгі буыны болып табылады [1]. Сонымен қатар су тораптары, су электр станциялары және т.б. жанындағы кедендік (ведомстволық) бекеттер бар. Кейбір жағдайларда гидрологиялық пост елді мекен мәртебесіне ие. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://old.bigenc.ru/geography/text/2358862 [[Санат:Су]] [[Санат:Су өлшеу посты]] f780q4vzqt7iigzcybmcndx1ayccwmv 0 705018 3600303 3439646 2026-05-05T13:53:08Z PaulLim11 178754 /* Актерлік құрамы */ Emily Blunt image 3600303 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Оппенхеймер | Шынайы атауы = {{lang-en|Oppenheimer}} | Суреті = Oppenheimer (film).jpg | Жанры = [[өмірбаяндық фильм]]<br>[[тарихи фильм]]<br>[[драма]] | Режиссёрі = [[Кристофер Нолан]] | Продюсері = Кристофер Нолан<br>Эмма Томас<br>Чарльз Ровен | Сценарист = Кристофер Нолан | Актерлер = [[Киллиан Мёрфи]]<br>Эмили Блант<br>[[Мэтт Деймон]]<br>[[Роберт Дауни (кіші)]]<br>Флоренс Пью<br>[[Рами Малек]]<br>[[Гэри Олдман]]<br>Бен Сафди | Операторы = Хойте ван Хойтема | Композиторы = Людвиг Йоранссон | Компания = Syncopy Films<br>Atlas Entertainment | Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] | Ұзақтығы = 180 мин | Бюджет = [[Доллар США|$]]100 млн | Түсім = $400,38 млн <ref>https://www.boxofficemojo.com/title/tt15398776/</ref> | Мемлекет = {{GBR}}<br>{{USA}} | Жыл = 2023 }} '''«Оппенхеймер»''' ({{lang-en|Oppenheimer}}) — атом бомбасын жасаушы [[Роберт Оппенгеймер|Роберт Оппенхеймер]] туралы баяндайтын режиссер және сценарист Кристофер Ноланның триллер элементтері бар өмірбаяндық фильмі. Кай Берд пен Мартин Шервиннің "Оппенхеймер. Американдық Прометейдің жеңісі мен трагедиясы" атты кітабының негізінде түсірілді. Фильмде басты рөлдерді Киллиан Мерфи, Эмили Блант, Роберт Дауни кіші, Флоренс Пью сомдады. Фильм жұмыстары 2021 жылы басталды, ал 2023 жылдың 12 шілдесінде әлемдік премьерасы өтті. 21 шілде фильм прокатқа шықты. 96-шы Академия сыйлықтарында фильм үлкен жетістікке жетіп, жеті [[Оскар сыйлығы]]н жеңіп алды. Олардың ішінде [[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]], [[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] ([[Кристофер Нолан]]), [[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы|Үздік актер]] ([[Киллиан Мёрфи|Силлиан Мерфи]]), Үздік қолдаушы актер ([[Роберт Дауни (кіші)|Роберт Дауни-Кіші]]), [[Үздік монтаж үшін Оскар сыйлығы|Үздік монтаж]] ([[Дженнифер Лейм]]), [[Үздік операторлық жұмыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік кинооператорлық жұмыс]] ([[Хойте ван Хойтема]]) және Үздік оригиналды музыка ([[Лудвиг Гёранссон]]) сияқты номинациялар бар. == Синопсис == [[Сурет:J. Robert Oppenheimer at the Guest Lodge, Oak Ridge, in 1946 4.jpg|солға|нобай|Роберт Оппенхеймер Oak Ridge Ұлттық зертханасында, 1946 ж.]] 1926 жылы [[Роберт Оппенгеймер|Роберт Оппенхеймер]] [[Ұлыбритания]]ның Кембридж қаласындағы Кавендиш зертханасында оқыды. Үйді сағынудан басқа, американдықты мазасыздық шабуылдары азаптайды. Ол талапшыл Патрик Блэкетттің басшылығымен жұмыс істейді, тіпті соңғысының алмасын уландыруға дейін барады. Алайда Оппенхеймер қатты қуанады, әсіресе [[Нильс Бор]] оны кездейсоқ жегісі келгенде. Оппенхеймер Германиядағы Геттинген университетінде физика бойынша докторлық диссертациясын қорғады, онда ол [[Вернер Гейзенберг]]пен кездесті. Содан кейін Роберт Америка Құрама Штаттарына оралып, кванттық физика саласындағы зерттеулерін кеңейтуге үміттенді. Ол [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] және Калифорния технологиялық институтында сабақ бере бастады. 1936 жылы ол коммунистік партияның жас әйел мүшесі Джин Татлокпен кездесті. Олар қайтыс болғанға дейін — 1944 жылдың қаңтарында-мерзімді романтикалық қарым-қатынаста болады және бұл Оппенхеймердің 1940 жылы өткен биолог және бұрынғы коммунист Кэтрин Пуенингке үйленуіне қарамастан. Коммунистермен байланысты Роберт Оппенхеймер содан бері ФБР-нің ерекше бақылауында болды. 1939 жылы, [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тың басында генерал Лесли Гроувс [[Манхэттен жобасы]]н басқару үшін Оппенхеймерді жалдады. Оның мақсаты-атом бомбасын жасау. Содан кейін ғалым оны коммунистерге деген жанашырлығы жоқ деп сендірді. Оппенхеймер, еврей, сонымен қатар Вернер Гейзенберг бастаған ядролық қару жасау бағдарламасында нацистерден озып кетуге ерекше қызығушылық танытады. Оппенхеймер құрамына Эдвард Теллер, Исидор Исаак Раби және Дэвид Л.Хилл кіретін ғалымдар тобын жинады. Ол оларды Нью-Мексикодағы Лос-Аламоста зертханада жасырын бомба жасау үшін біріктіреді, бұл оның ықтимал жаһандық әсеріне қарамастан әлемді құтқарады деген ниетпен. Даму кезінде Оппенхеймерге Нильс Бор келеді, сонымен қатар ол [[Альберт Эйнштейн]]мен сөйлеседі, ол оған мұндай бомбаның әлемді бұзуы мүмкін тізбекті реакцияны тудыруы мүмкін екендігі туралы айтады. [[Сурет:Trinity Test - Oppenheimer and Groves at Ground Zero 002.jpg|солға|нобай|1945 жылғы Тринити сынағы]] [[Сурет:Trinity shot color.jpg|нобай|Тринити сынағы 1945 жылы 16 шілде Аламогордо, Нью-Мексико]] 1945 жылы Еуропадағы екінші дүниежүзілік соғыс [[Нацистік Германия|Үшінші Рейх]] тапсырылғаннан кейін аяқталды. Жобаға қатысатын кейбір ғалымдар жобаны жалғастыру қажеттілігіне күмәндана бастайды. Дегенмен, бомба жасау аяқталды және Тринити сынағы 1945 жылы 16 шілдеде, [[Потсдамдық конференция|Потсдам конференциясының]] алдында сәтті өтті. АҚШ президенті [[Гарри Трумэн|Гарри С. Трумэн]] Жапонияны тапсыруға мәжбүр ету үшін [[Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы|Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастауға]] шешім қабылдады. Содан бері Роберт Оппенхеймер көпшіліктің көз алдында "атом бомбасының әкесі" болып танылды. Бомбалардан болған үлкен қиратуларды ескерген ғалым АҚШ президентімен кездесіп, оны бұдан күшті қару-жарақ жасауда ұстамдылыққа шақырады. Алайда, Трумэн Оппенхеймердің әлсіздік деп санайтын ауыр жағдайына қол тигізбейді және ол бомбаны қолдануға тек президент ретінде жауапты екенін айтады. Соған қарамастан, Оппенхеймер өзін кінәлі сезінуді жалғастыруда. Содан кейін Оппенхеймер одан әрі ядролық дамуға, атап айтқанда сутегі бомбасының дамуына сыни көзқараспен қарайды. Осылайша, бұл оны бұрынғы қызметкері Эдвард Теллерге қарсы қояды. Оның ұстанымы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағына]] қарсы [[Қырғи қабақ соғысы|қырғи қабақ соғыстың]] ортасында дау-дамайға айналады. [[Америка Құрама Штаттары]]ның Атом энергиясы жөніндегі комиссиясының президенті Льюис Штраус Оппенхеймерге, атап айтқанда, изотоптар айналымы туралы пікірталас кезінде оны көпшілік алдында қорлағаны үшін ашуланды. Штраус сонымен қатар Оппенхеймер оны Эйнштейннің алдында сынағанына сенімді. 1954 жылы сәуірде Штраус жасырын түрде маневр жасап, ғалымның кеңестік тыңшы екенін дәлелдеуге бағытталған қауіпсіздік мәселелері бойынша Оппенхеймер тыңдауын ұйымдастырды. Кейбір туыстарымен қорғалған Оппенхеймер Теллер мен басқа серіктестердің айғақтарына берілген. Штраус Оппенхеймердің бұрынғы немесе қазіргі коммунистермен байланысын пайдаланады, мысалы, оның марқұм иесі Джин Татлок және оның ағасы Фрэнк. Бірнеше одақтастардың айғақтарына қарамастан, Оппенхеймердің қауіпсіздік рұқсаты алынып тасталды. Бұл оның қоғамдық имиджіне нұқсан келтіреді және оның саяси ықпалын жоққа шығарады. Кейінірек Льюис Штраустың сауда министрі болып тағайындалуын мақұлдау немесе мақұлдамау үшін Сенаттың мақұлдау тыңдаулары жиналады. Қандай жағдай болмасын, Штраустың Оппенхеймерді құлатудағы жеке және құпия себептерін Манхэттен жобасының бұрынғы мүшесі Дэвид л.Хилл ашады. Бұл экспозициялар Штраусты тексерудің сәтсіздігіне әкеледі. 1963 жылы президент Линдон Б. Джонсон Оппенхеймерге саяси және медианы оңалту белгісі ретінде Энрико-Ферми сыйлығын берді. Содан кейін Оппенхеймердің Эйнштейнмен бұрынғы әңгімесі Льюис Штраус туралы емес, ядролық қаруды қолданудың ұзақ мерзімді салдары туралы екені анықталды. Оппенхеймер "Тринити" сынағы және кеңірек айтқанда, атом қаруының жасалуы ядролық ашаршылыққа әкелуі мүмкін оқиғалардың тізбекті реакциясын тудырды ма деп ойлайды. == Актерлік құрамы == <gallery align="left" perrow="9" mode="packed"> Сурет:Cillian Murphy Press Conference The Party Berlinale 2017 02 (cropped).jpg|Киллиан Мерфи (2017) Сурет:Emily Blunt at WWD Style Awards 2026-02.jpg|Эмили Блант (2026) Сурет:Matt Damon, Berlinale 2023 (cropped).jpg|Мэтт Деймон (2023) Сурет:Robert Downey Jr-2008 cropped.JPG|Роберт Дауни кіші (2008) Сурет:Florence Pugh - The Wonder BFI London Film Festival Premiere, October 2022 (cropped).jpg|Флоренс Пью (2022) Сурет:Josh Hartnett SDCC 2014.jpg|Джош Хартнетт (2014) Сурет:Casey Affleck at the Manchester by the Sea premiere (30199719155) (cropped).jpg|Кейси Аффлек (2016) Сурет:Rami Malek in 2015 (2) (cropped).jpg|Рами Малек (2015) Сурет:KennethBranaghApr2011.jpg|Кеннет Брана (2011) </gallery> == Түсірілім == {{Multiple image|perrow=1|total_width=200|image1=Filming of the 2022 movie Oppenheimer at UC Berkeley.jpg|image2=Period car at UC Berkeley campus for the filming of the 2022 movie Oppenheimer.jpg|footer=Түсірілім Берклидегі Калифорния университетінде 2022 жылдың мамырында өтті.}}2020 жылдың желтоқсанында Warner Bros. Pictures өзінің 2021 жылғы фильмдерін театрларда және [[HBO|HBO Max]] ағындық қызметінде бір уақытта шығаруды жоспарлап отырғанын жариялады. "Ұйқысыздық" (2002) фильмінен бері фильмдерінің әрқайсысы бойынша студиямен жұмыс істеген режиссер Кристофер Нолан бұл шешімге күмән келтірді. 2021 жылдың қаңтарында Ноланның келесі фильмі Warner Bros. Pictures қаржыландырмайтын немесе таратпайтын алғашқы фильм болуы мүмкін деп хабарланды.  Нолан бұған дейін студияның "Wonder Woman 1984" (2020) фильмін бір уақытта шығару туралы шешімін қолдап, оның бұл жағдай дұрыс шешілді деп ойлағанын айтты, бірақ оның "аргумент" (2020) фильмінің кейінге қалдырылған шығарылымы туралы кез келген талқылаудан алынып тасталғанын айтты<ref>{{cite web|author=Watson, R. T.|url=https://www.wsj.com/articles/want-to-be-a-hollywood-player-covid-and-streaming-have-changed-all-the-rules-11611247554|title=Want to Be a Hollywood Player? Covid and Streaming Have Changed All the Rules|website=[[The Wall Street Journal]]|date=2021-01-21|access-date=2021-10-09|archive-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009205153/https://www.wsj.com/articles/want-to-be-a-hollywood-player-covid-and-streaming-have-changed-all-the-rules-11611247554|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web |author=Rubin, Rebecca |url=https://variety.com/2020/film/news/christopher-nolan-warner-bros-deal-hbo-max-1234849809/ |title=After Christopher Nolan’s Explosive Remarks, Could Warner Bros. Lose Its Superstar Director? |website=[[Variety]] |date=2020-12-10 |access-date=2021-05-04 |archive-date=2020-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210222646/https://variety.com/2020/film/news/christopher-nolan-warner-bros-deal-hbo-max-1234849809/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web |author=Katz, Brandon |url=https://observer.com/2021/02/christopher-nolan-films-warner-bros-tenet-disney-universal-sony-paramount/ |title=Where Will Christopher Nolan Go After His War With Warner? |website=[[The New York Observer]] |date=2021-02-03 |access-date=2021-05-04 |archive-date=2021-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203154004/https://observer.com/2021/02/christopher-nolan-films-warner-bros-tenet-disney-universal-sony-paramount/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web|author=Boone, John|url=https://www.etonline.com/christopher-nolan-reflects-on-tenet-release-reacts-to-warner-broshbo-max-deal-exclusive-157414|title=Christopher Nolan Reflects on 'Tenet' Release, Reacts to Warner Bros./HBO Max Deal (Exclusive)|website=[[Entertainment Tonight]]|date=2020-12-07|access-date=2021-10-09|archive-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009205545/https://www.etonline.com/christopher-nolan-reflects-on-tenet-release-reacts-to-warner-broshbo-max-deal-exclusive-157414|deadlink=no}}</ref>. [[Сурет:Christopher Nolan Cannes 2018.jpg|солға|нобай|Режиссер Кристофер Нолан]] 2021 жылдың қыркүйегінде Нолан атом бомбасын жасаушы Роберт Оппенхеймер туралы өмірбаяндық фильм түсіретіні белгілі болды, басты рөл туралы келіссөздер жүргізіп жатқан Киллиан Мерфи<ref>{{cite web |author=Fleming, Mike Jr. |url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-next-movie-development-of-atom-bomb-robert-oppenheimer-world-war-ii-1234829960/ |title=Christopher Nolan Bombshell: Director Talking To Multiple Studios On Film He’ll Direct About J. Robert Oppenheimer & Development Of The A-Bomb In WWII |website=[[Deadline Hollywood]] |date=2021-09-09 |access-date=2021-09-10 |archive-date=2021-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909225837/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-next-movie-development-of-atom-bomb-robert-oppenheimer-world-war-ii-1234829960/ |deadlink=no }}</ref>. Нолан фильмге арналған бірнеше студияларға жүгінді, соның ішінде Sony Pictures, Universal Pictures, Paramount Pictures және Apple Studios Warner Bros. Pictures-пен қарым-қатынасының шиеленісуіне байланысты, бірақ олармен қайтадан жұмыс істеуді таңдау әлі де қол жетімді болды<ref>{{cite web |author=Kit, Borys |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sony-universal-studios-vying-for-new-christopher-nolan-movie-1235010970/ |title=Sony, Universal Among Studios Vying for New Christopher Nolan Movie |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=2021-09-09 |access-date=2021-09-10 |archive-date=2021-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911132439/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sony-universal-studios-vying-for-new-christopher-nolan-movie-1235010970/ |deadlink=no }}</ref><ref name="hollywoodreporter">{{cite web |author=Kit, Borys |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-pitch-to-studios-including-apple-seeking-his-next-film-1235014132/ |title=Inside the Studios’ (And Apple’s) Frenzy to Get Christopher Nolan’s Next Film |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=2021-09-15 |access-date=2021-09-15 |archive-date=2021-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915154038/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-pitch-to-studios-including-apple-seeking-his-next-film-1235014132/ |deadlink=no }}</ref>.Инсайдерлердің айтуынша, Paramount бас директор мен төраға Джим Янопулосты Брайан Роббинс алмастырғаннан кейін, стримингтік қызметтерде фильмдердің шығарылымын көбейтуді жақтаушы, ерте таңдаудан шығарылды<ref name="hollywoodreporter" />. 14 қыркүйекте Universal Pictures фильмнің дистрибьюторы болатыны жарияланды. 2022 жылдың 2 қаңтарында Лос-Анджелесте таспа өндірісі 2022 жылдың наурызында басталатыны туралы ақпарат пайда болды<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.worldofreel.com/blog/2022/1/9629zsmkpna55krjt7ukvvmuuf3hbv|title=Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ Starts Shooting in March; Full Plot Details Revealed|website=World of Reel|access-date=2022-01-04|archive-date=2022-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104001226/https://www.worldofreel.com/blog/2022/1/9629zsmkpna55krjt7ukvvmuuf3hbv|deadlink=no}}</ref>. Ноланның кейбір талаптарына 100 миллион долларлық бюджет және оған теңестірілген маркетингтік бюджет, кем дегенде 100 күндік театр терезесі, жалпы кассаның 20% - ы және студия басқа жаңа фильм шығармауы керек фильм шыққанға дейінгі және кейінгі үш апталық кезең кірді<ref name="hollywoodreporter" />. 2021 жылдың қазан айында Киллиан Мерфи басты рөлге бекітілді ("Оппенхеймер" Ноланның Мерфи қосалқы емес, басты рөлді сомдаған алғашқы фильмі болды)<ref>{{cite web |author=Agar, Chris |url=https://screenrant.com/christopher-nolan-oppenheimer-movie-release-date-cast-cillian-murphy/ |title=Christopher Nolan's Next Movie Title, Release Date & Star Revealed |website=[[Screen Rant]] |date=2021-10-08 |access-date=2021-10-08 |archive-date=2021-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008185317/https://screenrant.com/christopher-nolan-oppenheimer-movie-release-date-cast-cillian-murphy/ |deadlink=no }}</ref><ref name="deadline">{{cite web|author=Kroll, Justin|url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/|title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan’s Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2021-10-08|access-date=2021-10-08|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119035819/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/|deadlink=no}}</ref>. Сол айда Эмили Блант фильмге Кэтрин Оппенхеймер ретінде қосылды<ref>{{cite web |author=Kroll, Justin |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan’s Next Film ‘Oppenheimer’ At Universal |website=[[Deadline Hollywood]] |date=2021-10-20 |access-date=2021-10-20 |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web |author=Couch, Aaron |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/emily-blunt-christopher-nolan-oppenheimer-1235034103/ |title=Emily Blunt Joining Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=2021-10-20 |access-date=2021-10-20 |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026232004/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/emily-blunt-christopher-nolan-oppenheimer-1235034103/ |deadlink=no }}</ref>. 2021 жылдың қарашасында Мэтт Дэймон Лесли Гроувс, ал кіші Роберт Дауни Льюис Штраусс рөліне бекітілді<ref>{{cite web |author=Kroll, Justin |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ |website=[[Deadline Hollywood]] |date=2021-11-02 |access-date=2021-11-02 |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web |author=Kit, Borys |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/matt-damon-robert-downey-jr-christopher-nolan-oppenheimer-1235040518/ |title=Matt Damon, Robert Downey Jr. Join Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=2021-11-02 |access-date=2021-11-02 |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160710/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/matt-damon-robert-downey-jr-christopher-nolan-oppenheimer-1235040518/ |deadlink=no }}</ref>. 2021 жылдың желтоқсанында фильмде Флоренс Пью, Рами Малек және Бен Сафди сәйкесінше ашылмаған ғалым және Эдвард Теллер жан Тэтлок рөлдерін сомдайтыны белгілі болды. 2022 жылдың қаңтарында жобаға Джош Хартнетт, ал ақпан айында Дэйн Дехан, Джек Куэйд, Дилан Арнольд Фрэнк Оппенхеймер, Олли Хааскиви, Алден Эренрайк, Дэвид Крамхолц, Мэттью Модин және Кеннет Брана қосылды<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/|title=Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast|author=Matt Grobar, Matt Grobar|website=Deadline|date=2022-02-22|access-date=2022-02-22|archive-date=2022-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222201533/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/|title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan’s Next Film ‘Oppenheimer’|author=Justin Kroll, Justin Kroll|website=Deadline|date=2022-01-04|access-date=2022-02-08|archive-date=2022-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109161036/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/|title=‘Oppenheimer’: Matthew Modine Joins Christopher Nolan’s Film For Universal|author=Matt Grobar, Matt Grobar|website=Deadline|date=2022-02-16|access-date=2022-02-22|archive-date=2022-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012404/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/|title=Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ Adds ‘Halloween Kills,’ ‘Manifest’ Actors (Exclusive)|author=Borys Kit, Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-02-16|access-date=2022-02-22|archive-date=2022-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218135303/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/|deadlink=no}}</ref>. Наурызда жобаға Харрисон Гилбертсон мен Эмма Дюмонт қосылды<ref name="GilbertsonDumont">{{cite web|url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/|title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal|first=Matt|last=Grobar|website=[[Deadline Hollywood]]|date=March 10, 2022|access-date=March 10, 2022|archive-date=2022-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215910/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/|deadlink=no}}</ref>.Түсірілімге жаппай қатысқан нағыз ғалымдар да қатысты<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://ew.com/movies/oppenheimer-christopher-nolan-cillian-murphy-in-conversation/|title=Christopher Nolan and Cillian Murphy discuss their epic movie partnership|author=Clark Collis May 09, 2023 at 09:00 AM EDT|website=EW.com|access-date=2023-06-19}}</ref><ref>{{cite web|author=Kit, Borys|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/|title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan’s ‘Oppenheimer’ (Exclusive)|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2021-12-09|access-date=2021-12-10|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220080851/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/|deadlink=no}}</ref>. Фильмді оператор Хой ван Хойтем 65 мм және 65 мм үлкен форматты IMAX пленкасының тіркесімін пайдаланып түсірген. Кейінгі өндіріс кезінде фильмді Дженнифер Лэйм өңдеді, фильмнің музыкасын Людвиг Йоранссон жазды<ref name="deadline" />. Фильмдегі жұмыс аяқталғанға дейін де Нолан оны өзінің жобаларының ішіндегі ең күрделі және ауқымды деп атады. Режиссердің айтуынша, ең үлкен қиындықтар компьютерлік графиканы қолданбай ядролық жарылысты қайта құру болды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/12/15/nolanfilm/|title=Нолан назвал самый сложный проект в своей карьере|website=Lenta.RU|date=2022-12-15|access-date=2022-12-17}}</ref>. == Тұсаукесері == [[Universal Pictures]] фильмді 2023 жылдың 21 шілдесінде IMAX, 35 мм және 70 мм форматтарында шығарды. Фильмнің бюджеті мен маркетингтік шығындарын ескере отырып, Variety порталы фильмнің өзін-өзі ақтау үшін кем дегенде 400 миллион доллар әлемдік кассада жиналуы керек деп болжады<ref>{{cite web |author=Rubin, Rebecca |url=https://variety.com/2021/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-ww2-movie-1235109373/ |title=Why Christopher Nolan’s $100 Million WWII Drama ‘Oppenheimer’ Could Be the Last of Its Kind |website=[[Variety]] |date=2021-11-18 |access-date=2021-12-13 |archive-date=2021-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118153354/https://variety.com/2021/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-ww2-movie-1235109373/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web|author=Lawrence, Gregory|url=https://collider.com/christopher-nolan-next-movie-oppenheimer-release-date-2023/|title=Christopher Nolan's New Movie 'Oppenheimer' Sets 2023 Release Date|website=[[Collider]]|date=2021-10-08|access-date=2021-10-09|archive-date=2021-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180419/https://collider.com/christopher-nolan-next-movie-oppenheimer-release-date-2023/|deadlink=no}}</ref>. 12 шілдеде [[Париж]]де тұсаукесер көрсетілімі өтті. Сыншылардың алғашқы пікірлері негізінен ынталы болды. Сонымен, Total Film редакторының орынбасары Мэтт Мэттам "Оппенхаймер" оны "таң қалдырды" деп мәлімдеді. Оның айтуынша, "бұл [[Киллиан Мёрфи]] керемет ойнаған тарихи тұлғаны үлкен ауқымды зерттеу. Ноланға тән шиеленіс пен құрылым сезімімен түсірілген эпикалық тарихи драма". Associated Press-тен Линдси Бар "нақты оқиғалардың шынайы көрінісі, өнертапқыштық баяндау және Киллиан Мёрфи, [[Эмили Блант]], [[кіші Роберт Дауни]], [[Мэтт Дэймон]] және басқа да көптеген суретшілердің нәзік актерлік шеберлігі" картинасының сөзсіз артықшылықтарын атап өтті<ref name="киноафиша">[https://www.kinoafisha.info/news/snogsshibatelnyy-i-zahvatyvayuschiy-poyavilis-pervye-otzyvy-o-filme-oppengeymer/ Сногсшибательный и захватывающий: появились первые отзывы о фильме «Оппенгеймер»]</ref>. "Оппенхаймер" [[Грета Гёрвиг]]тің «[[Барби (фильм)|Барби]]» фильмінің тұсаукесерімен бір күні кинотеатрларда шықты. Екі фильмнің, қуыршақ туралы қиял-ғажайып комедия мен атом бомбасын жасаушы туралы өмірбаяндық триллердің арасындағы қарама-қайшылыққа байланысты интернетте "Барбенхаймер" [[интернет-мем]]і пайда болды.<ref>{{cite web |url=https://www.vox.com/culture/23789864/barbenheimer-barbieheimer-barbie-oppenheimer-release-memes-double-feature |last=Romano |first=Aja. |title=Barbieheimer: It's black. It's pink. It's more meaningful than you think. |publisher=[[Vox (сайт)|Vox]] |date=2023-07-10 |lang=en |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710223328/https://www.vox.com/culture/23789864/barbenheimer-barbieheimer-barbie-oppenheimer-release-memes-double-feature}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.northjersey.com/story/entertainment/movies/2023/07/10/barbie-oppenheimer-release-on-the-same-day/70395685007/ |last=Beckerman |first=Jim. |title=Why are moviegoers so excited to see 'Barbie' and 'Oppenheimer' together? |publisher=North Jersey Media Group |date=2023-07-10 |lang=en |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717155739/https://www.northjersey.com/story/entertainment/movies/2023/07/10/barbie-oppenheimer-release-on-the-same-day/70395685007/}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.film.ru/articles/obyasnyaem-fenomen-barbengeymera-kak-dva-nepohozhih-filma-stali-odnim-celym-blagodarya |title=Объясняем феномен «Барбенгеймера»: как два непохожих фильма стали одним целым благодаря хаотичной интернет-культуре |publisher=Film.ru |date=2023-07-20 |lang=ru}}</ref> Киллиан Мёрфи көрермендерге екі фильмді де бір күнде көруге кеңес берді және "егер бұл жақсы фильмдер болса, бұл киноға пайдалы болады" деп ескертті<ref>{{cite web |url=https://www.gamesradar.com/cillian-murphy-barbie-oppenheimer-double-bill/ |last=Watson |first=Fay|title=Cillian Murphy gives Barbenheimer double bill his seal of approval |publisher=Games Radar |date=2023-07-10 |lang=en |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710102214/https://www.gamesradar.com/cillian-murphy-barbie-oppenheimer-double-bill/}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.lavanguardia.com/magazine/protagonistas/20230709/9091303/cillian-murphy-actor-irlandes-oppenheimer-peaky-blinders.html |last=Rodríguez |first=Rafael. |title=Cillian Murphy, 'Oppenheimer' contra 'Barbie': "Ni héroes ni villanos; me interesan las sombras" |publisher=[[La Vanguardia]] |date=2023-07-09 |lang=es |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710132911/https://www.lavanguardia.com/magazine/protagonistas/20230709/9091303/cillian-murphy-actor-irlandes-oppenheimer-peaky-blinders.html}}</ref>. [[Rotten Tomatoes]] шолуларының агрегатор сайтында "Оппенхаймер" рейтингі 94% құрайды, сыншылардың 161 шолуы негізінде орташа бағасы 8,8/10 және "балғындық сертификаты" бар<ref>{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/m/oppenheimer_2023 |title=Oppenheimer |publisher=[[Rotten Tomatoes]] |lang=en}}</ref>. Metacritic агрегатор сайтында фильмнің рейтингі 53 сыншылардың шолуы негізінде мүмкін болатын 100 ұпайдың 89-% құрайды, бұл "жалпыға бірдей мойындауға" сәйкес келеді<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/oppenheimer |title=Oppenheimer |publisher=[[Metacritic]] |lang=en}}</ref>. == Оскар 2024 == "Oppenheimer" фильмі Кристофер Ноланның режиссурасымен 96-шы Академия сыйлықтарында үлкен жетістікке жетіп, жеті Оскар сыйлығын жеңіп алды. Олардың ішінде Үздік фильм, Үздік режиссер (Кристофер Нолан), Үздік актер (Силлиан Мерфи), Үздік қолдаушы актер (Роберт Дауни-Кіші), Үздік монтаж (Дженнифер Лейм), Үздік кинооператорлық жұмыс (Хойте ван Хойтема) және Үздік оригиналды музыка (Лудвиг Гёранссон) сияқты номинациялар бар<ref>{{Cite web|title=Oscars 2024: Christopher Nolan's Oppenheimer Wins 7 Academy Awards, Including Best Picture|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/how-many-oscars-did-oppenheimer-win-at-academy-awards|accessdate=2024 жылғы 15 наурыз}}</ref>. Фильм, Манхэттен жобасы мен оның бас кейіпкері Дж. Роберт Оппенгеймердің күрделі өмірін зерттеу арқылы, сыншылардан жоғары баға алып, дүниежүзі бойынша кассалық жинақта шамамен 1 миллиард доллар жинақтады. Бұл жетістік R рейтингісі және үш сағаттан аса уақытқа созылғанына қарамастан, фильмнің оқиғасының тартымдылығын және оның жасалуындағы мұқият шеберлікті көрсетеді. Силлиан Мерфидің Үздік актер номинациясында жеңіске жетуі ерекше назар аударды, бұл оның Оскарға алғашқы ұсынылуы болатын, ол бұл жеңісті "барлық бейбітшілік жасаушыларға" арнады, бұл фильмнің тақырыбының күрделі мұрасын мойындайды<ref>{{Cite web|title=Oscars 2024: Christopher Nolan's 'Oppenheimer' wins Best Film and sweeps up seven Academy Awards|url=https://www.euronews.com/culture/2024/03/10/oscars-2024-live-coverage-of-the-96th-academy-awards|accessdate=2024 жылғы 15 наурыз}}</ref>. Фильм сондай-ақ, Ұлттық Көрермендер Кеңесінен, Алтын Глобустан, Экран Актерлері Одағынан, Британдық Кино және Телевидение Өнері Академиясынан және тағы басқалардан марапаттар алды, бұл оның кино өнеркәсібіндегі кең ауқымды бағалауын көрсетеді<ref>{{Cite web|title=Oscars 2024: Christopher Nolan's Oppenheimer Wins 7 Academy Awards, Including Best Picture|url=https://www.nbc.com/nbc-insider/how-many-oscars-did-oppenheimer-win-at-academy-awards|accessdate=2024 жылғы 15 наурыз}}</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Роберт Оппенгеймер|Роберт Оппенхеймер]] * [[Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} {{Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы}} [[Санат:Кристофер Нолан фильмдері]] [[Санат:АҚШ биографиялық фильмдері]] [[Санат:Ұлыбритания биографиялық фильмдері]] [[Санат:АҚШ драма-фильмдері]] [[Санат:Ұлыбритания драма-фильмдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдер]] omydrgpup5l8vf5uxk0yvxhnbc3d6n8 0 707856 3600607 3598288 2026-05-06T07:26:03Z Makenzis 71333 3600607 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |туған күні = 07.12.1992 |туған жері = {{туғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]] |азаматтығы = {{ту|Франция}} [[Франция]] |бойы = 178 |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]] |клубтары = {{футбол карьерасы |2011—2013|{{ту|Франция}} Дранси|41 (1) |2013—2015|{{ту|Франция}} [[Гавр (футбол клубы)|Гавр 2]]|32 (4) |2015—2016|{{ту|Бельгия}} Виртон|8 (0) |2017—2018|{{ту|Франция}} Дранси|24 (5) |2018—2019|{{ту|Франция}} [[Париж (футбол клубы)|Париж]]|27 (0) |2019—2021|{{ту|Франция}} [[Сошо (футбол клубы)|Сошо]]|46 (3) |2021—2022|{{ту|Франция}} [[Орлеан (футбол клубы)|Орлеан]]|10 (1) |2022|{{ту|Литва}} [[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]]|32 (5) |2023—2024|{{ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|30 (1) |2025— |{{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]]|45 (12) }} }} '''Фабьен Урега''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Fabien Ourega''; 7 желтоқсан 1992,<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/216533 Тransfermarkt.com]</ref> [[Париж]], [[Франция]]) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2022 * Литва Кубогы: 2022 '''"Астана"''' * Қазақстан суперкубогы: 2023 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://toplyga.lt/zaidejas/fabien-ourega toplyga.lt (lt)] * [https://www.soccerway.com/player/ourega-fabien/AaMShz1l/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/people/soccer/fabien-ourega/73326/ Globalsportsarchive] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Сошо ФК ойыншылары]] [[Санат:Жальгирис ФК ойыншылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] 0pm1muk6yo3amvwakq5qw1845y4cj0w 0 714488 3600253 3377399 2026-05-05T12:54:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600253 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Тсаанги |төл атауы = канги, ньеби |сурет = |сурет тақырыбы = |саны = 115 000 |аймақ = |аймақ1 = {{Байрақ|Конго Республикасы}} |саны1 = 56 000 |түсініктемелер1 = |аймақ2 = {{Байрақ|Габон}} |саны2 = 55 000 |түсініктемелер2 = |аймақ3 = |саны3 = |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[тсаанги тілі]] |діні = дәстүрлі наным-сенімдер |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Тсаанги''' (''канги'', ''ньеби'')<ref>Современная энциклопедия - тсаанги http://www.terminy.info/literature/modern-encyclopedia/tsaangi</ref> — Орталық [[Конго Республикасы|Конгодағы]] және [[Габон]]ның шекаралас аудандарындағы банту халқы. Жалпы саны 115 мың, [[Конго Республикасы]]нда - 56 мың адам, Габонда - 55 мың адам.<ref>Современная энциклопедия Тсаанги https://my-dict.ru/dic/sovremennaya-enciklopediya/207774-tsaangi/</ref> == Тілі == Тілі - [[тсаанги тілі]].<ref>ТСААНГИ http://www.aggregateria.com/T/tsaangi.html{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Діні == Көпшілігі дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, ата-баба культі бар.<ref>Современная энциклопедия ТСААНГИ https://rus-modern-enc.slovaronline.com/11591-%D0%A2%D0%A1%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%98</ref> == Кәсібі == Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын [[егіншілік]] (маниок, ямс, тәтті картоп, ұннан жасалған банан) және жинау (кола жаңғағы). Көптеген ер адамдар ағаш кесу, май пальмасы, жержаңғақ және кофе плантацияларында жұмыс істейді. Азық-түлік дақылдарын негізінен әйелдер егістік алқаптарында және бақшасында өсіреді. Дәстүрлі қолөнерден - ағаш ою (маскалар, тұрмыстық заттар, музыкалық аспаптар) дамыған.<ref>Народы и культуры Тсаанги https://travel-journal.ru/ethno/46/1362/{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Тұрмыс салты == Патриархалдық-қауымдық қатынастар басым. Негізгі әлеуметтік құрылым - бұл туыстық қатынастың матрилинейлік есебі бар үлкен қауымдастық. Ауылдар өзендер немесе жолдар бойында жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері тікбұрышты, қаңқалы, қабырғалары бұтақтар мен шыбықтардан тоқылып, төбесі пальма жапырақтарымен жабылған. Ағаш құрылымдар көбінесе оюлармен безендірілген. Пальма ағаштарының астында астық қоймалары орналасқан. Киімдерді еуропалық үлгіде. Тағамдары - өсімдік тектес тағамдар: ұнтақты банан, ямс пасталары мен ботқалары, көкөністер мен жемістерден жасалған тұздықтар, сонымен қатар балықты түтынады. Музыкалық және би фольклоры дамыған (оның ішінде ксилифонның дыбыстарына билеу).<ref>народы мира / Тсаанги http://www.etnolog.ru/people.php?id=TSAA</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Конго Республикасы халықтары]] [[Санат:Габон халықтары]] n0r40ot7jczmi8l3q8qyzrstfxwkghf 0 722135 3600534 3247630 2026-05-06T03:21:36Z Nurken 111493 3600534 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Лорд-спикер |шынайы атауы = {{lang-en|Lord Speaker}} |ел = Ұлыбритания |суреті = |сурет ені = |эмблема = House of Lords logo 2020.svg |эмблема ені = |эмблеманың аты = Лордтар палатасының логотибі |қазіргі = барон [[Майкл Форсайт]] |тағайындалған = 2 ақпан 2026 жылдан бері |портреті = Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = [[Лордтар палатасы]]на |басқару түрі = [[Спикер]] |резиденция = |ұсынылады = [[Ұлыбритания саяси партиялары|Саяси партиялар]] |тағайындалды = [[Лордтар палатасы]], кандидатураны [[Британ монархиясы|Мемлекет басшысы]] құптайды |өкілеттігінің мерзімі = бес жыл, бір рет қайта сайлана алады |айлығы = £104,360 |пайда болды = 4 шілде 2006 |таратылды = |біріншісі = [[Хелен Хеймен]] |соңғысы = |сайты = [https://www.parliament.uk/business/lords/lord-speaker/ parliament.uk/business/lords/lord-speaker] }} '''Лордтар палатасының Лорд-спикері''' ({{lang-en|Lord Speaker of the House of Lords}}) — [[Ұлыбритания парламенті]] жоғарғы [[Лордтар палатасы]]ның [[спикер]]і, төрағасы және мүшелері арасындағы ең жоғарғы мүшесі. Лауазым — [[Қауымдар палатасының спикері]] лауазымына аналог, лорд-спикерді Лордтар палатасының мүшелері сайлайды, спикерге партиясыз және бейтарап болу талабы қойылады. 2006 жылғы шілдеге дейін Лорд-спикердің міндеттерін [[Лорд-канцлер]] орындайтын. 2026 жылғы ақпаннан бергі Лордтар палатасының қазіргі спикері — Драмлиннің [[барон]]ы [[Майкл Форсайт]]. == Тарихы == 2003 жылы [[лорд-канцлер]] атқаратын қызметті бөлу туралы шешімнен кейін (бастапқыда [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] [[Тони Блэр|Блэр]]дің мақсаты кеңсені толығымен жою болды) Лорд-канцлердің төрағалық қызметін жаңа лауазымға беру жайлы Лордтар палатасында комиссия құрылды. Бірнеше ұсыныстан кейін жаңа спикер «Лорд-спикер» деп аталды, ал орынбасарларының саны 25-тен он екіге дейін қысқарды. «Лорд спикері» ішінара таңдалды, себебі ол Тұрақты бұйрықтарда және серіктесте қолданылған.<ref name="firstreport">{{Cite web|url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldselect/ldsphouse/199/19902.htm|title=Speakership of the House - First Report|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|accessdate=2023-12-13}}</ref> == Міндеттері == [[Сурет:Lord McFall of Alcluith (Lord Speaker 1.66) 2023.jpg|нобай|солға|Мемлекеттік мантия киген лорд-спикер [[Джон Макфолл]], 2023]] Лорд-спикердің негізгі функциялары: [[Лордтар палатасы]]нда өтетін пікірсайыстарда төрағалық ету, палатаға процедуралық ережелер бойынша кеңес беру, [[Вестминстер сарайы]] алып жатқан аумақтардағы қауіпсіздікке ресми жауапкершілікті алу. Қажетті жағдайларда Лорд-спикер Палата атынан сөз сөйлейді және Ұлыбританиядағы және шетелдегі өкілі қызметін атқарады.<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm|title=The Lord Speaker|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20080609075343/http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm}}</ref> Лорд-спикер [[Қауымдар палатасының спикері]]не қарағанда аз өкілеттікке ие. Лордтар палатасы негізінен өзін-өзі басқарады және оның төрағасы пікірталастарға аса белсенді ат салыса бермейді. Мысалы, спикерден айырмашылығы, лорд-спикер Палатаны тәртіпке шақырмайды, орнынан екі адам бір уақытта тұрағнда кім сөйлейтінін таңдамайды, Палата ережелерін бұзған мүшелерді тәртіпке келтірмейді, қуып шыға алмайды, заң жобаларына түзетулер жасай алмайды. Лорд-спикер бұрын лорд-канцлер өзінің парламенттік рөліне қатысты атқаратын міндеттердің көпшілігін өз мойнына алды. Дегенмен, Парламенттің мемлекеттік ашылуы кезінде Монарх алдында сөз сөйлейтін — әлі де лорд-канцлер.<ref name="firstreport" /> Қауымдар палатасының спикері сияқты лорд-спикер қызметте болған кезде партиясыз болады. == Сайлануы == Лорд-спикер бес жыл мерзімге сайланады және ең көбі екі мерзімге сайлануға құқылы. Сайлау балама дауыс беру әдісімен өткізіледі. 2011 жылғы 3 мамырда енгізілген түзетулерге сәйкес, сайлау мерзімінің соңғы жылының 15 шілдесіне дейін өткізіледі, жаңа мерзім 1 қыркүйекте басталады. == Айлығы және рәсімдері == 2006 жылғы 4 шілдедегі Патшалық жарлық<ref>{{Cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986|title=Page 9986|lang=en|publisher=[[The London Gazette]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20170810053925/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986}}</ref> лорд-спикерді Қауымдар палатасының спикерінен төмен дәрежеде етіп бекітті. Лорд-спикердің жалақысы £104,360 тең, бұл Қауымдар палатасының спикерінен аз. Лорд-канцлер сияқты, лорд-спикер Палатаға төрағалық еткен кезінде қарапайым қара жібек мантия, ресми рәсімдер барысында ол қара жібек [[дамаст]] және алтын шілтерлі салтанатты көйлек киеді. Лордтар палатасына таныстырылған жаңа пэрлер ант қабылдағаннан кейін лорд-спикермен қол алысады. == Лорд-спикерлер тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2"|Қызметі ! colspan="2"|Бұрынғы<br>партиясы ! {{Comment|Дер.|Дереккөзі}} |- | 1 | [[Сурет:Official portrait of Baroness Hayman crop 2.jpg|120px]] | [[Хелен Хеймен]]<br>{{Small|(1949 туған)}} | 4 шілде<br>2006 | 31 тамыз<br>2011 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік]] | <ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/5146024.stm|title=Hayman chosen to be Lords speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2006-06-04|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 2 | [[Сурет:Official portrait of Baroness D'Souza crop 2.jpg|120px]] | [[Фрэнсис Д'Соуза]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2011 | 31 тамыз<br>2016 | bgcolor="A9A9A9"| | [[Кроссбенчерлер|Кроссбенчер]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-14190737|title=Baroness D'Souza elected new Lords Speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2011-06-18|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 3 | [[Сурет:Official portrait of Lord Fowler crop 2.jpg|120px]] | [[Норман Фаулер]]<br>{{Small|(1938 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2016 | 30 тамыз<br>2021 | bgcolor="0087DC"| | [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консервативті]] | <ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/documents/lords-information-office/2016/Lord-Speaker-election-result-2016.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2016-06-13|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 4 | [[Сурет:Lord John McFall 3x4, 2022.jpg|120px]] | [[Джон Макфолл]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 мамыр<br>2021 | 2 ақпан<br>2026 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік]]{{efn|2016 жылғы Спикер орынбасары болып тағайындалуынан бері [[Партиясыз]]}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/contentassets/9734568644c84258b970185f3c76f833/results-lord-speaker-2021.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2021-06-21|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 5 | [[Сурет:Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg|120px]] | [[Майкл Форсайт]]<br>{{Small|(1954 туған)}} | 2 ақпан<br>2026 | — | bgcolor="CDCDCD"| | [[Партиясыз]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/business/news/2026/jan-2026/lord-speaker-election-result/ |title=Lord Forsyth of Drumlean is next Lord Speaker |lang=en |publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты |date=2026-01-12 |accessdate=2023-12-13}}</ref> |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Парламент спикерлерінің тізімдері|Ұлыбритания]] [[Санат:Парламенттер жоғарғы палаталарының спикерлері|Ұлыбритания]] [[Санат:Ұлыбритания лордтар палатасы]] clf74snn0fqxbfqh6275sjhr0r903ee 3600539 3600534 2026-05-06T03:40:27Z Nurken 111493 /* Лорд-спикерлер тізімі */ 3600539 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Лорд-спикер |шынайы атауы = {{lang-en|Lord Speaker}} |ел = Ұлыбритания |суреті = |сурет ені = |эмблема = House of Lords logo 2020.svg |эмблема ені = |эмблеманың аты = Лордтар палатасының логотибі |қазіргі = барон [[Майкл Форсайт]] |тағайындалған = 2 ақпан 2026 жылдан бері |портреті = Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = [[Лордтар палатасы]]на |басқару түрі = [[Спикер]] |резиденция = |ұсынылады = [[Ұлыбритания саяси партиялары|Саяси партиялар]] |тағайындалды = [[Лордтар палатасы]], кандидатураны [[Британ монархиясы|Мемлекет басшысы]] құптайды |өкілеттігінің мерзімі = бес жыл, бір рет қайта сайлана алады |айлығы = £104,360 |пайда болды = 4 шілде 2006 |таратылды = |біріншісі = [[Хелен Хеймен]] |соңғысы = |сайты = [https://www.parliament.uk/business/lords/lord-speaker/ parliament.uk/business/lords/lord-speaker] }} '''Лордтар палатасының Лорд-спикері''' ({{lang-en|Lord Speaker of the House of Lords}}) — [[Ұлыбритания парламенті]] жоғарғы [[Лордтар палатасы]]ның [[спикер]]і, төрағасы және мүшелері арасындағы ең жоғарғы мүшесі. Лауазым — [[Қауымдар палатасының спикері]] лауазымына аналог, лорд-спикерді Лордтар палатасының мүшелері сайлайды, спикерге партиясыз және бейтарап болу талабы қойылады. 2006 жылғы шілдеге дейін Лорд-спикердің міндеттерін [[Лорд-канцлер]] орындайтын. 2026 жылғы ақпаннан бергі Лордтар палатасының қазіргі спикері — Драмлиннің [[барон]]ы [[Майкл Форсайт]]. == Тарихы == 2003 жылы [[лорд-канцлер]] атқаратын қызметті бөлу туралы шешімнен кейін (бастапқыда [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] [[Тони Блэр|Блэр]]дің мақсаты кеңсені толығымен жою болды) Лорд-канцлердің төрағалық қызметін жаңа лауазымға беру жайлы Лордтар палатасында комиссия құрылды. Бірнеше ұсыныстан кейін жаңа спикер «Лорд-спикер» деп аталды, ал орынбасарларының саны 25-тен он екіге дейін қысқарды. «Лорд спикері» ішінара таңдалды, себебі ол Тұрақты бұйрықтарда және серіктесте қолданылған.<ref name="firstreport">{{Cite web|url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldselect/ldsphouse/199/19902.htm|title=Speakership of the House - First Report|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|accessdate=2023-12-13}}</ref> == Міндеттері == [[Сурет:Lord McFall of Alcluith (Lord Speaker 1.66) 2023.jpg|нобай|солға|Мемлекеттік мантия киген лорд-спикер [[Джон Макфолл]], 2023]] Лорд-спикердің негізгі функциялары: [[Лордтар палатасы]]нда өтетін пікірсайыстарда төрағалық ету, палатаға процедуралық ережелер бойынша кеңес беру, [[Вестминстер сарайы]] алып жатқан аумақтардағы қауіпсіздікке ресми жауапкершілікті алу. Қажетті жағдайларда Лорд-спикер Палата атынан сөз сөйлейді және Ұлыбританиядағы және шетелдегі өкілі қызметін атқарады.<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm|title=The Lord Speaker|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20080609075343/http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm}}</ref> Лорд-спикер [[Қауымдар палатасының спикері]]не қарағанда аз өкілеттікке ие. Лордтар палатасы негізінен өзін-өзі басқарады және оның төрағасы пікірталастарға аса белсенді ат салыса бермейді. Мысалы, спикерден айырмашылығы, лорд-спикер Палатаны тәртіпке шақырмайды, орнынан екі адам бір уақытта тұрағнда кім сөйлейтінін таңдамайды, Палата ережелерін бұзған мүшелерді тәртіпке келтірмейді, қуып шыға алмайды, заң жобаларына түзетулер жасай алмайды. Лорд-спикер бұрын лорд-канцлер өзінің парламенттік рөліне қатысты атқаратын міндеттердің көпшілігін өз мойнына алды. Дегенмен, Парламенттің мемлекеттік ашылуы кезінде Монарх алдында сөз сөйлейтін — әлі де лорд-канцлер.<ref name="firstreport" /> Қауымдар палатасының спикері сияқты лорд-спикер қызметте болған кезде партиясыз болады. == Сайлануы == Лорд-спикер бес жыл мерзімге сайланады және ең көбі екі мерзімге сайлануға құқылы. Сайлау балама дауыс беру әдісімен өткізіледі. 2011 жылғы 3 мамырда енгізілген түзетулерге сәйкес, сайлау мерзімінің соңғы жылының 15 шілдесіне дейін өткізіледі, жаңа мерзім 1 қыркүйекте басталады. == Айлығы және рәсімдері == 2006 жылғы 4 шілдедегі Патшалық жарлық<ref>{{Cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986|title=Page 9986|lang=en|publisher=[[The London Gazette]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20170810053925/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986}}</ref> лорд-спикерді Қауымдар палатасының спикерінен төмен дәрежеде етіп бекітті. Лорд-спикердің жалақысы £104,360 тең, бұл Қауымдар палатасының спикерінен аз. Лорд-канцлер сияқты, лорд-спикер Палатаға төрағалық еткен кезінде қарапайым қара жібек мантия, ресми рәсімдер барысында ол қара жібек [[дамаст]] және алтын шілтерлі салтанатты көйлек киеді. Лордтар палатасына таныстырылған жаңа пэрлер ант қабылдағаннан кейін лорд-спикермен қол алысады. == Лорд-спикерлер тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2"|Қызметі ! colspan="2"|Бұрынғы<br>партиясы{{efn|Лорд-спикерлер саяси партия мүшесі бола алмайды}} ! {{Comment|Дер.|Дереккөзі}} |- | 1 | [[Сурет:Official portrait of Baroness Hayman crop 2.jpg|120px]] | [[Хелен Хеймен]]<br>{{Small|(1949 туған)}} | 4 шілде<br>2006 | 31 тамыз<br>2011 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]] | <ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/5146024.stm|title=Hayman chosen to be Lords speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2006-06-04|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 2 | [[Сурет:Official portrait of Baroness D'Souza crop 2.jpg|120px]] | [[Фрэнсис Д'Соуза]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2011 | 31 тамыз<br>2016 | bgcolor="A9A9A9"| | [[Кроссбенчерлер|Кроссбенчер]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-14190737|title=Baroness D'Souza elected new Lords Speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2011-06-18|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 3 | [[Сурет:Official portrait of Lord Fowler crop 2.jpg|120px]] | [[Норман Фаулер]]<br>{{Small|(1938 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2016 | 30 тамыз<br>2021 | bgcolor="0087DC"| | [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консерватор]] | <ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/documents/lords-information-office/2016/Lord-Speaker-election-result-2016.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2016-06-13|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 4 | [[Сурет:Lord John McFall 3x4, 2022.jpg|120px]] | [[Джон Макфолл]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 мамыр<br>2021 | 2 ақпан<br>2026 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]{{efn|2016 жылғы Спикер орынбасары болып тағайындалуынан бері [[Партиясыз]]}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/contentassets/9734568644c84258b970185f3c76f833/results-lord-speaker-2021.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2021-06-21|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 5 | [[Сурет:Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg|120px]] | [[Майкл Форсайт]]<br>{{Small|(1954 туған)}} | 2 ақпан<br>2026 | — | bgcolor="0087DC"| | [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консерватор]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/business/news/2026/jan-2026/lord-speaker-election-result/ |title=Lord Forsyth of Drumlean is next Lord Speaker |lang=en |publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты |date=2026-01-12 |accessdate=2023-12-13}}</ref> |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Парламент спикерлерінің тізімдері|Ұлыбритания]] [[Санат:Парламенттер жоғарғы палаталарының спикерлері|Ұлыбритания]] [[Санат:Ұлыбритания лордтар палатасы]] 3t7y5zk2anok3qzj4nsonn89idvewda 3600540 3600539 2026-05-06T03:44:50Z Nurken 111493 /* Лорд-спикерлер тізімі */ спикерлер суреті 3600540 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Лорд-спикер |шынайы атауы = {{lang-en|Lord Speaker}} |ел = Ұлыбритания |суреті = |сурет ені = |эмблема = House of Lords logo 2020.svg |эмблема ені = |эмблеманың аты = Лордтар палатасының логотибі |қазіргі = барон [[Майкл Форсайт]] |тағайындалған = 2 ақпан 2026 жылдан бері |портреті = Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = [[Лордтар палатасы]]на |басқару түрі = [[Спикер]] |резиденция = |ұсынылады = [[Ұлыбритания саяси партиялары|Саяси партиялар]] |тағайындалды = [[Лордтар палатасы]], кандидатураны [[Британ монархиясы|Мемлекет басшысы]] құптайды |өкілеттігінің мерзімі = бес жыл, бір рет қайта сайлана алады |айлығы = £104,360 |пайда болды = 4 шілде 2006 |таратылды = |біріншісі = [[Хелен Хеймен]] |соңғысы = |сайты = [https://www.parliament.uk/business/lords/lord-speaker/ parliament.uk/business/lords/lord-speaker] }} '''Лордтар палатасының Лорд-спикері''' ({{lang-en|Lord Speaker of the House of Lords}}) — [[Ұлыбритания парламенті]] жоғарғы [[Лордтар палатасы]]ның [[спикер]]і, төрағасы және мүшелері арасындағы ең жоғарғы мүшесі. Лауазым — [[Қауымдар палатасының спикері]] лауазымына аналог, лорд-спикерді Лордтар палатасының мүшелері сайлайды, спикерге партиясыз және бейтарап болу талабы қойылады. 2006 жылғы шілдеге дейін Лорд-спикердің міндеттерін [[Лорд-канцлер]] орындайтын. 2026 жылғы ақпаннан бергі Лордтар палатасының қазіргі спикері — Драмлиннің [[барон]]ы [[Майкл Форсайт]]. == Тарихы == 2003 жылы [[лорд-канцлер]] атқаратын қызметті бөлу туралы шешімнен кейін (бастапқыда [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] [[Тони Блэр|Блэр]]дің мақсаты кеңсені толығымен жою болды) Лорд-канцлердің төрағалық қызметін жаңа лауазымға беру жайлы Лордтар палатасында комиссия құрылды. Бірнеше ұсыныстан кейін жаңа спикер «Лорд-спикер» деп аталды, ал орынбасарларының саны 25-тен он екіге дейін қысқарды. «Лорд спикері» ішінара таңдалды, себебі ол Тұрақты бұйрықтарда және серіктесте қолданылған.<ref name="firstreport">{{Cite web|url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldselect/ldsphouse/199/19902.htm|title=Speakership of the House - First Report|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|accessdate=2023-12-13}}</ref> == Міндеттері == [[Сурет:Lord McFall of Alcluith (Lord Speaker 1.66) 2023.jpg|нобай|солға|Мемлекеттік мантия киген лорд-спикер [[Джон Макфолл]], 2023]] Лорд-спикердің негізгі функциялары: [[Лордтар палатасы]]нда өтетін пікірсайыстарда төрағалық ету, палатаға процедуралық ережелер бойынша кеңес беру, [[Вестминстер сарайы]] алып жатқан аумақтардағы қауіпсіздікке ресми жауапкершілікті алу. Қажетті жағдайларда Лорд-спикер Палата атынан сөз сөйлейді және Ұлыбританиядағы және шетелдегі өкілі қызметін атқарады.<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm|title=The Lord Speaker|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20080609075343/http://www.parliament.uk/about/how/principal/lord_speaker.cfm}}</ref> Лорд-спикер [[Қауымдар палатасының спикері]]не қарағанда аз өкілеттікке ие. Лордтар палатасы негізінен өзін-өзі басқарады және оның төрағасы пікірталастарға аса белсенді ат салыса бермейді. Мысалы, спикерден айырмашылығы, лорд-спикер Палатаны тәртіпке шақырмайды, орнынан екі адам бір уақытта тұрағнда кім сөйлейтінін таңдамайды, Палата ережелерін бұзған мүшелерді тәртіпке келтірмейді, қуып шыға алмайды, заң жобаларына түзетулер жасай алмайды. Лорд-спикер бұрын лорд-канцлер өзінің парламенттік рөліне қатысты атқаратын міндеттердің көпшілігін өз мойнына алды. Дегенмен, Парламенттің мемлекеттік ашылуы кезінде Монарх алдында сөз сөйлейтін — әлі де лорд-канцлер.<ref name="firstreport" /> Қауымдар палатасының спикері сияқты лорд-спикер қызметте болған кезде партиясыз болады. == Сайлануы == Лорд-спикер бес жыл мерзімге сайланады және ең көбі екі мерзімге сайлануға құқылы. Сайлау балама дауыс беру әдісімен өткізіледі. 2011 жылғы 3 мамырда енгізілген түзетулерге сәйкес, сайлау мерзімінің соңғы жылының 15 шілдесіне дейін өткізіледі, жаңа мерзім 1 қыркүйекте басталады. == Айлығы және рәсімдері == 2006 жылғы 4 шілдедегі Патшалық жарлық<ref>{{Cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986|title=Page 9986|lang=en|publisher=[[The London Gazette]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20170810053925/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58050/page/9986}}</ref> лорд-спикерді Қауымдар палатасының спикерінен төмен дәрежеде етіп бекітті. Лорд-спикердің жалақысы £104,360 тең, бұл Қауымдар палатасының спикерінен аз. Лорд-канцлер сияқты, лорд-спикер Палатаға төрағалық еткен кезінде қарапайым қара жібек мантия, ресми рәсімдер барысында ол қара жібек [[дамаст]] және алтын шілтерлі салтанатты көйлек киеді. Лордтар палатасына таныстырылған жаңа пэрлер ант қабылдағаннан кейін лорд-спикермен қол алысады. == Лорд-спикерлер тізімі == [[Сурет:Ukrainian President at Westminster 2026-03-17 B (cropped).jpg|нобай|оңға|Қазіргі Лорд-спикер [[Майкл Форсайт]] (оң жақта) пен [[Қауымдар палатасының спикері]] [[Линдси Хойл]], 2026 жылғы наурыз]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2"|Қызметі ! colspan="2"|Бұрынғы<br>партиясы{{efn|Лорд-спикерлер саяси партия мүшесі бола алмайды}} ! {{Comment|Дер.|Дереккөзі}} |- | 1 | [[Сурет:Official portrait of Baroness Hayman crop 2.jpg|120px]] | [[Хелен Хеймен]]<br>{{Small|(1949 туған)}} | 4 шілде<br>2006 | 31 тамыз<br>2011 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]] | <ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/5146024.stm|title=Hayman chosen to be Lords speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2006-06-04|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 2 | [[Сурет:Official portrait of Baroness D'Souza crop 2.jpg|120px]] | [[Фрэнсис Д'Соуза]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2011 | 31 тамыз<br>2016 | bgcolor="A9A9A9"| | [[Кроссбенчерлер|Кроссбенчер]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-14190737|title=Baroness D'Souza elected new Lords Speaker|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2011-06-18|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 3 | [[Сурет:Official portrait of Lord Fowler crop 2.jpg|120px]] | [[Норман Фаулер]]<br>{{Small|(1938 туған)}} | 1 қыркүйек<br>2016 | 30 тамыз<br>2021 | bgcolor="0087DC"| | [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консерватор]] | <ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.uk/documents/lords-information-office/2016/Lord-Speaker-election-result-2016.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2016-06-13|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 4 | [[Сурет:Lord John McFall 3x4, 2022.jpg|120px]] | [[Джон Макфолл]]<br>{{Small|(1944 туған)}} | 1 мамыр<br>2021 | 2 ақпан<br>2026 | bgcolor="E4003B"| | [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]{{efn|2016 жылғы Спикер орынбасары болып тағайындалуынан бері [[Партиясыз]]}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/contentassets/9734568644c84258b970185f3c76f833/results-lord-speaker-2021.pdf|title=Lord Speaker election: result|lang=en|publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты|date=2021-06-21|accessdate=2023-12-13}}</ref> |- | 5 | [[Сурет:Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg|120px]] | [[Майкл Форсайт]]<br>{{Small|(1954 туған)}} | 2 ақпан<br>2026 | — | bgcolor="0087DC"| | [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консерватор]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/business/news/2026/jan-2026/lord-speaker-election-result/ |title=Lord Forsyth of Drumlean is next Lord Speaker |lang=en |publisher=[[Ұлыбритания парламенті]]нің ресми сайты |date=2026-01-12 |accessdate=2023-12-13}}</ref> |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Парламент спикерлерінің тізімдері|Ұлыбритания]] [[Санат:Парламенттер жоғарғы палаталарының спикерлері|Ұлыбритания]] [[Санат:Ұлыбритания лордтар палатасы]] 0cne1j2oru01kl2pwfa4o0r2t1tv641 10 728358 3600353 3544672 2026-05-05T15:30:46Z Casserium 68287 /* */ 3600353 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті |state = collapsed |сурет = |тақырып_стиль = background:{{түс|Қазақстан}}; |тақырып = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]тің [[Олжас Бектенов үкіметі|министрлер кабинеті]] <small>(2024 жылғы 6 ақпаннан бастап)</small> |бөлім_стиль = background:{{түс|Қазақстан}}; |бөлім1 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасарлары]] |тізім1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] (Премьер-Министрдің бірінші орынбасары; 11 қаңтар 2022 — 5 мамыр 2026) <br>[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] (2 қыркүйек 2022) <br>[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (4 қаңтар 2023) <br>[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] (3 сәуір 2023 — 26 қыркүйек 2025) <br>[[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (8 маусым 2023 — 14 ақпан 2025) <br>[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (6 ақпан 2024 — 21 желтоқсан 2024)<br>[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] (31 наурыз 2024)<br>[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (14 ақпан 2025 — 26 қыркүйек 2025)<br>[[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (29 қыркүйек 2025)<br>[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (1 желтоқсан 2025) |бөлім2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппаратының басшысы]] |тізім2 = [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (26 наурыз 2019) |бөлім3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] |тізім3 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] (3 сәуір 2023 — 26 қыркүйек 2025) • [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (26 қыркүйек 2025) |бөлім4 = [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |тізім4 = [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] (19 қаңтар 2022 — 8 маусым 2025) • [[Дәурен Жұматайұлы Қосанов|Дәурен Қосанов]] (8 маусым 2025) |бөлім5 = [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |тізім5 = [[Ержан Сапарбекұлы Сәденов|Ержан Сәденов]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім6 = [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрі]] |тізім6 = [[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров|Айдарбек Сапаров]] (4 қыркүйек 2023) |бөлім7 = [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |тізім7 = [[Азамат Несіпбайұлы Есқараев|Азамат Есқараев]] (4 қаңтар 2023 — 9 қаңтар 2025) • [[Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев|Ерлан Сәрсембаев]] (9 қаңтар 2025) |бөлім8 = [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] |тізім8 = [[Саясат Нұрбек]] (11 сәуір 2022) |бөлім9 = [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрі]] |тізім9 = [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]] (6 ақпан 2024) |бөлім10 = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] |тізім10 = [[Светлана Қабыкенқызы Жақыпова|Светлана Жақыпова]] (2 қыркүйек 2023 — 27 қаңтар 2026) • [[Асқарбек Маратұлы Ертаев|Асқарбек Ертаев]] (27 қаңтар 2026) |бөлім11 = [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] <br/>(2025 жылы 18 қыркүйекте құрылды) |тізім11 = [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (29 қыркүйек 2025) |бөлім12 = [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |тізім12 = [[Марат Кәрімжанұлы Қарабаев|Марат Қарабаев]] (2 қыркүйек 2023 — 8 маусым 2025) • [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (30 маусым 2025) |бөлім13 = [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |тізім13 = [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (6 ақпан 2024) |бөлім14 = [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және ақпарат министрі]] |тізім14 = [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім15 = [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |тізім15 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] (4 қаңтар 2023 — 29 қыркүйек 2025) • [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова|Жұлдыз Сүлейменова]] (29 қыркүйек 2025) |бөлім16 = [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және құрылыс министрі]] |тізім16 = [[Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев|Қанат Шарлапаев]] (4 қыркүйек 2023 — 28 ақпан 2025) • [[Ерсайын Қайырғазыұлы Нағаспаев|Ерсайын Нағаспаев]] (28 ақпан 2025) |бөлім17 = [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрі]] |тізім17 = [[Арман Абайұлы Шаққалиев|Арман Шаққалиев]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім18 = [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары және ирригация министрі]] |тізім18 = [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов|Нұржан Нұржігітов]] (4 қыркүйек 2023) |бөлім19 = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] |тізім19 = [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов|Шыңғыс Әрінов]] (6 ақпан 2024) |бөлім20 = [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және спорт министрі]] |тізім20 = [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев|Ермек Маржықпаев]] (2 қыркүйек 2023 — 31 тамыз 2024) • [[Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов|Ербол Мырзабосынов]] (2 қыркүйек 2024) |бөлім21 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] |тізім21 = [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (6 ақпан 2024 — 21 желтоқсан 2024) • [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] (21 желтоқсан 2024) |бөлім22 = [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі]] <br/>(2025 жылы 18 қыркүйекте таратылды) |тізім22 = [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]] (2 қыркүйек 2020 — 30 сәуір 2024) • [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (6 мамыр 2024 — 18 қыркүйек 2025) |бөлім23 = [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және табиғи ресурстар министрі]] |тізім23 = [[Ерлан Нұрәліұлы Нысанбаев|Ерлан Нысанбаев]] (5 қыркүйек 2023) |бөлім24 = [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |тізім24 = [[Алмасадам Майданұлы Сәтқалиев|Алмасадам Сәтқалиев]] (4 сәуір 2023 — 18 наурыз 2025) • [[Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов|Ерлан Ақкенженов]] (19 наурыз 2025) }}<noinclude> * Алдыңғы үкімет: {{tl|Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} * Келесі үкімет: — [[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан саясаты|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан министрлері]] </noinclude> fl7y2cvw3tq6sbsgur5s2agg3jbx6jb 3600569 3600353 2026-05-06T05:03:01Z Casserium 68287 /* */ 3600569 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Олжас Бектеновтің министрлер кабинеті |state = collapsed |сурет = |тақырып_стиль = background:{{түс|Қазақстан}}; |тақырып = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]тің [[Олжас Бектенов үкіметі|министрлер кабинеті]] <small>(2024 жылғы 6 ақпаннан бастап)</small> |бөлім_стиль = background:{{түс|Қазақстан}}; |бөлім1 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасарлары]] |тізім1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] (Премьер-Министрдің бірінші орынбасары; 11 қаңтар 2022 — 5 мамыр 2026) <br>[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] (2 қыркүйек 2022) <br>[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (4 қаңтар 2023) <br>[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] (3 сәуір 2023 — 26 қыркүйек 2025) <br>[[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (8 маусым 2023 — 14 ақпан 2025) <br>[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (6 ақпан 2024 — 21 желтоқсан 2024)<br>[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] (31 наурыз 2024)<br>[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (14 ақпан 2025 — 26 қыркүйек 2025)<br>[[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (29 қыркүйек 2025)<br>[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (1 желтоқсан 2025) <br>[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] (Премьер-Министрдің бірінші орынбасары; 6 мамыр 2026) |бөлім2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппаратының басшысы]] |тізім2 = [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (26 наурыз 2019) |бөлім3 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлері|Сыртқы істер министрі]] |тізім3 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] (3 сәуір 2023 — 26 қыркүйек 2025) • [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (26 қыркүйек 2025) |бөлім4 = [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |тізім4 = [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] (19 қаңтар 2022 — 8 маусым 2025) • [[Дәурен Жұматайұлы Қосанов|Дәурен Қосанов]] (8 маусым 2025) |бөлім5 = [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |тізім5 = [[Ержан Сапарбекұлы Сәденов|Ержан Сәденов]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім6 = [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрі]] |тізім6 = [[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров|Айдарбек Сапаров]] (4 қыркүйек 2023) |бөлім7 = [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |тізім7 = [[Азамат Несіпбайұлы Есқараев|Азамат Есқараев]] (4 қаңтар 2023 — 9 қаңтар 2025) • [[Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев|Ерлан Сәрсембаев]] (9 қаңтар 2025) |бөлім8 = [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] |тізім8 = [[Саясат Нұрбек]] (11 сәуір 2022) |бөлім9 = [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрі]] |тізім9 = [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]] (6 ақпан 2024) |бөлім10 = [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі]] |тізім10 = [[Светлана Қабыкенқызы Жақыпова|Светлана Жақыпова]] (2 қыркүйек 2023 — 27 қаңтар 2026) • [[Асқарбек Маратұлы Ертаев|Асқарбек Ертаев]] (27 қаңтар 2026) |бөлім11 = [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] <br/>(2025 жылы 18 қыркүйекте құрылды) |тізім11 = [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (29 қыркүйек 2025) |бөлім12 = [[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |тізім12 = [[Марат Кәрімжанұлы Қарабаев|Марат Қарабаев]] (2 қыркүйек 2023 — 8 маусым 2025) • [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (30 маусым 2025) |бөлім13 = [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |тізім13 = [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (6 ақпан 2024) |бөлім14 = [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және ақпарат министрі]] |тізім14 = [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім15 = [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |тізім15 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] (4 қаңтар 2023 — 29 қыркүйек 2025) • [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова|Жұлдыз Сүлейменова]] (29 қыркүйек 2025) |бөлім16 = [[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және құрылыс министрі]] |тізім16 = [[Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев|Қанат Шарлапаев]] (4 қыркүйек 2023 — 28 ақпан 2025) • [[Ерсайын Қайырғазыұлы Нағаспаев|Ерсайын Нағаспаев]] (28 ақпан 2025) |бөлім17 = [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрі]] |тізім17 = [[Арман Абайұлы Шаққалиев|Арман Шаққалиев]] (2 қыркүйек 2023) |бөлім18 = [[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары және ирригация министрі]] |тізім18 = [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов|Нұржан Нұржігітов]] (4 қыркүйек 2023) |бөлім19 = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] |тізім19 = [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов|Шыңғыс Әрінов]] (6 ақпан 2024) |бөлім20 = [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және спорт министрі]] |тізім20 = [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев|Ермек Маржықпаев]] (2 қыркүйек 2023 — 31 тамыз 2024) • [[Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов|Ербол Мырзабосынов]] (2 қыркүйек 2024) |бөлім21 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] |тізім21 = [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (6 ақпан 2024 — 21 желтоқсан 2024) • [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] (21 желтоқсан 2024) |бөлім22 = [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі]] <br/>(2025 жылы 18 қыркүйекте таратылды) |тізім22 = [[Бағдат Батырбекұлы Мусин|Бағдат Мусин]] (2 қыркүйек 2020 — 30 сәуір 2024) • [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] (6 мамыр 2024 — 18 қыркүйек 2025) |бөлім23 = [[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және табиғи ресурстар министрі]] |тізім23 = [[Ерлан Нұрәліұлы Нысанбаев|Ерлан Нысанбаев]] (5 қыркүйек 2023) |бөлім24 = [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |тізім24 = [[Алмасадам Майданұлы Сәтқалиев|Алмасадам Сәтқалиев]] (4 сәуір 2023 — 18 наурыз 2025) • [[Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов|Ерлан Ақкенженов]] (19 наурыз 2025) }}<noinclude> * Алдыңғы үкімет: {{tl|Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} * Келесі үкімет: — [[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан саясаты|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Қазақстан министрлері]] </noinclude> 77xtkwb1g1frfi3yqprpikcd18jsfy2 0 729157 3600352 3544510 2026-05-05T15:29:57Z Casserium 68287 /* Құрылымы */ 3600352 wikitext text/x-wiki {{Үкімет | Атауы = Олжас Бектенов үкіметі | Байрағы = Flag of Kazakhstan.svg | Құзыреті = [[Қазақстан]]ның<!-- Мемлекетін ілік септікте жазыңыз --> | Үкімет нөмірі = 19<!-- Бұл — ел тарихындағы нешінші үкімет? --> | Үкімет түрі = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметі]] | Сурет = | Ені = | Сурет атауы = | Құрылуы = 6 ақпан 2024 | Таратылуы = | Статусы = Қызметте | Мемлекет басшысы = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Үкімет басшысы = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Үкімет басшысының орынбасары = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] | Өзге басшы лауазымы = | Өзге басшы = | Министрлер саны = 21 | Биліктегі партия = [[Аманат (партия)|Аманат]]<br>{{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0}} | Түрі = | Парламенті = | Шақырылымы = [[Қазақстан Парламентінің 8-сайланымы|8-сайланым]] (2023–) | Оппозиция партиялары = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]<br>[[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол]]<br>[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]]<br>[[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]]<br>[[Respublica]] | Оппозиция басшылары = | Сайлауы = | Ізашары = [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|II Смайылов]] | Ізбасары = | Ортаққор = }} [[Сурет:Government of Kazakhstan and Supreme Audit Chamber approved reports on budget implementation (56246).jpg|нобай|оңға|[[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]пен отырысы кезіндегі Бектенов үкіметінің кейбір мүшелері, 21 маусым 2024]] '''Олжас Бектенов үкіметі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]]нің 15-құрылымы, басшылығында [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]. Үкімет 2024 жылғы 6 ақпанда, [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін құрылған еді. 6 ақпан күні, Мәжіліс депутаттарының 69–7 дауыс бергенінен кейін Бектенов премьер болып тағайындалған еді. == Құрылуы == 2024 жылғы 5 ақпанда [[Қазақстан президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] премьер [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] пен [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|оның үкіметі]]н қызметінен босатқан еді.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/news/65971-otken-eki-zhyl-kogam-ushin-sheshushi-kezen-boldy-likhan-smaiylov-kazakstandyktarga-algys-aitty |title= Өткен екі жыл қоғам үшін шешуші кезең болды – Әлихан Смайылов қазақстандықтарға алғыс айтты |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Үкімет отставкасынан кейін [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьердің Бірінші орынбасары]] [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] премьер-министрдің міндетін атқарушысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/tokaev-prinyal-otstavku-kabmina-vrio-premer-ministra-naznachen-sklyar |title= Токаев принял отставку кабмина – ВрИО премьер-министра назначен Скляр |lang= ru |publisher= КазТАГ |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Әдеттегідей, [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаттары [[Қазақстан президенті|Мемлекет басшысы]] ұсынған жаңа үкімет басшысының кандидатурасына дауыс берді. Бектенов кандидатурасын Тоқаев та, биліктегі [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясы да қолдады. Мәжіліс дауыс беруі бойынша депутаттың 69 қолдаса, 7 дауыс беруден бас тартты.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/66008-m-zhilistin-69-deputaty-olzhas-bektenovtyn-kandidaturasyn-koldady |title= Мәжілістің 69 депутаты Олжас Бектеновтің кандидатурасын қолдады |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |author= Аманалина, Тоғжан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Дауыс беруден қалыс қалған депутаттар [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]] және [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] партиялардан болған.<ref>{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/olzhas-bektenov-kazakstannyn-zhana-premer-ministri-122105/ |title= Олжас Бектенов – Қазақстанның жаңа премьер-министрі |lang= kk |publisher= ORDA.kz |author= Бекей, Айсұлтан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:right-" ! colspan="10" |Мәжілістің дауыс беруі, 6 ақпан 2024{{efn|[[Ғалымжан Алмасбекұлы Елеуов|Ғалымжан Елеуов]]<ref>{{Cite web|url= https://vlast.kz/novosti/56535-deputat-mazilisa-galymzan-eleuov-dosrocno-slozil-svoi-polnomocia.html |title= Депутат мажилиса Галымжан Елеуов досрочно сложил свои полномочия |lang= ru |publisher= Власть |author= Гумыркина, Ирина |date= 2023-09-01 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> пен [[Динара Аманжелқызы Шүкіжанова|Динара Шүкіжанова]]<ref>{{Cite web|url= https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/dinara-shukjanova-majlsten-ketun-tusndrd-357306/ |title= Динара Шүкіжанова Мәжілістен кетуін түсіндірді |lang= kk |publisher= tengrinews |date= 2024-01-24 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> отставкаларынан кейін 98 депутаттан тек 96 депутат қалған болатын.}} |- ! colspan="2" |Қолдаған ! colspan="2" |Қарсы шыққан ! colspan="2" |Бас тартқан ! colspan="2" |Дауыс бермеген ! colspan="2" |Қатыспаған |- ! colspan="2" style="background-color: #00b300" | ! colspan="2" style="background-color: #ff0000" | ! colspan="2" style="background-color: #ffff00" | ! colspan="2" style="background-color: purple" | ! colspan="2" style="#cccccc" | |- |'''69''' |'''71.87%''' |0 |0% |7 |7.29% |0 |0% |20 |20.83% |- | colspan="10" style="text-align:left;" |Source: [https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/deputatyi-utverdili-bektenova-v-doljnosti-premer-ministra-525426/ tengrinews.kz] |} Бектеновтің [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]]ы болып [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] тағайындалды. Үкімет құрылғанынан кейін премьердің басқа тағы 4 орынбасары тағайындалды: [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] және [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]]. Бектенов министрлер кабинетінің көпшілігі өзгермеген; [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нен салыстырғанда ол тек 4 жаңа министрмен ерекшеленді: Премьер-министрдің орынбасары — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]], [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрі]] [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]], [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] және [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов|Шыңғыс Әрінов]].<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32807784.html |title= Тоқаев үкімет мүшелерін тағайындады. Министрлердің көбі қызметінде қалды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-09}}</ref> 2024 жылғы наурыз–сәуір аралығында [[Қазақстандағы су тасқыны (2024)|Қазақстанның он облысын су басты]]. Сол себептен 31 наурызда Тоқаев жарлығы бойынша [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] Бектеновтің жетінші орынбасары болып тағайындалды; Бектеновтің өзі Бозымбаевтың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және су ресурстары саласындағы өңірлік саясатты, сондай-ақ төтенше жағдайлардың алдын алу және жою мәселелерін қадағалайтын болатынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.nur.kz/society/2077340-chem-zaymetsya-novyy-zampremera-ministra-bozumbaev-rasskazal-bektenov/ |title= Чем займется новый зампремьера Бозумбаев, рассказал Бектенов |lang= ru |publisher= nur.kz |author= Бутенко, Мими және Николаев, Виктор |date= 2024-03-31 |accessdate= 2024-04-04}}</ref> == Қызметі == [[Қазақстан президентінің Халқына жолдауы (2025)|2025 жылғы жолдауы]] кезінде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]]нің [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]]не ауысатынын жариялады. 2025 жылғы 18 қыркүйекте ол сәйкес жарлыққа қол қойды да, министрлік қайта құрылды. Министрінің кім болатыны әзірге жарияланбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/33534078.html |title=Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2025-09-18 |accessdate=2025-09-20}}</ref> == Құрылымы == {{Colorbox|#FFE6E6}} Ыдыраған министрлік {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Лауазымы ! class=unsortable |Суреті !Аты-жөні ! class=unsortable colspan="2"|Қызметі |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] |[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Олжас Абайұлы|Бектенов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" | {{sort|Яя|'''[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасарлары]]'''}} |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің<br>Бірінші орынбасары]] |[[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Роман Васильевич|Скляр}} |11 қаңтар<br>2022 |5 мамыр<br>2026 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппараты]]ның басшысы |[[Сурет:Ğalımjan Qoyşıbaev (2023-06-20).jpg|100px]] |{{sortname|Ғалымжан Тельманұлы|Қойшыбаев}} |4 қаңтар<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Murat Nurtleu (cropped, 01913631).jpg|100px]] |{{sortname|Мұрат Әбуғалиұлы|Нұртілеу}} |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары | rowspan="2" |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |{{sortname|Серік Мақашұлы|Жұманғарин}} |2 қыркүйек<br>2023 |21 желтоқсан<br>2024 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |21 желтоқсан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Тамара Дүйсенова (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Тамара Босымбекқызы|Дүйсенова}} |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |[[Сурет:Nurlan Baibazarov (55783) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Серікұлы|Байбазаров}} |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Qanat Bozımbaev (2024-03-31).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Алдабергенұлы|Бозымбаев}} |31 наурыз<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] | [[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | {{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" |{{sort|Яя|'''Министрлер'''}} |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |26 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |[[Сурет:Ruslan Jaqsılıqov (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Руслан Фатихұлы|Жақсылықов}} |19 қаңтар<br>2022 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Дәурен Жұматайұлы Қосанов.jpg|100px]] |{{sortname|Дәурен Жұматайұлы|Қосанов}} |8 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Logo MVD KZ.jpg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |[[Сурет:Erjan Sädenov (2023-09-29).jpg|100px]] |{{sortname|Ержан Сапарбекұлы|Сәденов}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы<br>министрі]] |[[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Айдарбек Сейпілұлы|Сапаров}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Ministry of Justice of Kazakhstan logo, 2023.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |[[Сурет:Азамат Есқараев (38280) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Азамат Несіпбайұлы|Есқараев}} |4 қаңтар<br>2023 |9 қаңтар<br>2025 |- |[[Сурет:Erlan Särsembaev (2025-07-07).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Жақсылықұлы|Сәрсембаев}} |9 қаңтар<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары<br>білім министрі]] |[[Сурет:Nurbek Saiasat 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Саясат|Нұрбек}} |11 маусым<br>2022 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау<br>министрі]] |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|100px]] |{{sortname|Ақмарал Шәріпбайқызы|Әлназарова}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты<br>әлеуметтік қорғау министрі]] |[[Сурет:Светлана Жақыпова (51872).jpg|100px]] |{{sortname|Светлана Қабыкенқызы|Жақыпова}} |2 қыркүйек<br>2023 |27 қаңтар<br>2026 |- |[[Сурет:Asqarbek Ertaev in October 2024 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Асқарбек Маратұлы|Ертаев}} |27 қаңтар<br>2026 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |[[Сурет:Marat Qarabaev 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Марат Кәрімжанұлы|Қарабаев}} |2 қыркүйек<br>2023 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Нұрлан Сауранбаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Ермекұлы|Сауранбаев}} |30 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |[[Сурет:Mädi Takiev (2023-10-12).jpg|100px]] |{{sortname|Мәди Төкешұлы|Такиев}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |{{sortname|Аида Ғалымқызы|Балаева}} |2 қыркүйек<br>2023 |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |[[Сурет:Ğani Beysembayev (49383).jpg|100px]] |{{sortname|Ғани Бектайұлы|Бейсембаев}} |4 қаңтар<br>2023 |29 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|100px]] |{{sortname|Жұлдыз Досбергенқызы|Сүлейменова}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Эмблема МПС РК.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және<br>құрылыс министрі]] |[[Сурет:Qanat Şarlapaev (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Бисимбайұлы|Шарлапаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |28 ақпан<br>2025 |- |[[Сурет:Ерсайын Нағаспаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерсайын Қайырғазыұлы|Нағаспаев}} |28 ақпан<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және<br>интеграция министрі]] |[[Сурет:Arman Şaqqaliev (2023-11-22).jpg|100px]] |{{sortname|Арман Абайұлы|Шаққалиев}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары<br>және ирригация министрі]] |[[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|100px]] |{{sortname|Нұржан Молдиярұлы|Нұржігітов}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Mchs emblem.gif|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар<br>министрі]] |[[Сурет:Шыңғыс Әрінов (51751).jpg|100px]] |{{sortname|Шыңғыс Сайранұлы|Әрінов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және<br>спорт министрі]] |[[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Боранбайұлы|Маржықпаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |31 тамыз<br>2024 |- |[[Сурет:Erbol Myrzabosynov.jpg|100px]] |{{sortname|Ербол Қуантайұлы|Мырзабосынов}} |2 қыркүйек<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму,<br>инновациялар және аэроғарыш<br>өнеркәсібі министрі]] | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Bağdat Musin (2023-06-20).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Бағдат Батырбекұлы|Мусин}} | bgcolor="FFE6E6" |2 қыркүйек<br>2020 | bgcolor="FFE6E6" |30 сәуір<br>2024 |- | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} | bgcolor="FFE6E6" |6 мамыр<br>2024 | bgcolor="FFE6E6" |18 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және<br>табиғи ресурстар министрі]] |[[Сурет:Ерлан Нысанбаев (51832).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Нұрәліұлы|Нысанбаев}} |5 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |[[Сурет:Almasadam Sätqaliev (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Алмасадам Майданұлы|Сәтқалиев}} |4 сәуір<br>2023 |18 наурыз<br>2025 |- |[[Сурет:Yerlan Akkenzhenov (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Құдайбергенұлы|Ақкенженов}} |19 наурыз<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Қазақстан үкіметтері|Бектенов]] [[Санат:2024 жылдағы Қазақстан]] [[Санат:2024 жылы Қазақстанда пайда болғандар]] [[Санат:Қазіргі үкіметтер|Бектенов]] p3ep2odpjebxf34qzju4kh6iw82be2r 3600432 3600352 2026-05-05T16:43:53Z Casserium 68287 /* */ 3600432 wikitext text/x-wiki {{Үкімет | Атауы = Олжас Бектенов үкіметі | Байрағы = Flag of Kazakhstan.svg | Құзыреті = [[Қазақстан]]ның<!-- Мемлекетін ілік септікте жазыңыз --> | Үкімет нөмірі = 19<!-- Бұл — ел тарихындағы нешінші үкімет? --> | Үкімет түрі = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметі]] | Сурет = | Ені = | Сурет атауы = | Құрылуы = 6 ақпан 2024 | Таратылуы = | Статусы = Қызметте | Мемлекет басшысы = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Үкімет басшысы = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Үкімет басшысының орынбасары = | Өзге басшы лауазымы = | Өзге басшы = | Министрлер саны = 21 | Биліктегі партия = [[Аманат (партия)|Аманат]]<br>{{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0}} | Түрі = | Парламенті = | Шақырылымы = [[Қазақстан Парламентінің 8-сайланымы|8-сайланым]] (2023–) | Оппозиция партиялары = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]<br>[[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол]]<br>[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]]<br>[[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]]<br>[[Respublica]] | Оппозиция басшылары = | Сайлауы = | Ізашары = [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|II Смайылов]] | Ізбасары = | Ортаққор = }} [[Сурет:Government of Kazakhstan and Supreme Audit Chamber approved reports on budget implementation (56246).jpg|нобай|оңға|[[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]пен отырысы кезіндегі Бектенов үкіметінің кейбір мүшелері, 21 маусым 2024]] '''Олжас Бектенов үкіметі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]]нің 15-құрылымы, басшылығында [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]. Үкімет 2024 жылғы 6 ақпанда, [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін құрылған еді. 6 ақпан күні, Мәжіліс депутаттарының 69–7 дауыс бергенінен кейін Бектенов премьер болып тағайындалған еді. == Құрылуы == 2024 жылғы 5 ақпанда [[Қазақстан президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] премьер [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] пен [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|оның үкіметі]]н қызметінен босатқан еді.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/news/65971-otken-eki-zhyl-kogam-ushin-sheshushi-kezen-boldy-likhan-smaiylov-kazakstandyktarga-algys-aitty |title= Өткен екі жыл қоғам үшін шешуші кезең болды – Әлихан Смайылов қазақстандықтарға алғыс айтты |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Үкімет отставкасынан кейін [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьердің Бірінші орынбасары]] [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] премьер-министрдің міндетін атқарушысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/tokaev-prinyal-otstavku-kabmina-vrio-premer-ministra-naznachen-sklyar |title= Токаев принял отставку кабмина – ВрИО премьер-министра назначен Скляр |lang= ru |publisher= КазТАГ |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Әдеттегідей, [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаттары [[Қазақстан президенті|Мемлекет басшысы]] ұсынған жаңа үкімет басшысының кандидатурасына дауыс берді. Бектенов кандидатурасын Тоқаев та, биліктегі [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясы да қолдады. Мәжіліс дауыс беруі бойынша депутаттың 69 қолдаса, 7 дауыс беруден бас тартты.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/66008-m-zhilistin-69-deputaty-olzhas-bektenovtyn-kandidaturasyn-koldady |title= Мәжілістің 69 депутаты Олжас Бектеновтің кандидатурасын қолдады |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |author= Аманалина, Тоғжан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Дауыс беруден қалыс қалған депутаттар [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]] және [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] партиялардан болған.<ref>{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/olzhas-bektenov-kazakstannyn-zhana-premer-ministri-122105/ |title= Олжас Бектенов – Қазақстанның жаңа премьер-министрі |lang= kk |publisher= ORDA.kz |author= Бекей, Айсұлтан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:right-" ! colspan="10" |Мәжілістің дауыс беруі, 6 ақпан 2024{{efn|[[Ғалымжан Алмасбекұлы Елеуов|Ғалымжан Елеуов]]<ref>{{Cite web|url= https://vlast.kz/novosti/56535-deputat-mazilisa-galymzan-eleuov-dosrocno-slozil-svoi-polnomocia.html |title= Депутат мажилиса Галымжан Елеуов досрочно сложил свои полномочия |lang= ru |publisher= Власть |author= Гумыркина, Ирина |date= 2023-09-01 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> пен [[Динара Аманжелқызы Шүкіжанова|Динара Шүкіжанова]]<ref>{{Cite web|url= https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/dinara-shukjanova-majlsten-ketun-tusndrd-357306/ |title= Динара Шүкіжанова Мәжілістен кетуін түсіндірді |lang= kk |publisher= tengrinews |date= 2024-01-24 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> отставкаларынан кейін 98 депутаттан тек 96 депутат қалған болатын.}} |- ! colspan="2" |Қолдаған ! colspan="2" |Қарсы шыққан ! colspan="2" |Бас тартқан ! colspan="2" |Дауыс бермеген ! colspan="2" |Қатыспаған |- ! colspan="2" style="background-color: #00b300" | ! colspan="2" style="background-color: #ff0000" | ! colspan="2" style="background-color: #ffff00" | ! colspan="2" style="background-color: purple" | ! colspan="2" style="#cccccc" | |- |'''69''' |'''71.87%''' |0 |0% |7 |7.29% |0 |0% |20 |20.83% |- | colspan="10" style="text-align:left;" |Source: [https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/deputatyi-utverdili-bektenova-v-doljnosti-premer-ministra-525426/ tengrinews.kz] |} Бектеновтің [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]]ы болып [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] тағайындалды. Үкімет құрылғанынан кейін премьердің басқа тағы 4 орынбасары тағайындалды: [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] және [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]]. Бектенов министрлер кабинетінің көпшілігі өзгермеген; [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нен салыстырғанда ол тек 4 жаңа министрмен ерекшеленді: Премьер-министрдің орынбасары — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]], [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрі]] [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]], [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] және [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов|Шыңғыс Әрінов]].<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32807784.html |title= Тоқаев үкімет мүшелерін тағайындады. Министрлердің көбі қызметінде қалды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-09}}</ref> 2024 жылғы наурыз–сәуір аралығында [[Қазақстандағы су тасқыны (2024)|Қазақстанның он облысын су басты]]. Сол себептен 31 наурызда Тоқаев жарлығы бойынша [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] Бектеновтің жетінші орынбасары болып тағайындалды; Бектеновтің өзі Бозымбаевтың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және су ресурстары саласындағы өңірлік саясатты, сондай-ақ төтенше жағдайлардың алдын алу және жою мәселелерін қадағалайтын болатынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.nur.kz/society/2077340-chem-zaymetsya-novyy-zampremera-ministra-bozumbaev-rasskazal-bektenov/ |title= Чем займется новый зампремьера Бозумбаев, рассказал Бектенов |lang= ru |publisher= nur.kz |author= Бутенко, Мими және Николаев, Виктор |date= 2024-03-31 |accessdate= 2024-04-04}}</ref> == Қызметі == [[Қазақстан президентінің Халқына жолдауы (2025)|2025 жылғы жолдауы]] кезінде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]]нің [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]]не ауысатынын жариялады. 2025 жылғы 18 қыркүйекте ол сәйкес жарлыққа қол қойды да, министрлік қайта құрылды. Министрінің кім болатыны әзірге жарияланбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/33534078.html |title=Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2025-09-18 |accessdate=2025-09-20}}</ref> == Құрылымы == {{Colorbox|#FFE6E6}} Ыдыраған министрлік {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Лауазымы ! class=unsortable |Суреті !Аты-жөні ! class=unsortable colspan="2"|Қызметі |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] |[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Олжас Абайұлы|Бектенов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" | {{sort|Яя|'''[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасарлары]]'''}} |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің<br>Бірінші орынбасары]] |[[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Роман Васильевич|Скляр}} |11 қаңтар<br>2022 |5 мамыр<br>2026 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппараты]]ның басшысы |[[Сурет:Ğalımjan Qoyşıbaev (2023-06-20).jpg|100px]] |{{sortname|Ғалымжан Тельманұлы|Қойшыбаев}} |4 қаңтар<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Murat Nurtleu (cropped, 01913631).jpg|100px]] |{{sortname|Мұрат Әбуғалиұлы|Нұртілеу}} |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары | rowspan="2" |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |{{sortname|Серік Мақашұлы|Жұманғарин}} |2 қыркүйек<br>2023 |21 желтоқсан<br>2024 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |21 желтоқсан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Тамара Дүйсенова (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Тамара Босымбекқызы|Дүйсенова}} |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |[[Сурет:Nurlan Baibazarov (55783) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Серікұлы|Байбазаров}} |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Qanat Bozımbaev (2024-03-31).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Алдабергенұлы|Бозымбаев}} |31 наурыз<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] | [[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | {{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |[[Аида Ғалымқызы Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" |{{sort|Яя|'''Министрлер'''}} |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |26 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |[[Сурет:Ruslan Jaqsılıqov (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Руслан Фатихұлы|Жақсылықов}} |19 қаңтар<br>2022 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Дәурен Жұматайұлы Қосанов.jpg|100px]] |{{sortname|Дәурен Жұматайұлы|Қосанов}} |8 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Logo MVD KZ.jpg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |[[Сурет:Erjan Sädenov (2023-09-29).jpg|100px]] |{{sortname|Ержан Сапарбекұлы|Сәденов}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы<br>министрі]] |[[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Айдарбек Сейпілұлы|Сапаров}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Ministry of Justice of Kazakhstan logo, 2023.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |[[Сурет:Азамат Есқараев (38280) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Азамат Несіпбайұлы|Есқараев}} |4 қаңтар<br>2023 |9 қаңтар<br>2025 |- |[[Сурет:Erlan Särsembaev (2025-07-07).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Жақсылықұлы|Сәрсембаев}} |9 қаңтар<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары<br>білім министрі]] |[[Сурет:Nurbek Saiasat 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Саясат|Нұрбек}} |11 маусым<br>2022 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау<br>министрі]] |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|100px]] |{{sortname|Ақмарал Шәріпбайқызы|Әлназарова}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты<br>әлеуметтік қорғау министрі]] |[[Сурет:Светлана Жақыпова (51872).jpg|100px]] |{{sortname|Светлана Қабыкенқызы|Жақыпова}} |2 қыркүйек<br>2023 |27 қаңтар<br>2026 |- |[[Сурет:Asqarbek Ertaev in October 2024 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Асқарбек Маратұлы|Ертаев}} |27 қаңтар<br>2026 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |[[Сурет:Marat Qarabaev 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Марат Кәрімжанұлы|Қарабаев}} |2 қыркүйек<br>2023 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Нұрлан Сауранбаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Ермекұлы|Сауранбаев}} |30 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |[[Сурет:Mädi Takiev (2023-10-12).jpg|100px]] |{{sortname|Мәди Төкешұлы|Такиев}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |{{sortname|Аида Ғалымқызы|Балаева}} |2 қыркүйек<br>2023 |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |[[Сурет:Ğani Beysembayev (49383).jpg|100px]] |{{sortname|Ғани Бектайұлы|Бейсембаев}} |4 қаңтар<br>2023 |29 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|100px]] |{{sortname|Жұлдыз Досбергенқызы|Сүлейменова}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Эмблема МПС РК.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және<br>құрылыс министрі]] |[[Сурет:Qanat Şarlapaev (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Бисимбайұлы|Шарлапаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |28 ақпан<br>2025 |- |[[Сурет:Ерсайын Нағаспаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерсайын Қайырғазыұлы|Нағаспаев}} |28 ақпан<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және<br>интеграция министрі]] |[[Сурет:Arman Şaqqaliev (2023-11-22).jpg|100px]] |{{sortname|Арман Абайұлы|Шаққалиев}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары<br>және ирригация министрі]] |[[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|100px]] |{{sortname|Нұржан Молдиярұлы|Нұржігітов}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Mchs emblem.gif|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар<br>министрі]] |[[Сурет:Шыңғыс Әрінов (51751).jpg|100px]] |{{sortname|Шыңғыс Сайранұлы|Әрінов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және<br>спорт министрі]] |[[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Боранбайұлы|Маржықпаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |31 тамыз<br>2024 |- |[[Сурет:Erbol Myrzabosynov.jpg|100px]] |{{sortname|Ербол Қуантайұлы|Мырзабосынов}} |2 қыркүйек<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму,<br>инновациялар және аэроғарыш<br>өнеркәсібі министрі]] | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Bağdat Musin (2023-06-20).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Бағдат Батырбекұлы|Мусин}} | bgcolor="FFE6E6" |2 қыркүйек<br>2020 | bgcolor="FFE6E6" |30 сәуір<br>2024 |- | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} | bgcolor="FFE6E6" |6 мамыр<br>2024 | bgcolor="FFE6E6" |18 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және<br>табиғи ресурстар министрі]] |[[Сурет:Ерлан Нысанбаев (51832).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Нұрәліұлы|Нысанбаев}} |5 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |[[Сурет:Almasadam Sätqaliev (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Алмасадам Майданұлы|Сәтқалиев}} |4 сәуір<br>2023 |18 наурыз<br>2025 |- |[[Сурет:Yerlan Akkenzhenov (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Құдайбергенұлы|Ақкенженов}} |19 наурыз<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Қазақстан үкіметтері|Бектенов]] [[Санат:2024 жылдағы Қазақстан]] [[Санат:2024 жылы Қазақстанда пайда болғандар]] [[Санат:Қазіргі үкіметтер|Бектенов]] 7w7bxeaakch2s5pkum7kuefi86ueghw 3600566 3600432 2026-05-06T05:00:22Z Casserium 68287 3600566 wikitext text/x-wiki {{Үкімет | Атауы = Олжас Бектенов үкіметі | Байрағы = Flag of Kazakhstan.svg | Құзыреті = [[Қазақстан]]ның<!-- Мемлекетін ілік септікте жазыңыз --> | Үкімет нөмірі = 19<!-- Бұл — ел тарихындағы нешінші үкімет? --> | Үкімет түрі = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметі]] | Сурет = | Ені = | Сурет атауы = | Құрылуы = 6 ақпан 2024 | Таратылуы = | Статусы = Қызметте | Мемлекет басшысы = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Үкімет басшысы = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Үкімет басшысының орынбасары = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] | Өзге басшы лауазымы = | Өзге басшы = | Министрлер саны = 21 | Биліктегі партия = [[Аманат (партия)|Аманат]]<br>{{Партия/Орындар|62|98|#55B4A0}} | Түрі = | Парламенті = | Шақырылымы = [[Қазақстан Парламентінің 8-сайланымы|8-сайланым]] (2023–) | Оппозиция партиялары = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]<br>[[Ақ жол демократиялық партиясы|Ақ жол]]<br>[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]]<br>[[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]]<br>[[Respublica]] | Оппозиция басшылары = | Сайлауы = | Ізашары = [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|II Смайылов]] | Ізбасары = | Ортаққор = }} [[Сурет:Government of Kazakhstan and Supreme Audit Chamber approved reports on budget implementation (56246).jpg|нобай|оңға|[[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]пен отырысы кезіндегі Бектенов үкіметінің кейбір мүшелері, 21 маусым 2024]] '''Олжас Бектенов үкіметі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]]нің 15-құрылымы, басшылығында [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]. Үкімет 2024 жылғы 6 ақпанда, [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нің отставкасынан кейін құрылған еді. 6 ақпан күні, Мәжіліс депутаттарының 69–7 дауыс бергенінен кейін Бектенов премьер болып тағайындалған еді. == Құрылуы == 2024 жылғы 5 ақпанда [[Қазақстан президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] премьер [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] пен [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|оның үкіметі]]н қызметінен босатқан еді.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/news/65971-otken-eki-zhyl-kogam-ushin-sheshushi-kezen-boldy-likhan-smaiylov-kazakstandyktarga-algys-aitty |title= Өткен екі жыл қоғам үшін шешуші кезең болды – Әлихан Смайылов қазақстандықтарға алғыс айтты |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Үкімет отставкасынан кейін [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьердің Бірінші орынбасары]] [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] премьер-министрдің міндетін атқарушысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/tokaev-prinyal-otstavku-kabmina-vrio-premer-ministra-naznachen-sklyar |title= Токаев принял отставку кабмина – ВрИО премьер-министра назначен Скляр |lang= ru |publisher= КазТАГ |date= 2024-02-05 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Әдеттегідей, [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаттары [[Қазақстан президенті|Мемлекет басшысы]] ұсынған жаңа үкімет басшысының кандидатурасына дауыс берді. Бектенов кандидатурасын Тоқаев та, биліктегі [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясы да қолдады. Мәжіліс дауыс беруі бойынша депутаттың 69 қолдаса, 7 дауыс беруден бас тартты.<ref>{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/66008-m-zhilistin-69-deputaty-olzhas-bektenovtyn-kandidaturasyn-koldady |title= Мәжілістің 69 депутаты Олжас Бектеновтің кандидатурасын қолдады |lang= kk |publisher= Азаттық рухы |author= Аманалина, Тоғжан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> Дауыс беруден қалыс қалған депутаттар [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия|ЖСДП]] және [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] партиялардан болған.<ref>{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/olzhas-bektenov-kazakstannyn-zhana-premer-ministri-122105/ |title= Олжас Бектенов – Қазақстанның жаңа премьер-министрі |lang= kk |publisher= ORDA.kz |author= Бекей, Айсұлтан |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:right-" ! colspan="10" |Мәжілістің дауыс беруі, 6 ақпан 2024{{efn|[[Ғалымжан Алмасбекұлы Елеуов|Ғалымжан Елеуов]]<ref>{{Cite web|url= https://vlast.kz/novosti/56535-deputat-mazilisa-galymzan-eleuov-dosrocno-slozil-svoi-polnomocia.html |title= Депутат мажилиса Галымжан Елеуов досрочно сложил свои полномочия |lang= ru |publisher= Власть |author= Гумыркина, Ирина |date= 2023-09-01 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> пен [[Динара Аманжелқызы Шүкіжанова|Динара Шүкіжанова]]<ref>{{Cite web|url= https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/dinara-shukjanova-majlsten-ketun-tusndrd-357306/ |title= Динара Шүкіжанова Мәжілістен кетуін түсіндірді |lang= kk |publisher= tengrinews |date= 2024-01-24 |accessdate= 2024-02-08}}</ref> отставкаларынан кейін 98 депутаттан тек 96 депутат қалған болатын.}} |- ! colspan="2" |Қолдаған ! colspan="2" |Қарсы шыққан ! colspan="2" |Бас тартқан ! colspan="2" |Дауыс бермеген ! colspan="2" |Қатыспаған |- ! colspan="2" style="background-color: #00b300" | ! colspan="2" style="background-color: #ff0000" | ! colspan="2" style="background-color: #ffff00" | ! colspan="2" style="background-color: purple" | ! colspan="2" style="#cccccc" | |- |'''69''' |'''71.87%''' |0 |0% |7 |7.29% |0 |0% |20 |20.83% |- | colspan="10" style="text-align:left;" |Source: [https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/deputatyi-utverdili-bektenova-v-doljnosti-premer-ministra-525426/ tengrinews.kz] |} Бектеновтің [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]]ы болып [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] тағайындалды. Үкімет құрылғанынан кейін премьердің басқа тағы 4 орынбасары тағайындалды: [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] және [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]]. Бектенов министрлер кабинетінің көпшілігі өзгермеген; [[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Екінші Смайылов үкіметі]]нен салыстырғанда ол тек 4 жаңа министрмен ерекшеленді: Премьер-министрдің орынбасары — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық экономика министрі]] [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]], [[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау министрі]] [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова|Ақмарал Әлназарова]], [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] және [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов|Шыңғыс Әрінов]].<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32807784.html |title= Тоқаев үкімет мүшелерін тағайындады. Министрлердің көбі қызметінде қалды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-09}}</ref> 2024 жылғы наурыз–сәуір аралығында [[Қазақстандағы су тасқыны (2024)|Қазақстанның он облысын су басты]]. Сол себептен 31 наурызда Тоқаев жарлығы бойынша [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] Бектеновтің жетінші орынбасары болып тағайындалды; Бектеновтің өзі Бозымбаевтың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және су ресурстары саласындағы өңірлік саясатты, сондай-ақ төтенше жағдайлардың алдын алу және жою мәселелерін қадағалайтын болатынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.nur.kz/society/2077340-chem-zaymetsya-novyy-zampremera-ministra-bozumbaev-rasskazal-bektenov/ |title= Чем займется новый зампремьера Бозумбаев, рассказал Бектенов |lang= ru |publisher= nur.kz |author= Бутенко, Мими және Николаев, Виктор |date= 2024-03-31 |accessdate= 2024-04-04}}</ref> == Қызметі == [[Қазақстан президентінің Халқына жолдауы (2025)|2025 жылғы жолдауы]] кезінде президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] [[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі]]нің [[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі]]не ауысатынын жариялады. 2025 жылғы 18 қыркүйекте ол сәйкес жарлыққа қол қойды да, министрлік қайта құрылды. Министрінің кім болатыны әзірге жарияланбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/33534078.html |title=Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2025-09-18 |accessdate=2025-09-20}}</ref> == Құрылымы == {{Colorbox|#FFE6E6}} Ыдыраған министрлік {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !Лауазымы ! class=unsortable |Суреті !Аты-жөні ! class=unsortable colspan="2"|Қызметі |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] |[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Олжас Абайұлы|Бектенов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" | {{sort|Яя|'''[[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министр орынбасарлары]]'''}} |- |rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Премьер-министрдің<br>Бірінші орынбасары]] |[[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Роман Васильевич|Скляр}} |11 қаңтар<br>2022 |5 мамыр<br>2026 |- |[[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлыбек Машбекұлы|Нәлібаев}} |6 мамыр<br>2026 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Үкімет Аппараты]]ның басшысы |[[Сурет:Ğalımjan Qoyşıbaev (2023-06-20).jpg|100px]] |{{sortname|Ғалымжан Тельманұлы|Қойшыбаев}} |4 қаңтар<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Murat Nurtleu (cropped, 01913631).jpg|100px]] |{{sortname|Мұрат Әбуғалиұлы|Нұртілеу}} |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары | rowspan="2" |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |{{sortname|Серік Мақашұлы|Жұманғарин}} |2 қыркүйек<br>2023 |21 желтоқсан<br>2024 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |21 желтоқсан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Тамара Дүйсенова (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Тамара Босымбекқызы|Дүйсенова}} |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 |- | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары — <br>[[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Ұлттық<br>экономика министрі]] |[[Сурет:Nurlan Baibazarov (55783) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Серікұлы|Байбазаров}} |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Qanat Bozımbaev (2024-03-31).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Алдабергенұлы|Бозымбаев}} |31 наурыз<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің<br>орынбасары |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі|Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі]] | [[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | {{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>Премьер-министрдің орынбасары —<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |{{sortname|Аида Ғалымқызы|Балаева}} |1 желтоқсан<br>2025 жылдан бері | Қызметте |- | colspan="5" style="text-align:center;" |{{sort|Яя|'''Министрлер'''}} |- |[[Сурет:MFA emblem.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрі]] |[[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Беделбайұлы|Көшербаев}} |26 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрі]] |[[Сурет:Ruslan Jaqsılıqov (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Руслан Фатихұлы|Жақсылықов}} |19 қаңтар<br>2022 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Дәурен Жұматайұлы Қосанов.jpg|100px]] |{{sortname|Дәурен Жұматайұлы|Қосанов}} |8 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Logo MVD KZ.jpg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрі]] |[[Сурет:Erjan Sädenov (2023-09-29).jpg|100px]] |{{sortname|Ержан Сапарбекұлы|Сәденов}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы<br>министрі]] |[[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Айдарбек Сейпілұлы|Сапаров}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Ministry of Justice of Kazakhstan logo, 2023.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрі]] |[[Сурет:Азамат Есқараев (38280) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Азамат Несіпбайұлы|Есқараев}} |4 қаңтар<br>2023 |9 қаңтар<br>2025 |- |[[Сурет:Erlan Särsembaev (2025-07-07).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Жақсылықұлы|Сәрсембаев}} |9 қаңтар<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары<br>білім министрі]] |[[Сурет:Nurbek Saiasat 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Саясат|Нұрбек}} |11 маусым<br>2022 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі|Денсаулық сақтау<br>министрі]] |[[Сурет:Ақмарал Әлназарова (51774).jpg|100px]] |{{sortname|Ақмарал Шәріпбайқызы|Әлназарова}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Еңбек және халықты<br>әлеуметтік қорғау министрі]] |[[Сурет:Светлана Жақыпова (51872).jpg|100px]] |{{sortname|Светлана Қабыкенқызы|Жақыпова}} |2 қыркүйек<br>2023 |27 қаңтар<br>2026 |- |[[Сурет:Asqarbek Ertaev in October 2024 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Асқарбек Маратұлы|Ертаев}} |27 қаңтар<br>2026 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі|Көлік министрі]] |[[Сурет:Marat Qarabaev 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Марат Кәрімжанұлы|Қарабаев}} |2 қыркүйек<br>2023 |8 маусым<br>2025 |- |[[Сурет:Нұрлан Сауранбаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Нұрлан Ермекұлы|Сауранбаев}} |30 маусым<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрі]] |[[Сурет:Mädi Takiev (2023-10-12).jpg|100px]] |{{sortname|Мәди Төкешұлы|Такиев}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Мәдениет және<br>ақпарат министрі]] |[[Сурет:Aida Balaeva (2023-06-19).jpg|100px]] |{{sortname|Аида Ғалымқызы|Балаева}} |2 қыркүйек<br>2023 |Қызметте |- |rowspan="2" |[[Сурет:Оқу-ағарту министрлігінің эмблемасы.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі|Оқу-ағарту министрі]] |[[Сурет:Ğani Beysembayev (49383).jpg|100px]] |{{sortname|Ғани Бектайұлы|Бейсембаев}} |4 қаңтар<br>2023 |29 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Juldız Süleymenova (2023-04-21).jpg|100px]] |{{sortname|Жұлдыз Досбергенқызы|Сүлейменова}} |29 қыркүйек<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Эмблема МПС РК.png|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі|Өнеркәсіп және<br>құрылыс министрі]] |[[Сурет:Qanat Şarlapaev (2023-09-04).jpg|100px]] |{{sortname|Қанат Бисимбайұлы|Шарлапаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |28 ақпан<br>2025 |- |[[Сурет:Ерсайын Нағаспаев 2025 (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерсайын Қайырғазыұлы|Нағаспаев}} |28 ақпан<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және<br>интеграция министрі]] |[[Сурет:Arman Şaqqaliev (2023-11-22).jpg|100px]] |{{sortname|Арман Абайұлы|Шаққалиев}} |2 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі|Су ресурстары<br>және ирригация министрі]] |[[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|100px]] |{{sortname|Нұржан Молдиярұлы|Нұржігітов}} |4 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |[[Сурет:Mchs emblem.gif|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар<br>министрі]] |[[Сурет:Шыңғыс Әрінов (51751).jpg|100px]] |{{sortname|Шыңғыс Сайранұлы|Әрінов}} |6 ақпан<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі|Туризм және<br>спорт министрі]] |[[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|100px]] |{{sortname|Ермек Боранбайұлы|Маржықпаев}} |4 қыркүйек<br>2023 |31 тамыз<br>2024 |- |[[Сурет:Erbol Myrzabosynov.jpg|100px]] |{{sortname|Ербол Қуантайұлы|Мырзабосынов}} |2 қыркүйек<br>2024 жылдан бері |Қызметте |- | rowspan="2" bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі|Цифрлық даму,<br>инновациялар және аэроғарыш<br>өнеркәсібі министрі]] | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Bağdat Musin (2023-06-20).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Бағдат Батырбекұлы|Мусин}} | bgcolor="FFE6E6" |2 қыркүйек<br>2020 | bgcolor="FFE6E6" |30 сәуір<br>2024 |- | bgcolor="FFE6E6" |[[Сурет:Jaslan Mädiev (2024-05-06).jpg|100px]] | bgcolor="FFE6E6" |{{sortname|Жаслан Хасенұлы|Мәдиев}} | bgcolor="FFE6E6" |6 мамыр<br>2024 | bgcolor="FFE6E6" |18 қыркүйек<br>2025 |- |[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі|Экология және<br>табиғи ресурстар министрі]] |[[Сурет:Ерлан Нысанбаев (51832).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Нұрәліұлы|Нысанбаев}} |5 қыркүйек<br>2023 жылдан бері |Қызметте |- |rowspan="2"|[[Сурет:Emblem of Kazakhstan latin.svg|60px]]<br>[[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Энергетика министрі]] |[[Сурет:Almasadam Sätqaliev (2023-06-07).jpg|100px]] |{{sortname|Алмасадам Майданұлы|Сәтқалиев}} |4 сәуір<br>2023 |18 наурыз<br>2025 |- |[[Сурет:Yerlan Akkenzhenov (cropped).jpg|100px]] |{{sortname|Ерлан Құдайбергенұлы|Ақкенженов}} |19 наурыз<br>2025 жылдан бері |Қызметте |- |} == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Қазақстан үкіметтері|Бектенов]] [[Санат:2024 жылдағы Қазақстан]] [[Санат:2024 жылы Қазақстанда пайда болғандар]] [[Санат:Қазіргі үкіметтер|Бектенов]] 9s776yaav4mfovxy2faqaxd5n6uizat 0 733827 3600571 3573887 2026-05-06T05:04:39Z Casserium 68287 3600571 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Бұл мақалада қазіргі уақытта қызмет атқаратын Қазақстанның облыстық маңызы бар [[Қазақстан қалалары|қала]] және [[Қазақстан аудандары|аудан]] [[әкім]]дерінің тізімі көрсетілген. Әкімдердің көбі (100-ге жуық әкім) қызметке 2023 жылы тағайындалған. == Өңір әкімдері == # [[Алматы]] әкімі — [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] (2025 жылғы 24 мамырдан). Тағайындалғанға дейін Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болды. # [[Абай облысы]] әкімі — [[Берік Уәли]] (2025 жылғы 17 ақпаннан). Тағайындалғанға дейін Президент кеңесшісі – Президенттің Баспасөз хатшысы болды. # [[Шығыс Қазақстан облысы]] әкімі — [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов|Нұрымбет Сақтағанов]] (2025 жылғы 17 ақпаннан). Тағайындалғанға дейін Шығыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болды. # [[Түркістан облысы]] әкімі — [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров|Нұралхан Көшеров]] (2025 жылғы 6 қаңтардан). Тағайындалғанға дейін Түркістан облысы әкімінің орынбасары болды. # [[Ұлытау облысы]] әкімі — [[Дастан Адайұлы Рыспеков|Дастан Рыспеков]] (2024 жылғы 9 қазаннан). Тағайындалғанға дейін Ұлытау облысы әкімінің орынбасары болды. # [[Маңғыстау облысы]] әкімі — [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай|Нұрдәулет Қилыбай]] (2024 жылғы 17 мамырдан). Тағайындалғанға дейін [[Өзенмұнайгаз|«ӨзенМұнайГаз»]] компаниясының бас директоры болды. # [[Солтүстік Қазақстан облысы]] әкімі — [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов|Ғауез Нұрмұхамбетов]] (2023 жылғы 23 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Жамбыл облысы]] әкімі — [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев|Ербол Қарашөкеев]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Ауыл шаруашылығы министрі болды. # [[Ақмола облысы]] әкімі — [[Марат Мұратұлы Ахметжанов|Марат Ахметжанов]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Ішкі істер министрі болды. # [[Ақтөбе облысы]] әкімі — [[Асхат Берлешұлы Шахаров|Асхат Шахаров]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Президент Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы болды. # [[Шымкент]] әкімі — [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков|Ғабит Сыздықбеков]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Үкімет Аппараты басшысының бірінші орынбасары болды. # [[Астана]] әкімі — [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Қарағанды облысының әкімі болды. # [[Қарағанды облысы]] әкімі — [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев|Ермағанбет Бөлекпаев]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Қарағанды қаласының әкімі болды. # [[Павлодар облысы]] әкімі — [[Асайын Қуандықұлы Байханов|Асайын Байханов]] (2022 жылғы 7 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Павлодар қаласының әкімі болды. # [[Батыс Қазақстан облысы]] әкімі — [[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев|Нариман Төреғалиев]] (2022 жылғы 2 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Қостанай облысы]] әкімі — [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов|Құмар Ақсақалов]] (2022 жылғы 1 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Солтүстік Қазақстан облысының әкімі болды. # [[Алматы облысы]] әкімі — [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев|Марат Сұлтанғазиев]] (2022 жылғы 11 маусымнан). Тағайындалғанға дейін бірінші Қаржы вице-министрі болды. # [[Жетісу облысы]] әкімі — [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2022 жылғы 11 маусымнан). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Атырау облысы]] әкімі — [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов|Серік Шәпкенов]] (2022 жылғы 7 сәуірден). Тағайындалғанға дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі болды. == Астана қаласы == ; [[Астана|Қала]] әкімі — [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан) # [[Алматы ауданы (Астана)|Алматы ауданы]] — Рүстем Серікұлы Тәуекелов (2024-) # [[Байқоңыр ауданы]] — Талғат Абайұлы Рахманберді (2023-) # [[Есіл ауданы (Астана)|Есіл ауданы]] — Дәрменияр Алғатбекұлы Қыдырбек-ұлы (2024-) # [[Нұра ауданы (Астана)|Нұра ауданы]] — Ришат Уәлиханұлы Тұрдыбеков (2024-) # [[Сарайшық ауданы]] — Мақсат Саматұлы (2024-) # [[Сарыарқа ауданы]] — Жанасыл Камалиұлы Шәукентаев (2025-) == Алматы қаласы == ; [[Алматы|Қала]] әкімі — [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] (2025 жылғы 24 мамырдан) # [[Алатау ауданы]] — Данияр Батанұлы Қырықбаев (2025-) # [[Алмалы ауданы]] — Арман Нұржанұлы Шамшин (2024-) # [[Әуезов ауданы]] — Абзал Қуандықұлы Егембердиев (2023-) # [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданы]] — Азамат Бескемпірұлы Қалдыбеков (2025-) # [[Жетісу ауданы]] — Ляззат Әуесханқызы Жылқыбаева (2024-) # [[Медеу ауданы]] — Еркебұлан Нұрланұлы Оразалин (2022-) # [[Наурызбай ауданы]] — Назира Асылбекқызы Тоғызбаева (2023-) # [[Түрксіб ауданы]] — Дамир Нұрсұлтанұлы Әкежанов (2026-) == Шымкент қаласы == ; [[Шымкент|Қала]] әкімі — [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Абай ауданы (Шымкент)|Абай ауданы]] — Шәкір Асылханұлы Сұлтанхан (2024-) # [[Әл-Фараби ауданы]] — Маратбек Сәменбекұлы Мықтыбеков (2025-) # [[Еңбекші ауданы]] — Досбол Күздікбайұлы Есілбек (2021-) # [[Қаратау ауданы]] — Алмас Емелтайұлы Абаев (2025-) # [[Тұран ауданы]] — Берік Айдарұлы Әшірбеков (2023-) == Байқоңыр қаласы == ; [[Байқоңыр (қала)|Қала]] әкімі — [[Константин Дмитриевич Бусыгин]] (2017 жылғы 30 мамырдан) == Абай облысы == ; [[Абай облысы|Облыс]] әкімі — [[Берік Уәли]] (2025 жылғы 17 ақпаннан) # [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай ауданы]] — Мейіржан Серікбосынұлы Смағұлов (2023-) # [[Ақсуат ауданы]] — Ерсін Кәдірбекұлы Ескендіров (2024-) # [[Аягөз ауданы]] — Данияр Қайырханұлы Шәкәрімов (2024-) # [[Бесқарағай ауданы]] — Ділдар Қалиқанұлы Қалиқан (2026-) # [[Бородулиха ауданы]] — Айдар Маратұлы Ибраев (2023-) # [[Жаңасемей ауданы]] — Нұржан Оразбекұлы Әбдікәрімов (2025-) # [[Жарма ауданы]] — Нұрлан Мұхаметрақымұлы Борсукбаев (2024-) # [[Көкпекті ауданы]] — Нұрбек Тұрсынқанұлы Қошқарбаев (2025-) # [[Мақаншы ауданы]] — Дәурен Бақытжанұлы Қойгелдин (2024-) # [[Үржар ауданы]] — Ақылбек Жұмабекұлы Башимбаев (2024-) # [[Курчатов]] қаласы — Болат Таңсықбайұлы Әбдіралиев (2023-) # [[Семей]] қаласы — Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев (2025-) == Ақмола облысы == ; [[Ақмола облысы|Облыс]] әкімі — [[Марат Мұратұлы Ахметжанов]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Ақкөл ауданы]] – Біржан Тасболатұлы Әбдірахманов (2023-) # [[Аршалы ауданы]] – Достанбек Берікұлы Есжанов (2024-) # [[Астрахан ауданы]] – Талғат Аманбайұлы Ерсейітов (2023-) # [[Атбасар ауданы]] – Кенеш Ғалибекұлы Әлімжанов (2024-) # [[Бурабай ауданы]] – Арай Серікбайұлы Садықов (2023-) # [[Бұланды ауданы]] – Ардақ Дулатұлы Смайылов (2023-) # [[Біржан сал ауданы]] – Бауыржан Қазыбекұлы Қасенов (2024-) # [[Егіндікөл ауданы]] – Юрий Викторович Курушин (2023-) # [[Ерейментау ауданы]] – Нұрлан Зияйденұлы Мұқатов (2023-) # [[Есіл ауданы (Ақмола облысы)|Есіл ауданы]] – Серік Мырзасейітұлы Балжанов (2023-) # [[Жақсы ауданы]] – Алмагүл Аманжолқызы Қадыралина (2021-) # [[Жарқайың ауданы]] – Ербол Кәрімұлы Жүсіпбеков (2024-) # [[Зеренді ауданы]] – Әсет Құрманғожин (2025-) # [[Қорғалжын ауданы]] – Алмас Аянұлы Алин (2024-) # [[Сандықтау ауданы]] – Серік Кеңесарыұлы Құдабай (2024-) # [[Целиноград ауданы]] – Дарын Сабырғалиұлы Сабырғали (2024-) # [[Шортанды ауданы]] – Сағындық Серікбайұлы Шабаров (2022-) # [[Көкшетау]] қаласы – [[Әнуар Қайыргелдіұлы Күмпекеев]] (2024-) # [[Қосшы]] қаласы – Азамат Есімұлы Қапышев (2024-) # [[Степногорск]] қаласы – Гайдар Қабдоллаұлы Қасенов (2024-) == Ақтөбе облысы == ; [[Ақтөбе облысы|Облыс]] әкімі — [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Алға ауданы]] – Асланбек Серікұлы Шүйіншалиев (2024-) # [[Әйтеке би ауданы]] – Дәулетияр Қанатұлы Тоғызбаев (2023-) # [[Байғанин ауданы]] – Айбек Мұратқалиұлы Көпенов (2023-) # [[Қарғалы ауданы]] – Нұрлыбек Амандоллаұлы Өнербаев (2024-) # [[Қобда ауданы]] – Ізгілік Досмұратұлы Тынымгереев (2023-) # [[Мәртөк ауданы]] – Медет Жұмабайұлы Ысқақов (2023-) # [[Мұғалжар ауданы]] – Дархан Жанысханұлы Ермағанбетов (2023-) # [[Ойыл ауданы]] – Асқар Қайырғалиұлы Қазыбаев (2019-) # [[Темір ауданы]] – Алмас Жақсылықұлы Жақсылықов (2024-) # [[Хромтау ауданы]] – Нұрхан Жасұланұлы Тілеумұратов (2023-) # [[Шалқар ауданы]] – Жанболат Өтеғұлұлы Жидеханов (2020-) # [[Ырғыз ауданы]] – Нұрлан Қасымханұлы Қызбергенов (2022-) # [[Ақтөбе]] қаласы – Азамат Бауыржанұлы Бекет (2023-) ; Ақтөбе аудандары # [[Алматы ауданы (Ақтөбе)|Алматы ауданы]] – Рүстем Баймырзаұлы Өтешов (2024-) # [[Астана ауданы]] – Баянбек Талғатұлы Қырықбаев (2024-) == Алматы облысы == ; [[Алматы облысы|Облыс]] әкімі — [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] (2022 жылғы 11 маусымнан) # [[Балқаш ауданы]] – Азат Үкітайұлы Құтпанбетов (2023-) # [[Еңбекшіқазақ ауданы]] – Талғат Ескендірұлы Байеділов (2024-) # [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] – Нұрлан Ертасұлы Ертас (2021-) # [[Кеген ауданы]] – [[Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев]] (2023-) # [[Қарасай ауданы]] – Жасұлан Тоққожаұлы Естенов (2022-) # [[Райымбек ауданы]] – Дастан Сұлтанмұратұлы Құдабаев (2025-) # [[Талғар ауданы]] – Таңат Есенкелдіұлы Айдарбеков (2023-) # [[Ұйғыр ауданы]] – Бота Серікқызы Елеусізова (2023-) # [[Іле ауданы]] – Қайыржан Серікбайұлы Жақсымбетов (2024-) # [[Алатау (қала)|Алатау]] қаласы – Әркен Хамитұлы Өтенов (2024-) # [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласы – Асхат Ермекұлы Бердіханов (2024-) == Атырау облысы == ; [[Атырау облысы|Облыс]] әкімі — [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]] (2022 жылғы 7 сәуірден) # [[Жылыой ауданы]] – Жұмабек Байрақбайұлы Қаражанов (2022-) # [[Индер ауданы]] – Серік Бағытжанұлы Нысанбаев (2024-) # [[Исатай ауданы]] – Нұрым Бекежанұлы Мусин (2023-) # [[Құрманғазы ауданы]] – Абат Сайфоллаұлы Жанғалиев (2023-) # [[Қызылқоға ауданы]] – Қанат Қадыржанұлы Әзмұханов (2022-) # [[Мақат ауданы]] – Азамат Саматұлы Мәмбетов (2024-) # [[Махамбет ауданы]] – Қайрат Есқабылұлы Нұрлыбаев (2022-) # [[Атырау]] қаласы – Шәкір Кейкінұлы Кейкин (2023-) == Батыс Қазақстан облысы == ; [[Батыс Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев]] (2022 жылғы 2 желтоқсаннан) # [[Ақжайық ауданы]] – Мұрат Амангелдіұлы Сердалин (2023-) # [[Бәйтерек ауданы]] – [[Марат Лұқпанұлы Тоқжанов]] (2020-) # [[Бөкей ордасы ауданы]] – Нұрлыбек Жасқайратұлы Даумов (2021-) # [[Бөрлі ауданы]] – Еркебұлан Нұретдинұлы Ихсанов (2022-) # [[Жаңақала ауданы]] – Алпамыс Жаңабайұлы Көшкінбаев (2023-) # [[Жәнібек ауданы]] – Тимур Серікұлы Шиниязов (2023-) # [[Казталов ауданы]] – Асланбек Ахметоллаұлы Сарқұлов (2023-) # [[Қаратөбе ауданы]] – Қадыржан Орынбасарұлы Сүйеуғалиев (2021-) # [[Сырым ауданы]] – Жұмагелді Жолдыбайұлы Батырниязов (2023-) # [[Тасқала ауданы]] – Талғат Асқарұлы Шәкіров (2023-) # [[Теректі ауданы]] – Әлия Биғазықызы Мұханбетжанова (2023-) # [[Шыңғырлау ауданы]] – Мұрат Амангелдіұлы Өмірәлиев (2023-) # [[Орал]] қаласы — Мұрат Болатұлы Бәйменов (2024-) == Жамбыл облысы == ; [[Жамбыл облысы|Облыс]] әкімі — [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Байзақ ауданы]] – Олжас Елебекұлы Баққараев (2024-) # [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]] – Ерлан Қыдыралыұлы (2022-) # [[Жуалы ауданы]] – Жалғас Әлижанұлы Мұртаза (2022-) # [[Қордай ауданы]] – Бегзат Сейсенқұлұлы Болатбеков (2022-) # [[Меркі ауданы]] – Ербол Жұмабекұлы Жиенқұлов (2024-) # [[Мойынқұм ауданы]] – Ермек Амангелдіұлы Кәрентаев (2024-) # [[Сарысу ауданы]] – Сәкен Үмбетұлы Мамытов (2023-) # [[Талас ауданы]] – Нұрбол Әбдімәжитұлы Жүнісбеков (2022-) # [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] – Ернар Серікәліұлы Есіркепов (2022-) # [[Шу ауданы]] – Бақытжан Оразалыұлы Жәнібеков (2023-) # [[Тараз]] қаласы – Бақытжан Әмірбекұлы Орынбеков (2022-) ; Тараз аудандары # [[Әулиеата ауданы]] - Барлық Әдепханұлы Төреханов (2025-) # [[Жібек жолы ауданы]] - Қарлығаш Әмірқызы Аралбекова (2025-) == Жетісу облысы == ; [[Жетісу облысы|Облыс]] әкімі — [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев]] (2022 жылғы 11 маусымнан) # [[Ақсу ауданы]] – Берік Тынышбайұлы Тынышбаев (2023-) # [[Алакөл ауданы]] – Алмас Сапарғалиұлы Абдинов (2021-) # [[Ескелді ауданы]] – Елдос Тұрсынбайұлы Ахметов (2022-) # [[Кербұлақ ауданы]] – Жанат Төлегенұлы Жүнісбеков (2026-) # [[Көксу ауданы]] – Дәулет Кенжеханұлы Халелов (2023-) # [[Қаратал ауданы]] – Ұлан Әлдибекұлы Досымбеков (2023-) # [[Панфилов ауданы]] – Марат Рахымбердіұлы Сағымбек (2022-) # [[Сарқан ауданы]] – Ғалымжан Қанатұлы Маманбаев (2022-) # [[Талдықорған]] қаласы – Ернат Дүйсенбекұлы Бәзіл (2023-) # [[Текелі]] қаласы – Алмас Қабдулұлы Әділ (2022-) == Қарағанды облысы == ; [[Қарағанды облысы|Облыс]] әкімі — [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан) # [[Абай ауданы (Қарағанды облысы)|Абай ауданы]] – Сәбит Темешұлы Оспанов (2023-) # [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]] – Руслан Айтыкенұлы Кенжебеков (2023-) # [[Бұқар жырау ауданы]] – Ерлан Бейсембайұлы Құсайын (2024-) # [[Қарқаралы ауданы]] – Әділжан Арғынов (2023-) # [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]] – Бақытжан Мылтықбайұлы Мұқанов (2022-) # [[Осакаров ауданы]] – Руслан Есенбекұлы Нұрмұханбетов (2022-) # [[Шет ауданы]] – Мұхит Сайлауұлы Мұхтаров (2020-) # [[Балқаш (қала)|Балқаш]] қаласы – Сапар Қайыркенұлы Сатаев (2023-) # [[Қарағанды]] қаласы – Мейрам Мұратұлы Қожықов (2023-) # [[Приозёрск]] қаласы – Мансур Талғатұлы Ахметов (2023-) # [[Саран (қала)|Саран]] қаласы – Дарын Бейбітұлы Бұлқайыр (2024-) # [[Теміртау]] қаласы – [[Ғалым Әбіханұлы Әшімов]] (2024-) # [[Шахтинск]] қаласы – Мұрат Есетұлы Қыдырғанбеков (2022-) ; Қарағанды аудандары # [[Әлихан Бөкейхан ауданы]] – Досбол Батырбекұлы Күлекеев (2023-) # [[Қазыбек би ауданы (Қарағанды)|Қазыбек би ауданы]] – Ералы Серікұлы Оспанов (2023-) == Қостанай облысы == ; [[Қостанай облысы|Облыс]] әкімі — [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]] (2022 жылғы 1 желтоқсаннан) # [[Алтынсарин ауданы]] — Арнұр Маратұлы Сартов (2022-) # [[Амангелді ауданы]] — Қанат Уәшұлы Кеделбаев (2024-) # [[Әулиекөл ауданы]] — Жансұлтан Қоңыртайұлы Тәукенов (2023-) # [[Бейімбет Майлин ауданы]] — Қайсар Батырханұлы Мыржақыпов (2020-) # [[Денисов ауданы]] — Руслан Жоламанұлы Қатпаев (2023-) # [[Жангелді ауданы]] — Дінмұхамед Серікұлы Бидашев (2024-) # [[Жітіқара ауданы]] — Аслан Амантайұлы Жаныспаев (2024-) # [[Қамысты ауданы]] — Ерлан Әлімбайұлы Жаулыбаев (2023-) # [[Қарабалық ауданы]] — Руслан Болатұлы Халықов (2021-) # [[Қарасу ауданы]] — Қайрат Темірханұлы Оспанов (2024-) # [[Қостанай ауданы]] — Олжас Жомартұлы Нұрғалиев (2024-) # [[Меңдіқара ауданы]] — Ғабит Мәжитұлы Бекбаев (2021-) # [[Науырзым ауданы]] — Мәди Өмірзақұлы Ихтиляпов (2023-) # [[Сарыкөл ауданы]] — Марат Лесбекұлы Шымырбеков (2024-) # [[Ұзынкөл ауданы]] — Марат Кенжебекұлы Жұрқабаев (2024-) # [[Фёдоров ауданы]] — Тәуба Қайыржанұлы Исабаев (2016-) # [[Арқалық (қала)|Арқалық]] қаласы – Әмірхан Біркенұлы Асанов (2021-) # [[Қостанай]] қаласы – Марат Қонысбайұлы Жүндібаев (2022-) # [[Лисаковск]] қаласы – Абай Сәрсембайұлы Ибраев (2021-) # [[Рудный]] қаласы – Виктор Николаевич Ионенко (2023-) == Қызылорда облысы == ; [[Қызылорда облысы|Облыс]] әкімі — ''бос орын'' # [[Арал ауданы]] – Аманжол Сақыпұлы Оңғарбаев (2024-) # [[Жалағаш ауданы]] – Ардақ Әбдіғаппарұлы Ибраимов (2023-) # [[Жаңақорған ауданы]] – Мажит Самитұлы Самитов (2024-) # [[Қазалы ауданы]] – Алмасбек Әбілқасымұлы Есмаханов (2025-) # [[Қармақшы ауданы]] – Жандос Еркінбек (2023-) # [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]] – Берік Әбдіғаппарұлы Сәрменбаев (2023-) # [[Шиелі ауданы]] – Айтбай Насриддинұлы Жандарбеков (2024-) # [[Қызылорда]] қаласы – Нұржан Сәбитұлы Ахатов (2024-) == Маңғыстау облысы == ; [[Маңғыстау облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] (2024 жылғы 17 мамырдан) # [[Бейнеу ауданы]] — Рахымжан Ысқақұлы Шалбаев (2023-) # [[Қарақия ауданы]] — Сымбат Қуанышұлы Төретаев (2023-) # [[Маңғыстау ауданы]] — Ғалымжан Мұқырұлы Ниязов (2022-) # [[Мұнайлы ауданы]] — Қанат Жаңбырұлы Құлжанов (2024-) # [[Түпқараған ауданы]] — Ержан Көпжасарұлы Күмісқалиев (2024-) # [[Ақтау]] қаласы — Әбілқайыр Жаңайұлы Байпақов (2024-) # [[Жаңаөзен]] қаласы — Жансейіт Исаханұлы Қайнарбаев (2024-) == Павлодар облысы == ; [[Павлодар облысы|Облыс]] әкімі — [[Асайын Қуандықұлы Байханов]] (2022 жылғы 7 желтоқсаннан) # [[Аққулы ауданы]] — Руслан Берекеленұлы Мұқанов (2023-) # [[Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы)|Ақтоғай ауданы]] — Қаршыға Зәлмұханұлы Арынов (2018-) # [[Баянауыл ауданы]] — Ардақ Әнуарбекұлы Ксентаев (2023-) # [[Ертіс ауданы]] — Нығман Мүтәләпұлы Жүсіпов (2024-) # [[Железин ауданы]] — Айтуған Абылайұлы Шайхимов (2021-) # [[Май ауданы]] — Ағыбай Қойшыбайұлы Әмірин (2021-) # [[Павлодар ауданы]] — Дидар Елубекұлы Ыбыраев (2024-) # [[Тереңкөл ауданы]] — Азамат Тоқтамысұлы Маңғұтов (2022-) # [[Успен ауданы]] — Нұрболат Абылайханұлы Мақашев (2023-) # [[Шарбақты ауданы]] — Сержан Ерғалымұлы Иманқұлов (2023-) # [[Ақсу]] қаласы – Болатбек Кәрімұлы Шәріпов (2024-) # [[Екібастұз]] қаласы – Аян Уахитұлы Бейсекин (2022-) # [[Павлодар]] қаласы – Хасар Айтпекұлы Хабылбеков (2023-) == Солтүстік Қазақстан облысы == ; [[Солтүстік Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]] (2023 жылғы 23 қыркүйектен) # [[Айыртау ауданы]] — Ерболат Мұратұлы Бекшенов (2021-) # [[Ақжар ауданы]] — [[Рүстем Мұқашұлы Елубаев]] (2024-) # [[Аққайың ауданы]] — Жанар Поселкеқызы Құсайын (2024-) # [[Ғабит Мүсірепов ауданы]] — Руслан Әкімжанұлы Аңбаев (2023-) # [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]] — Мереке Тілеужанұлы Мұхамедияров (2023-) # [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] — Азамат Бауыржанұлы Бектасов (2023-) # [[Қызылжар ауданы]] — Бейбіт Қайыркешұлы Исманов (2025-) # [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] — Рахат Назымбекұлы Смағұлов (2024-) # [[Мамлют ауданы]] — Елена Фёдоровна Степаненко (2023-) # [[Тайынша ауданы]] — Берік Ақылжанұлы Әлжанов (2022-) # [[Тимирязев ауданы]] — Ерлан Қайырұлы Жаров (2022-) # [[Уәлиханов ауданы]] — Мұрат Тоқмағанбетұлы Абдулов (2024-) # [[Шал ақын ауданы]] — Қайрат Қайроллаұлы Омаров (2024-) # [[Петропавл]] қаласы — Серiк Мақсұтұлы Мұхамедиев (2023-) == Түркістан облысы == ; [[Түркістан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]] (2025 жылғы 6 қаңтардан) # [[Бәйдібек ауданы]] — Ерлан Зайыпұлы Нұрмаханов (2023-) # [[Жетісай ауданы]] — Серік Үсенұлы Мамытов (2023-) # [[Келес ауданы]] — Жәнібек Есенұлы Ағыбаев (2022-) # [[Қазығұрт ауданы]] — Азизхан Әзімханұлы Исмаилов (2023-) # [[Мақтаарал ауданы]] — Бақыт Насырханұлы Асанов (2018-) # [[Ордабасы ауданы]] — Азат Әбдіғалиұлы Оралбаев (2023-) # [[Отырар ауданы]] — Қайрат Жолдыбайұлы Жолдыбай (2024-) # [[Сайрам ауданы]] — Мадияр Мұхтарұлы Оразалиев (2025-) # [[Сарыағаш ауданы]] — Арман Айдарұлы Абдуллаев (2023-) # [[Сауран ауданы]] — Мақсат Асылбекұлы Таңғатаров (2023-) # [[Созақ ауданы]] — Мұхит Сексенбайұлы Тұрысбеков (2022-) # [[Төле би ауданы]] — Еркеғали Амантайұлы Әлімқұлов (2024-) # [[Түлкібас ауданы]] — Асқар Сұлтанұлы Естібаев (2024-) # [[Шардара ауданы]] — Арман Романұлы Қарсыбаев (2023-) # [[Арыс]] қаласы — Қайсар Зәкірұлы Маңқараев (2024-) # [[Кентау]] қаласы — Жандос Қалмырзаұлы Тасов (2022-) # [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласы — Әзімбек Пазылбекұлы (2024-) == Ұлытау облысы == ; [[Ұлытау облысы|Облыс]] әкімі — [[Дастан Адайұлы Рыспеков]] (2024 жылғы 9 қазаннан) # [[Жаңаарқа ауданы]] – Қанат Шубайұлы Қожықаев (2023-) # [[Ұлытау ауданы]] – Аманжол Батырбекұлы Мырзабеков (2022-) # [[Жезқазған]] қаласы – Қайрат Абдоллаұлы Шайжанов (2022-) # [[Қаражал (қала)|Қаражал]] қаласы – Айқын Қылышұлы Елеусізов (2023-) # [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] қаласы – Мұрат Ерболатұлы Бөрібаев (2024-) == Шығыс Қазақстан облысы == ; [[Шығыс Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов|Нұрымбет Сақтағанов]] (2025 жылғы 17 ақпаннан) # [[Алтай ауданы]] — Ренат Тілеуханұлы Құрманбаев (2023-) # [[Глубокое ауданы]] — Эльдар Лұқбекұлы Тумашинов (2022-) # [[Зайсан ауданы]] — Аэлита Ахметсәлімқызы (2023-) # [[Катонқарағай ауданы]] — Данияр Бекқазыұлы Дүйсенбаев (2024-) # [[Күршім ауданы]] — Мейіржан Қанатбекұлы Әлбеков (2024-) # [[Марқакөл ауданы]] — Рүстембек Набиолдаұлы Кемешев (2024-) # [[Самар ауданы]] — Серік Жеңісұлы Жеңісов (2024-) # [[Тарбағатай ауданы]] — Дархан Шомпайұлы Жөргекбаев (2022-) # [[Ұлан ауданы]] — Арман Ілиясұлы Бекбосынов (2024-) # [[Үлкен Нарын ауданы]] — Елдос Жанболатұлы Байрахметов (2024-) # [[Шемонаиха ауданы]] — Дидар Мұхтарбекұлы Кеңесбаев (2024-) # [[Өскемен]] қаласы – Алмат Талғатұлы Ақышев (2024-) # [[Риддер]] қаласы – Думан Есдәулетұлы Рахметқалиев (2024-) == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] * [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] [[Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері|*]] 5jjkqhpk72bcqdg2zagxil9j20n8rvq 0 737893 3600266 3583347 2026-05-05T13:20:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600266 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tulsi-flower.JPG|нобай|Туласи өсімдігі]] '''Туласи''' ([[Санскрит|санск.]] तुलसी, <small>[[IAST]]:</small> tulasī) немесе жұқа түсті [[насыбайгүл]] (лат. [[Ocimum tenuiflorum]]) немесе қасиетті насыбайгүл (лат. [[Ocimum sanctum]]) - Яснотковтар тұқымдасының бұтасы (лат. [[Lamiaceae]]). Ол тамақ дайындауда (ағылшын тіліндегі "тулсиден" алынған калька бар) және емдік мақсатта, әсіресе [[Аюрведа|аюрведиялық]] медицинада кеңінен қолданылады. [[Индуизм|Индуизмнің]] бірқатар дәстүрлерінде, атап айтқанда [[вайшнавизм]]<nowiki/>де қасиетті өсімдік ретінде құрметтеледі, онда туласи өсімдік формасын қабылдаған [[Лакшми|Лакшмидің]] ([[кришнаизм]] — Радха дәстүрлерінде) бейнесі ретінде табынады. Тулси жапырақтары салттық тәжірибеде күнделікті қолданылады. Туласи бұтақтарынан вайшнавалардың қасиетті атрибуты болып табылатын моншақтар (кантималдар) және розарий ([[Жапа мала|жапа-мала]]) тартылады. Санскрит тілінен аударғанда "туласи" сөзі "теңдесі жоқ" дегенді білдіреді<ref>[https://web.archive.org/web/20080517003830/http://www.organicindia.com/organic-india-tulsi-mahotsava-news-2006.php Органикалық Үндістан мақаласы] . 2008 жылдың 10 маусымында алынды. Түпнұсқадан 2008 жылдың 17 мамырында мұрағатталған </ref>. == Биологиялық сипаттамасы == Туласи - [[Үндістан|Үндістаннан]] шыққан көпжылдық шөптесін өсімдік немесе бұта; ол сондай-ақ [[Бір жылдық өсімдіктер|біржылдық]] ретінде өсіріледі. Жапырақтары жасыл немесе күлгін түсті, қысқа петиолат, сопақша-жұмыртқа тәрізді, сирек тістелген, ұзындығы бес сантиметрге дейін. Сабағы, жапырақтары мен тостағандары түктермен жабылған. Гүлдер екі ерінді, күлгін реңктері бар ақ түсті, жалған шиыршықтарға жиналған. Үндістанда туласидің екі түрі бар — [[шяма-туласи]] немесе [[Кришна-туласи]] деп аталатын қараңғы және жеңіл [[Рама-туласи]]. Шяма-туласи медицинада және діни ғибадатта кеңінен қолданылады. Туласидің туысы [[хош иісті насыбайгүл]] (Ocimum basilicum) кейде қасиетті насыбайгүл деп қате аталады, бірақ оларды хош иісі мен дәмі бойынша ажыратуға болады. Туласидің жапырақтары түктермен жабылған, ал тәтті насыбайгүлдің жапырақтары толығымен тегіс; туласидің тәтті насыбайгүлге тән күшті [[мия]] немесе [[Бәден|анис]] хош иісі жоқ<ref>[http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Ocim_bas.html Дәмдеуіштер: Бәзіл] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130093638/http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Ocim_bas.html |date=2010-11-30 }}</ref>,[2] және [[Қалампыр|қалампырға]] ұқсас дәмі бар<ref>[http://www.waiyeehong.com/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=63 Шығыс шоптеріне кіріспе.]</ref>. == Аюрведадағы туласи == Аюрведиялық медицинада туласи мыңдаған жылдар бойы үлкен емдік күші бар негізгі дәрілік өсімдіктердің бірі ретінде қолданылған. Туласиді [[Чарака]] Аюрведаның "[[чарака-самхита]]" деп аталатын негізгі мәтінінде сипаттайды және "[[Риг-ведада|Риг-ведада"]] да айтылған. Туласи адаптогендік қасиеттерге ие, дене функцияларын үйлестіреді және стрессті жеңуге көмектеседі деп саналады<ref>[https://web.archive.org/web/20100331191421/http://www.botanicalpathways.com/pdfs/11.pdf Botanikalyk zholdar turaly makala, klinikalyk sonaklar turaly mәlіmetter]</ref>. Туласи күшті хош иіске, тұтқыр дәмге ие және өмір сүру ұзақтығын ұзартуға қабілетті "эликсир" болып саналады. Туласиден жасалған дәрі-дәрмектер суық тиюді, бас ауруын, асқазан ауруларын, қабынуды, уланудың әртүрлі түрлерін және безгекті емдеу үшін қолданылады. Емдік мақсатта туласи әртүрлі тәсілдермен қолданылады: шөп шайы ретінде, кептірілген ұнтақ ретінде, жаңа жапырақтар сияқты немесе Ги араласқан. Карпура-туласиден алынған [[Эфир майлары|эфир майы]] медициналық мақсатта және косметикада қолданылады. Үндістанда дәнді зиянды жәндіктерден қорғау үшін оны кептірілген туласи жапырақтарымен араластыратын ғасырлар бойы қалыптасқан тәжірибе бар. Зерттеулер көрсеткендей, туласи құрамында [[Эвгенол|эвгенолдың]] көп мөлшері бар (1-гидрокси-2-метокси-4-аллил-бензен), сондықтан анальгетикалық қасиеттері бар<ref>Indistandyk J Ex Biol. 1999 жыл Наурыз;37(3):248-52</ref><ref>Пракаш П, Гупта Н. Ocimum sanctum Linn (Tulsi) емдік қолдануы евгенол және оның фармакологиясы аркеттері туралы ескертпемен: қысқаша шолу.</ref>.Туласи қант диабетін емдеуде де пайдалы, өйткені ол қандағы [[Глюкоза|глюкозаны]] төмендету қабілетіне ие.<ref>Insulinge taueldi emes kanant diabetes bar naukastarda Ocimum sanctum Leaf ұнтағының қандақы липопротеиндерге, гликирленген акуыздарға және жалпы амин қышқылдарына əсері. Тамақтану және қоршаған орта медицинасы журналдары. V. RAI MSC, UV MANI MSC PHD FICN және UM IYER MSC PHD. 7 том, 2/1 маусым 1997 ж 113—118</ref> Зерттеулер сонымен қатар туласидің [[Холестерин|холестеринді]] төмендететінін және [[Антиоксиданттар|антиоксидант]] қасиеттері арқылы қандағы глюкоза деңгейіне жақсы әсер ететінін көрсетті<ref>Ocimum Sanctum гипогликемиялық және антиоксидант емес. Джиоти Сети, Сушма Суд, Шаши Сет және Анджана Талвар. Ondi klinikalyk биохимия журналдары, 2004, 19 (2) 152-155</ref>. Туласи сонымен қатар [[Радиациялық ауру|радиациялық аурудан]]<ref>Деви, П.Ума; Ganasoundari, A.. Ocimum sanctum archyly glutathione - антиоксиданттық фермент және сәулеленудің модуляциясы. Инди эксперименталды биология журналдары, 37-том, 1999. Наурыз,: 262-268.</ref> және катарактадан қорғайды<ref>Шарма, П; Кулшрешта, С; Sharma, A L. Ocimum sanctum - қазір сондай-ақ катаракта катаракта карсы белсенділігі ретінде белгілі. Үнді фармакология журналдары, 30-том, № 1, 1998: 16-20</ref>. Вайшнавизмнің көптеген ізбасарлары туласиді өзінің қасиетті мәртебесін құрметтеу үшін медициналық мақсатта пайдаланбайды. Осыған қарамастан, туласи бүкіл Үндістанда медициналық мақсатта кеңінен қолданылады. Көптеген индустар Аюрведаның ежелгі білімімен қатар, туласи сияқты қасиетті өсімдіктердің емдік қасиеттері Құдайдың сыйы деп санайды және оларды медицинада Ризашылық пен Құрмет белгісі ретінде қолдануға болады. [[Шри-Ланка|Шри-Ланкада]] туласи [[мадуру-тала]] деп аталады және жәндіктерге қарсы құрал ретінде қолданылады<ref>[http://www.lankachronicle.com/health_medicine.html Ланка хроникасы кош келдиниз - Шри-Ланка алгашкы электрондар шежиреси.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421211432/http://www.lankachronicle.com/health_medicine.html |date=2008-04-21 }}</ref>. == Дереккөздер == <references /> {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} 2zkkflr94e0w0cvgk6zzou8fjw8f53u 0 737913 3600428 3565138 2026-05-05T16:38:19Z Casserium 68287 /* Премьер-министр орынбасарларының тізімі */ 3600428 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министр орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]], [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]], [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]], [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]]ның орынбасары |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан премьер-министрінің орынбасары''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] мүшелерінің бірі. Лауазымды әдетте [[Қазақстан премьер-министрі]] белгілеген саясатқа сәйкес қызметін жүзеге асыратын және [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]] бекітетін, [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]] тағайындайтын бірнеше адам атқарады.<ref>{{Cite web|url= https://www.legislationline.org/download/id/3923/file/Kazakhstan_Law_On_Government_1995am2007_RU.pdf |title= Конституционный закон от 18.12.1995 года "О ПРАВИТЕЛЬСТВЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН" |lang= ru |work= Legislationline.org |accessdate= 2020-05-01}}</ref> Орынбасарлардың бастысы [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]] делінеді. == Премьер-министр орынбасарларының тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Орынбасар есімі ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Үкіметтегі қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |25 маусым<br>1991 |қаңтар<br>1993 | rowspan="5" |[[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>{{Small|(1990–1991)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1991–1992) |- |[[Қадыр Қарқабатұлы Бәйкенов|Қадыр Бәйкенов]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Мырзатай Жолдасбеков]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | Ауыл шаруашылығы министрі (1992–1993) |- |[[Қаратай Тұрысов]] |25 маусым<br>1991 |31 тамыз<br>1991 | – |- |[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |16 қазан<br>1991 |желтоқсан<br>1993 | rowspan="10" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1992–1993) |- |[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |6 ақпан<br>1992 |5 қараша<br>1992 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Өнеркәсіп министрі |- |[[Асығат Әсиұлы Жабағин|Асығат Жабағин]] |18 қаңтар<br>1993 |1 қыркүйек<br>1994 | – |- |[[Ғалым Әбілсейітұлы Әбілсейітов|Ғалым Әбілсейітов]] |18 қаңтар<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ғылым және жаңа технологиялар министрі (1992–1994) |- |[[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов|Қуаныш Сұлтанов]] |18 қаңтар<br>1993 |18 наурыз<br>1994 | – |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |18 қаңтар<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Мемлекеттік мүлік жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] |22 маусым<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Сыртқы экономикалық байланыстар министрі (1990–1994) |- |[[Сергей Витальевич Кулагин|Сергей Кулагин]] |22 маусым<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ауыл шаруашылығы министрі (1993 – маусым 1994) |- | [[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |18 желтоқсан<br>1993 |14 қазан<br>1994 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] |18 наурыз<br>1994 |14 қазан<br>1994 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |12 қазан<br>1994 |4 наурыз<br>1996 | rowspan="13" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | – |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |12 қазан<br>1994 |наурыз<br>1996 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1995–1996) |- |[[Виктор Васильевич Соболев (министр)|Виктор Соболев]] |12 қазан<br>1994 |14 қыркүйек<br>1996 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 наурыз<br>1995 |10 қазан<br>1997 | Білім және мәдениет министрі (1997) |- |[[Нағашыбай Аманғалиұлы Шайкенов|Нағашыбай Шайкенов]] |3 шілде<br>1995 |4 қараша<br>1996 | Әділет министрі (1993 – қазан 1995) |- |[[Николай Михайлович Макиевский|Николай Макиевский]] |10 қаңтар<br>1996 |15 қараша<br>1996 | Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1995–1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |4 наурыз<br>1996 |2 шілде<br>1997 | – |- |[[Гарри Гвидович Штойк|Гарри Штойк]] |8 мамыр<br>1996 |28 қазан<br>1996 | Өнеркәсіп және сауда министрі (1994–1996) |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |14 қыркүйек<br>1996 |қараша<br>2000 | Қаржы министрі (1994–1998), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1999–2000) |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |24 қазан<br>1996 |ақпан<br>1998 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Дүйсембай Төлеубайұлы Дүйсенов|Дүйсембай Дүйсенов]] |28 қазан<br>1996 |16 маусым<br>1997 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |13 шілде<br>1997 |10 қазан<br>1997 | Экономика және сауда министрі (наурыз – қазан 1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |желтоқсан<br>1997 |шілде<br>1999 | rowspan="4" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Ауыл шаруашылығы министрі (1999) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қазан<br>1999 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1998 – қаңтар 1999), Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1998 – қаңтар 1999), Қаржы министрі (қаңтар – қазан 1999) |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 қазан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | – |- |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |15 наурыз<br>1999 |1 қазан<br>1999 | Сыртқы істер министрі (1994–1999) |- |[[Ержан Әбілқайырұлы Өтембаев|Ержан Өтембаев]] |12 қазан<br>1999 |20 желтоқсан<br>2000 | rowspan="6" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | – |- |[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |12 қазан<br>1999 |21 қараша<br>2001 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2000–2001) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |20 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |17 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | – |- |[[Владимир Сергеевич Школьник|Владимир Школьник]] |13 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | Энергетика және минералды ресурстар министрі (2000–2006) |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |27 қараша<br>2001 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |29 қаңтар<br>2002 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="3" |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | Қаржы министрі (2002), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2002–2004) |- |[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхамеджанов]] |29 қаңтар<br>2002 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |28 мамыр<br>2002 |18 қаңтар<br>2006 | Ауыл шаруашылығы министрі (2001–2004) |- |[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |13 маусым<br>2003 |18 қаңтар<br>2006 | rowspan="4" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | Индустрия және сауда министрі (2004–2006) |- | [[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] |15 мамыр<br>2004 |13 желтоқсан<br>2004 | – |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |18 қаңтар<br>2006 |10 қаңтар<br>2007 | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (сәуір – қазан 2006) |- |[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |10 қаңтар<br>2007 |27 тамыз<br>2007 | rowspan="7" |[[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2006–2007) |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |27 тамыз<br>2007 |26 желтоқсан<br>2011 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2009–2011) |- |[[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] |29 қазан<br>2007 |28 қараша<br>2013 | – |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |3 наурыз<br>2009 |19 қараша<br>2009 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |12 наурыз<br>2010 |20 қаңтар<br>2012 | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] |20 қаңтар<br>2012 |1 қазан<br>2013 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |25 қыркүйек<br>2012 |6 тамыз<br>2014 | rowspan="5" |[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] |26 қыркүйек<br>2012 |16 қаңтар<br>2013 | – |- | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |9 қыркүйек<br>2016 | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін), Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |6 қараша<br>2013 |6 тамыз<br>2014 | Қаржы министрі (2013–2018) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |28 қараша<br>2013 |11 қараша<br>2014 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |11 қараша<br>2014 |11 қыркүйек<br>2015 | rowspan="3" |[[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | – |- |[[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] |11 қыркүйек<br>2015 |13 қыркүйек<br>2016 | – |- |[[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] |14 маусым<br>2016 |15 желтоқсан<br>2017 | Ауыл шаруашылығы министрі (мамыр 2016 – 2017) |- |[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | rowspan="5" |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 қыркүйек<br>2016 |3 ақпан<br>2017 | – |- |[[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі (2018–2019) |- |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |15 желтоқсан<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Ауыл шаруашылығы министрі |- |[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары; Қаржы министрі (2018-2020) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |25 ақпан<br>2019 |20 тамыз<br>2019 | – |- |[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] |25 ақпан<br>2019 |18 қыркүйек<br>2019 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |20 тамыз<br>2019 |10 ақпан<br>2020 | – |- |[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |18 қыркүйек<br>2019 |5 мамыр<br>2026 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2022–2026) |- |[[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] |11 ақпан<br>2020 |31 тамыз<br>2022 | – |- |[[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] |18 қаңтар<br>2021 |29 наурыз<br>2023 | Сыртқы істер министрі (2019–2023) |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |11 қаңтар<br>2022 |15 тамыз<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | Сауда және интеграция министрі (2019–2022) |- |[[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] |29 наурыз<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | Қаржы министрі (2020–2024) |- |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] |2 қыркүйек<br>2022 |'''Қазір<br>қызметте''' | Сауда және интеграция министрі (2022–2023), Ұлттық экономика министрі (2024–) |- |[[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] |9 желтоқсан<br>2022 |8 маусым<br>2023 | – |- |[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] |4 қаңтар<br>2023 |'''Қазір<br>қызметте''' | Үкімет аппаратының басшысы |- |[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 | Сыртқы істер министрі |- |[[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 | Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (2022 – қыркүйек 2023) |- |[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 | rowspan="5"|[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | Ұлттық экономика министрі |- |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] |31 наурыз<br>2024 |'''Қазір<br>қызметте''' | – |- |[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 | – |- |[[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] |29 қыркүйек<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі |- |[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Мәдениет және ақпарат министрі (2023–) |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| ]] cjmw5sbw5c0qh2igzag0cx45t6xzjgp 3600429 3600428 2026-05-05T16:38:35Z Casserium 68287 /* */ 3600429 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министр орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]], [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]], [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]]ның орынбасары |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан премьер-министрінің орынбасары''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] мүшелерінің бірі. Лауазымды әдетте [[Қазақстан премьер-министрі]] белгілеген саясатқа сәйкес қызметін жүзеге асыратын және [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]] бекітетін, [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]] тағайындайтын бірнеше адам атқарады.<ref>{{Cite web|url= https://www.legislationline.org/download/id/3923/file/Kazakhstan_Law_On_Government_1995am2007_RU.pdf |title= Конституционный закон от 18.12.1995 года "О ПРАВИТЕЛЬСТВЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН" |lang= ru |work= Legislationline.org |accessdate= 2020-05-01}}</ref> Орынбасарлардың бастысы [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]] делінеді. == Премьер-министр орынбасарларының тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Орынбасар есімі ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Үкіметтегі қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |25 маусым<br>1991 |қаңтар<br>1993 | rowspan="5" |[[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>{{Small|(1990–1991)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1991–1992) |- |[[Қадыр Қарқабатұлы Бәйкенов|Қадыр Бәйкенов]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Мырзатай Жолдасбеков]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | Ауыл шаруашылығы министрі (1992–1993) |- |[[Қаратай Тұрысов]] |25 маусым<br>1991 |31 тамыз<br>1991 | – |- |[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |16 қазан<br>1991 |желтоқсан<br>1993 | rowspan="10" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1992–1993) |- |[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |6 ақпан<br>1992 |5 қараша<br>1992 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Өнеркәсіп министрі |- |[[Асығат Әсиұлы Жабағин|Асығат Жабағин]] |18 қаңтар<br>1993 |1 қыркүйек<br>1994 | – |- |[[Ғалым Әбілсейітұлы Әбілсейітов|Ғалым Әбілсейітов]] |18 қаңтар<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ғылым және жаңа технологиялар министрі (1992–1994) |- |[[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов|Қуаныш Сұлтанов]] |18 қаңтар<br>1993 |18 наурыз<br>1994 | – |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |18 қаңтар<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Мемлекеттік мүлік жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] |22 маусым<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Сыртқы экономикалық байланыстар министрі (1990–1994) |- |[[Сергей Витальевич Кулагин|Сергей Кулагин]] |22 маусым<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ауыл шаруашылығы министрі (1993 – маусым 1994) |- | [[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |18 желтоқсан<br>1993 |14 қазан<br>1994 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] |18 наурыз<br>1994 |14 қазан<br>1994 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |12 қазан<br>1994 |4 наурыз<br>1996 | rowspan="13" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | – |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |12 қазан<br>1994 |наурыз<br>1996 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1995–1996) |- |[[Виктор Васильевич Соболев (министр)|Виктор Соболев]] |12 қазан<br>1994 |14 қыркүйек<br>1996 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 наурыз<br>1995 |10 қазан<br>1997 | Білім және мәдениет министрі (1997) |- |[[Нағашыбай Аманғалиұлы Шайкенов|Нағашыбай Шайкенов]] |3 шілде<br>1995 |4 қараша<br>1996 | Әділет министрі (1993 – қазан 1995) |- |[[Николай Михайлович Макиевский|Николай Макиевский]] |10 қаңтар<br>1996 |15 қараша<br>1996 | Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1995–1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |4 наурыз<br>1996 |2 шілде<br>1997 | – |- |[[Гарри Гвидович Штойк|Гарри Штойк]] |8 мамыр<br>1996 |28 қазан<br>1996 | Өнеркәсіп және сауда министрі (1994–1996) |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |14 қыркүйек<br>1996 |қараша<br>2000 | Қаржы министрі (1994–1998), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1999–2000) |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |24 қазан<br>1996 |ақпан<br>1998 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Дүйсембай Төлеубайұлы Дүйсенов|Дүйсембай Дүйсенов]] |28 қазан<br>1996 |16 маусым<br>1997 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |13 шілде<br>1997 |10 қазан<br>1997 | Экономика және сауда министрі (наурыз – қазан 1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |желтоқсан<br>1997 |шілде<br>1999 | rowspan="4" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Ауыл шаруашылығы министрі (1999) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қазан<br>1999 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1998 – қаңтар 1999), Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1998 – қаңтар 1999), Қаржы министрі (қаңтар – қазан 1999) |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 қазан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | – |- |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |15 наурыз<br>1999 |1 қазан<br>1999 | Сыртқы істер министрі (1994–1999) |- |[[Ержан Әбілқайырұлы Өтембаев|Ержан Өтембаев]] |12 қазан<br>1999 |20 желтоқсан<br>2000 | rowspan="6" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | – |- |[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |12 қазан<br>1999 |21 қараша<br>2001 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2000–2001) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |20 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |17 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | – |- |[[Владимир Сергеевич Школьник|Владимир Школьник]] |13 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | Энергетика және минералды ресурстар министрі (2000–2006) |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |27 қараша<br>2001 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |29 қаңтар<br>2002 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="3" |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | Қаржы министрі (2002), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2002–2004) |- |[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхамеджанов]] |29 қаңтар<br>2002 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |28 мамыр<br>2002 |18 қаңтар<br>2006 | Ауыл шаруашылығы министрі (2001–2004) |- |[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |13 маусым<br>2003 |18 қаңтар<br>2006 | rowspan="4" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | Индустрия және сауда министрі (2004–2006) |- | [[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] |15 мамыр<br>2004 |13 желтоқсан<br>2004 | – |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |18 қаңтар<br>2006 |10 қаңтар<br>2007 | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (сәуір – қазан 2006) |- |[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |10 қаңтар<br>2007 |27 тамыз<br>2007 | rowspan="7" |[[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2006–2007) |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |27 тамыз<br>2007 |26 желтоқсан<br>2011 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2009–2011) |- |[[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] |29 қазан<br>2007 |28 қараша<br>2013 | – |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |3 наурыз<br>2009 |19 қараша<br>2009 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |12 наурыз<br>2010 |20 қаңтар<br>2012 | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] |20 қаңтар<br>2012 |1 қазан<br>2013 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |25 қыркүйек<br>2012 |6 тамыз<br>2014 | rowspan="5" |[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] |26 қыркүйек<br>2012 |16 қаңтар<br>2013 | – |- | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |9 қыркүйек<br>2016 | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін), Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |6 қараша<br>2013 |6 тамыз<br>2014 | Қаржы министрі (2013–2018) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |28 қараша<br>2013 |11 қараша<br>2014 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |11 қараша<br>2014 |11 қыркүйек<br>2015 | rowspan="3" |[[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | – |- |[[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] |11 қыркүйек<br>2015 |13 қыркүйек<br>2016 | – |- |[[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] |14 маусым<br>2016 |15 желтоқсан<br>2017 | Ауыл шаруашылығы министрі (мамыр 2016 – 2017) |- |[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | rowspan="5" |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 қыркүйек<br>2016 |3 ақпан<br>2017 | – |- |[[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі (2018–2019) |- |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |15 желтоқсан<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Ауыл шаруашылығы министрі |- |[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары; Қаржы министрі (2018-2020) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |25 ақпан<br>2019 |20 тамыз<br>2019 | – |- |[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] |25 ақпан<br>2019 |18 қыркүйек<br>2019 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |20 тамыз<br>2019 |10 ақпан<br>2020 | – |- |[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |18 қыркүйек<br>2019 |5 мамыр<br>2026 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2022–2026) |- |[[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] |11 ақпан<br>2020 |31 тамыз<br>2022 | – |- |[[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] |18 қаңтар<br>2021 |29 наурыз<br>2023 | Сыртқы істер министрі (2019–2023) |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |11 қаңтар<br>2022 |15 тамыз<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | Сауда және интеграция министрі (2019–2022) |- |[[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] |29 наурыз<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | Қаржы министрі (2020–2024) |- |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] |2 қыркүйек<br>2022 |'''Қазір<br>қызметте''' | Сауда және интеграция министрі (2022–2023), Ұлттық экономика министрі (2024–) |- |[[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] |9 желтоқсан<br>2022 |8 маусым<br>2023 | – |- |[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] |4 қаңтар<br>2023 |'''Қазір<br>қызметте''' | Үкімет аппаратының басшысы |- |[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 | Сыртқы істер министрі |- |[[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 | Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (2022 – қыркүйек 2023) |- |[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 | rowspan="5"|[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | Ұлттық экономика министрі |- |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] |31 наурыз<br>2024 |'''Қазір<br>қызметте''' | – |- |[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 | – |- |[[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] |29 қыркүйек<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі |- |[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Мәдениет және ақпарат министрі (2023–) |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| ]] q023vf6gctdodbndcl6kj44afbt2fm0 3600557 3600429 2026-05-06T04:45:08Z Casserium 68287 3600557 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министр орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]], [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]], [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]], [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]], [[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]], [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]]ның орынбасары |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан премьер-министрінің орынбасары''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] мүшелерінің бірі. Лауазымды әдетте [[Қазақстан премьер-министрі]] белгілеген саясатқа сәйкес қызметін жүзеге асыратын және [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]] бекітетін, [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]] тағайындайтын бірнеше адам атқарады.<ref>{{Cite web|url= https://www.legislationline.org/download/id/3923/file/Kazakhstan_Law_On_Government_1995am2007_RU.pdf |title= Конституционный закон от 18.12.1995 года "О ПРАВИТЕЛЬСТВЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН" |lang= ru |work= Legislationline.org |accessdate= 2020-05-01}}</ref> Орынбасарлардың бастысы [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары|Бірінші орынбасар]] делінеді. == Премьер-министр орынбасарларының тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Орынбасар есімі ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Үкіметтегі қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |25 маусым<br>1991 |қаңтар<br>1993 | rowspan="5" |[[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>{{Small|(1990–1991)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1991–1992) |- |[[Қадыр Қарқабатұлы Бәйкенов|Қадыр Бәйкенов]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Мырзатай Жолдасбеков]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | – |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 маусым<br>1991 |18 қаңтар<br>1993 | Ауыл шаруашылығы министрі (1992–1993) |- |[[Қаратай Тұрысов]] |25 маусым<br>1991 |31 тамыз<br>1991 | – |- |[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |16 қазан<br>1991 |желтоқсан<br>1993 | rowspan="10" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1992–1993) |- |[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |6 ақпан<br>1992 |5 қараша<br>1992 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Өнеркәсіп министрі |- |[[Асығат Әсиұлы Жабағин|Асығат Жабағин]] |18 қаңтар<br>1993 |1 қыркүйек<br>1994 | – |- |[[Ғалым Әбілсейітұлы Әбілсейітов|Ғалым Әбілсейітов]] |18 қаңтар<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ғылым және жаңа технологиялар министрі (1992–1994) |- |[[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов|Қуаныш Сұлтанов]] |18 қаңтар<br>1993 |18 наурыз<br>1994 | – |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |18 қаңтар<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Мемлекеттік мүлік жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] |22 маусым<br>1993 |13 маусым<br>1994 | Сыртқы экономикалық байланыстар министрі (1990–1994) |- |[[Сергей Витальевич Кулагин|Сергей Кулагин]] |22 маусым<br>1993 |11 қазан<br>1994 | Ауыл шаруашылығы министрі (1993 – маусым 1994) |- | [[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |18 желтоқсан<br>1993 |14 қазан<br>1994 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] |18 наурыз<br>1994 |14 қазан<br>1994 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |12 қазан<br>1994 |4 наурыз<br>1996 | rowspan="13" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | – |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |12 қазан<br>1994 |наурыз<br>1996 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1995–1996) |- |[[Виктор Васильевич Соболев (министр)|Виктор Соболев]] |12 қазан<br>1994 |14 қыркүйек<br>1996 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 наурыз<br>1995 |10 қазан<br>1997 | Білім және мәдениет министрі (1997) |- |[[Нағашыбай Аманғалиұлы Шайкенов|Нағашыбай Шайкенов]] |3 шілде<br>1995 |4 қараша<br>1996 | Әділет министрі (1993 – қазан 1995) |- |[[Николай Михайлович Макиевский|Николай Макиевский]] |10 қаңтар<br>1996 |15 қараша<br>1996 | Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1995–1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |4 наурыз<br>1996 |2 шілде<br>1997 | – |- |[[Гарри Гвидович Штойк|Гарри Штойк]] |8 мамыр<br>1996 |28 қазан<br>1996 | Өнеркәсіп және сауда министрі (1994–1996) |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |14 қыркүйек<br>1996 |қараша<br>2000 | Қаржы министрі (1994–1998), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1999–2000) |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |24 қазан<br>1996 |ақпан<br>1998 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары, Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Дүйсембай Төлеубайұлы Дүйсенов|Дүйсембай Дүйсенов]] |28 қазан<br>1996 |16 маусым<br>1997 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |13 шілде<br>1997 |10 қазан<br>1997 | Экономика және сауда министрі (наурыз – қазан 1997) |- |[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] |желтоқсан<br>1997 |шілде<br>1999 | rowspan="4" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Ауыл шаруашылығы министрі (1999) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қазан<br>1999 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (1998 – қаңтар 1999), Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1998 – қаңтар 1999), Қаржы министрі (қаңтар – қазан 1999) |- |[[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] |25 қазан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | – |- |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |15 наурыз<br>1999 |1 қазан<br>1999 | Сыртқы істер министрі (1994–1999) |- |[[Ержан Әбілқайырұлы Өтембаев|Ержан Өтембаев]] |12 қазан<br>1999 |20 желтоқсан<br>2000 | rowspan="6" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | – |- |[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |12 қазан<br>1999 |21 қараша<br>2001 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2000–2001) |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |20 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | – |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |17 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | – |- |[[Владимир Сергеевич Школьник|Владимир Школьник]] |13 желтоқсан<br>2000 |29 қаңтар<br>2002 | Энергетика және минералды ресурстар министрі (2000–2006) |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |27 қараша<br>2001 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |29 қаңтар<br>2002 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="3" |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | Қаржы министрі (2002), Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2002–2004) |- |[[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхамеджанов]] |29 қаңтар<br>2002 |13 маусым<br>2003 | – |- |[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |28 мамыр<br>2002 |18 қаңтар<br>2006 | Ауыл шаруашылығы министрі (2001–2004) |- |[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |13 маусым<br>2003 |18 қаңтар<br>2006 | rowspan="4" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | Индустрия және сауда министрі (2004–2006) |- | [[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] |15 мамыр<br>2004 |13 желтоқсан<br>2004 | – |- |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] |18 қаңтар<br>2006 |10 қаңтар<br>2007 | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (сәуір – қазан 2006) |- |[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |10 қаңтар<br>2007 |27 тамыз<br>2007 | rowspan="7" |[[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2006–2007) |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |27 тамыз<br>2007 |26 желтоқсан<br>2011 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2009–2011) |- |[[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] |29 қазан<br>2007 |28 қараша<br>2013 | – |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |3 наурыз<br>2009 |19 қараша<br>2009 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |12 наурыз<br>2010 |20 қаңтар<br>2012 | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] |20 қаңтар<br>2012 |1 қазан<br>2013 | – |- |[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]] |25 қыркүйек<br>2012 |6 тамыз<br>2014 | rowspan="5" |[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Индустрия және жаңа технологиялар министрі |- |[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] |26 қыркүйек<br>2012 |16 қаңтар<br>2013 | – |- | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |9 қыркүйек<br>2016 | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін), Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |6 қараша<br>2013 |6 тамыз<br>2014 | Қаржы министрі (2013–2018) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |28 қараша<br>2013 |11 қараша<br>2014 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |11 қараша<br>2014 |11 қыркүйек<br>2015 | rowspan="3" |[[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | – |- |[[Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева|Дариға Назарбаева]] |11 қыркүйек<br>2015 |13 қыркүйек<br>2016 | – |- |[[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] |14 маусым<br>2016 |15 желтоқсан<br>2017 | Ауыл шаруашылығы министрі (мамыр 2016 – 2017) |- |[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | rowspan="5" |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |13 қыркүйек<br>2016 |3 ақпан<br>2017 | – |- |[[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі (2018–2019) |- |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] |29 тамыз<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | – |- |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |15 желтоқсан<br>2017 |25 ақпан<br>2019 | Ауыл шаруашылығы министрі |- |[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | Премьер-министрдің бірінші орынбасары; Қаржы министрі (2018-2020) |- |[[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова|Гүлшара Әбдіқалықова]] |25 ақпан<br>2019 |20 тамыз<br>2019 | – |- |[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] |25 ақпан<br>2019 |18 қыркүйек<br>2019 | – |- |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]] |20 тамыз<br>2019 |10 ақпан<br>2020 | – |- |[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |18 қыркүйек<br>2019 |5 мамыр<br>2026 | Премьер-министрдің бірінші орынбасары (2022–2026) |- |[[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] |11 ақпан<br>2020 |31 тамыз<br>2022 | – |- |[[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] |18 қаңтар<br>2021 |29 наурыз<br>2023 | Сыртқы істер министрі (2019–2023) |- |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]] |11 қаңтар<br>2022 |15 тамыз<br>2022 | rowspan="7" |[[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | Сауда және интеграция министрі (2019–2022) |- |[[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] |29 наурыз<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | Қаржы министрі (2020–2024) |- |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] |2 қыркүйек<br>2022 |'''Қазір<br>қызметте''' | Сауда және интеграция министрі (2022–2023), Ұлттық экономика министрі (2024–) |- |[[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] |9 желтоқсан<br>2022 |8 маусым<br>2023 | – |- |[[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] |4 қаңтар<br>2023 |'''Қазір<br>қызметте''' | Үкімет аппаратының басшысы |- |[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] |3 сәуір<br>2023 |26 қыркүйек<br>2025 | Сыртқы істер министрі |- |[[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] |8 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025 | Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (2022 – қыркүйек 2023) |- |[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 | rowspan="6"|[[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | Ұлттық экономика министрі |- |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]] |31 наурыз<br>2024 |'''Қазір<br>қызметте''' | – |- |[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] |14 ақпан<br>2025 |26 қыркүйек<br>2025 | – |- |[[Жаслан Хасенұлы Мәдиев|Жаслан Мәдиев]] |29 қыркүйек<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі |- |[[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] |1 желтоқсан<br>2025 |'''Қазір<br>қызметте''' | Мәдениет және ақпарат министрі (2023–) |- |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |6 мамыр<br>2026 |'''Қазір<br>қызметте''' | Премьер-министрдің бірінші орынбасары |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| ]] gpbsqvgk3obs99rgihiqu7f2d0ejc0m 2 738267 3600515 3406767 2026-05-05T21:25:09Z Casserium 68287 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3600515 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 741495 3600536 3598395 2026-05-06T03:24:19Z Nurken 111493 3600536 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = үкімет басшысы<!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Кир Стармер | Шынайы есімі = {{lang-en|Keir Starmer}} | Суреті = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ресми портреті, 2024 | Титулы = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]] | Ту = Flag of the United Kingdom.svg | Ту2 = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg | Басқара бастады = 5 шілде 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Монарх = [[III Чарльз]] | Ізашары = [[Риши Сунак]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]] | Ту_2 = Flag of the United Kingdom.svg | Ту2_2 = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg | Басқара бастады_2 = 4 сәуір 2020 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 шілде 2024 | Монарх_2 = [[II Елизабет]]<br>[[III Чарльз]] | Премьер_2 = [[Борис Джонсон]]<br>[[Лиз Трасс]]<br>[[Риши Сунак]] | Ізашары_2 = [[Джереми Корбин]] | Ізбасары_2 = [[Риши Сунак]] | Титулы_3 = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы | Ту_3 = Labour Party Wordmark.svg | Ту2_3 = Flag of the United Kingdom.svg | Басқара бастады_3 = 4 сәуір 2020 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Джереми Корбин]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты | Ту_4 = Crowned Portcullis.svg | Ту2_4 = Flag of the United Kingdom.svg | Басқара бастады_4 = 7 мамыр 2015 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = Кир Родни Стармер | Туған күні = 2.9.1962 | Туған жері = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[атеизм]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = {{marriage|Виктория Александр|2007}} | Балалары = 2 | Партиясы = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]] | Білімі = [[Лидс университеті]]<br>Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]]) | Мамандығы = {{hlist|Заңгер|саясаткер}} | Қолтаңбасы = Keir Starmer signature.svg | Сайты = {{URL|http://keirstarmer.com/}} | Commons = Keir Starmer | Марапаттары = {{Монша ордені|KCB}} }} '''[[Сэр]] Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,<ref>{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, & Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}</ref> 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],<ref>{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}</ref> 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы. Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған. Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті. Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді. 2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. == Жастық шағы және білімі == [[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]] Кир Родни Стармер<ref>{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}</ref> 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.<ref name="superboy">{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}</ref> Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.<ref name="sensible">{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,<ref name="guardian08">{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref name="09sep21">{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.<ref>{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham & High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}</ref> Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.<ref name="09sep21" /> Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.<ref>{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.<ref>{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}</ref> Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref name="sensible" /> Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.<ref>{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky & Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.<ref name="guardian08" /><ref name="leadership">{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.<ref name="guardian08" /> 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}</ref> == Заңгер ретінде мансабы == [[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]] Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.<ref name="superboy" /> Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.<ref name="guardian08" /> Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.<ref name="guardian08" /> Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.<ref>{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}</ref> Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;<ref>{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}</ref> ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.<ref name="sensible" /> 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.<ref>{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}</ref> Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.<ref name="superboy" /><ref name="guardian08" /> Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.<ref>{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды. == Ерте саяси мансабы == [[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]] === Парламент депутаты === 2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn & St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды. [[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> === Көлеңкелі кабинеттегі қызметі === Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.<ref>{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.<ref>{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.<ref name="leadership" /> Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.<ref>{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}</ref> === Оппозиция басшысы === [[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]] [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.<ref>{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,<ref>{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Үлкен сегіздік басшылары}} {{Үлкен жиырмалық басшылары}} [[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]] [[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]] [[Санат:Лидс университеті түлектері]] [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]] [[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]] [[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]] [[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] cx1uvle8gekg88wyz5ru81c5ud084wh 3600537 3600536 2026-05-06T03:24:36Z Nurken 111493 3600537 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = үкімет басшысы<!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Кир Стармер | Шынайы есімі = {{lang-en|Keir Starmer}} | Суреті = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Ресми портреті, 2024 | Титулы = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]] | Ту = Flag of the United Kingdom.svg | Ту2 = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg | Басқара бастады = 5 шілде 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Монарх = [[III Чарльз]] | Ізашары = [[Риши Сунак]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]] | Ту_2 = Flag of the United Kingdom.svg | Ту2_2 = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg | Басқара бастады_2 = 4 сәуір 2020 | Басқаруын аяқтады_2 = 5 шілде 2024 | Монарх_2 = [[II Елизабет]]<br>[[III Чарльз]] | Премьер_2 = [[Борис Джонсон]]<br>[[Лиз Трасс]]<br>[[Риши Сунак]] | Ізашары_2 = [[Джереми Корбин]] | Ізбасары_2 = [[Риши Сунак]] | Титулы_3 = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы | Ту_3 = Labour Party Wordmark.svg | Ту2_3 = Flag of the United Kingdom.svg | Басқара бастады_3 = 4 сәуір 2020 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = [[Джереми Корбин]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты | Ту_4 = Crowned Portcullis.svg | Ту2_4 = Flag of the United Kingdom.svg | Басқара бастады_4 = 7 мамыр 2015 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = Кир Родни Стармер | Туған күні = 2.9.1962 | Туған жері = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[атеизм]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = {{marriage|Виктория Александр|2007}} | Балалары = 2 | Партиясы = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]] | Білімі = [[Лидс университеті]]<br>Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]]) | Мамандығы = {{hlist|Заңгер|саясаткер}} | Қолтаңбасы = Keir Starmer signature.svg | Сайты = {{URL|http://keirstarmer.com/}} | Commons = Keir Starmer | Марапаттары = {{Монша ордені|KCB}} }} [[Сэр]] '''Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,<ref>{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, & Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}</ref> 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],<ref>{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}</ref> 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы. Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған. Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті. Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді. 2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. == Жастық шағы және білімі == [[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]] Кир Родни Стармер<ref>{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}</ref> 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.<ref name="superboy">{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}</ref> Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.<ref name="sensible">{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,<ref name="guardian08">{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref name="09sep21">{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.<ref>{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham & High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}</ref> Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.<ref name="09sep21" /> Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.<ref>{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.<ref>{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}</ref> Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref name="sensible" /> Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.<ref>{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky & Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.<ref name="guardian08" /><ref name="leadership">{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}</ref> Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.<ref name="guardian08" /> 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.<ref>{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}</ref> == Заңгер ретінде мансабы == [[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]] Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.<ref name="superboy" /> Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.<ref name="guardian08" /> Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.<ref name="guardian08" /> Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.<ref>{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}</ref> Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;<ref>{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}</ref> ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.<ref name="sensible" /> 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.<ref>{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}</ref> Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.<ref name="superboy" /><ref name="guardian08" /> Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.<ref>{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды. == Ерте саяси мансабы == [[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]] === Парламент депутаты === 2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn & St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды. [[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> === Көлеңкелі кабинеттегі қызметі === Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.<ref>{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.<ref>{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.<ref name="leadership" /> Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.<ref>{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}</ref> === Оппозиция басшысы === [[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]] [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.<ref>{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,<ref>{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Үлкен сегіздік басшылары}} {{Үлкен жиырмалық басшылары}} [[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]] [[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]] [[Санат:Лидс университеті түлектері]] [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]] [[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]] [[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]] [[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]] [[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] 3pr2pudves8o56xl851jbv5bmkm55zy 0 742711 3600486 3362872 2026-05-05T19:41:16Z TalgatSnow 143530 3600486 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Абдусамат Дурманов| азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} <br>{{ту|Өзбекстан}} [[Өзбекстан]] | позиция = қорғаушы | туған күні = 15.11.1965 | қайтыс болған күні = 03.05.2026 | қайтыс болған жері = | клубтары = {{футбол карьерасы |1982—1984|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|64 (7) |1985—1986|{{ту|КСРО}} [[Чита (футбол клубы)|Локомотив (Чита)]]|45 (3) |1987|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|22 (7) |1987—1989|{{ту|КСРО}} [[Пахтакор (футбол клубы)|Пахтакор]]|64 (3) |1990—1991|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|72 (19) |1992—2002|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Ферғана)]]|274 (15) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1992—1994|{{футбол|Өзбекстан}} |7 (0) }} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2003—2014|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2014—2015|{{ту|Өзбекстан}} [[Язъяван (футбол клубы)|Язъяван Лочинлари]]| |2015—|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2020|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]| }} }} '''Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов''' ({{lang-uz|Абдусамат Чоршанбиевич Дўрмонов/Abdusamad Chorshambiyevich Do'rmonov}}; 15 қараша 1965, [[Термез]]) — КСРО-лық және өзбекстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы. == Жетістіктері == === Клубтық === * Өзбекстан чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001 * Өзбекстан кубогы: 1994, 1996 === Халықаралық === * Азия ойындары жеңімпазы: 1994 == Сілтемелер == * [http://www.footbook.ru/index.php?type=3&pid=24568 Статистикасы] * [http://championat.asia/uz/news/asad-dormonov-yozyovon-lochinlari-bosh-murabbiji Асад Дўрмонов «Ёзёвон-Лочинлари» бош мураббийи] * [http://championat.asia/uz/news/pulka-yozyovon-lochinlari-bilan-cementchi-birinchi-ligada «Пулька». «Ёзёвон-лочинлари» билан «Цементчи» биринчи лигада] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-istefoga-chiqdi Абдусамад Дўрмонов истеъфога чиқди] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-neftchiga-qaytdi Абдусамад Дўрмонов "Нефтчи"га қайтди] {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:КСРО футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Сурхан ФК ойыншылары]] [[Санат:Пахтакор ФК ойыншылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары]] [[Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары]] hkih66g59jriiaeo4humfyqmi8ib18q 0 743396 3600694 3598401 2026-05-06T11:19:48Z Rasulbek Adil 176232 3600694 wikitext text/x-wiki {{Партияның ұлттық съезі | Атауы = 2024 жылғы Демократиялық партия ұлттық съезі | Партия = Демократиялық | Сайлау = [[2024 АҚШ президент сайлауы]] | Логотип = 2024 DNC Logo Stacked.svg | Ені логотип = | Сурет1 = Kamala Harris Oval.png | Ені1 = | Сурет2 = Tim Walz Oval Corrected.png | Ені2 = | Сурет3 = | Ені3 = | Сурет атауы = Үміткерлері<br>Харрис пен Уолз | Күні = 19–22 тамыз 2024<ref name="DNCdates">{{cite web|url= https://www.nbcchicago.com/dnc-chicago-2024/dnc-2024-chicago-when-is-it-tickets-how-to-attend-the-convention/3496913/ |title= 2024 DNC in Chicago: When is it, how to attend, how delegates work and more |publisher= WMAQ-TV |date= 2024-07-22 |accessdate= 2024-08-15}}</ref> | Қаласы = [[Чикаго]], [[Иллинойс]] | Жері = {{iw|Юнайтед-сентр|Юнайтед-сентр|en|United Center}}<ref name="DNCdates"/> | Басшы түрі = Төрайымы | Басшысы = {{iw|Миньон Мур|Миньон Мур|en|Minyon Moore}}<ref>{{cite web |last= Korecki |first= Natasha |title= DNC names leadership posts for 2024 presidential convention in Chicago |url= https://www.nbcnews.com/meet-the-press/meetthepressblog/dnc-names-leadership-posts-2024-presidential-convention-chicago-rcna98670 |publisher= [[NBC News]] |lang= en |date= 2023-08-08}}</ref> | Сөйлеушілері = [[Джо Байден]]<br>[[Джилл Байден]]<br>[[Пит Буттиджич]]<br>{{iw|Джейсон Картер (саясаткер)|Джейсон Картер|en|Jason Carter (politician)}}<br>[[Билл Клинтон]]<br>[[Хиллари Клинтон]]<br>[[Даг Эмхофф]]<br>[[Барак Обама]]<br>[[Мишель Обама]]<br>[[Александрия Окасио-Кортес]]<br>[[Нэнси Пелоси]]<br>[[Джей Би Прицкер]]<br>[[Чак Шумер]]<br>және басқалары | Президенттікке үміткері = [[Камала Харрис]] | Президенттікке үміткері штат = [[Калифорния]] | Вице-президенттікке үміткері = [[Тим Уолз]] | Вице-президенттікке үміткері штат = [[Миннесота]] | Өзге үміткері = | Жалпы делегаты = 3 949 жарияланғаны<br>747 жарияланбағаны{{efn|Жарияланбаған делегаттар съездегі бірінші бюллетенде дауыс береді, Харрис жарияланған делегаттар арасында дауыстардың көпшілігіне ие болды және сол себептен съез барысында олар дауыс бермейтін болады.<ref>{{Cite web |last= Navarro |first= Aaron |date= 2024-08-02 |title= The DNC's virtual roll call to nominate Kamala Harris started Aug. 1. Here's how the vote works. |url= https://www.cbsnews.com/news/dnc-virtual-roll-call-2024-how-it-works/ |accessdate= 2024-08-14 |publisher= CBS News |lang= en}}</ref>}} | Қажет даусы = 1 975 (жарияланғанынан ғана) | Нәтижесі президент = [[Камала Харрис|Харрис]]: 4 567 (98,87%)<br>Бар жоғы: 52 (1,13%) | Нәтижесі вице-президент = [[Тим Уолз]]: [[Аккламация]] | Бюллетені = 1 | Алдыңғы съезі = Демократиялық партияның ұлттық съезі (2020) | Алдыңғы съезі жыл = 2020 | Келесі съезі = Демократиялық партияның ұлттық съезі (2028) | Келесі съезі жыл = 2028 }} '''2024 жылғы Демократиялық партия ұлттық съезі''' — америкалық [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партия]] делегаттарының [[2024 АҚШ президент сайлауы|сол жылы сайлануға баратын]] үміткерлерін және бағдарламасын таңдау рәсімі. Съез барысында [[Камала Харрис]]тің президенттікке және [[Тим Уолз]]тың вице-президенттікке үміткерліктері ресмиленді. Съез 19–22 тамыз күндері [[Иллинойс]] штатының [[Чикаго]] қаласында өтті.<ref name="DNCdates"/> Делегаттар 1–5 тамыз аралығында жалғасқан онлайн және телефон арқылы дауыс беру арқылы Харристі президенттікке ұсынды. Харрис АҚШ-тағы ірі саяси партияның президенттігіне кандидаты болған алғашқы қара нәсілді әйел және Оңтүстік Азиядан шыққан алғашқы адам<ref>{{cite news |author= Oppenheim, Oren; Shepherd, Brittany; Murray, Isabella |title= Kamala Harris earns majority of Democratic roll call votes, achieving historic presidential nomination |url= https://abcnews.go.com/Politics/kamala-harris-nominee-DNC-majority-democratic-roll-call-votes/story?id=112580918 |accessdate= 2024-08-06 |publisher= ABC News |date= 2024-08-06}}</ref> және Батыс Америка Құрама Штаттарынан шыққан Демократиялық партияның президенттікке тұңғыш кандидаты болып шықты.<ref>{{cite news |last= Masih |first= Niha |title= The dizzying array of firsts for Harris if she wins nomination or election |url= https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/23/kamala-harris-first/ |accessdate= 2024-08-02 |publisher= [[The Washington Post]] |date= 2024-07-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240723130607/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/23/kamala-harris-first/ |date= 2024-07-23}}</ref>{{efn|[[Барак Обама]] [[Гавайи]]да туып, өссе де, ол кейін көбіне [[Иллинойс]]та тұрып, өзінің саяси мансабын сол жерде ғана бастады.<ref>{{cite news |last= Wilson |first= Reid |title= Kamala Harris makes history — as a Westerner |url= https://thehill.com/homenews/campaign/511601-kamala-harris-makes-history-as-a-westerner/ |accessdate= 2024-08-19 |publisher= [[The Hill]] |date= 2020-08-11}}</ref>}} Бұған дейін, 12 наурызда, қазіргі президент [[Джо Байден]] [[АҚШ Демократиялық партиясының праймеризі (2024)|праймериз кезінде дауыстың көпшілігін алып]], болжамды үміткер болды.<ref>{{cite news |last= Nicholas |first= Peter |title= Biden secures Democratic nomination with majority of delegates, NBC News projects |url= https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/biden-wins-democratic-nomination-rcna142838 |accessdate= 2024-08-02 |publisher= [[NBC News]] |date= 2024-03-12}}</ref> Дауыс беру күндеріндегі қайшылықтар нәтижесінде Демократиялық Ұлттық комитет 20 маусымда онлайн түрде мерзімінен бұрын дауыс беруге мәжбүр болды. [[2024 АҚШ президент сайлауы#Байден–Трамп пікірталасы|27 маусымдағы пікірсайыс]]тағы сәтсіз нәтижесінен және 21 шілдедегі кандидатурасынан бас тартуы туралы шешімінен кейін Байден Харристі қолдады.<ref>{{Cite web |title= Joe Biden ends re-election campaign |url= https://www.bbc.com/news/articles/c1e5xpdzkd8o |accessdate= 2024-07-21 |work= www.bbc.com |lang= en}}</ref> Басқа да партияластардан қолдау көрген Харрис келесі күні жаңа болжамды кандидат болу үшін жеткілікті партия делегаттарының қолдауына ие болды.<ref>{{Cite news |author= Wire, Sarah; Kochi, Sudiksha |date= 2024-07-22 |title= USA TODAY review: Kamala Harris secures votes needed to become Democratic nominee |url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/22/kamala-harris-delegates-democratic-presidential-nominee/74499622007/ |accessdate= 2024-07-25 |publisher= [[USA Today]]}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.cnn.com/politics/live-news/biden-trump-election-07-21-24#h_fda5151d2b9b9e7d1836c629eb88c750 |title= Harris says she will "earn and win" Democratic nomination |date= 2024-07-21 |publisher= [[CNN]]}}</ref> Әдеттен тыс болған бұл Байден–Харрис ауысуын [[The New York Times]] «қазіргі заманда» болған сайлауалды науқандардың барлығынан ерекше деді.<ref>{{Cite news |last= Baker |first= Peter |date= 2024-07-21 |title= Biden Drops Out of Race, Scrambling the Campaign for the White House |url= https://www.nytimes.com/2024/07/21/us/politics/biden-drops-out.html |accessdate= 2024-07-22 |publisher= [[The New York Times]] |lang= en |issn= 0362-4331}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240721220504/https://www.nytimes.com/2024/07/21/us/politics/biden-drops-out.html |date= 2024-07-21}}</ref> == Алғышарттары == Съез өтетін жер таңдау барысында 2024 жылғы 11 сәуірде Демократиялық Ұлттық комитет [[Атланта]], [[Чикаго]] мен [[Нью-Йорк]] арасынан Чикаго қаласын таңдағанын жариялады. Республикашылар басқаратын [[Джорджия]] штатының ұсынылған жерде Республикалық партияның тікелей сөзі бар екендігінен және мэрдің әлі де салыстырмалы түрде тәжірибесіз екендігінен көпшілік Атлантаға қарсы болды. Чикагоның пайдасына тиген себептердің бірі [[Иллинойс]] штатының губернаторы [[Джей Би Прицкер]]дің шараны қайырымдылық және, қажет болған жағдайда, өз қаражаты арқылы қаржыландыруға уәде бергені болды.<ref>{{Cite web|author= Ethan Cohen; Jeff Zeleny |url= https://www.cnn.com/2023/04/11/politics/chicago-dnc-2024/index.html |title= Chicago to host 2024 Democratic National Convention |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2024-04-11}}</ref> Чикагоны 1931 жылдан бері демократтар басқарып жүр және [[Қызыл штаттар және көк штаттар|көк штаттар]] бекінісі саналатын оның [[Иллинойс]] штаты [[2020 АҚШ президент сайлауы|2020 жылғы президенттік сайлау]] кезінде [[Мичиган]], [[Миннесота]] және [[Висконсин]]нің Орта Батыс штаттарына да әсер етті. Чикаго АҚШ тарихында осындай іс-шараларды ең көп өткізген қалалардың бірі болды, қала ішінде екі ірі партияның 26 ​​түрлі ұлттық съездің орын алғаны белгілі.<ref>{{Cite web|author= Mohammed Zain Shafi Khan |url= https://www.aljazeera.com/news/longform/2024/8/15/what-does-chicago-represent-for-the-democratic-national-convention |title= Why pick Chicago for the Democratic National Convention? |lang= en |publisher= [[Әл-Жазира телеарнасы]] |date= 2024-08-15}}</ref> Бәсекелес [[Республикалық партияның ұлттық съезі (2024)|2024 жылғы Республикалық Ұлттық съез]] шамамен бір ай бұрын [[Висконсин]] [[ауытқымалы штат]]ындағы [[Милуоки]]де өтті.<ref>{{Cite web|author= Maya Homan |url= https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/06/10/rnc-dnc-2024-dates-cities-convention/74042429007/ |title= When and where will the DNC and RNC be held this year? |lang= en |publisher= [[USA Today]] |date= 2024-06-10}}</ref> 2024 жылғы 27 маусымда [[CNN]] [[Атланта]], Джорджия қаласында президент [[Джо Байден]] мен [[Дональд Трамп]] арасындағы 2024 жылғы президенттік сайлау науқанының бірінші телепікірталасын өткізді.<ref>{{Cite web|url= https://www.cnn.com/2024/06/27/politics/read-biden-trump-debate-rush-transcript/index.html |title= READ: Biden-Trump debate transcript |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2024-06-28}}</ref> 2022 жылғы аралық сайлаудан бері сауалнамаларда өзін нашар көрсетіп жүрген және сол теледебатта сәтсіз болған Байденге президенттігіне кандидатурасын тоқтатсын деген қысым күшейді.<ref>{{Cite web|author= Tamara Keith |url= https://www.npr.org/2024/07/04/nx-s1-5029515/biden-drops-out-presidential-election |title= Biden's brand was overcoming obstacles. But this one, he couldn't beat |lang= en |publisher= National Public Radio |date= 2024-07-23}}</ref> Науқан донорлары қаржы бөлуден бас тартты, [[АҚШ Конгрессі|Конгресс]]тің отыздан астам демократ мүшелері Байденнен бас тартты да, аса ықпалды [[Нэнси Пелоси]] «сахна артында» шешімнің жылдам қабылдануына өз септігін тигізді.<ref>{{Cite web|author= Jeremy Herb; John King; Dana Bash |url= https://www.cnn.com/2024/07/19/politics/democratic-defections-joe-biden/index.html |title= Biden faces fresh wave of Democratic defections as campaign tries to press forward |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2024-07-19}}</ref> Жексенбіде, 2024 жылғы 21 шілдеде Байден [[Делавэр]]дегі үйінен әлеуметтік желіде қайта сайлануға бармайтынын және сайлауалды науқанын тоқтатқанын хабарлады.<ref>{{Cite web|author= Jeremy Herb; MJ Lee; Jeff Zeleny; Phil Mattingly; Arlette Saenz; Priscilla Alvarez |url= https://www.cnn.com/2024/07/21/politics/inside-bidens-exit-from-2024-race/index.html |title= Inside Biden’s unprecedented exit from the presidential race |lang= en |publisher= [[CNN]] |date= 2024-07-21}}</ref> Байден сондай-ақ өзінің вице-президенті [[Камала Харрис]]тің Демократиялық партия атынан президенттікке баруын қолдады.<ref>{{Cite web|author= Brett Samuels; Alex Gangitano |url= https://thehill.com/homenews/campaign/4784460-joe-biden-endorses-kamala-harris/ |title= Biden endorses Harris as Democratic nominee after ending his candidacy |publisher= [[The Hill]] |date= 2024-07-21}}</ref> 2024 жылғы 1 тамызда басталған партия съезі делегаттарының виртуалды ерте дауыс беру нәтижесінде Харрис пен [[Тим Уолз]] 2024 жылғы 2 тамызда өздерінің кандидатуралары үшін қажетті көпшілік дауысқа ие болған еді. Сол кезде делегаттардың 99 пайызы Харристің президенттікке кандидаттығына дауыс беретінін жариялаған еді.<ref>{{Ciet web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c4ng1my55vno |title= Kamala Harris formally chosen as Democratic nominee |publisher= [[BBC]] |date= 2024-08-02}}</ref> 2024 жылғы 6 тамызда партия төрағасы [[Джейми Харрисон]] мен Демократиялық Ұлттық Конгресс комитетінің төрағасы Миньон Мур партия съезі 4,567 делегаттың (99%) Харриске дауыс бергенін және Харристің осылайша Демократиялық партияның президенттігіне ресми кандидаты болғанын жариялады.<ref name="ABC 6.8.24">{{Cite web|author= Oren Oppenheim; Brittany Shepherd; Isabella Murray |url= https://abcnews.go.com/Politics/kamala-harris-nominee-DNC-majority-democratic-roll-call-votes/story?id=112580918 |title= Kamala Harris certified as Democratic presidential nominee after earning majority of roll call votes |lang= en |publisher= [[ABC News]] |date= 2024-08-06}}</ref> == Наразылық және қауіпсіздік шаралары == 2024 жылы болғалы съез бен [[Демократиялық партияның ұлттық съезі (1968)|1968 жылы өткен Демократиялық ұлттық съез]] арасында болмақ болған ұқсастықтар көп еді. Осы себептен наразылық шығады дегенді күткен ұйымдастырушылар Чикагода күшейтілген қауіпсіздік шараларын ұйымдастыру талқылады. 1968 жылы [[Линдон Бэйнс Джонсон|Линдон Б. Джонсон]] Джо Байдендей қайта сайланудан бас тартты және кандидат ретінде праймеризге қатыспаған Камала Харристей [[Хуберт Хамфри]] таңдалмақ болған еді. Сол кезде халық, әсіресе жастар, [[Вьетнам соғысы]]на қарсы наразылық көрсетсе, 2024 жылы бұл наразылықтар [[Газадағы соғыс|Газа секторындағы соғыс]]қа қарсы болған. Оған қоса екі жылы да «саяси зорлық-зомбылық» орын алды; 1968 жылы партия съезі алдында [[Мартин Лютер Кинг]] пен [[Роберт Кеннеди]]ге қарсы қастандық жасалса, 2024 жылы [[Дональд Трамп]]қа [[Дональд Трампқа жасалған қастандық|қастандық жасалды]].<ref>{{Cite web|author= David Smith |url= https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/aug/17/dnc-democratic-convention-chicago-1968 |title= ‘The world is watching’: 1968 protests set stage for Democratic convention |publisher= [[The Guardian]] |date= 2024-08-17}}</ref> Басқа пікірлер Чикаго полиция департаментінің демонстранттармен әрекет ету тактикасының түбегейлі өзгергенін және жалпы Газа соғысының Вьетнам соғысы сияқты халықты, демократтарды бір-бірінен аса бөлмейтінін айтты.<ref>{{Cite web|author= Bernd Debusmann Jr; |url= https://www.bbc.com/news/articles/c8jl0p4vklyo |title= Why this Democratic convention will not be like Chicago in 1968 |publisher= [[BBC]] |date= 2024-08-17}}</ref> Партия съезі барысында [[Палестина]] құқықтары мен Газадағы соғыс сияқты түрлі мәселелер бойынша бірнеше шерулер тіркелді. Алғашқы наразылық шаралары жексенбі күні ашылу алдында орын алды және оларға бірнеше мың адам қатысқан. Наразылық шаралары, оған қоса, заңды түрде аборт жасай алу құқығын және ЛГБТ құқықтарын кеңейтуге шақырды.<ref>{{Cite web|author= Courtney Sisk |url= https://www.nbcchicago.com/dnc-chicago-2024/protest-schedule-for-dnc-what-to-expect-and-where-in-chicago/3525035/ |title= Protest schedule for DNC: What to expect and where in Chicago |lang= en |publisher= [[NBC News|NBC Chicago]] |date= 2024-08-19}}</ref> March on DNC 24 атты жоспарланған наразылық шаралары дүйсенбі күні түске жақын Union Park-та басталып, Юнайтед-сентр айналасындағы кептеліске әкелді. Кептеліс ұзаққа созылмай, төрт-алты демонстрант қамауға алынды. Наразылық шеру, ең алдымен, Палестина құқықтары үшін, сонымен қатар [[Black Lives Matter]] сияқты себептерден басталған көрінеді.<ref>{{Cite web|author= Jacob Magid |url= https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/anti-israel-march-on-dnc-draws-smaller-crowd-than-predicted/ |title= Anti-Israel march on DNC draws smaller crowd than predicted |publisher= Times of Israel |date= 2024-08-19}}</ref> == Жоспары == Өткізілетін орын ретінде [[Демократиялық партияның ұлттық съезі (1996)|1996 жылы Демократиялық партияның ұлттық съезі]] өткен Чикагодағы Юнайтед-сентр таңдалды. Сонымен қатар, съездің Демократиялық Ұлттық комитеттің штаб-пәтері болған МакКормик Плейс конгресс орталығында да өтетіні белгілі.<ref>{{Cite web|author= April Rubin |url= https://www.axios.com/2024/08/17/democratic-national-convention-chicago-august |title= What to know about the Democratic National Convention |publisher= Axios |date= 2024-08-17}}</ref> Оқиға барлық негізгі теледидар желілерінде, кабельдік жаңалықтар бағдарламаларында, өзге қызметтерде және DNC 2024 уэб-сайтында көрсетілді.<ref>{{Cite web|author= Koh Ewe |url= https://time.com/6999039/rnc-how-to-watch-dnc-when-speakers-2024-conventions-guide/ |title= How and When to Watch the 2024 Republican and Democratic Conventions |publisher= [[Time]] |date= 2024-07-16}}</ref> Бұл жолы Демократиялық партияның съезіне қатысуға барлығы 4,521 делегат шақырылды. Ұсыну үшін кандидатқа кемінде 1,886 дауыс қажет (сайлауда белгілі бір президенттік кандидатты сайлауға міндеттелген делегаттардың ішінен).<ref>{{Cite web|author= R. Sam Garrett |url= https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R48122 |title= 2024 Presidential Nominating Process: Frequently Asked Questions |publisher= Congressional Research Service |date= 2024-07-09 |lang= en |accessdate= 2024-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|autor= Jaime Harrison |url= https://democrats.org/wp-content/uploads/2023/03/2024-Call-for-Convention.pdf |title= Call For the 2024 Democratic National Convention |publisher= [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партия]]ның ресми сайты |date= 2022-09-10 |lang= en |accessdate= 2024-08-04}}</ref> Камала Харрис тамыз айының басында виртуалды дауыс беруде 4567 делегат дауысын немесе 99 пайыз дауыс жинаған болатын.<ref>[https://steppenews.kz/kk/news/aqsh-ta-&#x20;demokratiyalyq-partiyanyng-sezi-&#x20;bastaldy/ Сьездің басталуы мен өту уақыты туралы жаңалық]</ref> Жеке күндер тақырыптарға сәйкес жоспарланды. Іс-шаралар күнтізбесіне сәйкес бұл тақырыптар:<ref name="Axios 18.8.24">{{Cite web|url= https://www.axios.com/2024/08/18/dnc-speaker-schedule-obama-biden |title= DNC lineup: Who's speaking and what to expect |lang= en |publisher= Axios |date= 2024-08-18}}</ref> * Дүйсенбі, 19 тамыз: ''Халық үшін'' (''For the People''). Ашылу күні Чикаго мэрі Брэндон Джонсон қатысушыларды қарсы алды. Сөз сөйлеушілер арасында [[Хиллари Клинтон]], [[Джилл Байден]] мен прайм-таймда алауды Харриске беруі тиіс президент [[Джо Байден]] болды.<ref name="Axios 18.8.24"/> * Сейсенбі, 20 тамыз: ''Америка болашағына батыл қарау'' (''A Bold Vision for America's Future''). [[Иллинойс]] штатының губернаторы [[Джей Би Прицкер]]дің құттықтауы екінші күнге жоспарланған болатын. Харристің күйеуі [[Даг Эмхофф]], сонымен қатар [[Мишель Обама|Мишель]] мен [[Барак Обама]] сөз сөйледі.<ref name="Axios 18.8.24"/> * Сәрсенбі, 21 тамыз: ''Бостандықтарымыз үшін шайқас'' (''A Fight for Our Freedoms''). [[Билл Клинтон]], [[Нэнси Пелоси]] мен [[Пит Буттиджич]] сөз сөйледі де, вице-президенттікке кандидат [[Тим ​​Уолз]] өз кандидатурасын ресми түрде қабылдады.<ref name="Axios 18.8.24"/> * Бейсенбі, 22 тамыз: ''Болашағымыз үшін'' (''For Our Future''). Камала Харрис соңғы күні президенттікке кандидатурасын қабылдады.<ref name="Axios 18.8.24"/><ref>[https://qazaqstan.tv/news/198046 Сьездің басталғаны туралы қазақ тілді телеарна материалы]</ref> == Партия бағдарламасы == Партиялық съезге әзірленген тоқсан екі беттік партия бағдарламасы Джо Байден қайта сайланудан бас тартқанына дейін құрастырылған еді. Ол ең алдымен экономиканы өсіру, әлеуметтік әділет пен отбасын жоспарлау құқығын қорғау сияқты ішкі саясат мақсаттарына назар аударды. Жобада Байденнің экономикалық және саяси жетістіктері атап өтілді. Израильге қарсы қару эмбаргосы және Газа соғысында атысты тоқтату туралы үндеу назардан тыс қалды. Израиль саясаты демократтардың партияішілік келіспеушіліктің негізгі себептерінің бірі болды.<ref>{{Cite web|author= Edward Helmore |url= https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/aug/19/democrat-platform-israel-arms-embargo-dnc |title= Democratic party’s 92-page platform lacks a call for arms embargo on Israel |publisher= [[The Guardian]] |date= 2024-08-19}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:АҚШ президент сайлауы (2024)]] [[Санат:2024 жылғы АҚШ саясаты]] [[Санат:Демократиялық ұлттық съездер]] ewit1gu0yapfn5s3xrc14u5qrevjo4x 0 744283 3600331 3424071 2026-05-05T14:32:14Z Makenzis 71333 /* Ұлттық чемпионат */ 3600331 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Перу}} Университарио | құрылған = 1924 | стадионы = [[Монументаль (стадион, Лима)|Монументаль «У»]], <br>[[Лима]], [[Перу]] | сыйымдылығы = 80 093 | рейтингі = [[КОНМЕБОЛ]] '''43'''<ref>{{cite web|url=https://conmebollibertadores.com/cards/NewsReaderWeb/ranking-de-clubes-conmebol-2022-es|title=Ranking de clubes CONMEBOL 2022|date=2021-12-17|publisher=[[КОНМЕБОЛ]]|lang=|accessdate=2022-01-07|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118134155/https://conmebollibertadores.com/cards/NewsReaderWeb/ranking-de-clubes-conmebol-2022-|deadlink=no}}</ref> | жарыс = Футболдан Перу чемпионаты | маусым = 2024 | орын = '''1''' | pattern_la1 = _universitario22h | pattern_b1 = _universitario22h | pattern_ra1 = _universitario22h | pattern_sh1 = _universitario22h | pattern_so1 = _universitario22h | leftarm1 = FDF4D9 | body1 = FDF4D9 | rightarm1 = FDF4D9 | shorts1 = FDF4D9 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _universitario22a | pattern_b2 = _universitario22a | pattern_ra2 = _universitario22a | pattern_sh2 = _universitario22a | pattern_so2 = _universitario22a | leftarm2 = 4E0510 | body2 = 4E0510 | rightarm2 = 4E0510 | shorts2 = 4E0510 | socks2 = FDF4D9 }} '''«Университарио»''' ({{lang-es|Club Universitario de Deportes}}) — [[Перу]]дің [[Лима]] қаласындағы фтбол клубы. Елдегі ең байырғы, жүлделі танымал команда. [[1924 жыл]]ы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Монументаль" стадионында өткізеді. == Жетістіктері == === Ұлттық чемпионат === * Чемпион (29): 1929, 1934, 1939, 1941, 1945, 1946, 1949, 1959, 1960, 1964, 1966, 1967, 1969, 1971, 1974, 1982, 1985, 1987, 1990, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2009, 2013, 2020, 2024, 2025 * Вице-чемпион (15): 1928, 1932, 1933, 1940, 1955, 1965, 1970, 1972, 1978, 1984, 1988, 1995, 2002, 2008, 2020 === Халықаралық === * Либертадорес кубогының финалисі (1): 1972 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://universitario.pe/ Ресми сайты]{{ref-es}} * [https://web.archive.org/web/20190528133917/http://daleucampeon.4t.com/ Фан-сайт]{{ref-es}} [[Санат:Перу футбол клубтары]] kychu6ely1jzlzowa3jigi4kwfog8tg 3600332 3600331 2026-05-05T14:32:22Z Makenzis 71333 3600332 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Перу}} Университарио | құрылған = 1924 | стадионы = [[Монументаль (стадион, Лима)|Монументаль «У»]], <br>[[Лима]], [[Перу]] | сыйымдылығы = 80 093 | рейтингі = [[КОНМЕБОЛ]] '''43'''<ref>{{cite web|url=https://conmebollibertadores.com/cards/NewsReaderWeb/ranking-de-clubes-conmebol-2022-es|title=Ranking de clubes CONMEBOL 2022|date=2021-12-17|publisher=[[КОНМЕБОЛ]]|lang=|accessdate=2022-01-07|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118134155/https://conmebollibertadores.com/cards/NewsReaderWeb/ranking-de-clubes-conmebol-2022-|deadlink=no}}</ref> | жарыс = Футболдан Перу чемпионаты | маусым = 2025 | орын = '''1''' | pattern_la1 = _universitario22h | pattern_b1 = _universitario22h | pattern_ra1 = _universitario22h | pattern_sh1 = _universitario22h | pattern_so1 = _universitario22h | leftarm1 = FDF4D9 | body1 = FDF4D9 | rightarm1 = FDF4D9 | shorts1 = FDF4D9 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _universitario22a | pattern_b2 = _universitario22a | pattern_ra2 = _universitario22a | pattern_sh2 = _universitario22a | pattern_so2 = _universitario22a | leftarm2 = 4E0510 | body2 = 4E0510 | rightarm2 = 4E0510 | shorts2 = 4E0510 | socks2 = FDF4D9 }} '''«Университарио»''' ({{lang-es|Club Universitario de Deportes}}) — [[Перу]]дің [[Лима]] қаласындағы фтбол клубы. Елдегі ең байырғы, жүлделі танымал команда. [[1924 жыл]]ы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Монументаль" стадионында өткізеді. == Жетістіктері == === Ұлттық чемпионат === * Чемпион (29): 1929, 1934, 1939, 1941, 1945, 1946, 1949, 1959, 1960, 1964, 1966, 1967, 1969, 1971, 1974, 1982, 1985, 1987, 1990, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2009, 2013, 2020, 2024, 2025 * Вице-чемпион (15): 1928, 1932, 1933, 1940, 1955, 1965, 1970, 1972, 1978, 1984, 1988, 1995, 2002, 2008, 2020 === Халықаралық === * Либертадорес кубогының финалисі (1): 1972 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://universitario.pe/ Ресми сайты]{{ref-es}} * [https://web.archive.org/web/20190528133917/http://daleucampeon.4t.com/ Фан-сайт]{{ref-es}} [[Санат:Перу футбол клубтары]] q4k5w1clazdfk5c7i3tpx7hn2hh3n9v 0 744293 3600299 3371888 2026-05-05T13:51:44Z Makenzis 71333 3600299 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Перу}} Альянса Лима | құрылған = 1901 | стадионы = [[Алехандро Вильянуэва (стадион)|Алехандро Вильянуэва]] | сыйымдылығы = 35 000 | жарыс =Перу чемпионаты | маусым =2025 | орын = 3 |pattern_la1 = _alianza22h|pattern_b1 = _alianza22h|pattern_ra1 = _alianza22h|pattern_sh1 = _alianza22h|pattern_so1 = _alianza21h |leftarm1 = 040F26|body1 = FFFFFF|rightarm1 = 040F26|shorts1 = 040F26|socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _alianza21a|pattern_b2 = _alianza21a|pattern_ra2 = _alianza21a|pattern_sh2 = _alianza21a|pattern_so2 = _alianza21a |leftarm2 = 003E1F|body2 = 003E1F|rightarm2 = 008A45|shorts2 = 003E1F|socks2 = 008A45 |pattern_la3 = _alianza21t|pattern_b3 = _alianza21t|pattern_ra3 = _alianza21t|pattern_sh3 = _alianza21t|pattern_so3 = _alianza21t |leftarm3 = 361B78|body3 = 361B78|rightarm3 = 361B78|shorts3 = 361B78|socks3 = 361B78 }} '''«Альянса Лима»''' ({{lang-es|Alianza Lima}}) — [[Перу]]дің [[Лима]] қаласындағы футбол клубы. == Жетістіктері == === Перу чемпионаты === *Чемпион (23): 1927, 1928, 1931, 1932, 1933, 1948, 1952, 1954, 1955, 1962, 1963, 1965, 1975, 1977, 1978, 1997, 2001, 2003, 2004, 2006, 2017, 2021, 2022 *Вице-чемпион (21): 1930, 1934, 1935, 1937, 1943, 1953, 1956, 1961, 1964, 1971, 1982, 1986, 1987, 1993, 1994, 1996, 1999, 2009, 2011, 2018, 2019 == Сілтемелер == *https://web.archive.org/web/20140322104040/http://www.clubalianzalima.com.pe/ {{Бастама}} [[Санат:Перу футбол клубтары]] oo19rn6thnde3va5whenafnjiajyo3g 0 744329 3600320 3424066 2026-05-05T14:20:03Z Makenzis 71333 3600320 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы|атауы={{ту|Перу}} Спортинг Кристал|құрылған=1955|стадионы=[[Альберто Гальярдо (стадион)|Альберто Гальярдо]],<br>[[Лима]], [[Перу]]|сыйымдылығы=11 600 | жарыс = Футболдан чемпионаты | маусым = 2025 | орын = 4 орын |pattern_la1=_scristal21h|pattern_b1=_scristal21h|pattern_ra1=_scristal21h|pattern_sh1=_scristal21h|pattern_so1=_scristal20h|leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF |pattern_la2=_adidascondivo20bw|pattern_b2=_scristal21a|pattern_ra2=_adidascondivo20bw|pattern_sh2=_scristal21a|pattern_so2=_3_stripes_white|leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=000000|socks2=000000|pattern_la3=_scristal21t|pattern_b3=_scristal21t|pattern_ra3=_scristal21t|pattern_sh3=_scristal21t|pattern_so3=_socks|leftarm3=FFFFFF|body3=FFFFFF|rightarm3=FFFFFF|shorts3=FFFFFF|socks3=FFFFFF}} '''Спортинг Кристал''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Club Sporting Cristal'') — [[Перу|Перудің]] [[Лима]] қаласындағы футбол клубы. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Перу чемпионы (20): 1956, 1961, 1968, 1970, 1972, 1979, 1980, 1983, 1988, 1991, 1994, 1995, 1996, 2002, 2005, 2012, 2014, 2016, 2018, 2020 * Перу вице-чемпионы (14): 1962, 1963, 1967, 1973, 1977, 1989, 1992, 1997, 1998, 2000, 2003, 2004, 2015, 2021 === Халықаралық === * Либертадорес кубогының финалисі (1): 1997 == Сілтемелер == * http://www.clubsportingcristal.pe/ {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Перу футбол клубтары]] bjqj699giohb5egk5lw8bq7eju3slpl 0 744335 3600317 3424059 2026-05-05T14:14:45Z Makenzis 71333 3600317 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | құрылған = 1915 | стадионы = [[Мариано Мельгар (стадион)|Мариано Мельгар]], [[Арекипа]], [[Перу]] | сыйымдылығы = 15 000'' | жарыс = Футболдан чемпионаты | маусым = 2025 | орын = 6 орын |pattern_la1=_melgar22h|pattern_b1=_melgar22h|pattern_ra1=_melgar22h|pattern_sh1=_melgar21h|pattern_so1=_melgar21h |leftarm1=000000|body1=000000|rightarm1=FF0013|shorts1=000000|socks1=000000 |pattern_la2=_left|pattern_b2=_melgar21a|pattern_ra2=_right|pattern_sh2=_melgar21a|pattern_so2=_melgar21a |leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=666666|shorts2=666666|socks2=666666 |pattern_la3=_melgar21t|pattern_b3=_melgar21t|pattern_ra3=_melgar21t|pattern_sh3=_melgar21t|pattern_so3=_socks |leftarm3=FFFFFF|body3=FFFFFF|rightarm3=FFFFFF|shorts3=FFFFFF|socks3=FFFFFF }} '''«Мельгар» ФК''' ({{lang-es|Foot Ball Club Melgar}}) — [[Перу]]дің [[Арекипа]] қаласындағы футбол клубы. == Жетістіктері == === Перу чемпионаты === *Перу чемпионы (2): 1981, 2015 *Вице-чемпион (2): 1983, 2016 === Перу кубогы === *Жеңімпаз (1): 1971 *Финалист (2): 1969, 1970 == Сілтемелер == * [http://fbcmelgar.com.pe/ Ресми сайт]{{ref-es}} * [http://www.rsssf.com/tablesp/perualltime.html Статистикасы] [[Санат:Перу футбол клубтары]] mgv99dyjjkmdgpr0weeiqwqtp4jxub4 0 744378 3600265 3376987 2026-05-05T13:16:08Z Qatelespedim 180852 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3600265 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=10.06.2006|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүльмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2006 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүлмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] kwleuhttrvq8fmukhzuvmbe69gwo26p 3600267 3600265 2026-05-05T13:24:31Z Qatelespedim 180852 3600267 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2009|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүльмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2009 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүлмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] 401oh59lsnjjyly403x3oqz00vllp7n 3600268 3600267 2026-05-05T13:26:29Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Qatelespedim|Qatelespedim]] ([[User talk:Qatelespedim|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3376987 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2006|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүлмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2006 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүлмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] bfzxxdo3mpbyjmrqxbfn98jvy71c9ap 3600272 3600268 2026-05-05T13:31:36Z Qatelespedim 180852 /* Өмірбаяны */ 3600272 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2006|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүлмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2006 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Нұрмұхаммед Жақып 2009 жылы туылған. Нұрмұхаммедтің айтуы бойынша сүйген адамы оң түстікте тұрад. Бойы қысқа, шашы ұзын, иманды да ибалы қыз. Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүльмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] ng8kwvw4p2ihqbqscwjctyzi2zxmsuz 3600273 3600272 2026-05-05T13:32:32Z Qatelespedim 180852 3600273 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2009|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүлмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2009 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Нұрмұхаммед Жақып 2009 жылы туылған. Нұрмұхаммедтің айтуы бойынша сүйген адамы оң түстікте тұрад. Бойы қысқа, шашы ұзын, иманды да ибалы қыз. Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүльмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] od1gysm3824soqh7flcjuihwvx994el 3600274 3600273 2026-05-05T13:35:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Qatelespedim|Qatelespedim]] ([[User talk:Qatelespedim|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3376987 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы={{KAZ}}|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2006|Туған жері={{туғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Қазақстан]]|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Мансабы=2014—жылдан қазіргі уақытқа дейін|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүлмира Махмұтқызы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2006 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүлмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] bfzxxdo3mpbyjmrqxbfn98jvy71c9ap 3600297 3600274 2026-05-05T13:50:33Z Qatelespedim 180852 /* Өмірбаяны */ 3600297 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Азаматтығы=қазақ|Мамандығы={{Әнші|Қазақстан}}, актер|Туған күні=2009|Туған жері=Ақтау қаласы|Есімі=Нұрмұхаммед Жақып|Әкесі=Ибраһим Жәкиб|Анасы=Гүльмира Махмұтқызы|Серігі=Оң түстіктің тумасы}} '''Нұрмұхаммед Жақып''' (2009 жыл, [[Ақтау]], [[Қазақстан]]) — Қазақстандық жас әнші, актер. == Өмірбаяны == Жас әншіге «Мама» атты шығармасы тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де танымалдылық әкелді. Дебюттік әні әлі күнге дейін танымал. Ән алғаш рет [[Instagram]] мен [[YouTube]] желілерінде жарияланды. Әнді интернетке әкесінің досы, әнші [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев|Сәкен Майғазиев]] жүктеген. Жас жігіт музыкант отбасында дүниеге келген. Нұрмұхаммедтің әкесі (Ибраһим Жәкиб) – танымал қазақ әншісі. Қазір ол мұрагерінің продюсері. Ұлының концерттер мен мерекелерге көптеген шақырулар алғандықтан, біраз уақыт жұмысын тоқтатуға тура келді. 2018 жыл дан бастап Нұрмұхаммед туралы [[Ресей|Ресейде]] айта бастады. Жас әнші көп ұзамай «Привет, Андрей!» бағдарламасына шақырылды. Бағдарлама интернетте танымал болған дарынды балаларға арналған. Нұрмұхаммедті анасы Гүлмира мен әкесі Ибрагим бірге ертіп барды. 2020 жылы талантты музыкант белгілі вокал педагогы Борис Бориовтен шақырту алды. Жыл сайын әншінің вокалдық шеберлігі жақсара түсті. Туған қаласында жас жігіттің әлемдік деңгейдегі жұлдыз болатынына сенеді.<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/nurmuhammeda-zhakypa?ysclid=ldppfd1uqe125687350#toc-1 "Биография Нурмухаммеда Жакыпа" орыс тілінде]</ref> Қазақстанда әншінің «Самая самая» атты әні үлкен хитке айналды. Әнге түсірілген бейнебаян YouTube платформасына жүктелді. Видео 25 миллионнан астам қаралым жинап, көптеген қалалар мен елдердің чарттарына енді.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=sJT5TGUFI1g Нурмухаммед Жакып - Самая самая (Official M/V)]"</ref> Нұрмұхаммед өз әндерін орындайды, басқа әншілердің әндерін емес. Оның жеке әндері «Самая самая», «Я оригинальный», «Ана жүрегі», «Мама» және «Жүрегімді тоқтатпа» деп аталады. Нұрмұхаммед өзін кино саласында да сынап көрді. Ол жетім балалардың тағдыры туралы баяндайтын фильмде басты рөлді сомдады.<ref>[https://100biografiy.ru/muzyka/nurmuhammed-zhakyp?ysclid=ldppjn8mkj298671207 "Нурмухаммед Жакып: биография и личная жизнь, карьера и успех исполнителя"]</ref> == Шығармашылық жолы == Әншінің шығармашылық жолы 2014 жылы, жасөспірім небәрі 8 жаста болған кезде басталды. Осыдан кейін жаңа әндер мен бейнебаяндар жиі шығып тұрды. Жас музыканттың шығармашылық жолы: * «Ансайды Жаным» әнін жас қазақстандықтар Мәлик Жамбылұлы екеуі дуэтпен орындайды. Кейін бұл әнге бейнебаян түсірілді; * «Мейірім аңсағандар» көркем фильміне саундтрек; * «Алдай ма көктем» әні мен бейнебаяны. Әнші музыкалық байқауларға да қатысты: * «Бала Түрквижн-Қазақстан» байқауының іріктеу кезеңі — 2015; * Н. Жантөрин атындағы музыкалық-драмалық театрда екі сағаттық моноспектакль, [[Андрей Малахов|Андрей Малаховтың]] «Привет, Андрей!» бағдарламасына қатысу — 2018; * «Қызық Таймс—2019» бағдарламасына қатысу; * 2020 жылы Америкадан Борис Буриевтің әріптестікке шақыруы. == Дискография == Жас әншінің ең танымал композициялары: * «Мама» – 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0C-YrQXfy9c "Нұрмұxаммед Жақып - Мама"]</ref> * «Ана жүрегі» — 2018 ж.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=N5xSw-7_VOI Нұрмұхаммед Жақып - Ана жүрегі]"</ref> * «Ажыраспандаршы» — 2018<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GbWQyhEnviY "Нурмухаммед Жакып - Ажыраспандаршы]"</ref> * «Жүрегімді тоқтатпа» – 2019<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rk4VJAASduE "Нұрмұxаммед Жақып - Жүрегімді тоқтатпа"]</ref> * «Я оригинальный» — 2020<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=OR2qrgAafbE Нұрмұхаммед Жақып - Я Оригинальный]"</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.instagram.com/nurmuhammed_jaqyp/?ysclid=ldpscdi3sq313649898 Instagram ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCMBNqhCKqz0tf-Si5Tt5zBw YouTube ресми парақшасы] fw6v1t131183qvuwd7yp9vb929ra68h 0 747166 3600340 3434966 2026-05-05T15:05:25Z Makenzis 71333 3600340 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Колумбия}} Санта-Фе | логотипі = SFE.png | құрылған = 1941 | прозвища = ''Los Cardenales (Кардиналы)'', <br> ''El Expreso Rojo (Красный экспресс)'', <br> ''El Leon (Лев)'' | стадионы = [[Эль Кампин]],<br>[[Богота]], [[Колумбия]] | сыйымдылығы = 36 343 | сайты = https://independientesantafe.com |pattern_la1 = _SantaFe2122h|pattern_b1 = _SantaFe2122h|pattern_ra1 = _SantaFe2122h|pattern_sh1 = _SantaFe2122h|pattern_so1 = _SantaFe2122h |leftarm1 = FFFFFF|body1 = F91010|rightarm1 = FFFFFF|shorts1 = FFFFFF|socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _SantaFe2122a|pattern_b2 = _SantaFe2122a|pattern_ra2 = _SantaFe2122a|pattern_sh2 = _SantaFe2122a|pattern_so2 = _SantaFe2122a |leftarm2 = F91010|body2 = FFFFFF|rightarm2 = F91010|shorts2 = F91010|socks2 = F91010 |pattern_la3 = _SantaFe2122t|pattern_b3 = _SantaFe2122t|pattern_ra3 = _SantaFe2122t|pattern_sh3 =|pattern_so3 = |leftarm3 = 2B2D33|body3 = 2B2D33|rightarm3 = 2B2D33|shorts3 = 2B2D33|socks3 = 2B2D33 }} '''«Индепендьенте Санта-Фе»''' ({{lang-es|Club Independiente Santa Fe S. A.}}) — [[Колумбия]]ның [[Богота]] қаласындағы футбол клубы. == Жүлделері == === Ұлттық === * Колумбия чемпионы (9): 1948, 1958, 1960, 1966, 1971, 1975, 2012-I, 2014-II, 2016-II * Колумбия Вице-чемпионы (5): 1961, 1979, 2005-I, 2013-I , 2017-II * Колумбия кубогы (2): 1989, 2009 * Колумбия кубогының финалисі (1): 1950/51 === Құрлықтық === * Оңтүстік Америка кубогы (1): 2015 * КОНМЕБОЛ куогының финалисі (1): 1996 * Мерконорте кубогының финалисі (1): 1999 == Сілтемелер == {{Бастама}}{{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Колумбия футбол клубтары]] gk7yrjac414snb0r60bi57prwugcpt7 2 747228 3600239 3600219 2026-05-05T12:29:51Z MuratbekErkebulan 162992 /* Мақала */ 3600239 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|64}} == Мақала == 65 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> m6jxg9li42alhcpq6xsq69nby44z8rp 3600242 3600239 2026-05-05T12:30:12Z MuratbekErkebulan 162992 3600242 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|65}} == Мақала == 65 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> 9u0nbhzy3op5pc1t2ryzn87npxp9fb4 3600296 3600242 2026-05-05T13:50:31Z MuratbekErkebulan 162992 /* Мақала */ 3600296 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|65}} == Мақала == 66 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> 59t67svcbeikymkg2rm0sdze7mqgpgp 3600298 3600296 2026-05-05T13:50:45Z MuratbekErkebulan 162992 3600298 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|66}} == Мақала == 66 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> t9v4sqp15tzbi2c594d46a8z1mial2x 3600587 3600298 2026-05-06T06:02:27Z MuratbekErkebulan 162992 /* Мақала */ 3600587 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|66}} == Мақала == 67 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> 54yjkpi601ubsk1hj5er10ak0gay2m2 3600588 3600587 2026-05-06T06:02:41Z MuratbekErkebulan 162992 3600588 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|67}} == Мақала == 67 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 39 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы Наукен ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[14 сәуір]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> fh2ggrytog23zbnqv50gebulespn13h 0 762880 3600227 3594105 2026-05-05T12:15:28Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600227 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Түрке Дербісұлы (17 ғасырдың екінші жартысы – 18 ғасырдың басы) Шеркеш руының басшысы болып, ел жадында киелі адам ретінде сақталған. Орыс деректерінде ол Тәуке хан тұсындағы қазақ зиялы қауымының ең ықпалды өкілдерінің бірі болған. == Тарихи деректер == Түрке бидің ата-бабалары аты шыққан батыр болғандығы туралы ел есінде: <poem>...Қойыс пен Дербіс серт еткен, Серт еткен жауын мерт еткен. Шеркештен батыр көп шықты, Ол заманда – ерте өткен,</poem> - деген жыр жолдары сақталған. Түрке би атанып, қазақ рулары арасындағы жер мен жесір, мал мен құн дауын шешіп, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген қағиданы берік ұстанып, әділдігімен әлеуметке кеңінен танымал болған. «Адайдың атақты [[Абыл Тілеуұлы|Абыл ақыны]] айтыпты» деп Әбдірахман Бекбасаров деген ақсақалдан мынадай жыр жолдары жеткен: <poem>Ар жағы Қойыс, Саталы, Бер жағында Түрке бар, Әулие болған баталы. Түркеден барып бата алса, Оң болған екен сапары. Жалауында Қыдыр жүріпті, Әлиістен деген қыз екен, Асыл шыққан жатағы. Дербістен Түрке туыпты, Он бес жаста ту алған, Қылышын қанға суарған! Әулие Бопан-Аспантай, Құр қалмаған дуаннан Байұлы түгіл қазақтан, Сахилығы асқандай.</poem> Осы жыр жолдарынан Түркенің тек би ғана емес, қол бастаған батыр, айтқаны келер әулие ретінде бағаланғанын байқаймыз. 1690 жылы Ресейге елші ретінде жіберілген Түрке бидің күйеу баласы Келді мырзаны Ресей билігі тұтқындайды. Ашуға булыққан Түрке би Ресей шекарасына кек алу үшін бірнеше рет шабуыл ұйымдастырды. Ол, сондай-ақ, 1692 жылы орыс елшілері Неприпасов пен Кобяковты ұстап, Келді мырза азат етілгенше оларды атамекеніне жібермеуге [[Тәуке хан|Тәуке ханды]] көндірді. Бұл тиімді шара болып шықты. 1694 жылы орыс билігі Түрке бидің күйеу баласын босатуға мәжбүр болды. Түрке би [[Мөңке би Тілеуұлы|Мөңке бимен]] замандас, билiктi қатар жургiзген адам. Бiрақ туған, өлген жылдары белгiсiз. Ел iшінде сөздерi де көп сақталмаған. Турке жөнiнде әpi әкiм, әpi би болған [[Мақаш әкім]] атымен танымал Мұхамбетжан Шолтырұлы Бекмұхамбетовтiн мұрағатында деректер кездестіруге болады. Өйткенi Мақаш осы Түрке биден тарайды. == Ел билеген ұрпақтары == Түрке би Шеркеш руы билеушілерінің тұтас бір әулетінің негізін қалаушы болды. Оның ұлы Жомарт би 1731 жылы 10 қазанда орыс бодандығына ант қабылдаған Кіші жүздің би, батырлары қатарында аталады. Сол тұстағы Кіші жүздің белгілі рубасы старшындары Табын Бөкенбай батыр, Тама Есет батыр, Алаша Бәйсеу би, Каракете Әжібай бек, Тана Құлжаназар би, Қызылқұрт Қосқадам, Есентемір Мырзаболат, Масқар Қарақұдық, Жағалбайлы Сәрке батырлармен бірге Шеркеш Жомарт биде [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]] саясатына қолдау білдірген. Сөйтіп Жомарт бидің әйгілі Әбілқайырмен бірге ант қабылдаған Кіші жүздің атақты 29 старшынының қатарында болуы, оның тұлғалық болмысын айқындай түседі. Хат соңына ол «Алшын-Шеркеш старшыны Жомарт би» деп өзінің мөр таңбасын түсірген. Жомарт би сол кезде егде тартқан жаста еді, сондықтан көп ұзамай Шеркеш руын оның баласы Пұсырман би басқарды. Кейбір орыс деректерінде Мұсылман би деп те атайды. 1750 жылдары [[Нұралы хан]] басқарған Кіші жүз бен Қайып хан билігіндегі Хиуа хандығы арасында сауда қатынастарына байланысты шиеленісті мәселелер туындаған. Ол Кіші жүз арқылы Орынборға келетін хиуалық сауда керуендерінің қазақ рулары тарапынан тонауға ұшырауымен, ал Хиуаға саудаға барған қазақ саудагерлерінен үлкен көлемде алым-салық алынуымен, сауда керуендеріне кедергі келтірумен түсіндіріледі. Сөйтіп екі жақты сауда-саттық мәселесін реттеу үшін Нұралы хан 1753 жылы күзде Хиуаға Шеркеш Пұсырман би бастаған елшілік аттандырады. Елшілік құрамында Нұралының нағашы ағасы адай Мырзатай батыр, Пұсырман бидің туған інісі Бура, баласы Тұрымбет, Малыбай, Олжа, т.б. қазақтармен қатар Нұралының генерал-губернатор И.И. Неплюевтен сұрауына байланысты Орынбордан жіберілген орыс елшілері тілмаш Я. Гуляев пен канцелярист П. Чучалов та болды. Елшілік Хиуаға 1753 жылы 18 желтоқсанда жеткен. Пұсырман би бастаған қазақ елшілері 21 желтоқсанда Қайып ханға Нұралы хатын тапсырады. Қайып хан оларды құрметпен жылы қабылдап, 25 желтоқсан күні өзіне шақырған. Кездесу барысында қазақтар 1751 жылы Өтелбай батыр тонаған 40 хиуалық түйе орнына, 150 ту бие қайтаруға келіскен. Бұл деректер Шеркеш руының тектілері бір-біріне қарсы шыққан екі Шыңғыс ұрпақтарының арасында үлкен құрметке ие болғанын көрсетеді. 1758 жылы Хиуа тағынан құлатылған Батыр ханның ұлы Қарабай хан Тұрымбет бидің ауылынан пана тапты. 1771 жылы Нұралы хан граф Панинге жазған хатында өз жақтастарының тізімінде, Байұлы рулары басшыларының ішінде бірінші болып Тұрымбет биді атайды. Алайда, көп ұзамай хан мен би жау болады. 1785 жылдың жазында ІІ Екатеринаға Нұралы ханды биліктен кетіру туралы өтінішхатқа Шеркеш руынан Тұрымбет би, Есенаман би, Көсем баһадүр, Жарқынбай батырлар қол қояды. Сол жылы қыркүйек айында болған құрылтайда Тұрымбет би барлық Байұлы руларының бас старшыны болып сайланады. Әрине, бұл таңдауда Тұрымбет бидің егде тартқан жасы мен даусыз беделі де маңызды рөл атқарды, бірақ оның үлкен дәрежелі руға жататындығы да маңызды рөл атқарды. Өмір бойы Байұлы руларына арқа сүйеген Нұралы хан үшін, әрине, Шеркеш руының жауласуға кіруі өте ауыр соққы болды. 1785 жылы желтоқсан айының аяғында Нұралы хан Игельстромға жазған хатында Тұрымбет биді «ұры» және «алаяқ» деп атап, керуендер мен шекаралық елді мекендерге шабуыл жасауға Шеркеш руының көсемінің қатысқаны туралы орыс билігінің алдында беделін түсіретін деректер келтіреді. Бірақ бәрі бекер болды, өйткені оның дәуірі әлдеқашан өтіп кеткен еді. 1786 жылы Нұралы хан Кіші жүзді тастап, Уфаға қоныстанды, ал келесі жылы Тұрымбет би Ресей әкімшілігі құрған жаңа орган «Байұлы ұрпақтарының расправасы» ұйымының төрағасы болып сайланады. 1790 жылы Сырым Датұлы қарулы күресті қайта бастағанда, Тұрымбет би Байұлы руының басқа да беделді басшыларымен бірге бұл қадамға қарсы болды. «Жайық өңіріндегі жер мәселесі мен жайылымнан айырылып қаламын ба деген қорқыныш үлкен бір топ старшындардың Сырымға қосылудан бас тартуында үлкен рөл атқарды. Бұл үрей старшындарды ғана емес, қалың бұқараны да тежеп тұрды және, сөзсіз, елеулі негіздер болды: көшпеліліктің жаңа аумақтарын табу өте қиын болды», - деп М.Вяткин байұлы ақсақалдарының ұстанымын түсіндірді. Бұл ретте Тұрымбет би Сырым батырмен бірге 1791-1792 ж.ж. Ералы ханды Кіші жүздің жаңа билеушісі етіп бекітуге қарсылық білдірген екі ұжымдық хатқа қол қойды. Сөйтіп, Шеркеш руының басшысы Әбілқайыр хан ұрпақтарына қарсылығын жалғастыра берді. Тиісінше, ол Сырым батырмен мақсаттары ортақ болғанмен, күрес әдістеріне келіспей, тек қарулы қарсылыққа қарсы болды. 18 ғасырдың 90-шы жылдарының ортасында Тұрымбет бидің аты-жөні құжаттарда аталмай қалады, бұл оның қайтыс болуына немесе саясатқа араласуды тоқтатқанына байланысты болуы мүмкін. Оның немересі Бекмұхамбет би мұрагері болды, ол расправа ұйымына кірді. Бекмұхамбет би 18 ғасырдың аяғында Қаратай сұлтанның жақтастарының қатарында болды. Алайда, 19 ғасырдың басында Шеркеш руының басшысы Қаратай сұлтанның інісі және қарсыласы Бөкей сұлтанның жағына өтті. Бұл одақ тиісінше мөрленді. Бөкей сұлтан Бекмұхамбет бимен құда болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1802 жылы Бекмұхамбет бидің жетекшілігімен Шеркеш руының едәуір бөлігі Бөкей сұлтанға еріп, Жайық пен Еділ өзендерінің аралығындағы аймаққа келді, онда жаңа квазимемлекеттік бірлестік – Ішкі Орда құрылды, кейін Бөкей Ордасы немесе Бөкей хандығы деген атаулармен белгілі болды.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Шеркеш руы Бөкей хандығының дәрежесі биік руларының біріне айналды, бұл рудың дәстүрлі мәртебесімен де, Бекмұхамбет бидің қызметімен де байланысты болды. Алайда, Шеркеш руы көсемдері мен Бөкей хандығының билеушілері арасындағы қарым-қатынаста бәрі тегіс болған жоқ. Алғашқы жылдары шеркештер тіпті Жайыққа қайта кетуге тырысты. Дегенмен, уақыт өте келе тағы да ортақ тіл тапты.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1811 жылы Бекмұхамбет би Бөкей ханды сайлауға, 1812 жылы Оралда өткен бекіту рәсіміне қатысты. Бекмұхамбет би Жәңгір ханға да қолдау жасады. 1824 жылы Жәңгір ханды сайлауға Мүсіреп Айдаболов пен Бекмұхамбет би өз руының өкілдері ретінде қатысты. 1827 жылы сәуір айында Жәңгір хан сол кезде болып жатқан толқулар кезінде Шеркеш руы басшыларының адалдығын атап өтті, Бекболат Байшеркешовке тархан атағы берілді.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> 1835 жылы Бекмұхамбет би жасының ұлғаюына және денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетті. Ол өзінің ұлы Шолтырды Шеркеш руының бір тармағына басқарушы етіп бекітуді өтініп Жәңгір ханға жүгінеді. Бұл өтініш қанағаттандырылды. 1839 жылы Шолтыр би де ханның кеңесшісі болды. 1840 жылы Жәңгір хан оған Анна орденінің алтын медалін табыстады.<ref>Tamga кітабы. Расул Темірғалиев</ref> Халық арасында жақсы естелік қалдырған өте атақты билеуші Шолтыр ұлы Мұхамеджан (Мақаш әкім) Бекмұхамбетов болды. Шежіресі: Шеркеш → Қойыс → Дербіс → Түрке → Жомарт → Пұсырман → Тұрымбет → Есмәмбет → Бекмұхамбет → Шолтыр → Мұхамеджан. Сөйтіп, Түрке биден бастасақ, екі ғасырдан астам бір әулеттің өкілдері ұрпақтан-ұрпаққа өз руының немесе оның жекелеген топтарының басында тұрған. <references /> [[Санат:Түрке би]] [[Санат:Қазақ тұлғасы]] [[Санат:Ел билеуші]] l85gwt776plzs175t8odnoqnfzs30pi 0 764809 3600348 3561748 2026-05-05T15:26:34Z Casserium 68287 3600348 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |портреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |тағайындалған = 5 мамыр 2026 жылдан бастап |басшылық етеді = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігі]] |басқару түрі = |резиденция = [[Ақорда (резиденция)|Ақорда]], [[Астана]] |ұсынылады = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |пайда болды = [[1990 жыл]] (алғаш рет)<br>[[1995 жыл]] (қазіргі түрінде) |таратылды = |біріншісі = [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] |соңғысы = |сайты = [https://www.akorda.kz/ akorda.kz] }} '''Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы''' — [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігін]] басқаратын жоғары лауазымды тұлға. Президент Әкімшілігінің басшысын Президент қызметке тағайындап, қызметтен босатады, тікелей Президенттің басшылық етуімен жұмыс істеп, бақылауында болады және оған есеп береді. == Атқаратын қызметі == Президент Әкімшілігінің Басшысы: * Мемлекет басшысына Әкімшілік туралы ережені бекітуге ұсынады, Әкімшіліктің құрылымы мен штат саны жөнінде ұсыныстар енгізеді, Әкімшіліктің штат кестесін бекітеді, бекітілген штат саны шегінде оған өзгерістер енгізеді; * өзінің бірінші орынбасарының, орынбасарының, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілерінің жұмысын үйлестіреді, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын ұйымдастырады және бағыттайды, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді; * Президенттің келісімімен өзінің бірінші орынбасары, орынбасары, Кеңсе бастығы, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілері арасындағы міндеттер бөлінісін бекітеді; * Президенттің қарауына өзінің бірінші орынбасарын, орынбасарын, Президенттің көмекшілерін және кеңесшілерін лауазымға тағайындау және лауазымнан босату, Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын қоспағанда, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің басшыларын лауазымға тағайындау және лауазымнан босату туралы ұсыныстар енгізеді; * Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері басшыларының орынбасарларын, мемлекеттік инспекторларды, сектор меңгерушілері мен Әкімшіліктің өзге де мемлекеттік әкімшілік қызметшілерін қызметке тағайындайды және қызметтен босатады; * Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері туралы ережелерді бекітеді; * Президент актілерінің орындалуы мен сақталуын, оның тапсырмаларының орындалуын, осы мақсатта Әкімшілікте құжаттардың өтуін бақылау жөніндегі жұмысты үйлестіреді, сондай-ақ Президент қатысатын іс-шараларды дайындау мәселелері бойынша Әкімшілік Басшысы сонымен қатар Республиканың тиісті мемлекеттік органдарының басшыларын шақыра отырып, Әкімшіліктің басшы қызметкерлерімен кеңестер өткізеді; * Президенттің қол қоюына Парламент қабылдаған заңдарды, жарлықтардың, өкімдердің жобаларын және қарауына Президентке жолданатын басқа да құжаттар мен материалдарды ұсынады; * Президенттің кадр саясатын іске асыруды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; * басшы лауазымдарға Президент тағайындайтын немесе оның ұсынысымен тағайындалатын кандидатуралар бойынша Президентке ұсыныстар енгізеді, сондай-ақ Үкімет, өзге де мемлекеттік органдар және мемлекеттің лауазымды тұлғалары басшы лауазымдарға ұсынған кандидатураларды Президентпен келісуді қамтамасыз етеді; * Әкімшіліктің бұйрықтарын шығарады; Әкімшіліктегі ішкі еңбек тәртібін белгілейді; Әкімшіліктің шығыстар сметасын бекітеді және оның шегінде қаржы қаражатын жұмсауға басшылық жасайды; * қызметтік құжаттарға қол қояды; * Әкімшіліктің қызметкерлерін көтермелейді және оларға тәртіптік жазалау шараларын қолданады; * Әкімшіліктің қызметкерлерін іссапарларға жібереді; * ведомствоаралық жұмыс топтарын құруға, Президенттің тапсырмаларын орындау үшін жұмысқа мемлекеттік органдардың лауазымды тұлғаларын тартуға құқылы; * азаматтарды жеке қабылдауды жүзеге асырады; * Әкімшілікте Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет туралы заңнамасының орындалуын бақылайды; * Әкімшіліктің басқа мемлекеттік органдармен; саяси партиялармен және өзге де қоғамдық бірлестіктермен; бұқаралық ақпарат құралдарымен; жеке және заңды тұлғалармен байланысын тұрақты негізде қамтамасыз етеді; * Парламент пен оның палаталарының отырыстарына қатысуға құқылы; * Үкіметтің, министрліктер мен Президентке тікелей бағынатын мемлекеттік органдардың, Президент жанындағы комиссиялардың, Жоғары Сот Кеңесінің, Қазақстан халқы Ассамблеясының отырыстары мен жиналыстарына қатысуға құқылы; * өзінің жекелеген өкілеттіктерін орындауды Әкімшіліктің өзге де басшы лауазымды тұлғаларына беруге құқылы; * Президент жүктеген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Басшылары == {| class="wikitable sortable sticky-header" style="text-align:center" ! № ! class=unsortable| Суреті ! Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! class=unsortable colspan="2"| Басқарған уақыты ! [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]] |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетiнiң аппараты (1991–1994) <br>Қазақстан Республикасы Президентінің кеңсесі; аппараты (1990–1991, 1994–1995)'''}} | rowspan="20"|[[Сурет:Nazarbayev-Putin 2013 Kremlin meeting (cropped).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Назарбаев|2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>{{nowrap|(1990–2019)}}}} |- | 1 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || мамыр 1990 || қазан 1995 |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі (1995–)'''}} |- | 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Тұрсынов|2=[[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]]<br>{{small|(1946 туған)}}}} || қазан 1995 || маусым 1996 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || маусым 1996 || қазан 1996 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Әбдікәрімов|2=[[Оралбай Әбдікәрімов]]<br>{{small|(1944 туған)}}}} || қазан 1996 || қазан 1997 |- | 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || қазан 1997 || қаңтар 1998 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Шепель|2=[[Владимир Николаевич Шепель|Владимир Шепель]]<br>{{small|(1947—2021)}}}} || қаңтар 1998 || ақпан 1998 |- | 4 || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || ақпан 1998 || тамыз 1998 |- | 5 || [[Сурет:Baimenov Alikhan.jpg|99px]] || {{sort|1=Бәйменов|2=[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]<br>{{small|(1959 туған)}}}} || тамыз 1998 || ақпан 1999 |- | 6 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || ақпан 1999 || қаңтар 2002 |- | 7 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || 29 қаңтар 2002 || 10 наурыз 2004 |- | 8 || [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Тасмағамбетов|2=[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}}}} || 10 наурыз 2004 || 8 желтоқсан 2004 |- | 9 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 8 желтоқсан 2004 || 23 қаңтар 2008 |- | 10 || [[Сурет:Kairat Kelimbetov (2018-07-04).jpg|99px]] || {{sort|1=Келімбетов|2=[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]]<br>{{small|(1969 туған)}}}} || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 11 || [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|99px]] || {{sort|1=Мусин|2=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 13 қазан 2008 || 21 қыркүйек 2012 |- | 12 || [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Мәсімов|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}}}} || 24 қыркүйек 2012 || 3 сәуір 2014 |- | 13 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 09 (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нығматулин|2=[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 3 сәуір 2014 || 21 маусым 2016 |- | 14 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 21 маусым 2016 || 10 қыркүйек 2018 |- | 15 || [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Исекешев|2=[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 10 қыркүйек 2018 || 24 наурыз 2019 |- | 16 || [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Сағынтаев|2=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}}}} || 24 наурыз 2019 || 28 маусым 2019 | rowspan="7"|[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (19-08-2022).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Тоқаев|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{nowrap|(2019–)}}}} |- | 17 || [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Көшербаев|2=[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}}}} || 28 маусым 2019 || 18 қыркүйек 2019 |- | 18 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || {{sort|1=Қошанов|2=[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 18 қыркүйек 2019 || 1 ақпан 2022 |- | 19 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нұртілеу|2=[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]]<br>{{small|(1976 туған)}}}} || 1 ақпан 2022 || 3 сәуір 2023 |- | 20 || [[Сурет:Olzhas Bektenov (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Бектенов|2=[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 3 сәуір 2023 || 6 ақпан 2024 |- | 21 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || {{sort|1=Дәдебай|2=[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 6 ақпан 2024 || 5 мамыр 2026 |- | 21 || [[Сурет:Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Скляр|2=[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 5 мамыр 2026 || — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан президенті| Әкімшілік]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары| ]] [[Санат:Қазақстандағы лауазымдар]] 4cgexerr52o6hfc908ac0hs59eb6ruy 3600349 3600348 2026-05-05T15:27:31Z Casserium 68287 3600349 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |портреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |тағайындалған = 5 мамыр 2026 жылдан бастап |басшылық етеді = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігі]] |басқару түрі = |резиденция = [[Ақорда (резиденция)|Ақорда]], [[Астана]] |ұсынылады = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |пайда болды = [[1990 жыл]] (алғаш рет)<br>[[1995 жыл]] (қазіргі түрінде) |таратылды = |біріншісі = [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] |соңғысы = |сайты = [https://www.akorda.kz/ akorda.kz] }} '''Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы''' — [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігін]] басқаратын жоғары лауазымды тұлға. Президент Әкімшілігінің басшысын Президент қызметке тағайындап, қызметтен босатады, тікелей Президенттің басшылық етуімен жұмыс істеп, бақылауында болады және оған есеп береді. == Атқаратын қызметі == Президент Әкімшілігінің Басшысы: * Мемлекет басшысына Әкімшілік туралы ережені бекітуге ұсынады, Әкімшіліктің құрылымы мен штат саны жөнінде ұсыныстар енгізеді, Әкімшіліктің штат кестесін бекітеді, бекітілген штат саны шегінде оған өзгерістер енгізеді; * өзінің бірінші орынбасарының, орынбасарының, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілерінің жұмысын үйлестіреді, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын ұйымдастырады және бағыттайды, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді; * Президенттің келісімімен өзінің бірінші орынбасары, орынбасары, Кеңсе бастығы, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілері арасындағы міндеттер бөлінісін бекітеді; * Президенттің қарауына өзінің бірінші орынбасарын, орынбасарын, Президенттің көмекшілерін және кеңесшілерін лауазымға тағайындау және лауазымнан босату, Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын қоспағанда, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің басшыларын лауазымға тағайындау және лауазымнан босату туралы ұсыныстар енгізеді; * Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері басшыларының орынбасарларын, мемлекеттік инспекторларды, сектор меңгерушілері мен Әкімшіліктің өзге де мемлекеттік әкімшілік қызметшілерін қызметке тағайындайды және қызметтен босатады; * Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері туралы ережелерді бекітеді; * Президент актілерінің орындалуы мен сақталуын, оның тапсырмаларының орындалуын, осы мақсатта Әкімшілікте құжаттардың өтуін бақылау жөніндегі жұмысты үйлестіреді, сондай-ақ Президент қатысатын іс-шараларды дайындау мәселелері бойынша Әкімшілік Басшысы сонымен қатар Республиканың тиісті мемлекеттік органдарының басшыларын шақыра отырып, Әкімшіліктің басшы қызметкерлерімен кеңестер өткізеді; * Президенттің қол қоюына Парламент қабылдаған заңдарды, жарлықтардың, өкімдердің жобаларын және қарауына Президентке жолданатын басқа да құжаттар мен материалдарды ұсынады; * Президенттің кадр саясатын іске асыруды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; * басшы лауазымдарға Президент тағайындайтын немесе оның ұсынысымен тағайындалатын кандидатуралар бойынша Президентке ұсыныстар енгізеді, сондай-ақ Үкімет, өзге де мемлекеттік органдар және мемлекеттің лауазымды тұлғалары басшы лауазымдарға ұсынған кандидатураларды Президентпен келісуді қамтамасыз етеді; * Әкімшіліктің бұйрықтарын шығарады; Әкімшіліктегі ішкі еңбек тәртібін белгілейді; Әкімшіліктің шығыстар сметасын бекітеді және оның шегінде қаржы қаражатын жұмсауға басшылық жасайды; * қызметтік құжаттарға қол қояды; * Әкімшіліктің қызметкерлерін көтермелейді және оларға тәртіптік жазалау шараларын қолданады; * Әкімшіліктің қызметкерлерін іссапарларға жібереді; * ведомствоаралық жұмыс топтарын құруға, Президенттің тапсырмаларын орындау үшін жұмысқа мемлекеттік органдардың лауазымды тұлғаларын тартуға құқылы; * азаматтарды жеке қабылдауды жүзеге асырады; * Әкімшілікте Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет туралы заңнамасының орындалуын бақылайды; * Әкімшіліктің басқа мемлекеттік органдармен; саяси партиялармен және өзге де қоғамдық бірлестіктермен; бұқаралық ақпарат құралдарымен; жеке және заңды тұлғалармен байланысын тұрақты негізде қамтамасыз етеді; * Парламент пен оның палаталарының отырыстарына қатысуға құқылы; * Үкіметтің, министрліктер мен Президентке тікелей бағынатын мемлекеттік органдардың, Президент жанындағы комиссиялардың, Жоғары Сот Кеңесінің, Қазақстан халқы Ассамблеясының отырыстары мен жиналыстарына қатысуға құқылы; * өзінің жекелеген өкілеттіктерін орындауды Әкімшіліктің өзге де басшы лауазымды тұлғаларына беруге құқылы; * Президент жүктеген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Басшылары == {| class="wikitable sortable sticky-header" style="text-align:center" ! № ! class=unsortable| Суреті ! Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! class=unsortable colspan="2"| Басқарған уақыты ! [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]] |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетiнiң аппараты (1991–1994) <br>Қазақстан Республикасы Президентінің кеңсесі; аппараты (1990–1991, 1994–1995)'''}} | rowspan="20"|[[Сурет:Nazarbayev-Putin 2013 Kremlin meeting (cropped).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Назарбаев|2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>{{nowrap|(1990–2019)}}}} |- | 1 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || мамыр 1990 || қазан 1995 |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі (1995–)'''}} |- | 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Тұрсынов|2=[[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]]<br>{{small|(1946 туған)}}}} || қазан 1995 || маусым 1996 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || маусым 1996 || қазан 1996 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Әбдікәрімов|2=[[Оралбай Әбдікәрімов]]<br>{{small|(1944 туған)}}}} || қазан 1996 || қазан 1997 |- | 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || қазан 1997 || қаңтар 1998 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Шепель|2=[[Владимир Николаевич Шепель|Владимир Шепель]]<br>{{small|(1947—2021)}}}} || қаңтар 1998 || ақпан 1998 |- | 4 || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || ақпан 1998 || тамыз 1998 |- | 5 || [[Сурет:Baimenov Alikhan.jpg|99px]] || {{sort|1=Бәйменов|2=[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]<br>{{small|(1959 туған)}}}} || тамыз 1998 || ақпан 1999 |- | 6 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || ақпан 1999 || қаңтар 2002 |- | 7 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || 29 қаңтар 2002 || 10 наурыз 2004 |- | 8 || [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Тасмағамбетов|2=[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}}}} || 10 наурыз 2004 || 8 желтоқсан 2004 |- | 9 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 8 желтоқсан 2004 || 23 қаңтар 2008 |- | 10 || [[Сурет:Kairat Kelimbetov (2018-07-04).jpg|99px]] || {{sort|1=Келімбетов|2=[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]]<br>{{small|(1969 туған)}}}} || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 11 || [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|99px]] || {{sort|1=Мусин|2=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 13 қазан 2008 || 21 қыркүйек 2012 |- | 12 || [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Мәсімов|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}}}} || 24 қыркүйек 2012 || 3 сәуір 2014 |- | 13 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 09 (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нығматулин|2=[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 3 сәуір 2014 || 21 маусым 2016 |- | 14 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 21 маусым 2016 || 10 қыркүйек 2018 |- | 15 || [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Исекешев|2=[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 10 қыркүйек 2018 || 24 наурыз 2019 |- | 16 || [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Сағынтаев|2=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}}}} || 24 наурыз 2019 || 28 маусым 2019 | rowspan="7"|[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (19-08-2022).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Тоқаев|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{nowrap|(2019–)}}}} |- | 17 || [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Көшербаев|2=[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}}}} || 28 маусым 2019 || 18 қыркүйек 2019 |- | 18 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || {{sort|1=Қошанов|2=[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 18 қыркүйек 2019 || 1 ақпан 2022 |- | 19 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нұртілеу|2=[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]]<br>{{small|(1976 туған)}}}} || 1 ақпан 2022 || 3 сәуір 2023 |- | 20 || [[Сурет:Olzhas Bektenov (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Бектенов|2=[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 3 сәуір 2023 || 6 ақпан 2024 |- | 21 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || {{sort|1=Дәдебай|2=[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 6 ақпан 2024 || 5 мамыр 2026 |- | 22 || [[Сурет:Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Скляр|2=[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 5 мамыр 2026 || — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан президенті| Әкімшілік]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары| ]] [[Санат:Қазақстандағы лауазымдар]] 5v5gwwuu2yi48lwj16cmc7dx78te890 3600357 3600349 2026-05-05T15:46:48Z Casserium 68287 /* Басшылары */ 3600357 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |портреті = Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |тағайындалған = 5 мамыр 2026 жылдан бастап |басшылық етеді = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігі]] |басқару түрі = |резиденция = [[Ақорда (резиденция)|Ақорда]], [[Астана]] |ұсынылады = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |пайда болды = [[1990 жыл]] (алғаш рет)<br>[[1995 жыл]] (қазіргі түрінде) |таратылды = |біріншісі = [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] |соңғысы = |сайты = [https://www.akorda.kz/ akorda.kz] }} '''Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы''' — [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президентінің Әкімшілігін]] басқаратын жоғары лауазымды тұлға. Президент Әкімшілігінің басшысын Президент қызметке тағайындап, қызметтен босатады, тікелей Президенттің басшылық етуімен жұмыс істеп, бақылауында болады және оған есеп береді. == Атқаратын қызметі == Президент Әкімшілігінің Басшысы: * Мемлекет басшысына Әкімшілік туралы ережені бекітуге ұсынады, Әкімшіліктің құрылымы мен штат саны жөнінде ұсыныстар енгізеді, Әкімшіліктің штат кестесін бекітеді, бекітілген штат саны шегінде оған өзгерістер енгізеді; * өзінің бірінші орынбасарының, орынбасарының, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілерінің жұмысын үйлестіреді, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын ұйымдастырады және бағыттайды, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді; * Президенттің келісімімен өзінің бірінші орынбасары, орынбасары, Кеңсе бастығы, Президенттің көмекшілері мен кеңесшілері арасындағы міндеттер бөлінісін бекітеді; * Президенттің қарауына өзінің бірінші орынбасарын, орынбасарын, Президенттің көмекшілерін және кеңесшілерін лауазымға тағайындау және лауазымнан босату, Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын қоспағанда, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелерінің басшыларын лауазымға тағайындау және лауазымнан босату туралы ұсыныстар енгізеді; * Әкімшіліктің жекелеген хатшылықтарының басшыларын, Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері басшыларының орынбасарларын, мемлекеттік инспекторларды, сектор меңгерушілері мен Әкімшіліктің өзге де мемлекеттік әкімшілік қызметшілерін қызметке тағайындайды және қызметтен босатады; * Әкімшіліктің құрылымдық бөлімшелері туралы ережелерді бекітеді; * Президент актілерінің орындалуы мен сақталуын, оның тапсырмаларының орындалуын, осы мақсатта Әкімшілікте құжаттардың өтуін бақылау жөніндегі жұмысты үйлестіреді, сондай-ақ Президент қатысатын іс-шараларды дайындау мәселелері бойынша Әкімшілік Басшысы сонымен қатар Республиканың тиісті мемлекеттік органдарының басшыларын шақыра отырып, Әкімшіліктің басшы қызметкерлерімен кеңестер өткізеді; * Президенттің қол қоюына Парламент қабылдаған заңдарды, жарлықтардың, өкімдердің жобаларын және қарауына Президентке жолданатын басқа да құжаттар мен материалдарды ұсынады; * Президенттің кадр саясатын іске асыруды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; * басшы лауазымдарға Президент тағайындайтын немесе оның ұсынысымен тағайындалатын кандидатуралар бойынша Президентке ұсыныстар енгізеді, сондай-ақ Үкімет, өзге де мемлекеттік органдар және мемлекеттің лауазымды тұлғалары басшы лауазымдарға ұсынған кандидатураларды Президентпен келісуді қамтамасыз етеді; * Әкімшіліктің бұйрықтарын шығарады; Әкімшіліктегі ішкі еңбек тәртібін белгілейді; Әкімшіліктің шығыстар сметасын бекітеді және оның шегінде қаржы қаражатын жұмсауға басшылық жасайды; * қызметтік құжаттарға қол қояды; * Әкімшіліктің қызметкерлерін көтермелейді және оларға тәртіптік жазалау шараларын қолданады; * Әкімшіліктің қызметкерлерін іссапарларға жібереді; * ведомствоаралық жұмыс топтарын құруға, Президенттің тапсырмаларын орындау үшін жұмысқа мемлекеттік органдардың лауазымды тұлғаларын тартуға құқылы; * азаматтарды жеке қабылдауды жүзеге асырады; * Әкімшілікте Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет туралы заңнамасының орындалуын бақылайды; * Әкімшіліктің басқа мемлекеттік органдармен; саяси партиялармен және өзге де қоғамдық бірлестіктермен; бұқаралық ақпарат құралдарымен; жеке және заңды тұлғалармен байланысын тұрақты негізде қамтамасыз етеді; * Парламент пен оның палаталарының отырыстарына қатысуға құқылы; * Үкіметтің, министрліктер мен Президентке тікелей бағынатын мемлекеттік органдардың, Президент жанындағы комиссиялардың, Жоғары Сот Кеңесінің, Қазақстан халқы Ассамблеясының отырыстары мен жиналыстарына қатысуға құқылы; * өзінің жекелеген өкілеттіктерін орындауды Әкімшіліктің өзге де басшы лауазымды тұлғаларына беруге құқылы; * Президент жүктеген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Басшылары == {| class="wikitable sortable sticky-header" style="text-align:center" ! № ! class=unsortable| Суреті ! Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! class=unsortable colspan="2"| Басқарған уақыты ! [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]] |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетiнiң аппараты (1991–1994) <br>Қазақстан Республикасы Президентінің кеңсесі; аппараты (1990–1991, 1994–1995)'''}} | rowspan="20"|[[Сурет:Nazarbayev-Putin 2013 Kremlin meeting (cropped).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Назарбаев|2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>{{nowrap|(1990–2019)}}}} |- | 1 || [[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]] || {{sort|1=Терещенко|2=[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{small|(1951–2023)}}}} || сәуір 1990 || мамыр 1990 |- | 2 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || мамыр 1990 || қазан 1995 |- | colspan="5"| {{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі (1995–)'''}} |- | 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Тұрсынов|2=[[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]]<br>{{small|(1946 туған)}}}} || қазан 1995 || маусым 1996 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || маусым 1996 || қазан 1996 |- | 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Әбдікәрімов|2=[[Оралбай Әбдікәрімов]]<br>{{small|(1944 туған)}}}} || қазан 1996 || қазан 1997 |- | 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || қазан 1997 || қаңтар 1998 |- style="background-color:#E6E6AA" | м.а. || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Шепель|2=[[Владимир Николаевич Шепель|Владимир Шепель]]<br>{{small|(1947—2021)}}}} || қаңтар 1998 || ақпан 1998 |- | 4 || [[Сурет:AEsimov2013.jpg|99px]] || {{sort|1=Есімов|2=[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}}}} || ақпан 1998 || тамыз 1998 |- | 5 || [[Сурет:Baimenov Alikhan.jpg|99px]] || {{sort|1=Бәйменов|2=[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]<br>{{small|(1959 туған)}}}} || тамыз 1998 || ақпан 1999 |- | 6 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || {{sort|1=Қалмырзаев|2=[[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}}}} || ақпан 1999 || қаңтар 2002 |- | 7 || [[Сурет:Nurtai Abykayev.jpg|99px]] || {{sort|1=Әбіқаев|2=[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]]<br>{{small|(1947 туған)}}}} || 29 қаңтар 2002 || 10 наурыз 2004 |- | 8 || [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Тасмағамбетов|2=[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}}}} || 10 наурыз 2004 || 8 желтоқсан 2004 |- | 9 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 8 желтоқсан 2004 || 23 қаңтар 2008 |- | 10 || [[Сурет:Kairat Kelimbetov (2018-07-04).jpg|99px]] || {{sort|1=Келімбетов|2=[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]]<br>{{small|(1969 туған)}}}} || 23 қаңтар 2008 || 13 қазан 2008 |- | 11 || [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|99px]] || {{sort|1=Мусин|2=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 13 қазан 2008 || 21 қыркүйек 2012 |- | 12 || [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Мәсімов|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}}}} || 24 қыркүйек 2012 || 3 сәуір 2014 |- | 13 || [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 09 (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нығматулин|2=[[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 3 сәуір 2014 || 21 маусым 2016 |- | 14 || [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || {{sort|1=Жақсыбеков|2=[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}}}} || 21 маусым 2016 || 10 қыркүйек 2018 |- | 15 || [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Исекешев|2=[[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 10 қыркүйек 2018 || 24 наурыз 2019 |- | 16 || [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Сағынтаев|2=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}}}} || 24 наурыз 2019 || 28 маусым 2019 | rowspan="7"|[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (19-08-2022).jpg|99px]]<br>{{sort|1=Тоқаев|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{nowrap|(2019–)}}}} |- | 17 || [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Көшербаев|2=[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}}}} || 28 маусым 2019 || 18 қыркүйек 2019 |- | 18 || [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg|99px]] || {{sort|1=Қошанов|2=[[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]<br>{{small|(1962 туған)}}}} || 18 қыркүйек 2019 || 1 ақпан 2022 |- | 19 || [[Сурет:Murat Nurtleu (P061051-486119) (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Нұртілеу|2=[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]]<br>{{small|(1976 туған)}}}} || 1 ақпан 2022 || 3 сәуір 2023 |- | 20 || [[Сурет:Olzhas Bektenov (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Бектенов|2=[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 3 сәуір 2023 || 6 ақпан 2024 |- | 21 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || {{sort|1=Дәдебай|2=[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]<br>{{small|(1980 туған)}}}} || 6 ақпан 2024 || 5 мамыр 2026 |- | 22 || [[Сурет:Роман Скляр 2025 шілде (cropped).jpg|99px]] || {{sort|1=Скляр|2=[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]<br>{{small|(1971 туған)}}}} || 5 мамыр 2026 || — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан президенті| Әкімшілік]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары| ]] [[Санат:Қазақстандағы лауазымдар]] gofxvx7s2s9wdswbyuv19t61rgyv7pl 10 764845 3600480 3599918 2026-05-05T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3600480 json application/json { "articles": 243591, "pages": 666629, "edits": 3596777, "users": 177323, "activeusers": 545, "admins": 15, "files": 8689 } hmgdjt1sxdo4c44dih5xjwvf6xkd98q 0 764909 3600351 3520802 2026-05-05T15:29:17Z Casserium 68287 3600351 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = |портреттің тақырыбы = |қазіргі = ''бос орын'' |тағайындалған = |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]] [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ның бастысы |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = [[Евгений Георгиевич Ёжиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары''' — [[Қазақстан үкіметі]]нің мүшесі. Премьердің қалған [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ндай, ол [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] үкімдерінің орындалуына жауапты. Өзге орынбасарлардан айырмашылығы — Бірінші орынбасар басқалардан жоғары тұрады, әсіресе премьер өз қызметін орындай алмағанда. Бірінші орынбасарды [[Қазақстан президенті]] тағайындайды.<ref>{{Cite web|title=UPDATE: Laws of the Republic of Kazakhstan: A Guide to Web Based Resources - GlobaLex |url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Kazakhstan1.html |work=www.nyulawglobal.org |accessdate=2020-05-01}}</ref> == Бірінші орынбасарлар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Бірінші орынбасардың аты-жөні ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |маусым<br>1991 |ақпан<br>1992 | rowspan="4" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | — |- |[[Сурет:Soskovetc (cropped).jpg|100px]]<br>[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |ақпан<br>1992 |қараша<br>1992 | Өнеркәсіп министрі |- |[[Сурет:Daulet Sembayev, financier of Kazakhstan (cropped).jpg|100px]]<br>[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 | — |- | [[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |желтоқсан<br>1993 |қазан<br>1994 | — |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | rowspan="3" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | — |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |наурыз<br>1995 |1996 | — |- | rowspan="2" |[[Сурет:AEsimov2013.jpg|100px]]<br>[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |қазан<br>1996 |қазан<br>1997 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1996 жылғы қарашадан бастап) |- |қазан<br>1997 |ақпан<br>1998 | rowspan="2" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |12 қазан<br>1999 |қараша<br>2000 | rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | — |- |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |21 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | — |- | rowspan="2" | [[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |28 тамыз<br>2002 |13 маусым<br>2003 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|137x137 нүкте]] [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | — |- |13 маусым<br>2003 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | — |- | [[Сурет:Marchenko Grigory (cropped).jpg|100px]]<br>[[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | — |- | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|100px]]<br>[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |3 наурыз<br>2009 |26 желтоқсан<br>2011 | rowspan="2" | [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | — |- | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |2 сәуір<br>2014 | [[Сурет:Serik Ahmetov, April 2013 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін) |- |4 сәуір<br>2014 |9 қыркүйек<br>2016 | [[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | — |- | [[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | — |- | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | — |- |6 ақпан<br>2024 |5 мамыр<br>2026 | [[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| Бір]] 6ikd47yzo8vf4d5w0z4qaevss7x9n39 3600523 3600351 2026-05-05T23:54:46Z Nurken 111493 3600523 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = |портреттің тақырыбы = |қазіргі = ''орны бос'' |тағайындалған = [[5 мамыр]] [[2026 жыл]]дан |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]] [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ның бастысы |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = [[Евгений Георгиевич Ёжиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары''' — [[Қазақстан үкіметі]]нің мүшесі. Премьердің қалған [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ндай, ол [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] үкімдерінің орындалуына жауапты. Өзге орынбасарлардан айырмашылығы — Бірінші орынбасар басқалардан жоғары тұрады, әсіресе премьер өз қызметін орындай алмағанда. Бірінші орынбасарды [[Қазақстан президенті]] тағайындайды.<ref>{{Cite web|title=UPDATE: Laws of the Republic of Kazakhstan: A Guide to Web Based Resources - GlobaLex |url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Kazakhstan1.html |work=www.nyulawglobal.org |accessdate=2020-05-01}}</ref> == Бірінші орынбасарлар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Бірінші орынбасардың аты-жөні ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |маусым<br>1991 |ақпан<br>1992 | rowspan="4" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | — |- |[[Сурет:Soskovetc (cropped).jpg|100px]]<br>[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |ақпан<br>1992 |қараша<br>1992 | Өнеркәсіп министрі |- |[[Сурет:Daulet Sembayev, financier of Kazakhstan (cropped).jpg|100px]]<br>[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 | — |- | [[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |желтоқсан<br>1993 |қазан<br>1994 | — |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | rowspan="3" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | — |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |наурыз<br>1995 |1996 | — |- | rowspan="2" |[[Сурет:AEsimov2013.jpg|100px]]<br>[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |қазан<br>1996 |қазан<br>1997 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1996 жылғы қарашадан бастап) |- |қазан<br>1997 |ақпан<br>1998 | rowspan="2" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |12 қазан<br>1999 |қараша<br>2000 | rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | — |- |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |21 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | — |- | rowspan="2" | [[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |28 тамыз<br>2002 |13 маусым<br>2003 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|137x137 нүкте]] [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | — |- |13 маусым<br>2003 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | — |- | [[Сурет:Marchenko Grigory (cropped).jpg|100px]]<br>[[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | — |- | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|100px]]<br>[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |3 наурыз<br>2009 |26 желтоқсан<br>2011 | rowspan="2" | [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | — |- | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |2 сәуір<br>2014 | [[Сурет:Serik Ahmetov, April 2013 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін) |- |4 сәуір<br>2014 |9 қыркүйек<br>2016 | [[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | — |- | [[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | — |- | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | — |- |6 ақпан<br>2024 |5 мамыр<br>2026 | [[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| Бір]] d8f19opnd7j0uksu2k0zp18m1iiwl5x 3600554 3600523 2026-05-06T04:32:50Z Casserium 68287 3600554 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблема ені = 100px |эмблеманың аты = [[Қазақстан елтаңбасы]] |портреті = Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg |портреттің тақырыбы = |қазіргі = [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |тағайындалған = [[6 мамыр]] [[2026 жыл]]дан бастап |басшылық етеді = |басқару түрі = [[Үкімет басшысы]] [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ның бастысы |резиденция = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]] |ұсынылады = [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министр]] |тағайындалды = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] |өкілеттігінің мерзімі = жоқ |айлығы = құпияланған |пайда болды = 25 маусым 1991 |таратылды = |біріншісі = [[Евгений Георгиевич Ёжиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |соңғысы = |сайты = }} '''Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары''' — [[Қазақстан үкіметі]]нің мүшесі. Премьердің қалған [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|орынбасарлары]]ндай, ол [[Қазақстан премьер-министрі|премьер-министр]] үкімдерінің орындалуына жауапты. Өзге орынбасарлардан айырмашылығы — Бірінші орынбасар басқалардан жоғары тұрады, әсіресе премьер өз қызметін орындай алмағанда. Бірінші орынбасарды [[Қазақстан президенті]] тағайындайды.<ref>{{Cite web|title=UPDATE: Laws of the Republic of Kazakhstan: A Guide to Web Based Resources - GlobaLex |url=https://www.nyulawglobal.org/globalex/Kazakhstan1.html |work=www.nyulawglobal.org |accessdate=2020-05-01}}</ref> == Бірінші орынбасарлар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Бірінші орынбасардың аты-жөні ! colspan="2" |Қызметі ! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]] ! Қосымша лауазымы |- |[[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] |маусым<br>1991 |ақпан<br>1992 | rowspan="4" |[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|100px]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{Small|(1991–1994)}} | — |- |[[Сурет:Soskovetc (cropped).jpg|100px]]<br>[[Олег Николаевич Сосковец|Олег Сосковец]] |ақпан<br>1992 |қараша<br>1992 | Өнеркәсіп министрі |- |[[Сурет:Daulet Sembayev, financier of Kazakhstan (cropped).jpg|100px]]<br>[[Дәулет Хамитұлы Сембаев|Дәулет Сембаев]] |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 | — |- | [[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] |желтоқсан<br>1993 |қазан<br>1994 | — |- |[[Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин|Нығметжан Есенғарин]] |қазан<br>1994 |шілде<br>1997 | rowspan="3" |[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|100px]]<br>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{Small|(1994–1997)}} | — |- |[[Виталий Леонидович Метте|Виталий Метте]] |наурыз<br>1995 |1996 | — |- | rowspan="2" |[[Сурет:AEsimov2013.jpg|100px]]<br>[[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] |қазан<br>1996 |қазан<br>1997 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы (1996 жылғы қарашадан бастап) |- |қазан<br>1997 |ақпан<br>1998 | rowspan="2" | <br>[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{Small|(1997–1999)}} | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |ақпан<br>1998 |қаңтар<br>1999 | Инвестиция жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- |[[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |12 қазан<br>1999 |қараша<br>2000 | rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|100px]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{Small|(1999–2002)}} | — |- |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |21 желтоқсан<br>2000 |21 қараша<br>2001 | — |- | rowspan="2" | [[Александр Сергеевич Павлов|Александр Павлов]] |28 тамыз<br>2002 |13 маусым<br>2003 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|137x137 нүкте]] [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(2002–2003)}} | — |- |13 маусым<br>2003 |6 қаңтар<br>2004 | rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{Small|(2003–2007)}} | — |- | [[Сурет:Marchenko Grigory (cropped).jpg|100px]]<br>[[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]] |6 қаңтар<br>2004 |14 сәуір<br>2004 | — |- | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|100px]]<br>[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]] |3 наурыз<br>2009 |26 желтоқсан<br>2011 | rowspan="2" | [[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2007–2012)}} | — |- | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] |16 қаңтар<br>2013 |2 сәуір<br>2014 | [[Сурет:Serik Ahmetov, April 2013 (cropped).jpg|100px]]<br>[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{Small|(2012–2014)}} | Өңірлік даму министрі (2013 жылғы қарашаға дейін) |- |4 сәуір<br>2014 |9 қыркүйек<br>2016 | [[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|100px]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{Small|(2014–2016)}} | — |- | [[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]] |9 қыркүйек<br>2016 |25 ақпан<br>2019 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{Small|(2016–2019)}} | — |- | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |25 ақпан<br>2019 |11 қаңтар<br>2022 |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|100px]]<br>[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>{{Small|(2019–2022)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|100px]]<br>[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | [[Сурет:Äliyhan Smayılov (2023-06-20).jpg|100px]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{Small|(2022–2024)}} | — |- |6 ақпан<br>2024 |5 мамыр<br>2026 | rowspan="2" | [[Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|100px]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(2024–)}} | — |- | rowspan="2" | [[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|100px]]<br>[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев|Нұрлыбек Нәлібаев]] |6 мамыр<br>2026 | — | — |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары| Бір]] kmlybojnc1lhwgyce4m3vhcv60i23gg 3 766191 3600261 3599871 2026-05-05T13:08:53Z С.Жания 172404 /* Кісі есімі */ Жауап беру 3600261 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=С.Жания}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 15:52, 2025 ж. қазанның 16 (+05) == Өңдемелеріңіз == Қайырлы түн! Кешегі 100-ден аса өңдемеліңізді жоққа шығаруға тура келді. Өйткені, өңдеме санын арттыру үшін мақалаларда "өтірік өңдеме" жасап, вандализмен айналысып жатырсыз. Вандализм әрекеттеріңіз жиілеп кетсе, өкінішке қарай, администраторлар сіздің аккаунтыңызды бұғаттауы мүмкін. [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 12:09, 2025 ж. қазанның 26 (+05) == Үлгі == Қайырлы күн. Мақалаларыңызда үлгі жоқ. Сосын атауларын дұрыстау керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:41, 2026 ж. мамырдың 2 (+05) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:35, 2026 ж. мамырдың 2 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:35, 2026 ж. мамырдың 2 (+05)}} }} :Қайырлы кеш, Жарайды, Рахмет :) [[Қатысушы:С.Жания|С.Жания]] ([[Қатысушы талқылауы:С.Жания|талқылау]]) 21:01, 2026 ж. мамырдың 2 (+05) == Кісі есімі == Кеш жарық! Қазуикиде кісі есімін үтірмен жазуға болмайды! '''Жамбыл Жабайұлы, Мұхтар Омарханұлы Әуезов,''' міне осылай [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:27, 2026 ж. мамырдың 4 (+05) :Қайырлы күн! Көп рақмет, түзетіп, үйретіп және көмектесіп жатқаныңыз үшін:)) Орыс тұлғаларды, мысалы <bdi>Судравский, Владимир Ксаверьевичті-''Владимир Ксаверьевич Судравский деп жазсам дұрыс болады ма?''</bdi> [[Қатысушы:С.Жания|С.Жания]] ([[Қатысушы талқылауы:С.Жания|талқылау]]) 18:08, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) 1hje3k7il31w967nlly76vjewzf36sa 0 767782 3600314 3517796 2026-05-05T14:07:44Z Rasulbek Adil 176232 3600314 wikitext text/x-wiki {{Ағымдағы оқиғалар}} {{Қарулы қақтығыс |қақтығыс = Судандағы үшінші азаматтық соғыс |бөлім = |сурет = War in Sudan (2023).svg |сурет атауы = |дата = [[15 сәуір]] [[2023 жыл]]дан – қазірге дейін ({{Ұзақтығы|year=2023|month=04|day=15}}) |орын = {{Байрақ|Судан}} |себеп = ЖӘК-ті армия құрамына қосу мәселесіндегі келіспеушіліктер. |нәтиже = |статусы = Белсенді фаза |өзгерістер = |қарсылас1 = |қарсылас2 = |қарсылас3 = |қарсылас4 = |командир1 = |командир2 = |командир3 = |командир4 = |күштер1 = |күштер2 = |күштер3 = |күштер4 = |шығындар1 = |шығындар2 = |шығындар3 = |шығындар4 = |жалпы шығындар = |азаматтық шығындар = |ортаққор = |ескерту = }} '''Судан Қарулы күштері (СҚК) мен Жедел әрекет ету күштері (ЖӘК) арасындағы азаматтық соғыс''' — 2023 жылғы 15 сәуірде басталған [[қарулы қақтығыс]]. СҚК елдің қазіргі билігі саналатын [[Уақытша егемендік кеңес]]інің жағында. ЖӘК — «[[Джанджавид]]» жасақтарынан шыққан жартылай әскери құрылым. Қақтығыстың негізгі себебі — ЖӘК-ті армия құрамына қосу мәселесі. [[Хартум|Астанада]] басталған ұрыстар қысқа мерзім ішінде елдің басқа өңірлеріне де тарады. 2025 жылдың күзіне қарай Судан армиясы астана [[Хартум]] мен орталық өңірлерді қайтадан өз бақылауына алды, ал Жедел әрекет ету күштері батыс аймаққа шегініп, [[Дарфур]] өңіріндегі бес провинцияның төртеуінің әкімшілік орталықтарын бақылауды жалғастырып отырды.<ref name=":8">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.aa.com.tr/ru/%D0%BC%D0%B8%D1%80/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80-%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D0%B1%D1%80-%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%B5-%D0%B4%D0%BD%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%8D%D0%BB%D1%8C-%D1%84%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8-300-%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BD/3733020|title=Государственный министр Судана: Силы СБР в первые дни после захвата Эль-Фашира убили 300 женщин|website=Anadolu Ajansı|date=2025-11-03|access-date=2025-11-06}}</ref> == Алғышарттар == 2018 жылғы 19 желтоқсанда Суданда өмір сүру құнының күрт өсуі мен экономикалық жағдайдың нашарлауына байланысты жаппай наразылықтар басталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/12/21/several-killed-in-sudan-as-protests-over-rising-prices-continue|title=Several killed in Sudan as protests over rising prices continue|website=www.aljazeera.com|access-date=2023-04-16|archive-date=2019-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909164227/https://www.aljazeera.com/news/2018/12/protests-rising-prices-spread-sudan-khartoum-181220132130661.html|url-status=live}}</ref> 2019 жылғы қаңтарда қарсылықтың негізгі ұраны өзгеріп, наразылық білдірушілер елді 30 жылға жуық басқарған президент [[Омар әл-Башир]]дің қызметінен кетуін талап ете бастады.<ref>{{Cite news|access-date=2023-04-16|last=Reuters|date=2019-01-17|website=The Guardian|title=Sudanese police fire on protesters demanding president step down|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jan/17/sudanese-police-fire-on-protesters-demanding-president-step-down|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427110511/https://www.theguardian.com/world/2019/jan/17/sudanese-police-fire-on-protesters-demanding-president-step-down}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.middleeasteye.net/news/its-more-bread-why-are-protests-sudan-happening|title='It's more than bread': Why are protests in Sudan happening?|website=Middle East Eye|access-date=2023-04-16|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415094153/https://www.middleeasteye.net/news/its-more-bread-why-are-protests-sudan-happening|url-status=live}}</ref> Осы жағдайдың аясында 11 сәуірде [[әскери төңкеріс]] болды: президент тұтқындалып, билікке хунта келді. Мемлекеттің жаңа басшысы болып [[Абдель Фаттах әл-Бурхан]] тағайындалып, ол Уақытша әскери кеңесті (кейінірек — Суверендік кеңес) басқарды. Кеңес құрамына азаматтық тұлғалар да, әскери өкілдер де кірді. Алайда екі жыл ішінде бұл орган ел ішінде бұрыннан келе жатқан саяси қайшылықтарды еңсере алмады. Бұған қоса, Кеңес [[Халықаралық валюта қоры]]нан несие алу үшін қатаң экономикалық реформалар жүргізе бастады, бірақ бұл шаралар халық тарапынан қарсылық тудырды.<ref name="partizan">{{Cite web|url=https://belaruspartisan.by/politic/547021/|title=В Судане произошла попытка переворота|website=Белорусский партизан|access-date=2023-04-16|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415143548/https://belaruspartisan.by/politic/547021/|url-status=live}}</ref> 2021 жылғы 21 қыркүйекте бұрынғы президент Омар әл-Баширді қолдаушылар мемлекеттік төңкеріс жасауға әрекеттенді, алайда бұл әрекет сәтсіз аяқталды.<ref>{{Cite news|date=2021-09-21|title=Sudan failed coup: Government blames pro-Bashir elements|lang=en-GB|website=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978|access-date=2021-09-21|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921081106/https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/21/sudan-state-media-reports-failed-coup-attempt|title=Sudanese officials say coup attempt has failed|website=Al Jazeera|access-date=2021-09-21|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921071546/https://www.aljazeera.com/news/2021/9/21/sudan-state-media-reports-failed-coup-attempt|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/africa/s&#x20;udans-years-political-strife-2023-04-06 Судандағы бір жылдық соғыс басталуы мен дүрбелеңі]</ref> == Барысы == 2023 жылғы 15 сәуірде ЖӘК бүкіл ел аумағындағы, соның ішінде астана Хартумдағы Судан қарулы күштерінің көптеген базаларына шабуыл жасады.<ref name="BBC News">{{Cite news|title=Sudan: Fighting erupts in Khartoum as army and paramilitary force clash|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945|access-date=2023-04-15|website=[[BBC News]]|publisher=British Broadcasting Corporation|date=2023-04-15|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415084000/https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://sudantribune.com/article272958/|title=Fighting broke out in Sudan between national army and RSF militiamen|author=SudanTribune|website=Sudan Tribune|date=2023-04-15|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415124257/https://sudantribune.com/article272958/|url-status=dead}}</ref> ЖӘК президент сарайын және Хартум халықаралық әуежайын басып алғанын мәлімдеді,<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/17532545|title=Спецназ Судана заявил о взятии под контроль аэропортов в Хартуме и Мерове|website=TACC|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425134627/https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/17532545|url-status=live}}</ref> алайда бұл ақпаратты билік өкілдері жоққа шығарды.<ref name="aj3">{{Cite web|lang=ar|url=https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش|title=السودان.. اشتباكات عنيفة بين الجيش وقوات الدعم السريع (لحظة بلحظة)|website=mubasher.aljazeera.net|access-date=2023-04-16|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415142945/https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/17533371|title=Суданская армия заявила, что контролирует аэропорты Хартума и Мерове|website=TACC|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425134627/https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/17533371|url-status=live}}</ref> Судан армиясы елдегі барлық әуежайлардың жабылғанын жариялады,<ref>{{Cite web|lang=ar|url=https://www.darfur24.com/2023/04/15/استمرار-الاشتباكات-بين-الجيش-والدعم-ا/|title=استمرار الاشتباكات بين الجيش والدعم السريع بالخرطوم ومروي|author=دارفور ٢٤|website=موقع دارفور٢٤ الاخباري|date=2023-04-15|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415111108/https://www.darfur24.com/2023/04/15/استمرار-الاشتباكات-بين-الجيش-والدعم-ا/|url-status=live}}</ref> ал Суданның әскери-әуе күштері Хартум қаласындағы ЖӘК позицияларына әуе соққыларын жасады.<ref name="BBC News" /><ref>{{Cite web|lang=ar|url=https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش|title=السودان.. اشتباكات عنيفة بين الجيش وقوات الدعم السريع|website=mubasher.aljazeera.net|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415142945/https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش|url-status=live}}</ref> Қаланың әртүрлі бөліктерінде артиллериялық атыс дауыстары естілді.<ref>{{Cite web|lang=ar|url=https://www.alhadath.net/2023/04/15/بلبلة-في-الخرطوم-اطلاق-نار-قرب-المدينة-الرياضية|title=طيران حربي في الخرطوم.. وضرب مقرات الدعم السريع|author=العربية|website=العربية|date=2023-04-15|access-date=2023-04-25|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415075924/https://www.alhadath.net/2023/04/15/بلبلة-في-الخرطوم-اطلاق-نار-قرب-المدينة-الرياضية|url-status=live}}</ref> Сонымен қатар мемлекеттік Sudan TV телерадиокомпаниясының штаб-пәтерінде қақтығыстар болғаны туралы хабарланды<ref>{{Cite tweet|number=1647201567630663680|user=@AlArabiya|title=التلفزيون السوداني يتحدث عن وجود اشتباكات في مقره بـ #أم_درمان ودوي إطلاق نار|language=ar|date=2023-04-15|author-link=Аль-Арабия|access-date=2023-04-25|author=العربية}}</ref>. Куәгерлер мен «[[Аль-Арабия]]<nowiki/>» телеарнасы кейінірек телестанцияның ЖӘК күштерінің бақылауына өткенін хабарлады.<ref name="BBC News" /><ref>{{Cite tweet|number=1647227700048809986|user=@AlArabiya_Brk|title=مراسل العربية: قوات الدعم السريع تسيطر على مبنى الإذاعة والتلفزيون في|language=ar|author=العربية عاجل|date=2023-04-15|author-link=Аль-Арабия|access-date=2023-04-25}}</ref> Қала аумағында бақылау-өткізу бекеттері орнатылды.<ref>{{Cite tweet|number=1647155582707847169|user=@sentdefender|title=Bridges and Roads are being Closed across the City as both Forces are beginning to set up Checkpoints, there have been reports that they are Firing Indiscriminately so it is recommended that Civilian being to “Shelter-in-Place” until further notice.|language=en|date=2023-04-15|author=OSINTdefender|access-date=2023-04-25}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jvrzqbhwi3757v5f9ixzuk4o1l1v62s 3 769183 3600687 3523412 2026-05-06T11:11:11Z Masti 4315 Masti [[Қатысушы талқылауы:Yaroslav1257]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Kurudukande]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Yaroslav1257|Yaroslav1257]]" to "[[Special:CentralAuth/Kurudukande|Kurudukande]]" 3523412 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Yaroslav1257}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 00:04, 2025 ж. желтоқсанның 3 (+05) 3q048wswm5z7rxiknzfu21g6w7ykc7c 2 773558 3600459 3598535 2026-05-05T18:14:39Z Rasulbek Adil 176232 3600459 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} == Компьтерлік ойын нұсқасы == {{Инфобокс|белгі1=Ойынның түрі|мәтін1={{{ойынның түрі|}}}|белгі2=Әзірлеуші|мәтін2={{{әзірлеуші|}}}|белгі3=Шығарылған уақыты|мәтін3={{{шығарылған жылы|}}}|белгі4=Соңғы нұсқа|мәтін4={{{соңғы нұсқа|}}}|белгі5=Платформа|мәтін5={{{платформа|}}}|белгі6=Жанры|мәтін6={{{жанры|}}}}}{{Құжаттама}}<syntaxhighlight><noinclude></syntaxhighlight> 3f1tksz5lddh6agrrezoaa9ao52b0os 3600470 3600459 2026-05-05T18:39:27Z Rasulbek Adil 176232 3600470 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} == Компьтерлік ойын нұсқасы == {{Doc}}{{Инфобокс|белгі1=Ойынның түрі|мәтін1={{{ойынның түрі|}}}|белгі2=Әзірлеуші|мәтін2={{{әзірлеуші|}}}|белгі3=Шығарылған уақыты|мәтін3={{{шығарылған жылы|}}}|белгі4=Соңғы нұсқа|мәтін4={{{соңғы нұсқа|}}}|белгі5=Платформа|мәтін5={{{платформа|}}}|белгі6=Жанры|мәтін6={{{жанры|}}}}}{{Құжаттама}}<syntaxhighlight><noinclude></syntaxhighlight> jgarjqnv2jfy1ircwoscv5grtlaawbn 3600471 3600470 2026-05-05T18:39:57Z Rasulbek Adil 176232 3600471 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} == Компьтерлік ойын нұсқасы == {{Doc}}{{Инфобокс|белгі1=Ойынның түрі|мәтін1={{{ойынның түрі|}}}|белгі2=Әзірлеуші|мәтін2={{{әзірлеуші|}}}|белгі3=Шығарылған уақыты|мәтін3={{{шығарылған жылы|}}}|белгі4=Соңғы нұсқа|мәтін4={{{соңғы нұсқа|}}}|белгі5=Платформа|мәтін5={{{платформа|}}}|белгі6=Жанры|мәтін6={{{жанры|}}}}}<syntaxhighlight><noinclude></syntaxhighlight> 2itaztu7358209pbk3hhg7tbjdwl2j4 0 774167 3600433 3549849 2026-05-05T16:54:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600433 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | Name = Тәжікстан футзал құрамасы | Badge = | Badge_size = 135px | Nickname = Корона (Тәжділер) | Confederation = [[Азия футбол конфедерациясы|АФК]] | Association = [[Тәжікстан футбол федерациясы]] | Coach = {{ту|Тәжікстан}} Пайрав Вохидов | Captain = Дилшод Саломов | Most caps = — | Top scorer = — | FIFA Rank = 32 <small>(2025 жылғы 12 желтоқсан жағдайы бойынша)</small> | FIFA Code = TJK | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | First game = {{ту|Тәжікстан}} Тәжікстан 1–12 [[Иран ұлттық футзал құрамасы|Иран]] {{ту|Иран}}<br />([[Тегеран]], Иран; [[22 мамыр]] [[2005 жыл]]) | Largest win = {{ту|Тәжікстан}} Тәжікстан 11–0 [[Макао ұлттық футзал құрамасы|Макао]] {{ту|Макао}}<br />([[Бангкок]], Тайланд; [[22 қазан]] [[2009 жыл]]) | Largest loss = {{ту|Иран}} [[Иран ұлттық футзал құрамасы|Иран]] 12–1 Тәжікстан {{ту|Тәжікстан}}<br />([[Тегеран]], Иран; [[2005 жыл]]) | World cup apps = 1 | World cup first = [[Футзалдан әлем чемпионаты 2024|2024]] | World cup best = Топтық кезең ([[Футзалдан әлем чемпионаты 2024|2024]]) | Regional name = [[Футзалдан Азия кубогы|Азия кубогы]] | Regional cup apps = 12 | Regional cup first = [[2005 жыл]] | Regional cup best = 4-орын ([[2024 жыл]]) }} '''Тәжікстан ұлттық футзал құрамасы''' — халықаралық [[футзал]] жарыстарында [[Тәжікстан]]ның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — [[Тәжікстан футбол федерациясы]]. == Тарихы == Тәжікстан футзал құрамасы соңғы жылдары Азия құрлығында үлкен серпіліс жасаған командалардың бірі. Ұзақ уақыт бойы ортанқол ұжым саналып келген Тәжікстан 2020-жылдардың басында кәсіби деңгейге көтерілді. Команданың алғашқы тарихи табысы 2024 жылға сәйкес келеді. Сол жылы Пайрав Вохидовтың шәкірттері Азия кубогында үздік төрттікке еніп, өз тарихында тұңғыш рет әлем чемпионатының жолдамасын жеңіп алды. === ФИФА әлем чемпионаты === Тәжікстан құрамасы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне бір рет қатысты: * '''[[Футзалдан әлем чемпионаты 2024|2024 жыл]]:''' Өзбекстанда өткен турнирде Тәжікстан Португалия, Марокко және Панамамен бір топқа түсті. Дебюттік матчтарында әлем чемпиондарына лайықты қарсылық көрсеткенімен, топтық кезеңнен шыға алмады. Дегенмен, бұл қатысу елдегі футзалдың танымалдылығын арттырды. === Футзалдан Азия кубогы === Тәжікстан Азия кубогының тұрақты қатысушысы болып табылады. * '''2024 жыл:''' Команда үшін ең табысты турнир. Тайландта өткен Азия чемпионатында Тәжікстан ширек финалда Ауғанстанды жеңіп, жартылай финалға шықты. Қорытындысында 4-орынға ие болып, әлемдік додаға жолдама алды. == Құрамы == Құраманың негізін «Истиклол» және «Соро Компания» сияқты жетекші тәжік клубтарының ойыншылары құрайды. Негізгі ойыншылар: Файзали Сардоров (команданың басты сұрмергені), Дилшод Саломов, Идрис Ёров және қақпашы Фируз Бекмуродов. == Сілтемелер == * [https://fft.tj/ Тәжікстан футбол федерациясының ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Алфавит бойынша ұлттық футзал құрамалары]] [[Санат:Азия футзал құрамалары]] [[Санат:Тәжікстандағы футзал]] l99yw3y3y4dizfjji94b3i47iohm2b1 0 774328 3600623 3599571 2026-05-06T08:24:43Z Arystanbek 14348 + [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3600623 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|300px|thumb|Artemis II ғарыш кемесінің 2026 жылдың 1 сәуірінде Флоридадағы NASA-ның [[Кеннеди ғарыш орталығы]]ның [[39B ұшыру кешені]]нен ұшуы]] '''Артемида II''' (1–11 сәуір 2026) — [[НАСА|NASA]]-ның [[Артемида бағдарламасы]] бойынша жоспарланған [[Ғарыштану|Айға ұшу миссиясы]]. == Экипаж == [[File:Artemis II prime and backup crew.jpg|thumb|Баспасөз мәслихатынан кейінгі «Артемида II» кемесінің қосалқы (сол жақта тұр) және негізгі экипажы, 2024 жылғы желтоқсан]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Негізгі экипаж ! colspan="3" | Ғарышкер ! rowspan="2" | Міндеті |- ! Аты-жөні ! Елі ! [[Ғарыш агенттігі]] |- | [[Рид Уайсмен]] || {{USA}} || [[НАСА]] || Командир |- | [[Виктор Гловер]] || {{USA}} || НАСА || Ұшқыш |- | [[Кристина Кук]] || {{USA}} || НАСА || Миссия маманы 1 |- | [[Джереми Хансен]] || {{CAN}} || [[Канада ғарыш агенттігі|КҒА]] || Миссия маманы 2 |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Қосалқы экипаж ! colspan="3" | Ғарышкер ! rowspan="2" | Міндеті |- ! Аты-жөні ! Елі ! [[Ғарыш агенттігі]] |- | [[Андре Дуглас]] || {{USA}} || [[НАСА]] || Миссия маманы |- | [[Дженни Гиббонс]] || {{CAN}} || КҒА || Миссия маманы |} Артемида II экипажында 4 ғарышкер болады: командир [[Рид Уайсмен]], ұшқыш [[Виктор Гловер]], және миссия мамандары [[Кристина Кук]] пен [[Джереми Хансен]]. Ғарышкерлердің барлығы [[НАСА]]-дан тек Джереми Хансен ғана [[Канада ғарыш агенттігі]]нен.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=2023-04-03 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archivedate=2023-07-22 |accessdate=2023-08-09 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=2023-04-03 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archivedate=2023-05-29 |accessdate=2023-08-09 |publisher=[[Space.com]] |language=en}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=2023-04-03 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archivedate=2023-08-10 |accessdate=2023-08-09 |publisher=[[CNN]] |language=en}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=2023-04-03 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |deadlink=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archivedate=2023-04-08 |accessdate=2023-08-09 |publisher=airandspace.si.edu |language=en}} }}</ref> 2023 жылғы 22 қарашада [[Дженни Гиббонс]] Хансеннің қосалқы ғарышкері болып тағайындалды<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=2023-11-22 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=2023-11-22 |access-date=2023-11-22 |work=citynews.ca |location=Vancouver}}</ref> және 2024 жылғы 3 шілдеде [[Андре Дуглас]] 3 ғарышкерге қосалқы болып тағайындалды.<ref>{{cite web|last=Howell |first=Elizabeth |date=2024-07-03 |title=NASA announces Artemis 2 moon mission backup astronaut — Andre Douglas will support 2025 lunar liftoff |publisher=Space.com |accessdate=2024-07-06 |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-backup-astronaut-andre-douglas}}</ref> Бұл сапарда Гловер айды айналып ұшатын алғашқы түсті адам, Кук алғашқы әйел, және Хансен алғашқы американдық емес адам болайын деп тұр. [[Канадалықтар|Канадалық]] Хансен және Гиббонс 2020 жылғы [[Америка Құрама Штаттары]] мен [[Канада]]ның Artemis бағдарламасына қатысуын жеңілдеткен келісімшарттың бөлігі ретінде Канада ғарыш агенттігінен таңдалды.<ref>{{Cite web |title=View Treaty - Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |accessdate=2026-01-20 |publisher=www.treaty-accord.gc.ca}}</ref><ref name="Artemis Crew" /><ref>{{cite web|last=Connolly|first=Amanda|date=2020-12-16| title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit|publisher=Global News|archivedate=2020-12-16|accessdate=2020-12-18|url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/}}</ref><ref>{{Cite web |title="Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission" |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621}}</ref> ==Тағы қараңыз== * [[Артемида миссияларының тізімі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сыртқы сілтемелер== {{commonscat|Artemis 2|Артемида 2}} * [https://www.nasa.gov/artemis-ii Artemis II], NASA-да {{in lang|en}} * [https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to Миссия шолуы], NASA-да {{in lang|en}} * [https://go.nasa.gov/artemisnames Artemis II "Атыңызды ғарышқа жіберіңіз"], NASA-да {{in lang|en}} {{stub}} [[Санат:АҚШ космонавтикасы]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] m2zzu6cj9r6bxezj396pskdceianqcs 4 775564 3600532 3599997 2026-05-06T03:05:49Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3600532 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 44007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 52284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71712] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 46210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 113570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 359398] |- |3 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 65105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 286222] |- |4 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 24079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 41009] |- |5 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 21340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 42608] |- |6 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 26142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 48521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 214052] |- |7 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 11893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 40714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 116726] |- |8 |[[Арқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 17329] |- |9 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 136504] |- |10 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 12595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 22216] |- |11 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 124515] |- |12 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 32248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 68969] |- |13 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27187] |- |14 |[[Түпті жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 10789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 10840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11244] |- |15 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 7819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17243] |- |16 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15124] |- |17 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 6432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 13312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 26813] |- |18 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 90812] |- |19 |[[Қазақстан музейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8888] |- |20 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 7147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 29951] |- |21 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 104272] |- |22 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 19514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 69752] |- |23 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 6457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 32822] |- |24 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10996] |- |25 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 6272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50365] |- |26 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 62402] |- |27 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29430] |- |28 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 126701] |- |29 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 4076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29735] |- |30 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 5920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 13347] |- |31 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 60717] |- |32 |[[Жуніс Сахиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 5557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 7960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9385] |- |33 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 56459] |- |34 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 4715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 29560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 59721] |- |35 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 79703] |- |36 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40558] |- |37 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7958] |- |38 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5473] |- |39 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22995] |- |40 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 5904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6024] |- |41 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 56065] |- |42 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15433] |- |43 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 4520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 20733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 84844] |- |44 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 4735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 18043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 124642] |- |45 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53334] |- |46 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6386] |- |47 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 4471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 8142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18380] |- |48 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 59303] |- |49 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 4770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 30351] |- |50 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 86265] |- |51 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20572] |- |52 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 4445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 5375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 11293] |- |53 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 17293] |- |54 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 12991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43787] |- |55 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36171] |- |56 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 12495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40899] |- |57 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 3970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25139] |- |58 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 8179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16368] |- |59 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 41653] |- |60 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 10062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 41655] |- |61 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47058] |- |62 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 3909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 10093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30614] |- |63 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22601] |- |64 |[[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 1677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 5962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 8951] |- |65 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 3628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 28551] |- |66 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27594] |- |67 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 3116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8270] |- |68 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 33862] |- |69 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 3436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 11050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 24108] |- |70 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15320] |- |71 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 26422] |- |72 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17461] |- |73 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63118] |- |74 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36999] |- |75 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 7385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 30050] |- |76 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 7035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 38981] |- |77 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 2980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16196] |- |78 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 3252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 9143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 50673] |- |79 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10995] |- |80 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 50376] |- |81 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12913] |- |82 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 3453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 7002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 30503] |- |83 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4240] |- |84 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13637] |- |85 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 3206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 43256] |- |86 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20805] |- |87 |[[Асқар Алтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 2587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 5427] |- |88 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18729] |- |89 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 18366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 69272] |- |90 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5030] |- |91 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 2924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 4088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 11226] |- |92 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 5627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 22874] |- |93 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17752] |- |94 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 14647] |- |95 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 26586] |- |96 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 3040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 3281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4506] |- |97 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15466] |- |98 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 2531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 7832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33550] |- |99 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 42435] |- |100 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 8154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 67257] |- |101 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33809] |- |102 |[[Ғарышкер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 3417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 6648] |- |103 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27657] |- |104 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 66886] |- |105 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20754] |- |106 |[[Темірхан Медетбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4988] |- |107 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14304] |- |108 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21945] |- |109 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29101] |- |110 |[[Юрий Алексеевич Гагарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5392] |- |111 |[[Тахауи Ахтанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6655] |- |112 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18677] |- |113 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25738] |- |114 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 10445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 84528] |- |115 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 6729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19585] |- |116 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28633] |- |117 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 6087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 31078] |- |118 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 60748] |- |119 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47801] |- |120 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7887] |- |121 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38537] |- |122 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6798] |- |123 |[[Тынымбай Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6677] |- |124 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 13149] |- |125 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 28329] |- |126 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22457] |- |127 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 25774] |- |128 |[[Ерлан Жүніс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 4034] |- |129 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 65269] |- |130 |[[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3135] |- |131 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41934] |- |132 |[[Ғаламшар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 2047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 4018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 12145] |- |133 |[[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8836] |- |134 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12788] |- |135 |[[Жүйелік блок]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 6826] |- |136 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26750] |- |137 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 8084] |- |138 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22544] |- |139 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 2089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 8324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 33049] |- |140 |[[Бесқонақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 3097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 4434] |- |141 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 22257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 30367] |- |142 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 42175] |- |143 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38586] |- |144 |[[Ғарышкерлер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2550] |- |145 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 9136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28836] |- |146 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 6803] |- |147 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 5365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20360] |- |148 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16475] |- |149 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13713] |- |150 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29111] |- |151 |[[Отырар кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4005] |- |152 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 5448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 25737] |- |153 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 17074] |- |154 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 4670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 21199] |- |155 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 2671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 4264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 21525] |- |156 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 27620] |- |157 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 34665] |- |158 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 5905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 26721] |- |159 |[[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 3501] |- |160 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13960] |- |161 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33531] |- |162 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 32478] |- |163 |[[Авторлық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4145] |- |164 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37304] |- |165 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15401] |- |166 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30517] |- |167 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 4632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24494] |- |168 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 5605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23517] |- |169 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9942] |- |170 |[[Барыс (жануар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 2855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 10068] |- |171 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8653] |- |172 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 46710] |- |173 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20860] |- |174 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13880] |- |175 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28630] |- |176 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36739] |- |177 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31065] |- |178 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 5571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 21500] |- |179 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 7243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 34316] |- |180 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23323] |- |181 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4016] |- |182 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 58987] |- |183 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 24880] |- |184 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30710] |- |185 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11363] |- |186 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17535] |- |187 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16080] |- |188 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22585] |- |189 |[[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 10681] |- |190 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11051] |- |191 |[[Александрия кiтапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2596] |- |192 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32724] |- |193 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23837] |- |194 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23962] |- |195 |[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 4844] |- |196 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21720] |- |197 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 26002] |- |198 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 4337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 17604] |- |199 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7278] |- |200 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 6596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20615] |- |201 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 7161] |- |202 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9074] |- |203 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6037] |- |204 |[[Қарлығаштар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 8865] |- |205 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27884] |- |206 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24041] |- |207 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 6359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 29417] |- |208 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16571] |- |209 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 5008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26588] |- |210 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24450] |- |211 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30577] |- |212 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32893] |- |213 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20762] |- |214 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 3493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 15375] |- |215 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22111] |- |216 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 25512] |- |217 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13703] |- |218 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17199] |- |219 |[[Ғарыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 5431] |- |220 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26457] |- |221 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 19005] |- |222 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17830] |- |223 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25785] |- |224 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19430] |- |225 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 14857] |- |226 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 4525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 17669] |- |227 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24321] |- |228 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27183] |- |229 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2648] |- |230 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20242] |- |231 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25805] |- |232 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20300] |- |233 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 25294] |- |234 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 40124] |- |235 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11779] |- |236 |[[Қазақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 6062] |- |237 |[[Әлемдегі ең танымал мұражайлар тізімі (2014)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 4379] |- |238 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11006] |- |239 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17946] |- |240 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 4721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26621] |- |241 |[[Алдаркөсе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 2915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 8013] |- |242 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31710] |- |243 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26752] |- |244 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 4676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 24237] |- |245 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 4534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19220] |- |246 |[[Принтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 2771] |- |247 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 15193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 21129] |- |248 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13561] |- |249 |[[Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3680] |- |250 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 4911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 18413] |- |251 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 3462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17860] |- |252 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 4318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17952] |- |253 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60406] |- |254 |[[Қазақстан кітапханалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2071] |- |255 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13693] |- |256 |[[Қазақстанның жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 28170] |- |257 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12872] |- |258 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21820] |- |259 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17813] |- |260 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7256] |- |261 |[[Алгоритм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 8553] |- |262 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17903] |- |263 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 19023] |- |264 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30605] |- |265 |[[Тінтуір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 2112] |- |266 |[[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3889] |- |267 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6147] |- |268 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 5766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 19351] |- |269 |[[Су]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 2394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83 12475] |- |270 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 13086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 23131] |- |271 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17197] |- |272 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6748] |- |273 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9674] |- |274 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 7266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 23149] |- |275 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6917] |- |276 |[[Интернет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 8152] |- |277 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 10720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32878] |- |278 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 5405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 15477] |- |279 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 29958] |- |280 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 10129] |- |281 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20481] |- |282 |[[Рим империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9990] |- |283 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 7408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21950] |- |284 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19794] |- |285 |[[Тағдыр (Қабдеш Жұмаділов)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1572] |- |286 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 4138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38761] |- |287 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 24051] |- |288 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 11271] |- |289 |[[Ұлы Қытай қорғаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8116] |- |290 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15845] |- |291 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41878] |- |292 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11997] |- |293 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13596] |- |294 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12692] |- |295 |[[Галактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3461] |- |296 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17101] |- |297 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 3397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 18333] |- |298 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 8800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37804] |- |299 |[[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2983] |- |300 |[[Марс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 5289] |- |301 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22401] |- |302 |[[Үй құстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1893] |- |303 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3689] |- |304 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10106] |- |305 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18247] |- |306 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8775] |- |307 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23943] |- |308 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7925] |- |309 |[[Жаһандану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 10762] |- |310 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 3065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9728] |- |311 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9311] |- |312 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9918] |- |313 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1854] |- |314 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 6900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29800] |- |315 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17556] |- |316 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14709] |- |317 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7047] |- |318 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19578] |- |319 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 6854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17528] |- |320 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 27055] |- |321 |[[Сүтқоректілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11005] |- |322 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17410] |- |323 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14498] |- |324 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15664] |- |325 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 3409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 16645] |- |326 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13351] |- |327 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12992] |- |328 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7420] |- |329 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14574] |- |330 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20941] |- |331 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14038] |- |332 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16921] |- |333 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18761] |- |334 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6169] |- |335 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 13038] |- |336 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30791] |- |337 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13823] |- |338 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15776] |- |339 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12563] |- |340 |[[Тел өскен ұл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 2011] |- |341 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 11776] |- |342 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19693] |- |343 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7971] |- |344 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27687] |- |345 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10725] |- |346 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12474] |- |347 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 4741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26727] |- |348 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 4218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15908] |- |349 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12458] |- |350 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14297] |- |351 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 12589] |- |352 |[[Көктем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 2634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 4834] |- |353 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6802] |- |354 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15471] |- |355 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23608] |- |356 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8061] |- |357 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11225] |- |358 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 3045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 12284] |- |359 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20100] |- |360 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25396] |- |361 |[[ЮНЕСКО]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 6476] |- |362 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16003] |- |363 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4962] |- |364 |[[Монитор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 3648] |- |365 |[[Леонардо да Винчи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 4588] |- |366 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13514] |- |367 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 14622] |- |368 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 20267] |- |369 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 15623] |- |370 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6669] |- |371 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 7576] |- |372 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 16339] |- |373 |[[Кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 6469] |- |374 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9232] |- |375 |[[Мекемтас Мырзахметұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4692] |- |376 |[[Медеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 8250] |- |377 |[[Шолпан (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 6189] |- |378 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2282] |- |379 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16791] |- |380 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 13049] |- |381 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15598] |- |382 |[[Шахмет Құсайынұлы Құсайынов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3120] |- |383 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15207] |- |384 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 6456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25650] |- |385 |[[Тыныс алу жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16583] |- |386 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18835] |- |387 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 4173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16916] |- |388 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11884] |- |389 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17548] |- |390 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 13001] |- |391 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 3031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 25912] |- |392 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 11952] |- |393 |[[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5502] |- |394 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14068] |- |395 |[[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8730] |- |396 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9596] |- |397 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 4510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 25425] |- |398 |[[Франция Ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1421] |- |399 |[[Қазақтың ұлттық тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 19212] |- |400 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37597] |- |401 |[[Қайта құру кезеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 7496] |- |402 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4150] |- |403 |[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1422] |- |404 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13475] |- |405 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 3163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 14504] |- |406 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8678] |- |407 |[[Театр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 1918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 6522] |- |408 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8349] |- |409 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7227] |- |410 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9734] |- |411 |[[Плагиат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 2226] |- |412 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17569] |- |413 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10218] |- |414 |[[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1198] |- |415 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3929] |- |416 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13137] |- |417 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12855] |- |418 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14769] |- |419 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 7781] |- |420 |[[Жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1888] |- |421 |[[Кеңес Одағының Батыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 5547] |- |422 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33091] |- |423 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24929] |- |424 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 5370] |- |425 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 7949] |- |426 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32625] |- |427 |[[Аспан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 3343] |- |428 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5255] |- |429 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5424] |- |430 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8133] |- |431 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9703] |- |432 |[[Табиғатты қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 15429] |- |433 |[[Тәттімбет Қазанғапұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7408] |- |434 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 9021] |- |435 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10133] |- |436 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13164] |- |437 |[[Қояндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11334] |- |438 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12520] |- |439 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13594] |- |440 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11048] |- |441 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4491] |- |442 |[[Мона Лиза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 3604] |- |443 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 12060] |- |444 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6981] |- |445 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12568] |- |446 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19572] |- |447 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16442] |- |448 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8288] |- |449 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2312] |- |450 |[[Лувр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 1264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 2997] |- |451 |[[Волейбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 11665] |- |452 |[[Электронды пошта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 4156] |- |453 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12001] |- |454 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5219] |- |455 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12450] |- |456 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3079] |- |457 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 20294] |- |458 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15249] |- |459 |[[Шұғаның белгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 4819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14740] |- |460 |[[Бейсенбай Кенжебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2925] |- |461 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8815] |- |462 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13649] |- |463 |[[Киелі жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1480] |- |464 |[[Бүркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 2594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8293] |- |465 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 18389] |- |466 |[[Гераклит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1573] |- |467 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10791] |- |468 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 5449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 24022] |- |469 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 13381] |- |470 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11152] |- |471 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15358] |- |472 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16052] |- |473 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15714] |- |474 |[[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 8517] |- |475 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 3175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 20058] |- |476 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 9522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 20025] |- |477 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12563] |- |478 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9519] |- |479 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 4813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 19827] |- |480 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 32129] |- |481 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7981] |- |482 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12199] |- |483 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 10413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 33334] |- |484 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15700] |- |485 |[[Келес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1809] |- |486 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1886] |- |487 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11432] |- |488 |[[:Санат:Қазақ ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6872] |- |489 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 24173] |- |490 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 3344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 31082] |- |491 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10961] |- |492 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 9142] |- |493 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 13198] |- |494 |[[Орыс асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1646] |- |495 |[[Ас қорыту жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16062] |- |496 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 3229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 19461] |- |497 |[[Мысық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 6389] |- |498 |[[Аңыздың ақыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 19207] |- |499 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6966] |- |500 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12872] |- |501 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 18913] |- |502 |[[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9750] |- |503 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 13079] |- |504 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12678] |- |505 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 2340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21505] |- |506 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6313] |- |507 |[[Наурызым қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11808] |- |508 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9990] |- |509 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10125] |- |510 |[[Қатысушы:1nter pares]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 2298] |- |511 |[[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10428] |- |512 |[[Сегізаяқ (өлең)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 24383] |- |513 |[[Қатысушы:Rasulbek Adil]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2389] |- |514 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10373] |- |515 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9181] |- |516 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 16800] |- |517 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18393] |- |518 |[[Әсет Найманбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3558] |- |519 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27779] |- |520 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 3451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 16118] |- |521 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11591] |- |522 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7212] |- |523 |[[Ұйғырлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6435] |- |524 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8062] |- |525 |[[Ай (серік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 6636] |- |526 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 5573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 23744] |- |527 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12086] |- |528 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9670] |- |529 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 4227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 18431] |- |530 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4441] |- |531 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12368] |- |532 |[[Дүниежүзілік көрме (2017)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 2370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 12127] |- |533 |[[Есім ханның ескі жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 5739] |- |534 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10188] |- |535 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13080] |- |536 |[[Нұралы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6716] |- |537 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8696] |- |538 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14859] |- |539 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 11128] |- |540 |[[Гиннесс рекордтар кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2481] |- |541 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18591] |- |542 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5996] |- |543 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16034] |- |544 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12941] |- |545 |[[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3455] |- |546 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5359] |- |547 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4964] |- |548 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 4480] |- |549 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7667] |- |550 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12895] |- |551 |[[Аққан жұлдыз (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3369] |- |552 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11623] |- |553 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12763] |- |554 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9303] |- |555 |[[Оңтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16356] |- |556 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17747] |- |557 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16216] |- |558 |[[Қазан төңкерісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 10128] |- |559 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11865] |- |560 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6823] |- |561 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11842] |- |562 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10113] |- |563 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 3099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 23009] |- |564 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 13133] |- |565 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 17393] |- |566 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7486] |- |567 |[[Чернобыль апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 2990] |- |568 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 7760] |- |569 |[[Кітапхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 4206] |- |570 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16315] |- |571 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12527] |- |572 |[[Балықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10097] |- |573 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3621] |- |574 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7218] |- |575 |[[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4496] |- |576 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 17448] |- |577 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21734] |- |578 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 3430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7925] |- |579 |[[Құс жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 4031] |- |580 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9259] |- |581 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8945] |- |582 |[[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2214] |- |583 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14974] |- |584 |[[Робот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 2967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 10820] |- |585 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7839] |- |586 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11347] |- |587 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13717] |- |588 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9471] |- |589 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9149] |- |590 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13675] |- |591 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 3135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 13196] |- |592 |[[Татарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3484] |- |593 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3875] |- |594 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 3598] |- |595 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12164] |- |596 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9041] |- |597 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6671] |- |598 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4358] |- |599 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10411] |- |600 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17893] |- |601 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 13462] |- |602 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11850] |- |603 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5825] |- |604 |[[Мөде қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5530] |- |605 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 9089] |- |606 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5198] |- |607 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7089] |- |608 |[[Ертіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 13697] |- |609 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9114] |- |610 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8145] |- |611 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15679] |- |612 |[[Мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 2533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 15629] |- |613 |[[Италия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8136] |- |614 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8981] |- |615 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4358] |- |616 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11675] |- |617 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 8058] |- |618 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 11528] |- |619 |[[Ғылым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9757] |- |620 |[[Әзербайжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 5673] |- |621 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 5135] |- |622 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7622] |- |623 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 13327] |- |624 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11705] |- |625 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3573] |- |626 |[[Өзбектер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 4454] |- |627 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 10794] |- |628 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3777] |- |629 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29836] |- |630 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15350] |- |631 |[[Шығай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7310] |- |632 |[[Мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 13527] |- |633 |[[Кемпірқосақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 3781] |- |634 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 10872] |- |635 |[[Қырғыз асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1592] |- |636 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6996] |- |637 |[[Наурыз көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 6997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 8395] |- |638 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8193] |- |639 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9434] |- |640 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3198] |- |641 |[[Қазақтың 500 ән-күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 13811] |- |642 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9980] |- |643 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14534] |- |644 |[[Сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 8653] |- |645 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 3739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11667] |- |646 |[[Қарағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 5030] |- |647 |[[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4023] |- |648 |[[Жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 11059] |- |649 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 14179] |- |650 |[[Иосиф Виссарионович Сталин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7142] |- |651 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10901] |- |652 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 9201] |- |653 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 12226] |- |654 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8485] |- |655 |[[Шарана шайқау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 3950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 7405] |- |656 |[[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5029] |- |657 |[[Николай Коперник]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 4490] |- |658 |[[Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3841] |- |659 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16772] |- |660 |[[Ежелгі Рим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 4599] |- |661 |[[Қасқыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 9845] |- |662 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 3247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 15239] |- |663 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13001] |- |664 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7102] |- |665 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9660] |- |666 |[[Раушангүлділер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5940] |- |667 |[[Шоқжұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 4705] |- |668 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10913] |- |669 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9260] |- |670 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 6524] |- |671 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 5268] |- |672 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14160] |- |673 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8648] |- |674 |[[Қант диабеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 2434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 12201] |- |675 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12877] |- |676 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14239] |- |677 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26398] |- |678 |[[Солтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13746] |- |679 |[[Мәтін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 12745] |- |680 |[[КСРО ыдырауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 6117] |- |681 |[[Тiлеуке Құлекеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3215] |- |682 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 2091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9659] |- |683 |[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5795] |- |684 |[[Спорт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 4751] |- |685 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 9031] |- |686 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 5834] |- |687 |[[Барсакелмес қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14763] |- |688 |[[Геродот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 6964] |- |689 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 2509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11572] |- |690 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 20243] |- |691 |[[Көтеш Райымбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2045] |- |692 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 8851] |- |693 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8484] |- |694 |[[:Сурет:Asian Barred Owlet in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |- |695 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9063] |- |696 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 8272] |- |697 |[[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 8696] |- |698 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8526] |- |699 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11106] |- |700 |[[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2206] |- |701 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20100] |- |702 |[[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21719] |- |703 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7161] |- |704 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 3328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11364] |- |705 |[[Көз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 10079] |- |706 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4466] |- |707 |[[Мәскеу шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3014] |- |708 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6732] |- |709 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 11182] |- |710 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 11182] |- |711 |[[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4539] |- |712 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2164] |- |713 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9494] |- |714 |[[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16951] |- |715 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4437] |- |716 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24779] |- |717 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8943] |- |718 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7082] |- |719 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13492] |- |720 |[[Орыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4455] |- |721 |[[Семирамида аспалы бағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 10193] |- |722 |[[Украин асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 816] |- |723 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10491] |- |724 |[[Иса Мәсіх]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 4920] |- |725 |[[Алғашқы көмек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 6052] |- |726 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6495] |- |727 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 7007] |- |728 |[[Балбырауын (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 4076] |- |729 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12267] |- |730 |[[Бразилия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 6706] |- |731 |[[Көпен Әмірбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3575] |- |732 |[[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2939] |- |733 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 13655] |- |734 |[[Оқшау сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 6092] |- |735 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8966] |- |736 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 18554] |- |737 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11078] |- |738 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4557] |- |739 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 19157] |- |740 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6798] |- |741 |[[Эпитет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 2013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 9960] |- |742 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8376] |- |743 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7941] |- |744 |[[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5976] |- |745 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15474] |- |746 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17921] |- |747 |[[Үркер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 2520] |- |748 |[[Арыстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4814] |- |749 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10952] |- |750 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9515] |- |751 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8811] |- |752 |[[Балуан Шолақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 6081] |- |753 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14625] |- |754 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9722] |- |755 |[[Әдемі инелік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 933] |- |756 |[[Дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 8307] |- |757 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10682] |- |758 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4599] |- |759 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2780] |- |760 |[[Баскетбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10112] |- |761 |[[Адам даму индексі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 3836] |- |762 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 30974] |- |763 |[[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1268] |- |764 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6908] |- |765 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11081] |- |766 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8821] |- |767 |[[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6078] |- |768 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8544] |- |769 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2877] |- |770 |[[Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6279] |- |771 |[[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 873] |- |772 |[[Меркурий (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 4592] |- |773 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 6278] |- |774 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 6998] |- |775 |[[:Санат:Айтыс ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7475] |- |776 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6830] |- |777 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6772] |- |778 |[[Үмбетей Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6313] |- |779 |[[Адай күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 6288] |- |780 |[[Ұлықбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3256] |- |781 |[[Экология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9520] |- |782 |[[Нәзира Қожахметқызы Дәулетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 840] |- |783 |[[Байқоңыр (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3445] |- |784 |[[Тәж Махал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 5483] |- |785 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7472] |- |786 |[[Шиебөрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 2257] |- |787 |[[Қазақстандағы су қоймаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5431] |- |788 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15411] |- |789 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6114] |- |790 |[[Алматы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11293] |- |791 |[[Қоқиқаздар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 4030] |- |792 |[[Ғылыми-техникалық революция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 5684] |- |793 |[[Альберт Эйнштейн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 6031] |- |794 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17781] |- |795 |[[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5135] |- |796 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6573] |- |797 |[[Дамыған елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8317] |- |798 |[[Пароль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 1448] |- |799 |[[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2268] |- |800 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11049] |- |801 |[[Өркениеттер қақтығысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 3005] |- |802 |[[Қарагөз (трагедия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 6018] |- |803 |[[Украина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4297] |- |804 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17688] |- |805 |[[Ирандағы соғыс (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1362] |- |806 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 7672] |- |807 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8708] |- |808 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4775] |- |809 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13354] |- |810 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 12155] |- |811 |[[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 2339] |- |812 |[[Аққулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7682] |- |813 |[[Еуразия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11920] |- |814 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5211] |- |815 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2759] |- |816 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9014] |- |817 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1428] |- |818 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4289] |- |819 |[[Түрікменстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6918] |- |820 |[[:Санат:Қазақстан мұражайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2204] |- |821 |[[Қартқожа (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5032] |- |822 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24110] |- |823 |[[Зәр шығару жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 11266] |- |824 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 12171] |- |825 |[[Құлагер (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 12062] |- |826 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 11201] |- |827 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8358] |- |828 |[[Әскери коммунизм саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8758] |- |829 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 18037] |- |830 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11790] |- |831 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9760] |- |832 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 7408] |- |833 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12061] |- |834 |[[Мағауия Абайұлы Құнанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2999] |- |835 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8774] |- |836 |[[Хромосомалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5166] |- |837 |[[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3207] |- |838 |[[Адамның кейбір кездері...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 1447] |- |839 |[[Баубек Бұлқышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 2918] |- |840 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10269] |- |841 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18715] |- |842 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9603] |- |843 |[[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 6242] |- |844 |[[Смағұл Сәдуақасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7237] |- |845 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8409] |- |846 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 9615] |- |847 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9796] |- |848 |[[Рауғаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 2037] |- |849 |[[Ықылас Дүкенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4139] |- |850 |[[Батырлар жыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 1970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9765] |- |851 |[[Мария Кюри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1978] |- |852 |[[Асық ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 10070] |- |853 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5888] |- |854 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6553] |- |855 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3885] |- |856 |[[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8212] |- |857 |[[Анықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11140] |- |858 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9360] |- |859 |[[Надежда Андреевна Лушникова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1567] |- |860 |[[Юпитер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 4479] |- |861 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5934] |- |862 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7049] |- |863 |[[Тынық мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11250] |- |864 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 8216] |- |865 |[[:Санат:Қазақстан актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2499] |- |866 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5329] |- |867 |[[Спартак көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1882] |- |868 |[[Жеуге жарамды және улы саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4509] |- |869 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8679] |- |870 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 5093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14919] |- |871 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9938] |- |872 |[[Қорық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 4219] |- |873 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5259] |- |874 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7616] |- |875 |[[Көлеңке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 2719] |- |876 |[[Жұқпалы аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7664] |- |877 |[[Ғұмар Қараш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 4423] |- |878 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8550] |- |879 |[[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2939] |- |880 |[[Үлгі:Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5491] |- |881 |[[Дүниежүзілік денсаулық күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 952] |- |882 |[[Қайың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 4587] |- |883 |[[Тамыз бүлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3451] |- |884 |[[Иран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 3813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 10065] |- |885 |[[Даун синдромы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 7929] |- |886 |[[Сатурн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 3646] |- |887 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 15811] |- |888 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6794] |- |889 |[[Дәнеш Рақышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1841] |- |890 |[[Жұбан Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9086] |- |891 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 15449] |- |892 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3010] |- |893 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 17263] |- |894 |[[Конгресс кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1179] |- |895 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 9448] |- |896 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 15048] |- |897 |[[Кенелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2526] |- |898 |[[Антивирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5563] |- |899 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8484] |- |900 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15937] |- |901 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6887] |- |902 |[[Бауырымен жорғалаушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4812] |- |903 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9500] |- |904 |[[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5604] |- |905 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8836] |- |906 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6830] |- |907 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 14388] |- |908 |[[Көмірсулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 11720] |- |909 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 5148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 14419] |- |910 |[[Британ мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 744] |- |911 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 3865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14931] |- |912 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4507] |- |913 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8677] |- |914 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17444] |- |915 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8026] |- |916 |[[Жануарлар қалай үндейді (ойын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 4043] |- |917 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6220] |- |918 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11350] |- |919 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5815] |- |920 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8614] |- |921 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5355] |- |922 |[[Дәрумен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8004] |- |923 |[[Қазанғап Тілепбергенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3618] |- |924 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10217] |- |925 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 7290] |- |926 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26173] |- |927 |[[:Санат:Қазақстан театрлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1728] |- |928 |[[Хеопс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 3389] |- |929 |[[Желшешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 8914] |- |930 |[[Киіз үй жабдықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5911] |- |931 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5784] |- |932 |[[Өркениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 11265] |- |933 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9813] |- |934 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20402] |- |935 |[[Митоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 8795] |- |936 |[[Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5256] |- |937 |[[Сілтеме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 1814] |- |938 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3931] |- |939 |[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 576] |- |940 |[[Ұлттық кітап күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |- |941 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 20029] |- |942 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9880] |- |943 |[[Эрмитаж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 2035] |- |944 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 16896] |- |945 |[[Азамат соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9199] |- |946 |[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 11179] |- |947 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2246] |- |948 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 2749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 13276] |- |949 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5567] |- |950 |[[Инеліктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2064] |- |951 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3286] |- |952 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10772] |- |953 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8206] |- |954 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 2596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 14298] |- |955 |[[Ежелгі Грекия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10305] |- |956 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9750] |- |957 |[[Күйші (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3884] |- |958 |[[Қуыршақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1838] |- |959 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5648] |- |960 |[[:Санат:Қазақстан театр актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1239] |- |961 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 5863] |- |962 |[[Алкендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 3695] |- |963 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 7069] |- |964 |[[Туберкулез]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 7246] |- |965 |[[Бір жасушалылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2631] |- |966 |[[Сталинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2455] |- |967 |[[Төлеген Тоқтаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 3017] |- |968 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7426] |- |969 |[[Швейцария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 5550] |- |970 |[[Емен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3340] |- |971 |[[Смағұл Абатұлы Елубай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5359] |- |972 |[[Қарағанды еңбекпен түзету лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 4195] |- |973 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14479] |- |974 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 2059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 12015] |- |975 |[[Қалқаман – Мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 4646] |- |976 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9998] |- |977 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7758] |- |978 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 13993] |- |979 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8313] |- |980 |[[Айша бибі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 6132] |- |981 |[[Торғайлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 2552] |- |982 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6520] |- |983 |[[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 7542] |- |984 |[[Сәбит Дөнентаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4220] |- |985 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10255] |- |986 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 4096] |- |987 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7528] |- |988 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10570] |- |989 |[[Үлкен деректер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2097] |- |990 |[[Аутизм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5632] |- |991 |[[Шахмат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 9267] |- |992 |[[Үстірт қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8261] |- |993 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7731] |- |994 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5874] |- |995 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13383] |- |996 |[[Жоңғар хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 10019] |- |997 |[[Көкпар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 8147] |- |998 |[[Қарахан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5803] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} d666k2jo4tx981oqakcr7lokuuq5idu 3600657 3600532 2026-05-06T09:39:32Z Arystanbek 14348 3600657 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 44007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 52284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71712] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 46210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 113570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 359398] |- |3 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 65105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 286222] |- |4 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 24079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 41009] |- |5 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 21340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 42608] |- |6 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 26142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 48521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 214052] |- |7 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 11893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 40714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 116726] |- |8 |[[Арқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 17329] |- |9 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 136504] |- |10 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 12595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 22216] |- |11 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 124515] |- |12 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 32248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 68969] |- |13 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27187] |- |14 |[[Түпті жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 10789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 10840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11244] |- |15 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 7819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17243] |- |16 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15124] |- |17 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 6432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 13312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 26813] |- |18 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 90812] |- |19 |[[Қазақстан музейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8888] |- |20 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 7147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 29951] |- |21 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 104272] |- |22 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 19514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 69752] |- |23 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 6457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 32822] |- |24 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10996] |- |25 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 6272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50365] |- |26 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 62402] |- |27 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29430] |- |28 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 126701] |- |29 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 4076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29735] |- |30 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 5920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 13347] |- |31 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 60717] |- |32 |[[Жуніс Сахиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 5557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 7960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9385] |- |33 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 56459] |- |34 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 4715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 29560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 59721] |- |35 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 79703] |- |36 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40558] |- |37 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7958] |- |38 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5473] |- |39 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22995] |- |40 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 5904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6024] |- |41 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 56065] |- |42 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15433] |- |43 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 4520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 20733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 84844] |- |44 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 4735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 18043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 124642] |- |45 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53334] |- |46 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6386] |- |47 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 4471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 8142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18380] |- |48 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 59303] |- |49 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 4770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 30351] |- |50 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 86265] |- |51 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20572] |- |52 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 4445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 5375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 11293] |- |53 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 17293] |- |54 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 12991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43787] |- |55 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36171] |- |56 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 12495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40899] |- |57 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 3970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25139] |- |58 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 8179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16368] |- |59 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 41653] |- |60 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 10062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 41655] |- |61 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47058] |- |62 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 3909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 10093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30614] |- |63 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22601] |- |64 |[[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 1677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 5962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 8951] |- |65 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 3628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 28551] |- |66 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27594] |- |67 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 3116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8270] |- |68 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 33862] |- |69 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 3436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 11050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 24108] |- |70 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15320] |- |71 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 26422] |- |72 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17461] |- |73 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63118] |- |74 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36999] |- |75 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 7385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 30050] |- |76 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 7035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 38981] |- |77 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 2980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16196] |- |78 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 3252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 9143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 50673] |- |79 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10995] |- |80 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 50376] |- |81 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12913] |- |82 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 3453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 7002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 30503] |- |83 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4240] |- |84 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13637] |- |85 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 3206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 43256] |- |86 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20805] |- |87 |[[Асқар Алтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 2587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 5427] |- |88 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18729] |- |89 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 18366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 69272] |- |90 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5030] |- |91 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 2924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 4088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 11226] |- |92 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 5627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 22874] |- |93 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17752] |- |94 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 14647] |- |95 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 26586] |- |96 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 3040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 3281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4506] |- |97 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15466] |- |98 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 2531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 7832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33550] |- |99 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 42435] |- |100 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 8154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 67257] |- |101 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33809] |- |102 |[[Ғарышкер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 3417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 6648] |- |103 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27657] |- |104 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 66886] |- |105 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20754] |- |106 |[[Темірхан Медетбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4988] |- |107 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14304] |- |108 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21945] |- |109 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29101] |- |110 |[[Юрий Алексеевич Гагарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5392] |- |111 |[[Тахауи Ахтанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6655] |- |112 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18677] |- |113 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25738] |- |114 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 10445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 84528] |- |115 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 6729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19585] |- |116 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28633] |- |117 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 6087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 31078] |- |118 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 60748] |- |119 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47801] |- |120 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7887] |- |121 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38537] |- |122 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6798] |- |123 |[[Тынымбай Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6677] |- |124 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 13149] |- |125 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 28329] |- |126 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22457] |- |127 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 25774] |- |128 |[[Ерлан Жүніс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 4034] |- |129 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 65269] |- |130 |[[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3135] |- |131 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41934] |- |132 |[[Ғаламшар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 2047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 4018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 12145] |- |133 |[[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8836] |- |134 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12788] |- |135 |[[Жүйелік блок]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 6826] |- |136 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26750] |- |137 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 8084] |- |138 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22544] |- |139 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 2089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 8324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 33049] |- |140 |[[Бесқонақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 3097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 4434] |- |141 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 22257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 30367] |- |142 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 42175] |- |143 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38586] |- |144 |[[Ғарышкерлер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2550] |- |145 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 9136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28836] |- |146 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 6803] |- |147 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 5365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20360] |- |148 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16475] |- |149 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13713] |- |150 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29111] |- |151 |[[Отырар кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4005] |- |152 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 5448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 25737] |- |153 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 17074] |- |154 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 4670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 21199] |- |155 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 2671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 4264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 21525] |- |156 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 27620] |- |157 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 34665] |- |158 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 5905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 26721] |- |159 |[[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 3501] |- |160 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13960] |- |161 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33531] |- |162 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 32478] |- |163 |[[Авторлық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4145] |- |164 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37304] |- |165 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15401] |- |166 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30517] |- |167 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 4632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24494] |- |168 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 5605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23517] |- |169 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9942] |- |170 |[[Барыс (жануар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 2855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 10068] |- |171 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8653] |- |172 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 46710] |- |173 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20860] |- |174 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13880] |- |175 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28630] |- |176 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36739] |- |177 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31065] |- |178 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 5571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 21500] |- |179 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 7243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 34316] |- |180 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23323] |- |181 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4016] |- |182 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 58987] |- |183 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 24880] |- |184 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30710] |- |185 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11363] |- |186 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17535] |- |187 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16080] |- |188 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22585] |- |189 |[[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 10681] |- |190 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11051] |- |191 |[[Александрия кiтапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2596] |- |192 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32724] |- |193 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23837] |- |194 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23962] |- |195 |[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 4844] |- |196 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21720] |- |197 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 26002] |- |198 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 4337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 17604] |- |199 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7278] |- |200 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 6596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20615] |- |201 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 7161] |- |202 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9074] |- |203 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6037] |- |204 |[[Қарлығаштар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 8865] |- |205 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27884] |- |206 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24041] |- |207 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 6359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 29417] |- |208 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16571] |- |209 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 5008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26588] |- |210 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24450] |- |211 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30577] |- |212 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32893] |- |213 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20762] |- |214 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 3493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 15375] |- |215 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22111] |- |216 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 25512] |- |217 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13703] |- |218 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17199] |- |219 |[[Ғарыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 5431] |- |220 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26457] |- |221 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 19005] |- |222 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17830] |- |223 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25785] |- |224 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19430] |- |225 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 14857] |- |226 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 4525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 17669] |- |227 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24321] |- |228 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27183] |- |229 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2648] |- |230 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20242] |- |231 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25805] |- |232 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20300] |- |233 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 25294] |- |234 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 40124] |- |235 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11779] |- |236 |[[Қазақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 6062] |- |237 |[[Әлемдегі ең танымал мұражайлар тізімі (2014)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 4379] |- |238 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11006] |- |239 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17946] |- |240 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 4721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26621] |- |241 |[[Алдаркөсе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 2915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 8013] |- |242 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31710] |- |243 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26752] |- |244 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 4676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 24237] |- |245 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 4534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19220] |- |246 |[[Принтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 2771] |- |247 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 15193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 21129] |- |248 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13561] |- |249 |[[Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3680] |- |250 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 4911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 18413] |- |251 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 3462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17860] |- |252 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 4318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17952] |- |253 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60406] |- |254 |[[Қазақстан кітапханалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2071] |- |255 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13693] |- |256 |[[Қазақстанның жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 28170] |- |257 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12872] |- |258 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21820] |- |259 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17813] |- |260 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7256] |- |261 |[[Алгоритм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 8553] |- |262 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17903] |- |263 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 19023] |- |264 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30605] |- |265 |[[Тінтуір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 2112] |- |266 |[[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3889] |- |267 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6147] |- |268 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 5766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 19351] |- |269 |[[Су]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 2394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83 12475] |- |270 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 13086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 23131] |- |271 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17197] |- |272 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6748] |- |273 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9674] |- |274 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 7266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 23149] |- |275 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6917] |- |276 |[[Интернет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 8152] |- |277 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 10720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32878] |- |278 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 5405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 15477] |- |279 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 29958] |- |280 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 10129] |- |281 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20481] |- |282 |[[Рим империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9990] |- |283 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 7408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21950] |- |284 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19794] |- |285 |[[Тағдыр (Қабдеш Жұмаділов)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1572] |- |286 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 4138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38761] |- |287 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 24051] |- |288 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 11271] |- |289 |[[Ұлы Қытай қорғаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8116] |- |290 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15845] |- |291 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41878] |- |292 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11997] |- |293 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13596] |- |294 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12692] |- |295 |[[Галактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3461] |- |296 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17101] |- |297 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 3397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 18333] |- |298 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 8800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37804] |- |299 |[[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2983] |- |300 |[[Марс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 5289] |- |301 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22401] |- |302 |[[Үй құстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1893] |- |303 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3689] |- |304 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10106] |- |305 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18247] |- |306 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8775] |- |307 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23943] |- |308 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7925] |- |309 |[[Жаһандану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 10762] |- |310 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 3065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9728] |- |311 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9311] |- |312 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9918] |- |313 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1854] |- |314 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 6900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29800] |- |315 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17556] |- |316 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14709] |- |317 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7047] |- |318 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19578] |- |319 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 6854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17528] |- |320 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 27055] |- |321 |[[Сүтқоректілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11005] |- |322 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17410] |- |323 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14498] |- |324 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15664] |- |325 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 3409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 16645] |- |326 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13351] |- |327 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12992] |- |328 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7420] |- |329 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14574] |- |330 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20941] |- |331 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14038] |- |332 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16921] |- |333 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18761] |- |334 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6169] |- |335 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 13038] |- |336 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30791] |- |337 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13823] |- |338 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15776] |- |339 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12563] |- |340 |[[Тел өскен ұл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 2011] |- |341 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 11776] |- |342 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19693] |- |343 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7971] |- |344 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27687] |- |345 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10725] |- |346 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12474] |- |347 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 4741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26727] |- |348 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 4218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15908] |- |349 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12458] |- |350 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14297] |- |351 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 12589] |- |352 |[[Көктем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 2634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 4834] |- |353 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6802] |- |354 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15471] |- |355 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23608] |- |356 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8061] |- |357 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11225] |- |358 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 3045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 12284] |- |359 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20100] |- |360 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25396] |- |361 |[[ЮНЕСКО]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 6476] |- |362 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16003] |- |363 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4962] |- |364 |[[Монитор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 3648] |- |365 |[[Леонардо да Винчи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 4588] |- |366 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13514] |- |367 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 14622] |- |368 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 20267] |- |369 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 15623] |- |370 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6669] |- |371 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 7576] |- |372 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 16339] |- |373 |[[Кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 6469] |- |374 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9232] |- |375 |[[Мекемтас Мырзахметұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4692] |- |376 |[[Медеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 8250] |- |377 |[[Шолпан (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 6189] |- |378 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2282] |- |379 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16791] |- |380 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 13049] |- |381 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15598] |- |382 |[[Шахмет Құсайынұлы Құсайынов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3120] |- |383 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15207] |- |384 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 6456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25650] |- |385 |[[Тыныс алу жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16583] |- |386 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18835] |- |387 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 4173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16916] |- |388 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11884] |- |389 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17548] |- |390 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 13001] |- |391 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 3031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 25912] |- |392 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 11952] |- |393 |[[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5502] |- |394 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14068] |- |395 |[[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8730] |- |396 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9596] |- |397 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 4510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 25425] |- |398 |[[Франция Ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1421] |- |399 |[[Қазақтың ұлттық тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 19212] |- |400 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37597] |- |401 |[[Қайта құру кезеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 7496] |- |402 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4150] |- |403 |[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1422] |- |404 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13475] |- |405 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 3163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 14504] |- |406 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8678] |- |407 |[[Театр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 1918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 6522] |- |408 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8349] |- |409 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7227] |- |410 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9734] |- |411 |[[Плагиат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 2226] |- |412 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17569] |- |413 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10218] |- |414 |[[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1198] |- |415 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3929] |- |416 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13137] |- |417 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12855] |- |418 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14769] |- |419 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 7781] |- |420 |[[Жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1888] |- |421 |[[Кеңес Одағының Батыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 5547] |- |422 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33091] |- |423 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24929] |- |424 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 5370] |- |425 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 7949] |- |426 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32625] |- |427 |[[Аспан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 3343] |- |428 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5255] |- |429 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5424] |- |430 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8133] |- |431 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9703] |- |432 |[[Табиғатты қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 15429] |- |433 |[[Тәттімбет Қазанғапұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7408] |- |434 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 9021] |- |435 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10133] |- |436 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13164] |- |437 |[[Қояндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11334] |- |438 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12520] |- |439 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13594] |- |440 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11048] |- |441 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4491] |- |442 |[[Мона Лиза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 3604] |- |443 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 12060] |- |444 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6981] |- |445 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12568] |- |446 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19572] |- |447 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16442] |- |448 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8288] |- |449 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2312] |- |450 |[[Лувр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 1264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 2997] |- |451 |[[Волейбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 11665] |- |452 |[[Электронды пошта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 4156] |- |453 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12001] |- |454 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5219] |- |455 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12450] |- |456 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3079] |- |457 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 20294] |- |458 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15249] |- |459 |[[Шұғаның белгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 4819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14740] |- |460 |[[Бейсенбай Кенжебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2925] |- |461 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8815] |- |462 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13649] |- |463 |[[Киелі жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1480] |- |464 |[[Бүркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 2594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8293] |- |465 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 18389] |- |466 |[[Гераклит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1573] |- |467 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10791] |- |468 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 5449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 24022] |- |469 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 13381] |- |470 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11152] |- |471 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15358] |- |472 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16052] |- |473 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15714] |- |474 |[[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 8517] |- |475 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 3175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 20058] |- |476 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 9522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 20025] |- |477 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12563] |- |478 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9519] |- |479 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 4813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 19827] |- |480 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 32129] |- |481 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7981] |- |482 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12199] |- |483 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 10413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 33334] |- |484 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15700] |- |485 |[[Келес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1809] |- |486 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1886] |- |487 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11432] |- |488 |[[:Санат:Қазақ ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6872] |- |489 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 24173] |- |490 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 3344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 31082] |- |491 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10961] |- |492 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 9142] |- |493 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 13198] |- |494 |[[Орыс асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1646] |- |495 |[[Ас қорыту жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16062] |- |496 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 3229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 19461] |- |497 |[[Мысық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 6389] |- |498 |[[Аңыздың ақыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 19207] |- |499 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6966] |- |500 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12872] |- |501 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 18913] |- |502 |[[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9750] |- |503 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 13079] |- |504 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12678] |- |505 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 2340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21505] |- |506 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6313] |- |507 |[[Наурызым қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11808] |- |508 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9990] |- |509 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10125] |- |510 |[[Қатысушы:1nter pares]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 2298] |- |511 |[[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10428] |- |512 |[[Сегізаяқ (өлең)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 24383] |- |513 |[[Қатысушы:Rasulbek Adil]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2389] |- |514 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10373] |- |515 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9181] |- |516 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 16800] |- |517 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18393] |- |518 |[[Әсет Найманбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3558] |- |519 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27779] |- |520 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 3451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 16118] |- |521 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11591] |- |522 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7212] |- |523 |[[Ұйғырлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6435] |- |524 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8062] |- |525 |[[Ай (серік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 6636] |- |526 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 5573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 23744] |- |527 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12086] |- |528 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9670] |- |529 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 4227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 18431] |- |530 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4441] |- |531 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12368] |- |532 |[[Дүниежүзілік көрме (2017)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 2370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 12127] |- |533 |[[Есім ханның ескі жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 5739] |- |534 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10188] |- |535 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13080] |- |536 |[[Нұралы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6716] |- |537 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8696] |- |538 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14859] |- |539 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 11128] |- |540 |[[Гиннесс рекордтар кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2481] |- |541 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18591] |- |542 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5996] |- |543 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16034] |- |544 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12941] |- |545 |[[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3455] |- |546 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5359] |- |547 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4964] |- |548 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 4480] |- |549 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7667] |- |550 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12895] |- |551 |[[Аққан жұлдыз (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3369] |- |552 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11623] |- |553 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12763] |- |554 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9303] |- |555 |[[Оңтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16356] |- |556 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17747] |- |557 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16216] |- |558 |[[Қазан төңкерісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 10128] |- |559 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11865] |- |560 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6823] |- |561 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11842] |- |562 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10113] |- |563 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 3099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 23009] |- |564 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 13133] |- |565 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 17393] |- |566 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7486] |- |567 |[[Чернобыль апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 2990] |- |568 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 7760] |- |569 |[[Кітапхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 4206] |- |570 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16315] |- |571 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12527] |- |572 |[[Балықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10097] |- |573 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3621] |- |574 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7218] |- |575 |[[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4496] |- |576 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 17448] |- |577 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21734] |- |578 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 3430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7925] |- |579 |[[Құс жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 4031] |- |580 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9259] |- |581 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8945] |- |582 |[[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2214] |- |583 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14974] |- |584 |[[Робот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 2967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 10820] |- |585 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7839] |- |586 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11347] |- |587 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13717] |- |588 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9471] |- |589 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9149] |- |590 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13675] |- |591 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 3135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 13196] |- |592 |[[Татарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3484] |- |593 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3875] |- |594 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 3598] |- |595 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12164] |- |596 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9041] |- |597 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6671] |- |598 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4358] |- |599 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10411] |- |600 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17893] |- |601 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 13462] |- |602 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11850] |- |603 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5825] |- |604 |[[Мөде қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5530] |- |605 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 9089] |- |606 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5198] |- |607 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7089] |- |608 |[[Ертіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 13697] |- |609 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9114] |- |610 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8145] |- |611 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15679] |- |612 |[[Мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 2533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 15629] |- |613 |[[Италия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8136] |- |614 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8981] |- |615 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4358] |- |616 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11675] |- |617 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 8058] |- |618 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 11528] |- |619 |[[Ғылым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9757] |- |620 |[[Әзербайжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 5673] |- |621 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 5135] |- |622 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7622] |- |623 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 13327] |- |624 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11705] |- |625 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3573] |- |626 |[[Өзбектер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 4454] |- |627 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 10794] |- |628 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3777] |- |629 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29836] |- |630 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15350] |- |631 |[[Шығай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7310] |- |632 |[[Мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 13527] |- |633 |[[Кемпірқосақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 3781] |- |634 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 10872] |- |635 |[[Қырғыз асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1592] |- |636 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6996] |- |637 |[[Наурыз көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 6997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 8395] |- |638 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8193] |- |639 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9434] |- |640 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3198] |- |641 |[[Қазақтың 500 ән-күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 13811] |- |642 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9980] |- |643 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14534] |- |644 |[[Сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 8653] |- |645 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 3739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11667] |- |646 |[[Қарағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 5030] |- |647 |[[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4023] |- |648 |[[Жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 11059] |- |649 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 14179] |- |650 |[[Иосиф Виссарионович Сталин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7142] |- |651 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10901] |- |652 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 9201] |- |653 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 12226] |- |654 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8485] |- |655 |[[Шарана шайқау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 3950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 7405] |- |656 |[[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5029] |- |657 |[[Николай Коперник]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 4490] |- |658 |[[Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3841] |- |659 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16772] |- |660 |[[Ежелгі Рим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 4599] |- |661 |[[Қасқыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 9845] |- |662 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 3247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 15239] |- |663 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13001] |- |664 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7102] |- |665 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9660] |- |666 |[[Раушангүлділер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5940] |- |667 |[[Шоқжұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 4705] |- |668 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10913] |- |669 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9260] |- |670 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 6524] |- |671 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 5268] |- |672 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14160] |- |673 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8648] |- |674 |[[Қант диабеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 2434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 12201] |- |675 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12877] |- |676 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14239] |- |677 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26398] |- |678 |[[Солтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13746] |- |679 |[[Мәтін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 12745] |- |680 |[[КСРО ыдырауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 6117] |- |681 |[[Тiлеуке Құлекеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3215] |- |682 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 2091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9659] |- |683 |[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5795] |- |684 |[[Спорт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 4751] |- |685 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 9031] |- |686 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 5834] |- |687 |[[Барсакелмес қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14763] |- |688 |[[Геродот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 6964] |- |689 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 2509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11572] |- |690 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 20243] |- |691 |[[Көтеш Райымбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2045] |- |692 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 8851] |- |693 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8484] |- |694 |[[:Сурет:Asian Barred Owlet in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |- |695 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9063] |- |696 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 8272] |- |697 |[[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 8696] |- |698 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8526] |- |699 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11106] |- |700 |[[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2206] |- |701 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20100] |- |702 |[[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21719] |- |703 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7161] |- |704 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 3328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11364] |- |705 |[[Көз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 10079] |- |706 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4466] |- |707 |[[Мәскеу шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3014] |- |708 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6732] |- |709 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 11182] |- |710 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 11182] |- |711 |[[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4539] |- |712 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2164] |- |713 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9494] |- |714 |[[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16951] |- |715 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4437] |- |716 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24779] |- |717 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8943] |- |718 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7082] |- |719 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13492] |- |720 |[[Орыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4455] |- |721 |[[Семирамида аспалы бағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 10193] |- |722 |[[Украин асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 816] |- |723 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10491] |- |724 |[[Иса Мәсіх]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 1798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 4920] |- |725 |[[Алғашқы көмек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 6052] |- |726 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6495] |- |727 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 7007] |- |728 |[[Балбырауын (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 4076] |- |729 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12267] |- |730 |[[Бразилия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 6706] |- |731 |[[Көпен Әмірбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3575] |- |732 |[[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2939] |- |733 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 13655] |- |734 |[[Оқшау сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 6092] |- |735 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8966] |- |736 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 18554] |- |737 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11078] |- |738 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4557] |- |739 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 19157] |- |740 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6798] |- |741 |[[Эпитет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 2013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 9960] |- |742 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8376] |- |743 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7941] |- |744 |[[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5976] |- |745 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15474] |- |746 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17921] |- |747 |[[Үркер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 2520] |- |748 |[[Арыстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4814] |- |749 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10952] |- |750 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9515] |- |751 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8811] |- |752 |[[Балуан Шолақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 6081] |- |753 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14625] |- |754 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9722] |- |755 |[[Әдемі инелік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 933] |- |756 |[[Дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 8307] |- |757 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10682] |- |758 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4599] |- |759 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2780] |- |760 |[[Баскетбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10112] |- |761 |[[Адам даму индексі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 3836] |- |762 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 30974] |- |763 |[[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1268] |- |764 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6908] |- |765 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11081] |- |766 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8821] |- |767 |[[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6078] |- |768 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8544] |- |769 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2877] |- |770 |[[Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6279] |- |771 |[[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 873] |- |772 |[[Меркурий (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 4592] |- |773 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 6278] |- |774 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 6998] |- |775 |[[:Санат:Айтыс ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7475] |- |776 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6830] |- |777 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6772] |- |778 |[[Үмбетей Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6313] |- |779 |[[Адай күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 6288] |- |780 |[[Ұлықбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3256] |- |781 |[[Экология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9520] |- |782 |[[Нәзира Қожахметқызы Дәулетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 840] |- |783 |[[Байқоңыр (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3445] |- |784 |[[Тәж Махал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 5483] |- |785 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7472] |- |786 |[[Шиебөрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 2257] |- |787 |[[Қазақстандағы су қоймаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5431] |- |788 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15411] |- |789 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6114] |- |790 |[[Алматы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11293] |- |791 |[[Қоқиқаздар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 4030] |- |792 |[[Ғылыми-техникалық революция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 5684] |- |793 |[[Альберт Эйнштейн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 6031] |- |794 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17781] |- |795 |[[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5135] |- |796 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6573] |- |797 |[[Дамыған елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8317] |- |798 |[[Пароль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 1448] |- |799 |[[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2268] |- |800 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11049] |- |801 |[[Өркениеттер қақтығысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 3005] |- |802 |[[Қарагөз (трагедия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 6018] |- |803 |[[Украина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4297] |- |804 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17688] |- |805 |[[Ирандағы соғыс (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1362] |- |806 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 7672] |- |807 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8708] |- |808 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4775] |- |809 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13354] |- |810 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 12155] |- |811 |[[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 2339] |- |812 |[[Аққулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 2472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7682] |- |813 |[[Еуразия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11920] |- |814 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5211] |- |815 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2759] |- |816 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9014] |- |817 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1428] |- |818 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4289] |- |819 |[[Түрікменстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6918] |- |820 |[[:Санат:Қазақстан мұражайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2204] |- |821 |[[Қартқожа (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5032] |- |822 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24110] |- |823 |[[Зәр шығару жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 11266] |- |824 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 12171] |- |825 |[[Құлагер (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 12062] |- |826 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 11201] |- |827 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8358] |- |828 |[[Әскери коммунизм саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8758] |- |829 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 18037] |- |830 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11790] |- |831 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9760] |- |832 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 7408] |- |833 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12061] |- |834 |[[Мағауия Абайұлы Құнанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2999] |- |835 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8774] |- |836 |[[Хромосомалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5166] |- |837 |[[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3207] |- |838 |[[Адамның кейбір кездері...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 1447] |- |839 |[[Баубек Бұлқышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 2918] |- |840 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10269] |- |841 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18715] |- |842 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9603] |- |843 |[[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 6242] |- |844 |[[Смағұл Сәдуақасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7237] |- |845 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8409] |- |846 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 9615] |- |847 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9796] |- |848 |[[Рауғаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 2037] |- |849 |[[Ықылас Дүкенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4139] |- |850 |[[Батырлар жыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 1970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9765] |- |851 |[[Мария Кюри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1978] |- |852 |[[Асық ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 10070] |- |853 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5888] |- |854 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6553] |- |855 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3885] |- |856 |[[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8212] |- |857 |[[Анықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11140] |- |858 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9360] |- |859 |[[Надежда Андреевна Лушникова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1567] |- |860 |[[Юпитер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 4479] |- |861 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5934] |- |862 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7049] |- |863 |[[Тынық мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11250] |- |864 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 8216] |- |865 |[[:Санат:Қазақстан актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2499] |- |866 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5329] |- |867 |[[Спартак көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1882] |- |868 |[[Жеуге жарамды және улы саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4509] |- |869 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8679] |- |870 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 5093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14919] |- |871 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9938] |- |872 |[[Қорық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 4219] |- |873 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5259] |- |874 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7616] |- |875 |[[Көлеңке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 2719] |- |876 |[[Жұқпалы аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7664] |- |877 |[[Ғұмар Қараш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 4423] |- |878 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8550] |- |879 |[[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2939] |- |880 |[[Үлгі:Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5491] |- |881 |[[Дүниежүзілік денсаулық күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 952] |- |882 |[[Қайың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 4587] |- |883 |[[Тамыз бүлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3451] |- |884 |[[Иран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 3813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 10065] |- |885 |[[Даун синдромы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 7929] |- |886 |[[Сатурн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 3646] |- |887 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 15811] |- |888 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6794] |- |889 |[[Дәнеш Рақышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1841] |- |890 |[[Жұбан Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9086] |- |891 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 15449] |- |892 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3010] |- |893 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 17263] |- |894 |[[Конгресс кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1179] |- |895 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 9448] |- |896 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 15048] |- |897 |[[Кенелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2526] |- |898 |[[Антивирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5563] |- |899 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8484] |- |900 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15937] |- |901 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6887] |- |902 |[[Бауырымен жорғалаушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4812] |- |903 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9500] |- |904 |[[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5604] |- |905 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8836] |- |906 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6830] |- |907 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 14388] |- |908 |[[Көмірсулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 11720] |- |909 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 5148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 14419] |- |910 |[[Британ мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 744] |- |911 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 3865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14931] |- |912 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4507] |- |913 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8677] |- |914 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17444] |- |915 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8026] |- |916 |[[Жануарлар қалай үндейді (ойын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 4043] |- |917 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6220] |- |918 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11350] |- |919 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5815] |- |920 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8614] |- |921 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5355] |- |922 |[[Дәрумен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8004] |- |923 |[[Қазанғап Тілепбергенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3618] |- |924 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10217] |- |925 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 7290] |- |926 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26173] |- |927 |[[:Санат:Қазақстан театрлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1728] |- |928 |[[Хеопс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 3389] |- |929 |[[Желшешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 8914] |- |930 |[[Киіз үй жабдықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5911] |- |931 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5784] |- |932 |[[Өркениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 11265] |- |933 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9813] |- |934 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20402] |- |935 |[[Митоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 8795] |- |936 |[[Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5256] |- |937 |[[Сілтеме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 1814] |- |938 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3931] |- |939 |[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 576] |- |940 |[[Ұлттық кітап күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 537] |- |941 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 20029] |- |942 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9880] |- |943 |[[Эрмитаж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 2035] |- |944 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 16896] |- |945 |[[Азамат соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9199] |- |946 |[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 11179] |- |947 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2246] |- |948 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 2749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 13276] |- |949 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5567] |- |950 |[[Инеліктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2064] |- |951 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3286] |- |952 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10772] |- |953 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8206] |- |954 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 2596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 14298] |- |955 |[[Ежелгі Грекия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10305] |- |956 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9750] |- |957 |[[Күйші (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3884] |- |958 |[[Қуыршақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1838] |- |959 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5648] |- |960 |[[:Санат:Қазақстан театр актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1239] |- |961 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 5863] |- |962 |[[Алкендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 3695] |- |963 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 7069] |- |964 |[[Туберкулез]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 7246] |- |965 |[[Бір жасушалылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2631] |- |966 |[[Сталинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2455] |- |967 |[[Төлеген Тоқтаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 3017] |- |968 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7426] |- |969 |[[Швейцария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 5550] |- |970 |[[Емен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3340] |- |971 |[[Смағұл Абатұлы Елубай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5359] |- |972 |[[Қарағанды еңбекпен түзету лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 4195] |- |973 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14479] |- |974 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 2059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 12015] |- |975 |[[Қалқаман – Мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 4646] |- |976 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9998] |- |977 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7758] |- |978 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 13993] |- |979 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8313] |- |980 |[[Айша бибі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 6132] |- |981 |[[Торғайлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 2552] |- |982 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6520] |- |983 |[[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 7542] |- |984 |[[Сәбит Дөнентаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4220] |- |985 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10255] |- |986 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 4096] |- |987 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7528] |- |988 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10570] |- |989 |[[Үлкен деректер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2097] |- |990 |[[Аутизм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5632] |- |991 |[[Шахмат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 9267] |- |992 |[[Үстірт қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8261] |- |993 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7731] |- |994 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5874] |- |995 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13383] |- |996 |[[Жоңғар хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 10019] |- |997 |[[Көкпар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 8147] |- |998 |[[Қарахан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5803] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 6zu4zgmxwqcbihhox0dz9rrs6e2qc12 0 777664 3600519 3580010 2026-05-05T23:04:23Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600519 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Фазыл би | Шынайы есімі = {{lang-uz|Fozilbiy}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Бұхара хандығы]]ның [[Бұхара ханы|ханы]] | Ту = War flag of Khanate of Bukhara.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 1758 | Басқаруын аяқтады = 1758 | Президент = | Ізашары = [[Мұхаммед Рахым]] | Ізбасары = [[Әбілғазы хан (Аштархан)|Әбілғазы хан]] | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = 1752 | Туған жері = {{туғанжері|Бұхара|Бұхарада}}, [[Бұхара хандығы]] | Қайтыс болған күні = 1758 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Қаршы|Қаршыда}}, [[Бұхара хандығы]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = Нарбұта би | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Фазыл би''' ('''Фазыл төре''', {{lang-uz|Fozilbiy}}) — өзбектің Маңғыт әулетінен шыққан [[Бұхара хандығы]]ның номиналды ханы (1758–1758). Өзбек маңғыттар әулетінің негізін қалаушы [[Мұхаммед Рахым]] ханның немересі. Мұхаммед Рахым ханның жалғыз қызынан басқа перзенті болмаған. Ол өз қызын [[Әбілпейіз хан]]ның ұлы Әбділмүмін ханмен некелестірді. [[Әбділмүмін хан]] өлтірілгеннен кейін, ол аталған қызын өзінің жиені Нарбота бимен үйлендірді. Осы некеден Фазыл би есімді ұлы дүниеге келді.<ref name=frametext1 /> 1758 жылы [[Мұхаммед Рахым|Мұхаммед Рахым хан]] қайтыс болғаннан кейін, марқұмның артында ұл бала қалмауына байланысты, хан болып Фазыл би сайланды. Алайда мемлекеттегі іс жүзіндегі билік [[аталық]] лауазымын қанағат тұтқан Мұхаммед Рахым ханның ағасы — Даниял бидің қолында болды. Дәл осы [[Даниял би]] әмірлердің, лауазымды тұлғалар мен көшпелі тайпалар көсемдерінің қалауы бойынша мемлекетті мұраға алып, 1758 жылы таққа Фазыл биді отырғызды.<ref name=frametext1>[http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext1.htm РАССКАЗ О ВОСШЕСТВИИ НА ПРЕСТОЛ ВЕЛИКОГО ЭМИРА, ЭМИРА ДАНИЙАЛА. Мирза 'Абдал’азим Сами. Та’рих-и Салатин-и Мангитийа. М. 1962] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190118050637/http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Sami/frametext1.htm |date=2019-01-18 }}</ref> Бір жылдан кейін Даниял би Фазыл бидің әкесі — Нарбота бидің ойланбай жасаған іс-әрекеттеріне байланысты Фазыл биді [[Қаршы]]ға бек-губернатор етіп тағайындады. Фазыл бидің орнына ол Әбілпейіз ханның қыздарының бірінен туған немересі — [[Әбілғазы хан (Аштархан)|Әбілғазы ханды]] алдыртып, оны хан деп жариялады. Даниял би құтпада оның есімін ататқызып, оның атынан теңге соқтыра бастады, ол үшін үй мен сарай салдырды және мәртебесіне сай өмір сүруге қажетті қаражатпен қамтамасыз етті. Ал өзі бұрынғысынша сенімді өкіл лауазымында қалып, әкімшілік және қаржы істерін басқарды.<ref name=frametext1/> == Өлімі == ​Фазыл би 1758 жылы өлтірілді. == Әдебиет == * Мирза Абдалазим Сами. Та’рих-и Салатин-и Мангитийа. — М., 1962. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Бұхара әмірлігі]] sfqf7yluxkf22tdmgsfhsf5vi4ujlrj 10 777700 3600553 3572660 2026-05-06T04:30:13Z MuratbekErkebulan 162992 3600553 wikitext text/x-wiki {{Құжаттама беті}} <!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ. --> <pre>{{Minecraft нұсқасы |Аты = |сурет = |сурет_атауы = |ойынның түрі = |әзірлеуші = |шығарылған уақыты = |соңғы нұсқа = |платформа = |жанры = |Ойынды қолдайтын ең минимум Java нұсқасы = }}</pre> kdwcuwevdxz1k4mgcwj15n8wqoffcux 102 777916 3600238 3600217 2026-05-05T12:28:52Z MuratbekErkebulan 162992 /* Қатысушылар */ 3600238 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |55 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] 70o0ocwnltacnypjhyhv5xjui7tuccp 3600271 3600238 2026-05-05T13:29:23Z ~2026-27280-02 180853 /* Қатысушылар */ 3600271 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |55 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} | [[Қатысушы:Rakhim Turganbaev|Rakhim Turganbaev]] == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] 1acgvyqsbz2a0jkcfspuyka4sh8f5ca 3600275 3600271 2026-05-05T13:35:19Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-27280-02|~2026-27280-02]] ([[User talk:~2026-27280-02|т]]) өңдемелерінен [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600238 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |55 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] 70o0ocwnltacnypjhyhv5xjui7tuccp 3600276 3600275 2026-05-05T13:37:41Z ~2026-27280-02 180853 /* Қатысушылар */ Қалай тізімге қосыламын? 3600276 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |55 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} |Қатысушы:Rakhim Turganbaev|Rakhim Turganbaev]] == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] awriaccl9m1uuj8cx2rdrq681ci6luw 3600277 3600276 2026-05-05T13:38:07Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-27280-02|~2026-27280-02]] ([[User talk:~2026-27280-02|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600238 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |55 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] 70o0ocwnltacnypjhyhv5xjui7tuccp 3600355 3600277 2026-05-05T15:35:03Z TheNomadEditor 120280 /* Қатысушылар */ 3600355 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |19 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |56 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] tfvpd8vsfy1ax8646kgbcn4ijr3rgo8 3600586 3600355 2026-05-06T06:01:28Z MuratbekErkebulan 162992 /* Қатысушылар */ 3600586 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]], [[Қызылүңгір]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |20 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]] |56 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] eghc97s47a1snjrcc717smkxjeq5hy3 0 778216 3600573 3577902 2026-05-06T05:10:40Z ~2026-27397-87 180875 Өмірбаянына сәйкес түзету 3600573 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Қарлығаш Амангелдіқызы Сарбасова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 05.01.1972 |Туған жері = қазіргі [[Ұлытау облысы]], {{туғанжері|Жаңаарқа ауданы |Жаңаарқа ауданында}}, [[Ынтымақ]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Педагогика |Жұмыс орны = [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Педагогика ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Қарағанды педагогикалық институты (қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * "[[Болашақ (стипендия)|Болашақ]]" халықаралық стипендиясының лауреаты (2019); * Өнертабыс дамуына үлес қосқаны үшін A. Нобель медалі. |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Қарлығаш Амангелдіқызы Сарбасова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2009 жыл|2009]]), профессор ([[2011 жыл|2011]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1972 жыл|1972]] жылы 5 қаңтарда қазіргі [[Ұлытау облысы]], [[Жаңаарқа ауданы]], [[Ынтымақ (Ұлытау облысы)|Ынтымақ]] ауылында туған.<br> Қарағанды педагогикалық институтын ([[1993 жыл|1993]], қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]) бітірген. 1993-[[2011 жыл|2011]] жылдары осы университетте, 2011 жылдан [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]нде педагогикалық-ғылыми жұмыспен айналысады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == Негізгі ғылыми бағыты – жалпы педагогика, педагогика және білім беру тарихы, этнопедагогика.<br> "Қазіргі қазақ педагогика ғылымындағы әл-Фарабидің, Ж. Баласағұнидің, М. Қашқаридің тәлім-тәрбиелік идеялары" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> 120 ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монография, 11 оқу және оқу-әдістемелік құралдардың, 8 электронды оқулықтың авторы. == Марапаттары == * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы (2008, 2014).<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> * "[[Болашақ (стипендия)|Болашақ]]" халықаралық стипендиясының лауреаты (2019); * Өнертабыс дамуына үлес қосқаны үшін A.Нобель медалі.<ref>[https://kazatu.edu.kz/pps/sarbasova-karlygas-amangeldinovna Сарбасова Қарлығаш Амангельдіқызы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://buketov.edu.kz/ru/media/vstrea-s-uspenim-vipusknikom-posvyashtennaya-40-letiyu-specialynosti-pedagogika-i-metodika-naalynogo-obueniya-496 Табысты түлек.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] cbst5mn5x1ltaqaz9zakxc5g2n7zl1n 0 778597 3600487 3589270 2026-05-05T19:43:45Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600487 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Уиллард Бойл |Шынайы есімі = {{lang-en|Willard Boyle}} |Суреті = Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-23.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.8.1924 |Туған жері = {{Туғанжері|Амхерст (Жаңа Шотландия)|Амхерстте (Жаңа Шотландия)}} |Қайтыс болған күні = 7.5.2011 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Галифакс|Галифаксте (Канада)|Галифакс (Жаңа Шотландия)}} ([[Канада]]) |Азаматтығы = {{Байрақ|Канада}} <br>{{Байрақ|АҚШ}} |Ғылыми аясы = [[физика]] |Жұмыс орны = [[Bell Labs]] | Альма-матер = [[Макгилл университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2009 жыл ғылымда|2009]]) <br>{{Канада орденінің компаньоны}} | Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = | Сайты = }} '''Уиллард Бойл''' ({{Lang-en|Willard Boyle}}; {{Туғанкүні|19|8|1924}}, Амхерст — {{Қайтысболғанкүні|7|5|2011}}<ref name="ADN">{{Cite web|title=Nobel laureate dies Saturday|url=http://www.amherstdaily.com/News/Local/2011-05-08/article-2489707/Nobel-laureate-dies-Saturday/1|work=Amherst Daily News|accessdate=2011-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/66mKTmQTo?url=http://www.cumberlandnewsnow.com//News/Local/2011-05-08/article-2489707/Nobel-laureate-dies-Saturday/1|archivedate=2012-04-08}}</ref>, Галифакс) — тегі [[Канада|канадалық]] шыққан [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] [[Физика|физик]] және 2009 жылғы [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығының]] иегері. Бұл сыйлықты Джордж Смит және [[Чарльз Као|Чарльз Каомен]] бірге «оптикалық жартылай өткізгіш сенсорларды — ЗБҚ-матрицаларын жасағаны үшін» бөлісті<ref>{{Cite web|author=|authorlink=|date=|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/|title=The Nobel Prize in Physics 2009|format=|work=|publisher=|accessdate=2009-10-06|lang=en|description=|archiveurl=https://www.webcitation.org/66mKUDs6N?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/|archivedate=2012-04-08}}</ref>. == Марапаттар == * Стюарт Баллантайн медалі (1973) * Моррис Либман сыйлығы (1974) * Прогресс медалі (Америка фотографиялық қоғамы) (1986) * C&amp;amp;C сыйлығы (1999) * Чарльз Старк Дрейпер сыйлығы (2006) * [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2009) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009 Нобель комитетінің сайтынан ақпарат]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007122157/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009 |date=2009-10-07 }} {{In lang|en}} * ''И. Иванов.'' [http://elementy.ru/news/431164 Физика бойынша Нобель сыйлығы 2009 ж.]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091016100429/http://elementy.ru/news/431164 |date=2009-10-16 }} [[Санат:Канада физиктері]] [[Санат:АҚШ физиктері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Канада)]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:XX ғасыр физиктері]] [[Санат:Физиктер]] f6woh5dvbxxjp36zslsvgocmvyg5w43 0 778961 3600525 3584347 2026-05-06T00:07:47Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600525 wikitext text/x-wiki {{Әдеби шығарма|Атауы=Фархад және Шырын|Шынайы атауы={{lang-fa|خسرو و شیرین}}|Сурет=Nizami Xosrov & Shirin.JPG|Ені=150px|Жанр=[[поэма]]|Авторы=[[Низами]]|Түпнұсқа тілі=парсы тілі|Жазылды=1175/76—1191|Алдыңғысы=Сырлар қазынасы|Келесі=[[Ләйлі — Мәжнүн]]}} '''Фархад және Шырын''' ({{Lang-fa|خسرو و شیرین}}) — [[Низами|Низами Гәнжауи]] жазған парсы поэзиясының классигі Хамса құрамындағы екінші поэма, 1175/76–1191 жылдары жазылған. Поэма Сасанид шахы [[Хосров ІІ|Хосровтың]] (Иранды 591–628 жылдары билеген) армян ханшайымы Шырынға деген махаббаты туралы баяндайды.{{sfn|Orsatti|2006}} Ежелгі деректерге сәйкес, Шырын арамейлік болған, оның армян тегі туралы дәстүр кейінірек қалыптасқан.{{sfn|Orsatti|2006}} [[Алтын Орда]] дәуірінің әдеби мұрасы. Авторы — [[Құтб]] қыпшақ тайпасынан шыққан. Бұл шығарманы Низами Гәнжауидің парсы тілінде жазылған “Хұсрау уа Шырын” поэмасынан аударған. Поэма Хұсрау деген жігіт пен Шырын есімді қыздың арасындағы шынайы махаббатты баяндауға арналған. Хұсрау мен Шырын махаббаты — Әзірбайжан ақыны [[Низами]] мен үнді ақыны Әмір Хұсрау Дехлевиден бастап қазіргі уақытқа дейін жырланып келе жатқан тақырыптардың бірі. Таяу Шығыс пен Орта Шығыс, Кавказ мен Орталық Азия, үнді халықтарының фольклорында “Хұсрау мен Шырын” аңызы негізінде жазылған барлығы 50-ден астам поэма бар. Ақын-жазушылардың талай ұрпағының назарын аударған бұл аңыз ғасырлар өткен сайын сан түрлі өзгерістерге ұшырап, өңделіп отырған. Оның әрбір нұсқасы қайталанбас халық даналығымен толығып, сюжеттері де көп өзгерген. А.Н. Самоилович „Хұсрау мен Шырынды“ [[Алтын Орда]]ның әдеби ескерткішіне жатқызады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> [[Мысыр]]да 1883 жылы шығарманың көшірмесі жасалған. Бұл әдеби мұрамен белгілі шығыстанушы Е.О. Бертельс Парижде танысқан. Әдеби ескерткіштің тілін түрік ғалымы профессор М. Фуад Капрюлюзаде Алтын Орданың XV ғасырдағы аралас оғыз-қыпшақ тіліне жатқы: бұл шығарманы поляк ғалым академик Зайончковский зертеді. 1958 жылы қолжазбаны екі бөлі тұратын факсимилесімен, транкрипциясымен басып шығады. 1961 жылы толықсөздігін берген. Аудармасын Низамидің „Хұсрау мен Шырынымен“ салыстырды. Жазба 90 тараудан тұрады.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> == Мазмұны == [[Сурет:Ferhad ve Shirin.jpg|нобай|290x290 нүкте|Фархад Шырынді және оның атын қамалға көтеріп бара жатыр. 1481 жылғы Тебриз мектебінің миниатюрасы. Ыстамбұлдағы Топқапы сарайы мұражайы.]] Поэманың басты кейіпкері — Фархад, сасанид ханзадасы, кейін Иранның шахиншахы [[Хосров ІІ|Хосров II]] Парвиз (590—628).{{sfn|Orsatti|2006}} Жастық шағында шахиншах Бахрам Чубин көтерілісінен кейін Арменияға,{{sfn|Orsatti|2006}} Мехин Бану сарайына қашады. Сол жерде Арранның қуатты христиан билеушісі Мехин Банудың жиені — Бардадан шыққан армян ханшайымы Шырыннің шомылып жатқан сәтін көріп, оған ғашық болады.<ref name="ираника">[[Ираника энциклопедиясы]], статья — [http://www.iranicaonline.org/articles/eskandar-nama-of-nezami ESKANDAR-NĀMA OF NEŻĀMĪ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517035448/http://www.iranicaonline.org/articles/eskandar-nama-of-nezami |date=2014-05-17 }}</ref><ref name="ираника2">[[Ираника энциклопедиясы]], статья — [http://www.iranicaonline.org/articles/farhad%20(1) FARHĀD (1)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108112124/http://www.iranicaonline.org/articles/farhad%20(1) |date=2020-11-08 }}</ref> Ширин де Фархадты сүйеді, бірақ саяси себептерге байланысты Фархад византиялық ханшайым Мариамға үйленуге мәжбүр болады, ал Шырын некеден тыс жақындықты қабылдамай, пәктігін сақтайды. Шырынға сәулетші Фархад ғашық болады. Мұны білген Хосров II Парвиз қызғанышқа беріліп, Фархадты шақырып, онымен айтысады, бірақ Фархад Шырын туралы арманынан бас тарта алмайды. Сонда Хосров Шырынның даңқы үшін Бисутунның гранит тауын тесіп жол салуды ұсынады. Фархад келіседі, бірақ Хосров Шырындан бас тартуы тиіс деген шарт қояды. Ауыр еңбекке қарамастан, шебер жұмысқа кіріседі. Шырын Бисутун тауына келіп, Фархадпен кездесіп, оған сүт толы тостаған ұсынады. Бірде Шырынның аты тауда сүрініп кеткенде, Фархад Шырынды атымен бірге қамалға дейін көтеріп апарады да, қайтадан жұмысына оралады. Шырын мен Фархадтың кездесуі туралы хабар Хосровты ашуландырады, әрі жұмыстың аяқталуға жақын екенін естиді. Қызғанышқа берілген Хосров Фархадқа Шырынның қайтыс болғаны туралы жалған хабар жібереді. Соның салдарынан Фархад үмітін үзіп, өзіне қол жұмсайды.<ref name="ираника2"/> Поэманың соңында Хосров II Парвиз дүниелік бос әурешіліктен бас тартып, Шырынмен қауышады. Шырын үшін тіпті шараптан да бас тартады (Шырын оған енді өзі әрі шарап, әрі шарап құюшы екенін айтады). Бірақ Хосровтың Мариамнан туған ұлы Шируйе әкесін тақтан тайдырып, от ғибадатханасында қамауда өмір сүреді. Оған тек Шырын ғана кіріп, жұбатады. Бір түні Шируйе әкесін өлімші етіп жаралайды. Хосров қансырап жатып қайтыс болады, жанында ұйықтап жатқан Шырынді оятпау үшін дыбыс шығармайды. Шырын оянып, қанға толы көріністі көріп, еңіреп жылайды. Хосровтың денесін камфорамен және раушан сумен жуып, кебіндеп, өзі де жаңа киім киеді. Шируйе Шырынға құда түседі, бірақ Хосровты жерлегеннен кейін, қылмыскерге бұйырмау үшін, Шырын сүйіктісінің қабірінде өзіне қанжар салып, өмірімен қоштасады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Хамса поэмасы]] [[Санат:Өзбекше кітаптар]] gge7nn5165t51642q24ylc9d00kus2n 0 779334 3600434 3586299 2026-05-05T17:02:37Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600434 wikitext text/x-wiki {{Мейрам|мейрам атауы=Тәуелсіздік күні|түрі=Ұлттық|ресми=мемлекеттік жұмыс істемейтін күн|мейрамдау=әр жылы|тойланады=1992 жылдан|дата=1 қыркүйек|белгіленген=1991 жылы 31 тамызда Тәуелсіздік күні болып белгіленді, 1992 жылы 3 шілдеде мереке болып бекітілді|дәстүрлер=шерулер, концерттер, отшашулар|байланыстылық=1991 жылы 31 тамызда Өзбекстан өз тәуелсіздігін жариялады.}} '''Өзбекстан Республикасының Тәуелсіздік күні''' ({{Lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligi kuni}}) — [[Өзбекстан]]да жыл сайын 1 қыркүйекте, 1991 жылғы 31 тамызда (КСРО-дан) мемлекеттік тәуелсіздік жарияланған күні атап өтіледі.<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/spravka/20110831/424657299.html|title=Провозглашение независимости Республики Узбекистан 31 августа 1991 г.|date=2011-08-31|accessdate=2015-06-28|archivedate=2014-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140913041842/http://ria.ru/spravka/20110831/424657299.html|url-status=live}}</ref> 1 қыркүйек Өзбекстанда ресми түрде жұмыс істемейтін күн болып табылады. Кейбір жағдайларда қыркүйектің 2 және 3 күндері де демалыс күндері болып есептеледі. == Тәуелсіздік декларациясы == 1991 жылы КСРО астанасы Мәскеуде болған [[Тамыз бүлігі]] сәтсіз аяқталды. Президент И. А. Кәрімовтың бастамасымен 1991 жылғы 31 тамызда Өзбекстанның тәуелсіздігі жарияланды. 1991 жылғы 31 тамызда [[Ташкент]]те Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесінің кезектен тыс сессиясында «Өзбекстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін жариялау туралы» қаулы және «Өзбекстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігінің негіздері туралы» заң қабылданды.<ref>{{Cite web |url=http://www.lex.uz/Pages/GetAct.aspx?lact_id=127879 |title=Закон Республики Узбекистан ОБ ОСНОВАХ ГОСУДАРСТВЕННОЙ НЕЗАВИСИМОСТИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН |accessdate=2016-09-03 |archivedate=2018-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305123636/http://www.lex.uz/pages/GetAct.aspx?lact_id=127879 |url-status=live }}</ref> Қаулыда Өзбек КСР-ін Өзбекстан Республикасы деп қайта атау көзделді. == Мерекенің құрылуы == 1991 жылғы 31 тамыздың өзінде 1 қыркүйек Өзбекстанның Тәуелсіздік күні болып белгіленді. Сонымен қатар, 5 қыркүйекте Президент И. А. Кәрімовтың жарлығымен өзбек астанасының орталық алаңы, бұрын В. И. Лениннің атымен аталған, Тәуелсіздік алаңы деп қайта аталды. 1992 жылғы 3 шілдеде № 669-XII «Өзбекстан Республикасындағы мереке күндері туралы» мемлекеттік заң қабылданып, атап өтілетін күндердің, соның ішінде Тәуелсіздік күнінің даталары белгіленді. Заң негізінде сол кездегі қолданыстағы Еңбек кодексіне өзгерістер енгізілді.<ref>[http://lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=102240&query=%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%20%D0%BE%D1%82%203%20%D0%B8%D1%8E%D0%BB%D1%8F%201992 Закон Республики Узбекистан «О праздничных днях в Республике Узбекистан» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1992 г., № 9, ст. 368)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630162201/http://lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=102240&query=%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%20%D0%BE%D1%82%203%20%D0%B8%D1%8E%D0%BB%D1%8F%201992 |date=2015-06-30 }}.</ref> == Мереке тарихы == === 1992 === 1992 жылы Тәуелсіздік күні алғаш рет аталып өтті. Осы оқиғаға орай 5 күнге созылған және елдің барлық өңірлерінен өкілдерді жинаған Өзбекстан еңбекшілерінің алғашқы [[Спартакиада|спартакиасыда]] өтті. 1992 жылғы 31 тамызда Ташкенттегі «Надира бегим» кинотеатрында «Истиклол» фильмі көрсетілді, онда жаңа мемлекеттің алғашқы жылы және ондағы өзгерістер баяндалған. Осыдан кейін республика бойынша өзбек өлкесінің тарихы мен қазіргі өмірі, оның көрнекті әдебиетшілері мен философтары туралы басқа да фильмдер көрсетілді. === 1993 === 1993 жылғы 31 тамыздан бастап Ташкентте тәуелсіз Өзбекстанға жіберілген түрлі мемлекеттердің алғашқы елшілерінің портреттерінің көрмесі ұйымдастырылды. Қыркүйек айында Ташкентте Өзбекстандағы алғашқы халықаралық кітапхана — Тәуелсіздік өз жұмысын бастады, оның қорында сол уақытта 30 мың бірлік сақтама (20 мың кітап және 10 мың журнал) [[ағылшын тілі]]нде болған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Өзбекстан мейрамдары]] [[Санат:Тәуелсіздік күндері]] 8n52k134c8hffjiwefowjln2kz5a6c1 0 779362 3600334 3599469 2026-05-05T14:35:13Z С.Жания 172404 3600334 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|17-04-2026}} '''Toyota Kijang''' — [[1976 жыл|1976]] жылдан [[2007 жыл|2007]] жылға дейін [[Жапония|жапондық]] [[Toyota Motor Corporation]] компаниясы шығарған коммерциялық автомобильдер сериясы. Негізінен [[Оңтүстік-шығыс Азия|Оңтүстік-Шығыс Азияда]], [[Тайвань|Тайваньда]], [[Үндістан|Үндістанда]] және [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африкада]] әртүрлі атаулармен сатылды. Алғаш рет автомобиль 1976 жылдың желтоқсанында [[Филиппин|Филиппинде]] '''Toyota Tamaraw''' атауымен таныстырылды. Кейін 1977 жылдың маусымында [[Индонезия|Индонезияда]] '''Kijang''' атауымен ұсынылды, ал оның атаусыз прототипі 1975 жылдың қыркүйегінде [[Джакарта|Джакартада]] көрсетілген болатын. Алғашқы екі буын [[пикап]] кузовында шығарылып, жергілікті үшінші тарап компаниялары оларды басқа кузов түрлеріне қайта жабдықтады. Үшінші буыннан бастап Kijang моделі [[Африка]] мен [[Тайвань]] сияқты жаңа нарықтарға да шығарыла бастады. ''Kijang'' атауы индонезия тілінде «''мунтжак''» (бұғының бір түрі) дегенді білдіреді. Әртүрлі елдерде әртүрлі атаулармен сатылғандықтан, компания ішінде [[автомобиль]] «''Toyota Utility Vehicle''» (қысқаша «TUV») деп аталды. Филиппинде төртінші буын модельдері '''Toyota Revo''' атауымен сатылды. [[Үндістан]] мен [[Непал|Непалда]] үшінші буын '''Toyota Qualis''' атауымен, [[Вьетнам]] мен Тайваньда үшінші және төртінші буын '''Toyota Zace''' атауымен, [[Малайзия|Малайзияда]] төртінші буын '''Toyota Unser''' атауымен, ал Африкада үшінші және төртінші буын '''Toyota Stallion''', үшінші буын '''Toyota Venture''' және төртінші буын '''Toyota Condor''' атауларымен сатылды. == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20070312080749/http://www.toyota.astra.co.id/history/kijang/index.php?article_id=1444&_page=0 История Toyota Kijang] {{Санатсыз мақала}} 3r7iho8k04u01ifqhjwgercfxke72i5 0 779386 3600244 3586809 2026-05-05T12:33:21Z Нурулла Жанар 179226 «[[Санат:Ақпарат|Ақпарат]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600244 wikitext text/x-wiki {{жедел жойылсын|[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:17, 2026 ж. сәуірдің 18 (+05)}}{{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Тәжікстан Ұлттық Мұражайы''' ({{lang-tg|Осорхонаи миллии Тоҷикистон}}) — [[Тәжікстан]]ның [[Душанбе]] қаласында орналасқан ұлттық мұражай. Аумағы 24 000 км² шаршы ауданды құрайды. [[Сурет:National Museum of Tajikistan Национальный музей Таджикистана(0) Осорхонаи милли.jpg|нобай|299px|center|Мұражайдың суреті ([[2013 жыл|2013 ж.]])]] <mapframe latitude="38.5634" longitude="68.7991" zoom="15" width="300" height="300" marker="museum"> { "type": "Feature", "properties": { "title": "Тәжікстан ұлттық музейі" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [68.7991, 38.5634] } } </mapframe> == Сипаттама == Мұражай 22 көрме залынан тұрады, онда тәжік тарихы мен өркениетінің ең үздік туындылары қойылған. Мұражай төрт бөлімге бөлінген: Табиғат, Ежелгі және ортағасырлық тарих, Қазіргі заман тарихы және Бейнелеу өнері. Мұражайдың жертөлесінде орналасқан Табиғат бөлімі келушілерді жануарлар әлемімен, өсімдіктермен, климатпен, табиғи қорықтармен, тау жыныстарының үлгілерімен және Жердегі тіршіліктің шығу тегімен таныстырады. Бірінші және екінші қабаттарда орналасқан Ежелгі тарих бөлімінде Тәжікстанның географиялық картасы, тас дәуірінің тарихи артефактілері, Саразм қонысы, зороастризм мәдениеті, өнердің әртүрлі түрлері, Ахаменид, Грек-Бактрия, Кошан, Сасанид, Саманиид, Қараханид, Шағатай, Тимурид және Маңғыт дәуірлерінің тиындары ұсынылған. Сондай-ақ, көрмелерге ежелгі Панджкенттен қалған жәдігерлер, қыш бұйымдар және қабырға суреттері кіреді. Екінші қабат Саманидтер дәуірінен қалған артефактілерден басталады, онда Хулбук бекінісінен табылған заттар, қыш ыдыстар, жазулар, Искадардың ағаш михрабы, қыш бұйымдар, мыс бұйымдар, қару-жарақтар және каллиграфия үлгілері көрсетілген. Қазіргі заманғы тарих залында Тәжікстанның соңғы тарихына қатысты материалдар, Кеңес дәуірінен Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңді қамтиды. Арнайы көрме залында [[Тәжікстан]] президентіне сыйға тартылған сыйлықтар қойылған. Бейнелеу өнері бөлімінде [[Тәжікстан]] табиғатын бейнелейтін портреттер, пейзаждық картиналар және 1930 жылдардан бастап бүгінгі күнге дейінгі тәжік суретшілерінің мүсіндері бар. Бұл экспонаттар келушілерге тәжік бейнелеу өнерінің дамуын әртүрлі тарихи кезеңдер арқылы бақылауға мүмкіндік береді. Ұлттық мұражай [[Душанбе]] қаласының орталығында орналасқан және күн сайын таңғы 8:00-ден кешкі 6:00-ге дейін ашық болады.<ref>[https://www.ecieco.org/fa/article/43/National-Museum-of-Tajikistan Тәжікстан Ұлттық Мұражайы (موزه ملی تاجیکستان)]</ref> [[Тәжікстан Республикасы]] Президентінің Әкімшілігінің «Ұлттық мұражай» мемлекеттік мекемесі Тәжікстан Республикасы Президентінің [[2011 жыл]]ғы [[27 шілде]]дегі №1094 Жарлығына сәйкес құрылған. Мұражайдың жалпы ауданы 24 000 м2 құрайды , оның ішінде 15 000 м2 көрмеге арналған. Мұражайда тәжік халқының ежелгі тарихы мен бай мәдениетін көрсететін 22 көрме залы бар. Мұражайда экспонаттарды сақтауға арналған 5 қойма бар, сондай-ақ экспонаттарды қалпына келтіру және консервациялау үшін зертхана құрылды. Ұлттық мұражайда келушілерге арналған төрт көрме бөлімі бар: табиғат бөлімі, ежелгі және ортағасырлық тарих бөлімі, қазіргі және қазіргі заманғы тарих бөлімі, қолданбалы және бейнелеу өнері бөлімі бар.<ref name="MURAZHAI">{{cite web |url = https://osorkhonaimilliidip.tj/en/about-us-en/ |title = Біз туралы |website = osorkhonaimilliidip.tj |access-date = }}</ref> == Тарихы == Тәжіктер – қызықты оқиғаларға толы бай тарихы бар ең көне халықтардың бірі. Екі мыңжылдық бойы тәжіктердің тарихы зороастризм, будда, эллинизм және ислам мәдениеттерінің қалыптасуы мен дамуымен тығыз байланысты. Тәжікстанның Ұлттық ежелгі мұражайында ұсынылған көптеген археологиялық олжалар бұған дәлел бола алады. Мұражай [[2001 жыл]]ы [[Тәжікстан Республикасы]] Ғылым академиясының А. Дониш атындағы Тарих, археология және этнография институтының негізінде ашылды. Мұражай экспозициясы институт жүргізген алпыс жылдық археологиялық экспедициялар барысында жиналған материалдардан тұрады. Коллекцияда керамиканың, тас бұйымдардың, металл мен шынының, зергерлік бұйымдардың, тұрмыстық заттардың, мүсін мен кескіндеменің шамамен 5 мың бірегей үлгілері бар. Алтын бөлмедегі үйлер - алтын және нумизматикалық коллекциялардың сирек кездесетін заттары, онда ондаған мың алтын, күміс, қола және мыс монеталары бар коллекция. Құлдара орманынан табылған және 1 950 000 мың жыл бұрынғы алғашқы адам жасаған артефакт мұражайдың ең көне экспонаты болып табылады. Мұражай ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Саразм ауыл шаруашылығы қонысынан алынған энеолит және қола дәуірінің артефактілеріне иелік ететініне мақтанады. Амудария өзенінің жағасындағы Тахт-и Сангин орнындағы (Хатлон облысы, Кубадион ауданы) қазба жұмыстары кезінде Оксус ғибадатханасынан табылған эллиндік кезеңге жататын олжалар ерекше. Александр Македонскийдің Геркулес бейнесіндегі портреті, Акинакес қынабы, аң аулау көріністері бейнеленген табақша және піл сүйегінен жасалған басқа да бұйымдар әлемдік өнердің шедеврлері болып табылады. Өзен құдайы Марсияның кішкентай мүсініне, сондай-ақ мүсін мен сәулет өнерінің үзінділеріне ерекше назар аударылады. Оксус ғибадатханасынан табылған олжалар екі мәдениеттің – жергілікті және ежелгі грек мәдениетінің синтезінің көрнекі мысалы болып табылады. Мұражайда ұсынылған ежелгі Пенджикенттен ( 5-7 ғасырлар ) алынған қабырға суреттері әлемдік мәдениеттің Алтын қорына енген. Әлемнің ең танымал мұражайларында қойылған арфашының бейнесі осы коллекцияның гауһары болып табылады. Тәжікстанның басқа аймақтарынан: Бунжикат, Аджинаттепе, Кала-и Кафирниган және Хулбук сарайларының, ғибадатханалары мен монастырларының қабырға суреттері де қызықты. Келушілерді Бунжикаттың (Шахристан ауданы, [[Соғды облысы]]) ерте ортағасырлық жеріндегі билеуші сарайынан Фирдоусидің «Шахнама» эпикалық поэмасынан көріністермен безендірілген тимпанумның ойылуының шеберлігі таң қалдырады. Әлемнің көптеген елдерінен келген буддистер мұражайдың ең таңғажайып көрікті жерлерінің бірі - саздан жасалған, шамамен 13 метрлік мүсін «Нирванадағы Буддаға» зиярат етеді, ол бүгінде әлемдегі буддизмнің ең ірі ежелгі ескерткіштерінің бірі болып табылады. Ол шамамен 1500 жыл бұрын жұмыс істеп тұрған және [[Тәжікстан]]ның оңтүстігіндегі [[Бохтар]] маңында орналасқан Аджинатеппа будда монастырында табылған. Мұражай [[Тәжікстан]] астанасы [[Душанбе]]нің орталығындағы екі қабатты ғимаратта орналасқан. Оның көрмесі мен қорлары А. Дониш атындағы Тарих, археология және этнография институтының ғылыми экспедицияларынан, сондай-ақ Ресей, Франция, Германия, Италия және т.б. ғалымдар қатысқан халықаралық археологиялық экспедициялардан алынған бірегей археологиялық материалдармен үнемі толықтырылып отырады. Мұражай [[Душанбе]]дегі ең көп келушілер баратын мұражайлардың бірі. Туристер, мектеп оқушылары мен студенттер үшін көрікті жерлерді аралау және тақырыптық турлар ұйымдастырылады. Мұражай халықаралық көрмелерге қатысады.<ref>[https://ombt.tj/en Тәжікстан Ұлттық көне Мұражайы]</ref> == Жылдық келушілер == Осы мұражайға ресми сайтта 100 мың адам келгені айтылған. Яғни оның: * 92 838 мұражайға келушілер. * 10 671 шетелдіктер.<ref name="QI">{{cite web |url = https://osorkhonaimilliidip.tj/en/home-en/ |title = Осорхонаи миллии Тоҷикистон |website = osorkhonaimilliidip.tj |access-date = }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тәжікстан]] [[Санат:Ұлттық мұрағат]] __INDEX__ __ЖАҢАБӨЛІМСІЛТЕМЕСІ__ 7zw6nvzr2pzjgkjvjabgdt1qd6jsya1 0 779391 3600246 3587330 2026-05-05T12:46:34Z Gergocs74 162322 seats 3600246 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Фидес — Мажарстан азаматтық одағы | шынайы атауы = {{lang-hu|Fidesz — Magyar Polgári Szövetség}} | аббревиатура = Fidesz | логотипі = Fidesz 2015.svg | логотип ені = 200px | сурет атауы = Фидес логотипі | партия түсі = #FF6A00 | басшысы = [[Виктор Орбан]] | басшы орынбасары = | лауазым = | лауазым иесі = | лауазым1 = | лауазым иесі1 = | лауазым2 = | лауазым иесі2 = | негіздеуші = [[Виктор Орбан]], [[Габор Фодор]], [[Ласло Кёвер]], Иштван Байкай, Жолт Байер, Тамаш Дойч, Жолт Немет және Йожеф Сайер | құрылуы = [[30 наурыз]] [[1988]] | таратылуы = | штаб-пәтері = Visi Imre utca 6, 1089, [[Будапешт]] | идеологиясы = [[орбанизм]], <br> [[оңшыл популизм]], [[еуроскептицизм]] | интернационалы = {{ту|БҰҰ}} [[Центристтік демократиялық интернационал]]<br>{{ту|Еуропа одағы}} [[Patriots.eu]] | одақтастар = [[Христиан-демократиялық халық партиясы (Мажарстан)|Христиан-демократиялық халық партиясы]] (ХДХП) | жастар ұйымы = Fidelitas | мүшелер саны = 40 320 адам ([[2011]]) | ұраны = | Төменгі палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|44|199|#FF6A00}} | Төменгі палатадағы орындар_параметр = [[Мажарстан Мемлекеттік жиналысы|Мемлекеттік жиналыста]] | Жоғарғы палатадағы орындар = | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = | Еуропарламенттегі орындар = {{Партия/Орындар|10|21|#FF6A00}} | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = http://www.fidesz.hu }} '''Фидес — Мажарстан азаматтық одағы''' ({{Lang-hu|Fidesz — Magyar Polgári Szövetség}}; '''Жас демократтар альянсы''' ретінде құрылған) — [[Мажарстан|Мажарстандық]] [[Ультраоңшылдар|ультраоңшыл]] [[Консерватизм|консервативті]] [[саяси партия]], елдегі ең ірі партиялардың бірі. 2010 жылдан 2026 жылға дейін Мажарстанда билеуші партия болды және Мемлекеттік жиналыста депутаттық мандаттардың басым көпшілігіне ие болды. == Жас демократтар альянсы (1988—1995) == 1988 жылғы 30 наурызда 37 антикоммунистік студент Жас демократтар альянсын ({{Lang-hu|'''F'''iatal '''D'''emokraták '''S'''zövetsége}}), қысқаша '''Фидес''' ({{Lang-hu|Fidesz}}) партиясын құрды. 1990 жылы Мажарстанның коммунизмнен кейінгі кезеңдегі алғашқы еркін парламенттік сайлауында Альянс 8,95% дауыс жинап, 22 депутаттан тұратын өз фракциясын құрды. 1992 жылы партия [[Либералды интернационал]]ға қабылданды. 1992–93 жылдары партия вице-президенті [[Виктор Орбан]] мен [[Габор Фодор]] бастаған либералды топ арасындағы ішкі тартыста Орбан жеңіске жетті. Бұл партияның оңшыл консервативті бағытқа ауысуына жол ашты. Осыдан кейін Фодор бастаған либералды қанат партиядан кетіп, [[Еркін демократтар альянсы]]на қосылды. Ішкі іріткі салдарынан 1994 жылғы сайлауда Фидес небары 7,02% дауыс пен 20 мандатқа ие болды. == Фидес — Мажарстан азаматтық партиясы (1995—2003) == 1995 жылы Жас демократтар одағы атауын Фидес — Мажарстан азаматтық партиясы ({{Lang-hu|Fidesz—MPP}}) деп өзгертті. 1998 жылғы мамырдағы парламенттік сайлауда партия жеңіске ие болды; ол 28,18% дауыс жинап, парламенттегі 386 орынның 148-ін алды. [[Тәуелсіз ұсақ қожалықтар партиясы]]мен және [[Мажарстан демократиялық форумы]]мен коалиция құра отырып, Фидес өзінің жетекшісі, сол кезде 35 жастағы Виктор Орбан бастаған үкіметті жасақтады. 2000 жылдың соңында партияның саяси бағытын өзгерту процесі аяқталды. Қараша айында Фидес Либералды интернационалдан шығып, [[Еуропалық халық партиясы]]на қосылды. Сол жылдың желтоқсанында партия [[Еуропалық демократиялық одақ]]тың мүшесі болды. 2002 жылғы сайлауда Фидес 41,07% дауыс жинап, парламенттегі өкілдігін 147 депутаттан 164-ке дейін арттырса да, басқарушы коалиция жалпы есепте небары 188 мандат алды. Соның салдарынан партия биліктен кетіп, оппозицияға ауысуға мәжбүр болды. == Фидес — Мажарстан азаматтық одағы (2003 жылдан бастап) == [[Сурет:Kampánystart (2).jpg|солға|нобай|275x275 нүкте|«Фидес» партиясының 2022 жылғы сайлауалды үгіт-насихаты]] 2003 жылы партия атауы Фидес — Мажарстан азаматтық одағы болып өзгертілді. Сонымен қатар, жаңа жарғы қабылданып, оған сәйкес партия төрағасының өкілеттіктері кеңейтілді. Жаңартылған ұйымның басшысы болып Виктор Орбан қайта сайланды. Партия 2004 жылғы [[Еуропалық парламент]] сайлауында 47,4% дауыс жинап, 12 мандатқа ие болды, бұл Мажарстанға тиесілі орындардың жартысын құрады. 2006 жылғы сәуірдегі парламенттік сайлауда Фидес [[Христиан-демократиялық халық партиясы (Мажарстан)|Христиан-демократиялық халық партиясы]]мен (ХДХП) коалиция құрып қатысқанымен, үкіметті жасақтай алмады. Екі партия бірігіп 42,03% дауыс жинап, 164 мандат алды, оның 141-і Фидеске тиесілі болды. 2009 жылғы Еуропарламент сайлауында Фидес—ХДХП коалициясы 56,4% дауыспен зор жеңіске жетіп, Мажарстанға бөлінген 22 мандаттың 14-ін иеленді (13 орын — Фидес, 1 орын — ХДХП). 2010 жылғы парламенттік сайлауда ХДХП-мен коалиция құрған партия дауыс берудің бірінші айналымда — ақ орындардың басым бөлігіне ие болды (386 орынның 206-сы). Фидес—ХДХП кандидаттары 176 бір мандатты округтің 119-ында абсолютті көпшілік дауысқа ие болса, қалған 57 округтің 56-сында салыстырмалы басымдыққа ие болды. Екінші айналымда Фидес—ХДХП кандидаттары қалған 57 округтің 53-інде жеңіске жетті. Нәтижесінде Фидес бастаған коалиция 386 орынның 263-ін (68,1%) иеленді, оның 226-сы тікелей Фидеске тиесілі болды. Сайлаудан кейін коалиция Виктор Орбан бастаған үкіметті жасақтады. 2010 жылғы 29 маусымда Мажарстан парламенті елдің жаңа президенті етіп Фидес өкілі [[Пал Шмитт]]і сайлады. Оның диссертациясындағы плагиат жанжалына байланысты отставкаға кетуінен кейін, 2012 жылғы 2 мамырда Мажарстанның жаңа президенті болып Фидес өкілі [[Янош Адер]] сайланды. Одақтастарымен бірге конституциялық көпшілікке ие болған Фидес 2012 жылы күшіне енген жаңа Конституцияның қабылдануына бастамашы болды. Жаңа Конституцияда мажар халқын «Құдай мен христиандық» біріктіретіні айтылған. Мемлекетке адам өмірін қорғау міндеті жүктелді; бұл ретте өмір құрсаққа біткен сәттен бастап ({{Lang-hu|fogantatástól}}) қорғалуға жатады, бұл түсік жасату құқығын шектеуге конституциялық негіз қалады. Неке Конституцияда ер мен әйелдің одағы ретінде бекітілді. 2014 жылдың шілдесінде партия жетекшісі Орбан либералды демократияны Ресей, Түркия, Қытай және Сингапур үлгісіндегі мемлекеттік құрылым моделіне ауыстыруға, ал әлеуметтік мемлекетті «еңбек мемлекетіне» айналдыруға шақырды. 2016 жылы Виктор Орбан бастаған партия Еуропалық одақ ұсынған [[Мажарстандағы көші-қон квоталары бойынша референдум (2016)|босқындарды орналастыру квоталарына қатысты референдум]] өткізуге бастамашы болды. Партия Мажарстан аумағында босқындардың қоныстануына қарсы белсенді үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді.<ref>{{cite web|url=http://izbircom.com/2016/11/05/%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD/|title=Референдум против расселения мигрантов в Венгрии — по следам «двухвостой собаки»|author=Желтов М. В.|date=2016-11-05|work=ИнтерИзбирком|publisher=|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2016-11-06|archivedate=2017-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170123185638/http://izbircom.com/2016/11/05/%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD/|lang=ru}}</ref> 2021 жылғы 3 наурызда «Фидес» партиясы Еуропалық парламенттегі Еуропалық халықтық партия (ЕХП) фракциясынан шықты, ал 18 наурызда Еуропалық халықтық партия құрамынан біржола кетті.<ref>{{cite web|author=Iván András, Körömi Csongor|url=https://telex.hu/kulfold/2021/03/18/kilep-a-fidesz-az-europai-neppartbol|title=Kilép a Fidesz az Európai Néppártból|lang=hu|website=Telex.hu|publisher=Van Másik Kft.|date=2021-03-18|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-03-18|archivedate=2021-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318155912/https://telex.hu/kulfold/2021/03/18/kilep-a-fidesz-az-europai-neppartbol}}</ref> Кейбір оппозициялық саясаттанушылардың бағалауынша, 2010 жылдан бастап Виктор Орбан мен «Фидес» партиясы Мажарстанда «[[мафиялық мемлекет]]<nowiki/>» құрған. Олардың пайымдауынша, елдегі билік толықтай партиямен және Орбанмен жеке байланыстағы тар топтың қолына шоғырланған.<ref>''[[Мадьяр, Балинт]]''. Анатомия посткоммунистического мафиозного государства: На примере Венгрии / Пер. с венг. П. Борисова. (Библиотека [[Неприкосновенный запас (журнал)|журнала «Неприкосновенный запас»]]) — М.: [[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]], 2016. — 392 с.; Twenty-Five Sides of a Post-Communist Mafia State. Edited by Bálint Magyar and Júlia Vásárhelyi. — Budapest: Central European University Press; Noran Libro, 2017. — 660 p.</ref> == Ұйымдық құрылым == Мажарстан азаматтық одағы әр сайлау округіне негізделген сайлау округтік бірлестіктерінен (''választókerületi szervezet'') тұрады, ал сайлау округтік бірлестіктері әр қауымдастық деңгейіндегі жергілікті бірлестіктерден (''helyi szervezet'') құралады. Жоғарғы орган — Конгресс (''Kongresszus''), конгрестер арасында — Ұлттық кеңес (''Országos Választmány''), ұлттық кеңестер арасында — Ұлттық басқарма (''Országos Elnökség''), бақылау органы — Мандаттар, жарғылар және мүдделер қақтығысы жөніндегі комитет (''Mandátumvizsgáló, Ügyrendi− és összeférhetetlenségi bizottság'') және Этика комитеті (''Etikai Bizottság''), тексеру органы — Тексеру комитеті (''Számvizsgáló Bizottság''). Жастар ұйымы — Фиделитас (''Fidelitas''). == Сын == Партияның саясаты жиі «оңшыл популизм» және «демократиялық регрессия» ұғымдарымен сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://china-cee.eu/2025/06/24/historical-soil-and-real-choices-the-evolution-of-hungarian-party-politics-and-the-rise-of-fidesz/|title=Historical Soil and Real Choices: The Evolution of Hungarian Party Politics and the Rise of Fidesz – China-CEE Institute|lang=en-GB|date=2025-06-24|access-date=|accessdate=2026-03-31}}</ref> [[Freedom House]] мәліметтері бойынша, 2010 жылы билікке келгеннен бері «Фидес» партиясы елдің тәуелсіз институттарына бақылауды күшейтуге мүмкіндік беретін конституциялық және құқықтық өзгерістер енгізді. «Фидес» үкіметі мигранттарға қарсы және [[АнтиЛГБТ риторикасы|ЛГБТ-ға қарсы]] саясатты ұстанып, оппозициялық топтардың, журналистердің, университеттердің және партияны сынайтын үкіметтік емес ұйымдардың жұмысына кедергі келтіретін заңдарды қабылдады.<ref>{{Cite web|url=https://freedomhouse.org/country/hungary/freedom-world/2025|title=Hungary: Freedom in the World 2025 Country Report|lang=en|website=Freedom House|access-date=|accessdate=2026-03-31}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт}} * [http://www.fidesz.hu/hirek/2007-01-11/a-fidesz-magyar-polgari-szovetseg-alapszabalya/index.php?menu=letoltes&letoltesid=1210 Фидес жарғысы] [[Санат:Мажарстандың саяси партиялары]] [[Санат:Консервативті партиялар]] [[Санат:Әлеуметтік-консервативті партиялар]] [[Санат:Христиан-демократиялық партиялар]] [[Санат:1988 жылы құрылған саяси партиялар]] [[Санат:Оңшыл партиялар]] [[Санат:Мажарстандағы оңшылдар]] [[Санат:Құқықтық-популистік саяси партиялар]] [[Санат:Еуроскептикалық партиялар]] [[Санат:Антигендер қозғалысы]] [[Санат:Христиандық анти-ЛГБТ ұйымдары]] [[Санат:Христиандық саяси партиялар]] [[Санат:Антиглобалистік саяси партиялар]] [[Санат:Протекционизм]] qczou7821ake31fhx96tkhmquswjq4z 0 780044 3600529 3591854 2026-05-06T01:38:12Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3600529 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Ференц Краус |Шынайы есімі = {{lang-hu|Krausz Ferenc}} |Суреті = Ferenc Krausz.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 17.5.1962 |Туған жері = {{Туғанжері|Мор|Морда (Венгрия)|Мор (Венгрия)}}, [[Венгрия]] |Азаматтығы = {{Байрақ|Венгрия}}<br>{{Байрақ|Германия}} |Ғылыми аясы = [[физика]] |Жұмыс орны = [[Мюнхен университеті]]<br> [[Вена технологиялық университеті]]<br> [[Мюнхеннің озық фотоника орталығы]]<br> [[Макс Планк кванттық оптика институты]]<br> [[Макс Планк кванттық оптика институты]]<br> [[Мюнхеннің озық фотоника орталығы]]<br> [[Гонконг университеті]] | Альма-матер = [[Вена технологиялық университеті]] (1991)<br> [[Будапешт университеті]] (1985)<br> [[Будапешт технология және экономика университеті]] (1985) |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|философия докторы]] (1991) және [[хабилитация]] (1993) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Марапаттары = [[ГФР Құрмет орденінің рыцарьлық кресі]]<br> [[Ғылым мен өнердегі жетістіктері үшін Максимилиан ордені]]<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика бойынша Нобель сыйлығы]]<br> [[Физика бойынша Вольф сыйлығы]] (2022)<br> [[Клариват сыйлығының лауреаты]] (2015)<br> [[Отто Ган сыйлығы]] (2013)<br> [[Ғылым саласында Король Фейсал халықаралық сыйлығы]] (2013)<br> [[IEEE кванттық электроника сыйлығы]] (2006)<br> [[Вена қаласының ғылым сыйлығы]] (2006)<br> [[Лейбниц сыйлығы]] (2006)<br> [[Витгенштейн сыйлығы]] (2002)<br> [[Карл Цейс сыйлығы]] (1998)<br> [[Құрметті азаматтық]]<br> [[Венгрия Әулие Стефан ордені]]<br> [[Фежер округінің құрметті азаматы]] (2024)<br> [[Йоганн Джозеф Риттер фон Прехтль медалі]] (2024)<br> [[Jedlik Ányos-díj]] (2026)<br> |Несімен белгілі = | Сайты = [https://www.ferenckrausz.de/ ferenckrausz.de] }} '''Ференц Краус''' ({{Lang-hu|Krausz Ferenc}}; [[17 мамыр]] [[1962 жыл|1962]], [[Мор (Венгрия)|Мор]], [[Мажарстан|Венгрия]]) — шыққан тегі венгриялық неміс физик, ол ғалымдар тобымен бірге бір аттосекундтық жарық импульсін алғаш рет жасап, өлшеп, оны атомдардағы электрондардың әрекетін бақылау үшін пайдаланды, физиканың жаңа саласы — аттофизиканың негізін қалаушылардың бірі болды. Леопольдина атындағы Германия жаратылыстану ғылымдары академиясының мүшесі (2016)<ref>[https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ferenc-krausz/ Prof. Dr. Ferenc Krausz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308222059/https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ferenc-krausz/ |date=2022-03-08 }}{{In lang|de}}</ref>, Аустрия Ғылым академиясының шетелдік корреспондент мүшесі<ref>[https://www.oeaw.ac.at/m/krausz-ferenc/ Prof. DI Dr. techn. Dr. h. c. Ferenc Krausz ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308222101/https://www.oeaw.ac.at/m/krausz-ferenc/ |date=2022-03-08 }}{{In lang|de}}</ref>, [[Мажарстан ғылым академиясы|Венгрия Ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (2007)<ref>[https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19641 Krausz Ferenc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308222103/https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19641 |date=2022-03-08 }}{{In lang|hu}}</ref>, [[Ресей Ғылым академиясы|Ресей ғылым академиясы]] (2011). [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] 2023 жылғы иегері ([[Пьер Агостини]] және [[Анн Л’Юилье|Анн Л’Юильемен]] бірлесіп). == Ғылыми қызмет == Краус Этвеш Лоран университетінде физика және Будапешт техникалық университетінде электротехника мамандықтары бойынша білім алды. Вена техникалық университетінде бакалавриат дәрежесін алғаннан кейін, сол жерде профессор болып тағайындалды. 2003 жылы ол Германияның Гархинг қаласындағы Макс Планк атындағы кванттық оптика институтының директоры болып тағайындалды, ал 2004 жылы Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде эксперименттік физика кафедрасының меңгерушісі болды. 2006 жылы Краус Мюнхен озық фотоника орталығын (MAP) құрып, оның директорларының бірі болды. == Зерттеулер == Ференц Краус және оның ғылыми тобы әлемдегі алғашқы болып бір фемтосекундтан кем ұзындықты жарық импульсін жасады және өлшеді. Ғалымдар осы аттосекундтық жарық импульстарын электрондық қозғалысты нақты уақытта бақылау үшін қолдана бастады. Осыдан кейін физиканың жаңа саласы — аттофизика пайда болды<ref>{{Cite journal|doi=10.1038/35107171|pmid=11734831|title=Physics at the attosecond frontier|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-11-29_414_6863/page/494|journal=Nature|volume=414|issue=6863|pages=494–495|year=2001|author=Silberberg|first=Yaron}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1075873|doi=10.1126/science.1075873|pmid=12183615|title=PHYSICS: Resolving Physical Processes on the Attosecond Time Scale|journal=Science|volume=297|issue=5584|pages=1131–1132|year=2002|author=Lewenstein|first=M.|accessdate=2023-10-04|archive-date=2022-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024043139/https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1075873}}</ref><ref>{{Cite journal|doi=10.1038/419789a|pmid=12397335|title=Atomic photography|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-10-24_419_6909/page/788|journal=Nature|volume=419|issue=6909|pages=789–790|year=2002|author=Dimauro|first=Louis F.}}</ref><ref>{{Cite journal|doi=10.1038/421593a|pmid=12571581|title=Ultrafast control|journal=Nature|volume=421|issue=6923|pages=593–594|year=2003|author=Bucksbaum|first=Philip H.|bibcode=2003Natur.421..593B|url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/62570/1/421593a.pdf|accessdate=2019-09-23|archive-date=2022-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417073243/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/62570/421593a.pdf;jsessionid=BB6FB4A72C57B882B3ED9B36EB160546?sequence=1}}</ref>. Бұл бағыттағы жұмыстар 1990 жылдары Ференц Краус және оның командасымен басталған болатын, бұл кезде фемтосекундтық лазер технологиясын зерттеудің мүлдем жаңа әдістері қолданылған болатын<ref name="Brabec Krausz pp. 545–591">{{Cite journal|author=Brabec|first=Thomas|title=Intense few-cycle laser fields: Frontiers of nonlinear optics|journal=Reviews of Modern Physics|publisher=American Physical Society (APS)|volume=72|issue=2|date=2000-04-01|issn=0034-6861|doi=10.1103/revmodphys.72.545|pages=545–591|bibcode=2000RvMP...72..545B}}</ref>. Бұл зерттеулердің мақсаты атомдарды зерттеуді жаңа деңгейге көтере алатын өте қысқа жарық импульстарын жасау болды. Мұндай қысқа импульстарды өндірудің басты шарты — УК-импульстарына қатысты ИК-импульстардың кешігуін жоғары дәлділікпен бақылау. Арнайы сезімталдан тыс детектор мұндай процестерді атом деңгейінде бақылауға мүмкіндік береді<ref name="Szipöcs Spielmann Krausz Ferencz p=201">{{Cite journal|author=Szipöcs|first=Robert|title=Chirped multilayer coatings for broadband dispersion control in femtosecond lasers|journal=Optics Letters|publisher=The Optical Society|volume=19|issue=3|date=1994-02-01|issn=0146-9592|doi=10.1364/ol.19.000201|pmid=19829591|bibcode=1994OptL...19..201S}}</ref>. 2001 жылы Ференц Краус және оның ғалымдар тобы бір немесе екі толқындық циклден тұратын қарқынды лазерлік импульстарды қолдана отырып, аттосекундтық жарық импульстарын алғаш рет жасап қана қоймай, сонымен қатар өлшеген<ref name="Hentschel Kienberger Spielmann Reider 2001 pp. 509–513">{{Cite journal|author=Hentschel|first=M.|title=Attosecond metrology|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-11-29_414_6863/page/508|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=414|issue=6863|year=2001|issn=0028-0836|doi=10.1038/35107000|pages=509–513|pmid=11734845|bibcode=2001Natur.414..509H}}</ref>. Бұл көп ұзамай оларға электрондардың қозғалысын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік берді<ref name="Drescher Hentschel Kienberger Uiberacker 2002 pp. 803–807">{{Cite journal|author=Drescher|first=M.|title=Time-resolved atomic inner-shell spectroscopy|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=419|issue=6909|year=2002|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature01143|pages=803–807|pmid=12397349|bibcode=2002Natur.419..803D|url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579402/document.pdf|accessdate=2023-10-04|archive-date=2023-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003115717/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579402/document.pdf}}</ref>. Ференц Краус және оның командасы көрсеткен фемтосекундтық импульстің толқын формасын басқару мүмкіндігі<ref name="Baltuška Udem Uiberacker Hentschel pp. 611–615">{{Cite journal|author=Baltuška|first=A.|title=Attosecond control of electronic processes by intense light fields|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2003-02-06_421_6923/page/611|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=421|issue=6923|date=2003-02-06|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature01414|pages=611–615|pmid=12571590|bibcode=2003Natur.421..611B}}</ref>, және осы импульстарды жаңарту мүмкіндігі осы процестердің барлығын бақылауға мүмкіндік беретін мамандандырылған өлшеу жабдықтарын жасауға әкелді. Мұның бәрі физиканың жаңа саласын құруға негіз болды<ref name="Kienberger Goulielmakis Uiberacker Baltuska 2004 pp. 817–821">{{Cite journal|author=Kienberger|first=R.|title=Atomic transient recorder|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-02-26_427_6977/page/816|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=427|issue=6977|year=2004|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature02277|pages=817–821|pmid=14985755|bibcode=2004Natur.427..817K}}</ref><ref name="Goulielmakis Uiberacker Kienberger Baltuska pp. 1267–1269">{{Cite journal|author=Goulielmakis|first=E.|title=Direct Measurement of Light Waves|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|volume=305|issue=5688|date=2004-08-27|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1100866|pages=1267–1269|pmid=15333834|bibcode=2004Sci...305.1267G|url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579427/document.pdf|accessdate=2023-10-04|archive-date=2023-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003115715/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579427/document.pdf}}</ref>. Соңғы бірнеше жылда Ференц Краус және оның ғалымдар тобы<ref name="Kling Siedschlag Verhoef Khan pp. 246–248">{{Cite journal|author=Kling|first=M. F.|title=Control of Electron Localization in Molecular Dissociation|url=https://archive.org/details/sim_science_2006-04-14_312_5771/page/246|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|volume=312|issue=5771|date=2006-04-14|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1126259|pages=246–248|pmid=16614216|bibcode=2006Sci...312..246K}}</ref>, атомдар мен электрондардың әрекетін бақылауға мүмкіндік беретін зерттеулер жүргізу үшін қажетті аса сезімтал жабдықты әзірлеуде және айтарлықтай жақсартуда табысқа жетті. Дәл осы жабдықтың арқасында біз электростатикалық өрістің деформациясынан туындаған туннельдік әсер<ref name="Uiberacker Uphues Schultze Verhoef 2007 pp. 627–632">{{Cite journal|author=Uiberacker|first=M.|title=Attosecond real-time observation of electron tunnelling in atoms|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-04-05_446_7136/page/626|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=446|issue=7136|year=2007|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature05648|pages=627–632|pmid=17410167|bibcode=2007Natur.446..627U}}</ref>, заряд тасымалдаушыларды тасымалдай<ref name="Cavalieri Müller Uphues Yakovlev 2007 pp. 1029–1032">{{Cite journal|author=Cavalieri|first=A. L.|title=Attosecond spectroscopy in condensed matter|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=449|issue=7165|year=2007|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature06229|pages=1029–1032|pmid=17960239|bibcode=2007Natur.449.1029C|url=https://mediatum.ub.tum.de/1579401|accessdate=2023-10-04|archive-date=2023-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003101459/https://mediatum.ub.tum.de/1579401}}</ref>, когерентті ЭУФ сәулеленуі<ref name="Goulielmakis Schultze Hofstetter Yakovlev pp. 1614–1617">{{Cite journal|author=Goulielmakis|first=E.|title=Single-Cycle Nonlinear Optics|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|volume=320|issue=5883|date=2008-06-20|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1157846|pages=1614–1617|pmid=18566281|bibcode=2008Sci...320.1614G|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc894519/|accessdate=2021-12-16|archive-date=2022-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417073235/https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc894519/}}</ref>, фотоэмиссияның кешігуі<ref name="Schultze Fieß Karpowicz Gagnon pp. 1658–1662">{{Cite journal|author=Schultze|first=M.|title=Delay in Photoemission|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|volume=328|issue=5986|date=2010-06-25|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1189401|pages=1658–1662|pmid=20576884|bibcode=2010Sci...328.1658S|url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579410/document.pdf|accessdate=2023-10-04|archive-date=2023-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003113637/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579410/document.pdf}}</ref>, валенттілік электрондарының қозғалысы<ref name="Goulielmakis Loh Wirth Santra 2010 pp. 739–743">{{Cite journal|author=Goulielmakis|first=Eleftherios|title=Real-time observation of valence electron motion|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=466|issue=7307|year=2010|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature09212|pages=739–743|pmid=20686571|bibcode=2010Natur.466..739G|url=https://bib-pubdb1.desy.de/search?p=id:%22PHPPUBDB-22195%22|accessdate=2023-10-04|archive-date=2023-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003101530/https://bib-pubdb1.desy.de/search?p=id:%22PHPPUBDB-22195%22}}</ref><ref name="Wirth Hassan Grguraš Gagnon pp. 195–200">{{Cite journal|author=Wirth|first=A.|title=Synthesized Light Transients|url=https://archive.org/details/sim_science_2011-10-14_334_6053/page/195|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|volume=334|issue=6053|date=2011-10-14|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.1210268|pages=195–200|pmid=21903778|bibcode=2011Sci...334..195W}}</ref>, сондай-ақ диэлектриктердің оптикалық және электрлік қасиеттерін бақылау<ref name="Schiffrin Paasch-Colberg Karpowicz Apalkov pp. 70–74">{{Cite journal|author=Schiffrin|first=Agustin|title=Optical-field-induced current in dielectrics|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=493|issue=7430|date=2012-12-05|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature11567|pages=70–74|pmid=23222521}}</ref><ref name="Schultze Bothschafter Sommer Holzner pp. 75–78">{{Cite journal|author=Schultze|first=Martin|title=Controlling dielectrics with the electric field of light|journal=Nature|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=493|issue=7430|date=2012-12-05|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature11720|pages=75–78|pmid=23222519}}</ref> сияқты процестерді нақты уақыт режимінде бақылай алдық. == Мойындау == * Карл Цейс сыйлығы (1998) * Қолданбалы физика бойынша Юлиус Шпрингер сыйлығы (2003) * Лейбниц атындағы сыйлық (2006) * IEEE кванттық электроникасы жөніндегі сыйлығы (2006) * [[Карл Манне Георг Сигбан|Манне Сигбанның мемориалдық лекциясы]] (2006) * Прогресс медалі (2006) * «Германия Федеративтік Республикасы алдындағы еңбегі үшін» орден (2011) * Король Фейсалдың халықаралық сыйлығы (2013) * Отто Ган сыйлығы (2013) * Физика бойынша Вольф сыйлығы (2022) * BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2022) * [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2023) * Ғылым мен өнердегі жетістіктері үшін Максимилиан ордені (2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.bayerische-staatszeitung.de/staatszeitung/leben-in-bayern/detailansicht-leben-in-bayern/artikel/nobelpreistraeger-krausz-erhaelt-maximiliansorden.html#topPosition|title=Nobelpreisträger Krausz erhält Maximiliansorden|archivedate=2024-12-03|accessdate=2024-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203064234/https://www.bayerische-staatszeitung.de/staatszeitung/leben-in-bayern/detailansicht-leben-in-bayern/artikel/nobelpreistraeger-krausz-erhaelt-maximiliansorden.html#topPosition}}</ref> * Венгриялық Әулие Стефан ордені (2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.sandorpalota.hu/hu/krausz-ferenc-nobel-dijas-fizikus-kapta-magyar-szent-istvan-rendet|title=Krausz Ferenc Nobel-díjas fizikus kapta a Magyar Szent István-rendet|archivedate=2024-08-21|accessdate=2024-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240821145547/https://www.sandorpalota.hu/hu/krausz-ferenc-nobel-dijas-fizikus-kapta-magyar-szent-istvan-rendet}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20130217110750/http://www.attoworld.de/SharedPages/People/KrauszFerenc/KrauszFerenc.html Ференц Краустің үй беті] * [http://www.attoworld.de Ференц Краус тобының үй бетi] * [http://www.munich-photonics.de/ Munich-Center for Advanced Photonics] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Германия физиктері]] [[Санат:Аустрия физиктері]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Будапешт университеті түлектері]] [[Санат:Физиктер]] cvavq3xw6b7hog0od81lfr6gda6jkfk 0 780596 3600256 3598474 2026-05-05T13:00:40Z С.Жания 172404 С.Жания [[Судравский, Владимир Ксаверьевич]] бетін [[Владимир Ксаверьевич Судравский]] бетіне жылжытты 3598474 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Судравский Владимир Ксаверьевич''' ([[1872 жыл|1872]] жылғы [[16 желтоқсан]], Киев губерниясы, [[Ресей империясы|Ресей империясында]] туылды — [[1914 жыл|1914]] жылғы [[6 қазан|6 қазанда]] қайтыс болды) — ресейлік [[Әскери тарих|әскери тарихшы]], полковник, [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғысқа]] қатысушы. == Өмірбаяны == 1872 жылғы 16 желтоқсанда дүниеге келген, Киев губерниясының дворяндар әулетінен шыққан. Білімін Владимир-Киев кадет корпусында алған, оны тәмамдағаннан кейін 1889 жылғы 1 қыркүйекте 1-ші әскери Павлов училищесіне қабылданды. 1890 жылғы 10 тамызда армиялық жаяу әскерге подпоручик шенінде шығарылып, лейб-гвардия Гренадер полкіне тіркелді. 1891 жылғы 5 тамызда бұрынғы шенімен осы полкке ауыстырылды. Кейін Судравский біртіндеп поручик ([[1895 жыл|1895]] жылғы [[5 тамыз]]), штабс-капитан ([[1900 жыл|1900]] жылғы [[6 мамыр]]) және капитан ([[1903 жыл|1903]] жылғы 5 тамыз) шендерін алды. 1912 жылы Судравский Офицерлік атқыштар мектебінде оқып, өз полкіне қайта оралды. 1913 жылы лейб-гвардия Гренадер полкінің 2-батальонының командирі болып тағайындалды, сол жылдың 6 желтоқсанында полковник шеніне көтерілді. == Бірінші дүниежүзілік соғыс == [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталғаннан кейін Судравский 1914 жылғы 27 тамызда [[Тарнавка]] ауылы маңында [[Немістер|немістермен]] болған шайқаста ауыр жараланып, 6 қазанда алған жарақаттарынан қайтыс болды. == Отбасы == Оның ағасы Борис те Бірінші дүниежүзілік соғысқа белсенді қатысып, 1915 жылғы 10 шілдеде шайқаста қаза тапты. == Марапаттары == 1916 жылғы 26 маусымдағы Жоғарғы бұйрықпен Судравскийге қаза болғаннан кейін [[генерал-майор]] әскери атағы берілді (27 тамыз 1914 жылдан бастап еңбек өтілімен). 16 тамызда ол Георгий қаруымен марапатталды. == Әдеби қызметі == Судравский [[Әскери тарих|әскери тарихшы]] ретінде кеңінен танымал болды. 1909—1910 жылдары «Әскери жинақ» журналында оның «Әулие Ұлы азапкер және Жеңімпаз Георгий орденінің 140 жыл ішіндегі кавалерлері (1769—1909 жж.)» атты көлемді тізімі жарияланды. Сондай-ақ ол «Лейб-гвардия Гренадер полкінің тарихы. 1756—1906 жж.» (Санкт-Петербург, 1906) еңбегінің авторы. Ол көптеген ресейлік мерзімді басылымдармен («Әскери жинақ», «Разведчик» және т.б.) белсенді ынтымақтастықта болып, Сытин баспасынан шыққан «Әскери энциклопедияның» авторларының бірі болды. == Марапаттары == Судравскийдің ордендері: * [[Әулие Станислав ордені]], 2-дәрежелі (1908 жыл); * [[Әулие Анна ордені]], 2-дәрежелі (1912 жыл); * [[Әулие Владимир ордені]], 4-дәрежелі, қылыштармен және бантымен (1914 жылғы 10 қараша); * Георгий қаруы (1916 жылғы 16 тамыз). == Дереккөздер == * Гвардиялық жаяу әскер капитандарының аға шенділік бойынша тізімі. 1913 жылғы 1 қыркүйекке қарай құрастырылған. — Санкт-Петербург, 1913. — 22-бет. * Полковниктердің аға шенділік бойынша тізімі. 1914 жылғы 1 наурызға қарай құрастырылған. — Санкт-Петербург, 1914. — 1397-бет. * Шабанов В. М. ''Әулие Ұлы азапкер және Жеңімпаз Георгийдің әскери ордені. 1769—1920 жылдардағы атаулы тізімдер. Биобиблиографиялық анықтамалық.'' — Мәскеу, 2004. — 776-бет. — <nowiki>ISBN 5-89577-059-2</nowiki>. * [http://www.grwar.ru/persons/person/2304 Судравский, Владимир Ксаверьевич] // «Ұлы соғыстағы Ресей армиясы» жобасы. 8hrm9epe61fexikkrl23zdc0a48l5yo 2 780731 3600226 3599696 2026-05-05T12:14:45Z 19642206g 179570 дереккөз 3600226 wikitext text/x-wiki {{ақын | = Мұса Жанәділов | туған күні = 25 мамыр 1941 | туған жері = Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Текес ауылы | қайтыс болған күні = 18 желтоқсан 2022 | қайтыс болған жері = Талғар қаласы | қызметі = ақын, журналист, драматург | ұлты = қазақ | мүшелігі = Қазақстан Журналистер одағы, Қазақстан Жазушылар одағы }} '''Мұса Жанәділов''' (25 мамыр 1941 — 18 желтоқсан 2022) — қазақ ақыны, журналист, драматург, Қазақстан Журналистер және Жазушылар одақтарының мүшесі.<ref>https://anatili.kazgazeta.kz/news/59903</ref> == Өмірбаяны == Мұса Жанәділов Алматы облысы Нарынқол ауданының Текес ауылында дүниеге келген.<ref>https://alatau-zhuldyzy.kz/?p=20376</ref> 1957 жылы орта мектепті аяқтаған. 1960–1964 жылдары Жамбыл (қазіргі Тараз) қаласындағы мәдени-ағарту училищесінде білім алған.<ref>https://adebiportal.kz/kz/news/view/zetisuda-kitap-zaugan-kun__3595</ref> 1980 жылы С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін тәмамдаған.<ref>https://anatili.kazgazeta.kz/news/59903</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1957–1960 жылдары шопан болып бастаған.<ref>https://qarqaragazeti.kz/archives/4875</ref> 1965 жылдан бастап «Советтік шекара», «Қарқара» газеттерінде қызмет атқарған.<ref>https://qarqaragazeti.kz/archives/4875</ref> Кейін «Талғар» аудандық газетінде жұмыс істеп, тілші, жауапты хатшы, редактор орынбасары және бас редактор міндеттерін атқарған.<ref>https://qazdauiri.kz/news/kok-tuyndy-zelbiret</ref> == Шығармашылығы == Ақынның шығармалары поэзия, проза және драматургия жанрларын қамтиды.<ref>https://egemen.kz/article/168465-dramalyq-shygharmalar-bayqauynynh-dgenhimpazdary-anyqtaldy</ref> === Жыр жинақтары === * «Көктем тынысы» * «Шыңдар» * «Кегенім менің – өлеңім» * «Жүрек лүпілі» * «Мен келгенде Талғарда күз болатын» * «Түлеп ұшты жүректен жыр құстарым» === Прозалық шығармалары === * «Шопан ауылының шырайы» * «Түлеген өңір» === Драмалық шығармалары === * «Арманым сізге аманат» * «Ереуіл төбе ерлері» * «Тойланбаған той» === Ән мәтіндері === * «Ақ тілек» * «Кегенімді сағындым» * «Нарынқол жастарының вальсі» == Марапаттары == * «Еңбек ардагері» * Талғар, Райымбек, Кеген аудандарының Құрметті азаматы<ref>https://moldir-bulak.kz/zhaksynyn-aty-olmejdi/</ref> == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == * https://www.youtube.com/watch?v=79X-rQ-WbP4 * https://www.youtube.com/playlist?list=PLjzUgIWu5SsooIbO1xvwTj_PLjFRHx2pl [[Санат:1941 жылы туғандар]] [[Санат:2022 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Қазақ драматургтері]] [[Санат:Алматы облысында туғандар]] 99feo1vir3je6yqj8oz11tihsupdfap 0 780760 3600263 3600096 2026-05-05T13:14:06Z С.Жания 172404 С.Жания [[Пиночет, Изабель]] бетін [[Изабель Пиночет]] бетіне жылжытты 3600096 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Isabel Lebrun de Pinochet, hacia 1895.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} '''Изабель Лебрен де Пиночет''' ([[1845 жыл|1845]], Сан-Фелипе, Вальпараисо — [[25 маусым]] [[1930 жыл|1930]], [[Сантьяго]]) — чилилік [[Педагогика|педагог]], [[Чили|Чилидегі]] қыздарға арналған білім беру реформасын басқарған. Оның дәуірінде қыздарға арналған орта білім шектеулі болып, тек [[шіркеу]] арқылы ғана қолжетімді еді. Пиночет 1875 жылы Сантьягода жеке орта мектеп ашты, кейін ол ''Liceo Isabel Le Brun de Pinochet'' деген атпен белгілі болды. Бұл екі жыныс үшін де мемлекеттік білім беру жүйесінің қалыптасуына жол ашты<ref>Babson College</ref>. Ол тек бастауыш білім беріп қана қоймай, орта мектепте де сабақ берді. Мектеп жұмысының екінші жылының соңында, 1876 жылғы 1 желтоқсанда, ол [[университет]] кеңесіне өтініш жолдап, оқушыларының емтихандарын растау және қолдау көрсету үшін университеттік комиссиялар тағайындауды сұрады<ref name=":0">Karin Sánchez Manríquez </ref>. Оның лоббистік қызметінің арқасында 1877 жылы білім министрі Мигель Луис Амунатеги әйелдерді жоғары оқу орындарына қабылдауды жеңілдететін жарлыққа қол қойды<ref name=":0" />. Оған және оның әріптесі-педагог [[Антония Тарраго|Антония Таррагоға]] арналған [[Самуэль Роман Росиас]] жасаған мүсін Сантьяго-де-Чилиде орнатылған. Оның есімі Джуди Чикагоның «Мұра қабаты» (''The Heritage Floor'') композициясына енгізілген. == Ескертпелер == <references /> == Сыртқы сілтемелер == * [http://salsa.babson.edu/Pages/MBALAM/Navigation/AssgnMBA/ClasFinPro/Fproj03/WomenBrazilChile.ppt. Women in Brazil & Chile] at Babson College, located in Wellesley, Massachusetts Powerpoint. Accessed June 2008 * [http://socialsciences.scielo.org/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0717-71942006000200002&lng=en&nrm=iso&tlng=en The entry of Chilean women in university and the changes in customs through law 1872—1877] by Karin Sánchez Manríquez, Pontificia Universidad Católica de Chile. Accessed June 2008 [[Санат:Феминистер]] [[Санат:1845 жылы туғандар]] [[Санат:1930 жж. қайтыс болғандар]] [[Санат:25 маусымда қайтыс болғандар]] 967pis984b9i6lchtvlea8hkeyfnlz2 0 780777 3600578 3599930 2026-05-06T05:27:50Z 1nter pares 146705 3600578 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] p7iveu13lihapyyykq3mbieoznf0yyt 3600579 3600578 2026-05-06T05:37:32Z 1nter pares 146705 /* Алғышарттар */ 3600579 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] 07rkpw2d9xkni55ypjnocxo2frzy2nd 3600580 3600579 2026-05-06T05:42:35Z 1nter pares 146705 /* Алғышарттар */ 3600580 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] li1nw7kyi7cykpwpaqkazv7clwsoifs 3600612 3600580 2026-05-06T07:57:59Z 1nter pares 146705 /* Алғышарттар */ 3600612 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> 25 наурызда пәкістандық шенеуніктер АҚШ-тың Иранға арналған атысты тоқтату жоспарын қамтитын «15 тармақтан тұратын ұсынысын» жеткізді.<ref>{{cite|news|last1=Brown |first1=Bridget |last2=Belanger |first2=Lorian |last3=Hannon |first3=Brian P.D. |date=25 March 2026 |title=Live updates: Iran receives 15-point US ceasefire proposal from Trump administration, Pakistan officials say |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-25-2026 |access-date=25 March 2026 |work=[[Associated Press]] |language=en }}</ref><ref>{{cite|news|last1=Ali |first1=Faisal |last2=Sharma |first2=Yashraj |date=25 March 2026 |title=Pakistan shares US demands with Tehran as attacks continue across Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/25/iran-war-live-trump-again-says-talks-underway-12-killed-in-south-tehran |access-date=25 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en }}</ref><ref>{{cite news|date=25 March 2026|last1=Gambrell|first1=J.|last2=Corder|first2=M.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=25 March 2026 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> АҚШ ұсынысында Иранның ядролық бағдарламасын тоқтату, зымырандарына шектеу енгізу, Ормуз бұғазын қайта ашу, Иранның қарулы топтарды қолдауын шектеу және Иранға қарсы санкцияларды жеңілдету қарастырылды. Иран тарапы АҚШ ұсынысын қабылдамай, аты-жөні жарияланбаған шенеунік [[Press TV]] арнасына «Иран соғысты өзі шешкен кезде және өз шарттары орындалған кезде тоқтатады» деп мәлімдеді. Иран тарапы жауап ретінде «5 тармақтан тұратын қарсы ұсыныс» жасап, оған АҚШ пен Израильдің Иранға, сондай-ақ Ливан мен Ирактағы ираншыл күштерге жасаған шабуылдарын тоқтату, болашақтағы Израиль мен АҚШ агрессиясының алдын алуға арналған қауіпсіздік кепілдіктері, соғыс өтемақылары және Иранның Ормуз бұғазы үстіндегі егемендігін халықаралық деңгейде мойындау талаптарын енгізді.<ref>{{cite news |last1=Gambrell|first1=J.|last2=Rising|first2=D.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran dismisses U.S. ceasefire plan, issues counterproposal as strikes land across the Mideast |url=https://www.pbs.org/newshour/world/iran-dismisses-u-s-ceasefire-plan-issues-counterproposal-as-strikes-land-across-the-mideast |work=[[PBS News]] |date=25 March 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] alnzksqhubk57htlwven5i6xo756kdd 3600613 3600612 2026-05-06T08:06:28Z 1nter pares 146705 /* Алғышарттар */ 3600613 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> 25 наурызда пәкістандық шенеуніктер АҚШ-тың Иранға арналған атысты тоқтату жоспарын қамтитын «15 тармақтан тұратын ұсынысын» жеткізді.<ref>{{cite|news|last1=Brown |first1=Bridget |last2=Belanger |first2=Lorian |last3=Hannon |first3=Brian P.D. |date=25 March 2026 |title=Live updates: Iran receives 15-point US ceasefire proposal from Trump administration, Pakistan officials say |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-25-2026 |access-date=25 March 2026 |work=[[Associated Press]] |language=en }}</ref><ref>{{cite|news|last1=Ali |first1=Faisal |last2=Sharma |first2=Yashraj |date=25 March 2026 |title=Pakistan shares US demands with Tehran as attacks continue across Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/25/iran-war-live-trump-again-says-talks-underway-12-killed-in-south-tehran |access-date=25 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en }}</ref><ref>{{cite news|date=25 March 2026|last1=Gambrell|first1=J.|last2=Corder|first2=M.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=25 March 2026 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> АҚШ ұсынысында Иранның ядролық бағдарламасын тоқтату, зымырандарына шектеу енгізу, Ормуз бұғазын қайта ашу, Иранның қарулы топтарды қолдауын шектеу және Иранға қарсы санкцияларды жеңілдету қарастырылды. Иран тарапы АҚШ ұсынысын қабылдамай, аты-жөні жарияланбаған шенеунік [[Press TV]] арнасына «Иран соғысты өзі шешкен кезде және өз шарттары орындалған кезде тоқтатады» деп мәлімдеді. Иран тарапы жауап ретінде «5 тармақтан тұратын қарсы ұсыныс» жасап, оған АҚШ пен Израильдің Иранға, сондай-ақ Ливан мен Ирактағы ираншыл күштерге жасаған шабуылдарын тоқтату, болашақтағы Израиль мен АҚШ агрессиясының алдын алуға арналған қауіпсіздік кепілдіктері, соғыс өтемақылары және Иранның Ормуз бұғазы үстіндегі егемендігін халықаралық деңгейде мойындау талаптарын енгізді.<ref>{{cite news |last1=Gambrell|first1=J.|last2=Rising|first2=D.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran dismisses U.S. ceasefire plan, issues counterproposal as strikes land across the Mideast |url=https://www.pbs.org/newshour/world/iran-dismisses-u-s-ceasefire-plan-issues-counterproposal-as-strikes-land-across-the-mideast |work=[[PBS News]] |date=25 March 2026}}</ref> 31 наурызда Пәкістан бейбітшілікке қол жеткізуге бағытталған «5 тармақтан тұратын бастамасын» ұсынып, барлық әскери әрекеттерді дереу тоқтатуға және аймаққа гуманитарлық көмектің жеткізілуіне рұқсат беруге шақырды.<ref>{{cite|web|date=31 March 2026 |title=Five-Point Initiative of China and Pakistan For Restoring Peace and Stability in the Gulf and Middle East Region_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/wjbzhd/202603/t20260331_11884511.html |access-date=6 April 2026 |website=www.fmprc.gov.cn}}</ref><ref>{{cite web|date=31 March 2026 |first=Elvan|last=Kivilcim|title=China, Pakistan Propose 5-Point Initiative for Peace, Call for Immediate Halt to Hostilities |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-news-updates/card/china-pakistan-propose-5-point-initiative-for-peace-call-for-immediate-halt-to-hostilities-AMxeSbOMSJ8jMwNNSwXM |access-date=6 April 2026 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en-US}}</ref><ref>{{cite|web|date=1 April 2026 |title=China is trying to play peacemaker in the Iran war – will it work? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cze0kz7gr84o |access-date=6 April 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Трамп 2026 жылғы 1 сәуірде Иранның АҚШ-тан атысты тоқтатуды сұрағанын мәлімдеп, АҚШ Ормуз бұғазы «ашық, еркін және қауіпсіз» болған жағдайда бұл мәселені қарастыруы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ: «Оған дейін біз Иранды толық күйретеміз... тас дәуіріне қайтарамыз!» деді.<ref name="flip-flopping" /> Иран Сыртқы істер министрлігі бұл мәлімдемені «жалған әрі негізсіз» деп атады. Иран ислам революциясы сақшылары корпусы бұғаз «АҚШ президентінің күлкілі қойылымы арқылы бұл халықтың жаулары үшін ашылмайтынын» мәлімдеді.<ref name="flip-flopping" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] 5fbduv0lfgnuzz1xz3r3ibc5sut4k0n 3600615 3600613 2026-05-06T08:13:59Z 1nter pares 146705 /* Алғышарттар */ 3600615 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> 25 наурызда пәкістандық шенеуніктер АҚШ-тың Иранға арналған атысты тоқтату жоспарын қамтитын «15 тармақтан тұратын ұсынысын» жеткізді.<ref>{{cite|news|last1=Brown |first1=Bridget |last2=Belanger |first2=Lorian |last3=Hannon |first3=Brian P.D. |date=25 March 2026 |title=Live updates: Iran receives 15-point US ceasefire proposal from Trump administration, Pakistan officials say |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-25-2026 |access-date=25 March 2026 |work=[[Associated Press]] |language=en }}</ref><ref>{{cite|news|last1=Ali |first1=Faisal |last2=Sharma |first2=Yashraj |date=25 March 2026 |title=Pakistan shares US demands with Tehran as attacks continue across Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/25/iran-war-live-trump-again-says-talks-underway-12-killed-in-south-tehran |access-date=25 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en }}</ref><ref>{{cite news|date=25 March 2026|last1=Gambrell|first1=J.|last2=Corder|first2=M.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=25 March 2026 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> АҚШ ұсынысында Иранның ядролық бағдарламасын тоқтату, зымырандарына шектеу енгізу, Ормуз бұғазын қайта ашу, Иранның қарулы топтарды қолдауын шектеу және Иранға қарсы санкцияларды жеңілдету қарастырылды. Иран тарапы АҚШ ұсынысын қабылдамай, аты-жөні жарияланбаған шенеунік [[Press TV]] арнасына «Иран соғысты өзі шешкен кезде және өз шарттары орындалған кезде тоқтатады» деп мәлімдеді. Иран тарапы жауап ретінде «5 тармақтан тұратын қарсы ұсыныс» жасап, оған АҚШ пен Израильдің Иранға, сондай-ақ Ливан мен Ирактағы ираншыл күштерге жасаған шабуылдарын тоқтату, болашақтағы Израиль мен АҚШ агрессиясының алдын алуға арналған қауіпсіздік кепілдіктері, соғыс өтемақылары және Иранның Ормуз бұғазы үстіндегі егемендігін халықаралық деңгейде мойындау талаптарын енгізді.<ref>{{cite news |last1=Gambrell|first1=J.|last2=Rising|first2=D.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran dismisses U.S. ceasefire plan, issues counterproposal as strikes land across the Mideast |url=https://www.pbs.org/newshour/world/iran-dismisses-u-s-ceasefire-plan-issues-counterproposal-as-strikes-land-across-the-mideast |work=[[PBS News]] |date=25 March 2026}}</ref> 31 наурызда Пәкістан бейбітшілікке қол жеткізуге бағытталған «5 тармақтан тұратын бастамасын» ұсынып, барлық әскери әрекеттерді дереу тоқтатуға және аймаққа гуманитарлық көмектің жеткізілуіне рұқсат беруге шақырды.<ref>{{cite|web|date=31 March 2026 |title=Five-Point Initiative of China and Pakistan For Restoring Peace and Stability in the Gulf and Middle East Region_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/wjbzhd/202603/t20260331_11884511.html |access-date=6 April 2026 |website=www.fmprc.gov.cn}}</ref><ref>{{cite web|date=31 March 2026 |first=Elvan|last=Kivilcim|title=China, Pakistan Propose 5-Point Initiative for Peace, Call for Immediate Halt to Hostilities |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-news-updates/card/china-pakistan-propose-5-point-initiative-for-peace-call-for-immediate-halt-to-hostilities-AMxeSbOMSJ8jMwNNSwXM |access-date=6 April 2026 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en-US}}</ref><ref>{{cite|web|date=1 April 2026 |title=China is trying to play peacemaker in the Iran war – will it work? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cze0kz7gr84o |access-date=6 April 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Трамп 2026 жылғы 1 сәуірде Иранның АҚШ-тан атысты тоқтатуды сұрағанын мәлімдеп, АҚШ Ормуз бұғазы «ашық, еркін және қауіпсіз» болған жағдайда бұл мәселені қарастыруы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ: «Оған дейін біз Иранды толық күйретеміз... тас дәуіріне қайтарамыз!» деді.<ref name="flip-flopping" /> Иран Сыртқы істер министрлігі бұл мәлімдемені «жалған әрі негізсіз» деп атады. Иран ислам революциясы сақшылары корпусы бұғаз «АҚШ президентінің күлкілі қойылымы арқылы бұл халықтың жаулары үшін ашылмайтынын» мәлімдеді.<ref name="flip-flopping" /> 2026 жылғы 8 сәуірде,{{efn|Атысты тоқтату туралы келісім жарияланып, Таяу Шығыста — қақтығыстар жүріп жатқан аймақта — 8 сәуірде күшіне енді; бұл АҚШ-та 7 сәуірге сәйкес келді.}} Пәкістанның арағайындығымен [[АҚШ]] пен [[Иран]] [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] екі аптаға атысты тоқтату туралы келісімге келді.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=14 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] 2rpmhy86xnksb85zrti5gntkr56of0o 3600616 3600615 2026-05-06T08:16:07Z 1nter pares 146705 /* Ескертпелер */ 3600616 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> 25 наурызда пәкістандық шенеуніктер АҚШ-тың Иранға арналған атысты тоқтату жоспарын қамтитын «15 тармақтан тұратын ұсынысын» жеткізді.<ref>{{cite|news|last1=Brown |first1=Bridget |last2=Belanger |first2=Lorian |last3=Hannon |first3=Brian P.D. |date=25 March 2026 |title=Live updates: Iran receives 15-point US ceasefire proposal from Trump administration, Pakistan officials say |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-25-2026 |access-date=25 March 2026 |work=[[Associated Press]] |language=en }}</ref><ref>{{cite|news|last1=Ali |first1=Faisal |last2=Sharma |first2=Yashraj |date=25 March 2026 |title=Pakistan shares US demands with Tehran as attacks continue across Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/25/iran-war-live-trump-again-says-talks-underway-12-killed-in-south-tehran |access-date=25 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en }}</ref><ref>{{cite news|date=25 March 2026|last1=Gambrell|first1=J.|last2=Corder|first2=M.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=25 March 2026 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> АҚШ ұсынысында Иранның ядролық бағдарламасын тоқтату, зымырандарына шектеу енгізу, Ормуз бұғазын қайта ашу, Иранның қарулы топтарды қолдауын шектеу және Иранға қарсы санкцияларды жеңілдету қарастырылды. Иран тарапы АҚШ ұсынысын қабылдамай, аты-жөні жарияланбаған шенеунік [[Press TV]] арнасына «Иран соғысты өзі шешкен кезде және өз шарттары орындалған кезде тоқтатады» деп мәлімдеді. Иран тарапы жауап ретінде «5 тармақтан тұратын қарсы ұсыныс» жасап, оған АҚШ пен Израильдің Иранға, сондай-ақ Ливан мен Ирактағы ираншыл күштерге жасаған шабуылдарын тоқтату, болашақтағы Израиль мен АҚШ агрессиясының алдын алуға арналған қауіпсіздік кепілдіктері, соғыс өтемақылары және Иранның Ормуз бұғазы үстіндегі егемендігін халықаралық деңгейде мойындау талаптарын енгізді.<ref>{{cite news |last1=Gambrell|first1=J.|last2=Rising|first2=D.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran dismisses U.S. ceasefire plan, issues counterproposal as strikes land across the Mideast |url=https://www.pbs.org/newshour/world/iran-dismisses-u-s-ceasefire-plan-issues-counterproposal-as-strikes-land-across-the-mideast |work=[[PBS News]] |date=25 March 2026}}</ref> 31 наурызда Пәкістан бейбітшілікке қол жеткізуге бағытталған «5 тармақтан тұратын бастамасын» ұсынып, барлық әскери әрекеттерді дереу тоқтатуға және аймаққа гуманитарлық көмектің жеткізілуіне рұқсат беруге шақырды.<ref>{{cite|web|date=31 March 2026 |title=Five-Point Initiative of China and Pakistan For Restoring Peace and Stability in the Gulf and Middle East Region_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/wjbzhd/202603/t20260331_11884511.html |access-date=6 April 2026 |website=www.fmprc.gov.cn}}</ref><ref>{{cite web|date=31 March 2026 |first=Elvan|last=Kivilcim|title=China, Pakistan Propose 5-Point Initiative for Peace, Call for Immediate Halt to Hostilities |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-news-updates/card/china-pakistan-propose-5-point-initiative-for-peace-call-for-immediate-halt-to-hostilities-AMxeSbOMSJ8jMwNNSwXM |access-date=6 April 2026 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en-US}}</ref><ref>{{cite|web|date=1 April 2026 |title=China is trying to play peacemaker in the Iran war – will it work? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cze0kz7gr84o |access-date=6 April 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Трамп 2026 жылғы 1 сәуірде Иранның АҚШ-тан атысты тоқтатуды сұрағанын мәлімдеп, АҚШ Ормуз бұғазы «ашық, еркін және қауіпсіз» болған жағдайда бұл мәселені қарастыруы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ: «Оған дейін біз Иранды толық күйретеміз... тас дәуіріне қайтарамыз!» деді.<ref name="flip-flopping" /> Иран Сыртқы істер министрлігі бұл мәлімдемені «жалған әрі негізсіз» деп атады. Иран ислам революциясы сақшылары корпусы бұғаз «АҚШ президентінің күлкілі қойылымы арқылы бұл халықтың жаулары үшін ашылмайтынын» мәлімдеді.<ref name="flip-flopping" /> 2026 жылғы 8 сәуірде,{{efn|Атысты тоқтату туралы келісім жарияланып, Таяу Шығыста — қақтығыстар жүріп жатқан аймақта — 8 сәуірде күшіне енді; бұл АҚШ-та 7 сәуірге сәйкес келді.}} Пәкістанның арағайындығымен [[АҚШ]] пен [[Иран]] [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] екі аптаға атысты тоқтату туралы келісімге келді.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=14 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] 9dv053ntre9aq4lh2aygcisap64klam 3600618 3600616 2026-05-06T08:17:59Z 1nter pares 146705 /* Тағы қараңыз */ 3600618 wikitext text/x-wiki {{Келісім |атауы = Исламабад келіссөздері |толық_атауы = {{lang-ur|اسلام آباد مذاکرات}}, {{lang-ur|Islāmābād mazakarat}} |сурет = Jinnah Convention Centre, Islamabad.jpg |ені = |тақырып = |тип = [[Дипломатия|Дипломатиялық келіссөздер]] |дайындалу_датасы = |қол_қойылу_датасы = |қол_қойылған_жер = |мөр_басылды = |күшіне_енді = |шарты = |әрекет_етуін_тоқтатты = |қол_қойылды = |жақтар = {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Пәкістан}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |сақталу_орны = |статусы = Келіссөздерде ортақ мәмілеге келу мүмкін болмады; келіссөздердің екінші кезеңі өтуі ықтимал.<ref>{{Cite news |date=2026-04-11 |title=Direct U.S.-Iran talks fail to reach resolution after lengthy negotiation |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/11/us-iran-islamabad-hormuz-ceasefire/ |access-date=2026-04-12 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=US and Iran fail to reach a deal after marathon talks in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/us-and-iran-fail-to-reach-peace-deal-after-marathon-talks-in-pakistan |access-date=2026-04-12 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jones |first=Sam |date=2026-04-12 |title=JD Vance says talks failed due to Iran's refusal to give up nuclear programme |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/jd-vance-says-no-deal-us-iran-pakistan-talks-islamabad |access-date=2026-04-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |тіл = |тілдер = |website = |wikisource = }} '''Исламабад келіссөздері''', сондай-ақ '''Исламабад бейбіт келіссөздері''' ретінде белгілі, 2026 жылғы 11–12 сәуірде [[Исламабад]] қаласында, Пәкістан аумағында өтті. Келіссөздер [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] атысты тоқтатуды тұрақтандыруға және осы соғысты реттеудің ықтимал жолдарын талқылауға бағытталды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=US-Iran talks: The five sticking points for Islamabad negotiations |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2wyn8wdz0o |access-date=2026-04-11 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> [[Пәкістан]] келіссөздерді модерациялап, атысты тоқтатуды қамтамасыз етуде және келіссөздерді ұйымдастыруда негізгі рөл атқарды.<ref>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=FO clarifies visa-on-arrival facility for 'Islamabad Talks' limited to US, Iran delegates, journalists |url=https://tribune.com.pk/story/2601998/pakistan-to-grant-visa-on-arrival-for-islamabad-talks-2026-participants-ishaq-dar |access-date=2026-04-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref name=Prism>{{Cite web |date=2026-04-09 |title=US-Iran talks in Islamabad: Who is involved and why it matters |url=https://www.dawn.com/news/1990170 |access-date=2026-04-11 |website=Dawn |language=en}}</ref> Құрамында 300 адамы бар АҚШ келіссөздер тобын Вице-президент [[Джей Ди Вэнс]] бастап келді, оның қатарында арнайы өкілдер Стив Уиткофф пен Джаред Кушнер болды; ал 70 адамнан тұратын Иран тобын парламент спикері [[Мохаммад Багер Галибаф]] пен сыртқы істер министрі [[Аббас Аракчи]] бастап барды. Пәкістандық делдалдар тобын Премьер-министр [[Шехбаз Шариф]], фельдмаршал [[Асим Мунир]] және Премьер-министрдің орынбасары әрі сыртқы істер министрі [[Исхақ Дар]] басқарды. Келіссөздер 2026 жылғы 11 және 12 сәуір аралығында 21 сағатқа созылды<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=Twenty-one hours of back and forth leave US and Iran far apart |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y7k4y0veyo |access-date=2026-04-13 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> және үш кезеңнен тұрды: біріншісі — жанама, ал екінші және үшінші кезеңдері тікелей форматта өтті. Тараптардың 10 тармақтан тұратын отты тоқтату келісімінің негізгі шарттары бойынша келісімге келгені хабарланды, тек [[Ормуз бұғазы]] мен [[Иран ядролық бағдарламасы|Иранның ядролық бағдарламасы]]на қатысты мәселелер шешімін таппады. Келіссөздер ешқандай келісімге қол жеткізілмей аяқталды<ref>{{cite web |last1=Shahid |first1=Ariba |last2=Shahzad |first2=Asif |last3=Hafezi |first3=Parisa |website=Reuters |title=US negotiators leaving without a peace deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-talks-pause-now-disagreements-remain-2026-04-11/ |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Vance departs Islamabad after failing to clinch deal with Iran: US media |url=https://www.dawn.com/news/1990743 |access-date=2026-04-12 |website=Dawn |language=en}}</ref> және өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылмады.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/apr/12/middle-east-crisis-live-us-iran-pakistan-peace-talks-jd-vance-delegation-leaves-without-a-deal|title=Middle East crisis live: Iranian negotiator says 'we will not bow to any threats' as Trump says US navy will blockade strait of Hormuz|first1=Adam|last1=Fulton|first2=Marina|last2=Dunbar|first3=Yohannes|last3=Lowe|first4=Hayden|last4=Vernon|first5=Imogen|last5=Dewey|date=13 April 2026|website=www.theguardian.com}}</ref> Келіссөздер сәтсіз аяқталған соң, 13 сәуірде АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] Иранға теңіз блокадасын енгізіп, Иран порттарына кіретін немесе одан шығатын кез келген кеменің қозғалысына тыйым салды.<ref>{{Cite news |date=2026-04-12 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412184839/https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |url-status=live }}</ref> == Алғышарттар == 2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары [[Ирандағы соғыс (2026)|Иранға қарсы әуе соғысын]] бастады, нәтижесінде елдің жоғарғы көшбасшысы мен көптеген басқа шенеуніктер қаза тапты. Иран бұған жауап ретінде Израильге, АҚШ базаларына және [[Таяу Шығыс]]тағы АҚШ-тың одақтас елдеріне зымырандар мен дрондар арқылы соққы жасады, сондай-ақ [[Ормуз бұғазы]]н жауып, жаһандық саудаға нұқсан келтірді.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=6 April 2026 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=14 April 2026 |website=Axios |language=en |archive-date=15 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415061348/https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |url-status=live }}</ref> АҚШ президенті [[Дональд Трамп]] 2026 жылғы 6 наурызда Иранның сөзсіз капитуляциясынан басқа ешқандай мәміле қарастырылмайтынын мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]] |date=6 March 2026}}</ref> 9 наурызда Трамп «соғыс негізінен аяқталды» деп мәлімдеп, Иран қарулы күштерінің едәуір әлсірегенін және Ормуз бұғазының қайта ашылғанын айтты.<ref>{{cite news |title=Trump says 'the war is very complete,' and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=[[CBS News]] |date=9 March 2026 |archive-date=8 April 2026 |access-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408184757/https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |url-status=live }}</ref> 15 наурызда ол [[НАТО]] мен [[Қытай]]ды бұғазды ашу ісінде АҚШ-қа қолдау көрсетуге шақырды.<ref>{{cite news |first=Richard|last=Luscombe|title=Trump draws backlash for comment on Iran war: 'Maybe we shouldn't even be there' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/16/trump-backlash-iran-war |work=[[The Guardian]] |date=16 March 2026}}</ref> 24 наурызда Иран тарапы зымыран соққыларын тоқтатпағанына қарамастан, Трамп АҚШ пен Израильдің соғыста «жеңіске жеткенін» тағы да мәлімдеді.<ref>{{cite news |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |agency=[[Reuters]] |date=24 March 2026}}</ref> Наурыз айының соңында Трамп егер Иран АҚШ-пен «келісімге» келмей, Ормуз бұғазын ашпаса, елдің инфрақұрылымына ауқымды соққылар жасалуы мүмкін екенін бірнеше рет ескертті.<ref name="flip-flopping">{{cite news |first=Joseph|last=Gedeon|title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump's flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]] |date=4 April 2026}}</ref> Трамп 23 наурызда АҚШ-тың Ирандағы «жоғары лауазымды тұлғамен» байланыста болғанын мәлімдеп, «Олар хабарласты, мен хабарласқан жоқпын. Олар мәміле жасағысы келеді, ал біз де мәмілеге келуге өте дайынбыз» деді.<ref name="ambiguity">{{Cite web |last=Parpanchi |first=Mehdi |date=2026-03-23 |title=Weaponizing ambiguity: how US shadow diplomacy may be fracturing Iran regime |url=https://www.iranintl.com/en/202603234812 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> Иран ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты [[Fars News]] агенттігі Трамппен қандай да бір келіссөздер жүргізілгенін жоққа шығарды.<ref name="Chutel-2026">{{Cite news |last=Chutel |first=Lynsey |date=8 April 2026 |title=World leaders welcome the Iran cease-fire but want the Strait of Hormuz opened soon. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/08/world/iran-war-trump-news/world-leaders-welcome-iran-cease-fire-but-want-strait-of-hormuz-opened-soon?smid=url-share |work=The New York Times}}</ref> Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың делдалдар арқылы жіберілген ұсыныстарын ғана қарап жатқанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=Iran says it's 'reviewing' a US proposal - CBS |url=https://www.iranintl.com/en/202603235823 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> 25 наурызда пәкістандық шенеуніктер АҚШ-тың Иранға арналған атысты тоқтату жоспарын қамтитын «15 тармақтан тұратын ұсынысын» жеткізді.<ref>{{cite|news|last1=Brown |first1=Bridget |last2=Belanger |first2=Lorian |last3=Hannon |first3=Brian P.D. |date=25 March 2026 |title=Live updates: Iran receives 15-point US ceasefire proposal from Trump administration, Pakistan officials say |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-25-2026 |access-date=25 March 2026 |work=[[Associated Press]] |language=en }}</ref><ref>{{cite|news|last1=Ali |first1=Faisal |last2=Sharma |first2=Yashraj |date=25 March 2026 |title=Pakistan shares US demands with Tehran as attacks continue across Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/25/iran-war-live-trump-again-says-talks-underway-12-killed-in-south-tehran |access-date=25 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en }}</ref><ref>{{cite news|date=25 March 2026|last1=Gambrell|first1=J.|last2=Corder|first2=M.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html |access-date=25 March 2026 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> АҚШ ұсынысында Иранның ядролық бағдарламасын тоқтату, зымырандарына шектеу енгізу, Ормуз бұғазын қайта ашу, Иранның қарулы топтарды қолдауын шектеу және Иранға қарсы санкцияларды жеңілдету қарастырылды. Иран тарапы АҚШ ұсынысын қабылдамай, аты-жөні жарияланбаған шенеунік [[Press TV]] арнасына «Иран соғысты өзі шешкен кезде және өз шарттары орындалған кезде тоқтатады» деп мәлімдеді. Иран тарапы жауап ретінде «5 тармақтан тұратын қарсы ұсыныс» жасап, оған АҚШ пен Израильдің Иранға, сондай-ақ Ливан мен Ирактағы ираншыл күштерге жасаған шабуылдарын тоқтату, болашақтағы Израиль мен АҚШ агрессиясының алдын алуға арналған қауіпсіздік кепілдіктері, соғыс өтемақылары және Иранның Ормуз бұғазы үстіндегі егемендігін халықаралық деңгейде мойындау талаптарын енгізді.<ref>{{cite news |last1=Gambrell|first1=J.|last2=Rising|first2=D.|last3=Ahmed|first3=M.|last4=Madhani|first4=A.|title=Iran dismisses U.S. ceasefire plan, issues counterproposal as strikes land across the Mideast |url=https://www.pbs.org/newshour/world/iran-dismisses-u-s-ceasefire-plan-issues-counterproposal-as-strikes-land-across-the-mideast |work=[[PBS News]] |date=25 March 2026}}</ref> 31 наурызда Пәкістан бейбітшілікке қол жеткізуге бағытталған «5 тармақтан тұратын бастамасын» ұсынып, барлық әскери әрекеттерді дереу тоқтатуға және аймаққа гуманитарлық көмектің жеткізілуіне рұқсат беруге шақырды.<ref>{{cite|web|date=31 March 2026 |title=Five-Point Initiative of China and Pakistan For Restoring Peace and Stability in the Gulf and Middle East Region_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/wjbzhd/202603/t20260331_11884511.html |access-date=6 April 2026 |website=www.fmprc.gov.cn}}</ref><ref>{{cite web|date=31 March 2026 |first=Elvan|last=Kivilcim|title=China, Pakistan Propose 5-Point Initiative for Peace, Call for Immediate Halt to Hostilities |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-news-updates/card/china-pakistan-propose-5-point-initiative-for-peace-call-for-immediate-halt-to-hostilities-AMxeSbOMSJ8jMwNNSwXM |access-date=6 April 2026 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en-US}}</ref><ref>{{cite|web|date=1 April 2026 |title=China is trying to play peacemaker in the Iran war – will it work? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cze0kz7gr84o |access-date=6 April 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Трамп 2026 жылғы 1 сәуірде Иранның АҚШ-тан атысты тоқтатуды сұрағанын мәлімдеп, АҚШ Ормуз бұғазы «ашық, еркін және қауіпсіз» болған жағдайда бұл мәселені қарастыруы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ: «Оған дейін біз Иранды толық күйретеміз... тас дәуіріне қайтарамыз!» деді.<ref name="flip-flopping" /> Иран Сыртқы істер министрлігі бұл мәлімдемені «жалған әрі негізсіз» деп атады. Иран ислам революциясы сақшылары корпусы бұғаз «АҚШ президентінің күлкілі қойылымы арқылы бұл халықтың жаулары үшін ашылмайтынын» мәлімдеді.<ref name="flip-flopping" /> 2026 жылғы 8 сәуірде,{{efn|Атысты тоқтату туралы келісім жарияланып, Таяу Шығыста — қақтығыстар жүріп жатқан аймақта — 8 сәуірде күшіне енді; бұл АҚШ-та 7 сәуірге сәйкес келді.}} Пәкістанның арағайындығымен [[АҚШ]] пен [[Иран]] [[Ирандағы соғыс (2026)|2026 жылғы Ирандағы соғыста]] екі аптаға атысты тоқтату туралы келісімге келді.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=14 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Тағы қараңыз == * [[Ирандағы соғыс (2026)]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Ирандағы соғыс (2026)]] [[Санат:2026 жылдағы Исламабад]] [[Санат:Пәкістандағы дипломатиялық конференциялар]] [[Санат:Иран-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Пәкістан-АҚШ қатынастары]] [[Санат:Иран-Пәкістан қатынастары]] 7qo9su4fyqrfsnla24eoy6wb8pecrc8 0 780806 3600290 3600156 2026-05-05T13:46:49Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3600290 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] bs5v9h0yaiddhuagllho60igt74l1lh 3600309 3600290 2026-05-05T13:56:32Z Мағыпар 100137 толықтыру 3600309 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] f9e2kobvex3tmwrzrlh3dh9pyc95lzx 3600312 3600309 2026-05-05T14:02:07Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3600312 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] n7ncbpxvuppswe7ig43gwh1bqje9mv0 3600313 3600312 2026-05-05T14:05:32Z Мағыпар 100137 толықтыру 3600313 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == '''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] h8kq61a3vqqdlpgst3a6o3ugfm0ov44 3600315 3600313 2026-05-05T14:09:02Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ 3600315 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == '''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. '''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] aojy78y2k42crzzx0hcs5i6nq4peuaq 3600316 3600315 2026-05-05T14:11:05Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ толықтыру 3600316 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] jvan9xwg8zw4ohxrj7x4uz7p0jh8bzt 3600318 3600316 2026-05-05T14:15:03Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ толықтыру 3600318 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] 1gr4k8x526o35nghclbgjhpdh1gmysj 3600319 3600318 2026-05-05T14:17:58Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ толықтыру 3600319 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] 0gquqausyrsvxo81n2lp8zduuvtm8xo 3600321 3600319 2026-05-05T14:24:23Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ толықтыру 3600321 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] h78zown31bhrwmxjgfof3nq8juot2i1 3600322 3600321 2026-05-05T14:25:32Z Мағыпар 100137 /* Көрнекі орындары */ дереккөз 3600322 wikitext text/x-wiki Полоцк ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] qowf5xkiv1lii6c0uv8hw35vbtf4a36 3600324 3600322 2026-05-05T14:27:01Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3600324 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] 6mutdh02vey0g03h33ofa6ia8u1o6pf 3600326 3600324 2026-05-05T14:28:14Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3600326 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] il5t5s3gvivprf3xgxh0hcm240jbxlk 3600327 3600326 2026-05-05T14:28:43Z Мағыпар 100137 үлгі 3600327 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] fqgshxt9oj50szu9fixqayydujfolpa 3600328 3600327 2026-05-05T14:29:07Z Мағыпар 100137 үлгі 3600328 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] gnuap4rm2zjwfiof25mcqr4s8u98daz 3600389 3600328 2026-05-05T16:20:55Z Мағыпар 100137 үлгі 3600389 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] pg92tzvqmarlime5o4e8s3wg2aavfip 3600394 3600389 2026-05-05T16:22:23Z Мағыпар 100137 үлгі 3600394 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] 0uos3494yksijh5rnk0ggnaptub00tj 3600401 3600394 2026-05-05T16:24:10Z Мағыпар 100137 үлгі 3600401 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] lgly5gnrq8mkn6am8csi85ge4npdjcu 3600407 3600401 2026-05-05T16:27:47Z Мағыпар 100137 үлгі 3600407 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] szdgnafwmyb0xkal5e47yawy133n0zh 3600408 3600407 2026-05-05T16:28:46Z Мағыпар 100137 3600408 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] pukzvgiwzq43ajlkii14rx4az3ne5ii 3600415 3600408 2026-05-05T16:31:26Z Мағыпар 100137 сурет қою 3600415 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Полоцк. Краеведческий музей..jpg|Өлкетану мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] nwvqhy2xuptfoj2t752vmdkt9srf5y5 3600424 3600415 2026-05-05T16:34:24Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3600424 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Полоцк. Краеведческий музей..jpg|Өлкетану мұражайы Полоцк. Музей книгопечатания..jpg|Баспа мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] 3nq6rttl88nlwmus84uugvllw4tv4hp 3600425 3600424 2026-05-05T16:36:13Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3600425 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Полоцк. Краеведческий музей..jpg|Өлкетану мұражайы Полоцк. Музей книгопечатания..jpg|Баспа мұражайыПолоцк. Дом на проспекте Франциска Скорины.jpg|Франциска Скорина даңғылындағы үй </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] p5w45rj15m3cwihjcf8syjj9vf911cv 3600427 3600425 2026-05-05T16:37:29Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3600427 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Полоцк. Краеведческий музей..jpg|Өлкетану мұражайы Полоцк. Музей книгопечатания..jpg|Баспа мұражайыПолоцк. Полоцк. Дом на проспекте Франциска Скорины.jpg|Франциска Скорина даңғылындағы үй Полоцк. Бывший иезуитский коллегиум..jpg|Университет </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] dcv6bsh9nv6c56qdann4r16g691ia7v 3600430 3600427 2026-05-05T16:39:33Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3600430 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Полоцк |шынайы атауы = ({{lang-be|По́лацк}}) |сурет = Polack Montage (2017).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Połack, Belarus.svg |ту = Flag of the city of Polotsk Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =55 |lat_min =29 |lat_sec =09 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =46 |lon_sec =35 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Витебск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Полоцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 780 |алғашқы дерек = 862 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 36,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 111 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 84 786 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 214 |пошта индексі = 211291, 211400—211402, |пошта индекстері = 211404—211415, 211422 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Polotsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Полоцк''' ({{lang-be|По́лацк}}) — —Беларусьтің солтүстігіндегі [[Витебск облысы]]ндағы қала, [[Полоцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан. Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-polotsk-9190.html?ysclid=mor2hij2zy721112936|title=Население Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/2888-goroda-i-oblasti-belorussii.html|title=Города и области Белоруссии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан. Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.<ref>{{citeweb|url=https://101hotels.com/recreation/belarus/polotck/about?ysclid=mor2ogjgvd420680540&utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=О городе Полоцке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Тарихы == Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті. 1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті. 1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті. Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1146-Polock.html|title=Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/polotsk/|title=Полоцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Көрнекі орындары == *'''Полоцк Әулие София соборы''' — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді. *'''Әулие Евфросин монастыры''' — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады. *'''Полоцк тарихы мұражайы''' — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар. *'''Крест монастырі''' — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді. *'''Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы''' — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды. *'''Полоцк мыңжылдық ескерткіші''' — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-polotsk.htm|title=Карта Полоцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Полоцк. Краеведческий музей..jpg|Өлкетану мұражайы Полоцк. Музей книгопечатания..jpg|Баспа мұражайы Полоцк. Дом на проспекте Франциска Скорины.jpg|Франциска Скорина даңғылындағы үй Полоцк. Бывший иезуитский коллегиум..jpg|Университет </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Витебск облысы}} [[Санат:Витебск облысы қалалары]] avddin303sgk3njman3zjqw80ybsv9y 0 780820 3600329 3600198 2026-05-05T14:30:11Z TheNomadEditor 120280 /* Тарихы */ 3600329 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Qoʻqon xonligi xaritasi.jpg|нобай|212x212 нүкте|Қоқан хандығы картасы]] '''Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы''' ({{Lang-ky|Кокон хандыгынын Кыргызстанды каратып алышы}}) — XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасыр бойында [[Қоқан хандығы]] тарапынан қазіргі Қырғызстан аумағының үлкен бөлігіне саяси және әскери бақылау орнату үдерісі. Бұл жағдай [[Ферғана аңғары]]нда Қоқан мемлекетінің күшеюі, оның солтүстік және шығыс аймақтарға кеңеюі, жергілікті қырғыз ру-тайпаларының қарсылығы жағдайында жүрген.<ref>{{cite web|url=https://kghistory.akipress.org/unews/un_post:1792|title=XIX кылымдын биринчи чейрегинде кокон хандыгынын Теңир-Тоо кыргыздарын басып алышы|author=Г. Ж. Чодолдоева|date=2013-08-12|work=|publisher=akipress.org|accessdate=2026-05-05|lang=ky}}</ref> Қоқан хандығының Қырғызстанды өз қарамағына алуы кезеңінде Қоқан билеушілері Қырғызстан аумағында бекіністер, әскери тірек пункттерін құрып, салық жүйесін енгізіп, жергілікті халықтан алым-салық жинауға тырысқан. Алайда қырғыздардың кейбір өңірлердегі көтерілістері, ішкі саяси тұрақсыздық және хандықтағы дағдарыс бұл билікті әлсіретті. XIX ғасырдың екінші жартысында Қоқан хандығының құлау үдерісі күшейіп, 1876 жылы хандық жойылуымен бірге оның Қырғызстан аумағындағы саяси үстемдігі де аяқталды.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/kyrgyz/kyrgyzstan/2014/02/140220_history|title=Кокон хандыгы кыргызга канчалык тиешелүү?|author=|date=2014-02-20|work=|publisher=bbc.com|accessdate=2026-05-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Қоқан хандығының саяси-әкімшілік жағынан одан әрі дамуы нәтижесінде дербес ішкі және сыртқы саясат қалыптасты. Ферғана аңғарының экономикалық жағдайы нығайды. Қоқан хандығы Ферғана аңғарынан тыс жатқан аумақтарды өзіне бағындырды.<ref>{{cite web|url=https://kghistory.akipress.org/unews/un_post:17871|title=Кыргызы и уйгуры между великими государствами – Восстание кыргызов в 1875-1876 гг. было использовано русскими как повод для ликвидации Кокандского ханства|author=Ярослав Пилипчук|date=2020-08-14|work=|publisher=akipress.org|accessdate=2026-05-05|lang=ru}}</ref> Қоқан хандығындағы саяси-әлеуметтік дағдарыс және құлау кезеңі — 1842—1876 жылдар аралығында Қоқан хандығы аумағында саяси-әлеуметтік дағдарыстардың күшеюі және хандықтың құлау кезеңі. Бұл уақытта әлеуметтік топтар мен феодалдық қауымдар арасындағы ішкі қайшылықтар артып, мемлекеттік құрылым толық реформаланбады, орталық биліктің феодалдық қанауы күшейді. Соның салдарынан саяси дағдарыстар, азаматтық қақтығыстар мен көтерілістер жиілеген. 1873–1876 жылдары халық қозғалысы Қоқан мемлекетін түбегейлі жойды. Нәтижесінде Ферғана аңғарын Ресей отаршыларының қол астына өтуіне қолайлы жағдай қалыптасты. 1741—1750 жылдары Ферғанаға қалмақтар бірнеше рет басып кірген. Сыртқы қауіп кезінде Қоқан–қырғыз одағы құрылды. Қоқан бегі Абдулкарим, Фазыл би және жергілікті қырғыз-қыпшақ тайпалары қалмақтарға қарсы бірлесіп күрес жүргізді. Қақтығыстар Ақсу маңында қатты өтті. Бұл жерде Құтлық Саййид әулеті қалмақтарға белсенді қарсылық көрсеткен.<ref>{{cite web|url=https://kghistory.akipress.org/unews/un_post:7197|title=Бийликти легитимдештирүүдөгү тек «мифологиясынын» ролу (Кокон хандыгынын тарыхынын мисалындагы тарыхый-салыштырма анализ)|author=Жээнбек Алымбаев|date=2016-02-29|work=|publisher=akipress.org|accessdate=2026-05-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қоқан хандығы тарихы]] [[Санат:Қырғызстан тарихындағы мемлекеттер]] neshu9maovsxvgv9qghdmoattns1nt0 3 780824 3600220 2026-05-05T12:00:53Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600220 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Fosdst}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 17:00, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) spo6i9xfka2fk87uplgfzwuyc1xsagg 0 780825 3600234 2026-05-05T12:27:13Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту... 3600234 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 28|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 72|lon_min = 57 |lon_sec = 02 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Айдарәлиев ауылдық округі |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Көпіре |статус алуы = |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1976 |климаты = нұғыл континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = {{өсім}}5610<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = 1289,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 724110<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-talasskij-rajon-talasskaya-oblast/ Талас ауданының пошталық индекстері, Талас облысы]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 07 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41707 232 829 01 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Көпіребазар''' ({{lang-ky|Көпүрө-Базар}}) —[[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]]ндағы ауыл. [[Айдарәлиев ауылдық округі]] орталығы. == Орналасуы == Көпіребазар [[Қырғызстан]]дағы [[Талас облысы]]ның [[Талас ауданы]]нда орналасқандықтан климаты шұғыл континенталды болып табылады. Таудың етегінде орналасқан бұл ауыл [[Тянь-Шань]] таулар жүйесінің [[Қырғыз Алатауы]]нда орналасқан. == Халқы == Көміребазар халқы қазір 5610 адамды құрайды. Халық жыл сайын артып келеді. Халықты [[2009 жыл]]мен [[2021 жыл]]дардың салыстырғандағы өсімі 49,5% болған. {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Халық саны |- | [[1999 жыл|1999]]||3654<ref>[[Қырғызстан]] [[1999 жыл]]ғы халық санағы, құжатталған архив парақтар</ref> |- | [[2009 жыл|2009]]||{{өсім}}3752<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> |- | [[2021 жыл|2021]]||{{өсім}}5610 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ecu11zkdyg5lfob66s54tcxwla68ein 3600235 3600234 2026-05-05T12:28:13Z MuratbekErkebulan 162992 3600235 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 28|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 72|lon_min = 57 |lon_sec = 02 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Айдарәлиев ауылдық округі |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Көпіре |статус алуы = |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1976 |климаты = шұғыл континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = {{өсім}}5610<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = 1289,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 724110<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-talasskij-rajon-talasskaya-oblast/ Талас ауданының пошталық индекстері, Талас облысы]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 07 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41707 232 829 01 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Көпіребазар''' ({{lang-ky|Көпүрө-Базар}}) —[[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]]ндағы ауыл. [[Айдарәлиев ауылдық округі]] орталығы. == Орналасуы == Көпіребазар [[Қырғызстан]]дағы [[Талас облысы]]ның [[Талас ауданы]]нда орналасқандықтан климаты шұғыл континенталды болып табылады. Таудың етегінде орналасқан бұл ауыл [[Тянь-Шань]] таулар жүйесінің [[Қырғыз Алатауы]]нда орналасқан. == Халқы == Көміребазар халқы қазір 5610 адамды құрайды. Халық жыл сайын артып келеді. Халықты [[2009 жыл]]мен [[2021 жыл]]дардың салыстырғандағы өсімі 49,5% болған. {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Халық саны |- | [[1999 жыл|1999]]||3654<ref>[[Қырғызстан]] [[1999 жыл]]ғы халық санағы, құжатталған архив парақтар</ref> |- | [[2009 жыл|2009]]||{{өсім}}3752<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> |- | [[2021 жыл|2021]]||{{өсім}}5610 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 7djexsakhbi1mfznu8u6ty47mfqjfrz 3600236 3600235 2026-05-05T12:28:25Z MuratbekErkebulan 162992 MuratbekErkebulan [[Көпірбазар]] бетін [[Көпіребазар]] бетіне жылжытты 3600235 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 28|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 72|lon_min = 57 |lon_sec = 02 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Айдарәлиев ауылдық округі |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Көпіре |статус алуы = |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1976 |климаты = шұғыл континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = {{өсім}}5610<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = 1289,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 724110<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-talasskij-rajon-talasskaya-oblast/ Талас ауданының пошталық индекстері, Талас облысы]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 07 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41707 232 829 01 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Көпіребазар''' ({{lang-ky|Көпүрө-Базар}}) —[[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]]ндағы ауыл. [[Айдарәлиев ауылдық округі]] орталығы. == Орналасуы == Көпіребазар [[Қырғызстан]]дағы [[Талас облысы]]ның [[Талас ауданы]]нда орналасқандықтан климаты шұғыл континенталды болып табылады. Таудың етегінде орналасқан бұл ауыл [[Тянь-Шань]] таулар жүйесінің [[Қырғыз Алатауы]]нда орналасқан. == Халқы == Көміребазар халқы қазір 5610 адамды құрайды. Халық жыл сайын артып келеді. Халықты [[2009 жыл]]мен [[2021 жыл]]дардың салыстырғандағы өсімі 49,5% болған. {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Халық саны |- | [[1999 жыл|1999]]||3654<ref>[[Қырғызстан]] [[1999 жыл]]ғы халық санағы, құжатталған архив парақтар</ref> |- | [[2009 жыл|2009]]||{{өсім}}3752<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> |- | [[2021 жыл|2021]]||{{өсім}}5610 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 7djexsakhbi1mfznu8u6ty47mfqjfrz 3600258 3600236 2026-05-05T13:02:05Z MuratbekErkebulan 162992 3600258 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 28|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 72|lon_min = 57 |lon_sec = 02 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Айдарәлиев айыл аймағы |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Көпіре |статус алуы = |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1976 |климаты = шұғыл континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = {{өсім}}5610<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = 1289,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 724110<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-talasskij-rajon-talasskaya-oblast/ Талас ауданының пошталық индекстері, Талас облысы]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 07 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41707 232 829 01 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Көпіребазар''' ({{lang-ky|Көпүрө-Базар}}) —[[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]]ндағы ауыл. [[Айдарәлиев ауыл аймағы]] орталығы. == Орналасуы == Көпіребазар [[Қырғызстан]]дағы [[Талас облысы]]ның [[Талас ауданы]]нда орналасқандықтан климаты шұғыл континенталды болып табылады. Таудың етегінде орналасқан бұл ауыл [[Тянь-Шань]] таулар жүйесінің [[Қырғыз Алатауы]]нда орналасқан. == Халқы == Көміребазар халқы қазір 5610 адамды құрайды. Халық жыл сайын артып келеді. Халықты [[2009 жыл]]мен [[2021 жыл]]дардың салыстырғандағы өсімі 49,5% болған. {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Халық саны |- | [[1999 жыл|1999]]||3654<ref>[[Қырғызстан]] [[1999 жыл]]ғы халық санағы, құжатталған архив парақтар</ref> |- | [[2009 жыл|2009]]||{{өсім}}3752<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> |- | [[2021 жыл|2021]]||{{өсім}}5610 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} r5i15hn7n86h99uo0qfltyvis9jhm6a 3600259 3600258 2026-05-05T13:02:18Z MuratbekErkebulan 162992 3600259 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Көпіребазар |шынайы атауы = {{lang-ky|Көпүрө-Базар}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 28|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 72|lon_min = 57 |lon_sec = 02 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Талас облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Талас ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Айдарәлиев ауыл аймағы |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Көпіре |статус алуы = |жер аумағы = 4,35 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1976 |климаты = шұғыл континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = {{өсім}}5610<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = 1289,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 724110<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-talasskij-rajon-talasskaya-oblast/ Талас ауданының пошталық индекстері, Талас облысы]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 07 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41707 232 829 01 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Көпіребазар''' ({{lang-ky|Көпүрө-Базар}}) —[[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]]ндағы ауыл. [[Айдарәлиев ауыл аймағы]] орталығы. == Орналасуы == Көпіребазар [[Қырғызстан]]дағы [[Талас облысы]]ның [[Талас ауданы]]нда орналасқандықтан климаты шұғыл континенталды болып табылады. Таудың етегінде орналасқан бұл ауыл [[Тянь-Шань]] таулар жүйесінің [[Қырғыз Алатауы]]нда орналасқан. == Халқы == Көміребазар халқы қазір 5610 адамды құрайды. Халық жыл сайын артып келеді. Халықты [[2009 жыл]]мен [[2021 жыл]]дардың салыстырғандағы өсімі 49,5% болған. {| class="wikitable" |- ! Жыл !! Халық саны |- | [[1999 жыл|1999]]||3654<ref>[[Қырғызстан]] [[1999 жыл]]ғы халық санағы, құжатталған архив парақтар</ref> |- | [[2009 жыл|2009]]||{{өсім}}3752<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> |- | [[2021 жыл|2021]]||{{өсім}}5610 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} hdigt0k6vn3i75km5j91oex7gmhr160 3 780827 3600252 2026-05-05T12:53:42Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600252 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Re35Dzilla}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 17:53, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) t3s1mki1aicfgcvsx05iftzduau2c46 3 780829 3600262 2026-05-05T13:13:53Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600262 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Qatelespedim}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 18:13, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) nxenkxksncswux5kn1i2zd0mi8ei2ig 0 780831 3600287 2026-05-05T13:45:28Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы =... 3600287 wikitext text/x-wiki '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы == Ауыл аймағы облыс орталығы — [[Талас (қала)|Талас]]тан 59 шақырым қашықтықта орналасқан. [[Қазақстан]] шекарасына жақын орналасқан. == Құрамы == Ауыл аймағына тек 1 ауыл ғана кіреді. Ол ауылдың аты — [[Көпіребазар]]. == Халқы == Ауыл аймағының халқы [[2021 жыл]]ы 5610 адамды құраса, [[2009 жыл]]ы 3752 адамды құрады.<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5dzpnkkwgmmiy432uh5l8f4j9qtg5x3 3600288 3600287 2026-05-05T13:45:42Z MuratbekErkebulan 162992 MuratbekErkebulan [[Айдарәлиев ауылдық округі]] бетін [[Айдарәлиев ауыл аймағы]] бетіне жылжытты 3600287 wikitext text/x-wiki '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы == Ауыл аймағы облыс орталығы — [[Талас (қала)|Талас]]тан 59 шақырым қашықтықта орналасқан. [[Қазақстан]] шекарасына жақын орналасқан. == Құрамы == Ауыл аймағына тек 1 ауыл ғана кіреді. Ол ауылдың аты — [[Көпіребазар]]. == Халқы == Ауыл аймағының халқы [[2021 жыл]]ы 5610 адамды құраса, [[2009 жыл]]ы 3752 адамды құрады.<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5dzpnkkwgmmiy432uh5l8f4j9qtg5x3 3600291 3600288 2026-05-05T13:47:13Z MuratbekErkebulan 162992 «[[Санат:Талас ауданы ауылдық округтері|Талас ауданы ауылдық округтері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600291 wikitext text/x-wiki '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы == Ауыл аймағы облыс орталығы — [[Талас (қала)|Талас]]тан 59 шақырым қашықтықта орналасқан. [[Қазақстан]] шекарасына жақын орналасқан. == Құрамы == Ауыл аймағына тек 1 ауыл ғана кіреді. Ол ауылдың аты — [[Көпіребазар]]. == Халқы == Ауыл аймағының халқы [[2021 жыл]]ы 5610 адамды құраса, [[2009 жыл]]ы 3752 адамды құрады.<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Талас ауданы ауылдық округтері]] 90r9zngadp81fdov4v4hz0m79c8py1v 3600292 3600291 2026-05-05T13:47:33Z MuratbekErkebulan 162992 «[[Санат:Талас ауданы ауылдық округтері|Талас ауданы ауылдық округтері]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600292 wikitext text/x-wiki '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы == Ауыл аймағы облыс орталығы — [[Талас (қала)|Талас]]тан 59 шақырым қашықтықта орналасқан. [[Қазақстан]] шекарасына жақын орналасқан. == Құрамы == Ауыл аймағына тек 1 ауыл ғана кіреді. Ол ауылдың аты — [[Көпіребазар]]. == Халқы == Ауыл аймағының халқы [[2021 жыл]]ы 5610 адамды құраса, [[2009 жыл]]ы 3752 адамды құрады.<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5dzpnkkwgmmiy432uh5l8f4j9qtg5x3 3600294 3600292 2026-05-05T13:49:05Z MuratbekErkebulan 162992 «[[Санат:Талас ауданы айыл аймақтары|Талас ауданы айыл аймақтары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600294 wikitext text/x-wiki '''Айдарәлиев ауыл аймағы''' ({{lang-ky|Айдаралиев айыл аймагы}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Талас облысы]] [[Талас ауданы]]ндағы ауылдық аймақ. Орталығы — [[Көпіребазар]]. Халқы — 5610 адам ([[2022 жыл|2022]]).<ref>[[Қырғызстан]]ның [[2021 жыл]]ғы халық санағы. [[Талас облысы]].</ref> == Орналасуы == Ауыл аймағы облыс орталығы — [[Талас (қала)|Талас]]тан 59 шақырым қашықтықта орналасқан. [[Қазақстан]] шекарасына жақын орналасқан. == Құрамы == Ауыл аймағына тек 1 ауыл ғана кіреді. Ол ауылдың аты — [[Көпіребазар]]. == Халқы == Ауыл аймағының халқы [[2021 жыл]]ы 5610 адамды құраса, [[2009 жыл]]ы 3752 адамды құрады.<ref>[http://www.stat.kg/media/files/1620d10e-e68e-46dd-9694-c943e0056880.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы. 3-кітап. Талас облысы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Талас ауданы айыл аймақтары]] iwj36deq9ug0bo3k9vj35n1o8yhv1po 14 780833 3600295 2026-05-05T13:49:30Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: [[Санат:Талас облысы айыл аймақтары]] 3600295 wikitext text/x-wiki [[Санат:Талас облысы айыл аймақтары]] bzcsrk5vqdeaa79hsyj13sxr3r19hkx 0 780834 3600300 2026-05-05T13:52:17Z С.Жания 172404 Жаңа бетте: '''«Маған сенсіз өмір жоқ»''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Te sigo amando'') — [[1996 жыл|1996]] жылы [[Televisa]] телекомпаниясы түсірген, 115 сериядан тұратын [[Мексика|мексикалық]] [[мелодрама]] телехикаясы. Сериал ACE Awards және TVyNovelas Awards сыйлықтарының лауреаты. == Сюжеті == Юлисса Торрес-Кентер... 3600300 wikitext text/x-wiki '''«Маған сенсіз өмір жоқ»''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Te sigo amando'') — [[1996 жыл|1996]] жылы [[Televisa]] телекомпаниясы түсірген, 115 сериядан тұратын [[Мексика|мексикалық]] [[мелодрама]] телехикаясы. Сериал ACE Awards және TVyNovelas Awards сыйлықтарының лауреаты. == Сюжеті == Юлисса Торрес-Кентеро — жоғары әлеуметтік топтан шыққан сұлу жас қыз. Ол ерте жастан жетім қалып, оны әжесі донья Паула және ағасы Алехандро тәрбиелейді. Донья Паула — қатігез мінезді әрі екіжүзді әйел. Өзінің мінезінің салдарынан донья Паула бар мүлкінен — үйі мен ақшасынан айырылып, қираған жерде өмір сүруге мәжбүр болады. Кедейліктен құтылу үшін ол қолындағы соңғы қаражатын жер иесі Игнасио Агирреге салады. Алайда Игнасио Агирре — адамдарды жек көретін қатыгез әрі мейірімсіз адам болып шығады. Өз кезегінде оны да айналасындағы адамдар жек көреді, әсіресе туған әпкесі Летисия. == Марапаттары мен сыйлықтары == === ACE Awards (4/4) === Жеңімпаздар: * Үздік адам рөлі — Серхио Гойри. * Үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель. * Үздік ер адам рөлі — Гарри Гейтнер. * Үздік телехикая — Карла Эстрада (продюсер). === TVyNovelas (3/9) === * Ең үздік қосалқы рөлдегі актер — Серхио Гойри деп танылды. * Ең үздік жас актер — Освальдо Бонавидес деп танылды. * Ең үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель деп танылды. == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20170913023635/http://teleprograma.diezminutos.es/telenovela/las-telenovelas-de-tu-vida/te-sigo-amando-claudia-ramirez-luis-jose-santander Толығырақ ақпарат] fu97qli9fmkbb6l2o88cn4kymxayb29 3600301 3600300 2026-05-05T13:53:01Z С.Жания 172404 «[[Санат:Телесериалдар|Телесериалдар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600301 wikitext text/x-wiki '''«Маған сенсіз өмір жоқ»''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Te sigo amando'') — [[1996 жыл|1996]] жылы [[Televisa]] телекомпаниясы түсірген, 115 сериядан тұратын [[Мексика|мексикалық]] [[мелодрама]] телехикаясы. Сериал ACE Awards және TVyNovelas Awards сыйлықтарының лауреаты. == Сюжеті == Юлисса Торрес-Кентеро — жоғары әлеуметтік топтан шыққан сұлу жас қыз. Ол ерте жастан жетім қалып, оны әжесі донья Паула және ағасы Алехандро тәрбиелейді. Донья Паула — қатігез мінезді әрі екіжүзді әйел. Өзінің мінезінің салдарынан донья Паула бар мүлкінен — үйі мен ақшасынан айырылып, қираған жерде өмір сүруге мәжбүр болады. Кедейліктен құтылу үшін ол қолындағы соңғы қаражатын жер иесі Игнасио Агирреге салады. Алайда Игнасио Агирре — адамдарды жек көретін қатыгез әрі мейірімсіз адам болып шығады. Өз кезегінде оны да айналасындағы адамдар жек көреді, әсіресе туған әпкесі Летисия. == Марапаттары мен сыйлықтары == === ACE Awards (4/4) === Жеңімпаздар: * Үздік адам рөлі — Серхио Гойри. * Үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель. * Үздік ер адам рөлі — Гарри Гейтнер. * Үздік телехикая — Карла Эстрада (продюсер). === TVyNovelas (3/9) === * Ең үздік қосалқы рөлдегі актер — Серхио Гойри деп танылды. * Ең үздік жас актер — Освальдо Бонавидес деп танылды. * Ең үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель деп танылды. == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20170913023635/http://teleprograma.diezminutos.es/telenovela/las-telenovelas-de-tu-vida/te-sigo-amando-claudia-ramirez-luis-jose-santander Толығырақ ақпарат] [[Санат:Телесериалдар]] nxdgyazxqphct38g1j6oag4puvck0yc 3600310 3600301 2026-05-05T13:57:06Z С.Жания 172404 «[[Санат:Мексика телесериалдары|Мексика телесериалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600310 wikitext text/x-wiki '''«Маған сенсіз өмір жоқ»''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Te sigo amando'') — [[1996 жыл|1996]] жылы [[Televisa]] телекомпаниясы түсірген, 115 сериядан тұратын [[Мексика|мексикалық]] [[мелодрама]] телехикаясы. Сериал ACE Awards және TVyNovelas Awards сыйлықтарының лауреаты. == Сюжеті == Юлисса Торрес-Кентеро — жоғары әлеуметтік топтан шыққан сұлу жас қыз. Ол ерте жастан жетім қалып, оны әжесі донья Паула және ағасы Алехандро тәрбиелейді. Донья Паула — қатігез мінезді әрі екіжүзді әйел. Өзінің мінезінің салдарынан донья Паула бар мүлкінен — үйі мен ақшасынан айырылып, қираған жерде өмір сүруге мәжбүр болады. Кедейліктен құтылу үшін ол қолындағы соңғы қаражатын жер иесі Игнасио Агирреге салады. Алайда Игнасио Агирре — адамдарды жек көретін қатыгез әрі мейірімсіз адам болып шығады. Өз кезегінде оны да айналасындағы адамдар жек көреді, әсіресе туған әпкесі Летисия. == Марапаттары мен сыйлықтары == === ACE Awards (4/4) === Жеңімпаздар: * Үздік адам рөлі — Серхио Гойри. * Үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель. * Үздік ер адам рөлі — Гарри Гейтнер. * Үздік телехикая — Карла Эстрада (продюсер). === TVyNovelas (3/9) === * Ең үздік қосалқы рөлдегі актер — Серхио Гойри деп танылды. * Ең үздік жас актер — Освальдо Бонавидес деп танылды. * Ең үздік қоюшы режиссерлер — Мигель Корсега және Моника Мигель деп танылды. == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20170913023635/http://teleprograma.diezminutos.es/telenovela/las-telenovelas-de-tu-vida/te-sigo-amando-claudia-ramirez-luis-jose-santander Толығырақ ақпарат] [[Санат:Телесериалдар]] [[Санат:Мексика телесериалдары]] 3dj5rvo7d32fu7tbpxb0zg7qrxfo7mn 3 780839 3600323 2026-05-05T14:26:47Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600323 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=PatriotWorryKazakh}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 19:26, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) hbc30wqult7l9dzghhrgwftfh2yup7e 10 780840 3600325 2026-05-05T14:27:32Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: <mapframe width="300" height="300" zoom="13" text="19-шы ықшам аудан"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [[ [82.590351,49.889985], [82.595763,49.888866], [82.596674,49.888753], [82.597327,49.888738], [82.601855,49.888744], [82.602216,49.888755], [82.602683,49.888730], [82.603447,49.888632], [82.604111,49.888482], [82.604621,49.888355], [82.615632,49.885640], [82.616343,49.885481], [82.616871,49.885424], [82.6178... 3600325 wikitext text/x-wiki <mapframe width="300" height="300" zoom="13" text="19-шы ықшам аудан"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [[ [82.590351,49.889985], [82.595763,49.888866], [82.596674,49.888753], [82.597327,49.888738], [82.601855,49.888744], [82.602216,49.888755], [82.602683,49.888730], [82.603447,49.888632], [82.604111,49.888482], [82.604621,49.888355], [82.615632,49.885640], [82.616343,49.885481], [82.616871,49.885424], [82.617829,49.885380], [82.618861,49.885453], [82.619676,49.885582], [82.620395,49.885776], [82.622721,49.886605], [82.621687,49.887868], [82.621453,49.888235], [82.621333,49.888536], [82.621210,49.888923], [82.621135,49.889215], [82.620343,49.892680], [82.620287,49.893155], [82.620287,49.893478], [82.620363,49.893903], [82.620517,49.894246], [82.620624,49.894423], [82.620895,49.894897], [82.602405,49.899202], [82.600401,49.895953], [82.600198,49.895658], [82.599941,49.895394], [82.599516,49.895101], [82.598633,49.894616], [82.598177,49.894465], [82.593271,49.892973], [82.592985,49.892842], [82.592647,49.892656], [82.592390,49.892498], [82.592196,49.892336], [82.591929,49.892141], [82.591465,49.891659], [82.591119,49.891250] ]] }, "properties": { "stroke": "#ff0000", "stroke-width": 2, "fill": "#ff0000", "fill-opacity": 0.2, "title": "19-шы ықшам аудан" } } </mapframe> [[Санат:Өскемен аудандары картасы]] k7xynt3yhes4jn2oqrhu9if9rdzkue8 2 780841 3600333 2026-05-05T14:33:18Z Gulnazira.koshanova 180841 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомар... 3600333 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. Цифрлық құзыреттілік - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері:  Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану);  Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс);  Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс);  Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану);  Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] :  Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді.  Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал.  Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді.  Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді.  Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды.  Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар:  BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді.  LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді. Әдебиеттер 1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/ anj8tvkrdsvklhvdsjytgx32wgyz87p 3600337 3600333 2026-05-05T14:52:15Z Gulnazira.koshanova 180841 Бұл мақалада цифрлық трансформацияның білім беру саласына ықпалы талданып, мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытуда жасанды интеллектінің рөлі қарастырылады. Қытай, Эстония, Сингапур, Финляндия және Жапония мемлекеттерінің тәжірибелері сараланып, олардың білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін қолдану ерекшеліктері сипатталады. 3600337 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді. '''Әдебиеттер''' 1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/ 928tj2cdo1yc9m2bqpciu354l0z8mi9 3600338 3600337 2026-05-05T14:58:28Z Gulnazira.koshanova 180841 3600338 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' = Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев<ref>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]</ref> 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект <ref>[[Жасанды интеллект]]</ref>технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.<blockquote><blockquote>'''Әдебиеттер'''</blockquote>1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/</blockquote> ez94rndmt3lr9ct8pgxtvppm8fmicrf 3600339 3600338 2026-05-05T15:03:57Z Gulnazira.koshanova 180841 3600339 wikitext text/x-wiki {{Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' = Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев<ref>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]</ref> 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект <ref>[[Жасанды интеллект]]</ref>технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.<blockquote><blockquote>'''Әдебиеттер'''</blockquote>1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/</blockquote> jegt34ajtie814ug6fbu35conbio2x9 3600342 3600339 2026-05-05T15:09:31Z Gulnazira.koshanova 180841 /* */ 3600342 wikitext text/x-wiki {{Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' = Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев<ref>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]</ref> 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект <ref>[[Жасанды интеллект]]</ref>технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.<blockquote><blockquote>'''Әдебиеттер'''</blockquote>1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/</blockquote> <references /> {{ӘДЕПКІСҰРЫПТАУ:Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} 1bnof4wra5nfk5e41g29898gnm465ct 3600343 3600342 2026-05-05T15:11:20Z Gulnazira.koshanova 180841 /* */ 3600343 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} {{Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' = Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев<ref>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]</ref> 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект <ref>[[Жасанды интеллект]]</ref>технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.<blockquote><blockquote>'''Әдебиеттер'''</blockquote>1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/</blockquote> <references /> {{ӘДЕПКІСҰРЫПТАУ:Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} 91csh2lebvnjo7ds3kb1ccvid7hs93y 3600347 3600343 2026-05-05T15:25:03Z Gulnazira.koshanova 180841 3600347 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> '''Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары''' Бүгінгі таңда цифрлық трансформация қоғамның барлық саласына әсер етіп отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев<ref>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]</ref> 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллектімен жұмыс істеу құзыретін қалыптастыру мектеп қабырғасынан қолға алынуы тиіс деп атап көрсетті. Ол үшін ең алдымен, мектеп оқушыларына арналған жасанды интеллект негіздері туралы бағдарлама және оқу материалдарын әзірлеу керектігін, сонымен қатар ұстаздардың жасанды интеллект <ref>[[Жасанды интеллект]]</ref>технологиясын меңгеру дағдысын да қалыптастыру қажет екенін нақты айтып өтті [1]. Қазақстан үшін стратегиялық маңызды қадам болып табылатын мұндай бастама білім беру жүйесінің алдында жаңа міндеттер қойып отыр: оқушыларды тек ақпарат тұтынушы емес, оны талдайтын, сыни тұрғыдан ойлайтын, технологияны игере білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Өйткені ХХІ ғасырдың негізгі бәсекелестік құралы - цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект. Осы тұрғыдан алғанда жасанды интеллект (ЖИ) - мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттілігін дамытудағы негізгі құралдардың бірі. ''Цифрлық құзыреттілік'' - оқушының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды саналы қолдану қабілеті. Оның құрамдас бөліктері: * Ақпараттық сауаттылық (ақпарат іздеу, талдау, қолдану); * Технологиялық дағды (бағдарламалау, цифрлық құралдармен жұмыс); * Коммуникациялық мәдениет (онлайн қарым-қатынас, топтық жұмыс); * Қауіпсіздік пен этика (деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектті жауапты пайдалану); * Шығармашылық және сыни ойлау (жаңа идеялар ұсыну, проблемаларды шешу). Аталған қабілеттерді оқушы бойына терең сіңіру үшін, мектеп бағдарламасына өзгерістер енгізу, яғни цифрлық құзыреттілікті арттыру, соның ішінде жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізу бағытын қолға алу мәселесі туындайды. Осыған байланысты шет мемлекеттердің білім беру жүйесіне жасанды интелект элементтерін интеграциялау үдерісі қалай жүріп жатқандығына тоқталайық. ЮНЕСКО жасанды интеллектке қатысты арнайы құзыреттер шеңберін әзірледі. Бұл құжат мұғалімдер мен оқушыларға арналған оқу бағдарламаларын жасауға және ЖИ-ді жауапты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Қытай 2025 жылдан бастап жасанды интеллектіні мектептің негізгі пәндерінің қатарына қосуды жоспарлап отыр. Жалпы білім беру нұсқаулығы ЖИ сауаттылығына негізделген кешенді білім беру жүйесін қалыптастыруды мақсат етеді. Ол «спиральдық оқу жоспарына» сүйенеді, яғни: * Бастауыш деңгейде - қызығушылық ояту және когнитивті түсініктің іргетасын қалау; * Орта буында - техникалық қағидалар мен базалық қолдануларды нығайту; * Жоғары сыныпта - жүйелік ойлау мен инновацияға басымдық беру. Бұл тәсіл оқушылардың интеллектуалды қоғамға бейімделу қабілеттерін дамытуды көздейді: білім, дағды, ойлау және құндылықтарды біріктіріп, технологиялық инновациялық ойлау, сыни ойлау, адам мен ЖИ арасындағы ынтымақтастық, әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру [2]. Эстония “AI Leap 2025” ұлттық бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жоғары сынып оқушыларына арналған жасанды интеллектке қатысты сабақтар енгізіліп, мұғалімдерге арнайы тренингтер өткізіледі. Бағдарламаның басты мақсаты - ЖИ құралдарын күнделікті оқыту үдерісінде тиімді қолдану және жастардың сыни ойлау қабілетін дамыту. AI Leap бастамасы аясында 20 мың оқушыға ЖИ құралдарына тегін қолжетімділік берілген. Үкімет OpenAI және Anthropic компанияларымен әріптестік орнатып, цифрлық теңсіздікті азайту үшін оқушыларға тегін ноутбук таратады және осы платформаларды тәжірибелік мақсатта жобалар үшін қолданады [3]. Сингапурдың SLS (Student Learning space) платформасы білім беруде жасанды интеллектіні тиімді қолданудың үлгісі бола алады. SLS - барлық оқушылар мен мұғалімдер қолданатын ұлттық онлайн оқыту алаңы. Соңғы жылдары бұл жүйеге жасанды интеллектке негізделген бірнеше құрал енгізілді [4, 5] : Adaptive Learning System (ALS) - оқушының деңгейіне қарай жеке оқу траекториясын құрып, автоматты түрде кері байланыс береді. * Authoring Copilot (ACP) - мұғалімдерге сабақ жоспарын әзірлеуде көмек көрсететін құрал. * Annotated Feedback Assistant (AFA) - оқушының жауаптарына нақты түсіндірме мен түзету береді. * Data Assistant (DAT) - оқушылардың жауаптарын талдап, мұғалімге қиындық туғызған тұстарды көрсетеді. * Learning Assistant (LEA) - диалогтік агент, оқушының түсіну деңгейін анықтайды. * Speech Evaluation Tool (SET) - ауызша сөйлеу дағдыларын автоматты бағалайды. Финляндияның білім беру жүйесінде теңдік, инклюзивтілік және жеке оқуға басымдық беру қағидалары бар. Осы негізде жасанды интеллект құралдары білім беру үдерісінде оқушыларды қолдап, олардың оқуын тиімді әрі қызықты етуге ықпал етеді. Финляндиядағы AI Enabled School (AES) бағдарламасы мектептерді талданған, құрылымды тәсілмен ЖИ-құралдарын оқыту жүйесіне, әкімшілік және оқыту үдерістеріне енгізуге бағытталған. Оның қызметтеріне мыналар кіреді: * Мұғалімдердің кәсіби дамуы, ЖИ құралдарын сабақ жоспарларында пайдалану, этикалық және жауапты қолдану туралы оқу-тренингтер. * ЖИ-дің көмегімен тапсырмалар, сабақ жоспарлары, оқушылардың үздіксіз бағалануы, оқу- мәтіндерді дербестендіру секілді құралдар (AI-powered lesson plans, advanced analytics) ұсыну. * Әкімшілік жұмысты автоматтандыру: деректерге негізделген шешімдер, уақытты үнемдеу, мектеп басқару үдерістерін оңтайландыру [6, 7]. Жапонияда жасанды интеллектіні білім беруде қолданудың ерекше үлгісі - LEAF жүйесі енгізілген. Оның екі негізгі құралы бар: * BookRoll: оқушыларға цифрлық материалдарды белгілеу, түсіндірме жасау, өзара әрекет етуге мүмкіндік береді. * LogPalette: мұғалімдерге оқушылардың оқу барысын бақылауға, түсінбеген тұстарын анықтауға арналған талдау жүйесі. Бұл құралдар сабақ үдерісін даралап, оқушылардың қабілетіне сәйкес оқу жолын құруға көмектеседі. Тіпті ЖИ жүйелері оқушылардың сабаққа қатыспау себептерін талдап, олардың психологиялық және әлеуметтік жағдайын бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде мыңдаған оқушының мәселесі ерте анықталып, оларға қолдау көрсетілді [8]. Жоғарыдағы тәжірибелерді салыстыра отырып, дамыған елдердің барлығы ЖИ-ді білім беру жүйесінің орталық элементіне айналдыруға ұмтылып отырғанын көруге болады. Яғни жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне интеграциялау әлемдік ауқымда қарқынды жүріп жатыр. Әр мемлекет өз ерекшелігіне сәйкес жол таңдағанымен, олардың бәріне ортақ мақсат - оқушыларды интеллектуалды қоғамға бейімдеу, мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру және білім беруді дербестендірілген, инклюзивті, тиімді ету. Қазақстан үшін бұл тәжірибелерді кешенді түрде синтездеу маңызды: Қытайдың спиральдық бағдарламасын, Сингапурдың ұлттық платформасын, Финляндияның кәсіби даму бағытын, Эстонияның ашық қолжетімділік саясатын және Жапонияның психо-әлеуметтік қолдау механизмдерін үйлестіру - білім беру саласында айтарлықтай нәтижеге жетуге мүмкіндік береді. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесіне төмендегі өзгерістер енгізілсе: 1. Қазақстандық білім беру жүйесінде жасанды интеллект элементтерін кезең-кезеңімен енгізуді қарастыру, Қытайдың «спиральдық оқу жоспары» үлгісін бейімдеу; 2. Ұлттық онлайн платформа (мысалы, Сингапурдың SLS тәжірибесі негізінде) құрып, оған ЖИ құралдарын жүйелі түрде интеграциялау; 3. Мұғалімдердің кәсіби даярлығын күшейту мақсатында арнайы оқу-әдістемелік бағдарламалар, тренингтер мен курстар ұйымдастыру; 4. Оқушылардың әлеуметтік теңдігін қамтамасыз ету үшін техникалық құралдарға (ноутбук, планшет) қолжетімділікті кеңейту және тегін ЖИ қосымшаларын пайдалану мүмкіндігін беру; 5. Инклюзивтілік пен этикалық жауапкершілікке басымдық беріп, ЖИ-ді қолданудың құқықтық-нормативтік негіздерін айқындау; 6. Психо-әлеуметтік қолдау тетіктерін енгізіп, Жапония тәжірибесіндей ЖИ жүйелері арқылы оқушылардың оқу мен әлеуметтік жағдайына мониторинг жүргізу. Бірақ ауыл мектептеріндегі инфрақұрылым тапшылығы мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігінің біркелкі еместігі өз кезегінде қиындық тудыратыны сөзсіз. Сонымен қатар ЖИ- ді шектен тыс пайдалануы (оқушының дайын жауапқа үйреніп қалуы, ЖИ берген жауапқа талдау жасамай пайдалануы және тағы сол сияқты) мен этика мәселелері оқушының академиялық адалдығының бұзылуына алып келетінін де ескеру қажет. Қорытындылай келе, мектеп оқушыларына жасанды интеллектіні жауапты әрі мақсатты қолдану дағдыларын меңгерту шаралары жүзеге асқанда, Қазақстанның білім беру жүйесі ЖИ дәуіріне лайықты бейімделіп, оқушылардың болашақта бәсекеге қабілетті тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.<blockquote><blockquote>'''Әдебиеттер'''</blockquote>1. Қазақстан Республикасының Президенті. (2025, 8 қыркүйек). Мемлекет басшысы Қасым- Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы: Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу». Ақорда. https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy�zhasandy-intellekt-dauirindegi-kazakstan-ozekti-maseleler-zhane-ony-tubegeyli-cifrlyk-ozgerister�arkyly-sheshu-881957 2. Global Times. (2025, 12 мамыр). China Issues Guidelines to Promote AI Education in Primary and Secondary Schools. Global Times. https://www.globaltimes.cn/page/202505/1333878.shtml 3. The Star. (2025, 21 шілде). Bringing AI into the Classroom. The Star. https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2025/07/21/bringing-ai-into-the-classroom 4. GovTech (Singapore). (2025, 21 қаңтар). AI in Education: Transforming Singapore’s Education System with Student Learning Space. GovTech. https://www.tech.gov.sg/technews/ai-in-education�transforming-singapore-education-system-with-student-learning-space 5. Ministry of Education, Singapore. AIED Features. Learning - Ministry of Education Singapore. https://www.learning.moe.edu.sg/teachers/teaching-and-learning-on-sls/aied-features/ 6. In-Finland.education. (2025). Harnessing AI in Education: How Finnish Students Outperform Their European Peers. In-Finland.education. https://in-finland.education/harnessing-ai-in-education�how-finnish-students-outperform-their-european-peers/ 7. CCE Finland. AI Enabled School Program: Transforming Education With Artificial Intelligence. CCE Finland. https://www.ccefinland.org/aienabledschools?srsltid=AfmBOoq3Rt�YfF9YTyxnc6jAW77cr5_DVzzvoNApArboczYRwrQI1QaN 8. AIX | AI Expert Network. (2025, 15 қаңтар). Case Study: AI Integration in Japan’s Education Sector. AIX | AI Expert Network. https://aiexpert.network/ai-integration-in-japans-education-sector/</blockquote> <references /> {{ӘДЕПКІСҰРЫПТАУ:Жасанды интеллект көмегімен мектеп оқушыларының цифрлық құзыреттіліктерін дамыту жолдары}} ah7s5mb5ieknc5g39loqi2ouk9v3n08 0 780843 3600354 2026-05-05T15:32:05Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: '''Қырғызстан тарихы''' ({{Lang-ky|Кыргызстан тарыхы}}) — қазіргі Қырғызстан аумағында ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін болған тарихи оқиғалардың жиынтығы.<ref>{{cite web|url=https://e-history.kz/kz/history-of-kazakhstan/show/33823|title=Қырғыз тарихын зерттеген ғалым|author=Ғани Қарасаев|date=|work=|publishe... 3600354 wikitext text/x-wiki '''Қырғызстан тарихы''' ({{Lang-ky|Кыргызстан тарыхы}}) — қазіргі Қырғызстан аумағында ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін болған тарихи оқиғалардың жиынтығы.<ref>{{cite web|url=https://e-history.kz/kz/history-of-kazakhstan/show/33823|title=Қырғыз тарихын зерттеген ғалым|author=Ғани Қарасаев|date=|work=|publisher=e-history.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> Қазіргі Қырғызстан аумағы [[Ұлы Жібек жолы]] бойында маңызды рөл атқарған. Бұл өңір [[Ферғана аңғары]] мен [[Алтышаһар|Тарим ойпаты]] сияқты ежелгі отырықшы-егіншілік аймақтардың арасында стратегиялық орын алған. Ежелгі және орта ғасырлар бойы бұл жерге иран, түркі және моңғол тілді көшпелі жауынгер халықтар үнемі ұмтылып отырған.<ref>{{cite web|url=https://abai.kz/post/16794|title=Аида Сапарбаева. Ұлы Жібек жолы|author=|date=|work=|publisher=abai.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> XIV ғасырда қырғыздар [[Моғолстан]]ның солтүстік-шығыс аймақтарында, Анға-төре мен Булғачы ұлыстарында өмір сүрген. XV–XVI ғасырларда [[Тәңір тауы]] мен Памир-Алай өңірлерінде нығайған қырғыз тайпалары моғол тайпаларымен бірге Қырғыз хандығын құрып, біртұтас қырғыз этносын қалыптастырған. XVI–XVII ғасырларда қырғыздар қазақтармен одақтаса отырып, Яркенд хандығы, [[Бұхара хандығы]] және Ойрат хандығына қарсы күрес жүргізген.<ref>{{cite web|url=https://el.kz/content-4879_4146/|title=Қырғыз Республикасы|author=|date=2012-12-05|work=|publisher=el.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> XVIII ғасырда қырғыздар солтүстік аймақтарынан [[Жоңғар хандығы]] тарапынан уақытша ығыстырылғанымен, күресті тоқтатпай, Қоқан хандығымен бірге жоңғарлар мен [[Цинь империясы]]ның кеңеюіне қарсы тойтарыс ұйымдастырды. XIX ғасырдың басында қазіргі Қырғызстан аумағы толықтай Қоқан хандығының құрамына енді. Қырғыздар Қоқан әскерінің негізгі әскери күшіне айналып, хандықтағы саяси үстемдік үшін де белсенді күрес жүргізді.<ref>{{cite web|url=https://egemen.kz/article/389615-bauyrlas-elder-tarikhyna-bayypty-kozqaras|title=Бауырлас елдер тарихына байыпты көзқарас|author=Арман Октябрь|date=|work=|publisher=egemen.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> [[Қоқан-Ресей соғысы]] нәтижесінде, 1876 жылы Қоқан хандығы жойылып, қазіргі Қырғызстан аумағының Ресей империясы құрамына қосылуы аяқталды. 1898 жылы қырғыздар [[Әндіжан көтерілісі]]не қатысты. 1916 жылы қырғыздар Орталық Азия көтерілісіне де қатысқан.<ref>{{cite web|url=https://qazaqadebieti.kz/6517/yr-yz-k-terilisi-zh-ne-zha-a-tarih|title=ҚЫРҒЫЗ КӨТЕРІЛІСІ ЖӘНЕ ЖАҢА ТАРИХ|author=|date=2016-08-21|work=|publisher=qazaqadebieti.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> Кеңес өкіметі [[Түркістан автономиясы|Түркістанда]] орнағаннан кейін [[КСРО ұлттық-аумақтық бөлініс|ұлттық-аумақтық бөлініс]] жүргізілді. 1924 жылы [[Қырғыз автономиялы облысы]] құрылып, кейін [[Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1926—1936)|Қырғыз АССР]]-іне айналдырылды. 1936 жылдан 1991 жылға дейін КСРО құрамында [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]] ретінде болды.<ref>{{cite web|url=https://aqiqat.kazgazeta.kz/news/12486|title=Қырғыз архивтеріндегі қазақ интеллигенциясы: өмірі мен қызметі туралы деректер |author=|date=2024-11-28|work=|publisher=aqiqat.kazgazeta.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> Социализм кезеңі Қырғыз КСР түбегейлі өзгертті — республикада экономика, мәдениет, білім беру мен ғылым дамып, халықтың тұрмыс деңгейі артты. Жаңғыртудың оң нәтижелерімен бірге кеңестік кезең тоталитарлық режимнің жағымсыз көріністерімен де ерекшеленіп, көптеген адамдардың тағдырына қайғылы әсерін тигізді. 1991 жылғы 31 тамызда Қырғыз КСР КСРОдан тәуелсіздігін жариялады.<ref>{{cite web|url=https://e-history.kz/kz/news/show/1895|title=Қырғыз Республикасы тоқсаныншы жылдарда |author=|date=2018-04-08|work=|publisher=e-history.kz|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> Тәуелсіздік алғаннан кейін Қырғызстан қоғамды демократияландыру, мемлекеттілікті нығайту және әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсарту жолында күрделі өтпелі кезеңді бастан өткеруде. Халықтың авторитаризмнің күшеюіне, сыбайлас жемқорлық пен непотизмнің басым болуына наразылығы [[Қызғалдақ төңкерісі|2005]], 2010 және [[Қырғыз төңкерісі (2020)|2020]] жылдары жаппай наразылықтарға және президенттердің биліктен кетуіне алып келді.<ref>{{cite web|url=https://www.azattyq.org/a/kyrgyzstan-on-the-eve-of-election-28-november-2021/31578364.html|title=Қырғызстан 2020 жылғы революциядан қандай сабақ алды?|author=|date=2021-11-25|work=|publisher=azattyq.org|accessdate=2026-05-05|lang=kk}}</ref> == Тағы қараңыз == * [[Қырғыз қағандығы]] * [[КСРО ыдырауы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан тарихы]] pbu1toux303hr5o79g5ajl1fk0a7bpf 0 780844 3600358 2026-05-05T15:51:36Z С.Жания 172404 Жаңа бетте: '''Абакумово''' — [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан. Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл 1627 жыл|162... 3600358 wikitext text/x-wiki '''Абакумово''' — [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан. Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл [[1627 жыл|1627]]–[[1629 жыл|1629]] жылдары алғаш рет бос жер ретінде (пустошь) аталған. [[1859 жыл|1859]] жылы мұнда 15 үй болған, ал [[1887 жыл|1887]] жылы 28 үйге жеткен. Кеңестік кезеңде «Қызыл еңбеккер» (Красный труженик), «Қазанның 40 жылдығы» (40 лет Октября) колхоздары және «Заклинский» кеңшары жұмыс істеген. 2001 жылы 4 үйде тұрақты тұрғындар тұрған, тағы 3 үй мұрагерлер мен саяжай иелеріне тиесілі болған.<ref name=":0">Серов А.Е. Рамешки ауданы. Елді мекендер. — Тверь, 2001. — 926-бет. </ref> 2021 жылға дейін ауыл Заклинье ауылдық елді мекені құрамына кірген. ---- == Халық саны == * 1859 ж. — 121 адам * 1887 ж. — 138 адам * 1936 ж. — 119 адам * 1989 ж. — 11 адам<ref name=":0" /> * 2002 ж. — 10 адам (100% орыстар)<ref>Коряков Ю.Б[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml . «Ресей елді мекендерінің этно-тілдік құрамы» деректер базасы]. lingvarium.org. Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2017 жылғы 16 қарашада мұрағатталған.</ref> * 2010 ж. — 8 адам<ref>[https://tverstat.gks.ru/folder/25218 Бүкілресейлік халық санағы — 2010. 8-том. Тверь облысының елді мекендері.] Тверь облысы бойынша Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің аумақтық органы (2012). Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2022 жылғы 25 қаңтарда мұрағатталған.</ref> == Ескертпелер == <references /> son4wymm38b58vbwg3qw0hda4faqx87 3600359 3600358 2026-05-05T15:52:39Z С.Жания 172404 «[[Санат:Елді мекендер|Елді мекендер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600359 wikitext text/x-wiki '''Абакумово''' — [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан. Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл [[1627 жыл|1627]]–[[1629 жыл|1629]] жылдары алғаш рет бос жер ретінде (пустошь) аталған. [[1859 жыл|1859]] жылы мұнда 15 үй болған, ал [[1887 жыл|1887]] жылы 28 үйге жеткен. Кеңестік кезеңде «Қызыл еңбеккер» (Красный труженик), «Қазанның 40 жылдығы» (40 лет Октября) колхоздары және «Заклинский» кеңшары жұмыс істеген. 2001 жылы 4 үйде тұрақты тұрғындар тұрған, тағы 3 үй мұрагерлер мен саяжай иелеріне тиесілі болған.<ref name=":0">Серов А.Е. Рамешки ауданы. Елді мекендер. — Тверь, 2001. — 926-бет. </ref> 2021 жылға дейін ауыл Заклинье ауылдық елді мекені құрамына кірген. ---- == Халық саны == * 1859 ж. — 121 адам * 1887 ж. — 138 адам * 1936 ж. — 119 адам * 1989 ж. — 11 адам<ref name=":0" /> * 2002 ж. — 10 адам (100% орыстар)<ref>Коряков Ю.Б[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml . «Ресей елді мекендерінің этно-тілдік құрамы» деректер базасы]. lingvarium.org. Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2017 жылғы 16 қарашада мұрағатталған.</ref> * 2010 ж. — 8 адам<ref>[https://tverstat.gks.ru/folder/25218 Бүкілресейлік халық санағы — 2010. 8-том. Тверь облысының елді мекендері.] Тверь облысы бойынша Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің аумақтық органы (2012). Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2022 жылғы 25 қаңтарда мұрағатталған.</ref> == Ескертпелер == <references /> [[Санат:Елді мекендер]] m20b2j0ktqteg4bg86owy4qwgxlaoj3 3600360 3600359 2026-05-05T15:54:04Z С.Жания 172404 «[[Санат:Ресей елді мекендері|Ресей елді мекендері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600360 wikitext text/x-wiki '''Абакумово''' — [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан. Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл [[1627 жыл|1627]]–[[1629 жыл|1629]] жылдары алғаш рет бос жер ретінде (пустошь) аталған. [[1859 жыл|1859]] жылы мұнда 15 үй болған, ал [[1887 жыл|1887]] жылы 28 үйге жеткен. Кеңестік кезеңде «Қызыл еңбеккер» (Красный труженик), «Қазанның 40 жылдығы» (40 лет Октября) колхоздары және «Заклинский» кеңшары жұмыс істеген. 2001 жылы 4 үйде тұрақты тұрғындар тұрған, тағы 3 үй мұрагерлер мен саяжай иелеріне тиесілі болған.<ref name=":0">Серов А.Е. Рамешки ауданы. Елді мекендер. — Тверь, 2001. — 926-бет. </ref> 2021 жылға дейін ауыл Заклинье ауылдық елді мекені құрамына кірген. ---- == Халық саны == * 1859 ж. — 121 адам * 1887 ж. — 138 адам * 1936 ж. — 119 адам * 1989 ж. — 11 адам<ref name=":0" /> * 2002 ж. — 10 адам (100% орыстар)<ref>Коряков Ю.Б[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml . «Ресей елді мекендерінің этно-тілдік құрамы» деректер базасы]. lingvarium.org. Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2017 жылғы 16 қарашада мұрағатталған.</ref> * 2010 ж. — 8 адам<ref>[https://tverstat.gks.ru/folder/25218 Бүкілресейлік халық санағы — 2010. 8-том. Тверь облысының елді мекендері.] Тверь облысы бойынша Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің аумақтық органы (2012). Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2022 жылғы 25 қаңтарда мұрағатталған.</ref> == Ескертпелер == <references /> [[Санат:Елді мекендер]] [[Санат:Ресей елді мекендері]] 2sb3a1vev3r44j7l4cxsiqonhbyr39c 3 780845 3600361 2026-05-05T15:55:28Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600361 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Leoaras}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 20:55, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) a2dyf1u5xqw08t85xsp5emv8hcr60g6 3 780846 3600385 2026-05-05T16:20:27Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600385 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=WissensDürster}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:20, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) 3j38lb3fu137i48apbqzru3dqlbre86 0 780847 3600436 2026-05-05T17:42:39Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3600436 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0qeurzmpanit1qwr0uy7ahfxtemqve5 3600437 3600436 2026-05-05T17:42:52Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Румыния саясаткерлері|Румыния саясаткерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600437 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] li1e9b543a64llbshl8fluougviddpm 3600439 3600437 2026-05-05T17:47:04Z Мағыпар 100137 толықтыру 3600439 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 4dcsq6w9vstyapruzksixmbqzd1ntfv 3600443 3600439 2026-05-05T17:50:06Z Мағыпар 100137 /* Өмірбаяны */ толықтыру 3600443 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 32ctawu9465vsbm90xl46vvdr8fohy4 3600445 3600443 2026-05-05T17:51:04Z Мағыпар 100137 /* Өмірбаяны */ толықтыру 3600445 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 7ucj2pkt46yqd5fzycya95bw5kaegzi 3600447 3600445 2026-05-05T17:53:24Z Мағыпар 100137 /* Өмірбаяны */ толықтыру 3600447 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] j0yeql0k08l190044jf4ryqlnup1zq6 3600449 3600447 2026-05-05T17:56:58Z Мағыпар 100137 толықтыру 3600449 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды. == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] kv8gn6wq39b2w2wuv0gzimwcqx0gdw3 3600450 3600449 2026-05-05T17:58:18Z Мағыпар 100137 толықтыру 3600450 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] hc6y1cirwr4b7jj5cl82yiuqqqplq5f 3600451 3600450 2026-05-05T17:59:52Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ толықтыру 3600451 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] ez6qjl2c06vjzsqja891m9b329ssmt0 3600452 3600451 2026-05-05T18:00:38Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ толықтыру 3600452 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] p5n4x1uq9a1sk2nhxx5u5ycnnc7jrrp 3600454 3600452 2026-05-05T18:02:24Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ толықтыру 3600454 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 3jjw03luifn3coly941bo58xy9xtu8i 3600455 3600454 2026-05-05T18:03:30Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ толықтыру 3600455 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] pzw1oepcul4vglfh81of4yk39mqrkk7 3600456 3600455 2026-05-05T18:04:53Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ толықтыру 3600456 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 46xea7jxoz5wo1f8o0s4k61r6hyvqq4 3600457 3600456 2026-05-05T18:05:56Z Мағыпар 100137 /* Саяси мансабы */ дереккөз 3600457 wikitext text/x-wiki '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] dp7mdrmdpkhmclrvw6smddzoxxq2z9q 3600458 3600457 2026-05-05T18:08:15Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3600458 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Кэлин Джорджеску |Шынайы есімі = {{lang-ro|Călin Georgescu}} |Сурет = Călin Georgescu in 2025.jpg |Ені = |атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = |Туған жері = |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Білімі = |Ғылыми дәрежесі = |Діні = |Партиясы = |Негізгі идеясы = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] a6pqd67zho04ika0bzsy2dqjvv1x9ei 3600460 3600458 2026-05-05T18:16:17Z Мағыпар 100137 үлгі 3600460 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Кэлин Джорджеску |Шынайы есімі = {{lang-ro|Călin Georgescu}} |Сурет = Călin Georgescu in 2025.jpg |Ені = |атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 26.03.1962 |Туған жері = {{туғанжері|Бухарест|Бухаресте}}, [[Румыния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Білімі = Ауыл шаруашылығы ғылымдары және ветеринария медицинасы университеті |Ғылыми дәрежесі = |Діні = |Партиясы = Румынияның экологиялық қозғалысы (1996)<br />«Румындар одағы альянсы»<br />Румындықтарды біріктіру одағы (2022) |Негізгі идеясы = |Мансабы = [[агроном]], [[саясаткер]] |Әкесі = Скарлат Джорджеску |Анасы = Анета Джорджеску |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = calingeorgescu.ro |Commons = Călin Georgescu }} '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] 7waq30lcxuyb3vw71guk2g9gfqzsrm2 3600461 3600460 2026-05-05T18:16:58Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Румыния мемлекеттік қайраткерлері|Румыния мемлекеттік қайраткерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600461 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Кэлин Джорджеску |Шынайы есімі = {{lang-ro|Călin Georgescu}} |Сурет = Călin Georgescu in 2025.jpg |Ені = |атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 26.03.1962 |Туған жері = {{туғанжері|Бухарест|Бухаресте}}, [[Румыния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Білімі = Ауыл шаруашылығы ғылымдары және ветеринария медицинасы университеті |Ғылыми дәрежесі = |Діні = |Партиясы = Румынияның экологиялық қозғалысы (1996)<br />«Румындар одағы альянсы»<br />Румындықтарды біріктіру одағы (2022) |Негізгі идеясы = |Мансабы = [[агроном]], [[саясаткер]] |Әкесі = Скарлат Джорджеску |Анасы = Анета Джорджеску |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = calingeorgescu.ro |Commons = Călin Georgescu }} '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] [[Санат:Румыния мемлекеттік қайраткерлері]] 64joeo5kf598pcgvl9nydmu2gzsxyei 3600462 3600461 2026-05-05T18:17:35Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Румыния президенттігіне кандидаттар|Румыния президенттігіне кандидаттар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600462 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Кэлин Джорджеску |Шынайы есімі = {{lang-ro|Călin Georgescu}} |Сурет = Călin Georgescu in 2025.jpg |Ені = |атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 26.03.1962 |Туған жері = {{туғанжері|Бухарест|Бухаресте}}, [[Румыния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Білімі = Ауыл шаруашылығы ғылымдары және ветеринария медицинасы университеті |Ғылыми дәрежесі = |Діні = |Партиясы = Румынияның экологиялық қозғалысы (1996)<br />«Румындар одағы альянсы»<br />Румындықтарды біріктіру одағы (2022) |Негізгі идеясы = |Мансабы = [[агроном]], [[саясаткер]] |Әкесі = Скарлат Джорджеску |Анасы = Анета Джорджеску |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = calingeorgescu.ro |Commons = Călin Georgescu }} '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] [[Санат:Румыния мемлекеттік қайраткерлері]] [[Санат:Румыния президенттігіне кандидаттар]] 5xer6da55q5lbdbhkk89qfyv3b8axja 3600463 3600462 2026-05-05T18:18:25Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Румыния агрономдары|Румыния агрономдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600463 wikitext text/x-wiki {{Саясаткер |Есімі = Кэлин Джорджеску |Шынайы есімі = {{lang-ro|Călin Georgescu}} |Сурет = Călin Georgescu in 2025.jpg |Ені = |атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 26.03.1962 |Туған жері = {{туғанжері|Бухарест|Бухаресте}}, [[Румыния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Білімі = Ауыл шаруашылығы ғылымдары және ветеринария медицинасы университеті |Ғылыми дәрежесі = |Діні = |Партиясы = Румынияның экологиялық қозғалысы (1996)<br />«Румындар одағы альянсы»<br />Румындықтарды біріктіру одағы (2022) |Негізгі идеясы = |Мансабы = [[агроном]], [[саясаткер]] |Әкесі = Скарлат Джорджеску |Анасы = Анета Джорджеску |Жұбайы = |Жұбайлары = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = calingeorgescu.ro |Commons = Călin Georgescu }} '''Кэлин Джорджеску''' ({{lang-ro|Călin Georgescu}}; [[26 наурыз]] [[1917]], [[Бухарест]] ) — [[Румыния]] саясаткері және мемлекет қайраткері, оңшыл популист, ресейшіл көзқарастарымен танымал. == Өмірбаяны == Кэлин Джорджеску 1962 жылы 26 наурызда Бухаресттің Котрочени ауданында Скарлат Джорджеску мен Анета Джорджеску (қыз кезіндегі аты Попеску) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Скарлат Джорджеску агроном-инженер және коммунистік кезеңде кеңінен қолданылатын ауылшаруашылық орта мектептеріне арналған жер кадастры оқулығының авторы болған. Анасы Анета Джорджеску Геодезия институтында жұмыс істеді және 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы министрінің хатшысы қызметін атқарды. Жас кезінде Кэлин жоғары деңгейлі спортшы ретінде көзге түсті. Ол дзюдомен айналысып, қара белбеу иегері атанды және 1979 жылы ұлттық және Балқан жасөспірімдерінің вице-чемпионы атанды. Ол сондай-ақ ұзақ қашықтыққа жүгіруші және каратэмен айналысып, 1995 жылы қара белбеу иегері болды. Спорт болашақ саясаткердің мінезін қалыптастырып, оған шыдамдылық пен тәртіпті үйретті. 1986 жылы Джорджеску Бухаресттегі Николае Балческу атындағы агрономия институтын бітірді, ал 1999 жылы сол институтта топырақтану мамандығы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1986 және 1990 жылдар аралығында Джорджеску Фагараштағы Жерді қалпына келтіру институтында инженер болып жұмыс істеді. 1990 жылға дейін ол шетелде оқыды.<ref>{{citeweb|url=https://www.peoples.ru/state/politics/calin_georgescu/?ysclid=moswt9ow3b756776285|title=Человек из тени системы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Саяси мансабы == 1989 жылғы төңкерістен кейін Джорджескудың мансабы жылдам дамыды. 1991 жылы ол Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі парламенттік кеңсенің басшысы болды. Қоршаған орта, су және орман министрлігі ұсынған құжаттарға сәйкес, 1991 жылдың 4 қарашасында министр Марсиан Блеаху Джорджескуды «Румыния Сенатынан ауысу арқылы екінші дәрежелі кеңесші етіп» тағайындау туралы бұйрыққа қол қойды. 1999 жылы, 37 жасында, Джорджеску топырақтану бойынша докторлық дәрежесін алды. 2000 жылдан 2013 жылға дейін Румыниядағы Ұлттық тұрақты даму орталығының атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол ел экономикасын еуропалық стандарттарға сәйкес қалыптастырудың ұлттық стратегиясын әзірлеуді үйлестірді. Көп ұзамай ол мансабын халықаралық деңгейде кеңейтіп, 2013 жылдан 2015 жылға дейін Рим клубының Еуропалық зерттеу орталығының президенті қызметін атқарды, содан кейін Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Жаһандық тұрақты даму институтының атқарушы директоры қызметіне ауысып, 2016 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. 2020 жылы «Румындар одағы альянсы» партиясы Джорджескуді премьер-министр лауазымына ұсынды. 2022 жылы ол партия бағытына қайшы келетін мәлімдемелер жасағаны үшін ұйымнан кетті.<br /> Осыған қарамастан, саясаткер Румыния саясатындағы белсенді тұлға болып қала берді. 2024 жылы ол президенттік науқанын бастады. Тәуелсіз кандидат ретіндегі оның платформасы ұлттық даму мен егемендікке бағытталған. Саясаткердің саяси көзқарастары ұлттық егемендікке және румын мәдени құндылықтарын сақтауға бағытталған. Ол қолайлы ортаны сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу үшін елдің табиғи ресурстарын саналы түрде пайдалануды жақтады.<ref>{{citeweb|url=https://24smi.org/celebrity/376428-kelin-georgesku.html?ysclid=moswsd8vem848987602|title=Кэлин Джорджеску|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-5|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Румыния саясаткерлері]] [[Санат:Румыния мемлекеттік қайраткерлері]] [[Санат:Румыния президенттігіне кандидаттар]] [[Санат:Румыния агрономдары]] ggvz04ear64xwquwvqr2x681elxr7x1 10 780848 3600453 2026-05-05T18:00:41Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-05-06|POTD 2026-05-06]]: filename only 3600453 wikitext text/x-wiki Fields Hazy Mountains Marlimund Ooty Nilgiris Aug25 A7CR 07258.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 8v2ih6qfg0jd8vx9nwrqqw15m7quh6m 3 780850 3600465 2026-05-05T18:28:11Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600465 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Mister Jakub}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 23:28, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) g5kzx2amrq3cmx8us7v92nzdvifp8p3 3 780851 3600466 2026-05-05T18:30:35Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600466 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Медальон}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 23:30, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) s7beydjycmcra95d5bmtjwnd916u4y0 2 780852 3600472 2026-05-05T18:43:07Z Rasulbek Adil 176232 Жаңа бетте: {{Құжаттама беті}} <!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ. --> 3600472 wikitext text/x-wiki {{Құжаттама беті}} <!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ. --> q8ieqk1ec5t4291qw0n6ufyn0xnhwzv 3600474 3600472 2026-05-05T18:49:19Z Rasulbek Adil 176232 3600474 wikitext text/x-wiki {{Құжаттама беті}} <!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ. --><syntaxhighlight line="1"> {{Инфобокс |Аты = |сурет = |сурет_атауы = |ойынның түрі = |әзірлеуші= |шығарылған уақыты = |соңғы нұсқа= |жанры = }} </syntaxhighlight> lb0ep0ftigymooemj34z57c3yloj659 3600479 3600474 2026-05-05T18:57:25Z Rasulbek Adil 176232 3600479 wikitext text/x-wiki {{Құжаттама беті}} <!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ. --><syntaxhighlight line="1"> {{Инфобокс |Аты = Grand Theft Auto V |сурет = GTA V Cover Art.jpeg |сурет_атауы = GTA V Cover Art.jpeg |ойынның түрі = GTA 5 |әзірлеуші = Rockstar North |шығарылған уақыты = 17 қыркүйек 2013 жыл |соңғы нұсқа = |жанры = Ашық әлем }} </syntaxhighlight> 4vzhz0dxnzcy76xlkzyn6nxhpy08wox 3 780853 3600476 2026-05-05T18:51:47Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600476 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Asafdemie}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 23:51, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) cf5qncsv2wszv0qn4uwjxdbogzui89d 10 780854 3600481 2026-05-05T19:11:16Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: <noinclude>{| class="wikitable" |- |</noinclude>style="background:#CDE; color:black; vertical-align:middle; text-align:{{{align|center}}}; {{{style|}}}" class="table-draw" |{{{1|}}}<noinclude> |} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Үлгілер:Кестелер ұяшығы]] </noinclude> 3600481 wikitext text/x-wiki <noinclude>{| class="wikitable" |- |</noinclude>style="background:#CDE; color:black; vertical-align:middle; text-align:{{{align|center}}}; {{{style|}}}" class="table-draw" |{{{1|}}}<noinclude> |} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Үлгілер:Кестелер ұяшығы]] </noinclude> oo9ze1isk1rnpda16xjrh4aa6i5jnb5 3 780855 3600482 2026-05-05T19:12:23Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600482 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=WCOMLCAP}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 00:12, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) 5frfnx4hlaxl1p3ho4ertziab2vmjud 3 780856 3600488 2026-05-05T19:46:34Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600488 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Shum1x}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 00:46, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) ae1z7tcqyvn0sw3wa7lm9u9tybrtw86 10 780857 3600490 2026-05-05T20:13:02Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Инфобокс | дене_класс = vcard | дене_стиль = width:22em; | үсті = {{#if:{{{атауы|}}}|{{{атауы}}}|{{PAGENAME}}}} | үсті_стиль = background:#f2e299; | үсті2 = {{#if:{{{лого|}}}|[[Сурет:{{{лого}}}|{{#if:{{{лого_ені|}}}|{{{лого_ені}}}|220px}}]]|{{wikidata|p154|{{{лого|}}}|size={{{лого_ені|}}}|alt=Логотип}}}} | үсті2_стиль = fon... 3600490 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс | дене_класс = vcard | дене_стиль = width:22em; | үсті = {{#if:{{{атауы|}}}|{{{атауы}}}|{{PAGENAME}}}} | үсті_стиль = background:#f2e299; | үсті2 = {{#if:{{{лого|}}}|[[Сурет:{{{лого}}}|{{#if:{{{лого_ені|}}}|{{{лого_ені}}}|220px}}]]|{{wikidata|p154|{{{лого|}}}|size={{{лого_ені|}}}|alt=Логотип}}}} | үсті2_стиль = font-style: italic; | сурет = {{#if:{{{сурет|}}}|[[Сурет:{{{сурет}}}|{{#if:{{{сурет_ені|}}}|{{{сурет_ені}}}|220px}}]]|{{wikidata|p18|{{{фото|}}}|size={{{фото_ені|}}}|caption={{{сурет_сипаттамасы|}}}}}}} | сурет_атауы = {{#if:{{{сурет_сипаттамасы|}}}|<small>{{{сурет_сипаттамасы}}}</small>}} | белгі_стиль = width:8em; | тақырыпша1 = {{#if:{{{уақыты|}}}{{{орны|}}}{{{төраға|}}}{{{қазылар_алқасы|}}}|Жалпы мәліметтер}} | тақырыпша_стиль = background:#f2e299; | белгі2 = Өткізілу уақыты | мәтін2 = {{{уақыты|}}} | белгі3 = Өткізілу орны | мәтін3 = {{#if:{{{орны|}}}|{{{орны}}}|{{wikidata|p276}}}} | белгі4 = Жюри төрағасы | мәтін4 = {{{төраға|}}} | белгі5 = Басқа мүшелері | мәтін5 = {{{қазылар_алқасы|}}} | тақырыпша6 = {{#if:{{{фильм|}}}{{{режиссер|}}}{{{актер|}}}{{{актриса|}}}|Марапаттар}} | белгі7 = Үздік фильм | мәтін7 = {{{фильм|}}} | белгі8 = Үздік режиссура | мәтін8 = {{#if:{{{режиссер|}}}|{{{режиссер}}}{{#if:{{{режиссер_фильмі|}}}|<br /><small>({{{режиссер_фильмі}}})</small>}} }} | белгі9 = Үздік актер | мәтін9 = {{#if:{{{актер|}}}|{{{актер}}}{{#if:{{{актер_фильмі|}}}|<br /><small>({{{актер_фильмі}}})</small>}} }} | белгі10 = Үздік актриса | мәтін10 = {{#if:{{{актриса|}}}|{{{актриса}}}{{#if:{{{актриса_фильмі|}}}|<br /><small>({{{актриса_фильмі}}})</small>}} }} | тақырыпша11 = {{#if:{{{сайт|}}}| [{{#if:{{wikidata|p856}}|{{wikidata|p856}}|{{{сайт}}}}} Ресми сайт] }} | асты = {{#if:{{{алдыңғы|}}}{{{келесі|}}}|<div style="display: flex; justify-content: space-between; border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 5px;"><div>{{#if:{{{алдыңғы|}}}|← {{{алдыңғы}}} }}</div><div>{{#if:{{{келесі|}}}|{{{келесі}}} → }}</div></div>}} }}{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша кинофестивальдар]]}}<noinclude> {{doc}} </noinclude> 1dqaqu7af8bm940n5n8m47kfgcbpfsg 10 780858 3600491 2026-05-05T20:27:37Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: == Қолданылуы == Бұл инфобокс шаблоны кинофестивальдер туралы мақалаларға арналған. === Көшіруге арналған дайындама === <pre> {{Кинофестиваль | атауы = | лого = | лого_ені = | сурет = | сурет_ені = | сурет_сипаттамасы = | уақыты = | орны... 3600491 wikitext text/x-wiki == Қолданылуы == Бұл инфобокс шаблоны кинофестивальдер туралы мақалаларға арналған. === Көшіруге арналған дайындама === <pre> {{Кинофестиваль | атауы = | лого = | лого_ені = | сурет = | сурет_ені = | сурет_сипаттамасы = | уақыты = | орны = | төраға = | қазылар_алқасы = | фильм = | режиссер = | режиссер_фильмі = | актер = | актер_фильмі = | актриса = | актриса_фильмі = | сайт = | алдыңғы = | келесі = }} </pre> == Параметрлердің сипаттамасы == {| class="wikitable" ! Параметр !! Сипаттамасы |- | **атауы** || Фестивальдің атауы (толтырылмаса, мақала аты қолданылады). |- | **лого** || Фестиваль логотипінің файлы (мысалы, ''logo.png''). |- | **лого_ені** || Логотиптің ені (әдепкі бойынша 220px). |- | **уақыты** || Өткізілген мерзімі (күн, ай, жыл). |- | **орны** || Фестиваль өткен қала мен ел. |- | **төраға** || Қазылар алқасының төрағасы. |- | **қазылар_алқасы** || Қазылар алқасының басқа да мүшелері. |- | **фильм** || «Үздік фильм» немесе Бас жүлде иегері. |- | **сайт** || Ресми сайтқа сілтеме. |- | **алдыңғы** || Өткен жылғы фестивальге сілтеме. |- | **келесі** || Келесі жылғы фестивальге сілтеме. |} == Мысал == {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі 2023 | уақыты = 16 — 27 мамыр 2023 | орны = Канн, Франция | төраға = Рубен Эстлунд | фильм = «[[Құлау анатомиясы]]» | сайт = https://www.festival-cannes.com | алдыңғы = [[Канн кинофестивалі 2022|2022]] | келесі = [[Канн кинофестивалі 2024|2024]] }} <pre style="overflow:auto;"> {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі 2023 | уақыты = 16 — 27 мамыр 2023 | орны = Канн, Франция | төраға = Рубен Эстлунд | фильм = «Құлау анатомиясы» | сайт = https://www.festival-cannes.com | алдыңғы = [[Канн кинофестивалі 2022|2022]] | келесі = [[Канн кинофестивалі 2024|2024]] }} </pre> exiv6bqyq36szzd2ukcmo47ws2hybz7 3600492 3600491 2026-05-05T20:30:25Z TalgatSnow 143530 3600492 wikitext text/x-wiki == Қолданылуы == Бұл инфобокс шаблоны кинофестивальдер туралы мақалаларға арналған. === Көшіруге арналған дайындама === <pre> {{Кинофестиваль | атауы = | лого = | лого_ені = | сурет = | сурет_ені = | сурет_сипаттамасы = | уақыты = | орны = | төраға = | қазылар_алқасы = | фильм = | режиссер = | режиссер_фильмі = | актер = | актер_фильмі = | актриса = | актриса_фильмі = | сайт = | алдыңғы = | келесі = }} </pre> == Параметрлердің сипаттамасы == {| class="wikitable" ! Параметр !! Сипаттамасы |- | **атауы** || Фестивальдің атауы (толтырылмаса, мақала аты қолданылады). |- | **лого** || Фестиваль логотипінің файлы (мысалы, ''logo.png''). |- | **лого_ені** || Логотиптің ені (әдепкі бойынша 220px). |- | **уақыты** || Өткізілген мерзімі (күн, ай, жыл). |- | **орны** || Фестиваль өткен қала мен ел. |- | **төраға** || Қазылар алқасының төрағасы. |- | **қазылар_алқасы** || Қазылар алқасының басқа да мүшелері. |- | **фильм** || «Үздік фильм» немесе Бас жүлде иегері. |- | **сайт** || Ресми сайтқа сілтеме. |- | **алдыңғы** || Өткен жылғы фестивальге сілтеме. |- | **келесі** || Келесі жылғы фестивальге сілтеме. |} == Мысал == {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі 2023 | уақыты = 16 — 27 мамыр 2023 | орны = Канн, Франция | төраға = Рубен Эстлунд | фильм = «[[Құлау анатомиясы]]» | сайт = https://www.festival-cannes.com | алдыңғы = [[Канн кинофестивалі 2022|2022]] | келесі = [[Канн кинофестивалі 2024|2024]] }} <pre style="overflow:auto;"> {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі 2023 | уақыты = 16 — 27 мамыр 2023 | орны = Канн, Франция | төраға = Рубен Эстлунд | фильм = «Құлау анатомиясы» | сайт = https://www.festival-cannes.com | алдыңғы = [[Канн кинофестивалі 2022|2022]] | келесі = [[Канн кинофестивалі 2024|2024]] }} </pre> <includeonly> [[Санат:Үлгілер-инфобокстар:Кинематограф]] </includeonly> h1kwhhouznheixd4l4ou7jqztrtbz49 0 780859 3600518 2026-05-05T22:34:55Z TalgatSnow 143530 «[[Канн кинофестивалі]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]] 3600518 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Канн кинофестивалі]] aw7npt378fmsw000npgb2ttspx0i2dc 3 780860 3600521 2026-05-05T23:32:08Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600521 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=KopenSarcophagi}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 04:32, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) qz1kcoqapleerpckqxw7wh8hssycppv 3 780861 3600524 2026-05-05T23:58:50Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600524 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=AnnaFoxih}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 04:58, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) 9hp9m87hj5agt6m25lkuu7e9t2awzhu 3 780862 3600527 2026-05-06T01:14:42Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600527 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Thememodzhan}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 06:14, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) dm31p8s8yx1dr2clitdy43qqfp3lczr 3 780863 3600538 2026-05-06T03:28:30Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600538 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Akvdos}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:28, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) ep49wr8gey3v9vuayl783av247jbluh 14 780864 3600542 2026-05-06T03:48:42Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: [[Санат:Бішкек]] 3600542 wikitext text/x-wiki [[Санат:Бішкек]] jm37jaua8x3vn6sy52yiz3lhi17w0dd 3 780865 3600544 2026-05-06T03:53:30Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600544 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Zhnka}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:53, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) dkjky9c42xlkhlxoxcm5qdjztxs0zbu 0 780866 3600546 2026-05-06T04:03:46Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Майкл Форсайт | Шынайы есімі = {{lang-en|Michael Fosyth}} | Суреті... 3600546 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Майкл Форсайт | Шынайы есімі = {{lang-en|Michael Fosyth}} | Суреті = Official portrait of Lord Forsyth of Drumlean crop 2.jpg | Сурет ені = | Атауы = Ресми портреті, 2024 | Титулы = [[Лорд-спикер]] | Ту = Flag House of Lords.svg | Ту2 = House of Lords logo 2020.svg | Басқара бастады = 2 ақпан 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Монарх = [[III Чарльз]] | Ізашары = [[Джон Макфолл]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Лордтар палатасы]] {{iw|Экономикалық істер комитеті (Лордтар палатасы)|Экономикалық істер палатасының|en|Economic Affairs Committee (House of Lords)}} төрағасы | Ту_2 = Flag House of Lords.svg | Ту2_2 = Crowned Portcullis redesign 2018.svg | Басқара бастады_2 = 27 маусым 2017 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2022 | Монарх_2 = | Ізашары_2 = Клайв Холлик | Ізбасары_2 = Джордж Бриджис | Титулы_3 = [[Шотландия істері министрі]] | Ту_3 = Flag of Scotland.svg | Ту2_3 = Coat of arms of the United Kingdom in Scotland.svg | Басқара бастады_3 = 5 маусым 1995 | Басқаруын аяқтады_3 = 2 мамыр 1997 | Премьер_3 = [[Джон Мейджор]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Лордтар палатасы]]ның депутаты | Ту_4 = Flag House of Lords.svg | Ту2_4 = House of Lords logo 2020.svg | Басқара бастады_4 = 14 шілде 1999 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Титулы_5 = {{nowrap|{{iw|Стирлинг (Ұлыбритания сайлау округі)|Стирлингтен|en|Stirling (UK Parliament constituency)}} сайланған}}<br>[[Парламент мүшесі (Ұлыбритания)|Парламент мүшесі]] | Ту_5 = Flag House of Lords.svg | Ту2_5 = House of Lords logo 2020.svg | Басқара бастады_5 = 14 шілде 1999 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_5 = | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Туған кездегі есімі = Майкл Брюс Форсайт | Туған күні = 16.10.1954 | Туған жері = {{туғанжері|Монтроз (қала){{!}}Монтроз|Монтрозда (Шотландия)}}, [[Шотландия]], [[Ұлыбритания]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = {{marriage|Сюзан Клау|1977}} | Балалары = 3 | Партиясы = [[Лорд-спикер|Спикер]] (2026 жылдан)<br>[[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консерватор]] (2026 жылға дейін) | Білімі = [[Сент-Эндрюс университеті]] | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Michael Forsyth | Марапаттары = }} '''Майкл Брюс Форсайт, Драмлиндік Барон Форсайт''' ({{lang-en|Michael Bruce Forsyth, Baron Forsyth of Drumlean}}; [[16 қазан]] [[1954 жыл|1954]], [[Монтроз (қала)|Монтроз]], [[Шотландия]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] қаржыгер мен саясаткер, 2026 жылғы ақпаннан бергі [[Лордтар палатасы]]на төрағалық ететін [[Лорд-спикер]]і. Бұрын [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консервативті партия]]ның мүшесі болған ол 1983 жылдан 1997 жылға дейін [[Ұлыбритания парламенті]]нің [[Парламент мүшесі (Ұлыбритания)|депутаты]], [[Джон Мейджор]] үкіметі тұсында 1995 жылдан 1997 жылға дейін [[Шотландия істері министрі]] болды. Барон Форсайт 2024 жылғы мамырда {{iw|Secure Trust Bank|Secure Trust Bank|en|Secure Trust Bank}} банкінің төрағалығынан және 2026 жылғы қаңтарда {{iw|Denholm Group|Denholm Group|en|Denholm Group}} компаниясының директорлығынан зейнетке шықты. Бұрыннан қаржыгерлікпен айналысып келген ол 1997 жылы [[рыцарь-бакалавр]] атанды, 1999 жылы [[Лордтар палатасы]]на тағайындалды. Қазір ол — [[Ұлыбритания құпия кеңесі]]нің мүшесі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Форсайт, Майкл}} [[Санат:Ұлыбритания қарыжегерлері]] [[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]] [[Санат:Лордтар палатасы көшбасшылары]] [[Санат:Ұлыбритания парламенті мүшелері]] [[Санат:Рыцарь-бакалаврлар]] 3cwf9b8qj3i04w6pe8ruq16hsvn3epk 3 780867 3600559 2026-05-06T04:47:03Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600559 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Abdumavlon1987}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 09:47, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) pltyle8xv2rdiwgah1cfvw3ita8s8ha 8 780868 3600582 2026-05-06T05:56:01Z Arystanbek 14348 Жаңа бетте: /* global mediaWiki, jQuery */ ( function ( mw, $ ) { 'use strict'; // Қайта жүктеліп кетпеуі үшін if ( mw.wikiToast ) { return; } // Әдепкі баптар var BASE = { autoHide: true, autoHideSeconds: 4, tag: 'wikitoast', visibleTimeout: true }; function normalizeMessage( msg ) { // mw.message(...) берілсе, мәтінге айналдыру if ( msg && typeof msg === 'object' && typeof msg.text === 'function'... 3600582 javascript text/javascript /* global mediaWiki, jQuery */ ( function ( mw, $ ) { 'use strict'; // Қайта жүктеліп кетпеуі үшін if ( mw.wikiToast ) { return; } // Әдепкі баптар var BASE = { autoHide: true, autoHideSeconds: 4, tag: 'wikitoast', visibleTimeout: true }; function normalizeMessage( msg ) { // mw.message(...) берілсе, мәтінге айналдыру if ( msg && typeof msg === 'object' && typeof msg.text === 'function' ) { return msg.text(); } return msg; } function show( msg, options ) { var opt = $.extend( {}, BASE, options || {} ); return mw.notify( normalizeMessage( msg ), opt ); } function typed( type, msg, options ) { return show( msg, $.extend( { type: type }, options || {} ) ); } mw.wikiToast = { show: show, success: function ( msg, options ) { return typed( 'success', msg, options ); }, info: function ( msg, options ) { return typed( 'info', msg, options ); }, warn: function ( msg, options ) { return typed( 'warn', msg, options ); }, error: function ( msg, options ) { return typed( 'error', msg, options ); } }; }( mediaWiki, jQuery ) ); b5rkptvcetwcp8efmkemykynnrch8qv 3600589 3600582 2026-05-06T06:09:41Z Arystanbek 14348 3600589 javascript text/javascript /* global mediaWiki, jQuery * This gadget shows a toast-style message similar to MediaWiki's built-in notifications */ ( function ( mw, $ ) { 'use strict'; // Қайта жүктеліп кетпеуі үшін if ( mw.wikiToast ) { return; } // Әдепкі баптар var BASE = { autoHide: true, autoHideSeconds: 4, tag: 'wikitoast', visibleTimeout: true }; function normalizeMessage( msg ) { // mw.message(...) берілсе, мәтінге айналдыру if ( msg && typeof msg === 'object' && typeof msg.text === 'function' ) { return msg.text(); } return msg; } function show( msg, options ) { var opt = $.extend( {}, BASE, options || {} ); return mw.notify( normalizeMessage( msg ), opt ); } function typed( type, msg, options ) { return show( msg, $.extend( { type: type }, options || {} ) ); } mw.wikiToast = { show: show, success: function ( msg, options ) { return typed( 'success', msg, options ); }, info: function ( msg, options ) { return typed( 'info', msg, options ); }, warn: function ( msg, options ) { return typed( 'warn', msg, options ); }, error: function ( msg, options ) { return typed( 'error', msg, options ); } }; }( mediaWiki, jQuery ) ); mi8vq1lu24c4pksabkeah1eivodwuu9 3600610 3600589 2026-05-06T07:55:31Z Arystanbek 14348 3600610 javascript text/javascript /* global mediaWiki, jQuery, OO * This gadget shows a toast-style message similar to MediaWiki's built-in notifications */ ( function ( mw, $ ) { 'use strict'; // Бұрынғы нұсқа болса, үстінен жаңарту var BASE = { autoHide: true, autoHideSeconds: 4, tag: 'wikitoast' }; function getClasses( options ) { var classes = []; if ( options && options.classes ) { if ( Array.isArray( options.classes ) ) { classes = options.classes.slice(); } else if ( typeof options.classes === 'string' ) { classes = [ options.classes ]; } } if ( classes.indexOf( 'wikitoast' ) === -1 ) { classes.push( 'wikitoast' ); } return classes; } function normalizeType( type ) { if ( type === 'warn' ) { return 'warning'; } if ( type === 'info' ) { return 'notice'; } if ( type === 'error' ) { return 'error'; } return 'success'; } function messageToHtml( msg ) { var $wrap; if ( msg && msg.jquery ) { $wrap = $( '<div>' ).append( msg.clone() ); return $wrap.html(); } if ( msg && msg.nodeType ) { $wrap = $( '<div>' ).append( $( msg ).clone() ); return $wrap.html(); } if ( msg && typeof msg === 'object' && typeof msg.text === 'function' && !msg.jquery ) { return $( '<span>' ).text( msg.text() ).html(); } return $( '<span>' ).text( String( msg ) ).html(); } function notifyPlain( type, msg, options ) { var opt = $.extend( {}, BASE, options || {} ); opt.type = ( type === 'warn' ) ? 'warn' : type; return mw.notify( msg, opt ); } function show( msg, options ) { var opt = $.extend( {}, BASE, options || {} ); return mw.notify( msg, opt ); } function typed( type, msg, options ) { var opt = $.extend( {}, BASE, options || {} ); var notifyOptions; return mw.loader.using( [ 'mediawiki.notification', 'oojs-ui-widgets' ] ).then( function () { var html = messageToHtml( msg ); var widget = new OO.ui.MessageWidget( { type: normalizeType( type ), inline: true, label: new OO.ui.HtmlSnippet( html ) } ); notifyOptions = $.extend( {}, opt, { classes: getClasses( opt ) } ); // Қораптың өзін mw.notify шығарады, ал белгі мен мәтін мәнерін OOUI береді return mw.notify( widget.$element, notifyOptions ); }, function () { // OOUI жүктелмесе, хабарлама мүлде жоғалып кетпеу үшін return notifyPlain( type, msg, opt ); } ); } mw.wikiToast = { show: show, success: function ( msg, options ) { return typed( 'success', msg, options ); }, info: function ( msg, options ) { return typed( 'info', msg, options ); }, warn: function ( msg, options ) { return typed( 'warn', msg, options ); }, error: function ( msg, options ) { return typed( 'error', msg, options ); } }; }( mediaWiki, jQuery ) ); cxznnei5s0ummgoi6rtexk915hdgd3d 0 780869 3600584 2026-05-06T05:59:27Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Қызылүңгір |шынайы атауы = {{lang-ky|Кызыл-Үңкүр}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы =... 3600584 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Қызылүңгір |шынайы атауы = {{lang-ky|Кызыл-Үңкүр}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 22|lat_sec = 14 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 04 |lon_sec = 07 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Базарқорған ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Арстанбап ата ауыл аймағы |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 6,33 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1241 |климаты = |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = 491<ref name="DZHALALABAT OBLYSY QYZYL ÜŊGÜR">{{cite web |url = https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title = Қырғыз Республикасының 2023 жылғы облыстарының, аудандарының, қалаларының, қала типті елді мекендерінің, ауылдық аймақтарының және ауылдарының халқы. |website = stat.kg |access-date = 2023 01.01 }}</ref> |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = 77,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = [[мұсылмандар]] |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 720809<ref>[https://kgz.postcodebase.com/ru/node/178 Қырғызстан Пошта Индексі — Қызыл үңгір пошта индексі]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 04 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41703 207 810 15 0 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қызылүңгір''' ({{lang-ky|Кызыл-Үңкүр}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Жалалабат облысы]], [[Базарқорған ауданы]]ндағы ауыл. Халқы — 491 адам.<ref name="DZHALALABAT OBLYSY QYZYL ÜŊGÜR">{{cite web |url = https://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/ |title = Қырғыз Республикасының 2023 жылғы облыстарының, аудандарының, қалаларының, қала типті елді мекендерінің, ауылдық аймақтарының және ауылдарының халқы. |website = stat.kg |access-date = 2023 01.01 }}</ref> == Орналасуы == Қараүңгір [[Қараүңгір (өзен)|Қараүңгір]] өзенінің солтүстігінде орналасқан. Ауыл [[Базарқорған ауданы]]ның солтүстігінде, таулы аймақта орналасқан. Ауылдың сол жақ шетінде Тянь-Шань таулар жүйесінің Ферғана тауы бар. Қызылүңгір аудан орталығы [[Базарқорған]] қаласынан 49 шақырым жерде, ал облыс орталығы — [[Манас (қала)|Манас]]тан 52 шақырым жерде орналасқан. [[Қырғызстан]] елордасы — [[Бішкек]]тен 207 шақырым қашықтықта жатыр. == Жақын елді мекендер == Қызылүңгір ауылы [[Жалалабат облысы]]нда орналасқандықтан тығыздық жоғары болады. [[Отдала]] — 15 шақырым<br> [[Шарбақ]] — 17 шақырым<br> [[Белтерек (Қырғызстан)|Белтерек]] — 14 шақырым<br> [[Қызылсу (Қырғызстан)|Қызылсу]] — 12 шақырым<br> [[Жарадар]] — 11 шақырым<br> [[Гүмхана]] — 12 шақырым<br> [[Арстанбап]] — 12 шақырым<br> [[Жайтерек]] — 19 шақырым<br> [[Чкалов (Қырғызстан)|Чкалов]] — 22 шақырым<br> [[Қараой (Жалалабат облысы)|Қараой]] — 22 шақырым<br> [[Қырғо]] — 26 шақырым<br> [[Бесбадам (Жалалабат облысы)|Бесбадам]] — 31 шақырым<br> [[Қырғызгава]] — 29 шақырым<br> [[Гава (Қырғызстан)|Гава]] — 24 шақырым<br> [[Қызыл Октябрь (Жалалабат облысы)|Қызыл Октябрь]] — 40 шақырым<br> [[Сейітқазы]] — 39 шақырым<br> [[Қараағаш (Жалалабат облысы)|Қараағаш]] — 34 шақырым<br> [[Бірінші Мамыр (Жалалабат облысы)|Бірінші Мамыр]] — 41 шақырым<br> [[Базарқорған]] — 48 шақырым <br> [[Масы (Қырғызстан)|Масы]] — 51 шақырым<br> [[Қошқарата (қала)|Қошқарата]] — 62 шақырым<br> [[Көктас (Майлысу қаласы)|Көктас]] — 60 шақырым<br> [[Майлысу]] — 52 шақырым<br> [[Ақтауық]] — 21 шақырым<br> [[Қараинген]] — 19 шақырым<br> [[Қашқатерек]] — 29 шақырым<br> [[Қаракөл (қала, Қырғызстан)|Қаракөл]] — 41 шақырым<br> [[Тоқтағұл|Тоқтағұл]] — 55 шақырым<br> [[Таранбазар]] — 36 шақырым<br> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} heevauvhaf72zxevelhxilj0t9mwled 3 780870 3600590 2026-05-06T06:11:55Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600590 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=GhostUch1xa}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:11, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) taolgvjye52yjaz21bugvqox83kf0qr 0 780871 3600594 2026-05-06T06:48:48Z Мади Перизат 180651 Жаңа бетте: {{Ғалым|Есімі=Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов|Туған күні=01.01.1981|Туған жері=Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркістан қаласы|Ғылыми аясы=ислам теологиясы, жаңа діни ағымдар, дінтанулық білім беру|Жұмыс орны=2024 жылдан қазірге дейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық... 3600594 wikitext text/x-wiki {{Ғалым|Есімі=Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов|Туған күні=01.01.1981|Туған жері=Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркістан қаласы|Ғылыми аясы=ислам теологиясы, жаңа діни ағымдар, дінтанулық білім беру|Жұмыс орны=2024 жылдан қазірге дейін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ түрік университеті, Теология факультетінің деканы қызметін атқаруда.|Ғылыми дәрежесі=Профессор|Ғылыми атағы=|Марапаттары=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы және «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісімен (2016 ж.), Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім министрінің «Алғыс хатымен (2022, 2024)» және «Құрмет грамотасымен (2023, 2024)» марапатталған.}}'''Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов''' 01.01.[[1981 жыл|1981]] жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркістан қаласында дүниеге келген. Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов, «09.00.13 – дінтану, философиялық антропология, мәдениет философиясы» мамандығы бойынша [[философия]] ғылымдарының кандидаты, профессор. С.Ө. Абжалов [[1998 жыл|1998]] жылы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің Тарих-философия факультетінің «Дінтану» бөліміне оқуға түсіп, оны [[2002 жыл|2002]] жылы үздік бітірген. [[2003 жыл|2003]] жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Философия және саясаттану факультетінің «Дінтану» мамандығы бойынша магистратура бөліміне түсіп, [[2005 жыл|2005]] жылы үздік дипломмен тәмамдайды. 2005-2006 жылдар арасында С.Ө. Абжалов аталған факультеттің философия және ғылым методологиясы кафедрасында оқытушылық қызмет атқарды. 2006-2008 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Философия және саясаттану факультетінің күндізгі бөлім аспирантурада білім алды және [[2008 жыл|2008]] жылы 09.00.13 – дінтану, философиялық антропология, мәдениет философиясы мамандығы бойынша «[[Ханафи мазһабы]]ның діни-философиялық негіздері» атты тақырыптағы кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап шықты. 2009 жылы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университеті|әл-Фараби атындағы ҚазҰУ]], Философия және саясаттану факультетінің Ғылым философиясы және дінтану кафедрасында оқытушы, 2010 жылы аға оқытушы, 2011 жылы доцент қызметін атқарды. 2011-2012 жж. аралығында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Философия және [[саясаттану]] факультеті деканының оқу-әдістемелік және тәрбие ісі жөніндегі орынбасары болды. 2015-2016 жылы Дінтану және [[мәдениеттану]] кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарды. 2016-2017 жылы [[Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ түрік университеті]], «Ясауи» ғылыми зерттеу орталығының директоры қызметін атқарды. 2017-2021 жылдар аралығында аталған университеттің Гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы қызметін атқарды. 2021-2024 жылдар аралығында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ түрік университеті, Әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы қызметін атқарды. 2024 жылдан қазірге дейін аталған университеттің [[Теология]] факультетінің деканы қызметін атқаруда. [[2018 жыл|2018]] жылы ҚР БҒМ Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің шешімімен «Қауымдастырылғын профессор» ғылыми атағы берілді. 2025 жылы ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитетінің шешімімен «[[Профессор]]» ғылыми атағы берілді. Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, Ғылым комитетінің іргелі жобаларына тұрақты түрде қатысып, ғылыми зерттеулермен айналысып келеді. әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде жүріп ҚР БҒМ тарапынан бөлінген төменде көрсетілген гранттық жобаларда ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізді: 1. «Ұлттық қауіпсіздік аясындағы діни айқындалу мәселесі» (2007-2009 жж.) Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 2. «Ұлттық идея аясындағы Қазақстандағы діндер» (2008 ж. Тәуекел жоба.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 3. «[http://Қазіргі%20дәстүрден%20тыс%20діни%20қозғалыстар%20мен%20культтер Қазіргі дәстүрден тыс діни қозғалыстар мен культтер]» (2009 ж. Тәуекел жоба.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 4. «[http://Жаңа%20діни%20ағымдар Жаңа діни ағымдар] және қазіргі Қазақстанның ұлттық және мемлекеттік бірегейлігін сақтау мәселелері» (2009-2011 жж.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 5. «Қазіргі Қазақстандағы діннің рөлі» (2012-2014 жж.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 6. «Исламдағы толеранттылық дәстүрі» (2012-2014 жж.) Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Қ.А.Затов. 7. «Бар қазақ – бір қазақ: діни-мәдени аспектілер» (2012-2014 жж.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор А.Т.Құлсариева. 8. «[http://Дінтану:%20энциклопедиялық%20сөздік Дінтану: энциклопедиялық сөздік] (қазақ тілінде)» (2015-2017 жж.) Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Н.Ж.Байтенова. 9. Қазіргі Қазақстандағы Миссионерлік Қызметі. (2015-2017 жж.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор А.Д.Курманалиева. 10. «Заманауи әлемдік және қазақстандық мәдениеттің дамуындағы [[Әл-Фараби]] мұрасы» (2015-2017 жж.). Жоба жетекшісі: филос.ғ.д., профессор Ж.А.Алтаев. ҚР БҒМ Ғылым комитетінің 2018-2020 жылдарға арналған гранттық қаржыландыру бойынша «Орта Азиядағы Ханафилік дәстүр және қазақ руханиятының негіздері» атты ғылыми жобаның жетекшісі болды. 2019-2020 жж. «Мәңгілік ел» ғылыми негіздері (ХХІ ғасырдағы білім беру, гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі және қолданбалы зерттеулер) бағыты бойынша «Ұлттық Ғылыми Кеңестің» мүшесі болды. 2020-2024 жж. «Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер» бағыты бойынша «Ұлттық Ғылыми Кеңестің» мүшесі әрі төрағасы болды. Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, дінтану мамандығында 2 (екі) PhD докторантқа ғылыми жетекшілік жасап, сәтті қорғатып шығарды. Аталған жоғары оқу орнының «Философия, [[Исламтану]], Дінтану, Мәдениеттану» мамандықтары біріктірілген Диссертациялық кеңесінің мүшесі болды (2015-2018 жж). ҚР БжҒМ, Ғылым комитетінің 2018-2020 жылдарға арналған ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру бойынша «Орта Азиядағы Ханафилік дәстүр және қазақ руханиятының негіздері» атты тақырыптағы жобаның иегері. ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурсының нәтижесі бойынша АР19680093 «[[Матуриди ақидасы|Матуриди]] және Иасауи ілімдері негізінде Абайдың теологиялық тұжырымдамасы» атты гранттық жоба аясындағы зерттеу жұмыстарына жетекшілік жасады. әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы және «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісімен (2016 ж.), Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім министрінің «Алғыс хатымен (2022, 2024)» және «Құрмет грамотасымен (2023, 2024)» марапатталған. әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршысының «Дінтану» сериясы бойынша және «Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi» атты [[Scopus]] мәліметтер базасына енетін ғылыми журналдарда редакциялық құрамның мүшесі. С.Ө. Абжаловтың соңғы бес жылда барлығы 30-дан астам ғылыми еңбегі жарық көрді: Scopus мәліметтер базасына енген рейтингісі жоғары журналдарда 10 мақаласы жарияланды, h-index: 2-ге тең. ҚР БҒМ Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті тізіміндегі журналдарда 19 мақаласы жарық көрді, ұжымдық 2 [[монография]]сы, 1 энциклопедиялық сөздігі, 3 [[оқу құралы]] бар. Жеке жазылған 1 оқу құралының авторы. Сонымен қатар шетелдік ғылыми басылымдарда 5 мақаласы, отандық және шетелдік халықаралық конференцияларда бірнеше мақаласы жарияланған. Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов ғылыми зерттеу бағыты [http://ислам%20теологиясы ислам теологиясы], жаңа діни ағымдар, дінтанулық білім беру мәселелеріне арналған. hgtktadejzt3mvauvx5iqr5tmre9uhb 3600672 3600594 2026-05-06T10:35:06Z Kvazimodo 124458 уикилендіру, безендіру 3600672 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған күні = [[1 қаңтар]] [[1981 жыл]] |Туған жері = [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]] |Ғылыми аясы = [[Ислам теологиясы]], [[Дінтану]], [[Философия]] |Жұмыс орны = [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[Философия ғылымдарының кандидаты]] (2008) |Ғылыми атағы = [[Профессор]] (2025) |Марапаттары = әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы және «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісі (2016 ж.) <br> [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім министрінің]] «Алғыс хаты» (2022, 2024) <br> «Құрмет грамотасы» (2023, 2024) }} '''Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов''' ([[1 қаңтар]] [[1981 жыл|1981 жылы]] туған, [[Түркістан (қала)|Түркістан]]) — қазақстандық ғалым, дінтанушы, философия ғылымдарының кандидаты, профессор. [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің]] Теология факультетінің деканы. Ислам теологиясы, жаңа діни ағымдар және дінтанулық білім беру салаларының маманы. == Білімі == * [[1998 жыл|1998]]–[[2002 жыл|2002]] жж. — [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ]]-дың Тарих-философия факультетінің «Дінтану» мамандығы (үздік диплом). * [[2003 жыл|2003]]–[[2005 жыл|2005]] жж. — [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы ҚазҰУ]]-дың Философия және саясаттану факультетінің магистратурасы (үздік диплом). * [[2006 жыл|2006]]–[[2008 жыл|2008]] жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың аспирантурасы. * [[2008 жыл|2008 жылы]] «09.00.13 – дінтану, философиялық антропология, мәдениет философиясы» мамандығы бойынша «[[Ханафи мазһабы]]ның діни-философиялық негіздері» атты тақырыпта кандидаттық диссертациясын қорғады. == Еңбек жолы == * 2005–2006 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Философия және ғылым методологиясы кафедрасының оқытушысы. * 2009–2011 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың оқытушысы, аға оқытушысы, кейін доценті. * 2011–2012 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Философия және саясаттану факультеті деканының оқу-әдістемелік және тәрбие ісі жөніндегі орынбасары. * 2015–2016 жж. — Дінтану және мәдениеттану кафедрасының меңгерушісі. * 2016–2017 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ жанындағы «Ясауи» ғылыми-зерттеу орталығының директоры. * 2017–2021 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы. * 2021–2024 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы. * 2024 жылдан бастап — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Теология факультетінің деканы. == Ғылыми қызметі == Сұлтанмұрат Абжалов 2018 жылы «Қауымдастырылған профессор», ал 2025 жылы «[[Профессор]]» ғылыми атағын иеленді. Ол 2 PhD докторантқа ғылыми жетекшілік жасап, сәтті қорғатқан. * 2019–2020 жж. — «Мәңгілік ел» бағыты бойынша Ұлттық ғылыми кеңестің (ҰҒК) мүшесі. * 2020–2024 жж. — «Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар» бағыты бойынша ҰҒК мүшесі әрі төрағасы. === Негізгі ғылыми жобалары: === Ол көптеген іргелі ғылыми жобаларға жетекшілік етті немесе қатысты: # «Орта Азиядағы Ханафилік дәстүр және қазақ руханиятының негіздері» (2018-2020 жж.) — жетекші. # «[[Матуриди ақидасы|Матуриди]] және Иасауи ілімдері негізінде Абайдың теологиялық тұжырымдамасы» (2023-2025 жж.) — жетекші. # «Заманауи әлемдік және қазақстандық мәдениеттің дамуындағы [[Әл-Фараби]] мұрасы». # «Дінтану: энциклопедиялық сөздік» (қазақ тілінде). == Ғылыми еңбектері == Ғалымның 30-дан астам ғылыми еңбегі жарық көрген. Оның ішінде: * [[Scopus]] мәліметтер базасындағы рейтингі жоғары журналдарда — 10 мақала (h-index: 2). * ҚР ҒЖБМ тізіміндегі журналдарда — 19 мақала. * 2 ұжымдық монография, 1 энциклопедиялық сөздік. * 4 оқу құралы (оның ішінде 1 жеке авторлық). == Марапаттары == * әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы. * «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісі (2016). * [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің]] «Алғыс хаты» (2022, 2024). * Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің «Құрмет грамотасы» (2023, 2024). == Сыртқы сілтемелер == * [https://ayu.edu.kz/ Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ ресми сайты] [[Санат:1981 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан дінтанушылары]] [[Санат:Философия ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] [[Санат:Университет декандары]] c3kfbrg0ps1grrnib99zqlmn57pt3fq 3600673 3600672 2026-05-06T10:36:01Z Kvazimodo 124458 Kvazimodo [[Қатысушы:Мади Перизат/зертхана]] бетін [[Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов]] бетіне жылжытты 3600672 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған күні = [[1 қаңтар]] [[1981 жыл]] |Туған жері = [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]] |Ғылыми аясы = [[Ислам теологиясы]], [[Дінтану]], [[Философия]] |Жұмыс орны = [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[Философия ғылымдарының кандидаты]] (2008) |Ғылыми атағы = [[Профессор]] (2025) |Марапаттары = әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы және «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісі (2016 ж.) <br> [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім министрінің]] «Алғыс хаты» (2022, 2024) <br> «Құрмет грамотасы» (2023, 2024) }} '''Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжалов''' ([[1 қаңтар]] [[1981 жыл|1981 жылы]] туған, [[Түркістан (қала)|Түркістан]]) — қазақстандық ғалым, дінтанушы, философия ғылымдарының кандидаты, профессор. [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің]] Теология факультетінің деканы. Ислам теологиясы, жаңа діни ағымдар және дінтанулық білім беру салаларының маманы. == Білімі == * [[1998 жыл|1998]]–[[2002 жыл|2002]] жж. — [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ]]-дың Тарих-философия факультетінің «Дінтану» мамандығы (үздік диплом). * [[2003 жыл|2003]]–[[2005 жыл|2005]] жж. — [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы ҚазҰУ]]-дың Философия және саясаттану факультетінің магистратурасы (үздік диплом). * [[2006 жыл|2006]]–[[2008 жыл|2008]] жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың аспирантурасы. * [[2008 жыл|2008 жылы]] «09.00.13 – дінтану, философиялық антропология, мәдениет философиясы» мамандығы бойынша «[[Ханафи мазһабы]]ның діни-философиялық негіздері» атты тақырыпта кандидаттық диссертациясын қорғады. == Еңбек жолы == * 2005–2006 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Философия және ғылым методологиясы кафедрасының оқытушысы. * 2009–2011 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың оқытушысы, аға оқытушысы, кейін доценті. * 2011–2012 жж. — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Философия және саясаттану факультеті деканының оқу-әдістемелік және тәрбие ісі жөніндегі орынбасары. * 2015–2016 жж. — Дінтану және мәдениеттану кафедрасының меңгерушісі. * 2016–2017 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ жанындағы «Ясауи» ғылыми-зерттеу орталығының директоры. * 2017–2021 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы. * 2021–2024 жж. — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы. * 2024 жылдан бастап — Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-дың Теология факультетінің деканы. == Ғылыми қызметі == Сұлтанмұрат Абжалов 2018 жылы «Қауымдастырылған профессор», ал 2025 жылы «[[Профессор]]» ғылыми атағын иеленді. Ол 2 PhD докторантқа ғылыми жетекшілік жасап, сәтті қорғатқан. * 2019–2020 жж. — «Мәңгілік ел» бағыты бойынша Ұлттық ғылыми кеңестің (ҰҒК) мүшесі. * 2020–2024 жж. — «Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар» бағыты бойынша ҰҒК мүшесі әрі төрағасы. === Негізгі ғылыми жобалары: === Ол көптеген іргелі ғылыми жобаларға жетекшілік етті немесе қатысты: # «Орта Азиядағы Ханафилік дәстүр және қазақ руханиятының негіздері» (2018-2020 жж.) — жетекші. # «[[Матуриди ақидасы|Матуриди]] және Иасауи ілімдері негізінде Абайдың теологиялық тұжырымдамасы» (2023-2025 жж.) — жетекші. # «Заманауи әлемдік және қазақстандық мәдениеттің дамуындағы [[Әл-Фараби]] мұрасы». # «Дінтану: энциклопедиялық сөздік» (қазақ тілінде). == Ғылыми еңбектері == Ғалымның 30-дан астам ғылыми еңбегі жарық көрген. Оның ішінде: * [[Scopus]] мәліметтер базасындағы рейтингі жоғары журналдарда — 10 мақала (h-index: 2). * ҚР ҒЖБМ тізіміндегі журналдарда — 19 мақала. * 2 ұжымдық монография, 1 энциклопедиялық сөздік. * 4 оқу құралы (оның ішінде 1 жеке авторлық). == Марапаттары == * әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Үздік жас ғалымы - 2014» дипломы. * «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне 80 жыл» мерейтойлық төсбелгісі (2016). * [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің]] «Алғыс хаты» (2022, 2024). * Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің «Құрмет грамотасы» (2023, 2024). == Сыртқы сілтемелер == * [https://ayu.edu.kz/ Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ ресми сайты] [[Санат:1981 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақстан дінтанушылары]] [[Санат:Философия ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] [[Санат:Университет декандары]] c3kfbrg0ps1grrnib99zqlmn57pt3fq 3 780872 3600600 2026-05-06T06:56:32Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600600 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Серғазы Нұржанұлы}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 11:56, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) orda7x44ifj5w1sxtspxdo5klzxlhhf 3 780873 3600617 2026-05-06T08:17:55Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600617 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Бозанбай ОМКММ 7}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 13:17, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) rbje3ns8tm6b8u2futmgf7dhadgoveh 4 780874 3600620 2026-05-06T08:20:15Z Arystanbek 14348 Жаңа бетте: {{Қысқаша|Бұл бет WikiToast гаджеті туралы. WikiToast басқа гаджеттер мен жеке скрипттерге MediaWiki мәнеріндегі қалқымалы хабарлама шығаруға арналған ортақ көмекші құрал.}} '''WikiToast''' — Қазақша Уикипедиядағы гаджеттер мен жеке скрипттерге арналған ортақ хабарлама қабаты... 3600620 wikitext text/x-wiki {{Қысқаша|Бұл бет WikiToast гаджеті туралы. WikiToast басқа гаджеттер мен жеке скрипттерге MediaWiki мәнеріндегі қалқымалы хабарлама шығаруға арналған ортақ көмекші құрал.}} '''WikiToast''' — Қазақша Уикипедиядағы гаджеттер мен жеке скрипттерге арналған ортақ хабарлама қабаты. Ол әрекет сәтті аяқталғанда, қате шыққанда немесе ескерту көрсету керек болғанда MediaWiki мәнеріндегі қысқа қалқымалы хабарлама шығаруға мүмкіндік береді. Бұл гаджет жеке қолдануға арналмаған. Негізгі мақсаты — басқа гаджеттердің ішінде бірдей хабарлама жүйесін пайдалану. == Қайда орналасқан == * Код: [[МедиаУики:Gadget-WikiToast.js]] * Мәнер: [[МедиаУики:Gadget-WikiToast.css]] * Анықтамасы: [[Уикипедия:Гаджеттер/WikiToast]] * Модуль атауы: <code>ext.gadget.WikiToast</code> == Қалай қосылады == Басқа гаджет WikiToast-ты пайдалану үшін [[МедиаУики:Gadgets-definition]] бетінде оны тәуелділік ретінде көрсетуі керек: <syntaxhighlight lang="text"> dependencies=ext.gadget.WikiToast </syntaxhighlight> Мысалы: <syntaxhighlight lang="text"> * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css </syntaxhighlight> == Қолдану үлгісі == Гаджет немесе жеке скрипт ішінде: <syntaxhighlight lang="javascript"> mw.wikiToast.success( 'Санатты импорттадыңыз.' ); mw.wikiToast.info( 'Өзгеріс болмады.' ); mw.wikiToast.warn( 'Ескерту: кейбір дерек жүктелмеді.' ); mw.wikiToast.error( 'Қате: әрекет орындалмады.' ); </syntaxhighlight> Сілтемесі бар хабарлама: <syntaxhighlight lang="javascript"> var $msg = $( '<span>' ) .append( $( '<span class="ci-notify-green">' ).text( 'Санатты ' ) ) .append( $( '<a>' ).attr( 'href', diffUrl ).text( 'импорттадыңыз' ) ) .append( '.' ); mw.wikiToast.success( $msg[ 0 ], { tag: 'catimport', classes: [ 'ci-catimport-toast' ], autoHide: true, autoHideSeconds: 4 } ); </syntaxhighlight> == Қай гаджеттер қолданады == * [[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау]] — санат импортталғаннан кейін «Санатты импорттадыңыз.» деген хабарлама шығарады. == Әзірлеушілерге ескерту == WikiToast-ты қолданатын гаджеттерде <code>mw.notify()</code> хабарламаларын әр жерде жеке-жеке мәнерлеп жазбаған дұрыс. Оның орнына <code>mw.wikiToast.success()</code>, <code>mw.wikiToast.info()</code>, <code>mw.wikiToast.warn()</code>, <code>mw.wikiToast.error()</code> әдістері қолданылуы керек. Бұл тәсіл хабарламалардың сыртқы көрінісін біріздендіреді және кейін өзгеріс енгізуді жеңілдетеді. == Тағы қараңыз == {{Гаджеттер}} mtclrbnam93hs7zia0eot1717igmbfg 3600627 3600620 2026-05-06T08:29:44Z Arystanbek 14348 3600627 wikitext text/x-wiki {{Қысқаша|Бұл бет WikiToast гаджеті туралы. WikiToast басқа гаджеттер мен жеке скрипттерге MediaWiki мәнеріндегі қалқымалы хабарлама шығаруға арналған ортақ көмекші құрал.}} [[File:Toast message.jpg|thumb|MediaWiki өзінің табиғи хабарламасы сияқты әр гаджетке икемделетін хабарлама]] '''WikiToast''' — Қазақша Уикипедиядағы гаджеттер мен жеке скрипттерге арналған ортақ хабарлама қабаты. Ол әрекет сәтті аяқталғанда, қате шыққанда немесе ескерту көрсету керек болғанда MediaWiki мәнеріндегі қысқа қалқымалы хабарлама шығаруға мүмкіндік береді. Бұл гаджет жеке қолдануға арналмаған. Негізгі мақсаты — басқа гаджеттердің ішінде бірдей хабарлама жүйесін пайдалану. == Қайда орналасқан == * Код: [[МедиаУики:Gadget-WikiToast.js]] * Мәнер: [[МедиаУики:Gadget-WikiToast.css]] * Анықтамасы: [[Уикипедия:Гаджеттер/WikiToast]] * Модуль атауы: <code>ext.gadget.WikiToast</code> == Қалай қосылады == Басқа гаджет WikiToast-ты пайдалану үшін [[МедиаУики:Gadgets-definition]] бетінде оны тәуелділік ретінде көрсетуі керек: <syntaxhighlight lang="text"> dependencies=ext.gadget.WikiToast </syntaxhighlight> Мысалы: <syntaxhighlight lang="text"> * CatImport[ResourceLoader|default|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css </syntaxhighlight> == Қолдану үлгісі == Гаджет немесе жеке скрипт ішінде: <syntaxhighlight lang="javascript"> mw.wikiToast.success( 'Санатты импорттадыңыз.' ); mw.wikiToast.info( 'Өзгеріс болмады.' ); mw.wikiToast.warn( 'Ескерту: кейбір дерек жүктелмеді.' ); mw.wikiToast.error( 'Қате: әрекет орындалмады.' ); </syntaxhighlight> Сілтемесі бар хабарлама: <syntaxhighlight lang="javascript"> var $msg = $( '<span>' ) .append( $( '<span class="ci-notify-green">' ).text( 'Санатты ' ) ) .append( $( '<a>' ).attr( 'href', diffUrl ).text( 'импорттадыңыз' ) ) .append( '.' ); mw.wikiToast.success( $msg[ 0 ], { tag: 'catimport', classes: [ 'ci-catimport-toast' ], autoHide: true, autoHideSeconds: 4 } ); </syntaxhighlight> == Қай гаджеттер қолданады == * [[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау]] — санат импортталғаннан кейін «Санатты импорттадыңыз.» деген хабарлама шығарады. == Әзірлеушілерге ескерту == WikiToast-ты қолданатын гаджеттерде <code>mw.notify()</code> хабарламаларын әр жерде жеке-жеке мәнерлеп жазбаған дұрыс. Оның орнына <code>mw.wikiToast.success()</code>, <code>mw.wikiToast.info()</code>, <code>mw.wikiToast.warn()</code>, <code>mw.wikiToast.error()</code> әдістері қолданылуы керек. Бұл тәсіл хабарламалардың сыртқы көрінісін біріздендіреді және кейін өзгеріс енгізуді жеңілдетеді. == Тағы қараңыз == {{Гаджеттер}} szdb68u6qgfmgz83cwfnmpbwlz9ku1o 2 780875 3600621 2026-05-06T08:20:38Z Бозанбай ОМКММ 7 180882 Жаңа бетте: [[Бозанбай]] {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} 3600621 wikitext text/x-wiki [[Бозанбай]] {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} ja8vsb000h7y1yc3ls2lqjs84ouit8t 3600667 3600621 2026-05-06T10:31:39Z MuratbekErkebulan 162992 3600667 wikitext text/x-wiki [[Бозанбай]] {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} ''Бұл тіркелгі [[Бозанбай]] ауылындағы орта мектептің 7-нөмірлі компютер арқылы жасалған'' {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] [[Санат:Уикипедия:Шығыс Қазақстан облысы қатысушылары]] 4kgea31zg6brbwillfddchn6xzvgbmr 4 780876 3600656 2026-05-06T09:38:42Z Arystanbek 14348 Жаңа бетте: {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 3600656 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} husw6e4bs9h8up0h4kjdjsanhodlqml 3600659 3600656 2026-05-06T09:55:26Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3600659 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-05'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="4386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 4 386] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1529" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 529] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="1251" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1 251] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Бірқазандар]] | data-sort-value="1001" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1 001] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="666" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 666] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="518" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 518] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] | data-sort-value="424" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 424] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="399" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 399] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="387" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 387] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Жеңіс күні]] | data-sort-value="368" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 368] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="358" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 358] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="330" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 330] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="317" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 317] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="308" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 308] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="292" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 292] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="282" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 282] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="266" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 266] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="257" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 257] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="256" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 256] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="256" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 256] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Компьютер]] | data-sort-value="248" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 248] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="236" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 236] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="235" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 235] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="234" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 234] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="218" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 218] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="207" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 207] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Жәркен Бөдешұлы]] | data-sort-value="203" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 203] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="201" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 201] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="197" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 197] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="192" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 192] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Илон Маск]] | data-sort-value="189" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 189] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Роза Мұқанова]] | data-sort-value="180" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 180] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Астана]] | data-sort-value="177" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 177] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 176] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="173" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 173] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="166" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 166] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="160" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 160] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] | data-sort-value="159" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 159] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Роман Васильевич Скляр]] | data-sort-value="156" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 156] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 153] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 153] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 146] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Сақтар]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 146] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Қызыл кітап]] | data-sort-value="143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 143] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 138] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 138] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 136] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 136] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="133" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 133] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="130" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 130] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 128] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Алматы]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 126] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 125] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 125] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Александр Сергеевич Пушкин]] | data-sort-value="120" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 120] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 119] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 119] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 117] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Серік Мамайұлы Мамырбаев]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 115] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 115] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Джек Лондон]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 112] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 112] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 112] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Қазақстандағы көпмәдениеттілік]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 111] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 111] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Сарматтар]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 107] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="106" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 106] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Жүзу]] | data-sort-value="106" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 106] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қоршаған ортаны қорғау]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 105] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 105] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 104] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары|Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 102] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="101" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 101] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 99] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 98] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Ілия Жақанов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="97" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 97] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 95] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 95] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 94] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 94] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 94] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 94] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 94] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 92] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 91] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақстан көлдері]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 91] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 91] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 89] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 89] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 88] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 88] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 87] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 87] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Қазақстан ғалымдары]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 85] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 85] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 84] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 84] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Робототехника]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 81] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Нанотехнология]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 81] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 79] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 79] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 79] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 79] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 78] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Төлен Әбдік]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 78] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 77] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 76] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 76] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 76] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қазақстан халқының бірлігі күні]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 75] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 75] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 74] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 73] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Балқаш]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 73] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Еуропа]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 73] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 73] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Төле би]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 72] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 72] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Қазақстандағы туризм]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 71] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 71] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 70] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 70] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 70] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 69] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 69] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 68] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Пароль]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 68] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Қызғалдақ]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 68] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 67] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 67] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 67] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Айтыс]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 66] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 66] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Операциялық жүйелер]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 66] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Робот]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 66] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 65] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Нұркен Әбдіров]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 65] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 64] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 64] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 63] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 63] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 63] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 63] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 62] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 62] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 62] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 62] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 62] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 62] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Қайым Мұқамедханов]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 61] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 61] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Хан Шатыр]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 61] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 60] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 60] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Табиғи қорлар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 59] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Біржан мен Сара айтысы]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 59] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 59] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 59] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Мұнай]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 58] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Жапония]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 58] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 57] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 56] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 56] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 56] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 56] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Етістік]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 56] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 56] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 55] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 55] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Алгоритм]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 55] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 55] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 55] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 55] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Алтынемел ұлттық паркі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 55] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 54] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақстанның Қызыл кітабы]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 54] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 54] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Наймандар]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 54] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 54] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қытай]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 54] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 54] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 53] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 53] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Kaspi.kz]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 53] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 53] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Құралайдың салқыны]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 53] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 53] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Галилео Галилей]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BE_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9 53] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 52] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 52] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 52] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 52] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 52] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 52] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Шылау]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 52] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 51] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Телефон]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD 51] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 51] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Домбыра]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 50] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Баубек Бұлқышев]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 50] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 50] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 50] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 50] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[3D модельдеу]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=3D_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D1%83 49] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 49] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Табиғатты қорғау]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 49] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 49] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 48] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Компьютерлік қауіпсіздік]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 48] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Қазақстанның сыртқы саясаты]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 48] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 48] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Арқар]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 48] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Николай Коперник]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 48] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 48] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[:Санат:Қазақ ғалымдары|Санат:Қазақ ғалымдары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Сын есім]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 47] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Реферат]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82 47] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Нығметулла Киікбаев]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%8B%D2%93%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 46] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 46] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 46] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 46] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 46] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 45] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 45] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 45] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 45] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 45] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 45] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 45] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 45] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 45] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 45] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 45] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Қоңыр Мұратбекұлы Бөгембаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 44] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 44] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 44] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 44] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Зат есім]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 44] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Альберт Эйнштейн]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 44] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 43] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Серәлі Қожамқұлов]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Үстеу]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 43] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Марко Поло]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE 43] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 43] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 43] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 43] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 43] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Python]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 43] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 43] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Дамушы елдер]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 43] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 43] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 42] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Шымкент]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 42] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 42] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[5 мамыр]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=5_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 42] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 42] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Сан есім]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 42] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 42] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 42] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 42] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 42] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Плагиат]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 42] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Дағыстан]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 42] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Болашақ]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B 41] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 41] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Интернет]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 41] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 41] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Табиғат]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 41] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Полоцк]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%86%D0%BA 41] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Авторлық құқық]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 41] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 41] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Дамыған елдер]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 40] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 40] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 40] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Бұйра бірқазан]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 40] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Apple Inc.]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Apple_Inc. 40] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 40] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Футбол]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 40] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 40] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 40] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Түменбай Қуандық]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 40] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Жүсіп Баласағұни]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 40] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 40] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 39] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 39] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Рим империясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 39] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 39] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 39] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Мақала]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 39] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Ресей]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 39] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Баянауыл ұлттық паркі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 39] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 39] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Өскемен]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 39] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Ақтау]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 39] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Халықаралық ұйымдар]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 38] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Шежіре]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 38] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 38] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 38] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Ысты]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 38] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 38] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 37] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Эссе]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 37] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Джордано Бруно]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BE_%D0%91%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%BE 37] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Халиди Құрбанғали]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 37] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 37] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Арғын]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 37] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 37] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Салауат]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 37] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Мұзафар Әлімбаев]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Дүниежүзілік көрме (2017)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 36] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Мәңгілік ел қақпасы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 36] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Тараз]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 36] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ислам]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 36] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Қазақстандағы ұжымдастыру]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 36] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Құстар]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 36] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Табын]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 36] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 36] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 36] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Солтүстік Корея]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F 36] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 35] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[КешYOU]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 35] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 35] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[2026 жыл]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 35] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 35] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 35] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 35] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 35] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 35] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Қыз Жібек (фильм)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 35] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Қазақтардың зергерлік бұйымдары]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Туризм]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 34] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Адай]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 34] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Джон Майкл Бишоп]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%91%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BF 34] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 34] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 34] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Мақал-мәтелдер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Батырлар жыры]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 34] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Microsoft Office Word]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Office_Word 34] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Исаак Ньютон]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD 34] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Бокс]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D1%81 34] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Төлеген Тоқтаров]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 34] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Күн жүйесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 34] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Эндокриндік жүйе]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 34] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 33] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Сүтқоректілер]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 33] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 33] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Экологиялық туризм]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 33] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Қаһар]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 33] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Шәкір Жексенбаев]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 33] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Орал]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 33] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Ген]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD 33] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Азия]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 33] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[American Airlines]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=American_Airlines 32] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Қатысушы:1nter pares]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 32] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Қашқар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Есім хан]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 32] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 32] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Үш өлшемді графика]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0 32] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 32] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Қазақстанның табиғаты]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B 32] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 32] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Ақпарат қорғау]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 32] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 32] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Бостандық жобасы операциясы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 32] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 32] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 32] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Ғали Орманов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Жер]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 31] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Қызғылт бірқазан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%82_%D0%B1%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 31] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Жоба:Білгенге маржан/Мұрағат]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 31] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Қазақстанның ең ірі көлдерінің тізімі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Одағай]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 31] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 31] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 31] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 31] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Ер Төстік]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 31] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Жаныс]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 31] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 31] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Метафора]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 31] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 31] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Ақпараттық қауіпсіздік]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 31] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Телескоп]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF 30] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 30] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 30] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 30] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Киев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Көз]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 30] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Үмбетей Тілеуұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Киіз үй жабдықтары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Жуніс Сахиев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Ғаламшар]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 30] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 30] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Су]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 30] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[UTC+5:00]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=UTC%2B5%3A00 30] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Нұралы хан]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 30] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Публицистикалық стиль]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 30] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Қатысушы:MuratbekErkebulan]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AMuratbekErkebulan 29] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 29] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Геродот]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 29] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 29] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Наурызым қорығы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 29] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 29] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Қазан төңкерісі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 29] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 29] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%AB%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Сейсенбі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96 29] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Дүние жүзінің саяси картасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 29] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 29] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Хамелеон]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD 29] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Третьяков галереясы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Отырар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Мәдениет]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 29] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[6 мамыр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=6_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 28] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Адам даму индексі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 28] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Тайыр Жомартбаев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Меланосома]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі қағидаттары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Термометр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 28] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Марс]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 28] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 28] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Аспаз]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B7 28] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 28] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Алғашқы айлар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 28] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Сын есімнің шырайлары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Шығанақ Берсиев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Александр Львович Нахманович]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 28] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Киіз үй (Мәмбеев)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%28%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%B5%D0%B2%29 28] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Монитор]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 28] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Тәтіқара]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 28] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 28] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Әже]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 28] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Нүктелі үтір]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 28] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Филарет (Денисенко)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82_%28%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE%29 27] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Молда Мұса Байзақұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Популяция]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 27] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 27] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Қобыланды батыр (жыр)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 27] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Қоршаған ортаның ластануы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Исламабад келіссөздері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B4_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Жаңа білім беру жүйесі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Байұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 27] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 27] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Есімдік]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 27] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Дербес компьютер]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D1%81_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 27] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Бернияз Күлеев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Христиандық]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 26] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Қ]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 26] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Тамыз бүлігі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 26] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Албан руы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 26] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Павлодар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Нұрмұхаммед Жақып]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF 26] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Classic (радио)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Classic_%28%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%29 26] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 26] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Волейбол]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 26] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 26] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Чарлз Дарвин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B7_%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Қазақстан 2050]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 26] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 26] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Бақтыораз Бейсекбаев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер/Мұрағат]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 26] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 26] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Ғарыш]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 26] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Желшешек]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 26] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 26] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[География]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 26] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Дауысты дыбыстар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 26] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[GALANZ bottlers]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=GALANZ_bottlers 25] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Бақбақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Ингмар Бергман]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Кэлин Джорджеску]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%83 25] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Феминизм]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC 25] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 25] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Жел диірмені]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96 25] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Жіктік жалғау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Судың ластануы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Еуразиялық Экономикалық Одақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Эргономика]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 25] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Жоба:Білгенге маржан/Ұсыныстар/2026]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%2F%D2%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2F2026 25] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Сөзжасам]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 25] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Көміртегі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 25] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Людвиг ван Бетховен]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B3_%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD 25] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Сөйлем]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 25] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Аустралия]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 25] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[АИВ/ЖИТС]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 25] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Исраил Сапарбай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 25] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Жүрек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 25] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Мифология]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қазақ әдебиеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[КСРО ыдырауы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Осип Андреевич Игельстром]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%B8%D0%BF_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC 25] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Электр тогы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%8B 24] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Информатика]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 24] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Жасуша]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 24] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Саңырауқұлақтар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 24] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 24] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 24] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Әпке (драма)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 24] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 24] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Мұрат Болатұлы Бисенбин]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BD 24] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Ақпарат]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82 24] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Қарақытай мемлекеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[:Санат:Айтыс ақындары|Санат:Айтыс ақындары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 24] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Есім ханның ескі жолы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Қамбар батыр (жыр)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 24] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Ер Тарғын]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Ғарышкер]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 24] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Марғасқа жырау]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 24] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Достық]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B 24] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Ғылым]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 24] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Қазақстанды Ресейдің Отарлауы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Темірхан Медетбек]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 24] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Керей хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Көктем]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 24] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Түпті жуа]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 24] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 24] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 23] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Эпитет]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 23] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Кеңес Одағының Батыры]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 23] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Қазақстан экономикасы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Киіз үй құрылысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Марқакөл қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Африка]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 23] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 23] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 23] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil/зертхана/doc]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%2Fdoc 23] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Экологиялық жүйе]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 23] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Қазақ фольклортану ғылымы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%84%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 23] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Әнші құм төбесі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D1%88%D1%96_%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 23] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Авар тілі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 23] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Келінжан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Еуропа одағы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Суан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Ақылбай Абайұлы Құнанбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Қазақ халқының антропологиялық деректер бойынша қалыптасуы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Қорғалжын қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Шолпан (ғаламшар)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 23] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Экологиялық проблема]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0 23] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[4 мамыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 23] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Зәйтүн]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD 23] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Жанғара Дәдебаев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Медеу]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 22] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 22] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Фольклор]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%80 22] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 22] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Ас қорыту жүйесі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Италия]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 22] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Дулат]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 22] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 22] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Еліктеу сөз]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 22] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 22] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Айқап]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 22] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Бүйрек]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA 22] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Рауғаш]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 22] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 22] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 22] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Қояндар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 22] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80 22] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 22] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Мұхит]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 22] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Кітап]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 22] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Украиндар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Спорт]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 22] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 22] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Шымбұлақ]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B 22] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Блокчейн]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D1%87%D0%B5%D0%B9%D0%BD 21] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Қадырғали Жалайыр]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 21] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Медицина]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Microsoft Excel]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Excel 21] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Палеолит]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 21] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Бразилия]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 21] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Парашют]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%8E%D1%82 21] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 21] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Аралас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Алшын]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 21] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Асыл тастар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Шалом алейхем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%BC_%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 21] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 21] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Лазерлік принтер]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 21] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Ленинград шайқасы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 21] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Галстук]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 21] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Мазмұн]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D2%B1%D0%BD 21] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 21] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[28 гвардияшы-панфиловшылар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Сыбайлас жемқорлық]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 21] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Салалас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Су бұрқақ]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D2%9B 21] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қазақтың би-шешендері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8-%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Барбаросса жоспары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Испания]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Ұлы географиялық ашылулар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil/зертхана]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 20] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Найзағай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Волфганг Амадей Моцарт]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D1%86%D0%B0%D1%80%D1%82 20] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[:Санат:Қазақстан суретшілері|Санат:Қазақстан суретшілері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 20] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Сілеусін]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%BD 20] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Жәдидшілдік]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 20] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Педагогика]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 20] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Ағартушы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B 20] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Альмагест]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82 20] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Ауыл шаруашылығы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 20] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Сызықша]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%88%D0%B0 20] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Кенелер]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 20] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Ұйғырлар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Тайыр Жарықұлы Жароков]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Бурабай ұлттық паркі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 20] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Шешендік сөз]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 20] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Әбубәкір Қайран]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Судандағы үшінші азамат соғысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Канн кинофестивалі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96 20] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 20] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Қос нүкте]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81_%D0%BD%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5 20] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Танымал қазақтардың тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Іле Алатауы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 20] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Экология]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Қант диабеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Түрікменстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Фатима Жұмағұлқызы Балғаева]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Жайық]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 19] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 19] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Аралтөбе]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 19] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Баскетбол]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 19] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Аминқышқылдар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Отырар апаты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 19] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 19] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Никола Тесла]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B0 19] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Жұлдызқұрт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 19] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Астрономия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Америка]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 19] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Вирустар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Көтеш Райымбекұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Қобыз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%B7 19] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қазақстан Компартиясының басшылары (1920-1991)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%281920-1991%29 19] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Гендік инженерия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қаратау қорығы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 19] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Күй аңызы (әңгіме)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 19] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Қазақстандағы референдум (2026)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 19] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Германия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Қазақстан музейлері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Тама]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 19] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Қазақфильм]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC 19] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Сахан Досова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Геосаясат]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 19] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Пернетақта]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 19] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Майра Мұхамедқызы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 19] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Шұғаның белгісі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Қазақтың 500 ән-күйі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 19] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Ботбай]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 19] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Надежда Андреевна Лушникова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Ирандағы соғыс (2026)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 19] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Жұрнақ]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B 19] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Рустам Али]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC_%D0%90%D0%BB%D0%B8 19] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Inkscape]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Inkscape 19] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Шалкиіз Тіленшіұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Жанартау]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83 18] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Франция]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Қазақ солдаты (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Мұхтар Ғалымиұлы Арынов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Тынық мұхит]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 18] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Сұлтан Біржанұлы Баймағамбетов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 18] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Есіл]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 18] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Сәкен Нұрмақұлы Жүнісов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 18] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Ұлттық саябақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Ермек Өтетілеуұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Темір дәуірі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Жауынбай Амантұрлыұлы Қараев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Неймар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Ғылыми-техникалық революция]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Етеккір]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 18] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Қайта құру кезеңі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 18] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Юрий Алексеевич Гагарин]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 18] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Ұялы телефон]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD 18] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Қожа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 18] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Көмекші сөздер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Топографиялық карта]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 18] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 18] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Шәймерден Есботаұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%95%D1%81%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Барсакелмес қорығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Мекемтас Мырзахметұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Үндістан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Есімді сөз тіркестері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Медеу Сәрсеке]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5 18] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Өтте тас байлану]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 18] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Ом заңы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 18] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 18] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[BilimLand]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BilimLand 18] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Есімше]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 18] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Әскери шен]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 18] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Жаратылыстану ғылымдары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 18] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 2iyhg4ndyvliphe68crbwqtg6rsn3jp 3600660 3600659 2026-05-06T09:56:51Z Arystanbek 14348 3600660 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-05'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="4386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 4 386] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1529" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 529] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="1251" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1 251] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Бірқазандар]] | data-sort-value="1001" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1 001] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="666" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 666] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="518" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 518] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] | data-sort-value="424" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 424] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="399" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 399] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="387" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 387] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Жеңіс күні]] | data-sort-value="368" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 368] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="358" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 358] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="330" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 330] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="317" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 317] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="308" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 308] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="292" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 292] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="282" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 282] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="266" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 266] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="257" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 257] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="256" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 256] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="256" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 256] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Компьютер]] | data-sort-value="248" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 248] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="236" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 236] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="235" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 235] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="234" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 234] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="218" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 218] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="207" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 207] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Жәркен Бөдешұлы]] | data-sort-value="203" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 203] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="201" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 201] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="197" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 197] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="192" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 192] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Илон Маск]] | data-sort-value="189" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 189] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Роза Мұқанова]] | data-sort-value="180" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 180] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Астана]] | data-sort-value="177" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 177] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 176] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="173" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 173] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="166" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 166] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="160" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 160] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] | data-sort-value="159" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 159] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Роман Васильевич Скляр]] | data-sort-value="156" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 156] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 153] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 153] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 146] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Сақтар]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 146] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Қызыл кітап]] | data-sort-value="143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 143] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 138] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 138] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 136] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 136] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="133" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 133] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="130" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 130] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 128] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Алматы]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 126] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 125] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 125] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Александр Сергеевич Пушкин]] | data-sort-value="120" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 120] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 119] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 119] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 117] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Серік Мамайұлы Мамырбаев]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 115] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 115] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Джек Лондон]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 112] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 112] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 112] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Қазақстандағы көпмәдениеттілік]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 111] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 111] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Сарматтар]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 107] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="106" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 106] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Жүзу]] | data-sort-value="106" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 106] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қоршаған ортаны қорғау]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 105] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 105] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 104] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары|Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 102] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="101" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 101] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 99] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 98] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Ілия Жақанов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="97" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 97] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 95] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 95] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 94] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 94] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 94] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 94] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 94] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 92] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 91] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақстан көлдері]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 91] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 91] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 89] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 89] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 88] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 88] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 87] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 87] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Қазақстан ғалымдары]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 85] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 85] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 84] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 84] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Робототехника]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 81] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Нанотехнология]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 81] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 79] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 79] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 79] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 79] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 78] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Төлен Әбдік]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 78] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 77] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 76] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 76] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 76] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қазақстан халқының бірлігі күні]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 75] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 75] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 74] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 73] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Балқаш]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 73] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Еуропа]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 73] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 73] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Төле би]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 72] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 72] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Қазақстандағы туризм]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 71] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 71] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 70] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 70] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 70] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 69] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 69] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 68] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Пароль]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 68] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Қызғалдақ]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 68] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 67] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 67] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 67] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Айтыс]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 66] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 66] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Операциялық жүйелер]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 66] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Робот]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 66] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 65] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Нұркен Әбдіров]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 65] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 64] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 64] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 63] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 63] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 63] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 63] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 62] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 62] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 62] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 62] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 62] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 62] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Қайым Мұқамедханов]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 61] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 61] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Хан Шатыр]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 61] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 60] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 60] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Табиғи қорлар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 59] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Біржан мен Сара айтысы]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 59] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 59] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 59] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Мұнай]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 58] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Жапония]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 58] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 57] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 56] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 56] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 56] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 56] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Етістік]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 56] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 56] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 55] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 55] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Алгоритм]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 55] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 55] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 55] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 55] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Алтынемел ұлттық паркі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 55] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 54] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақстанның Қызыл кітабы]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 54] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 54] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Наймандар]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 54] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 54] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қытай]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 54] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 54] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 53] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 53] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Kaspi.kz]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 53] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 53] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Құралайдың салқыны]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 53] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 53] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Галилео Галилей]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BE_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9 53] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 52] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 52] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 52] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 52] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 52] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 52] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Шылау]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 52] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 51] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Телефон]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD 51] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 51] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Домбыра]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 50] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Баубек Бұлқышев]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 50] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 50] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 50] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 50] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[3D модельдеу]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=3D_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D1%83 49] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 49] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Табиғатты қорғау]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 49] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 49] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 48] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Компьютерлік қауіпсіздік]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 48] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Қазақстанның сыртқы саясаты]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 48] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 48] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Арқар]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 48] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Николай Коперник]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 48] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 48] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[:Санат:Қазақ ғалымдары|Санат:Қазақ ғалымдары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Сын есім]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 47] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Реферат]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82 47] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Нығметулла Киікбаев]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%8B%D2%93%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 46] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 46] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 46] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 46] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 46] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 45] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 45] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 45] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 45] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 45] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 45] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 45] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 45] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 45] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 45] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 45] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Қоңыр Мұратбекұлы Бөгембаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 44] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 44] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 44] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 44] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Зат есім]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 44] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Альберт Эйнштейн]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 44] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 43] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Серәлі Қожамқұлов]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Үстеу]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 43] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Марко Поло]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE 43] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 43] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 43] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 43] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 43] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Python]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 43] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 43] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Дамушы елдер]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 43] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 43] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 42] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Шымкент]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 42] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 42] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[5 мамыр]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=5_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 42] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 42] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Сан есім]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 42] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 42] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 42] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 42] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 42] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Плагиат]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 42] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Дағыстан]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 42] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Болашақ]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B 41] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 41] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Интернет]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 41] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 41] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Табиғат]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 41] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Полоцк]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%86%D0%BA 41] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Авторлық құқық]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 41] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 41] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Дамыған елдер]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 40] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 40] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 40] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Бұйра бірқазан]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 40] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Apple Inc.]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Apple_Inc. 40] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 40] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Футбол]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 40] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 40] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 40] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Түменбай Қуандық]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 40] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Жүсіп Баласағұни]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 40] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 40] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 39] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 39] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Рим империясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 39] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 39] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 39] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Мақала]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 39] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Ресей]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 39] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Баянауыл ұлттық паркі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 39] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 39] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Өскемен]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 39] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Ақтау]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 39] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Халықаралық ұйымдар]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 38] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Шежіре]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 38] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 38] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 38] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Ысты]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 38] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 38] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 37] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Эссе]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 37] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Джордано Бруно]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BE_%D0%91%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%BE 37] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Халиди Құрбанғали]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 37] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 37] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Арғын]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 37] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 37] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Салауат]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 37] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Мұзафар Әлімбаев]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Дүниежүзілік көрме (2017)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 36] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Мәңгілік ел қақпасы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 36] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Тараз]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 36] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ислам]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 36] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Қазақстандағы ұжымдастыру]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 36] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Құстар]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 36] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Табын]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 36] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 36] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 36] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Солтүстік Корея]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F 36] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 35] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[КешYOU]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 35] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 35] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[2026 жыл]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 35] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 35] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 35] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 35] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 35] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 35] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Қыз Жібек (фильм)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 35] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Қазақтардың зергерлік бұйымдары]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Туризм]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 34] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Адай]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 34] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Джон Майкл Бишоп]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%91%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BF 34] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 34] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 34] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Мақал-мәтелдер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Батырлар жыры]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 34] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Microsoft Office Word]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Office_Word 34] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Исаак Ньютон]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD 34] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Бокс]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D1%81 34] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Төлеген Тоқтаров]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 34] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Күн жүйесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 34] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Эндокриндік жүйе]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 34] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 33] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Сүтқоректілер]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 33] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 33] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Экологиялық туризм]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 33] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Қаһар]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 33] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Шәкір Жексенбаев]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 33] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Орал]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 33] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Ген]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD 33] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Азия]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 33] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[American Airlines]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=American_Airlines 32] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Қатысушы:1nter pares]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 32] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Қашқар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Есім хан]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 32] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 32] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Үш өлшемді графика]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0 32] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 32] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Қазақстанның табиғаты]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B 32] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 32] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Ақпарат қорғау]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 32] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 32] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Бостандық жобасы операциясы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 32] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 32] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 32] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Ғали Орманов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Жер]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 31] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Қызғылт бірқазан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%82_%D0%B1%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 31] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Жоба:Білгенге маржан/Мұрағат]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 31] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Қазақстанның ең ірі көлдерінің тізімі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Одағай]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 31] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 31] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 31] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 31] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Ер Төстік]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 31] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Жаныс]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 31] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 31] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Метафора]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 31] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 31] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Ақпараттық қауіпсіздік]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 31] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Телескоп]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF 30] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 30] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 30] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 30] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Киев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Көз]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 30] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Үмбетей Тілеуұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Киіз үй жабдықтары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Жуніс Сахиев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Ғаламшар]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 30] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 30] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Су]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 30] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[UTC+5:00]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=UTC%2B5%3A00 30] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Нұралы хан]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 30] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Публицистикалық стиль]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 30] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Қатысушы:MuratbekErkebulan]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AMuratbekErkebulan 29] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 29] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Геродот]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 29] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 29] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Наурызым қорығы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 29] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 29] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Қазан төңкерісі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 29] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 29] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%AB%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Сейсенбі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96 29] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Дүние жүзінің саяси картасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 29] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 29] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Хамелеон]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD 29] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Третьяков галереясы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Отырар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Мәдениет]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 29] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[6 мамыр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=6_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 28] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Адам даму индексі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 28] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Тайыр Жомартбаев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Меланосома]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі қағидаттары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Термометр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 28] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Марс]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 28] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 28] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Аспаз]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B7 28] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 28] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Алғашқы айлар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 28] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Сын есімнің шырайлары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Шығанақ Берсиев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Александр Львович Нахманович]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 28] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Киіз үй (Мәмбеев)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%28%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%B5%D0%B2%29 28] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Монитор]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 28] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Тәтіқара]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 28] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 28] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Әже]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 28] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Нүктелі үтір]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 28] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Филарет (Денисенко)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82_%28%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE%29 27] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Молда Мұса Байзақұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Популяция]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 27] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 27] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Қобыланды батыр (жыр)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 27] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Қоршаған ортаның ластануы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Исламабад келіссөздері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B4_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Жаңа білім беру жүйесі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Байұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 27] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 27] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Есімдік]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 27] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Дербес компьютер]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D1%81_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 27] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Бернияз Күлеев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Христиандық]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 26] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Қ]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 26] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Тамыз бүлігі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 26] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Албан руы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 26] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Павлодар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Нұрмұхаммед Жақып]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF 26] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Classic (радио)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Classic_%28%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%29 26] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 26] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Волейбол]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 26] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 26] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Чарлз Дарвин]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B7_%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD 26] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Қазақстан 2050]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 26] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 26] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Бақтыораз Бейсекбаев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер/Мұрағат]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%2F%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82 26] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 26] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Ғарыш]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 26] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Желшешек]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 26] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 26] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[География]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 26] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Дауысты дыбыстар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 26] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[GALANZ bottlers]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=GALANZ_bottlers 25] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Бақбақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Ингмар Бергман]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Кэлин Джорджеску]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%83 25] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Феминизм]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC 25] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 25] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Жел диірмені]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96 25] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Жіктік жалғау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Судың ластануы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Еуразиялық Экономикалық Одақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Эргономика]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 25] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Жоба:Білгенге маржан/Ұсыныстар/2026]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%2F%D2%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2F2026 25] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Сөзжасам]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 25] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Көміртегі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 25] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Людвиг ван Бетховен]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B3_%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD 25] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Сөйлем]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 25] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Аустралия]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 25] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[АИВ/ЖИТС]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 25] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Исраил Сапарбай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 25] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Жүрек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 25] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Мифология]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қазақ әдебиеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[КСРО ыдырауы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Осип Андреевич Игельстром]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%B8%D0%BF_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC 25] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Электр тогы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%8B 24] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Информатика]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 24] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Жасуша]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 24] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Саңырауқұлақтар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 24] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 24] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 24] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Әпке (драма)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 24] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 24] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Мұрат Болатұлы Бисенбин]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BD 24] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Ақпарат]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82 24] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Қарақытай мемлекеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[:Санат:Айтыс ақындары|Санат:Айтыс ақындары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 24] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Есім ханның ескі жолы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Қамбар батыр (жыр)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 24] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Ер Тарғын]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Ғарышкер]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 24] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Марғасқа жырау]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 24] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Достық]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B 24] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Ғылым]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 24] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Қазақстанды Ресейдің Отарлауы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Темірхан Медетбек]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 24] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Керей хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Көктем]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 24] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Түпті жуа]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 24] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 24] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 23] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Эпитет]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 23] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Кеңес Одағының Батыры]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 23] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Қазақстан экономикасы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Киіз үй құрылысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Марқакөл қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Африка]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 23] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 23] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 23] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil/зертхана/doc]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%2Fdoc 23] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Экологиялық жүйе]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 23] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Қазақ фольклортану ғылымы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%84%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 23] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Әнші құм төбесі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D1%88%D1%96_%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 23] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Авар тілі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 23] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Келінжан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Еуропа одағы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Суан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Ақылбай Абайұлы Құнанбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Қазақ халқының антропологиялық деректер бойынша қалыптасуы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Қорғалжын қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Шолпан (ғаламшар)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 23] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Экологиялық проблема]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0 23] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[4 мамыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 23] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Зәйтүн]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD 23] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Жанғара Дәдебаев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Медеу]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 22] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 22] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Фольклор]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%80 22] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 22] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Ас қорыту жүйесі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Италия]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 22] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Дулат]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 22] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 22] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Еліктеу сөз]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 22] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 22] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Айқап]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 22] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Бүйрек]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA 22] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Рауғаш]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 22] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 22] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 22] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Қояндар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 22] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Уикипедия:Айдың ортақ жұмысына үміткерлер]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80 22] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 22] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Мұхит]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 22] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Кітап]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 22] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Украиндар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Спорт]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 22] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 22] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Шымбұлақ]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B 22] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Блокчейн]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D1%87%D0%B5%D0%B9%D0%BD 21] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Қадырғали Жалайыр]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 21] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Медицина]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Microsoft Excel]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Excel 21] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Палеолит]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 21] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Бразилия]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 21] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Парашют]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%8E%D1%82 21] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 21] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Аралас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Алшын]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 21] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Асыл тастар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Шалом алейхем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%BC_%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 21] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 21] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Лазерлік принтер]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 21] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Ленинград шайқасы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 21] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Галстук]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 21] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Мазмұн]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D2%B1%D0%BD 21] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 21] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[28 гвардияшы-панфиловшылар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Сыбайлас жемқорлық]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 21] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Салалас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 21] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Су бұрқақ]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D2%9B 21] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қазақтың би-шешендері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8-%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Барбаросса жоспары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Испания]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Ұлы географиялық ашылулар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil/зертхана]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 20] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Найзағай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Волфганг Амадей Моцарт]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D1%86%D0%B0%D1%80%D1%82 20] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[:Санат:Қазақстан суретшілері|Санат:Қазақстан суретшілері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 20] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Сілеусін]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%BD 20] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Жәдидшілдік]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 20] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Педагогика]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 20] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Ағартушы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B 20] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Альмагест]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82 20] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Ауыл шаруашылығы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 20] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Сызықша]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%88%D0%B0 20] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Кенелер]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 20] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Ұйғырлар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Тайыр Жарықұлы Жароков]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Бурабай ұлттық паркі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 20] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Шешендік сөз]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 20] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Әбубәкір Қайран]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Судандағы үшінші азамат соғысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Канн кинофестивалі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96 20] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 20] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Қос нүкте]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81_%D0%BD%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5 20] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Танымал қазақтардың тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Іле Алатауы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 20] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Экология]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Қант диабеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Түрікменстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Фатима Жұмағұлқызы Балғаева]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Жайық]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 19] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 19] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Аралтөбе]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 19] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Баскетбол]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 19] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Аминқышқылдар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Отырар апаты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 19] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 19] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Никола Тесла]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B0 19] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Жұлдызқұрт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 19] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Астрономия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Америка]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 19] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Вирустар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Көтеш Райымбекұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Қобыз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%B7 19] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қазақстан Компартиясының басшылары (1920-1991)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%281920-1991%29 19] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Гендік инженерия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қаратау қорығы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 19] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Күй аңызы (әңгіме)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 19] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Қазақстандағы референдум (2026)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 19] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Германия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Қазақстан музейлері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Тама]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 19] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Қазақфильм]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC 19] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Сахан Досова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Геосаясат]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 19] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Пернетақта]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 19] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Майра Мұхамедқызы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 19] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Шұғаның белгісі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Қазақтың 500 ән-күйі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 19] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Ботбай]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 19] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Надежда Андреевна Лушникова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Ирандағы соғыс (2026)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 19] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Жұрнақ]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B 19] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Рустам Али]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC_%D0%90%D0%BB%D0%B8 19] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Inkscape]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Inkscape 19] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Шалкиіз Тіленшіұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Жанартау]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83 18] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Франция]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Қазақ солдаты (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Мұхтар Ғалымиұлы Арынов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Тынық мұхит]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 18] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Сұлтан Біржанұлы Баймағамбетов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 18] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Есіл]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 18] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Сәкен Нұрмақұлы Жүнісов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 18] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Ұлттық саябақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Ермек Өтетілеуұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Темір дәуірі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Жауынбай Амантұрлыұлы Қараев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Неймар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Ғылыми-техникалық революция]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Етеккір]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 18] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Қайта құру кезеңі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 18] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Юрий Алексеевич Гагарин]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 18] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Ұялы телефон]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD 18] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Қожа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 18] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Көмекші сөздер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Топографиялық карта]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 18] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 18] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Шәймерден Есботаұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%95%D1%81%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Барсакелмес қорығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Мекемтас Мырзахметұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Үндістан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Қызыл жебе (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Есімді сөз тіркестері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Медеу Сәрсеке]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5 18] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Өтте тас байлану]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 18] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Ом заңы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 18] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 18] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[BilimLand]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BilimLand 18] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Есімше]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 18] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Әскери шен]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 18] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Жаратылыстану ғылымдары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 18] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} o944sqh4d10hg8jsojp5cr90aio5ls8 0 780877 3600661 2026-05-06T10:11:28Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Гаухар Елекешқызы Исина |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.08.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Аза... 3600661 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Гаухар Елекешқызы Исина |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.08.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор |Альма-матер = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2015); * {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} (2015); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қайраткері"; * {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} (2024). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Гаухар Елекешқызы Исина''' — филология ғылымының докторы ([[2008 жыл|2008]]), профессор ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1960 жыл|1960]] жылы 28 тамызда [[Қарағанды]] қаласында туған.<br> Қазіргі [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]н бітірген ([[1982 жыл|1982]]). 1982 жылдан [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, аға ғылыми қызметкер, профессор қызметтерін атқарады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Əлемнің стереотиптері мен ұлттық тілдік бейнесі" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: когнитивтік лингвистика, лингомəдениеттану, фразеология, этнопсихолингвистика.<br> 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 3 оқулық, 2 оқу құралы мен 3 терминологиялық сөздіктің авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2015) * "[[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі]]"; * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің құрмет грамотасы (2020); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қызметкері"; * "[[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]" (2024).<ref>[https://up.buketov.edu.kz/buketov/profile_kif/isina_kz.pdf Гаухар Елекешқызы Исина.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://famous-scientists.ru/anketa/isina-gauhar-ilikeshevna-18452 Известные учёные.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] mv94ebsh974a45cr151tnmqayuu1lcr 3600662 3600661 2026-05-06T10:12:33Z Салиха 17167 3600662 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Гаухар Елекешқызы Исина |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.08.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2015); * {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} (2015); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қайраткері"; * {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} (2024). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Гаухар Елекешқызы Исина''' — филология ғылымының докторы ([[2008 жыл|2008]]), профессор ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1960 жыл|1960]] жылы 28 тамызда [[Қарағанды]] қаласында туған.<br> Қазіргі [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]н бітірген ([[1982 жыл|1982]]). 1982 жылдан [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, аға ғылыми қызметкер, профессор қызметтерін атқарады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Əлемнің стереотиптері мен ұлттық тілдік бейнесі" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: когнитивтік лингвистика, лингомəдениеттану, фразеология, этнопсихолингвистика.<br> 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 3 оқулық, 2 оқу құралы мен 3 терминологиялық сөздіктің авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2015) * "[[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі]]"; * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің құрмет грамотасы (2020); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қызметкері"; * "[[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]" (2024).<ref>[https://up.buketov.edu.kz/buketov/profile_kif/isina_kz.pdf Гаухар Елекешқызы Исина.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://famous-scientists.ru/anketa/isina-gauhar-ilikeshevna-18452 Известные учёные.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Профессорлар]] gsxls11pi0t88kuarh2by5pbk8nb6bx 3600663 3600662 2026-05-06T10:13:04Z Салиха 17167 «[[Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері|Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600663 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Гаухар Елекешқызы Исина |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.08.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2015); * {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} (2015); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қайраткері"; * {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} (2024). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Гаухар Елекешқызы Исина''' — филология ғылымының докторы ([[2008 жыл|2008]]), профессор ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1960 жыл|1960]] жылы 28 тамызда [[Қарағанды]] қаласында туған.<br> Қазіргі [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]н бітірген ([[1982 жыл|1982]]). 1982 жылдан [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, аға ғылыми қызметкер, профессор қызметтерін атқарады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Əлемнің стереотиптері мен ұлттық тілдік бейнесі" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: когнитивтік лингвистика, лингомəдениеттану, фразеология, этнопсихолингвистика.<br> 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 3 оқулық, 2 оқу құралы мен 3 терминологиялық сөздіктің авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2015) * "[[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі]]"; * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің құрмет грамотасы (2020); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қызметкері"; * "[[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]" (2024).<ref>[https://up.buketov.edu.kz/buketov/profile_kif/isina_kz.pdf Гаухар Елекешқызы Исина.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://famous-scientists.ru/anketa/isina-gauhar-ilikeshevna-18452 Известные учёные.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері]] tr4c611brq7yzf4unz83nwycv8cu898 3600664 3600663 2026-05-06T10:13:48Z Салиха 17167 «[[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері|Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600664 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Гаухар Елекешқызы Исина |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.08.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2015); * {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}} (2015); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қайраткері"; * {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} (2024). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Гаухар Елекешқызы Исина''' — филология ғылымының докторы ([[2008 жыл|2008]]), профессор ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1960 жыл|1960]] жылы 28 тамызда [[Қарағанды]] қаласында туған.<br> Қазіргі [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]н бітірген ([[1982 жыл|1982]]). 1982 жылдан [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Қарағанды мемлекеттік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, аға ғылыми қызметкер, профессор қызметтерін атқарады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Əлемнің стереотиптері мен ұлттық тілдік бейнесі" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: когнитивтік лингвистика, лингомəдениеттану, фразеология, этнопсихолингвистика.<br> 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 3 оқулық, 2 оқу құралы мен 3 терминологиялық сөздіктің авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008, 2014); * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2015) * "[[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі]]"; * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің құрмет грамотасы (2020); * Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің еңбек сіңірген қызметкері; * РАЕ "Ғылым мен білімнің еңбек сіңірген қызметкері"; * "[[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]" (2024).<ref>[https://up.buketov.edu.kz/buketov/profile_kif/isina_kz.pdf Гаухар Елекешқызы Исина.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://famous-scientists.ru/anketa/isina-gauhar-ilikeshevna-18452 Известные учёные.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері]] 5j0espvqnc3hxij8bqv2m0sgb0u9fue 0 780879 3600679 2026-05-06T11:02:09Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Закира Әмірқызы Керімбаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.08.1962 |Туған жері = қазіргі [[Түркістан облысы]], {{туғанжері|Ордабасы ауданы|Ордабасы ауданында}}, [[Темірлан]]... 3600679 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Закира Әмірқызы Керімбаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.08.1962 |Туған жері = қазіргі [[Түркістан облысы]], {{туғанжері|Ордабасы ауданы|Ордабасы ауданында}}, [[Темірлан]] ауылы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Медицина |Жұмыс орны = [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]] |Ғылыми дәрежесі = Медицини ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор |Альма-матер = Целиноград мемлекеттік медицина иституты (қазіргі [[Астана медицина университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Закира Әмірқызы Керімбаева''' — медицина ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1962 жыл|1962]] жылы 21 тамызда қазіргі [[Түркістан облысы]], [[Ордабасы ауданы]], [[Темірлан]] ауылында туған.<br> Целиноград мемлекеттік медицина иститутын (қазіргі [[Астана медицина университеті]]) бітірген ([[1986 жыл|1986]]). 1986-[[1994 жыл|94]] жылдары Шымкент қалалық №2 балалар аурухаасы емханасында дəрігер-педиатр, 1994-[[1999 жыл|99]] жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясында (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]) ассистент, 1999-[[2011 жыл|2011]] жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының доценті. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Медико-социальные аспекты использования фармоэпидемиологических и фармоэкономических исследований для обоснования интегрированной модели первичной и вторичной профилактики артериальной гипертензии" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: медициналық-əлеуметтік мəселелер.<br> 100-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монография, 2 оқу-əдістемелік құралдың авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://scholar.google.com/citations?user=cnjR_LYAAAAJ&hl=ru Закира Керимбаева.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]] rnrps8t04hx7uqgn4028cekecb1dw51 3600680 3600679 2026-05-06T11:05:21Z Салиха 17167 «[[Санат:Астана медицина университеті түлектері|Астана медицина университеті түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600680 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Закира Әмірқызы Керімбаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.08.1962 |Туған жері = қазіргі [[Түркістан облысы]], {{туғанжері|Ордабасы ауданы|Ордабасы ауданында}}, [[Темірлан]] ауылы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Медицина |Жұмыс орны = [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]] |Ғылыми дәрежесі = Медицини ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор |Альма-матер = Целиноград мемлекеттік медицина иституты (қазіргі [[Астана медицина университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Закира Әмірқызы Керімбаева''' — медицина ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1962 жыл|1962]] жылы 21 тамызда қазіргі [[Түркістан облысы]], [[Ордабасы ауданы]], [[Темірлан]] ауылында туған.<br> Целиноград мемлекеттік медицина иститутын (қазіргі [[Астана медицина университеті]]) бітірген ([[1986 жыл|1986]]). 1986-[[1994 жыл|94]] жылдары Шымкент қалалық №2 балалар аурухаасы емханасында дəрігер-педиатр, 1994-[[1999 жыл|99]] жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясында (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]) ассистент, 1999-[[2011 жыл|2011]] жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының доценті. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Медико-социальные аспекты использования фармоэпидемиологических и фармоэкономических исследований для обоснования интегрированной модели первичной и вторичной профилактики артериальной гипертензии" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: медициналық-əлеуметтік мəселелер.<br> 100-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монография, 2 оқу-əдістемелік құралдың авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://scholar.google.com/citations?user=cnjR_LYAAAAJ&hl=ru Закира Керимбаева.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Астана медицина университеті түлектері]] hr8aae125lsjvfsybx9ehsz0dg7jgcp 3600681 3600680 2026-05-06T11:06:36Z Салиха 17167 «[[Санат:Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы тұлғалары|Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы тұлғалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600681 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Закира Әмірқызы Керімбаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.08.1962 |Туған жері = қазіргі [[Түркістан облысы]], {{туғанжері|Ордабасы ауданы|Ордабасы ауданында}}, [[Темірлан]] ауылы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Медицина |Жұмыс орны = [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]] |Ғылыми дәрежесі = Медицини ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор |Альма-матер = Целиноград мемлекеттік медицина иституты (қазіргі [[Астана медицина университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Закира Әмірқызы Керімбаева''' — медицина ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]). == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1962 жыл|1962]] жылы 21 тамызда қазіргі [[Түркістан облысы]], [[Ордабасы ауданы]], [[Темірлан]] ауылында туған.<br> Целиноград мемлекеттік медицина иститутын (қазіргі [[Астана медицина университеті]]) бітірген ([[1986 жыл|1986]]). 1986-[[1994 жыл|94]] жылдары Шымкент қалалық №2 балалар аурухаасы емханасында дəрігер-педиатр, 1994-[[1999 жыл|99]] жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясында (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]) ассистент, 1999-[[2011 жыл|2011]] жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының доценті. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Медико-социальные аспекты использования фармоэпидемиологических и фармоэкономических исследований для обоснования интегрированной модели первичной и вторичной профилактики артериальной гипертензии" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: медициналық-əлеуметтік мəселелер.<br> 100-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монография, 2 оқу-əдістемелік құралдың авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://scholar.google.com/citations?user=cnjR_LYAAAAJ&hl=ru Закира Керимбаева.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Медицина ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Астана медицина университеті түлектері]] [[Санат:Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы тұлғалары]] bx8aytduui2v5wibitz55alksq720zr 0 780880 3600684 2026-05-06T11:10:17Z С.Жания 172404 Жаңа бетте: '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылы... 3600684 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> fbfm5rino63mhtjc06n9loaiya01wst 3600685 3600684 2026-05-06T11:10:52Z С.Жания 172404 «[[Санат:1940 жж. туғандар|1940 жж. туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600685 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> [[Санат:1940 жж. туғандар]] bse006twpmbomt0coq9qxgz1jhmdd6c 3600686 3600685 2026-05-06T11:11:08Z С.Жания 172404 «[[Санат:2020 жж. қайтыс болғандар|2020 жж. қайтыс болғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600686 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> [[Санат:1940 жж. туғандар]] [[Санат:2020 жж. қайтыс болғандар]] krcwrx7v1f0sz86cqrq4pwcmes0r10d 3600689 3600686 2026-05-06T11:11:28Z С.Жания 172404 «[[Санат:26 шілдеде туғандар|26 шілдеде туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600689 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> [[Санат:1940 жж. туғандар]] [[Санат:2020 жж. қайтыс болғандар]] [[Санат:26 шілдеде туғандар]] nkexdwo4pj25nkofoodbrz4rfnq8ihq 3600691 3600689 2026-05-06T11:12:36Z С.Жания 172404 «[[Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар|16 желтоқсанда қайтыс болғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600691 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> [[Санат:1940 жж. туғандар]] [[Санат:2020 жж. қайтыс болғандар]] [[Санат:26 шілдеде туғандар]] [[Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар]] 6vmzy48m1sqva4rwb0mv6lxi8cqxfp0 3600692 3600691 2026-05-06T11:13:11Z С.Жания 172404 «[[Санат:Инженер-технологтар|Инженер-технологтар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3600692 wikitext text/x-wiki '''Николай Фёдорович Кряжевских''' ([[26 шілде]] [[1940 жыл|1940]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[16 желтоқсан]] [[2020 жыл|2020]]) — кеңестік және ресейлік [[инженер]], саяси қайраткер, 1994–1997 жылдары Краснодар қаласының әкімшілік басшысы. Техника ғылымдарының докторы, Кубанның еңбек сіңірген құрылысшысы. 2020 жылы [[Краснодар]] қаласының құрметті азаматы атағы берілген<ref>[https://kuban24.tv/item/11-zhitelej-kraevoj-stolitsy-poluchili-zvanie-pochetnyj-grazhdanin-krasnodara «Краснодар қаласының құрметті азаматы» атағы 11 тұрғынға берілді.] Кубань 24 (23 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025. </ref>. == Өмірбаяны == Николай Фёдорович Кряжевских 1940 жылғы 26 шілдеде Қазақ КСР-де дүниеге келген. Жастық шағында [[офицер]] болуды армандап, [[Ташкент]] жоғары жалпыәскери командалық училищесі-не түсуге жоспарлаған, алайда әкесінің сотталғанына байланысты саяси себептермен қабылданбаған. [[Петропавл]] қаласына оралғаннан кейін зауытта газбен дәнекерлеуші болып жұмыс істеген<ref name=":0">[https://kubnews.ru/obshchestvo/2020/07/24/nikolay-kryazhevskikh-tikhaya-i-unylaya-zhizn-mne-ne-po-dushe/ Кряжевских Николай: «Маған тыныш әрі бірсарынды өмір ұнамайды».] Кубанские новости (24 шілде 2020). Қаралған күні: 27 қыркүйек 2025.</ref>. 1959 жылы Куйбышев инженерлік-құрылыс институты-на түсіп, инженер-мелиоратор мамандығын алған. Институтты бітіргеннен кейін су құбырлары мен каналдардың бағыттарын зерттеумен айналысқан жобалау институтында экспедиция бастығы болып жұмыс істеген. Кряжевскихтің қарамағында шамамен 120 маман болған. Кейін Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің [[мелиорация]] және су шаруашылығы басқармасын басқарған. «Союзцелинвод» тресінің бас инженері қызметін атқарып, тың жерлердегі елді мекендерді сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын қамтамасыз еткен. Тың игеруге қатысқаны үшін «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған<ref name=":0" />. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] * [[Еңбек Қызыл Туы ордені]] * Ерлік ордені * «Кубаньның дамуына қосқан зор үлесі үшін» алтын медалі == Ескертпелер == <references /> [[Санат:1940 жж. туғандар]] [[Санат:2020 жж. қайтыс болғандар]] [[Санат:26 шілдеде туғандар]] [[Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Инженер-технологтар]] luvs5cc2qg2y5o1ghnsqd3mj4x4nhwp 3 780881 3600688 2026-05-06T11:11:11Z Masti 4315 Masti [[Қатысушы талқылауы:Yaroslav1257]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Kurudukande]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Yaroslav1257|Yaroslav1257]]" to "[[Special:CentralAuth/Kurudukande|Kurudukande]]" 3600688 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Kurudukande]] iugejymyzxyxq2jyfj60640c9qwhqry 3 780882 3600693 2026-05-06T11:17:41Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600693 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Tatarinov64}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 16:17, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) 3rihr8ry9hb24bm823rpco22hofltlm 3 780884 3600697 2026-05-06T11:39:09Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3600697 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=DragonFederal}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 16:39, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) 70pqvcnqfemo5flreljlzhalrsjpvmq