Швейцария

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kk">
  <siteinfo>
    <sitename>Уикипедия</sitename>
    <dbname>kkwiki</dbname>
    <base>https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Таспа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Арнайы</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талқылау</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Қатысушы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Қатысушы талқылауы</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Уикипедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Уикипедия талқылауы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Сурет</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Сурет талқылауы</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаУики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаУики талқылауы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Үлгі</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Үлгі талқылауы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Анықтама</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Анықтама талқылауы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Санат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Санат талқылауы</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал талқылауы</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Жоба</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Жоба талқылауы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Швейцария</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4026</id>
    <revision>
      <id>3626542</id>
      <parentid>3610013</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60123" sha1="l04gxnxfd9hzfasrg8dj3hznnbusj5w" xml:space="preserve">{{Мемлекет
 |Қазақша атауы        = Швейцария Конфедерациясы
 |Шынайы атауы   = &lt;font size=-1&gt;{{lang-de|Schweizerische Eidgenossenschaft}}&lt;br /&gt;{{lang-fr|Confédération suisse}}&lt;br /&gt;{{lang-it|Confederazione Svizzera}}&lt;br /&gt;{{lang-rm|Confederaziun svizra}}&lt;/font&gt;
 |Атау септігі       = Швейцария
 |Елтаңба                    = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg
 |Байрақ                    =Flag of Switzerland (Pantone).svg
 |Ұраны                   = «Unus pro omnibus omnes pro uno»&lt;br /&gt;«Біреуі барлығы үшін, барлығы біреуі үшін»
 |Әнұранның аты          = Швейцарлық псалом
 |Аудио                   = Swiss Psalm.ogg
 |Картада                = Europe-Switzerland.svg
  |карта тақырыбы        =
 |Картада2               = 
 |lat_dir =N |lat_deg =46 |lat_min =56 |lat_sec = 0
  |lon_dir =E |lon_deg =8 |lon_min =20 |lon_sec =0 
  |region                 = CH
  |CoordScale             = 100000
 |Тілдері             = [[неміс тілі|неміс]], [[француз тілі|француз]], [[италиян тілі|италиян]], [[романш тілі|романш тілдері (швейцарлық ретороман)]]
 |Мемлекеттік діні = 
 |Үкімет түрі         = [[Федерация|Федеративті]] [[парламенттік республика]]
 |Құрылды       = [[1 тамыз]] [[1291]]&lt;br&gt;([[Швиц (кантон)|Швиц]], [[Ури]] және Унтервальден кантондары арасында [[Габсбургтер әулеті|Габсбургтерге]] қарсы әскери келісімнің жасалуы, қазіргі Швейцарияның өзегінің пайда болуы)&lt;br&gt; [[22 қыркүйек]] [[1499]]&lt;br&gt; (Базель келісімі және Швейцарияның Свабия соғысы нәтижесінде [[Қасиетті Рим империясы]]нан автономия алуы)&lt;br&gt;[[1649]]&lt;br&gt; ([[Отыз жылдық соғыс]] нәтижесінде Вестфалия бейбітшілігі және Швейцарияның [[Қасиетті Рим империясы]]алдындағы кез келген жауапкершіліктен толық босатылуы)&lt;br&gt;[[1798]]&lt;br&gt; ([[Франция]]ның басып кіру және оның бақылауындағы Гельветикалық республиканың құрылуы)&lt;br&gt; [[19 ақпан]] [[1803]]&lt;br&gt; (Гельветикалық республиканы аяқтаған [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]]ның делдалдық актісі)&lt;br&gt;[[1814]] - [[1815 жыл]]дар&lt;br&gt; (Швейцарияның мәңгілік бейтараптығын жариялаған Вена конгресі)&lt;br&gt;[[1847]] - [[1848 жыл]]дар&lt;br&gt; (Зондербунд соғысы және қазіргі федералды республиканың құрылуы)
 |Тәуелсіздік күні      =[[1499 жыл]]ы жарияланды&lt;br&gt;[[24 қазан]] [[1648 жыл]]ы мойындалды
 |Тәуелсіздігін алды        = [[Қасиетті Рим империясы]]нан
 |Астанасы                 = жоқ (де-юре)&lt;br&gt;[[Берн]] (де-факто)
 |Ірі қалалары       = [[Цюрих]], [[Женева]], [[Базель]],  [[Лозанна]], [[Берн]]
 |Басшы қызметі = [[Швейцарияның федерация кеңесі|Федералдық кеңесі]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Швейцарияның федералдық канцлері|Федералдық канцлері]]
 |Басшылары           = [[Ги Пармелен]] &lt;br /&gt;([[Швейцария президенті|президент]])&lt;br&gt;[[Иньяцио Кассис]] &lt;br&gt;([[Швейцария вице-президенті|вице-президент]])&lt;br&gt;[[Карин Келлер-Зуттер]]&lt;br&gt;[[Альберт Рёшти]]&lt;br&gt;[[Элизабет Бом-Шнайдер]]&lt;br&gt;[[Беат Янс]] &lt;br&gt;[[Мартин Пфистер]]&lt;br /&gt;[[Виктор Росси]]
 |Жер аумағы              = 41 285
 |Жер аумағы бойынша орны     = 132
 |Судың үлесі            = 4,2
 |Этнохороним             = [[швейцариялықтар]], швейцарлық
  |Жұрты              = {{өсім}} 8 570 146&lt;ref name=population&gt;{{cite web |trans-title=Recent monthly and quarterly figures: provisional data |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.gnpdetail.2019-0447.html |title=Bevölkerungsbestand am Ende des 2. Quartal 2019 |date=19 September 2019 |id=1155-1500 |publisher=Swiss Federal Statistical Office (FSO), Swiss Confederation |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |format=XLS |type=official statistics |accessdate=20 September 2019 }}&lt;/ref&gt;
  |Халық саны бойынша орны     = 99
  |Сарап жылы             = 2019
  |Санақ бойынша халық саны  = 8 327 126&lt;ref&gt;{{cite report |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/en/home/statistics/population.assetdetail.1401565.html |title=Switzerland's population 2015 |date=22 November 2016 |editor=Jacqueline Kucera |editor2=Athena Krummenacher |series=Swiss Statistics |issue=01 Population |publisher=Swiss Federal Statistical Office (FSO), Swiss Confederation |location=Neuchâtel, Switzerland |format=PDF |type=official report |accessdate=7 December 2016 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220075134/https://www.bfs.admin.ch/bfs/en/home/statistics/population.assetdetail.1401565.html |archivedate=20 December 2016}}&lt;/ref&gt;
  |Санақ жылы           = 2015
  |Халық тығыздығы    = 207
  |Тығыздық бойынша орны     = 48
 |ЖІӨ (АҚТ)               = 548 млрд.&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&amp;pr.y=12&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=146&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=5. Report for Selected Countries and Subjects: Switzerland |publisher=International Monetary Fund |location=Washington, DC, U.S. |accessdate=1 October 2018 }}&lt;/ref&gt; 
 |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы   = 2018
 |ЖІӨ (АҚТ) орны      = 38
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 64,649&lt;ref name=imf2/&gt;
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 9
 |ЖІӨ (номинал)             = 704 млрд.&lt;ref name=imf2/&gt;
 |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018
 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны    = 20
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 82,950&lt;ref name=imf2/&gt;
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 2
 |АДИ                    = {{өсім}} 0,946&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}&lt;/ref&gt;
 |АДИ жылдық есебі       = 2018
 |АДИ бойынша орны           = 2
 |АДИ деңгейі            = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;өте жоғары&lt;/span&gt;
 |Әуе компаниясы            = 
 |Валютасы                  = [[Швейцария франкі]]
 |Интернет үйшігі            = [[.ch]]
 |ISO                     = 
 |Телефон коды          = 41
 |Уақыт белдеуі            = +1, жазда +2
 |Түсініктемелер              = 
}}
'''Швейцария''' ({{lang-de|die Schweiz}}, {{lang-fr|Suisse}}, {{lang-it|Svizzera}}, {{lang-rm|Svizra}}), ресми атауы — '''Швейцария Конфедерациясы''' ({{lang-de|Schweizerische Eidgenossenschaft}}, {{lang-fr|Confédération suisse}}, {{lang-it|Confederaziun svizra}}, {{lang-rm|Confederaziun svizra}}) — [[Орталық Еуропа]]да орналасқан [[Швейцария әкімшілік бөлінісі|26 кантоннан]] тұратын [[Федерация|федеративті]] мемлекет. Де-юре елордасы жоқ. Елдің де-факто [[елорда]]сы және әкімшілік орталығы — [[Берн]] қаласы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boris.unibe.ch/41280/|title=Die Hauptstadt existiert nicht|author=André Holenstein|coauthors=André Holenstein|date=2012|publisher=UniPress - Forschung und Wissenschaft an der Universität Bern|accessdate=2019-08-16}}&lt;/ref&gt;.

Швейцария [[Батыс Еуропа|батыс]], [[Орталық Еуропа|орталық]] және [[оңтүстік Еуропа]]ның түйіскен жерінде орналасқан, [[Мұхитқа шыға алмайтын елдер|мұхитқа шыға алмайды]] және оңтүстігінде [[Италия]]мен, батысында [[Франция]]мен, солтүстігінде [[Германия]]мен, шығыста [[Аустрия]] мен [[Лихтенштейн]]мен шектеседі. Ел географиялық жағынан [[Альпі]], Швейцария үстірті және [[Юра таулары|Юра]] арасында бөлініп, жалпы ауданы 41 285 км² құрайды. Альпілер аумақтың көп бөлігін алып жатқан кезде, шамамен 8,5 миллион халқы бар Швейцария халқы негізінен ең үлкен қалалар орналасқан үстіртке, соның ішінде екі жаһандық қала — [[Цюрих]] пен [[Женева]]ға шоғырланған.

Швейцария неміс және [[Роман тілдері|романдық]] Еуропаның қиылысында орналасқан; төрт негізгі тілдік және мәдени аймаққа ие: [[Неміс тілі|неміс]], [[Француз тілі|француз]], [[Итальян тілі|итальян]] және [[Романш тілі|романш]]. Халықтың көпшілігі неміс тілінде сөйлегенімен, Швейцарияның ұлттық өзін-өзі тануы ортақ тарихи тәжірибеге, ортақ құндылықтарға негізделген: [[федерализм]], тікелей [[демократия]] және альпілік символизм&lt;ref&gt;{{Мақала|авторы=Oliver Zimmer|жылы=1998/10|doi=10.1017/S0010417598001686|issn=1475-2999, 0010-4175|басылым=4|тілі=en|беттері=637–665|баспа=Comparative Studies in Society and History|тақырыбы=In Search of Natural Identity: Alpine Landscape and the Reconstruction of the Swiss Nation|ссылка=https://www.cambridge.org/core/journals/comparative-studies-in-society-and-history/article/in-search-of-natural-identity-alpine-landscape-and-the-reconstruction-of-the-swiss-nation/EBFD0739CC80BD47257360F9748294E1|том=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2019-08-16|first=Josef|last=Lang|date=2015-12-14|website=Tages-Anzeiger|title=Die Alpen als Ideologie|url=https://www.tagesanzeiger.ch/schweiz/standard/die-alpen-als-ideologie/story/22155483}}&lt;/ref&gt;. Өзінің көптілдігінен Швейцария бірнеше атаумен белгілі: ''Schweiz'' (немісше); ''Suisse'' (французша); ''Svizzera'' (итальянша); және ''Svizra'' (романша), алайда швейцариялық тиындар мен маркаларда төрт ресми тілдің орнына [[Латын тілі|латынша]] ''Confoederatio Helvetica'' атауы қолданылады.

Швейцария — әлемдегі ең дамыған елдердің бірі, ересек халықтың ең жоғары номиналды [[Байлық|байлығы]] және жан басына [[Жалпы ішкі өнім|ЖІӨ]] бойынша [[Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) бойынша елдер тізімі|сегізінші орында]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digitaljournal.com/article/298716|title=US is still by far the richest country, China fastest growing|date=2010-10-09|publisher=www.digitaljournal.com|accessdate=2019-08-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2019-08-16|first=Simon|last=Bowers|date=2011-10-19|id=0261-3077|website=The Guardian|title=Franc's rise puts Swiss top of rich list|url=https://www.theguardian.com/business/2011/oct/19/currency-appreciation-makes-swiss-wealthiest}}&lt;/ref&gt;. Ол экономикалық бәсекеге қабілеттілікті және [[Адам даму индексі|адам даму индексін]] қоса алғанда, бірқатар халықаралық көрсеткіштер бойынша алдыңғы қатарда орын алады. [[Цюрих]], [[Женева]] және [[Базель]] өмір сапасы бойынша әлемдегі үздік он қаланың қатарына кірді, соның ішінде Цюрих екінші орынға ие болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mercer.ch/newsroom/quality-of-living-2018.html|title=Mercer &amp;#124; Zürich mit der zweithöchsten Lebensqualität weltweit|publisher=www.mercer.ch|accessdate=2019-08-16}}&lt;/ref&gt;.

== Табиғаты ==
{{main|Швейцарияның табиғаты}}
''Швейцария'' — таулы ел, оның аумағының көп бөлігі [[Альпі]] таулары аумағында орналасқан (ел аумағының 60%-ын құрайды). Оңтүстігінде [[Пеннин Альпісі]], [[Лепонтин]], [[Ретийя Альпісі|Ретий Альпілері]] мен [[Бернин массиві|Бернина массиві]] орналасқан. Бұл таулар бір-бірінен жоғарғы Рона мен алдыңғы Рейннің терең көлденең [[аңғар]]лары арқылы бөлінген. Негізінен кристалдық жыныстардан қалыптасқан биік, тегіс емес, қармен жабылған таулар терең [[шатқал]]дармен бөлшектенген.

Таулардың басында көптеген фирндік алаңдар мен [[мұздық]]тар бар (ел аум-ның 10%-ы). Негізгі [[асу]]лары ([[Үлкен Сен-Бернар]], [[Симплон]], [[Сен-Готард]], [[Бернина]]) 2000 м-ден биік орналасқан. Солтүстік пен солтүстік-батысқа қарай [[Альпі]] аласара түсіп, мұздықтар сирей бастайды. [[Альпі]]ден солтүстік-батысқа қарай ел аум-ның 1/3-іне жуығын алып жатқан Швейцария қыраты орналасқан. Ол 1000 — 1200 м-ден 400 м-ге дейін аласарады ([[Рейн]] мен [[Ааре]] өзендерінің аңғарлары). Мұнда ел халқының басым бөлігі шоғырланған, ірі қалалар мен өнеркәсіп орталықтары орналасқан. Сондай-ақ мұнда ең құнарлы а. ш. жерлер мен жайылымдар бар. Елдің солт.-батысында қатпарлы Юра таулары (Швейцария шегіндегі ең биік жері — [[Мон-Тендр]] тауы — 1679 м) жатыр.

Швейцарияның жануарлар дүниесі адамның шаруашылық қызметінің ықпалын күшті сезініп отыр. Қар [[құры]] мен [[ақ қоян]]дар кең тарағанымен, таулардың жоғ. бөлігіне тән [[елік]], [[бұғы]]лар мен альпі [[суырлар]]ы сирек кездеседі. Жабайы жануарлар дүниесін қорғау жөнінде көп жұмыстар атқарылуда. [[Австрия]]мен шекарада орналасқан Швейцария Ұлттық саябағын еліктер мен бұғылар, [[тауешкі]] мен [[түлкі]] мекендейді, сондай-ақ ақ құр мен жыртқыш құстардың бірнеше түрі кездеседі.

Швейцария — теңiзге шығусыз ел, аумағы үш табиғи аймаққа жiктеледі:
* Солтүстігіндегі [[Юра (таулар)|Юра]] таулары,
* Орталығындағы [[Швейцария үстірті]],
* Оңтүстігінде Швейцарияның 61% жерін алатын [[Альпі]] таулары.

Солтүстiк шекарасы Швейцария Альпiлерiнiң ортасынан басталып, Боден көлi мен Рейн бойымен   орталығында бастайтын және шығыс шекарасының бөлiгiн құрастырған Рейн бойынша жартылай өтедi. Батыс шекарасы Юра таулары арқылы өтедi, оңтүстiк - Италиялық Альпiлер және Женевалық көлі бойымен.

Үстірт ойпатта жатыр, бiрақ оның көп жағы теңiз деңгейiнен 500 метр жағарыда орналасқан. Орманды жоталардан (1600 м дейін) тұратын жаңа қатпарлы Юра таулары Франция мен Германия аумағына дейін созылған. Швейцарияның ең биік нүктесі [[Пеннин Альпісі]]нде орналасқан — [[Дюфур шыңы]]  (4634 м), ең аласа нүктесі — Лаго-Маджоре өзені — 193 м.

Швейцарияда Еуропаның тұщы судың 6% орналасқан. Ең ірі өзеңдері - [[Рона (өзен)|Рона]], [[Рейн]], [[Лиммат]], [[Аaре]].

Швейцарияның ең ірі он көлдері:
* [[Женева көлі]] (582,4 км²)
* [[Боден көлі]] (539 км²)
* [[Нёвшатель көлі]] (217,9 км²)
* [[Лаго-Маджоре]] (212,3 км²)
* [[Фирвальдштет көлі]] (113,8 км²)
* [[Цюрих көлі]] (88,4 км²)
* [[Лугано (көл)|Лугано]] (48,8 км²)
* [[Тун (көл)|Тун]] (48,4 км²)
* [[Бильск көлі]] (40 км²)
* [[Цугск көлі]] (38 км²)

== Әкімшілік бөлінуі ==
{{Main|Швейцарияның әкімшілік бөлінуі}}

{{Switzerland Cantons Labelled Map|float=right}}
[[Сурет:Schweiz graubuenden sent.jpg|thumb|225px|right|[[Граубюнден]] шығыс кантонындағы, Сент ауылындағы қысқы көрініс]]

Швейцария 26 [[Швейцарияның әкімшілік бөлінуі|кантоннан]] (20 кантон және 6 жартылай кантон) тұрады.

{| class=&quot;wikitable standard&quot;
 ! Кантон || Ең ірі қаласы || Ауымағы, мың.&amp;nbsp;км²
 |-
 | [[Цюрих (кантон)|Цюрих]] (Zürich) || [[Цюрих]] (Zürich) || align=&quot;center&quot; | 1,7
 |-
 | [[Берн (кантон)|Берн]] (Bern) || [[Берн]] (Bern) || align=&quot;center&quot; | 5,9
 |-
 | [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] (Luzern) || [[Люцерн]] (Luzern) || align=&quot;center&quot; | 1,5
 |-
 | [[Ури]] (Uri) || [[Альтдорф]] (Altdorf) || align=&quot;center&quot; | 1,1
 |-
 | [[Швиц (кантон)|Швиц]] (Schwyz) || [[Швиц]] (Schwyz) || align=&quot;center&quot; | 0,9
 |-
 | [[Обвальден]] (Obwalden) || [[Зарнен]] (Sarnen) || align=&quot;center&quot; | 0,5
 |-
 | [[Нидвальден]] (Nidwalden) || [[Штанс]] (Stans) || align=&quot;center&quot; | 0,3
 |-
 | [[Гларус (кантон)|Гларус]] (Glarus) || [[Гларус]] (Glarus) || align=&quot;center&quot; | 0,7
 |-
 | [[Цуг (кантон)|Цуг]] (Zug) || [[Цуг (город)|Цуг]] (Zug) || align=&quot;center&quot; | 0,2
 |-
 | [[Фрибур (кантон)|Фрибур]] (Fribourg) || [[Фрибур]] (Fribourg) || align=&quot;center&quot; | 1,7
 |-
 | [[Золотурн (кантон)|Золотурн]] (Solothurn) || [[Золотурн]] (Solothurn) || align=&quot;center&quot; | 0,8
 |-
 | [[Базель-Штадт]] (Basel-Stadt) || [[Базель]] (Basel) || align=&quot;center&quot; | 0,04
 |-
 | [[Базель-Ланд]] (Basel-Land) || [[Листаль]] (Liestal)|| align=&quot;center&quot; | 0,4
 |-
 | [[Шаффхаузен (кантон)|Шаффхаузен]] (Schaffhausen)|| [[Шаффхаузен]] (Schaffhausen) || align=&quot;center&quot; | 0,3
 |-
 | [[Аппенцелль — Ауссерроден]] (Appenzell-Ausserrhoden) || [[Херизау]] (Herisau) || align=&quot;center&quot; | 0,2
 |-
 | [[Аппенцелль — Иннерроден]] (Appenzell-Innerrhoden) || [[Аппенцелль (город)|Аппенцелль]] (Appenzell) || align=&quot;center&quot; | 0,2
 |-
 | [[Санкт-Галлен (кантон)|Санкт-Галлен]] (St. Gallen) || [[Санкт-Галлен]] (St. Gallen) || align=&quot;center&quot; | 2,0
 |-
 | [[Граубюнден]] (Graubunden) || [[Кур (Граубюнден)|Кур]] (Chur) || align=&quot;center&quot; | 7,1
 |-
 | [[Аргау]] (Aargau) || [[Арау]] (Aarau)|| align=&quot;center&quot; | 1,4
 |-
 | [[Тургау]] (Thurgau) || [[Фрауэнфельд]] (Frauenfeld) || align=&quot;center&quot; | 1,0
 |-
 | [[Тичино]] (Ticino) || [[Беллинцона]] (Bellinzona) || align=&quot;center&quot; | 2,8
 |-
 | [[Во (кантон)|Во]] ({{lang-fr|Vaud}}) || [[Лозанна]] ({{lang-fr|Lausanne}}) || align=&quot;center&quot; | 3,2
 |-
 | [[Вале (кантон)|Вале]] (Valais) || [[Сьон]] (Sion) || align=&quot;center&quot; | 5,2
 |-
 | [[Нёвшатель (кантон)|Нёвшатель]] ({{lang-fr|Neuchâtel}}) || [[Нёвшатель]] ({{lang-fr|Neuchâtel}}) || align=&quot;center&quot; | 0,8
 |-
 | [[Женева (кантон)|Женева]] ({{lang-fr|Genève}}) || [[Женева]] ({{lang-fr|Genève}}) || align=&quot;center&quot; | 0,3
 |-
 | [[Юра (кантон)|Юра]] ({{lang-fr|Jura}})&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; || [[Делемон]] (Delemont), нем. Дельсберг (Delsberg) || align=&quot;center&quot; | 0,8
 |}
&lt;small&gt;
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;  [[1979 жыл]]ы құрылған.
&lt;/small&gt;

===Климаты===
[[File:Koppen-Geiger Map CHE present.svg|thumb|&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Beck |first1=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |date=30 October 2018 |volume=5 |pages=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214|issn=2052-4463 }}&lt;/ref&gt;]]
Швейцарияның климаты [[Батыс Еуропа]]ның мұхиттық климаты, Орталық Еуропадағы ылғалды континенталды климаты, Жерорта теңізі климаты және таулы климаттың әсерінен болатын қалыпты [[Альпілік белдеу|ауысу климаты]]. Жауын-шашын жыл бойы, кейде қыс мезгілінде [[қар]] сияқты таралады. Төрт мезгілде ең жақсы айдың (шілде) және ең суық айдың (қаңтар) орташа температурасы арасындағы 20&amp;nbsp;°C айырмашылығы бар&lt;ref name=Climate&gt;{{cite web |url=http://www.meteoschweiz.admin.ch/web/en/climate.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629144859/http://www.meteoschweiz.admin.ch/web/en/climate.html |dead-url=yes |archive-date=29 June 2007 |title=Swiss Climate |publisher=Swiss Federal Office of Meteorology and Climatology MeteoSwiss, Swiss Federal Department of Home Affairs FDHA, Swiss Confederation |accessdate=12 қазан 2014 жыл }}&lt;/ref&gt;.

Альпі климаттық тосқауыл ретінде әрекет етеді және географиялық жағдайға (микроклиматтарға) байланысты температура мен жауын-шашын мөлшерінің айтарлықтай айырмашылығын тудырады. Жерорта теңізі климатының әсері оңтүстіктегі Альпсқа қарағанда көбірек жазылады, онда жаз айтарлықтай жылы болады, ал қыстың шалғай және кептіргіштігі әсер етеді. Ыстық континенталды климаттың әсері елдегі шығыс бөлігінде айтарлықтай жоғары температуралық айырмашылықтар және жазда жоғары жауын-шашынмен ерекшеленеді&lt;ref name=FederalClimateMaps&gt;{{cite web |url=http://www.meteoschweiz.admin.ch/web/en/climate/climate_today/swiss_climate_maps.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100223205106/http://www.meteoschweiz.admin.ch/web/en/climate/climate_today/swiss_climate_maps.html |dead-url=yes |archive-date=23 February 2010 |title=Swiss climate maps |publisher=Swiss Federal Office of Meteorology and Climatology MeteoSwiss, Swiss Federal Department of Home Affairs FDHA, Swiss Confederation |accessdate=12 қазан 2014 жыл }}&lt;/ref&gt;.

Орташа температура жердің биіктігімен және жыл мерзімімен ерекшеленеді, өйткені ол рельефті арқасында таудың қасбеттеріндегі әртүрлі климаттық және табиғи орталармен бірнеше қабатты болуы мүмкін. Швейцария платформасы (500 м) сияқты жаздық жерлерде жаздың ең ыстық күндері - маусымнан қыркүйекке дейін - температура 30&amp;nbsp;°C-тан асады және қыста 0&amp;nbsp;°C-тан төмендеуі мүмкін - желтоқсан айынан бастап наурыз. Орташа температура әр 300 м-де 1 градусқа дейін төмендейді. Қысқы маусымның биіктігі 1500 м биіктіктен қарашадан сәуірге дейін жалғасады, ал қыс мезгілінде - қысқы спорт түрлеріне қолайлы жағдай. 3000 метрден астам жыл бойы қар жыл бойы сақталып, температурасы сирек 10&amp;nbsp;°C-тан жоғары көтеріледі. Жаз мезгілінде бүкіл ел бойынша жоғары күн сәулесі тау бөктерінің феномені себебінен қыста жазықтар мен жазықтарда төмен.

Альпсқа әсер еткен кезде, оңтүстіктегі жел жел солтүстіктен соғып, Альптың оңтүстік қасбында жаңбырлы және жұмсақ ауа райы, солтүстік қасбетіндегі құрғақ, жылы ауа райы тудырады. Керісінше, оңтүстіктегі суық солтүстік жел соғып, солтүстік жағында жаңбырлы және суық ауа райы, ал оңтүстіктегі күн сәулесі, ауа райының қолайсыздығы. Ішкі альпта орналасқан Вале ауданы жыл бойы құрғақ ауа алады.

Жел - бұл солтүстік-шығыстан суық жел, ол қыста жиі. Бұл температураның төмендеуіне, ашық аспанға және желдің жылдамдығы 100 км / сағ дейін жететін суық әсерге әкеліп соқтырады&lt;ref name=FederalClimateMaps/&gt;.

===Қоршаған орта===
Швейцарияның экожүйелері өте нәзік болуы мүмкін, өйткені таулармен бөлінген көптеген нәзік алқаптар жиі бірегей экологияны қалыптастырады&lt;ref name=Climate/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.swissworld.org/en/environment/climate_change/impact_of_climate_change/ |title=Environment: Impact of climate change |publisher=Presence Switzerland, Federal Department of Foreign Affairs |website=swissworld.org |accessdate=12 October 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141115110407/http://www.swissworld.org/en/environment/climate_change/impact_of_climate_change/ |archivedate=15 November 2014  }}&lt;/ref&gt;. Таулы аймақтар өздері басқа биіктікке табылған жоқ өсімдіктердің бай спектрін, сондай-ақ, осал болып табылады, және келушілер мен жайылымнан кейбір қысым бастан. Альпі ауданының климаттық, геологиялық және топографиялық жағдайлары [[климаттың өзгеруі]]не әсіресе сезімтал, өте нәзік экожүйеге айналды. Соған қарамастан&lt;ref&gt;{{cite web |title=2014 Environmental Performance Index |url=http://epi.yale.edu/epi/country-rankings |archive-url=https://archive.is/20140129142747/http://epi.yale.edu/epi/country-rankings |dead-url=yes |archive-date=29 January 2014 |publisher=Yale Center for Environmental Law &amp; Policy, Yale University, and Center for International Earth Science Information Network, Columbia University |year=2014 |website=epi.yale.edu/epi |accessdate=12 October 2014}}&lt;/ref&gt;, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі 2014 жылғы көрсеткіштерге сәйкес, Швейцария қоршаған ортаны қорғау бойынша жоғары көрсеткіштерге, оның жаңартылатын энергия көздеріне ([[Гидроэнергия|гидроэнергетика]] және [[Геотермиялық градиент|геотермальді энергия]]) байыпты тәуелділігі және қоршаған ортаны қорғау бойынша 132 ел арасында бірінші орын алады. [[парниктік газдар]] шығарындылары.

== Мемлекеттік құрылымы ==
Швейцария — үш деңгейлі федералдық мемлекет. Мемлекеттік биліктің бірінші деңгейін конфедерацияның өзі, екіншісін — 26 кантонның үкіметтері, үшіншісін — 2 000-нан астам коммуна құрайды. Елдің саяси жүйесі тікелей [[демократия]], [[федерализм]] және [[консенсус]] қағидаттарына негізделген. Мұндай құрылым географиялық, мәдени және тілдік тұрғыдан алуан қоғамның тұрақтылығы мен келісімін қамтамасыз етеді. [[Берн]] қаласы ресми астана болып саналмайды, ол федералдық қала ({{lang-de|Bundesstadt}}) мәртебесіне ие және де-факто астана қызметін атқарады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/political-system |title=Political system |date=1 March 2024 |access-date=31 October 2025 |publisher=Federal Department of Foreign Affairs |lang=en}}&lt;/ref&gt;

Қазіргі федералдық мемлекет [[Швейцария конституциясы|1848 жылғы федералдық конституция]] негізінде қалыптасты. Сол уақыттан бері азаматтардың құқықтары мен саяси қатысу мүмкіндіктері кеңейді, ал конфедерацияның құзыреті біртіндеп артты. Швейцарияда билік өкілеттіктердің төменнен жоғарыға берілу қағидатына сай бөлінеді: жергілікті мәселелерді алдымен коммуналар шешеді, ал қажет болған жағдайда ғана кейбір өкілеттіктер кантондар мен конфедерация деңгейіне беріледі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/political-system |title=Political system |date=1 March 2024 |access-date=31 October 2025 |publisher=Federal Department of Foreign Affairs |lang=en}}&lt;/ref&gt;

2024 жылы жарияланған ''The Economist Intelligence Unit'' ұйымының [[Демократия индексі|демократия индексі]] бойынша, Швейцария 9.32 ұпай жинап, толық демократия (9.0–10.0 ұпай) мәртебесіне ие болды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Democracy Index 2024 |url=https://image.b.economist.com/lib/fe8d13727c61047f7c/m/1/609fbc8d-4724-440d-b827-2c7b7300353d.pdf |publisher=The Economist Intelligence Unit |access-date=30 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; Бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанда шамамен үш ұпайға жоғары. Ел жалпы рейтингте Швейцария 5-орында тұр, оның алдында тек [[Норвегия]], [[Жаңа Зеландия]], [[Швеция]] және [[Исландия]] орналасқан.
[[Сурет:Landsgemeinde_-_Glarus_2014_-_Serment.jpg|нобай|{{lang-de|Landsgemeinde}} кезінде дауыс беру ([[Гларус (кантон)|Гларус]] кантоны)]]
Швейцария тікелей демократияның ең дамыған үлгісіне ие мемлекеттердің бірі. Азаматтар тек өкілдерді сайлап қана қоймай, ел заңдары мен конституциясына тікелей әсер ете алады. Үкімет пен парламент конституцияға өзгеріс енгізгісі келгенде немесе халықаралық ұйымдарға кіру туралы шешім қабылдағанда міндетті [[референдум]] өткізіледі. Егер жаңа заңға қарсы 50 000 азамат 100 күн ішінде қол қойса, қосымша референдум ұйымдастырылады. Сондай-ақ 100 000 қол жинаған жағдайда азаматтар өз бастамаларын — «халықтық бастама» түрінде — бүкілхалықтық дауысқа шығара алады. Әдетте ұлттық деңгейдегі дауыс берулер жылына үш-төрт рет өткізіледі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-politics/the-swiss-political-system/45810052 |access-date=31 October 2025 |title=The Swiss political system |publisher=SWI swissinfo.ch |lang=en}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:Landsgemeinde_in_Sarnen_ETH-Bibliothek_Com_LC1265-003-001.tif|нобай|[[Зарнен]] қаласындағы {{lang-de|Landsgemeinde}} — тікелей демократияның дәстүрлі нысаны]]

=== Федералдық кеңес ===
Атқарушы билік органы — жеті мүшеден тұратын [[Швейцарияның федералдық кеңесі|федералдық кеңес]] ({{lang-de|Bundesrat}}). Ол елдің үкіметі әрі ұжымдық президенттік қызметін атқарады. Кеңес шешімдерді бірлесіп қабылдайды және келісімге негізделген басқару үлгісін ұстанады. Кеңес мүшелерін төрт жыл мерзімге [[Федералдық жиналыс (Швейцария)|федералдық жиналыс]] сайлайды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/political-system |title=Political system |date=1 March 2024 |access-date=31 October 2025 |publisher=Federal Department of Foreign Affairs |lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-politics/the-swiss-political-system/45810052 |access-date=31 October 2025 |title=The Swiss political system |publisher=SWI swissinfo.ch |lang=en}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:Bundesratsfoto_2023.jpg|нобай|Федералдық кеңес, 2023 жыл]]
Швейцарияның саяси жүйесі консенсусқа негізделген. Үкімет құрамындағы жеті орын ірі партиялар арасында күштердің тепе-теңдігін сақтау мақсатында бөлінеді. Бұл қағида дәстүрлі түрде «сиқырлы формула» (''{{lang-de|Zauberformel}}'') деп аталады және ол биліктің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-politics/the-swiss-political-system/45810052 |access-date=31 October 2025 |title=The Swiss political system |publisher=SWI swissinfo.ch |lang=en}}&lt;/ref&gt;

=== Федералдық жиналыс ===
[[Сурет:Bundeshaus_Bern_2009,_Flooffy.jpg|нобай|[[Федералдық сарай (Швейцария)|Федералдық сарай]] — [[Федералдық жиналыс (Швейцария)|федералдық жиналыс]] пен [[Швейцарияның федералдық кеңесі|федералдық кеңестің]] резиденциясы]]
Федералдық жиналыс — Швейцарияның заң шығару билігі. Ол екі палатадан тұрады: [[Ұлттық кеңес (Швейцария)|ұлттық кеңес]] (''{{lang-de|Nationalrat}}'', 200 мүше) — халық өкілдері, және [[Кантондар кеңесі|кантондар кеңесі]] ({{lang-de|Ständerat}}, 46 мүше) — кантондардың өкілдері. Екі палата бірігіп заң шығару қызметін атқарады және федералдық кеңесті сайлайды. Парламентте онға жуық саяси партия бар, олардың ішінде ірі партиялар үкімет құрамында да ұсынылған.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/political-system |title=Political system |date=1 March 2024 |access-date=31 October 2025 |publisher=Federal Department of Foreign Affairs |lang=en}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:Chamber_Swiss_National_Council.jpg|нобай|[[Ұлттық кеңес (Швейцария)|Ұлттық кеңес]] залы]]

=== Федерализм ===
Федерализм елдің саяси құрылымының негізгі тіректерінің бірі болып табылады. Әр кантонның өз конституциясы, парламенті және үкіметі бар. Кантондар білім беру, денсаулық сақтау және ішкі қауіпсіздік сияқты салаларда дербес саясат жүргізеді. Мұндай билік бөлінісі орталықтандыруды шектеп, басқаруды азаматтарға барынша жақындатады. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-politics/the-swiss-political-system/45810052 |access-date=31 October 2025 |title=The Swiss political system |publisher=SWI swissinfo.ch |lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/political-system |title=Political system |date=1 March 2024 |access-date=31 October 2025 |publisher=Federal Department of Foreign Affairs |lang=en}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:Chamber_Swiss_Council_of_States.jpg|нобай|[[Кантондар кеңесі (Швейцария)|Кантондар кеңесі]] залы]]

=== Сыртқы саясат ===
Швейцария бейтараптық саясатын ғасырлар бойы ұстанып келеді. 1815 жылғы Вена конгресінде елдің тұрақты бейтарап мәртебесі халықаралық деңгейде мойындалды. Содан бері Швейцария қарулы қақтығыстарға қатыспай, халықаралық дипломатия мен гуманитарлық қызметтің маңызды орталығына айналды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-politics/the-swiss-political-system/45810052 |access-date=31 October 2025 |title=The Swiss political system |publisher=SWI swissinfo.ch |lang=en}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:When_it_Comes_to_quality_even_we_Swiss_lose_our_neutrality_(8687192090).jpg|нобай|Швейцариялық бейтараптыққа қатысты сөз ойыны бар [[Swiss International Air Lines|Swiss әуе компаниясының]] жарнамасы]]


== Тарихы ==
[[Сурет:Old Swiss Confederation.jpg|thumb|upright=1.2|left|Еcкі Швейцариялық Конфедерациясы.[[1291 жыл]]дан (көк сұр) 16 ғ. дейін (ал күрең) және оның бірлестіктері (көк)]]

Швейцарияны ежелгі заманда мекендеген адамдардың көптеген қоныстары сақталған ([[Драхенлох]], [[Бирзек]], т.б. палеолиттік үңгірлер, мезолиттік қоныстар, сырғауылды құрылыстар, т.б.). Швецария тұрғындары жөніндегі алғашқы жазбаша деректер б.з.б. 2 ғ-ға жатады. Бұл кезде Ш-ның көпшілік бөлігін кельттердің гельвет, шығысын рет тайпалары мекендеді. Б.з.б. 58 жылы Бибракт түбінде гельветтерді [[Цезарь|Г.Ю. Цезарь]] әскері талқандап, Римге тәуелді федераттарға айналдырды. Кейінірек б.з.б. 15 ж. рет тайпалары да Рим империясына толық бағындырылды. 5 ғасырда ел аумағын алеманн, бургунд, остгот тайпалары басып алды. 7 ғасырда Швейцария жері франктер корольдігінің бір бөлігіне айналып, жергілікті тұрғындар христиан дінін қабылдады.
[[Сурет:Bundesbrief.jpg|thumb|Федеральдік чартер.1291 жылы]]

10 — 11 ғасырларда Швейцария “[[Қасиетті Рим империясы]]ның” құрамында болды. 13 ғасырда [[Габсбургтер]] Орталығы [[Еуропа]]ны [[Италия]]мен байланыстыратын тау асуларын бақылап отырған “тау кантондарын” (Швиц, Ури, Төм. Унтервальден) өздеріне толық бағындырмақ болды. [[Габсбургтер]]мен күрес қызған кезде [[1291]] жылы тамызда бұл кантондар Швейцария одағының (конфедерациясының) негізін қалаған “мәңгілік одақ” құрды. [[1315]] жылы [[Моргартен]] түбіндегі шайқаста австриялықтарды жеңу нәтижесінде Швейцария конфедерациясы өз тәуелсіздігін сақтап қалды. [[1499]] жылы Ш. “[[Қасиетті Рим империясы]]нан” толық тәуелсіздік алды, бұл [[1648]] жылы [[Вестфаль]] бейбіт келісімінде ресми түрде бекітілді.

16 ғасырда елдің экон. жағынан дамыған қалаларында [[Кальвин|Ж.Кальвин]], [[Цвингли|У.Цвингли]] бастаған Реформация орталықтары пайда болды. [[1798]] жылы ел аумағына француздардың баса-көктеп кіруі нәтижесінде Швейцарияда Гельветия қуыршақ республикасы құрылды. [[Бонопарт|Н.Бонопарттың]] жеңілуіне байланысты 1814 жылы Швейцария егеменді кантондардың тәуелсіз конфедерациясына айналды. [[1815]] жылы [[Вена]] конгресі Швейцарияның “Мәңгілік бейтараптығын” жариялады (ел соғыстарға қатысудан, әскери одақтарға еніп келісім жасасудан, өз аумағын кеңейтуден бас тарту жөнінде мәлімдеме жасады). Вена конгресінде Ш-ның қазіргі шекарасы да анықталды. [[1848]] жылы қабылданған конституция бойынша Швейцария астанасы [[Берн]] қаласы болған біртұтас конфедерац. мемлекетке айналды. 
1- және 2-дүниежүзілік соғыстарда Швейцария өзінің бейтараптығын сақтады. 20 ғ-дың 2-жартысында Еуропа елдерінің саяси және экон. интеграциясы барысында Швейцарияның рөлі біршама артты. Дегенмен, [[1986]] жылғы референдумның нәтижесінде халық Швейцарияның [[БҰҰ|БҰҰ-ға]] кіру ұсынысына өз келісімін бермеді. 2-дүниежүз. соғыстан кейінгі кезеңде ел көптеген халықар. ұйымдардың жұмысына белсене қатыса отырып, бейтараптық саясатты ұстап келеді. [[1991]] жылы желтоқсанда Швейцария Конфедерациясы [[Қазақстан]] Республикасының мемлекеттік егемендігін таныды. [[1992]] жылы Қазақстан мен Швейцария арасында дипломаттық қарым-қатынас орнатылды (ноталар алмастырылды). [[1996]] жылы [[Берн]]де Швецариядағы [[Қазақстан]] Республикасының, [[1993]] жылы [[Алматы|Алматыдаъъ Швейцария Конфедерациясының консулдық агенттігі ашылды ([[1999]] жылы Бас консулдық болып қайта құрылды).

== Экономикасы ==
[[Сурет:Omega Speedmaster Rueckseite-2.jpg|thumb|upright|The [[Omega Speedmaster Professional|Omega ''Speedmaster'']], Швецариялық сағат&lt;ref&gt;[http://www.swissworld.org/en/economy/key_sectors/watches/ Watches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305034250/http://www.swissworld.org/en/economy/key_sectors/watches/ |date=2012-03-05 }} swissworld.org. Retrieved on 2009-07-20&lt;/ref&gt;]]

Швейцария — жоғары дамыған өнеркәсібі мен өнімді ауыл шаруашылығы бар мемлекет. Швейцария дүние жүзінде капиталды шеттен тартудан алғашқы орындардың бірін иемденеді, дүние жүзіндегі ең ірі қаржы орталықтарының бірі саналады. Швейцария банкілерінің сейфтерінде дүние жүзіндегі ең дамыған елдердің, барлық құнды қағаздарының жартысы жатыр. өнеркәсібі жоғары сапалы, қымбат және ғылым жетістіктерін қажет ететін өнімдер шығаруға маманданған. Ел [[экономика]]сында ірі трансұлттық монополиялар үстемдік жағдайға ие. Швейцария туризм мен өз аумағы арқылы өткізілетін транзиттік жүктерден көп пайда табады. Өнеркәсібі сырттан әкелінетін шикізаттарға тәуелді және дайын өнімдерді экспорттауға бейімделген. Жетекші салалары — машина жасау мен металл өңдеу, химия, тамақ өнеркәсіптері. Машина жасауда ұсталық-престеу жабдықтарын, дәлдігі жоғары металл өңдеу станоктарын (оларды шығару мен экспорттау бойынша Швейцария дүние жүзіндегі жетекші орындардың бірін иемденеді, өнімнің 80%-ына жуығы сыртқа шығарылады), дәл өлшеу аспаптарын (күрделі медициналық аппараттар, дәл таразылар, оптик. аспаптар, т.б.), сағаттар (дүниежүз. өндірістің жартысынан көбі, өнімнің 95%-ы экспортталады) шығару неғұрлым жоғары дамыған. Швейцария тоқыма (тоқу, иіру, тігін машиналары, дүниежүз. экспорттың 1/5-і), полиграф. (баспахана машиналары, түптеу станоктары, т.б.; өнімнің 90%-ы экспортталады), тамақ, сағат өнеркәсібі үшін құрал-жабдықтар өндіру мен экспорттау жөнінде дүние жүзіндегі ең алдыңғы орындардың бірін иеленеді. Швейцарияның компьютерлер мен оларды бағдарламалық қамтамасыз ету өндірісіндегі, күзеттік (видеобақылау, банкноттар мен бағалы қағаздарды қорғау жүйелері) және орау құрал-жабдықтарын, егін жинау техникасын, құрылыс саймандарын өндіру салалары да жақсы дамыған.

[[Сурет:Aerial view of Zurich.JPG|thumb|upright|left|Үлкен [[Цюрих]] облысы 1.5 млн адамдардың және 150-ден астам компаниялардың үйі.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zuerich.com/de/Besucher/Information/facts/6-details.html#details |title=Zürich – the Highest Quality of Life Worldwide for the Seventh Successive Year |publisher=Zuerich.com |date= |accessdate=2010-04-29}}{{dead link|date=мамыр 2011}}&lt;/ref&gt;]]

Химия өнеркәсібінде дәрі-дәрмектер (дүние жүзінде 2-орын, өнімінің 90%-ы — витаминдер, дәрілік құралдар, тазалық бұйымдары экспортталады; [[“Роше”]] мен [[“Сандос”]] фирмалары фармацевтевтикалық трансұлттық корпорациялардың алғашқы бестігіне кіреді), агрохимикаттар (дүние жүзінде 1-орын), тағамдарға иістік және дәмдік қоспалар, парфюмерлік бұйымдар, тоқыма өнеркәсібі үшін бояғыштар, химиялық талшықтар мен пластмассалар шығару да неғұрлым жоғары дамыған.

Швейцариялық ірімшіктер, шоколад, кофе, балалар тағамдары, қоюлатылған сүт, тағамдық концентраттар (“[[Нестле]]” концерні дүние жүзінде нидерландық [[“Юнилеверден”]] кейін 2-орын алады) бүкіл дүние жүзіне танымал өнімдер болып есептеледі.

Тоқыма (өнімінің 50%-ына жуығы экспортталады), тігін, аяқ-киім өнеркәсібі дамыған.

Жылына 57,2 млрд. кВт/сағ электр қуаты өндіріледі (негізінен СЭС-терде, 4 [[АЭС]] жұмыс істейді). Темір жолдарының барлығы электрлендірілген, ең биіктегі т. ж. бекеті теңіз деңгейінен 4000 м-ден жоғары орналасқан.

Ауыл шаруашылық — жоғары өнімді, ел сұранысының -ін бөлігін қанағаттандырады. Ауыл шаруашылық мақсаттары үшін ел аум-ның 11%-ы пайдаланылады. Жетекші сала — мал өсіру (а. ш. өнімдерінің -ін бөлігін береді), оның ішінде сүтті ірі қара (симменталь және швиц тұқымдары) мал өсіріледі. Негізгі дәнді дақылдар: бидай (бүкіл жыртылатын жердің жартысынан көбіне егіледі), қара бидай, жүгері, сұлы. Сондай-ақ қант қызылшасы, картоп, азықтық шөптер мен тамыржемістілер өсіріледі. Жүзім, жеміс-жидек өсіру де дамыған.

Швейцарияда жылына 12,5 млн-дай турист демалады. Мейманханалық іс, сонымен бірге арнаулы мейрамханалық құрал-жабдықтар шығару жоғары дамыған. Швейцариядағы ұлттық табыстың жан басына шаққандағы жылдық мөлшері 53.400 [[АҚШ доллары]]на тең ([[2005]]).

Сыртқа машина жасау мен металл өңдеу өнімдерін, сағаттар, дәрі-дәрмек және химия өнеркәсібі өнімдерін, азық-түлік, жоғары дәлдіктегі аспаптар, тоқыма тауарларын, киім-кешек шығарады. Импортын ауыр машина жасау өнімдері, автомобильдер, ауыл шаруашылық мен орман өнеркәсібінің өнімдері, құрылыс материалдары, минералдық отын, химия өнеркәсібі өнімдері, тоқыма мен киім-кешек құрайды.

Негізгі сауда серіктестері: [[Германия]], [[Франция]], [[Италия]], [[Ұлыбритания]] мен [[Еуро Одақ]]тың басқа да елдері, [[АҚШ]], [[Жапония]].

Швейцария [[Қазақстан]]ның Батыс Еуропадағы ең ірі сыртқы сауда серіктесі болып табылады. Оның үлесіне Қазақстанның еур. елдермен жүргізілетін сауда айналысының 11%-ына жуығы тиеді. Қазақстан мен Ш. арасындағы сауда айналымы 2005 ж. 5710,6 млн. долл-ды құрады. Қазақстанда бүгінгі күнге дейін швейцариялық капиталдың қатысуымен 108 компания тіркелген.

== Халқы ==

[[Сурет:Switzerland demography 1970-2005.png|thumb|450px|left|Швейцария халық санының динамикасы ([[1970 жыл]]дан [[2005 жыл]]ға дейін). Халық саны: мың адам.]]
{{clear}}

2024 жылғы мәлімет бойынша Швейцарияның тұрақты халқы шамамен 9 миллион адамды құрайды. Оның ішінде шамамен 4,6 миллион әйел және 4,5 миллион ер адам бар. [[Швейцарияның федералдық статистика басқармасы|Федералдық статистика басқармасының]] дерегіне сәйкес, 2024 жылы әйелдердің туу кезіндегі орташа өмір сүру ұзақтығы 85,9 жылды, ал ерлердікі 82,4 жылды құрады. Сол жылы шамамен 212 мың адам Швейцарияға қоныс аударған, ал 130 мың адам елден көшіп кеткен&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Population|url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/en/home/statistics/population.assetdetail.36074226.html|
publisher=Bundesamt für Statistik|date=27 тамыз, 2025|access-date=28-10-2025|language=en}}&lt;/ref&gt;. 

[[File:Bevölkerungsdichte der Schweiz 2019.png|thumb|Швейцария халқының тығыздығы (2019)]]

[[World Factbook]] дерегіне сәйкес, елдің тұрақты және уақытша тұрғындарының ішінде ең ірі этникалық топ — [[швейцарлықтар]] (69,2%). Бұл топ бірнеше этно-лингвистикалық қауымдарды қамтиды. Одан кейінгі ірі топтар: [[немістер]] (4,2%), [[италиялықтар]] (3,2%), [[португалдар]] (2,5%), [[француздар]] (2,1%), [[косоволықтар]] (1,1%), [[түріктер]] (1%) және басқа ұлт өкілдері (16,7%).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Switzerland|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/switzerland|publisher=CIA|date=17 қыркүйек 2025 ж.|access-date=2025-10-28|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Еуропа кеңесі|Еуропа кеңесінің]] бағалауынша, елде шамамен 30 000 [[Сығандар|рома халқының]] өкілдері өмір сүреді.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://minorityrights.org/country/switzerland/#:~:text=Switzerland%20has%20a%20high%20proportion,Montenegrins%20(106%2C900)%20and%20others. |title=Switzerland |date=2 қараша 2023 ж. |access-date=2024-05-10 |archive-date=2023-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504081621/https://minorityrights.org/country/switzerland/#:~:text=Switzerland%20has%20a%20high%20proportion,Montenegrins%20(106%2C900)%20and%20others. |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Навигациялық блок
 |тақырып       = Швейцария
 |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}};
 |state         = collapsed
 |Еуропа елдері
 |Еуропа кеңесі
 |Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы
 |Франкофония 
}}

[[Санат:Швейцария|*]]


{{Ch-stub}}</text>
      <sha1>l04gxnxfd9hzfasrg8dj3hznnbusj5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан премьер-министрі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5889</id>
    <revision>
      <id>3626231</id>
      <parentid>3623477</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3626231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18880" sha1="3643aaic6uxpb4135jldwyo48jsygyc" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = Қазақстан 
 |эмблема          = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 |эмблема ені      = 100px
 |эмблеманың аты   = [[Қазақстан елтаңбасы]]
 |портреті         = Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg
 |портреттің ені   = 150px
 |портреттің тақырыбы  = 
 |қазіргі          = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 |тағайындалған    = [[6 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бері
 |басшылық етеді   = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]]
 |ұсынылады        = 
 |тағайындалды     = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]]
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |пайда болды      = 10 желтоқсан 1991
 |таратылды     = 
 |біріншісі     = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] 
 |соңғысы       = 
 |сайты         = [http://www.primeminister.kz/ primeminister.kz]
}}
{{Қазақстан саясаты}}
'''Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі''' — [[Қазақстан]] [[үкімет басшысы]]. Премьер-министр өкілеттіктерінің қатарына атқарушы органдардың жүйесін басқару және олардың қызметіне басшылық жасау кіреді.&lt;ref&gt;[http://www.constcouncil.kz/kaz/norpb/constrk/ ҚРК, 5 тарау] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721210622/http://www.constcouncil.kz/kaz/norpb/constrk/ |date=2011-07-21 }}&lt;/ref&gt; Премьер-министр өзінің бүкіл қызметінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]]тің алдында жауапты, ал [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Конституция]]да көзделген жағдайларда [[Қазақстан Құрылтайы| Құрылтайдың]] алдында жауапты.

== Тарихы ==
Премьер-министр лауазымы 1990 жылы 20 қарашада қабылданған Заңға сәйкес Министрлер Кеңесі Төрағасы лауазымының орнына енгізілді.

Қазақ КСР-нің премьер-министрі қызметін алғаш [[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]] атқарған болса, Қазақ КСР-нің соңғы премьер-министрі және тәуелсіз Қазақстанның алғашқы премьер-министрі [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] болды.

== Өкілеттіктері ==
Премьер-Министр [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|үкімет]] қызметін ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшін дербес жауап береді, үкімет қаулыларына қол қояды, үкімет қызметінің негізгі бағыттары жөнінде және оның аса маңызды барлық шешімдері жөнінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]]ке баяндап отырады және үкімет қызметін ұйымдастыруға және басшылық жасауға байланысты басқа да қызметтерді атқарады.

Үкімет мүшелері өз құзыреті шегінде шешімдер қабылдауда дербестікке ие, әрі өздеріне бағынысты мемлекеттік органдардың жұмысы үшін Қазақстан премьер-министрінің алдында жеке-дара жауап береді. Премьер-министр Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар [[өкім]]дер шығара алады.

Үкімет жаңадан сайланған Қазақстан Республикасы Президентінің алдында өз өкілеттігін доғарады. Республиканың Премьер-Министрі жаңадан сайланған Құрылтай алдында Үкіметке сенім туралы мәселе қояды. Құрылтай сенім білдірген жағдайда, егер Республика Президенті өзгеше шешім қабылдамаса, Үкімет өз міндеттерін атқаруды жалғастыра береді.

Құрылтай Үкіметке сенімсіздік білдірген жағдайда Үкімет орнынан түсетіні туралы Республика Президентіне мәлімдейді.

Орнынан түсуді қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселені Республиканың Президенті он күн мерзімде қарайды.

Республиканың Президенті өз бастамасы бойынша Үкіметтің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға және оның кез келген мүшесін қызметтен босатуға хақылы. Премьер-Министрді қызметінен босату бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді.

== Қазақстан премьер-министрлерінің тізімі ==
{{толық мақала|Қазақстан үкімет басшыларының тізімі}}
;Премьер-министрлер
{{legend|#E6E6AA|Премьер-министр міндетін атқарушы}}
{{Ілеспе тақырыпша}}
{|  class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!class=unsortable|Суреті
!Аты-жөні&lt;br&gt;{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! class=unsortable colspan=&quot;2&quot;| Қызметі
! colspan=&quot;2&quot;| Партиясы
![[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]]
!class=unsortable| Үкіметі
!Руы
|-
| colspan=&quot;10&quot;|{{sort|1=?|2='''Қазақ КСР Премьер-министрі (1990—1991)'''}}
|-
|1
|[[Сурет:Silver - replace this image male.svg|99px]]
|{{sort|Қараманов, Ұзақбай Қараманұлы|2=[[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]&lt;br&gt;{{small|(1937–2017)}}}}
|20 қараша&lt;br&gt;1990
|14 қазан&lt;br&gt;1991
| style=&quot;background-color:#CE0000&quot; |
|[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{sort|1=Назарбаев, Нұрсұлтан Әбішұлы|2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(1990–1991)}}}}
|[[Ұзақбай Қараманов үкіметі|Қараманов]]
|[[Әлімұлы]], [[Шекті]]
|-
|2
|[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]]
|{{sort|1=Терещенко, Сергей Александрович|2=[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]&lt;br&gt;{{small|(1951–2023)}}}}
|16 қазан&lt;br&gt;1991
|10 желтоқсан&lt;br&gt;1991
| style=&quot;background-color:#CDCDCD&quot; |
|[[Партиясыз]]
|[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]}}
|-
| colspan=&quot;10&quot;|{{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасының Премьер-министрі (1991—)'''}}
|-
|1
|[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]]
|{{sort|1=Терещенко, Сергей Александрович|2=[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]&lt;br&gt;{{small|(1951–2023)}}}}
|10 желтоқсан&lt;br&gt;1991
|11 қазан&lt;br&gt;1994
| style=&quot;background-color:#CDCDCD&quot; |
|[[Партиясыз]]
| rowspan=&quot;16&quot; |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(1991–2019)}}
|[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]}}
|-
|2
|[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|99px]]
|{{sort|1=Қажыгелдин, Әкежан Мағжанұлы|2=[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]&lt;br&gt;{{small|(1952 туған)}}}}
|12 қазан&lt;br&gt;1994
|10 қазан&lt;br&gt;1997
| style=&quot;background-color:#8DB600&quot; |
|[[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі]]
|[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]]
|[[Уақ]], [[Шоға]]
|-
|3
|[[Сурет:Silver - replace this image male.svg|99px]]
|{{sort|1=Балғымбаев, Нұрлан Өтепұлы|2=[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1947–[[Нұрлан Балғымбаев өлімі және жерлеу рәсімі|2015]])}}}}
|10 қазан&lt;br&gt;1997
|1 қазан&lt;br&gt;1999
| style=&quot;background-color:#8DB600&quot; |
|[[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі]]
|[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]]
|[[Байұлы]], [[Ысық]]
|-
|style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|—
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|99px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |{{sort|1=Тоқаев, Қасым-Жомарт Кемелұлы|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;{{small|(1953 туған)}}}}
|style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|1 қазан&lt;br&gt;1999
|style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|12 қазан&lt;br&gt;1999
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Жалайыр]], [[Күшік руы|Күшік]]
|-
|4
|12 қазан&lt;br&gt;1999
|28 қаңтар&lt;br&gt;2002
|-
|5
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|99px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |{{sort|1=Тасмағамбетов, Иманғали Нұрғалиұлы|2=[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1956 туған)}}}}
|28 қаңтар&lt;br&gt;2002
|11 маусым&lt;br&gt;2003
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Байұлы]], [[Жаппас]]
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
|11 маусым&lt;br&gt;2003
|13 маусым&lt;br&gt;2003
|-
|6
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|99px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |{{sort|1=Ахметов, Даниал Кенжетайұлы|2=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]&lt;br&gt;{{small|(1954 туған)}}}}
|13 маусым&lt;br&gt;2003
|8 қаңтар&lt;br&gt;2007
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]]
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Арғын]], [[Қанжығалы руы|Қанжығалы]]
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
|8 қаңтар&lt;br&gt;2007
|10 қаңтар&lt;br&gt;2007
|-
|7
|[[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|99px]]
|{{sort|1=Мәсімов, Кәрім Қажымқанұлы|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br&gt;{{small|(1965 туған)}}}}
|10 қаңтар&lt;br&gt;2007
|24 қыркүйек&lt;br&gt;2012
| style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|I Мәсімов]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Ұйғырлар|ұйғыр]]&lt;ref name=&quot;masimov&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-qantar-karim-massimov-journey-to-judas-nazarbayev/32383116.html |title= Назарбаевтың сенімді серігі қалай &quot;Иудаға&quot; айналды? Кәрім Мәсімовтің хикаясы |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |author= Риклтон, Крис |date= 2023-04-28 |accessdate= 2024-02-15}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|8
|[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|99px]]
|{{sort|1=Ахметов, Серік Нығметұлы|2=[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]&lt;br&gt;{{small|(1958 туған)}}}}
|24 қыркүйек&lt;br&gt;2012
|2 сәуір&lt;br&gt;2014
| style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Серік Ахметов үкіметі|Серік Ахметов]]
|[[Арғын]], [[Қуандық]]
|-
|{{sort|1=7|2=(7)}}
|[[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|99px]]
|{{sort|1=Мәсімов, Кәрім Қажымқанұлы|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br&gt;{{small|(1965 туған)}}}}
|2 сәуір&lt;br&gt;2014
|8 қыркүйек&lt;br&gt;2016
| style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|II Мәсімов]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Ұйғырлар|ұйғыр]]&lt;ref name=&quot;masimov&quot; /&gt;}}
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{sort|1=Сағынтаев, Бақытжан Әбдірұлы|2=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]&lt;br&gt;{{small|(1963 туған)}}}}
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot; |8 қыркүйек&lt;br&gt;2016
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot; |9 қыркүйек&lt;br&gt;2016
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Ошақты]]
|-
|9
|9 қыркүйек&lt;br&gt;2016
|21 ақпан&lt;br&gt;2019
|[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]]
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg |99px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |{{sort|1=Мамин, Асқар Ұзақбайұлы|2=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин |Асқар Мамин]]&lt;br&gt;{{small|(1965 туған)}}}}
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot; |21 ақпан&lt;br&gt;2019
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot; |25 ақпан&lt;br&gt;2019
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#1CA9C9&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Арғын]], [[Қанжығалы руы|Қанжығалы]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |10
| rowspan=&quot;2&quot; |25 ақпан&lt;br&gt;2019
| rowspan=&quot;2&quot; |5 қаңтар&lt;br&gt;2022
|[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|I Мамин]]
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |{{sort|1=Тоқаев, Қасым-Жомарт Кемелұлы|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;(2019–)}}
|[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|II Мамин]]
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Сурет:Älihan Smaiylov (2022-01-24) (cropped).jpg|99px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |{{sort|1=Смайылов, Әлихан Асханұлы|2=[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;{{small|(1972 туған)}}}}
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|5 қаңтар&lt;br&gt;2022
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|11 қаңтар&lt;br&gt;2022
| style=&quot;background-color:#55B4A0&quot;  rowspan=&quot;3&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Аманат (партия)|Аманат]]
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|–
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Қаңлы руы|Қаңлы]], [[Қара қаңлы]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |11
| rowspan=&quot;2&quot; |11 қаңтар&lt;br&gt;2022
| rowspan=&quot;2&quot; |5 ақпан&lt;br&gt;2024
|[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|I Смайылов]]
|-
|[[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|II Смайылов]]
|- style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;
| —
| [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|99px]]
| {{sort|1=Скляр, Роман Васильевич|2=[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]&lt;br&gt;{{small|(1971 туған)}}}}
| 5 ақпан&lt;br&gt;2024
| 6 ақпан&lt;br&gt;2024
| style=&quot;background-color:#55B4A0&quot; |
| [[Аманат (партия)|Аманат]]
| –
| {{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://yedilov.online/person/633 |title= Скляр Роман Васильевич |lang= ru |publisher= YEDILOV ONLINE |accessdate= 2024-02-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.dw.com/ru/v-kazahstane-novyj-premerministr-olzas-bektenov-kto-on-i-cto-pri-nem-izmenitsa/a-68186033 |title= В Казахстане новый премьер. Кто он и что при нем изменится? |lang= ru |publisher= [[Неміс толқыны]] |author= Вайскопф, Анатолий |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-15}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|12
|[[Сурет:Olzhas Bektenov (cropped).jpg|99px]]
|{{sort|1=Бектенов, Олжас Абайұлы|2=[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]&lt;br&gt;{{small|(1980 туған)}}}}
|6 ақпан&lt;br&gt;2024
|—
| style=&quot;background-color:#&quot; |
|{{sort|1=?|2=''белгісіз''}}
|[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]]
|{{sort|1=—|2=''белгісіз''}}
|-
|}

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
* [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары]]
* [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]]</text>
      <sha1>3643aaic6uxpb4135jldwyo48jsygyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторларды сайлау</title>
    <ns>4</ns>
    <id>11832</id>
    <revision>
      <id>3626227</id>
      <parentid>3626030</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rasulbek Adil</username>
        <id>176232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */ Жауап беру</comment>
      <origin>3626227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6999" sha1="345ky4fuv4gm8yhd55nw55fxodpykx0" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
* Іскесәт! {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>345ky4fuv4gm8yhd55nw55fxodpykx0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626228</id>
      <parentid>3626227</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */ Жауап беру</comment>
      <origin>3626228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7185" sha1="alouwlvecnpnyzfee81v7tuda8ktzcq" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
* Іскесәт! {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>alouwlvecnpnyzfee81v7tuda8ktzcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626259</id>
      <parentid>3626228</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */ Жауап беру</comment>
      <origin>3626259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8132" sha1="71976s62riols1tk78cc2akc0izayel" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
* Іскесәт! {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>71976s62riols1tk78cc2akc0izayel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626261</id>
      <parentid>3626259</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қолдағандар */</comment>
      <origin>3626261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8446" sha1="dfaa6za3bhmln92trdzwkmo5x9b055e" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>dfaa6za3bhmln92trdzwkmo5x9b055e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626271</id>
      <parentid>3626261</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */ Жауап беру</comment>
      <origin>3626271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8672" sha1="h9r8144hdyynqmsh70xeevgiv0ed5bi" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>h9r8144hdyynqmsh70xeevgiv0ed5bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626281</id>
      <parentid>3626271</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер */</comment>
      <origin>3626281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8702" sha1="b2re1a8ccgv6ga0iw2u7rkxk6byda87" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Қорытынды ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>b2re1a8ccgv6ga0iw2u7rkxk6byda87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626282</id>
      <parentid>3626281</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер */</comment>
      <origin>3626282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8711" sha1="40nl81x5pb2t2yhxt567iyznmol3e2h" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>40nl81x5pb2t2yhxt567iyznmol3e2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626283</id>
      <parentid>3626282</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Басқа пікірлер */</comment>
      <origin>3626283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9588" sha1="i298dwn9cf18lrzx5xprx45jf1zjote" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдан админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді.

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>i298dwn9cf18lrzx5xprx45jf1zjote</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626284</id>
      <parentid>3626283</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arystanbek</username>
        <id>14348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Басқа пікірлер */</comment>
      <origin>3626284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9588" sha1="bz3dtz1hkwps1g8rw2xw27mn7pemfuw" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдап админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді.

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>bz3dtz1hkwps1g8rw2xw27mn7pemfuw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626348</id>
      <parentid>3626284</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <comment>/* Басқа пікірлер */</comment>
      <origin>3626348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9622" sha1="a1nzxeg26x7c2rrsxy96wdlhj6o92c6" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдап админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді. [''Белгісіз автор'']

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>a1nzxeg26x7c2rrsxy96wdlhj6o92c6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626349</id>
      <parentid>3626348</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <comment>/* Басқа пікірлер */</comment>
      <origin>3626349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9702" sha1="rp5xcqtoue294qoyve835qi3ur8yhfi" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдап админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді. [''Белгісіз автор'' (мүмкін - [[Қатысушы:Arystanbek|Арыстанбек мырза]])

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>rp5xcqtoue294qoyve835qi3ur8yhfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626402</id>
      <parentid>3626349</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T23:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */</comment>
      <origin>3626402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9982" sha1="4rebeqx5e5w4r6doarx4lkclruzc7cq" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Әлі ертерек сияқты. Тағы да тәжірибе жинақтай түсу қажет. [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 04:23, 2026 ж. шілденің 5 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдап админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді. [''Белгісіз автор'' (мүмкін - [[Қатысушы:Arystanbek|Арыстанбек мырза]])

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>4rebeqx5e5w4r6doarx4lkclruzc7cq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626534</id>
      <parentid>3626402</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T10:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қалыс қалғандар */ +дауыс</comment>
      <origin>3626534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10302" sha1="on4brt36a9ee6b21iimlix9s99m7ryy" xml:space="preserve">{{Администрация}}
{{archive box|
&lt;center&gt;[[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2005|2005]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2006|2006]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2011|2011]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2012|2012]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2013|2013]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2014|2014]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2015|2015]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2016|2016]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2019|2019]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2024|2024]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2025|2025]] – [[Уикипедия:Администраторларды сайлау/Администратор сайлауы 2026|2026]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Уикипедия:Администраторларды сайлау/
width=20
searchbuttonlabel=Ұсыныстарды іздеу
&lt;/inputbox&gt;&lt;/center&gt;
}}
{{Уикипедия:Администраторларды сайлау/Талаптар}}
&lt;!-- Сайлауға өз кандидатурарыңызды ұсыну үшін осы қатардан кейін жазыңыз --&gt;

== Администратор лауазымына қазіргі үміткерлер ==

==== [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ====
* Тіркелу уақыты: 2026-01-18
* Өңдемелер саны: 2393
* Дауыс беру уақыты: 03-25.07.2026 (21 күн). Қорытынды шығатын уақыт, сағат 19:00

Құрметті Уикипедия қауымдастығы! Мен 6 айдан бері қазақша Уикипедияда белсендімін (негізгі өңдемелерім: [негізгі бағыттар, тарих,ғылым). Осы уақыт ішінде [Өңдеме саны, 2390] өңдеме жасап, [15) жаңа мақала бастадым. Жобаның сапалы әрі жүйелі дамуына үлес қосу мақсатында өзімді әкімші лауазымына ұсынамын.

Мақсатым мен бағдарламам

1. Вандализммен (мақалаларды бұзу) күресу, &quot;Жуықтағы өзгерістер&quot; бөлімін бақылау, қате өңдемелерді жедел жою.

2. Тәжірибесі аз қатысушыларға көмектесу, энциклопедиялық стилбге сай келмейтін мақалаларды өңдеу немесе жою.

* Админ құқықтарының қажеттілігі:
Маған админ құқықтары тек мәртебе үшін емес техникалық жұмыстарды беттерді жою, қорғау, пайдаланушыларды бұғаттау жедел атқару үшін қажет. Мен бұл құралдарды тек Уикипедия ережелеріне сәйкес, әділ және тек жобаның мүддесі үшін пайдаланамын.

==== Қолдағандар ====
* Ешқандай бұзушылық болмаса {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} Іскесәт!  -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:03, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:06, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

==== Қарсы болғандар ====

==== Қалыс қалғандар ====
* {{Қалыс қалдым}} Меніңше қатысушыға админ болу әлі ерте. Тәжірибесі жеткіліксіз, көп нәрселерді админ болмай-ақ жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2026 ж. шілденің 3 (+05)
*:({{Қалыс қалдым}} деген нейтральді ма) [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 08:08, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::Ешбір жақты таңдамау, араласпау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 09:02, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::{{Рахмет}} [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:03, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:::Ешбір жақты таңдамау деген қалай сонда [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:11, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::::[[Нейтралитет]] [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 17:12, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Админді сайлауға админдердің өзі таңдау керек сияқты, қатысушылар емес. Кем дегенде 5-6 жыл тәжрибе жинау керек.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:31, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:''..сәйкес үміткерге қойылатын талаптар: кем дегенде 6 ай, өңдеу саны 1500.. [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:33, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**Сол ережені өзгерту керек --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 11:35, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
**:''..Кем дегенде 18 ай..'' деп қою керек еді [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 11:54, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*:@[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] менің ойымша бұл өте ауыр талап, ешбір жерде 5-6 жыл жұмыс тәжірибесін талап етпейді (бұл уикипедияшының басқа мамандықтармен салыстыру үшін айтқаным, тегін жұмыс істеу үшін ешбір жерде сонша жыл жұмыс тәжірибесі керек емес дегенім). Әрі админ болғаны үшін ешкім еңбекақы алмайды, админ болу үшін сонша жыл күтіп жүрудің қажеті жоқ.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:05, 2026 ж. шілденің 4 (+05)
*::12 ай болса да жеткілікті, бірақ 72 емес [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 19:58, 2026 ж. шілденің 4 (+05)

*{{Қалыс қалдым}} Әлі ертерек сияқты. Тағы да тәжірибе жинақтай түсу қажет. [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 04:23, 2026 ж. шілденің 5 (+05)

* {{Қалыс қалдым}}. Қалыс қалған басқа колданушылардың пірікімен келісем. Әлі тәжірибесі аз. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 15:36, 2026 ж. шілденің 5 (+05)

==== Үміткерге сауал ====

==== Басқа пікірлер ====
Менің ойымша осындай бас балаларды қолдап админ болғанын кедергі болмау керек. Жас балалардың ақпаратты қабылдауы жылдам болады, уақыт өте тәжірибе жинап тәжірибелі админ болады. Керісінше жасы үлкен адамдардың ақпаратты қабылдауы баяулап бір пікірге бір орында қатып қалғыш болады. Бұл шешім жас баланың алдағы өміріне де үлкен серпін беруі мүмкін. Мысалға қоршаған ортасына, мамандық таңдауына, университетте, түйіндеме жазғанда да бұл баланы көтермелеуге жақсы болар еді. [''Белгісіз автор'' (мүмкін - [[Қатысушы:Arystanbek|Арыстанбек мырза]])

==== Қорытынды ====

[[Санат:Уикипедия:Администраторлар]]</text>
      <sha1>on4brt36a9ee6b21iimlix9s99m7ryy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чарли Чаплин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17221</id>
    <revision>
      <id>3626407</id>
      <parentid>3599664</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T02:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29152" sha1="96chzmi8eunud609qzdk9k7kbqz1ihp" xml:space="preserve">{{Кинематограф
  |есімі                  = Чарли Чаплин
  |шынайы есімі           = Charlie Chaplin
  |сурет                  = Charlie Chaplin.jpg
  |сурет ені              = 225px
  |сурет атауы            = «Кішкентей қаңғыбас» образындағы Чаплин
  |туған кездегі есімі  = Чарльз Спенсер Чаплин
  |туған күні           = 16.04.1889
  |туған жері           = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]]
  |қайтыс болған күні     = 25.12.1977
  |қайтыс болған жері     = [[Веве]], [[Швейцария]]
  |мамандығы              = актёр, кинорежиссёр, сценарист, кинопродюсер, кинокомпозитор
  |азаматтығы             = {{GBR}}
  |белсенді жылдары       = [[1914]]—[[1967]]
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            = Британ империясының ордені&lt;br /&gt;[[Оскар сыйлығы|«Оскар»]] ([[1929]], [[1972]], [[1973]])
  |imdb_id                = 0000122
  |сайты                  =
}}
Сэр '''Чарльз Спэнсер (Чарли) Чаплин''' ({{lang-en|Sir Charles Spencer «Charlie» Chaplin}}; [[16 сәуір]] [[1889 жыл|1889]], [[Лондон]] қ. — [[25 желтоқсан]] [[1977 жыл|1977]], [[Швейцария]], Корсье-сюр-Веве) — Англияның әйгілі киноактері, [[Кинорежиссёр|кинорежиссері]], сценарийшісі, композиторы әрі продюсері. Ол алғашында киноактер және соғысқа қарсы азамат ретінде өз шығармашылығын бастаған және біртіндеп әлемге танылып, әйгілі [[Бастер Китон]], [[Гарольд Ллойд]] үшеуі &quot;әлемнің ең таңдаулы үш комигі&quot; деп аталған.

Чарльз Чаплин сыртқы келбеті қаңғыбасқа, ішкі жан дүниесі мырзалық сипатқа ие Чарли образын жасады. Ол үстінде тар костюмі мен кең шалбары бар, аяғына дәу етік, басына дөңгелек қалпақ киген, қолына бамбук таяқ ұстаған, кішкентай мұрты бар, кейде аңғалдау, кейде ақылды, кейде тым күлкілі, кейде бейшара, көбінесе өте кедей болып көрінетін, бірақ бәрібір айырықша адал ниетті, нәзік [[жүрек]]ті [[азамат]] екені ақыры айқындалатын сегіз қырлы, бір сырлы [[кейіпкер]] болатын. Кейін көптеген әйгілі өнер иелері осы образды еліктеп, оның актерлік шеберлігінен үлгі алған болатын.

Чарльз Чаплин дыбыссыз кино заманында қимыл мен мимика арқылы ішкі жан дүниені көрсетудің шебері болды. Ол өзі [[сценарий]] жазып, өзі ойнап, өзі жетекші композиторлық жасап, өзі продюсер бола білді. [[Англия]]ның үлкен [[сахна]]ларында өнер көрсетуден бастап, 88 жасында қайтыс болғанға дейін ол 70 жыл бойы шығармашылық еңбектенуді үздіксіз жалғастырған екен. Чаплин [[Чарльз Диккенс|Диккенс]]тік [[Лондон]]да жастық өмірін бастады, [[голливуд]] [[актер]]і ретінде [[кино]] [[өнеркәсіп]]і заманының танымал майталманына айналды, тірі кезінде-ақ әлемдегі бірегей [[мәдениет]] [[символ]]дарының бірі болды.

== Өмірбаяны ==

Ол Лондондағы мюзик-холл әртістерінің отбасында дүниеге келген. Бірақ әкесінің тамағы ауырып, дауысын ерте жоғалтып алады. Соның күйігінен ішіп кетеді де, көп ұзамай қайтыс болады. Күйеуі қайтқан соң анасы қатты ауырып қалады. Ол есінен адасып, ақырында жұмысынан шығып қалады. Чарльз үлкен ағасы Сидни екеуі науқас шешелерімен жұмыстың берген үйінде тұрып жатады. Содан соң балаларды жетімдер және кедейлердің баласы оқитын мектепке орналастырады. Олар бала күннен өз күнін өзі көріп үйренді. Сондықтан қайыршының қатал өмірі Чарльз үшін таңсық емес еді. 
Алғаш рет сахнаға бес жасында шықты. Ол мюзик-холдағы анасының рөлін алмастырған еді. Анасы ауырған сайын дауысын жоғалтып алады екен. Чарльз анасының бүкіл репертуарын жатқа білген. Сахнаның сыртында өмір сүрген кезі көп. Мектепке де сирек барған. Шаласауатты болған. Ара-тұра газет сатқан кездері бар. Дәрігерге көмекші болып істеген. Баспаханада да жұмысшы болған көрінеді. Бірақ, еш жерде көп бөгелмеген екен.

Он төрт жасында Чарльздің ұлы арманы орындалып, театрда «Шерлок Холмс» қойылымындағы шабарманның рөлін сомдау бақытына ие болады. Өзі кітап оқи алмағандықтан ағасы оқып беріп отырып, рөлін сөйтіп қана тұтас жаттап алады. Сосын ол варьетеде бақ сынайды. Скрипкада ойнауды үйренеді. Көп оқитын болды. Бұрын оқымай келгенін еселеп толықтырды.

1908 жылы Чарльздің басына бақ қонады. Карно театрының актеры атанады. Ол театр мюзик-холдар үшін пантомима мен қысқа скетчтер дайындайтын. Аз ғана уақыт ішінде ең беделді әртіске айналды. 1910 жылы труппамен АҚШ-қа гастрөлге барады. Бір қойылым кезінде оны кинопродюсер Мак Сеннет байқайды. Чарлидың ойнағаны ұнапты. 1912 жылы әртісті «Кистоун Филм» студиясына шақырады. Студияға келе сала Чарльз қолда бар киімнен қайыршының бейнесін жасап алады. Басында қалпақ, қолында визиткасы, екінші қолында аса таяғы, тұмсығы сүйір аяқ киіммен мэтрдың алдынан шығады. Бұл бейне мэтрге қатты ұнайды. Бірақ Чарли тым жас болған соң оған жасанды мұрт жабыстырып қояды. Пәкене бойлы қайыршы бірден көпшілікке ұнай кетеді. Бұл жетістік қанат бітіреді. Қомақты қаржы түсіреді. Сәл уақыттан соң Чаплинге өзі ғана түсетін қысқа метражды фильмдер жасауға рұқсат етеді.

Қайыршы Чарли аса «табысты» бейне болып шықты. 1914 жылы Чаплин аптасына 150 доллар жалақы алатын. Содан кейін 1500 алатын болды. 1914 жылдан бастап өзін режиссерлік қырынан көрсете бастап, түсіп жүрген фильмдерінің сценарийін өзі жазған. 1917 жылы «Фёст Нэйшнл Пикчерс» студиясы Чаплинмен 1 миллион долларға келісім шартқа отырды. Сөйтіп, 28 жасында Чарли Чаплин Америкадағы мылқау киноның ең бай әртісіне айналып шыға келді.

Ол көптеген сыйлықтардың иегері.

Тек 1919 жылы Чаплин өзінің жеке студиясын  ашты, яғни, Чаплин Мэри Пикфорд, Дуглас Фэрбенкс және Дэвид Гриффитпен бірге United Artists киностудия-сын құрды. Қысқа метражды фильмдерін өзі түсіреді. Зиялы-қайыршының бейнесін сомдау арқылы танылды. Оның кейіпкері ұялшақ, қолының сұғы бар, бірақ өзі әділетсіздікке қарсы бейне еді. 1921 жылы «Бөбек» атты өзінің ең танымал толық метражды фильмін түсірді. Қаңғыбас пен тастанды бала туралы. Фильмнің өн бойындағы комедиялық тұстары лирикалық, драмалық сюжеттермен толықтырылған. Әлеуметті сынаған фильм киноәлемдегі Чаплиннің алғашқы баспалдағы саналды. Бәлкім, бүкіл мылқау кинематограф үшін де солай.

Чарльз Чаплин мылқау кино дәуірінде кереметтей танымал болды. 1927 жылы дыбысы бар кино шыққаннан кейін де Чаплин өзінің мылқау киносына адал болып қала берді.

Чаплинге атақты, марапатты мылқау кино әкелді. Сондықтан дыбысты кино түсіреле бастаған кезде ол не істерін білмеді. Өзінің мылқау киносын музыкамен әрлеп түсіре берді. 1931 жылы «Үлкен қаланың оттары» атты киносы шықты. Қаңғыбас пен гүл сатушы қыздың махаббаты туралы әдемі хикая. Фильмнің дүбірі жер жарды. 1936 жылы «Жаңа уақыт» деген фильм шықты. Жаппай салынған өндіріске арналған кино болды.

1940 жылы ғана дыбысы бар «Ұлы диктатор» атты фильм түсірді. Пародия, памфлет ретінде берілген фильм. Еврей-шаштараз бен Аденоид Хинкельдің қақтығысы негізінде өрбіген. Германия елшілігі Вашингтоннан оның көрсетілуіне тыйым салынуын талап етті.

1952 жылы Чаплин Лондондағы премьераға келеді. Оның «Шырағданның жарығы» деген киносы көрсетіледі. Қайтып АҚШ оны елге кіргізбеді. Ол Швейцарияға қоныстанады. Софи Лорен мен [[Марлон Брандо]] түскен «Гонконгтен келген графиня» атты фильмі түрлі түсті болып шықты. Бұл фильм Чаплиннің соңғы туындысы еді. Өзі ойнамады.

Чаплиннің шығармашылығы бүкіл жер жүзі өнерінің дамуына серпінді үлес қосты. Дүние жүзінде оған еліктеп әртіс болған адамдар көп. Солардың бірі және бірегейі үнділік Радж Капур еді.

Сексеннен астам рөл ойнапты. Бүкіл әлем оны комедия әртісі деп білді. Бірақ ол сценарий де жазған, режиссер, продюссер, тіпті өз фильмдерінің композиторы да болған.

Чаплин көптеген халықаралық марапаттарды иеленді. Бірақ оның басты жеңісі – халықтың ілтипаты.

== Шығармашылық жолы ==
[[Сурет:Charlie Chaplin in unknown year.jpg|thumb|left|200px|Ч.Чаплин]]
[[1897 жыл]]дан мюзик-холл сахнасында, ал [[1907]]–[[1942]] жылы Ф. Карго жетекшілік еткен пантомима театрында ойнап, актерлік өнер шеберлігін жетілдірді. Әсіресе, ол мұнда мюзик-холлдың талабына орай пластика мен [[пантомима]] өнерін үздік меңгерді. [[Кино]]дағы актерлік және режисерлік өнер жолын [[1914]] жылы АҚШ-та бастады. Қойған фильмдерінің [[сценарий]]лерін де өзі жазды.

Бірқатар фильмдерінде (“Қаңғыбас”, “Банк”, 1915; “Тыныш көше”, “Иммигрант”, “Ит өмір”, “Иыққа!”, 1917–1918) лирикалық және комедиялық бояуды шебер шендестіре отырып, “кішкене адамның” есте қалар жиынтық бейнесін жасады. [[Пантомима]] мен [[комедия]] өнерін жан-жақты дамыта отырып, өз орнымен пайдалану арқылы “Нәресте” ([[1920]]) мен “Алтынның әлегі” ([[1925]]) фильмінде ақша билеген ортадағы қорғансыз жандардың азапты ауыр өмір-тұрмысын бейнеледі. Ол көп қиындықтардан кейін [[1922]] жылы “Чарлз Чаплин фильм корпорейшен” деген атпен кинофирма ұйымдастырды. “Париж қызы” фильмін ([[1921]]) қоюмен өзінің кинода психологиялық драма жасаудың шебері екенін байқатты. Әсіресе, “Пилигрим” ([[1922]]) және “Цирк” ([[1928]]) фильмінде әділетсіздік жайлаған астамшыл, қатыгез қоғамға тән өтірік пен өсекті, кертартпалық пен мешеулікті, екіжүзділік пен сатқындықты өткір сынға алды.

[[1931]] жылы қойған “Үлкен қаланың оттары” фильмімен [[режиссер]] шығармашылығының жаңа кезеңі басталды. Осы жылдары Чарли “кішкене адамның” психологиялық мінез-күйін тереңдетіп, барынша әлеуметтік мәселелерге ден қойды.

“Жаңа кезең” ([[1935]]) фильмінде жұмысшылар еңбегін қанаушылықтың антигуманистік табиғатын ашып көрсетті. “Ұлы диктатор” ([[1941]]) фильмінде фашияттік диктатура сатиралық тұрғыда бейнеленді. Бұл фильм Чаплиннің идеялық жағынан өсу эволюциясын айқындай түсті. [[Ұлы Отан соғысы|2-дүниежүзілік соғыстан]] кейін пессимистік сарында “Месье Верду” ([[1947]]) фильмін жасады. [[1952 жыл]]ы [[АҚШ]]-та қойылған соңғы фильмі “Рампа оттары” кинокартинасында адамның асқақ сезімдерін паш етті. Реакциялық топтардың қудалауына ұшыраған Чаплин отбасымен Веве қаласынана ([[Швейцария]]) қоныс аударды.

Англияда “Король [[Нью-Йорк]]те” (1957) және “[[Гонконг]]тен келген граф әйелі” (1967) атты сатиралық-романтикалық кинокартиналарын қойып, суреткерлік дарын табиғатының жаңа бір қырын танытты. Оның шығарм. АҚШ-тың реалистік кино өнерінің қалыптасуына игі ықпал жасаумен қатар, дүниежүз. кинокомедияның дамуына да мол үлес қосты. 1954 жылы Халықар. Бейбітшілік сыйлығын алды.

== Фильмографиясы ==
=== Толықметражды фильмдер ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Жыл
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Ағылшынша атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Өзге аттары
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Қызметі
|-
|[[1914]]
|«Бүлінген Романтика»
|Tillie's Punctured Romance
|For the Love of Tillie / Marie's Millions / Tillie's Big Romance / Tillie's Nightmare
|актер
|-
|-
|1917
|«Тыныш көше»
|Easy Street
|
|актер
|-
|-
|1918
|«Иттің өмірі»
|A Dog's Life
|
|актер
|-
|-
|[[1921]]
|«Бала»
|The Kid
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, монтажер
|-
|-
|[[1923]]
|«Париждік әйел»
|A Woman of Paris
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, монтажер
|-
|-
|[[1925]]
|Алтын қазу
|The Gold Rush
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, монтажер
|-
|-
|[[1926]]
|Теңіз әйелі
|A Woman of the Sea
|
|продюсер
|-
|-
|[[1928]]
|Циркте
|The Circus
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, монтажер
|-
|-
|1928
|Жұртқа көрсету
|Show People
|
|
|-
|-
|[[1931]]
|Қала жарығы
|City Lights
|City Lights: A Comedy Romance in Pantomime
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, монтажер, композитор
|-
|-
|[[1936]]
|Жаңа уақыт
|Modern Times
|The Masses
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, композитор
|-
|-
|[[1940]]
|Ұлы Диктатор
|The Great Dictator
|The Dictator
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, композитор
|-
|-
|[[1947]]
|Месье Верду
|Monsieur Verdoux
|A Comedy of Murders / The Ladykiller
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, композитор
|-
|-
|[[1947]]
|Өзегі жарқын
|Limelight
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, композитор
|-
|-
|[[1957]]
|Нью-Йорктегі патша
|A King in New York
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер, композитор
|-
|-
|[[1967]]
|Гонконгтен келген Графиня
|A Countess From Hong Kong
|
|продюсер, режиссер, сценарист, актер (камео), композитор
|-
|}

=== Қысқа метражды фильмдер ===
==== «Keystone» студиясының фильмдері ====

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Жыл
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Ағылшынша атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Басқа аттары
|-
|1914
|
|Making a Living
|A Busted Johnny / Troubles / Doing His Best / Take My Picture
|-
|-
|1914
|
|Kid Auto Races at Venice
|The Children’s Automobile Race / Kid’s Auto Race / The Pest
|-
|-
|1914
|
|Mabel’s Strange Predicament
|Hotel Mixup / Pajamas
|-
|-
|1914
|
|Between Showers
|Charlie and the Umbrella / The Flirts / Between Shaves / In Wrong Thunder and Lightning / A Rainy Day
|-
|-
|1914
|
|A Film Johnnie
|Charlie at the Studio / Charlie the Actor / Film Johnny / Million Dollar Job / Movie Nut
|-
|-
|1914
|
|Tango Tangles
|Charlie’s Recreation / Music Hall
|-
|-
|1914
|
|His Favorite Pastime
|The Bonehead / Charlie Is Thirsty / Charlie’s Reckless Fling / The Reckless Fling
|-
|-
|1914
|
|Cruel, Cruel Love
|Lord Helpus
|-
|-
|1914
|
|The Star Boarder
|The Fatal Lantern / The Hash-House Hero / In Love with His Landlady / The Landlady’s Pet
|-
|-
|1914
|
|Mabel at the Wheel
|His Daredevil Queen / A Hot Finish
|-
|-
|1914
|
|Twenty Minutes of Love
|Cops and Watches / He Loves Her So / Love-Friend
|-
|-
|1914
|
|Caught in а Cabaret
|Charlie the Waiter / Faking with Society / Jazz Waiter / Prime Minister Charlie / The Waiter
|-
|-
|1914
|
|Caught in the Rain
|At It Again / In the Park / Who Got Stung?
|-
|-
|1914
|Қарбалас күн
|A Busy Day
|Busy as Can Be / Lady Charlie / Militant Suffragette
|-
|-
|1914
|
|The Fatal Mallet
|Hit Him Again / The Pile Driver / The Rival Suitors
|-
|-
|1914
|
|Her Friend the Bandit
|Mabel’s Flirtation / A Thief Catcher
|-
|-
|1914
|Нокаут
|The Knockout
|Counted Out / The Pugilist
|-
|-
|1914
|
|Mabel’s Busy Day
|Charlie and the Sausages / Hot Dog Charlie / Hot Dogs / Love and Lunch
|-
|-
|1914
|
|Mabel’s Married Life
|The Squarehead / When You’re Married
|-
|-
|1914
|
|Laughing Gas
|Busy Little Dentist / The Dentist / Down and Out / Laffing Gas / Tuning His Ivories
|-
|-
|1914
|
|The Property Man
|Charlie on the Boards / Getting His Goat / Props / The Rustabout / Vamping Venus
|-
|-
|1914
|
|The Face on the Bar Room Floor
|The Ham Actor / The Ham Artist
|-
|-
|1914
|
|Recreation
|Spring Fever
|-
|-
|1914
|
|The Masquerader
|The Female Impersonator / The Female / The Perfumed Lady / The Picnic / Putting One Over
|-
|-
|1914
|
|His New Profession
|The Good for Nothing / Helping Himself
|-
|-
|1914
|
|The Rounders
|Going Down / The Love Thief / Oh, What а Night / Revelry / Tip, Tap, Toe / Two of а Kind
|-
|-
|1914
|
|The New Janitor
|The Blundering Boob / The New Porter / The Porter
|-
|-
|1914
|
|Those Love Pangs
|Busted Hearts / Oh, You Girls / The Rival Mashers
|-
|-
|1914
|
|Dough and Dynamite
|The Cook / The Doughnut Designer / The New Cook
|-
|-
|1914
|
|Gentlemen of Nerve
|Charlie at the Races / Some Nerve
|-
|-
|1914
|
|His Musical Career
|Charlie as а Piano Mover / Musical Tramps / The Piano Movers
|-
|-
|1914
|
|His Trysting Place
|Family Home / Family House / The Henpecked Spouse / His Trysting Places / The Ladies Man / Very Much Married
|-
|-
|1914
|
|Getting Acquainted
|Exchange Is No Robbery / A Fair Exchange / Hello Everybody
|-
|-
|1914
|
|His Prehistoric Past
|The Caveman / A Dream / The Hula-Hula Dance / King Charlie
|-
|}

==== «Essenay» студиясының фильмдері ====

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Жыл
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Ағылшынша атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Басқа аттары
|-
|1915
|
|His New Job
|Charlie’s New Job
|-
|-
|1915
|
|A Night Out
|Champagne Charlie / Charlie’s Drunken Daze / Charlie’s Night Out / His Night Out
|-
|-
|1915
|Чемпион
|The Champion
|Battling Charlie / Champion Charlie / Charlie the Champion
|-
|-
|1915
|Бақшада
|In the Park
|Charlie in the Park / Charlie on the Spree
|-
|-
|1915
|
|A Jitney Elopement
|Charlie’s Elopement / Married in Haste
|-
|-
|1915
|Қаңғыбас
|The Tramp
|Charlie on the Farm / Charlie the Hobo / Charlie the Tramp
|-
|-
|1915
|
|By the Sea
|Charlie by the Sea / Charlie’s Day Out
|-
|-
|1915
|Жұмыс
|Work
|Charlie at Work / Charlie the Decorator / Only а Working Man / The Paperhanger / The Plumber
|-
|-
|1915
|Әйел
|A Woman
|Charlie the Perfect Lady / The Perfect Lady
|-
|-
|1915
|Банк
|The Bank
|Charlie Detective / Charlie at the Bank / Charlie in the Bank
|-
|-
|1915
|
|Shanghaied
|Charlie Shanghaied / Charlie on the Ocean / Charlie the Sailor
|-
|-
|1915
|
|A Night in the Show
|Charlie at the Show / A Night at the Show
|-
|-
|1915
|
|Charlie Chaplin’s Burlesque on Carmen
|Burlesque on Carmen
|-
|-
|1916
|Сақшы
|Police
|Charlie in the Police / Charlie the Burglar / Housebreaker
|-
|-
|1916
|
|The Essanay-Chaplin Revue
|The Chaplin Revue of 1916
|-
|-
|1918
|
|Triple Trouble
|Charlie’s Triple Trouble
|-
|}

==== «Mutual» студиясының фильмдері ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Жыл
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Ағылшынша атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Басқа аттары
|-
|1916
|Шарлаушы
|The Floorwalker
|Shop / The Store
|-
|-
|1916
|Өрт сөндіруші
|The Fireman
|The Fiery Circle / A Gallant Fireman
|-
|-
|1916
|Сергелдең
|The Vagabond
|Gipsy Life
|-
|-
|1916
|Бір тәңертең
|One A.M.
|Solo
|-
|-
|1916
|Граф
|The Count
|Almost а Gentleman
|-
|-
|1916
|Ломбард
|The Pawnshop
|At the Sign of the Dollar / High and Low Finance
|-
|-
|1916
|Экран артында
|Behind the Screen
|The Pride of Hollywood
|-
|-
|1916
|Сырғанақ
|The Rink
|Rolling Around / Waiter
|-
|-
|1917
|Тыныш көше
|Easy Street
|
|-
|-
|1917
|Ем
|The Cure
|The Water Cure
|-
|-
|1917
|Иммигрант
|The Immigrant
|Broke / Hello U.S.A. / A Modern Columbus / The New World
|-
|-
|1917
|Тәуекелші
|The Adventurer
|
|-
|}

=== Эпизоттық рөлдері ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Жыл
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Ағылшынша атауы
|bgcolor=&quot;#f4a460&quot;|Рөл
|-
|1915
|Қайта туылу
|His Regeneration
|
|-
|-
|1921
|Бұрағыш
|The Nut
|
|-
|-
|1923
|Рухын сату
|Souls For Sale
|
|-
|-
|1923
|Голливуд
|Hollywood
|
|-
|}

== Әдебиет ==
* {{кітап
|тақырыбы = Чарли Чаплин: История великого комика немого кино
|түпнұсқасы = Chaplin: A Life
|авторы = Стефен Вейсман.
|сілтеме = 
|isbn = 978-5-699-40883-2
|беттер = 352
|жыл = 2010
|басылым = 
|орны =  Мәскеу
|баспасы = ЭКСМО
}}
* {{кітап
|тақырыбы  = Моя жизнь с Чаплином: Интимные воспоминания
|түпнұсқасы = My Life With Chaplin
|авторы = Лита Грей Чаплин.
|сілтеме = 
|isbn = 978-5-9167-1037-3
|беттер = 411
|жыл = 2009
|басылым = 
|орны =  Мәскеу
|баспасы = «Альпина Нон-фикшн»
}}
* ''Чаплин Ч. С.'' Моя биография. Ағылш. аудару З. Гинзбург.&amp;nbsp;— М.: «Вагриус», 2000.&amp;nbsp;— 520 с. ISBN 5-264-00127-8.
* ''Кукаркин А. В.'' Чарли Чаплин. 2-е изд., дораб. и доп.&amp;nbsp;— М.: «Искусство», 1988.&amp;nbsp;— 287 с.
* ''Садуль Ж.'' Чарли Чаплин. Пер. с франц.&amp;nbsp;— М.: «Искусство», 1981.&amp;nbsp;— 209 с.

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Charlie Chaplin}}
* [https://web.archive.org/web/20121017125340/http://www.mirobretshikh.narod.ru/ot/charlie_chaplin.htm Чарли Чаплин]{{ref-ru}}
* [http://chaplin.rudyyoungblood.ru/ Чарли Чаплин туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001101202/http://chaplin.rudyyoungblood.ru/ |date=2008-10-01 }}{{ref-ru}}
* [http://chaplin.webteka.com Чарли Чаплин] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120422093112/http://chaplin.webteka.com/ |date=2012-04-22 }}{{ref-en}}
* [http://www.kinomag.ru/author-auz1686.html Өмірбаяны мен түскен фильмдері] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051031080435/http://www.kinomag.ru/author-auz1686.html |date=2005-10-31 }}{{ref-ru}}
* {{imdb name|id=0000122|name=Чарлз Чаплин}}

[[Санат:АҚШ актерлері]]
[[Санат:1889 жылы туғандар]]
[[Санат:1977 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Продюсерлер]]
[[Санат:16 сәуірде туғандар]]
[[Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Үздік фильм музыкасы үшін Оскар сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>96chzmi8eunud609qzdk9k7kbqz1ihp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17937</id>
    <revision>
      <id>3626343</id>
      <parentid>3592308</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88978" sha1="11rxw198flbgvfmngiadwann9g3fjws" xml:space="preserve">[[Сурет:World Population.svg|thumb|400px|2019 жылғы халық саны бойынша елдер]]
Бұл мақалада '''[[ISO 3166-1]] стандартында [[мемлекет]]тер мен [[тәуелді аймақ]]тар тізімі берілген, [[Халық санағы|халық санының]]''' кемуі  бойынша сұрыпталған. Ұсынылған тізім мен деректерде назарға тәуелді аумақтар параметрлері алынбайды.
__TOC__
{{Автонөмірлеу
 | Бағаналар   = 6
 | Көрініс = wide sortable
 | Реттеу = 3#
 | Тақырып2 = Мемлекет
 | Тақырып3 = Халық саны
 | Тақырып4 = Күні
 | Тақырып5 = &lt;small&gt;Жер халқының&lt;br&gt;%-ы&lt;/small&gt;
 | Тақырып6 = Мәліметтер типі&lt;br&gt;және қайнары
 | Туралау3 = right
 | Туралау4 = right
 | Туралау5 = right
 | Ені1 = 5%
 | Ені2 = 35%
 | Ені3 = 15%
 | Ені4 = 18%
 | Ені5 = 10% 
 | Ені6 = 17%

 |   | {{Байрақ|Үндістан}}   |{{formatnum:{{#expr: (1272234 + 49.001* {{Age in days|2015|5|31}}) round 0}}000 }}&lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, uses same data as India pop clock 50 people per day --&gt; |{{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  |{{#expr:{{#expr: (1272234 + 49.001* {{Age in days|2015|5|31}}) round 0}}000/ 7137577750 * 100 round 2}}% |Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.indiastat.com/ Indian Official Population Clock]&lt;/ref&gt;
 |   | {{Байрақ|Қытай}}   |{{formatnum:1449670556}}   |{{~|2020-11-01}} 1 қараша 2020   |{{#expr:{{#expr: (1370062 + 20.001 * {{Age in days|2013|2|24}}) round 0}}000/7137577750 * 100 round 2}}% |Санаушы&lt;ref&gt;[http://data.stats.gov.cn/english/ Chinese Official Population Clock]&lt;!-- [http://www.cpirc.org.cn/index.asp]--&gt;&lt;/ref&gt;
 |   | {{Байрақ|АҚШ}}   | {{formatnum:{{#expr: 321261000 + 8.001* {{Age in days|2013|12|29}} round -3}} }}&lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, uses same data as the United States Population Clock — increment per day changes each month — for November 2009 it is about 40 001 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}}{{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:{{#expr: 321261000 + 8.001* {{Age in days|2013|12|29}} round -3}} / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.census.gov/popclock/ United States Official Population Clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Индонезия}}   | {{formatnum:257563815}}  | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015   | {{#expr: 257563815 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://dds.bps.go.id/eng/tab_sub/view.php?tabel=1&amp;daftar=1&amp;id_subyek=12&amp;notab=1 Statistics Indonesia]&lt;/ref&gt;--&gt;

 |   | {{Байрақ|Бразилия}}   | {{formatnum:{{#expr: (203260000 + 4.855 * {{Age in days|2014|10|5}}) round 0}} }} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, 4 855 people added per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:(203260000 + 4855 * {{Age in days|2014|10|5}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.ibge.gov.br/english Brazilian Official Population Clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Пәкістан}}   | {{formatnum:{{#expr: 184954027 + 8500 * {{Age in days|2013|11|22}} round 0}}}} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Pakistan pop clock adds about 8 500 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:{{#expr: 184954027 + 8500 * {{Age in days|2013|11|22}} round 0}} / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.census.gov.pk/ Official Pakistani Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225211657/http://www.census.gov.pk/%20 |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Нигерия}}   | {{formatnum:182201962}}  | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 182201962 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=UN&gt;Бағалау (прогноз) [[Департамент по экономическим и социальным вопросам ООН|Департамента по экономическим и социальным вопросам ООН]] на 1 шілде 2015 ж.: [http://esa.un.org/unpd/wpp/DVD/Files/1_Excel%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_Population/WPP2015_POP_F01_1_TOTAL_POPULATION_BOTH_SEXES.XLS Total Population - Both Sexes. De facto population in a country, area or region as of 1 шілде of the year indicated. Figures are presented in thousands. (Medium fertility, 2015-2100).xls] // [http://esa.un.org/unpd/wpp/DVD/ Population Division Download Files]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Бангладеш}}  | {{formatnum: 158988940 }}  | {{~|2015-08-04}} 4 тамыз 2015  | {{#expr: 158988940 / 7137577750 * 100 round 2}}%&lt;!--сделайте кто-нибудь автообновление Санаушыа с официального сайта--&gt; | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx Bangladesh Bureau of Statistics (BBS)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.today/20121127143725/http://www.bbs.gov.bd/PageSecureReport.aspx%23 Statistics Bureau]([http://www.bbs.gov.bd/PageSecureReport.aspx# ])&lt;/ref&gt;

|   | {{Байрақ|Ресей}}&lt;ref&gt;Оның ішінде [[Қырым|Қырым Республикасы]] (2020 жылы - 1 912 622) және [[Севастополь]] қаласы (2020 жылы - 449 138). (Бұл әкімшілік бірліктер [[Қырым|Қырым түбегі]]нің аумағында орналасқан, олардың көпшілігі даулы аумақты іс жүзінде бақылайтын [[Ресей]] мен [[Украина]] арасындағы аумақтық келіспеушіліктердің объектісі болып табылады, әлемнің көптеген елдері Украинаның аумағы деп мойындайды). &lt;!-- С начала 2014 ж. (143.666.931 жителей в [[РФ]] ([http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls на 01.01.2014]), 1.958.504 постоянных жителей в [[Республика Крым|Республике Крым]] ([http://gosstat.crimea.ru/2010/operativ/arhukodem1-2013.php на 01.01.2014]), 383.907 постоянных жителей в г. [[Севастополь]] ([http://www.sevstat.sevinfo.com.ua/statist_info/demografia/chislo_naselenia/arxiv_2013/ludi_1213.pdf на 01.01.2014]) численность населения России (с учётом [[Крымский федеральный округ|Крымского федерального округа]])  увеличилась на 265.600 человек [http://www.gks.ru/bgd/free/b14_00/IssWWW.exe/Stg/dk11/8-0.doc на 1.11.2014], составив около 146.275.000человек--&gt;&lt;/ref&gt;  &lt;!-- BEFORE EDITING RUSSIA’S POPULATION PLEASE SEE: Talk:List_of_countries_by_population#Russia_2--&gt;  | {{formatnum:146267288}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr:146267288 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/bgd/free/b14_00/IssWWW.exe/Stg/dk11/8-0.doc Федеральная служба государственной статистики. Бағалау численности постоянного населения на 1 қараша 2014 ж.]&lt;/ref&gt;--&gt;

 |   | {{Байрақ|Жапония}}   | {{formatnum:126890000}}  | {{~|2015-08-01}} 1 тамыз 2015  | {{#expr: 126890000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Official Japan Statistics Bureau]: [http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/OtherListE.do?bid=000001007603&amp;cycode=1 Population Estimates]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Мексика}}  | {{formatnum:121005815}}  |  {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015   | {{#expr: 121005815 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.conapo.gob.mx/es/CONAPO/Proyecciones_Datos ESTIMACIONES Y PROYECCIONES DE LA POBLACIÓN POR ENTIDAD FEDERATIVA. República Mexicana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718054722/http://www.conapo.gob.mx/es/CONAPO/Proyecciones_Datos |date=2015-07-18 }} (см. [http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Proyecciones/Datos/Estimaciones_y_Proyecciones/2010_2030/RepublicaMexicana_pry.xlsx 2010-2030.xlsx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205030520/http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Proyecciones/Datos/Estimaciones_y_Proyecciones/2010_2030/RepublicaMexicana_pry.xlsx |date=2017-12-05 }})&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Филиппиндер}}   | {{formatnum:101108300}}  | {{~|2015-03-08}} 8 наурыз 2015 | {{#expr: 101108300 / 7137577750 * 100 round 2}}%&lt;!--сделайте кто-нибудь автообновление Санаушыа с официального сайта--&gt; | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.popcom.gov.ph/ National Statistics Office]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Эфиопия}}   | {{formatnum:90076012}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015   | {{#expr:90076012 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017_final Ethiopia Central Statistics Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923211502/http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017_final |date=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;

|   | {{Байрақ|Вьетнам}}   | {{formatnum:91583000}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 91583000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=507&amp;ItemID=16155 Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Египет}}   | {{formatnum:{{#expr: 87264500 + 4.261 * {{Age in days|2014|10|5}} round 0}} }} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Egypt pop clock adds 4 261 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:(87264500 + 4261 * {{Age in days|2014|10|5}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=1&amp;lname=%201  Official Egyptian Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225215823/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=1&amp;lname=%201 |date=2018-12-25 }} {{недоступная ссылка|число=13|месяц=05|год=2013|url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=1&amp;lname=%201}}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Германия}}   | {{formatnum:81174000}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 81174000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;&gt;[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 Eurostat estimate].&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Иран}}   | {{formatnum:78408412}} |  {{~|2014-06-9}} 9 маусым 2015  | {{#expr: 78408412 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=133 Statistical Centre of Iran]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Конго Демократиялық Республикасы}}   | {{formatnum:77266814}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 77266814 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Түркия}}   | {{formatnum:77695904}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 77695904 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Turkstat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091816/http://www.turkstat.gov.tr/Start.do |date=2017-11-08 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Тайланд}} &lt;!--Official Department of Provincicial Administration estimate--&gt;   | {{formatnum:65104000}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 65104000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ipsr.mahidol.ac.th/ipsr/Contents/Documents/Gazette/Gazette2014EN.pdf Official Thai Statistics estimate]&lt;/ref&gt;  
 
|   | {{Байрақ|Франция}}&lt;ref name=&quot;n3&quot;&gt;Исключая заморские владения (то есть население собственно метрополии) — 64&amp;nbsp;204&amp;nbsp;247 чел. ([http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=000067670&amp;codeGroupe=62 1 қаңтар 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707105215/http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=000067670&amp;codeGroupe=62 |date=2012-07-07 }}), включая [[заморские департаменты Франции|заморские департаменты (заморские регионы)]] — 66&amp;nbsp;091&amp;nbsp;694 чел. ([http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=001641586&amp;codeGroupe=62 1 қаңтар 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707105726/http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=001641586&amp;codeGroupe=62 |date=2012-07-07 }}). &lt;br /&gt;
К [[Заморский регион Франции|заморским регионам Франции]] относятся 5 одноимённых [[Заморский департамент Франции|заморских департаментов]]: [[Гваделупа]] (401&amp;nbsp;554 чел. на 01.01.2009 по данным [http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-departements.asp?annee=2009 INSEE] или 468&amp;nbsp;016 чел. на 01.07.2014 по [http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/EXCEL_FILES/1_Population/WPP2012_POP_F01_1_TOTAL_POPULATION_BOTH_SEXES.XLS оценке ООН]), [[Мартиника]] (396&amp;nbsp;404 чел. на 01.01.2009 по данным INSEE или 404&amp;nbsp;705 на 01.07.2014 по оценке ООН), [[Реюньон]] (816&amp;nbsp;364 чел. на 01.01.2009 по данным INSEE или 885&amp;nbsp;328 чел. на 01.07.2014 по оценке ООН), [[Французская Гвиана]] (224&amp;nbsp;469 чел. на 01.01.2009 по данным INSEE или 255&amp;nbsp;455 на 31.07.2014 по оценке ООН) и — 31 наурыз 2011 года — [[Майотта]] (186&amp;nbsp;729 чел. шілде 2007 по данным [http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?ref_id=populegalescom INSEE] или 228&amp;nbsp;070 чел. на 01.07.2014 по оценке ООН).&lt;br /&gt;
Также к заморским владениям Франции (но не включаемым национальной статистикой (INSEE) в состав Франции) относятся 5 [[Заморские владения Франции#Заморские сообщества|заморских сообществ]] — [[Сен-Бартелеми]] (8&amp;nbsp;902 на 01.01.2009), [[Сен-Мартен (Франция)|Сен-Мартин]] (36&amp;nbsp;824 на 01.01.2009), [[Сен-Пьер и Микелон]] (6&amp;nbsp;082 на 01.01.2009 по данным INSEE или 6&amp;nbsp;046 чел. на 01.07.2014 по оценке ООН) , [[Уоллис и Футуна]] (13&amp;nbsp;445 на 21.07.2008 по данным [http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?ref_id=populegalescom INSEE] или 13&amp;nbsp;206 на 01.07.2014 по данным ООН), [[Французская Полинезия]] (259&amp;nbsp;596 тамыз 2007 по данным [http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?ref_id=populegalescom INSEE] или 279&amp;nbsp;835 чел. на 01.07.2014 по оценке ООН) — и 3 административно-территориальные образования (территории) с особым статусом — [[Жаңа Каледония]] (245&amp;nbsp;580 на 27 шілде 2009 по данным [http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?ref_id=populegalescom INSEE] или 259&amp;nbsp;824 чел. на 01.07.2014 по оценке ООН), [[Клиппертон]] (0 чел.) и [[Французские Южные и Антарктические территории]] (около 140 чел.). &lt;br /&gt;
Население Франции с 5-ю заморскими регионами (1892 тыс. чел.) и другими заморскими владениями (около 605 тыс.) составляет около 66&amp;nbsp;700&amp;nbsp;000 человек.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1276#inter1 Official INSEE estimate]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=001641586&amp;codeGroupe=62 INSEE. Population totale au 1er janvier — France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707105726/http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=001641586&amp;codeGroupe=62 |date=2012-07-07 }}.&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:64204247}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 64204247 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=000067670&amp;codeGroupe=62 INSEE. Population totale au 1er janvier, France metropolitaine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707105215/http://www.bdm.insee.fr/bdm2/affichageSeries.action?idbank=000067670&amp;codeGroupe=62 |date=2012-07-07 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Ұлыбритания}}   | {{formatnum:64767115}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 64767115 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Италия}}   | {{formatnum:60795612}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 60795612 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|ОАР}}   | {{formatnum:54956900}} | {{~|2015-06-30}} 30 маусым 2015  | {{#expr: 54956900 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022015.pdf Пресс-релиз] [http://beta2.statssa.gov.za/publications/Bulletin/BulletinJune2015.pdf Статкома ЮАР]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Оңтүстік Корея}}   | {{formatnum:51431100}} | {{~|2015-05-30}} 30 мамыр 2015  | {{#expr: 51431100 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://rcps.egov.go.kr:8081/jsp/stat/ppl_stat_jf.jsp Постоянное население и состояние домашних хозяйств Республики Корея (Ежемесячно)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303195830/http://rcps.egov.go.kr:8081/jsp/stat/ppl_stat_jf.jsp |date=2011-03-03 }}{{ref-ko}}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Мьянма}} | {{formatnum:53897154}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 53897154 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Танзания}} | {{formatnum:53470420}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 53470420 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://nbs.go.tz/ National Bureau of Statistics | Statistics for Development]&lt;/ref&gt; --&gt;

 |   | {{Байрақ|Колумбия}}   | {{formatnum:{{#expr: 42971.592 + 1.432 * {{Age in days|2005|6|28}} round 0}}000 }} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Colombian pop clock adds 1 432 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:(42971592 + 1432 * {{Age in days|2005|6|28}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php Official Colombian Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114091321/http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |date=2012-01-14 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Испания}}   | {{formatnum:46439864}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 46439864  / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

|   | {{Байрақ|Кения}} | {{formatnum:46050302}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 46050302 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Аргентина}}   | {{formatnum:43131966}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 43131966 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyeccionesyestimaciones_nac_2010_2040.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140912104325/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyeccionesyestimaciones_nac_2010_2040.pdf |date=2014-09-12 }}&lt;/ref&gt;

|   | {{Байрақ|Украина}}&lt;ref&gt;По данным Укрстата постоянное население без учёта [[АР Крым]] и г. [[Севастополь]]. На 1 мамыр 2014 ж. без них оно составляло 42&amp;nbsp;839&amp;nbsp;621 постоянных жителей и 43&amp;nbsp;009&amp;nbsp;258 человек наличного населения; с ними — около 45&amp;nbsp;182,9 тыс. постоянных жителей и 45&amp;nbsp;363,3 тыс. человек наличного населения на 1 мамыр 2014 ж. (см. [http://www.ukrstat.gov.ua/express/expr2014/06_14/164w.zip 01.05.2014.zip])&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:42643920}} | {{~|2015-08-01}} 1 тамыз 2015  | {{#expr: 42643920 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ukrstat.gov.ua/express/expr2015/09/218pdf.zip Государственная служба статистики Украины (Укрстат)]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Польша}}   | {{formatnum:38484000}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 38484000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://stat.gov.pl/en/basic-data/ Центральная статистическая служба Польши]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Алжир}} | {{formatnum:39666519}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 39666519 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Уганда}} | {{formatnum:39032383}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 39032383 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Ирак}} | {{formatnum:36423395}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 36423395 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Канада}}  | {{formatnum:{{#expr: 33626000 + 417627/365 * {{Age in days|2013|5|19}} round -3 }}}} &lt;!--AUTOUPDATES to an EXACTLY ACCURATE rounded-off figure DAILY at 00:00 UTC Please do not replace--&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:{{#expr: 33626000 + 417627/365 * {{Age in days|2013|5|19}} round -3 }}/ 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.statcan.gc.ca/pub/82-003-x/pop/pop-h-clock-eng.htm Official Canadian Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615050454/http://www.statcan.gc.ca/pub/82-003-x/pop/pop-h-clock-eng.htm |date=2011-06-15 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Ауғанстан}} | {{formatnum:32526562}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 32526562 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Марокко}}   | {{formatnum:{{#expr: 31588 + 0.923 * {{Age in days|2009|6|30}} round 0}}000}} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Morocco pop clock adds 923 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (31514000 + 923 * {{Age in days|2009|6|30}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.hcp.ma Official Moroccan Population clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Непал}} | {{formatnum:28513700}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 28513700 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау

|   | {{Байрақ|Судан}}   | {{formatnum:40234882}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 40234882 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;По [http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf переписи 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520025735/http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf |date=2013-05-20 }} —  30 894 000 чел.&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Перу}}   | {{formatnum:31151643}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 31151643 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.inei.gob.pe/ Официальная статистика]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Өзбекстан}}   | {{formatnum:38435302}} | {{~|2016-04-26}}  26 сәуір 2019 | {{#expr: 38435302/ 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://news.uzreport.uz/news_3_r_117663.html За год население Узбекистана выросло на 495,1 тыс. человек - Новости Узбекистана - UzReport.uz&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020142713/http://news.uzreport.uz/news_3_r_117663.html |date=2014-10-20 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Малайзия}}  | {{formatnum:30359388}} | {{~|2014-11-27}} 27 қараша 2014  | {{#expr: 30359388 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.my/portal/ Statistic Department of Malaysia (Population Clock)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321161002/http://www.statistics.gov.my/portal/ |date=2012-03-21 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Венесуэла}}   | {{formatnum:{{#expr: 28946.101 + 1.231 * {{Age in days|2011|10|30}} round 0}}000 }} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Venezuelan pop clock adds 1 231 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:(28946101 + 1231 * {{Age in days|2011|10|30}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.ine.gov.ve Official Venezuelan Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912233212/http://www.ine.gov.ve/ |date=2019-09-12 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Сауд Арабиясы}} | {{formatnum:31521418}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 31521418 / 7137577750 * 100 round 2}}%  | Бағалау&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdsi.gov.sa/pdf/PopulationEstimates2010-2025-admareas.pdf|title=Official annual projection|accessdate=шілде 1, 2014|year=2014}}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Йемен}}  | {{formatnum:26832215}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 26832215 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Гана}}   | {{formatnum:27409893}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 27409893 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|КХДР}}   | {{formatnum:25155317}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 25155317 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Мозамбик}}   | {{formatnum:27977863}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 27977863 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Аустралия}}&lt;ref name=&quot;n5&quot;&gt;Включая [[Рождество аралы (Аустралия)|Рождество аралы]] (1 508), [[Кокос аралдары]] (628) и [[Норфолк]] (1 828).]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:{{#expr: 22000 + 1.208 * {{Age in days|2009|10|10}} round 0}}000}} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Australia pop clock adds 1 217 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (22000 + 1.208 * {{Age in days|2009|10|10}}) / 7137577750 * 100000 round 2}}% |  Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Australian Official Population Clock]&lt;/ref&gt;

 |   | ''{{Байрақ|Тайвань}}''&lt;ref name=&quot;n4&quot;&gt;[[Частично признанное государство]] Қытай Республикасы (Тайвань) состоит из островов группы [[Тайвань]], [[Пескадор аралдары|Пескадорлар]], [[Цзиньмынь]], [[Мацзу]], [[:en:List of islands of the Republic of China|и т. д.]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:23433753}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 23433753 / 7137577750 * 100 round 2}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[http://eng.stat.gov.tw/mp.asp?mp=5 Official National Statistics Taiwan estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Мадагаскар}}   | {{formatnum:24235390}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 24235390 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Камерун}}   | {{formatnum:23344179}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 23344179 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Ангола}}   | {{formatnum:25021974}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 25021974 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Шри-Ланка}}   | {{formatnum:20715010}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 20715010 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сирия}}   | {{formatnum:18502413}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 18502413 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Кот-д’Ивуар}}   | {{formatnum:22701556}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 22701556 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Румыния}}   | {{formatnum:19861408}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 19861408 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Чили}}  | {{formatnum:20704265}} | {{~|2026-04-26}} 26 сәуір 2026 | {{#expr: 20704265 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[https://www.ine.gob.cl/]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Нигер}}   | {{formatnum:19899120}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 19899120 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Қазақстан}}   | {{formatnum:20532240}} | {{~|2023-03-01}} 1 наурыз 2026| {{#expr: 20532240 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/region/?param=POPULATION]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Буркина-Фасо}}   | {{formatnum:18450494}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 18450494 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.insd.bf/n/ Institut National de la Statistique et de la Demographie (INSD)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105082447/http://www.insd.bf/n/ |date=2016-01-05 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Нидерланд}}   | {{formatnum:16930383}} | {{~|2015-09-28}} 28 қыркүйек 2015  | {{#expr: 16930383 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm Official Netherlands population clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Малави}}   | {{formatnum:16310431}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 16310431 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;
[www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2008/Main%20Report/ThematicReports/Population%20Projections%20Malawi.pdf]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Гватемала}}   | {{formatnum:16176133}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 16176133 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;
[http://www.ine.gob.gt/index.php/estadisticas/tema-indicadores]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Эквадор}}  | {{formatnum:{{#expr: 14005.45 + 0.545 * {{Age in days|2009|6|30}} round 0}}000 }} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Ecuadorian pop clock adds 545 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr:(14005450 + 545 * {{Age in days|2009|6|30}}) / 7137577750 * 100 round 2}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.inec.gov.ec Official Ecuadorian population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.inec.gov.ec/ |date=2009-11-13 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Мали}}   | {{formatnum:17599694}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 17599694 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Камбоджа}}   | {{formatnum:15577899}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 15577899 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Замбия}}   | {{formatnum:15473905}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 15473905 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.zamstats.gov.zm/report/Monthly/Vol%20129%202014%20The%20Monthly%20January.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141113144848/http://www.zamstats.gov.zm/report/Monthly/Vol%20129%202014%20The%20Monthly%20January.pdf |date=2014-11-13 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Сенегал}}   | {{formatnum:15129273}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 15129273 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Зимбабве}}   | {{formatnum:15602751}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 15602751 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Чад}}   | {{formatnum:14037472}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 14037472 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Гвинея}}   | {{formatnum:12608590}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 12608590 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Куба}}   | {{formatnum:11389562}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11389562 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Бельгия}}   | {{formatnum:11250659}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11250659 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf Globaal bevolkingscijfers per gemeente. Situatie op 1/06/2015]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Грекия}}   | {{formatnum:10846979}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 10846979 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1605&amp;r_param=SPO18&amp;y_param=2014_00&amp;mytabs=0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924123258/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1605&amp;r_param=SPO18&amp;y_param=2014_00&amp;mytabs=0 |date=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Тунис}}   | {{formatnum:10982754}} | {{~|2014-04-23}} 23 сәуір 2014 | {{#expr: 10982754 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://www.ins.tn/rgph/depliant-rgph2014_v2.pdf Preliminary 2014 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035126/http://www.ins.tn/rgph/depliant-rgph2014_v2.pdf |date=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.ins.nat.tn/indexen.php National Statistics Institute of Tunisia] ([http://www.ins.nat.tn/demog/population/ar/ar_populataion_juill2013_deleg.xls xls])&lt;/ref&gt;--&gt;

 |   | {{Байрақ|Руанда}}   | {{formatnum:11262564}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11262564 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://statistics.gov.rw/]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Чехия}}   | {{formatnum:10541466}} | {{~|2015-06-30}} 30  маусым 2015  | {{#expr: 10541466 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[https://www.czso.cz/csu/czso/population Служба статистики Чехии]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Португалия}}   | {{formatnum:10374822}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 10374822 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;
[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&amp;xpgid=ine_publicacoes&amp;PUBLICACOESpub_boui=213241170&amp;PUBLICACOESmodo=2]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Боливия}}   | {{formatnum:11410651}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11410651 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ine.gob.bo/indice/visualizador.aspx?ah=PC20412.HTM Instituto Nacional de Estadística de Bolivia&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

|   | {{Байрақ|Сомали}}&lt;ref name=&quot;n7&quot;&gt;Включая [[Сомалиленд]]&lt;/ref&gt; | {{formatnum:10787104}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 10787104 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Доминикан Республикасы}}   | {{formatnum:10652135}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 10652135 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Гаити}}   | {{formatnum:10911819}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 10911819 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ihsi.ht/pdf/projection/ProjectionsPopulation_Haiti_2007.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219001450/http://ihsi.ht/pdf/projection/ProjectionsPopulation_Haiti_2007.pdf |date=2015-02-19 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Венгрия}}   | {{formatnum:9849000}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 9849000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[https://www.ksh.hu/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep21412.pdf Центральная статистическая служба Венгрии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303195047/http://www.ksh.hu/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep21412.pdf |date=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Швеция}}   | {{formatnum:9804082}} | {{~|2015-07-31}} 31 шілде 2015 | {{#expr: 9804082 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.scb.se/en_/Finding-statistics/Statistics-by-subject-area/Population/Population-composition/Population-statistics/ Statistic Sweden]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Беларусь}}   | {{formatnum: 9485300}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 9485300 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/demografiya_2/operativnaya-informatsiya_1/o-demograficheskoi-situatsii/o-demograficheskoi-situatsii-v-yanvare-iyune-2015-g/ Белстат]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Бенин}}  | {{formatnum:10315244}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 10315244 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;
[http://www.insae-bj.org/Migration.html?file=files/stats-demographiques/STATISTIQUES%20DEMOGRAPHIQUES.xlsx  STATISTIQUES DEMOGRAPHIQUES.xlsx (71.1 Ko)] // République du Bénin Institut National de la Statistique et de l’Analyse Economique&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Әзірбайжан}}   | {{formatnum:9593000}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 9593000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;
[http://www.stat.gov.az/news/?id=2690 АзСтат]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Бурунди}}   | {{formatnum:11178921}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11178921 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Аустрия}}   | {{formatnum:8579747}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 8579747 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html STATISTIK AUSTRIA]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Оңтүстік Судан}}  | {{formatnum:11892934}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 11892934 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf переписи 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520025735/http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf |date=2013-05-20 }} —  8 260 490 чел.&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Біріккен Араб Әмірліктері}}   | {{formatnum:9156963}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 9156963 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Израиль}}   | {{formatnum:8412000}} | {{~|2015-03-31}} 7 қыркүйек 2015 | {{#expr: 8334000 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&amp;ID=141 The Central Bureau of Statistics of Israel — Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&amp;ID=141 |date=2018-09-15 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Швейцария}}   | {{formatnum:8236600}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 8236600 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/news/medienmitteilungen.html?pressID=10118 Statistik Schweiz]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Тәжікстан}}   | {{formatnum:8398200}} | {{~|2015-01-04}} 1 сәуір 2015  | {{#expr: 8398200/ 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.stat.tj/ru/img/ac60942ab6214b265c9c9421f84375f0_1435151744.pdf Продовольственная безопасность и бедность №1 2015] - с. 37&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Гондурас}}   | {{formatnum:8725111}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 8725111 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ine.gob.hn/index.php/datos-y-estadisticas/estadisticas-sociales-y-demograficas/indicadores-demograficos-3?download=105:resumen-de-la-proyeccion-de-la-poblacion-de-honduras-total-2001-2015 Annual official estimate]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ine.gob.hn/drupal/node/205 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017031001/http://www.ine.gob.hn/drupal/node/205 |date=2010-10-17 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Болгария}}   | {{formatnum:7202198}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 7202198 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.nsi.bg/bg/content/2975/население-по-области-общини-местоживеене-и-пол Национальный статистический институт Болгарии]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Папуа — Жаңа Гвинея}}   | {{formatnum:7619321}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 7619321 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Гонконг}} ([[Қытай Халық Республикасы|ҚХР]])   | {{formatnum:7264100}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 7264100 / 7137577750 * 100 round 2}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&amp;charsetID=2&amp;displayMode=T Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609015356/http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&amp;charsetID=2&amp;displayMode=T |date=2007-06-09 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Сербия}}&lt;ref&gt;Не включая [[Республика Косово|Косово]]. С учётом автономного края [[Косово және Метохия]] по оценке ООН на 1 шілде 2015 ж. —  {{formatnum:9424030}} человек&lt;/ref&gt;     | {{formatnum:7114393}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 7114393 / 7137577750 * 100 round 2}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=2 Република Србија: Републички завод за статистику] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225081855/http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=2 |date=2015-12-25 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Иордания}}  | {{formatnum: {{#expr: (61130+3.72*{{Age in days|2010|12|31}}) round 0}}00}} | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (6113000+372* {{Age in days|2010|12|31}}) / 7137577750 * 100 round 3}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.dos.gov.jo/dos_home_e/main/index.htm Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120117225318/http://www.dos.gov.jo/dos_home_e/main/index.htm |date=2012-01-17 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Того}}   | {{formatnum:7304578}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 7304578 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Парагвай}}   | {{formatnum:7003404}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 7003404 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/NACIONAL/Proyeccion_Nacional.pdf Official proyeccion estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Лаос}}   | {{formatnum:6693300}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 6693300 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.nsc.gov.la/Statistics/Selected%20Statistics/Population.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517150036/http://www.nsc.gov.la/Statistics/Selected%20Statistics/Population.htm |date=2012-05-17 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Эритрея}}   | {{formatnum:5227791}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 5227791 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сальвадор}}   | {{formatnum:6126583}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 6126583 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Ливия}}   | {{formatnum:6278438}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 6278438 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сьерра-Леоне}}   | {{formatnum:6453184}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 6453184 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Никарагуа}}  | {{formatnum:6198154}} | {{~|2014-06-30}} 30 маусым 2014  | {{#expr: 6198154 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.bcn.gob.ni/publicaciones/periodicidad/anual/nicaragua_cifras/nicaragua_cifras.pdf Official estimate]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.inide.gob.ni/estadisticas/sociodemograficas.htm Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Қырғызстан}}  | {{formatnum:5954500}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 5954500/7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://stat.kg/media/monthlyreview/483d7d55-5a96-4b8b-b039-324559e34387.pdf Нацстатком Киргизии]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Дания}}&lt;ref&gt;без учёта [[Гренландия|Гренландии]] және [[Фареры|Фарер]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:5668743}} | {{~|2015-04-01}} 1 сәуір 2015  | {{#expr: 5668743 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal.aspx Population at the first day of the quarter (население в 1-й день квартала)] Statistics Denmark (статистика Дании)&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Финляндия}}&lt;ref name=&quot;n9&quot;&gt;Включая [[Аланд аралдары]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum: 5471753 }}  | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 5471753 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[http://vrk.fi/default.aspx?docid=8803 Population Register Centre of Finland]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Словакия}}   | {{formatnum:5421349}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 5421349 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/themes/demography/population/news/!ut/p/b1/hdHLkqIwFAbgZ-kHsAkJEFyGq0gI9-umixZRUBscENSnH6erZzFT1W12qfpO5fx_uILLuOKjnJpdOTbdR3n8cy-kNx9bsqLwBACFImCt7ZCtVAOasfgA-QOAbw4B_87LLNCBFRHPDNYCD4S_86pJVgKmAMjUFIFFVnGw9BECBD17P-WyNr8qWufsdKLUM1pp4_GXkouLPYMk6-P8QJtVj-EkkcMicjf3Lt3Ie55fZ154kCe6SwrDzTft3UVVFjudGwOcTnNTbEZh1OfqsNL22nJh0cXNnxcmsW-l9msAbHeVTuMGOVQ_9O_yKCpWhOsSZXjrQdFMtvrLV7Yfwj_NVnySn9r5BD_V_98HKAkEFmYBb_u-acf4CxihB8lSMFUtcI3HkiqUQypBYEpPAOC_APF9P6RJAswEPgDiTcDi-JFKegIiiWOr7rTl8gfD3_bBYy7iMiC8he2tt-6He9CC6zqMJeBo_vzYgw5tlLDIsKMqYWFbeCCGV0cjiLUEOnQ7R8zzqiSIFaIY4Zim3JormvfT67w5vYJXLGOAMJYFKCwlESEuaTeCqHdrolvZHiBfiJrhnJvvF1KoQyGZu3xdlmVyvFDUqd20PGLRZbVXO7KvWxf1TstEu_SWo2UMHRyoOLNPyvxijemBVJ4xecMEvWMaa6YRnrKLH2w8pQotUThRkLhhWTKZiOkVI_Ps9u6FVZV9XjTbyUjPBijzsB_U2zxT--yiD2fgmySHb5HWdXsn5rEHu7KyA50OA9SnuunFFeuqsa9b-AZZPcj-ywvXn-J4olKgB3qtZXfyGxBM9u8!/dl4/d5/L2dJQSEvUUt3QS80SmtFL1o2X1E3SThCQjFBMDhCVjIwSTdOUjFLUVFHSzE0/ Štatistický úrad Slovenskej republiky (ŠÚ SR)] ([http://slovak.statistics.sk/ExportPdf2/PdfExportSrvlt?Document=9974a472-145a-458f-a064-b28d926f77b7 .pdf])&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Сингапур}}   | {{formatnum:5469724}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 5469724 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#14  Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#14 |date=2015-11-29 }} ([http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/statistics/browse_by_theme/population/time_series/pop2014.xls .xls])&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Түрікменстан}}   | {{formatnum:5373502}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 5373502 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Ливан}}  | {{formatnum:5850743}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 5850743 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Норвегия}}&lt;ref name=&quot;n10&quot;&gt;Включая [[Шпицберген]] (2 701) және [[Ян-Майен]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:{{#expr: 48582 + 1.72 * {{Age in days|2010|1|1}} round 0}}00}} &lt;!--AUTOUPDATES DAILY at 00:00 UTC, Norway pop clock adds 172 people per day --&gt;  | {{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (4858200 + 172 * {{Age in days|2010|1|1}}) / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.ssb.no/english/subjects/02/befolkning_en/ Official Norwegian Population clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Коста-Рика}}   | {{formatnum:4773130}} | {{~|2014-06-30}} 30 маусым 2014  | {{#expr: 4773130 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327062704/http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx |date=2012-03-27 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Орталық Африка Республикасы}}   | {{formatnum:4900274}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 4900274 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Ирландия}}   | {{formatnum:4609600}} | {{~|2014-04-01}} 1 сәуір 2014  | {{#expr: 4609600 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.cso.ie/en/releasesandpublications/er/pme/populationandmigrationestimatesapril2014/ Центральная статистическая служба Ирландии]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Конго Республикасы}}   | {{formatnum:4620330}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 4620330 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | ''{{Байрақ|Палестина}}''&lt;ref&gt;[[частично признанное государство]] [[Государство Палестина|Палестина]] (4,550,368 человек [http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population в 2014 ж.]) включает [[Иордан батыс жағалауы]] (2,790,331 человек [http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population в 2014 ж.]) и [[Сектор Газа]] (1,760,037 [http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population в 2014 ж.])&lt;/ref&gt;  | {{formatnum:4550368}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 4550368 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx Population Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Жаңа Зеландия}}  | {{formatnum: {{#expr: (44150+1*{{Age in days|2011|6|30}}) round 0}}00}} | {{~|{{ #time: c}}}}{{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (4415000+100* {{Age in days|2011|6|30}}) / 7137577750 * 100 round 3}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx Official New Zealand Population clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Либерия}}   | {{formatnum:4503438}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 4503438 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.worldbank.org/en/country/liberia Liberia Home&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Хорватия}}   | {{formatnum:4225316}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 4225316 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Оман}}   | {{formatnum:4088690}} | {{~|2014-12-10}} 10 желтоқсан 2014  | {{#expr: 4088690 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ncsi.gov.om/NCSI_website/ Weekly official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Босния және Герцеговина}}&lt;ref&gt;В том числе 2.371.603 жителей в [[Федерация Боснии және Герцеговины|Федерации БиГ]]; 1.326.991 жителей в [[Республика Сербская|Республике Сербской]] и 93.028 человек в [[Брчко (округ)|округе Брчко]] —  по данным [http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf переписи населения по состоянию на 5 қазан 2013 ж.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=2018-11-23 }}&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:3791622}} | {{~|2013-10-05}} 5 қазан 2013  | {{#expr: 3791622 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=2018-11-23 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Грузия}}&lt;ref name=&quot;n11&quot;&gt;Не включая [[Абхазия|Абхазию]] (240 705, Халық санағы 2011 ж.) и [[Оңтүстік Осетия|Южную Осетию]] (51 547, Бағалау 2013)&lt;/ref&gt;  | {{formatnum:3729500}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 3729500 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=473&amp;lang=eng National Statistics Office of Georgia]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Пуэрто-Рико}} ([[АҚШ]])   | {{formatnum:3548397}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 3548397 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.census.gov/popest/data/index.html Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Мавритания}}   | {{formatnum:3545620}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 3545620 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ons.mr/doc/publication/Projectionpopulation.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925151255/http://www.ons.mr/doc/publication/Projectionpopulation.pdf |date=2015-09-25 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Молдова}}&lt;ref name=&quot;n12&quot;&gt;Не включая [[Приднестровье]] (555 347, Халық санағы 2005 ж.)&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:3555200}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 3555200 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statistica.md/newsview.php?l=ru&amp;idc=168&amp;id=4678&amp;parent=0 Численность постоянного населения Республики Молдова на 1 қаңтар 2015 ж., в территориальном разрезе] // [http://www.statistica.md/index.php?l=ru Национальное бюро статистики Республики Молдова]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Кувейт}}  | {{formatnum:3892115}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 3892115 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Панама}}   | {{formatnum:3713312}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 3713312 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[https://www.contraloria.gob.pa/INEC/Archivos/P2381Boletin9.pdf Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Уругвай}}   | {{formatnum:3415866}} | {{~|2015-06-30}} 30 маусым 2015 | {{#expr: 3415866 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.ine.gub.uy/banco%20de%20datos/soc_proyecciones/totpais_ambos.xls Uruguay: poblacion total de ambos sexos proyectada segun departamento de residencia habitual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114215413/http://www.ine.gub.uy/banco%20de%20datos/soc_proyecciones/totpais_ambos.xls |date=2009-11-14 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Армения}}   | {{formatnum:3010600}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 3010600 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.armstat.am/ru/?nid=126&amp;id=19001&amp;submit=Search Национальная статистическая служба Республики Армения]&lt;/ref&gt;
 
 |   | {{Байрақ|Моңғолия}}   | {{formatnum:2966294}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 2966294 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://en.nso.mn/ National Statistical Office of Mongolia&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Литва}}   | {{formatnum:2898062}} | {{~|2015-09-01}} 1 қыркүйек 2015  | {{#expr: 2898062 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&amp;hash=ed31cbb8-93dd-4677-92f4-8c2c620b8111 Литстат]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Ямайка}}   | {{formatnum:2930050}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 2930050 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://statinja.gov.jm/population.aspx Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Албания}}   | {{formatnum:2893005}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 2893005 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.instat.gov.al/en/publications/press-releases/press-release-population-of-albania-1-january-2015.aspx Институт статистики Республики Албания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224224626/http://www.instat.gov.al/en/publications/press-releases/press-release-population-of-albania-1-january-2015.aspx |date=2015-02-24 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Намибия}}   | {{formatnum:2458830}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 2458830 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Катар}}   | {{formatnum:2269672}} | {{~|2014-11-30}} 30 қараша 2014  | {{#expr: 2269672 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.qsa.gov.qa/eng/PopulationStructure.htm Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130220032/http://www.qsa.gov.qa/eng/PopulationStructure.htm |date=2012-11-30 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Лесото}}   | {{formatnum:2135022}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 2135022 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Словения}}  | {{formatnum:{{#expr: (205249.6+1.8*{{Age in days|2011|7|1}}) round 0}}0}} | {{~|{{ #time: c}}}}{{~|{{ #time: c}}}} {{ #time: j xg Y}}  | {{#expr: (2052496+18* {{Age in days|2011|7|1}})/ 7137577750*100 round 3}}% | Санаушы&lt;ref&gt;[http://www.stat.si/eng/tema_demografsko_prebivalstvo.asp Official population clock]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Македония}}   | {{formatnum:2069172}} | {{~|2014-12-31}} 31 желтоқсан 2014  | {{#expr: 2069172 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/ Государственная служба статистики Республики Македония]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Ботсвана}}  | {{formatnum:2262485}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 2262485 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Латвия}}   | {{formatnum:1977100}} | {{~|2015-09-01}} 1 қыркүйек 2015  | {{#expr: 1977100 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html Латстат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628214416/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |date=2013-06-28 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Гамбия}}   | {{formatnum:1990924}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 1990924 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | ''{{Байрақ|Косово}}''&lt;ref name=&quot;n6&quot;&gt;[[Частично признанное государство]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:1816891}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 1816891 / 7137577750 * 100 round 2}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[https://ask.rks-gov.net/ENG/publikimet/doc_download/1126-kosovo-population-projection-2011-2061 Агентство статистики Республики Косово] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018171339/http://ask.rks-gov.net/ENG/publikimet/doc_download/1126-kosovo-population-projection-2011-2061 |date=2015-10-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;[https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables Агентство статистики Республики Косово] ([https://ask.rks-gov.net/images/files/Popullsia%20e%20kosoves%20e%20vlersuar%202013.xls xls])&lt;/ref&gt;--&gt;
 
 |   | {{Байрақ|Гвинея-Бисау}}   | {{formatnum:1844325}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 1844325 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Габон}}   | {{formatnum:1725292}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 1725292 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Эстония}}   | {{formatnum:1313271}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 1313271 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.stat.ee/main-indicators Эстстат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123153505/http://www.stat.ee/main-indicators |date=2012-11-23 }}&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Тринидад және Тобаго}}   | {{formatnum:1360088}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 1360088 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Маврикий}}&lt;ref name=&quot;n13&quot;&gt;Включая острова [[Агалега]], [[Родригес аралы|Родригес]] және [[Каргадос-Карахос]]&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:1261208}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 1261208 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[https://archive.today/20140827165459/http://statsmauritius.gov.mu/English/StatsbySubj/Pages/Population-Jan-June-2014.aspx Official estimate]([http://statsmauritius.gov.mu/English/StatsbySubj/Pages/Population-Jan-June-2014.aspx .mu])&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Бахрейн}}   | {{formatnum:1316500}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 1316500 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206163647/http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf |date=2017-02-06 }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.cio.gov.bh/CIO_ARA/English/Publications/Census/2011%2009%2018%20Final%20English%20Census%202010%20Summary%20%20Results%20-%20Review%201.pdf Census result]&lt;/ref&gt;--&gt;

 |   | {{Байрақ|Эсватини}}   | {{formatnum:1286970}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 1286970 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Шығыс Тимор}}   | {{formatnum:1212107}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 1212107 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.tl Официальная Бағалау]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Джибути}}   | {{formatnum:887861}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 887861 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Фиджи}}  | {{formatnum:892145}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 892145 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Кипр}}&lt;ref&gt;Не включая [[Северный Кипр]] (265 100, Халық санағы 2006 ж.)&lt;/ref&gt;   | {{formatnum:847000}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015  | {{#expr: 847000 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 | $ | {{Байрақ|Реюньон}} ([[Франция]])   | {{formatnum:844994}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014  | {{#expr: 844994 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=24&amp;ref_id=poptc02101 Évolution de la population au 1er janvier 2014 La Reunion] (INSEE)&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Бутан}}  | {{formatnum:774830}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 774830 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Экваторлық Гвинея}}  | {{formatnum:845060}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014  | {{#expr: 845060 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;Официальные итоги переписи населения 2001 года определили численность населения страны в 1 015 000 человек, но более надёжным является Бағалау численности в 500 000 жителей ([http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2002/18181.htm см.]), с официальными данными переписи можно ознакомиться [http://www.dgecnstat-ge.org/Datos/estructurales/Poblacion.htm здесь].&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Гайана}}  | {{formatnum:801623}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 801623 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/Guyana_Population_Projections_2005-2025.pdf Guyana Population Projections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031300/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/Guyana_Population_Projections_2005-2025.pdf |date=2017-02-02 }} (Medium Variant Projections)&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Коморлар}}&lt;ref name=&quot;n15&quot;&gt;Исключая остров [[Майотта|Маоре (Майотта)]]&lt;/ref&gt;    | {{formatnum:784745}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 784745 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://comoros.africadata.org/fr/DataAnalysis Comoros portail de donnees] Информационный портал Комор&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Черногория}}  | {{formatnum:621518}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014  | {{#expr: 621518 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.monstat.org/userfiles/file/demografija/STOPE%20%202013%2027_09_.pdf Procjene stanovništva i demografski indikatori, 2013. godina] (Оценки населения и демографические показатели, 2013)&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Батыс Сахара}}  | {{formatnum:572540}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 572540 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Соломон аралдары}}  | {{formatnum:583591}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015  | {{#expr: 583591 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Макао}} ([[Қытай Халық Республикасы|ҚХР]])   | {{formatnum:640700}} | {{~|2015-03-31}} 31 наурыз 2015  | {{#expr: 640700 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.dsec.gov.mo/default.aspx?lang=en-US Macau Statistics and Census Service]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Люксембург}} | {{formatnum:562958}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 562958 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Суринам}} | {{formatnum:542975}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 542975 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Кабо-Верде}} | {{formatnum:520502}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 520502 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Мальта}} | {{formatnum:429344}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 429344 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Бруней}} | {{formatnum:423188}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 423188 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Гваделупа}} ([[Франция]]) | {{formatnum:403750}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014  | {{#expr: 403750 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=26&amp;ref_id=poptc02101 Évolution de la population au 1er janvier 2014 Guadeloupe] (INSEE)&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Мартиника}} ([[Франция]]) | {{formatnum:381326}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014  | {{#expr: 381326 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=23&amp;ref_id=poptc02101 Évolution de la population au 1er janvier 2014 Martinique] (INSEE)&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Багам аралдары}} | {{formatnum:388019}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 388019 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Мальдив Республикасы}} | {{formatnum:363657}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 363657 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Белиз}} | {{formatnum:360838}} | {{~|2014-09-30}} 30 қыркүйек 2014 | {{#expr: 360838 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.sib.org.bz/ Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Исландия}} | {{formatnum:329100}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 329100 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | ''{{Байрақ|Солтүстік Кипр}}''&lt;ref name=&quot;n6&quot; /&gt;   | {{formatnum:294906}} | {{~|2011-12-04}} 4 желтоқсан 2011  | {{#expr: 294906 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Халық санағы&lt;ref&gt;http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20son_.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927104440/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20son_.pdf |date=2013-09-27 }}&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Француз Полинезиясы}} ([[Франция]]) | {{formatnum:282764}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 282764 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Барбадос}} | {{formatnum:284215}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 284215 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Жаңа Каледония}} ([[Франция]]) | {{formatnum:268767}} | {{~|2014-08-26}} 26 тамыз 2014 | {{#expr: 268767 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions Le recensement de la population en Nouvelle-Calédonie 2014] ISEE Nouvelle-Calédonie&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Вануату}} | {{formatnum:264652}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 264652 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | ''{{Байрақ|Абхазия}}''&lt;ref name=&quot;n6&quot; /&gt;   | {{formatnum:240705}} | {{~|2011-02-28}} 28 ақпан 2011  | {{#expr: 240705 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Халық санағы&lt;ref&gt;[http://apsnypress.info/news/5084.html Official census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209185131/http://apsnypress.info/news/5084.html |date=2012-02-09 }}&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Француз Гвианасы}} ([[Франция]]) | {{formatnum:250377}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014  | {{#expr: 250377 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=25&amp;ref_id=poptc02101 Évolution de la population au 1er janvier 2014 Guyane] (INSEE)&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Майотта}} ([[Франция]])| {{formatnum:240015}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 240015 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Самоа}} | {{formatnum:193228}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 193228 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Гуам}} ([[АҚШ]])| {{formatnum:169885}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 169885 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сент-Люсия}} | {{formatnum:184999}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 184999 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сан-Томе және Принсипи}} | {{formatnum:190344}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 190344 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Кюрасао}} ([[Нидерланд|Нид.]]) | {{formatnum:149679}} | {{~|2011-03-26}} 26 наурыз 2011 | {{#expr: 149679 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Curacao.html 2011 census]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Микронезия}} | {{formatnum:104460}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 104460 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сент-Винсент және Гренадиндер}} | {{formatnum:109462}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 109462 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Америкалық Вирджин аралдары}} | {{formatnum:106291}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 106291 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Аруба}} ([[Нидерланд|Нид.]])| {{formatnum:103889}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 103889 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Гренада}} | {{formatnum:106825}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 106825 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Тонга}} | {{formatnum:106170}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 106170 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Кирибати}} | {{formatnum:112423}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 112423 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Антигуа және Барбуда}} | {{formatnum:91818}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 91818 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{flagicon|Jersey}} [[Джерси (арал)]] ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:97857}} | {{~|2011-03-27}} 27 наурыз 2011 | {{#expr: 97857 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Jersey.html Estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Сейшель аралдары}} | {{formatnum:96471}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 96471 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{flagicon|Isle of Man}} [[Мэн аралы]] ([[Ұлыбритания|Брит.]])| {{formatnum:87780}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 87780 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Андорра}} | {{formatnum:76098}} | {{~|2013-07-01}} 1 шілде 2013 | {{#expr: 76098/ 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&amp;codi_tema=2&amp;codi_divisio=8&amp;codi_subtemes=8 Estadistica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074953/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&amp;codi_tema=2&amp;codi_divisio=8&amp;codi_subtemes=8 |date=2017-05-25 }}&lt;/ref&gt;

 | $ | [[Америкалық Самоа]] ([[АҚШ]]) | {{formatnum:55538}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 55538 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Доминика}} | {{formatnum:72680}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 72680 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Бермуд аралдары}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:62004}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 62004 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Солтүстік Мариан аралдары}} ([[АҚШ]]) | {{formatnum:55070}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 55070 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Гернси}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:63085}} | {{~|2012-03-31}} 31 наурыз 2012 | {{#expr: 63085 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Series A, Table 2]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Гренландия}} ([[Дания]]) | {{formatnum:56186}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 56186 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Кайман аралдары}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:59967}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 59967 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Маршалл аралдары}} | {{formatnum:52993}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 52993 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сент-Китс және Невис}} | {{formatnum:55572}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 55572 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау

 |   | ''{{Байрақ|Оңтүстік Осетия}}''&lt;ref name=&quot;n6&quot; /&gt;   | {{formatnum:51547}} | {{~|2013-01-01}} 1 қаңтар 2013  | {{#expr: 51547 / 7137577750 * 100 round 3}}% |  Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.mid.ru/bdomp/ns-reuro.nsf/348bd0da1d5a7185432569e700419c7a/be2d70933881fb75c32579270040e8a1!OpenDocument Официальная Бағалау]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Фарер аралдары}} ([[Дания]]) | {{formatnum:48599}} | {{~|2014-10-01}} 1 қазан 2014 | {{#expr: 48599 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.hagstova.fo/fo Official statistics of the Faroe Islands]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Синт-Мартен}} ([[Нидерланд|Нид.]]) | {{formatnum:37224}} | {{~|2014-02-01}} 1 ақпан 2014 | {{#expr: 37224 / 7137577750 * 100 round 3}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/SintMaarten.html Official estimate]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Туркс пен Кайкос}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:34339}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 34339 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Сен-Мартен}} ([[Франция]]) | {{formatnum:35742}} | {{~|2012-01-01}} 1 қаңтар 2012 | {{#expr: 35742 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;фр.2012&quot;&gt;[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-departements.asp?annee=2012 Populations légales 2012 des départements et des collectivités d'outre-mer (Elles ont pour date de référence statistique le 1er janvier 2012)] INSEE&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Лихтенштейн}} | {{formatnum:37369}} | {{~|2015-01-01}} 1 қаңтар 2015 | {{#expr: 37369 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;ES&quot;/&gt;

 |   | {{Байрақ|Монако}} | {{formatnum:37731}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 37731 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Сан-Марино}} | {{formatnum:31781}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 31781 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Гибралтар}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:32734}} | {{~|2013-07-01}} 1 шілде 2013 | {{#expr: 32734 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[https://www.gibraltar.gov.gi/images/stories/PDF/statistics/2014/Abstract_of_Statistics_2013.pdf Official estimate]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Аланд аралдары}} ([[Финляндия]]) | {{formatnum:28666}} | {{~|2013-12-31}} 31 желтоқсан 2013 | {{#expr: 28666 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 Official estimate]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Британдық Вирджин аралдары}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:30117}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 30117 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Бонэйр, Синт-Эстатиус және Саба}} ([[Нидерланд|Нид.]]) | {{formatnum:24279}} | {{~|2014-01-01}} 1 қаңтар 2014 | {{#expr: 24279 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/NedAntillen.html Official estimate]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Палау}} | {{formatnum:21291}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 21291 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Кук аралдары}} ([[Жаңа Зеландия|Жаңа Зел.]]) | {{formatnum:20833}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 20833 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Ангилья}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:14614}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 14614 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Уоллис және Футуна}} ([[Франция]]) | {{formatnum:13151}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 13151 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Науру}} | {{formatnum:10222}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 10222 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 |   | {{Байрақ|Тувалу}} | {{formatnum:9916}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 9916 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Сен-Бартелеми}} ([[Франция]]) | {{formatnum:9131}} | {{~|2012-01-01}} 1 қаңтар 2012 | {{#expr: 9131 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;фр.2012&quot;/&gt;

 | $ | {{Байрақ|Сен-Пьер және Микелон}} ([[Франция]]) | {{formatnum:6069}} | {{~|2012-01-01}} 1 қаңтар 2012 | {{#expr: 6069 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау&lt;ref name=&quot;фр.2012&quot;/&gt;

 | $ | {{Байрақ|Монтсеррат}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:5125}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 5125 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Әулие Елена аралы}} | {{formatnum:3961}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | {{#expr: 3961 / 7137577750 * 100 round 4}}% | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Фолкленд аралдары}}&lt;ref&gt;или [[Мальвин аралдары]] - оспаривается [[Аргентина|Аргентиной]]&lt;/ref&gt; ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:2903}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | 0.00005 % | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Шпицберген}} ([[Норвегия]]) | {{formatnum:2575}} | {{~|2014-07-01}} 1 шілде 2014 | 0.00005 % |Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Svalbard.html Official estimate]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Норфолк аралы}} ([[Аустралия]]) | {{formatnum:2302}} | {{~|2011-08-09}} 9 тамыз 2011 | 0.00005 % | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Norfolk_Island/report.pdf 2011 census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200110/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Norfolk_Island/report.pdf |date=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Ниуэ}} ([[Жаңа Зеландия|Жаңа Зел.]]) | {{formatnum:1610}} | {{~|2015-07-01}} 1 шілде 2015 | 0.00003 % | Бағалау

 | $ | {{Байрақ|Токелау}} ([[Жаңа Зеландия|Жаңа Зел.]]) | {{formatnum:1383}} | {{~|2013-12-06}} 6 желтоқсан 2013 | 0.00005 % | Халық санағы&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Tokelau.html Census 2013]&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Кристмас аралы}} ([[Аустралия]]) | {{formatnum:2072}} | {{~|2011-08-09}} 9 тамыз 2011 | 0.00003 % | Халық санағы&lt;ref name=&quot;avtsral&quot;&gt;[http://www.citypopulation.de/Australia-Agglo.html Census 2011]&lt;/ref&gt;

 |   | {{Байрақ|Ватикан}} | {{formatnum:793}} | {{~|2011-03-01}} 1 наурыз 2011 | 0.00002 % | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.vaticanstate.va/IT/Stato_e_Governo/NoteGenerali/Popolazione.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.vaticanstate.va/IT/Stato_e_Governo/NoteGenerali/Popolazione.htm |date=2010-04-08 }}&lt;/ref&gt;

 | $ | {{Байрақ|Кокос (Килинг) аралдары}} ([[Аустралия]]) | {{formatnum:550}} | {{~|2011-08-09}} 9 тамыз 2011 | 0.00001 % | Халық санағы&lt;ref name=&quot;avtsral&quot; /&gt;

 | $ | {{Байрақ|Питкэрн аралдары}} ([[Ұлыбритания|Брит.]]) | {{formatnum:56}} | {{~|2013-02-01}} 1 ақпан 2013 | 0.000002 % | Бағалау&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/Pitcairn.html Estimate]&lt;/ref&gt;
}}

== Халықтың өсу қарқыны ==
* 1 миллиард - 1804 жылы
* 2 миллиард - 1927 жылы (123 жылдан кейін)
* 3 миллиард - 1960 жылы (33 жылдан кейін)
* 4 миллиард - 1974 жылы (14 жылдан кейін)
* 5 миллиард - 1987 жылы (13 жылдан кейін)
* 6 миллиард - 12 қазан 1999 жыл (12 жылдан кейін)
* 7 миллиард - 31 қазан 2011 жыл (12 жылдан кейін)

== Қызықты мәліметтер ==
* Тізімдегі бірінші екі елде - [[Қытай]] мен [[Үндістан]]да әлем халқының 1/3-нен астамы өмір сүреді.
* Тізімдегі алғашқы алты елде  әлемдегі халықтың жартысы тұрады.
* Алғашқы 15 елде шамамен 4,7 млрд адам өмір сүреді, бұл бүкіл [[Жер]] халқының 2/3 бөлігі болып табылады.

== Тағы қараңыз ==
* [[Халықтың тығыздығы бойынша елдердің тізімі]]
* [[Қала-миллионерлер саны бойынша елдердің тізімі]]
* [[1900 жылғы әлем халқының саны]]
* [[Әлемнің халықтарының саны (болжам)|Әлемнің халқының саны 2030, 2050, 2100 жылғы болжам бойынша]]
* [[Халықтың саны бойынша Еуроодақ елдерінің тізімі]]
* [[Ауданы бойынша елдер мен тәуелді аумақтар тізімі]]
* [[Бір тілдегі халықтар санының тізімі]]
* [[Ең халық көп шоғырланған мегаполистер]]
* [[Жер халқының саны]]
* [[Әлемдегі халықтың тарихы]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|3}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.un.org/esa/population/publications/WPP2004/WPP2004_Volume3.htm United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects] (the analytical report for the 2006 revision is not available online) — includes details of methodology and sources used for the population estimates above. {{ref-en}}
* [http://demoscope.ru/weekly/app/popclock/popclock.php Санаушы населения России]
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html CIA. The World Factbook. Country Comparison: Population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |date=2011-09-27 }}{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20130425210741/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;srt=npan&amp;col=aohdq World Gazetteer: World — profile of geographical entity including name variants]{{ref-en}}

{{^|1em}}{{Елдер тізімі}}

[[Санат:Елдерді демографиялық салыстыру|Халық саны|Ел тізімдері‎]]</text>
      <sha1>11rxw198flbgvfmngiadwann9g3fjws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яблоновый жотасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24933</id>
    <revision>
      <id>3626465</id>
      <parentid>2168559</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="78bbfo3ikqcf8n2tezpbb9zkzo9hkyb" xml:space="preserve">[[Сурет:Altay-Sayan map ru.png|thumb|260px| Яблоновый жотасы]]
'''Яблоновый жотасы''' – [[Байкал]] сыртының орталық бөлігіндегі тау жотасы; негізінен [[Ресей]]дің [[Чита облысы]]ның жерінде. Ұзындығы 650 км, ені 20 – 120 км. Биіктігі 1678 м. Кейбір жоталары [[Тынық мұхит]] пен [[Солтүстік Мұзды мұхит]]тың суайрығы болып саналады. [[Гранит]], [[кристалл]]дық тақтатас және құмтастан түзілген; ежелгі мұзбасу қамтыған. Беткейлері (1200 – 1400 м-ге дейін) балқарағайлы, шыршалы-самырсынды тайга, тек оңтүстік беткейлерінде ғана қарағайлы орман өседі. Солтүстік бөлігінің шыңдары таулық тундра өсімдіктерімен және қорым тастармен жабылған. &lt;br/&gt;
ЯВА (Jawa) – [[Малайя]] топаралы, [[Үлкен Зонд]] аралдар тобының құрамындағы арал, [[Индонезия]] иелігінде. Ауданы 126,5 мың км2. Батыстан шығысқа қарай 1000 км-ге созыла орналасқан, жағалауы көп тілімденбеген. Ява жағалауын [[Үнді мұхиты]], Ява, Бали т-дері мен [[Зонд бұғазы]]ның суы шайып жатыр. Аралда 100-ден аса жанартау бар, оның 30-ы әрекетті, жиі-жиі жер сілкінулер болып тұрады. Ең биік жері 3676 м (Семеру жанартауы). Солт. төбелі жазық. [[Климат]]ы субэкваторлық муссонды. Орташа айлық температура 25 – 27С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1600 – 3000 мм. Мәңгі жасыл және жапырағын түсіретін тропиктік орман, тау шыңдарында бұталар мен шалғын, шығыс бөлігінде саванна мен сирек ормандар таралған. [[Балюран]], [[Гунунг-Геде-Пангранго]], [[Уджунг-Кулон]] ұлттық саябақтары құрылған. Жазық жерлері игерілген, [[жүгері]], [[күріш]], [[қант құрағы]], [[кокос пальмасы]], [[каучук]] ағашы өсіріледі. Мұнай кен орындары бар. Дүние жүзіндегі ең жиі қоныстанған ауданның бірі. Тұрғыны 103 млн. адам. Ірі қалалары: [[Джакарта]], [[Бандунг]], [[Сурабая]].&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 10 - том &lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Ресей географиясы]]</text>
      <sha1>78bbfo3ikqcf8n2tezpbb9zkzo9hkyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29197</id>
    <revision>
      <id>3626237</id>
      <parentid>3626201</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27110" sha1="n1iwdzmsp96zf9cp2cvl4vucsqq4ard" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі
 |қысқартылған атауы    =
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}}
 |құзыреті       = 
 |құзерет_тақырып_мәтіні = 
 |эмблема                = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]]
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             =
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]]
 |ізашары1          = ҚР Президентінің Аппараты
 |ізашары2          =
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]]
 |штаб-пәтері       = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]]
 |қызметкерлер      = 450 адам (2024)&lt;ref name=&quot;casp&quot;&gt;[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]&lt;/ref&gt;
 |бюджет            = 19,3 млрд теңге (2025)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]&lt;/ref&gt;
 |министрдің есімі1     = 
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]
 |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы
 |басшылықтың есімі2    = [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]]
 |басшылықтың лауазымы2 = Басшының бірінші орынбасары
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            = https://www.akorda.kz/
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган.

Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сотқа]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл|Адам құқықтары жөніндегі уәкілге]], [[Қазақстан халық кеңесі|Халық кеңесіне]], [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202510150035&amp;ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]&lt;/ref&gt;

== Қызметі == 
Негізгі міндеттері:
* Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету;
* мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау;
* Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету;
* Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету.

Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі:
* мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады;
* Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады;
* мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді;
* сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды
* Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады;
* құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді;
* мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. 

Қазақстан Республикасы Президентіне:
* [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы;
* Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру;
* [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі;
* мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді.

Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді.

Президент Әкімшілігі:
* елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады;
* мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді.

Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады.

Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып:
* ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді;
* Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді;
* мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді.

Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында:
* Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді;
* Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді;
* Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді;
* Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады.

Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

== Құрылымы ==
Президент Әкімшілігінің құрамына  Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ &lt;center&gt;'''2026 жылғы басшылық құрамы'''&lt;/center&gt;
! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды
|-
| [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 5 мамыр 2026
|-
| [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 30 маусым 2026
|-
| Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025
|-
| Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 3 маусым 2026
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''&lt;/center&gt;
|-
| Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі
| [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025
|-
| Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025
|-
| Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі
| [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025
|-
| Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''&lt;/center&gt;
|-
| Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]]  || 8 сәуір 2019
|-
| Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]]  || 27 сәуір 2022
|-
| Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025
|-
| Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы
| [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025
|-
| Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 25 қыркүйек 2025
|-
| Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]]  || 29 қыркүйек 2025
|-
| Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025
|-
| Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026
|-
| Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''&lt;/center&gt;
|-
| Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024
|-
| Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025
|-
| Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025
|-
| Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026
|-
| Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025
|-
| Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025
|-
| Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025
|-
| Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов  || 25 қыркүйек 2025
|-
| Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов  || 6 қаңтар 2023
|-
| Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023
|-
| Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || —
|-
| Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] || 9 желтоқсан 2022
|-
| Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025
|-
| Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024
|-
| Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|Басқалары}}'''&lt;/center&gt;
|-
| Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022
|-
| Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026
|-
| Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023
|-
| Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Данияр Құсайынов || 6 мамыр 2026
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''&lt;/center&gt;
|-
|Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]]  || 28 сәуір 2022
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев  || 17 қаңтар 2024
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов  || 1 қыркүйек 2023
|-
| Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018
|-
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DCDCDC&quot; |&lt;center&gt;'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''&lt;/center&gt;
|-
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022
|-
| Орталық коммуникациялар қызметінің директоры
| [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022
|-
| [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер 
институтының]] директоры
| [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025
|}

== Басшылары ==
{{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]]
[[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]]</text>
      <sha1>n1iwdzmsp96zf9cp2cvl4vucsqq4ard</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Песо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30909</id>
    <revision>
      <id>3626252</id>
      <parentid>2115891</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <origin>3626252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="3rrywnm2p8cwsuw1ul5k3vg5jhlb4yh" xml:space="preserve">[[File:Potosi Real.jpg|thumb|alt=A.]]
'''Песо'''($) — Песо - [[Латын Америкасы|Латын Америкасындағы]] бірнеше [[Испан тілі|испан тілді]] елдердің, сондай-ақ [[Филиппин|Филиппиндердің]] валютасы. [[Испан империясы|Испан империясынан]] шыққан «песо» сөзі «салмақ» дегенді білдіреді. Американың көптеген елдерінде доллар белгісі («$») деп аталатын символ бастапқыда «песоның» қысқартылған атауы ретінде қолданылған және кейінірек доллардың өзі қабылдаған. Доллар іс жүзінде [[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырдың соңында песодан — немесе испан долларынан — шыққан. Филиппинде «₱» символы қолданылады. 

== Тарихы ==
«Песо» атауы [[1497 жыл|1497]] жылы айналымға енгізілген, салмағы бір кастилиялық маркаға (230,0465 г) шаққанда 8 3/8 песо есебімен және 134/144 сынамамен (таза [[күміс]] мөлшері — 25,56 г) соғылған 8 реалдық күміс монетаға берілген. [[XVI ғасыр|XVI]] ғасырда [[Мексика]], [[Перу]] және [[Боливия|Боливияда]] күміс кен орындары ашылғаннан кейін бұл [[тиын]] жаппай шығарыла бастады және көп ұзамай [[Еуропа]], [[Азия]] мен [[Солтүстік Америка]] арасындағы халықаралық саудада маңызды рөл атқаратын болды.

==Дереккөздер&lt;/span&gt;==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том

{{wikify}}


{{stub}}</text>
      <sha1>3rrywnm2p8cwsuw1ul5k3vg5jhlb4yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626253</id>
      <parentid>3626252</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5479" sha1="axsksixabt388k98xoneoh4phs38wsi" xml:space="preserve">[[File:Potosi Real.jpg|thumb|alt=A.]]
'''Песо'''($) — Песо - [[Латын Америкасы|Латын Америкасындағы]] бірнеше [[Испан тілі|испан тілді]] елдердің, сондай-ақ [[Филиппин|Филиппиндердің]] валютасы. [[Испан империясы|Испан империясынан]] шыққан «песо» сөзі «салмақ» дегенді білдіреді. Американың көптеген елдерінде доллар белгісі («$») деп аталатын символ бастапқыда «песоның» қысқартылған атауы ретінде қолданылған және кейінірек доллардың өзі қабылдаған. Доллар іс жүзінде [[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырдың соңында песодан — немесе испан долларынан — шыққан. Филиппинде «₱» символы қолданылады. 

== Тарихы ==
«Песо» атауы [[1497 жыл|1497]] жылы айналымға енгізілген, салмағы бір кастилиялық маркаға (230,0465 г) шаққанда 8 3/8 песо есебімен және 134/144 сынамамен (таза [[күміс]] мөлшері — 25,56 г) соғылған 8 реалдық күміс монетаға берілген. [[XVI ғасыр|XVI]] ғасырда [[Мексика]], [[Перу]] және [[Боливия|Боливияда]] күміс кен орындары ашылғаннан кейін бұл [[тиын]] жаппай шығарыла бастады және көп ұзамай [[Еуропа]], [[Азия]] мен [[Солтүстік Америка]] арасындағы халықаралық саудада маңызды рөл атқаратын болды.

Бастапқыда песо испан тілді Латын Америкасында тез және жеңілдетілген әдіспен өндірілді. Қажетті салмақтағы және сынамалы күміс құйманың ұшы кесіліп, содан кейін жалпақталып, балғамен басылды. Нәтижесінде ағылшын тілінде &quot;cob&quot; және испан тілінде *macuquina* деп аталатын шикі, дұрыс емес пішінді тиын пайда болды. Тәж өндірілген барлық [[алтын]] мен күмістің бестен біріне - *quinto real* (патшалық [[Квинталық шеңбер|квинта]]) - тиесілі болды, ал &quot;cobs&quot; күмістің айналымы мен есебі үшін ыңғайлы құрал ретінде қызмет етті. Көп жағдайда алушы бұл &quot;cobs&quot;-тарды бірден ерітетін. Дегенмен, олардың кейбіреулері айналымда ақша ретінде қалды, пішінінің дұрыс еместігі мен дизайнының толық еместігіне байланысты олар кесу және жалған ақша жасау үшін өте қолайлы болды.

[[1728 жыл|1728]] және [[1730 жыл|1730]] жылдары қабылданған [[Испан империясы|Испания]] заңдары тиындарды мінсіз дөңгелек және [[қамыс]] жиектері бар болуын қамтамасыз ету үшін песо соғуды механикаландыруды міндеттеді. Сонымен қатар, салмағы мен сынамдылығы бір *марко* үшін 8,5 песо (27,064 г) стандартына келтірілді, бұл 0,9167 сынамдылыққа және 24,809 г таза күміс құрамына сәйкес келеді. Бұл жаңа песо халықаралық саудада одан да танымал болды, өйткені алушылар оны күміс құймаларына балқытудың орнына белгілі құнды соғылған күміс ретінде айырбастағанды ​​тиімді деп тапты. Кейіннен оның құны одан әрі төмендеді.

Бұл тиын [[Солтүстік Америка|Солтүстік Америкадағы]] ағылшын отаршылдарына «сегіздік» (piece of eight), ал кейінірек испан доллары, соғылған испан доллары және ақырында мексикалық доллар деген атаулармен белгілі болды. [[Француз тілі|Француз тілінде]] ол «пиастр», ал [[Португал тілі|португал тілінде]] «патака» немесе «патакан» деп аталды. Әртүрлі уақыт пен жерде оның испанша атаулары қатарында «реал-де-а-очо» (real de a ocho), «патакон», «дуро» және «фуэрте» болды.

==Дереккөздер&lt;/span&gt;==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том

{{wikify}}


{{stub}}</text>
      <sha1>axsksixabt388k98xoneoh4phs38wsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626255</id>
      <parentid>3626253</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <origin>3626255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8215" sha1="0hx4l3pdsqeptk9eevcsavjf92p6d5h" xml:space="preserve">[[File:Potosi Real.jpg|thumb|alt=A.]]
'''Песо'''($) — Песо - [[Латын Америкасы|Латын Америкасындағы]] бірнеше [[Испан тілі|испан тілді]] елдердің, сондай-ақ [[Филиппин|Филиппиндердің]] валютасы. [[Испан империясы|Испан империясынан]] шыққан «песо» сөзі «салмақ» дегенді білдіреді. Американың көптеген елдерінде доллар белгісі («$») деп аталатын символ бастапқыда «песоның» қысқартылған атауы ретінде қолданылған және кейінірек доллардың өзі қабылдаған. Доллар іс жүзінде [[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырдың соңында песодан — немесе испан долларынан — шыққан. Филиппинде «₱» символы қолданылады. 

== Тарихы ==
«Песо» атауы [[1497 жыл|1497]] жылы айналымға енгізілген, салмағы бір кастилиялық маркаға (230,0465 г) шаққанда 8 3/8 песо есебімен және 134/144 сынамамен (таза [[күміс]] мөлшері — 25,56 г) соғылған 8 реалдық күміс монетаға берілген. [[XVI ғасыр|XVI]] ғасырда [[Мексика]], [[Перу]] және [[Боливия|Боливияда]] күміс кен орындары ашылғаннан кейін бұл [[тиын]] жаппай шығарыла бастады және көп ұзамай [[Еуропа]], [[Азия]] мен [[Солтүстік Америка]] арасындағы халықаралық саудада маңызды рөл атқаратын болды.

Бастапқыда песо испан тілді Латын Америкасында тез және жеңілдетілген әдіспен өндірілді. Қажетті салмақтағы және сынамалы күміс құйманың ұшы кесіліп, содан кейін жалпақталып, балғамен басылды. Нәтижесінде ағылшын тілінде &quot;cob&quot; және испан тілінде *macuquina* деп аталатын шикі, дұрыс емес пішінді тиын пайда болды. Тәж өндірілген барлық [[алтын]] мен күмістің бестен біріне - *quinto real* (патшалық [[Квинталық шеңбер|квинта]]) - тиесілі болды, ал &quot;cobs&quot; күмістің айналымы мен есебі үшін ыңғайлы құрал ретінде қызмет етті. Көп жағдайда алушы бұл &quot;cobs&quot;-тарды бірден ерітетін. Дегенмен, олардың кейбіреулері айналымда ақша ретінде қалды, пішінінің дұрыс еместігі мен дизайнының толық еместігіне байланысты олар кесу және жалған ақша жасау үшін өте қолайлы болды.

[[1728 жыл|1728]] және [[1730 жыл|1730]] жылдары қабылданған [[Испан империясы|Испания]] заңдары тиындарды мінсіз дөңгелек және [[қамыс]] жиектері бар болуын қамтамасыз ету үшін песо соғуды механикаландыруды міндеттеді. Сонымен қатар, салмағы мен сынамдылығы бір *марко* үшін 8,5 песо (27,064 г) стандартына келтірілді, бұл 0,9167 сынамдылыққа және 24,809 г таза күміс құрамына сәйкес келеді. Бұл жаңа песо халықаралық саудада одан да танымал болды, өйткені алушылар оны күміс құймаларына балқытудың орнына белгілі құнды соғылған күміс ретінде айырбастағанды ​​тиімді деп тапты. Кейіннен оның құны одан әрі төмендеді.

Бұл тиын [[Солтүстік Америка|Солтүстік Америкадағы]] ағылшын отаршылдарына «сегіздік» (piece of eight), ал кейінірек испан доллары, соғылған испан доллары және ақырында мексикалық доллар деген атаулармен белгілі болды. [[Француз тілі|Француз тілінде]] ол «пиастр», ал [[Португал тілі|португал тілінде]] «патака» немесе «патакан» деп аталды. Әртүрлі уақыт пен жерде оның испанша атаулары қатарында «реал-де-а-очо» (real de a ocho), «патакон», «дуро» және «фуэрте» болды.

== Әртүрлі елдерде ==
[[Сурет:Peso Users Map.svg|нобай|Песо валютасын қолданатын елдер (жасыл). Бұрын осы валютаны қолданған елдер (қызғылт).]]

=== Филиппин песосы ===
Филиппин песосы (филиппинше: *piso*) испандық колонияларда, тіпті [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] пен [[Канада|Канадада]] қолданылуының арқасында [[XVII ғасыр|XVII]]–[[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырларда Америка мен [[Оңтүстік-шығыс Азия|Оңтүстік-Шығыс Азияда]] кеңінен айналымда болған *Real de a Ocho* (немесе испан доллары) деп аталатын испан күміс монетасынан бастау алады.

[[1852 жыл|1852]] жылға дейін Филиппинде өз валютасы болған жоқ (жергілікті мыс *куартоларын* қоспағанда), өйткені айналыста Испания мен испандық Латын Америкасынан әкелінген песолар қолданылатын. Жергілікті песолар тек 1852 жылы ғана енгізілді.

=== Мексикалық доллар, 1821–1897 жылдары ===
[[1873 жыл|1873]] жылға дейін мексикалық доллар Америка Құрама Штаттарының күміс доллар монетасына тең болды, бірақ сол кезде мексикалық монетаның халықаралық маңызы [[АҚШ доллары|АҚШ долларына]] қарағанда әлдеқайда жоғары болды. 1873 жылғы күмістің Ұлы [[Девальвация|девальвациясы]] мексикалық доллардың АҚШ долларына қатысты құнының төмендеуіне әкелді, дегенмен, мексикалық доллар ХХ ғасырдың басына дейін Қиыр Шығыста АҚШ долларына қарағанда кең таралған болып қалды. [[XVI ғасыр|XVI]] және [[XIX ғасыр|XIX]] ғасырлар аралығында Мексика осы монеталардың үш миллиардтан астамын шығарды. Мексика соңғы сегіз реалды песосын 1897 жылы шығарды, ал ХХ ғасырдың басында бұл мексикалық доллар монеталарының құны небәрі 50 АҚШ центі болды.

==Дереккөздер&lt;/span&gt;==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том

{{wikify}}


{{stub}}</text>
      <sha1>0hx4l3pdsqeptk9eevcsavjf92p6d5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626257</id>
      <parentid>3626255</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <origin>3626257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9392" sha1="jax732ynq2a1e4pxsg0j1l2819o5eql" xml:space="preserve">[[File:Potosi Real.jpg|thumb|alt=A.]]
'''Песо'''($) — Песо - [[Латын Америкасы|Латын Америкасындағы]] бірнеше [[Испан тілі|испан тілді]] елдердің, сондай-ақ [[Филиппин|Филиппиндердің]] валютасы. [[Испан империясы|Испан империясынан]] шыққан «песо» сөзі «салмақ» дегенді білдіреді. Американың көптеген елдерінде доллар белгісі («$») деп аталатын символ бастапқыда «песоның» қысқартылған атауы ретінде қолданылған және кейінірек доллардың өзі қабылдаған. Доллар іс жүзінде [[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырдың соңында песодан — немесе испан долларынан — шыққан. Филиппинде «₱» символы қолданылады. 

== Тарихы ==
«Песо» атауы [[1497 жыл|1497]] жылы айналымға енгізілген, салмағы бір кастилиялық маркаға (230,0465 г) шаққанда 8 3/8 песо есебімен және 134/144 сынамамен (таза [[күміс]] мөлшері — 25,56 г) соғылған 8 реалдық күміс монетаға берілген. [[XVI ғасыр|XVI]] ғасырда [[Мексика]], [[Перу]] және [[Боливия|Боливияда]] күміс кен орындары ашылғаннан кейін бұл [[тиын]] жаппай шығарыла бастады және көп ұзамай [[Еуропа]], [[Азия]] мен [[Солтүстік Америка]] арасындағы халықаралық саудада маңызды рөл атқаратын болды.

Бастапқыда песо испан тілді Латын Америкасында тез және жеңілдетілген әдіспен өндірілді. Қажетті салмақтағы және сынамалы күміс құйманың ұшы кесіліп, содан кейін жалпақталып, балғамен басылды. Нәтижесінде ағылшын тілінде &quot;cob&quot; және испан тілінде *macuquina* деп аталатын шикі, дұрыс емес пішінді тиын пайда болды. Тәж өндірілген барлық [[алтын]] мен күмістің бестен біріне - *quinto real* (патшалық [[Квинталық шеңбер|квинта]]) - тиесілі болды, ал &quot;cobs&quot; күмістің айналымы мен есебі үшін ыңғайлы құрал ретінде қызмет етті. Көп жағдайда алушы бұл &quot;cobs&quot;-тарды бірден ерітетін. Дегенмен, олардың кейбіреулері айналымда ақша ретінде қалды, пішінінің дұрыс еместігі мен дизайнының толық еместігіне байланысты олар кесу және жалған ақша жасау үшін өте қолайлы болды.

[[1728 жыл|1728]] және [[1730 жыл|1730]] жылдары қабылданған [[Испан империясы|Испания]] заңдары тиындарды мінсіз дөңгелек және [[қамыс]] жиектері бар болуын қамтамасыз ету үшін песо соғуды механикаландыруды міндеттеді. Сонымен қатар, салмағы мен сынамдылығы бір *марко* үшін 8,5 песо (27,064 г) стандартына келтірілді, бұл 0,9167 сынамдылыққа және 24,809 г таза күміс құрамына сәйкес келеді. Бұл жаңа песо халықаралық саудада одан да танымал болды, өйткені алушылар оны күміс құймаларына балқытудың орнына белгілі құнды соғылған күміс ретінде айырбастағанды ​​тиімді деп тапты. Кейіннен оның құны одан әрі төмендеді.

Бұл тиын [[Солтүстік Америка|Солтүстік Америкадағы]] ағылшын отаршылдарына «сегіздік» (piece of eight), ал кейінірек испан доллары, соғылған испан доллары және ақырында мексикалық доллар деген атаулармен белгілі болды. [[Француз тілі|Француз тілінде]] ол «пиастр», ал [[Португал тілі|португал тілінде]] «патака» немесе «патакан» деп аталды. Әртүрлі уақыт пен жерде оның испанша атаулары қатарында «реал-де-а-очо» (real de a ocho), «патакон», «дуро» және «фуэрте» болды.

== Әртүрлі елдерде ==
[[Сурет:Peso Users Map.svg|нобай|Песо валютасын қолданатын елдер (жасыл). Бұрын осы валютаны қолданған елдер (қызғылт).]]

=== Филиппин песосы ===
Филиппин песосы (филиппинше: *piso*) испандық колонияларда, тіпті [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] пен [[Канада|Канадада]] қолданылуының арқасында [[XVII ғасыр|XVII]]–[[XVIII ғасыр|XVIII]] ғасырларда Америка мен [[Оңтүстік-шығыс Азия|Оңтүстік-Шығыс Азияда]] кеңінен айналымда болған *Real de a Ocho* (немесе испан доллары) деп аталатын испан күміс монетасынан бастау алады.

[[1852 жыл|1852]] жылға дейін Филиппинде өз валютасы болған жоқ (жергілікті мыс *куартоларын* қоспағанда), өйткені айналыста Испания мен испандық Латын Америкасынан әкелінген песолар қолданылатын. Жергілікті песолар тек 1852 жылы ғана енгізілді.

=== Мексикалық доллар, 1821–1897 жылдары ===
[[1873 жыл|1873]] жылға дейін мексикалық доллар Америка Құрама Штаттарының күміс доллар монетасына тең болды, бірақ сол кезде мексикалық монетаның халықаралық маңызы [[АҚШ доллары|АҚШ долларына]] қарағанда әлдеқайда жоғары болды. 1873 жылғы күмістің Ұлы [[Девальвация|девальвациясы]] мексикалық доллардың АҚШ долларына қатысты құнының төмендеуіне әкелді, дегенмен, мексикалық доллар ХХ ғасырдың басына дейін Қиыр Шығыста АҚШ долларына қарағанда кең таралған болып қалды. [[XVI ғасыр|XVI]] және [[XIX ғасыр|XIX]] ғасырлар аралығында Мексика осы монеталардың үш миллиардтан астамын шығарды. Мексика соңғы сегіз реалды песосын 1897 жылы шығарды, ал ХХ ғасырдың басында бұл мексикалық доллар монеталарының құны небәрі 50 АҚШ центі болды.

=== Испанияда ===
Америкадағы испан аумақтарының жоғалуы және одан кейінгі [[XIX ғасыр|XIX]] ғасырдағы ішкі тұрақсыздық Испанияға бағалы металдардың ағынын тоқтатты, бұл француз тиындарының біртіндеп ішкі айналымға енуіне әкелді. Кейіннен екі ондық жүйе реформасы жасалды — [[1850 жыл|1850]] жылы (1 доллар = 20 реал, әрбір реал 10 децимоға немесе 100 сентимоға бөлінді) және [[1864 жыл|1864]] жылы (1 доллар = 2 күміс эскудо, әрбір эскудо 100 сентимоға бөлінді) — бірақ екеуі де толық жүзеге асырылмады. Песо мен реал ақыры [[1868 жыл|1868]] жылы испан песетасының енгізілуімен айналымнан алынды, ол француз [[Франк|франкіне]] 1 доллар = 20 реал = 5 песета = 22,5 г таза күміс бағамымен бекітілді.

==Дереккөздер&lt;/span&gt;==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том</text>
      <sha1>jax732ynq2a1e4pxsg0j1l2819o5eql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Торғай көтерілісі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31622</id>
    <revision>
      <id>3626340</id>
      <parentid>3610770</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бекқұл Нұрдәулет</username>
        <id>183164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3626340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="08a6s5t2657256tb2edjcw5lsgtum2c" xml:space="preserve">{{Грамматикасы тексерілсін}}

{{Оқиға
 | атауы = Торғай көтерілісі
 | сурет = Амангелді Үдербайұлы Иманов.jpg
 | сурет атауы = [[Амангелді Иманов]] – Торғай көтерілісінің басшысы
 | сурет ені = 
 | ана тілі = 
 | қазақша атауы = Торғай қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы
 | дата = [[1916]] жыл
 | уақыт = 
 | ұзақтық = [[1916]] жылдың [[шілде]]-[[қараша]] айлары
 | орын = [[Торғай уезі]], [[Қостанай облысы]], [[Қазақстан]]
 | координат = 
 | сондай-ақ белгілі = 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс (Торғай)
 | түрі = Ұлт-азаттық қозғалыс
 | тақырып = Ұлттық тәуелсіздік, отарлық езгіге қарсы қарсылық
 | себебі = [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]], жерден шеттетілу, әлеуметтік қысым
 | мақсат = Қазақ халқын тыл жұмысына жіберуге қарсылық, ұлттық намыс пен бостандықты қорғау
 | тілші = 
 | қаражат = Халықтан жиналған құрал-жабдықтар мен ат-көлік
 | басшы = [[Амангелді Иманов]], [[Әбдіғапар Жанбосынұлы]]
 | ұйымдастырған = Торғай қазақтары
 | түсірген = Патша үкіметі
 | қатысушылар = Торғай облысының қазақтары, көтерілісшілер саны — 50 000 шамасында. Сарбаздар: Әбдіғапар - 6000, Карбоз бастаған - 1500, Оспан хан - 3000
 | нәтижесі = Көтеріліс қатыгездікпен басып-жаншылды, басшылар ұсталды не қаза тапты
 | шығын1 = Мыңдаған қазақ жазаланды, елге репрессия жүргізілді
 | шығын2 = Патша әскері тарапынан да шығындар болды
 | өлім = +10 000 қазақ
 | жарақаттанғандар = нақты мәлімет жоқ
 | жоғалғандар = белгісіз
 | мүліктік шығын = Жанған ауылдар, тартып алынған мал-мүлік
 | жерлеу = 
 | сауал = 
 | тергеу = 
 | коронер = 
 | тұтқындалғандар = Көтеріліс басшылары мен қатысушылары
 | күдіктілер = 
 | айыпталушылар = 
 | сотталғандар = Көтеріліске қатысқандардың көбі
 | шығын = 
 | шешім = Патша үкіметі көтерілісті басып, жаппай жазалау шараларын қолданды
 | айып = 
 | үкім = 
 | сот = Әскери дала соттары
 | марапат = 
 | түсірілім = 
 | сайт = 
 | алдыңғы = 
 | кейінгі = [[Алаш қозғалысы]]
}}
'''Торғай көтерілісі''' — 1915 жылы басталған [[Ресей]] патшалығының 25 маусымдағы &quot;бұратана халықтарды тыл жұмыстарына алу&quot; туралы жарлығына қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс. Аталған жарлыққа сәйкес 19 бен 43 жас аралығындағы қазақ ер-азаматтары майданның қара жұмыстарына (траншея қазу, жол салу, т.б.) алынуға тиіс еді. Бұл халық арасында зор наразылық туғызып, қарулы көтерілістерге ұласты.

== Тарихы ==
Оған [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Иманов]] пен [[Әбдіғаппар Жанбосынұлы|Әбдіғапар Жанбосынұлы]] басшылық жасады. Көтеріліске түрткі болған негізгі себеп [[1916 жыл|1916]] жылы шыққан [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]] болды. 

1916 жылдың 22 қазанында 15 мың көтерілісші [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Имановтың]] басшылығымен [[Торғай (Қостанай облысы)|Торғай]] қаласын қоршауға алды. Оған генерал-лейтенант А.Д. Лаврентьевтің 9 мың жазалаушы тобы жіберілді. Көтерілісшілердің негізгі бөлігі Амангелдінің штабы орналасқан [[Батпаққара жазығы]] мен [[Аққұм (құм, Ақтөбе облысы)|Аққұм құмының]] маңына шоғырланып, партизандық күрес әдісіне көшті. 

1916 жылдың қараша айынан бастап 1917 жылдың ақпанына дейін Амангелдінің серігі, әйгілі мерген [[Кейкі Көкембайұлы|Кейкі батыр]] бастаған жасақ ерекше ерлікпен көзге түсті.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Ресей империясы көтерілістері]]
[[Санат:1916 жылғы қақтығыстар]]
[[Санат:Көтерілістер]]</text>
      <sha1>08a6s5t2657256tb2edjcw5lsgtum2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626341</id>
      <parentid>3626340</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бекқұл Нұрдәулет</username>
        <id>183164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="k54q1yezkwtz2y5yt2i9zdgcvv6a5td" xml:space="preserve">{{Грамматикасы тексерілсін}}

{{Оқиға
 | атауы = Торғай көтерілісі
 | сурет = Амангелді Үдербайұлы Иманов.jpg
 | сурет атауы = [[Амангелді Иманов]] – Торғай көтерілісінің басшысы
 | сурет ені = 
 | ана тілі = 
 | қазақша атауы = Торғай қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы
 | дата = [[1916]] жыл
 | уақыт = 
 | ұзақтық = [[1916]] жылдың [[шілде]]-[[қараша]] айлары
 | орын = [[Торғай уезі]], [[Қостанай облысы]], [[Қазақстан]]
 | координат = 
 | сондай-ақ белгілі = 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс (Торғай)
 | түрі = Ұлт-азаттық қозғалыс
 | тақырып = Ұлттық тәуелсіздік, отарлық езгіге қарсы қарсылық
 | себебі = [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]], жерден шеттетілу, әлеуметтік қысым
 | мақсат = Қазақ халқын тыл жұмысына жіберуге қарсылық, ұлттық намыс пен бостандықты қорғау
 | тілші = 
 | қаражат = Халықтан жиналған құрал-жабдықтар мен ат-көлік
 | басшы = [[Амангелді Иманов]], [[Әбдіғапар Жанбосынұлы]]
 | ұйымдастырған = Торғай қазақтары
 | түсірген = Патша үкіметі
 | қатысушылар = Торғай облысының қазақтары, көтерілісшілер саны — 50 000 шамасында. Сарбаздар: Әбдіғапар - 6000, Карбоз бастаған - 1500, Оспан хан - 3000
 | нәтижесі = Көтеріліс қатыгездікпен басып-жаншылды, басшылар ұсталды не қаза тапты
 | шығын1 = Мыңдаған қазақ жазаланды, елге репрессия жүргізілді
 | шығын2 = Патша әскері тарапынан да шығындар болды
 | өлім = +10 000 қазақ
 | жарақаттанғандар = нақты мәлімет жоқ
 | жоғалғандар = белгісіз
 | мүліктік шығын = Жанған ауылдар, тартып алынған мал-мүлік
 | жерлеу = 
 | сауал = 
 | тергеу = 
 | коронер = 
 | тұтқындалғандар = Көтеріліс басшылары мен қатысушылары
 | күдіктілер = 
 | айыпталушылар = 
 | сотталғандар = Көтеріліске қатысқандардың көбі
 | шығын = 
 | шешім = Патша үкіметі көтерілісті басып, жаппай жазалау шараларын қолданды
 | айып = 
 | үкім = 
 | сот = Әскери дала соттары
 | марапат = 
 | түсірілім = 
 | сайт = 
 | алдыңғы = 
 | кейінгі = [[Алаш қозғалысы]]
}}
'''Торғай көтерілісі''' — 1488 жылы басталған [[Ресей]] патшалығының 25 маусымдағы &quot;бұратана халықтарды тыл жұмыстарына алу&quot; туралы жарлығына қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс. Аталған жарлыққа сәйкес 19 бен 43 жас аралығындағы қазақ ер-азаматтары майданның қара жұмыстарына (траншея қазу, жол салу, т.б.) алынуға тиіс еді. Бұл халық арасында зор наразылық туғызып, қарулы көтерілістерге ұласты.

== Тарихы ==
Оған [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Иманов]] пен [[Әбдіғаппар Жанбосынұлы|Әбдіғапар Жанбосынұлы]] басшылық жасады. Көтеріліске түрткі болған негізгі себеп [[1916 жыл|1916]] жылы шыққан [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]] болды. 

1916 жылдың 22 қазанында 15 мың көтерілісші [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Имановтың]] басшылығымен [[Торғай (Қостанай облысы)|Торғай]] қаласын қоршауға алды. Оған генерал-лейтенант А.Д. Лаврентьевтің 9 мың жазалаушы тобы жіберілді. Көтерілісшілердің негізгі бөлігі Амангелдінің штабы орналасқан [[Батпаққара жазығы]] мен [[Аққұм (құм, Ақтөбе облысы)|Аққұм құмының]] маңына шоғырланып, партизандық күрес әдісіне көшті. 

1916 жылдың қараша айынан бастап 1917 жылдың ақпанына дейін Амангелдінің серігі, әйгілі мерген [[Кейкі Көкембайұлы|Кейкі батыр]] бастаған жасақ ерекше ерлікпен көзге түсті.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Ресей империясы көтерілістері]]
[[Санат:1916 жылғы қақтығыстар]]
[[Санат:Көтерілістер]]</text>
      <sha1>k54q1yezkwtz2y5yt2i9zdgcvv6a5td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626342</id>
      <parentid>3626341</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бекқұл Нұрдәулет</username>
        <id>183164</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="qkouxbcb4c23xczhtbd46xpdpljpa8o" xml:space="preserve">{{Грамматикасы тексерілсін}}

{{Оқиға
 | атауы = Торғай көтерілісі
 | сурет = Амангелді Үдербайұлы Иманов.jpg
 | сурет атауы = [[Амангелді Иманов]] – Торғай көтерілісінің басшысы
 | сурет ені = 
 | ана тілі = 
 | қазақша атауы = Торғай қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы
 | дата = [[1916]] жыл
 | уақыт = 
 | ұзақтық = [[1916]] жылдың [[шілде]]-[[қараша]] айлары
 | орын = [[Торғай уезі]], [[Қостанай облысы]], [[Қазақстан]]
 | координат = 
 | сондай-ақ белгілі = 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс (Торғай)
 | түрі = Ұлт-азаттық қозғалыс
 | тақырып = Ұлттық тәуелсіздік, отарлық езгіге қарсы қарсылық
 | себебі = [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]], жерден шеттетілу, әлеуметтік қысым
 | мақсат = Қазақ халқын тыл жұмысына жіберуге қарсылық, ұлттық намыс пен бостандықты қорғау
 | тілші = 
 | қаражат = Халықтан жиналған құрал-жабдықтар мен ат-көлік
 | басшы = [[Амангелді Иманов]], [[Әбдіғапар Жанбосынұлы]]
 | ұйымдастырған = Торғай қазақтары
 | түсірген = Патша үкіметі
 | қатысушылар = Торғай облысының қазақтары, көтерілісшілер саны — 50 000 шамасында. Сарбаздар: Әбдіғапар - 6000, Карбоз бастаған - 1500, Оспан хан - 3000
 | нәтижесі = Көтеріліс қатыгездікпен басып-жаншылды, басшылар ұсталды не қаза тапты
 | шығын1 = Мыңдаған қазақ жазаланды, елге репрессия жүргізілді
 | шығын2 = Патша әскері тарапынан да шығындар болды
 | өлім = +10 000 қазақ
 | жарақаттанғандар = нақты мәлімет жоқ
 | жоғалғандар = белгісіз
 | мүліктік шығын = Жанған ауылдар, тартып алынған мал-мүлік
 | жерлеу = 
 | сауал = 
 | тергеу = 
 | коронер = 
 | тұтқындалғандар = Көтеріліс басшылары мен қатысушылары
 | күдіктілер = 
 | айыпталушылар = 
 | сотталғандар = Көтеріліске қатысқандардың көбі
 | шығын = 
 | шешім = Патша үкіметі көтерілісті басып, жаппай жазалау шараларын қолданды
 | айып = 
 | үкім = 
 | сот = Әскери дала соттары
 | марапат = 
 | түсірілім = 
 | сайт = 
 | алдыңғы = 
 | кейінгі = [[Алаш қозғалысы]]
}}
'''Торғай көтерілісі''' — 1916 жылы басталған [[Ресей]] патшалығының 25 маусымдағы &quot;бұратана халықтарды тыл жұмыстарына алу&quot; туралы жарлығына қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс. Аталған жарлыққа сәйкес 19 бен 43 жас аралығындағы қазақ ер-азаматтары майданның қара жұмыстарына (траншея қазу, жол салу, т.б.) алынуға тиіс еді. Бұл халық арасында зор наразылық туғызып, қарулы көтерілістерге ұласты.

== Тарихы ==
Оған [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Иманов]] пен [[Әбдіғаппар Жанбосынұлы|Әбдіғапар Жанбосынұлы]] басшылық жасады. Көтеріліске түрткі болған негізгі себеп [[1916 жыл|1916]] жылы шыққан [[II Николай|Ресей патшасының]] [[отарлау саясаты|“маусым жарлығы”]] болды. 

1916 жылдың 22 қазанында 15 мың көтерілісші [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов|Амангелді Имановтың]] басшылығымен [[Торғай (Қостанай облысы)|Торғай]] қаласын қоршауға алды. Оған генерал-лейтенант А.Д. Лаврентьевтің 9 мың жазалаушы тобы жіберілді. Көтерілісшілердің негізгі бөлігі Амангелдінің штабы орналасқан [[Батпаққара жазығы]] мен [[Аққұм (құм, Ақтөбе облысы)|Аққұм құмының]] маңына шоғырланып, партизандық күрес әдісіне көшті. 

1916 жылдың қараша айынан бастап 1917 жылдың ақпанына дейін Амангелдінің серігі, әйгілі мерген [[Кейкі Көкембайұлы|Кейкі батыр]] бастаған жасақ ерекше ерлікпен көзге түсті.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Ресей империясы көтерілістері]]
[[Санат:1916 жылғы қақтығыстар]]
[[Санат:Көтерілістер]]</text>
      <sha1>qkouxbcb4c23xczhtbd46xpdpljpa8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жарық дисперсиясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38113</id>
    <revision>
      <id>3626449</id>
      <parentid>3526005</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11431" sha1="sjsn0z5ave24rohct89fwz1pk07jxtt" xml:space="preserve">[[Сурет:Prism-rainbow.svg|thumb|Жарықтың дисперсия себебінен призмадан өткенде спектрге бөлінуі (Ньютона тәжірибесі).]]
'''Жарық дисперсиясы''' — ''заттың сыну көрсеткішінің  жарық толқынының жиілігіне  не ұзындығына тәуелділігі; жарық толқыны фазалық жылдамдығының жиілікке тәуелділігі''. Жарық дисперсиясы нәтижесінде ақ жарық спектрге жіктеледі . Осы спектрді зерттеу арқылы [[Исаак Ньютон|И.Ньютон]] Жарық дисперсиясын ашты ([[1672]]). Спектрдің берілген аймағы үшін мөлдір денелерде жарық толқынының жиілігі артқанда сыну көрсеткіші де  артады. арасында осындай заңдылық байқалатын құбылыс қалыпты Жарық дисперсиясы деп аталады. [[Аномаль]] Жарық дисперсиясы кезінде толқын жиілігі  артқанда ( кемігенде) сыну көрсеткіші n кемиді. Оптикалық шыныларда қалыпты Жарық дисперсиясы, ал жарық өткенде жұтылу жолақтары айқын білінетін газдар мен буларда аномаль Жарық дисперсиясы байқалады. Затта жарықтың сынуы жарықтың фазалық жылдамдығының өзгеруі салдарынан болады. Мұндай жағдайда заттың сыну көрсеткіші (n) мына формуладан анықталады: n=c/cф, мұндағы cф — жарықтың берілген ортадағы фазалық жылдамдығы, с — [[вакуум|вакуумдағы]] жарық жылдамдығы. Жарықтың [[электрмагнит|электрмагниттік]] теориясы бойынша: , мұндағы  — диэлектрлік өтімділік,  — магниттік өтімділік.
Призмадан немесе басқа бір мөлдір денеден өткен жіңішке ақ жарық шоғы түрлі түсті спектрге жіктеледі. Жеті түрлі түстен құралған бұл спектрдің ең көбірек бұрылатыны және ең қысқа толқындысы (жиілігі үлкені) — күлгін [[сәуле]], ал ең аз бұрылатыны және ең ұзын толқындысы — қызыл сәуле. Жарықтың классик. теориясы бойынша Жарық дисперсиясы жарық таралған орта атомдарының (не молекулаларының) электрондары мен жарық толқындары туғызған айнымалы электр өрісінің өзара әсерлесуі нәтижесінде пайда болады. Мөлдір денелердегі Жарық дисперсиясы спектрлік приборларды, [[ахроматикалық линза|ахроматикалық линзаларды]] жасау кезінде қолданылады.
&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;&lt;/ref&gt;

==Қосымша==
Әр түрлі заттардың түстері туралы сұрақ адам баласын ерте заманнан бері қызықтырып келді. Сонда да Ньютонға дейін бұл салада ешқандай белгілі нәрсе болмады. Түс заттың өзіне тән қасиет деп есептелді. Ал әр уақытта түрлі бақылау жүргізгенде жарықтану шарты өзгерген жағдайда дененің түсі де өзгеретінін анықтауға болады. Жарық пен қараңғыны араластырғанда әр түрлі түстер пайда болады деген пікірлер де болды. Кемпірқосақ түсін жаңбыр тамшыларымен байланыстырды. Алмаз түстерінің ойнауы, шыны призмадан өткен түстің түрленуі де белгілі болатын. Бірақ Ньютонға дейін ешкім де бұл құбылыстарды салыстырып, олардың арасындағы байланысты білуге ұмтылған жоқ. 1666 жылы сол кезге дейін белгілі болып келген
түс жөніндегі теорияларды іс жүзінде жоққа шығаратын эксперимент жасалынды. Бұл экспериментті Ньютонның өзі қалай сипаттап жазғанын келтірейік.

1666 жылы шыны өңдеп жүрген болатынын, мен түс жөніндегі белгілі құбылыстарды тексеру үшін үшбұрышты шыны [[призма|призманы]] тауып алдым. Осы мақсатта мен өзімнің бөлмемді қараңғыладым да күн сәулесін өткізу үшін жақтауға өте кішкене саңылау жасадым.

Осы саңылауға мен призманы одан сынған сәуле қарсы қабырғаға түсетін етіп орналастырдым. Осындай жолмен алынған түрлі-түсті және күшейтілген түстерді қарау маған өте үлкен қанағаттандыру сезімін тудырды&quot;. Жарық көзінен шығып, призма арқылы өткенде пайда болған әр түрлі түстерден тұратын жолақтарды Ньютон спектр (spektrum — көру) деп атады (түрлі-түсті қосымшадағы 3-сурет).

Бұл эксперименттің екі ерекшелігі Ньютонды таң қалдырды. Жарық призмадан неге боялып шығады? Және дөңгелек саңылаудан түскен шоқ призмада сынып шыққаннан кейін неге жолақ түріне енеді?

Шоқтың ұзындығын оның енімен салыстырып, оның ұзындығының енінен 5 есе артык екенін тапты. Мұны түсіндіру өте қиын болды. Бірақ Ньютон күн спектрінің әр түсін басқалардан жеке бөліп алып, оны екінші призмадан сынуға мәжбүр етті. Бұл жағдайда ол әр түрлі түстердің әрқалай сынатынын байқады. Мысалы, қызыл түс басқаларға қарағанда әлсіз, ал күлгін түс бәрінен де күшті сынады.

Ньютон мұны түсіндіре алмады. Бірақ эксперимент жарықтың призмадан сынғанда ұзынша болатынын түсіндірді. Бұл эксперимент ақ түстің күрделі түс екенін көрсетті. Ол негізгі жеті түстен түрады: қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл, көк, көгілдір және күлгін Ақ түстің күрделі түс екенін көрсететін Ньютонның жасаган тағы бір тәжірибесі бар.

Ньютон дөңгелектің бетін сектор түрінде негізгі жеті түсті бояп қойды.
Бұл дөңгелек қозғалтқыштың айналу осіне бекітілді. Айналудың белгілі бір жылдамдығында түсті дөңгелек ақ болып көрінеді. Ньютонның ашқан құбылысы жарықтың дисперсиясы деген атқа ие болды (лат. dispersio — шашырау). Жарық дисперсиясының екі мағынасы бар: 1) дисперсия — күрделі ақ түсті спектрге ажырату құбылысы; 2) дисперсия — заттың сыну көрсеткішінің түсетін жарықтың толқын ұзындығына тәуелділігі. Бір заттың ор түрлі толқын ұзындығына сәйкес сыну көрсеткіші бар. Жарықтың жылдамдығы вакуумде 300 000 км/с екені белгілі. Ал басқа мөлдір ортадан өткенде жарық жылдамдығы өзгереді және ол вакуумдегіден аз. Қызыл түсті жарық толқынының таралу жылдамдығы кез келген ортада максимал, ал күлгін түсті жарық толқынының таралу жылдамдығы — минимал болады. Мысалы, суда v&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt; = 228 000 км/с, ал v&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;= 227 000 км/с. Күкірт көміртекте v&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;= 185 000 км/с, ал v&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;= 177 000 км/с. Вакуумде жарық дисперсиясы болмайды, өйткені онда барлық жарық толқындары
бірдей жылдамдықпен таралады.

Дисперсия құбылысының ашылуы кемпірқосак құбылысын түсіндіруге көмектесті. Жарықтың су тамшыларында немесе атмосферадағы мұз қабыршақтарында сынуы күн сәулесінің суда немесе мұзда жіктелу дисперсиясының нәтижесі сияқты болады.

Жарықтың дисперсиясын ''қалыпты'' және ''аномальді'' деп бөледі. Көп жағдайда ортаның сыну көрсеткіші толқын ұзындығына кері пропорционал болатынын тәжірибелер көрсетті. Мұндай дисперсия қалыпты дисперсия деп аталады. Егер ортапың сыну көрсеткіші толқын ұзындығына тура пропорционал болса, ондай дисперсия [[аномалъді дисперсия]] деп аталады. 
&lt;ref&gt;Физика: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-Ф49 математика бағытындағы 11 сыныбына арналған оқулық /С. Түяқбаев, Ш. Насохова, Б. Кронгарт, т.б. — Алматы: &quot;Мектеп&quot; баспасы. — 384 бет, суретті. ISBN 9965-36-055-3&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Оптикалық құбылыстар]]
[[Санат:Физикалық оптика]]</text>
      <sha1>sjsn0z5ave24rohct89fwz1pk07jxtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38899</id>
    <revision>
      <id>3626415</id>
      <parentid>3576673</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37903" sha1="suk1xkz6n2ch3jloef7d10o19b2k1ot" xml:space="preserve">{{Университет 
|Аты = Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті
|Қысқартылған аты = 
|Эмблемасы = 
|Сурет =
|Шынайы аты = 
|Халықаралық атауы = Ualikhanov University
|Бұрынғы атауы = Көкшетау педагогикалық институты
|Ұраны = 
|Құрылған жылы = [[1962 жыл|1962]]
|Жабылған жылы = 
|Қайта құрылған = 
|Қайта құрылған жылы = 
|Түрі = Мемлекеттік университет
|Бюджет = 
|Басшы лауазымы = 
|Басшы есімі = 
|Президенті = 
|Ғылыми жетекшісі = 
|Ректоры =  Сырлыбаев Марат Қәдірұлы
|Студенттер = 
|Шетел студенттері = 
|Мамандар = 
|Бакалавриат = 
|Магистратура = 
|Аспирантура = 
|Докторантура = 
|Ғылым докторы = 
|Профессоры = 
|Оқытушылар = 
|Орналасқан жері = {{KAZ}}, [[Көкшетау]]
|Метро бекеті = 
|Кампус = 
|Мекенжайы = [[Көкшетау]] қаласы, Абай көшесі, 76
|Сайты = https://shokan.edu.kz/kk/
|Марапаттары = 
|lat_dir = 
|lat_deg = 
|lat_min = 
|lat_sec = 
|lon_dir = 
|lon_deg = 
|lon_min = 
|lon_sec = 
|CoordScale = 
|edu_region = 
}}

'''Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті''' — [[Көкшетау]] қаласында орналасқан жоғары оқу орны.

[[1996 жыл]]ы [[7 мамыр]]да [[Қарағанды политехникалық институты]]ның бөлімшесі, Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институты және С. Сәдуақасов атындағы ауыл-шаруашылық институты негізінде ұйымдастырылды. Қарағанды политехникалық институтының бөлімшесі Қарағанды политехникалық [[институт]]ының құрамына 1972 жылы берілген [[Павлодар индустриалды институты]]ның жалпы техникалық факультеті негізінде 1993 жылы құрылған. Институт Өндірістік және азаматтық құрылыс, [[Құрылыс]]ты басқару және [[экономика,]] [[Машина]] жасау технологиясы, т.б. салалар бойынша мамандар даярлады. [[Ш.Уәлиханов|Ш. Уәлиханов]] атындағы Көкшетау [[педагогика]]лық институты [[1962]] жылы құрылған. Оның құрамында физика-математика, филология, [[жаратылыстану]], шет тілдер, [[химия]] және [[биология]] факультеттері болды. 1965 жылы институтқа [[Ш.Уәлиханов|Ш. Уәлиханов]] есімі берілді. С.Сәдуақасов атындағы ауыл-шаруашылық институты 1991 жылы [[Целиноград]] ауыл-шаруашылық институты негізінде құрылған. Құрамында [[агрономия]], зооинженерия, ауыл-шаруашылығын механикаландыру және экономика факультеттері болды. 3 жоғары оқу орны біріктірілгеннен кейін, құрамындағы (күндізгі және сырттай бөлімдерде) филология, [[экономика]], шет тілдер және [[тарих]], инженер-педагог және ауыл-шаруашылығы факультеттерінде 32 мамандық бойынша 5000-нан астам студент білім алады. Университеттің материалдық және ғылыми-техникалық базасы қалыптасқан. Электрондық баспа техникасы, машина-трактор оқу паркі, дәнекерлеу және жөндеу шеберханалары, жастар орталығы, студенттердің жаздық спорттық-сауықтыру кешені, кітапхана, дәрігерлік орталық, [[“Арасан” сауықтыру кешені]] жұмыс істейді. Униветситет жанында гимназия және лицей, магистратура, аспирантура, кәсіптік мамандық бойынша оқытуға маманданған оқу орталығы жұмыс істейді. Университетте оқулықтар, ғылыми еңбектер, [[монография]]лар, [[Алау|“Алау” газеті]] шығарылады, республикалық және халықаралық [[конференция]]лар, ''“Уәлиханов оқулары”'' өткізіледі. [[Ресей]], [[Египет]], [[Польша]], [[АҚШ]], [[Канада]], [[Германия]] ғылыми орталықтарымен байланыстар орнатылған. Агро-техникалық және экономикалық мамандықтар бойынша [[Еуропалық Одақ]] ұйымының “[[Тасис]]” және “[[Темпус]]” [[бағдарлама]]ларына қатысады. Университетте спорттық үйірмелер, көркемөнерпаздар шығармашылық ұйымы жұмыс істейді. Университет спортшылары боксшы Р.Б. Мусинов 2-Азия ойындарының күміс жүлдегері, Қазақстан Республикасының бірнеше дүркін чемпионы; жеңіл атлет А.В. Князев – Қазақстан Республикасының чемпионы.&lt;ref&gt;[[Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

== Университет туралы ==

Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті - Ақмола облысының жоғары білім беру жүйесінде 60 жыл көшбасшы. Осы жылдар ішінде университет өңір мен жалпы ел үшін мыңдаған маман даярлады. Оқыту бакалавриаттың 58 білім беру бағдарламасы, магистратураның 42 бағдарламасы, докторантураның 10 бағдарламасы бойынша жүргізіледі. Университет халықаралық және республикалық бағдарламалар шеңберінде бірлескен білім беру және ғылыми жобаларды үйлестірумен, әзірлеумен және іске асырумен айналысады: Erasmus+ KA1 ICM, Erasmus+ KA2 CBHE, UniCen, ғылыми зерттеулерге арналған мемлекеттік гранттар. ЖОО 2022 жылғы THE Impact Ranking рейтингісіне сәйкес жекелеген көрсеткіштер бойынша әлемнің 200 университеттердің қатарында және QS Central Asia-2023 халықаралық рейтингісінің 29-шы орнында. Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің HAAP рейтингі—9; QS Asia рейтингі—550. Университеттегі кафедралар саны—19; студенттер саны—7418,оның 414—шетелдік студенттер.
== Университет тарихы ==
1962 жыл, 25 шілде— Көкшетау педагогикалық институтының ашылуы. Ректор—тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Горохводатский Иван Степанович.

1963 жыл—дербес физика-математика және филология факультеттерінің ашылуы. Павлодар индустриялық институтының жалпы техникалық факультетінің ашылуы. Бірінші директор—инженер Михаил Федорович Рысиков.

1965 жыл, 29 наурыз—институтқа тұңғыш қазақ ғалым-ағартушысы Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың есімі берілді.

1966 жыл—шет тілдері факультетінің ашылуы.

1972 жыл—ЖОО ректоры қызметіне филология ғылымдарының кандидаты, доцент Боярский Евгений Иванович тағайындалды. Факультет Қарағанды политехникалық институтының құрамына ауыстырылды.

1979 жыл—директорлардың біліктілігін арттыру факультеті ұйымдастырылды.1979 Целиноград ауыл шаруашылығы институтының &quot;Агрономия&quot;, &quot;Зоотехния&quot; мамандықтары бойынша филиалы ашылды. Филиалдың бірінші директоры ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, доцент Исатай Ғалиұлы Темрешев.

1980 жыл—&quot;Ауыл шаруашылығын механикаландыру&quot; жаңа мамандығы ашылды.

1982 жыл—&quot;Қазақ тілі мен әдебиеті&quot; жаңа мамандығы ашылды.

1984 жыл—&quot;Химия, биология&quot; жаңа мамандығы ашылды. 2000 білім алушыға арналған жаңа оқу-зертханалық корпус ашылды. Студенттер саны 400 ден 2500 ге өсті.

1985 жыл—химия-биология факультеті ұйымдастырылды. &quot;Бейнелеу өнері және сызу&quot;, &quot;Информатика&quot; мамандықтары ашылды.

1987 жыл—1000 орындық жаңа оқу корпусы пайдалануға берілді. &quot;Өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс&quot;, &quot;Машина жасау технологиясы&quot;, &quot;Автомобильдер және автомобиль шаруашылығы&quot; мамандықтары бойынша кешкі нысандағы оқыту пайда болды.

1988 жыл—&quot;Радиотехника&quot; мамандығы ашылды.

1990 жыл—ректор болып философия ғылымдарының кандидаты, доцент Қуандық Досмағанбетұлы Жуламанов сайланды. Факультетте сырттай бөлім ашылды.

1991 жыл, 9 қаңтар—филиал Көкшетау ауылшаруашылығы институты болып қайта құрылды, ректор болып Б.Ғ.Жүнісов тағайындалды.

1991 жыл—Кұрылыстағы экономика және басқару&quot; және &quot;Машина жасау технологиясы&quot; мамандықтары бойынша күндізгі оқу бөліміне алғашқы қабылдау. Өндіруші кәсіпорындардың қолдауымен &quot;Пайдалы қазбаларды ашық игеру&quot; мамандығы ашылды.

1992—ректор болып физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Абай Ахметғалиұлы Айтмұхамбетов тағайындалды.

1993 жыл—Қарағанды политехникалық институтынының Көкшетау филиалы ұйымдастырылды.

1996 жыл, 23 мамыр—Қазақстан Республикасы Білім министрлігінің 1996 жылғы 23 мамырдағы №143 бүйрығымен Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институтының базасында Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті құрылды, оның құрамында С. Сәдуақасов атындағы ауыл шаруашылығы институты және Қарағанды политехникалық институтының филиалы. Университеттің бірінші ректоры - физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Абай Ахметғалиұлы Айтмұхамбетов. 

1998 жыл—үш деңгейлі оқыту жүйесі енгізіліп, магистратура ашылды.

2000 жыл—оқу-әдістемелік жұмыстың тиімділігін бағалаудың рейтингтік жүйесіне көшу. Білімді бақылау үшін тест тапсырмаларының базасы әзірленді.

2001 жыл—университет &quot;Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті&quot; республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны болып өзгертілді.

2003 жыл—кредиттік технология бойынша оқыту басталды.

2005 жыл—сапа менеджменті жүйесі енгізілді. ИСО 9001-2000 халықаралық стандарттарына сәйкестігін сертификаттады.

2007 жыл—университет ректоры болып филология ғылымдарының докторы, профессор Шакимашрип Ибраевич Ибраев тағайындалды.

2010 жыл—ректор болып техника ғылымдарының докторы, профессор Найман Бубеевич Қалабаев тағайындалды.

2012 жыл—Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті&quot; шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын болып қайта ұйымдастырылды.

2012 жыл, желтоқсан - ректор болып ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор Сағынтай Зекенұлы Елубаев тағайындалды.

2014 жыл, шілде - университет ректоры болып техника ғылымдарының докторы, профессор Абдумуталип Абжаппарович Абжаппаров тағайындалды.

2018 жыл—университетті экономика ғылымдарының кандидаты Марат Қадірұлы Сырлыбаев басқарып бастады.

2020 жыл—университет &quot;Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті&quot; коммерциялық емес акционерлік қоғамы болып қайта құрылды.

== С. Сәдуақасов атындағы Агротехникалық институты ==
КеАҚ «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті» құрамында С.Сәдуақасов атындағы Агротехникалық институтының профессорлармен ғылым докторларын, доценттер мен ғылым кандидаттарын қамтитын жоғары білікті ғылыми-педагогикалық ұжым құрылды. Бакалаврлар мен магистранттарды даярлауда 84-тен астам штаттық оқытушылар жүзеге асырады, оның ішінде 8 ғылым докторы, 22 ғылым кандидаты, 6 PhD докторы, 49 магистр.

Институтта 31 білім беру бағдарламасы бойынша оқыту жүзеге асырылады – 20 ББ (бакалавриат), 8 ББ (магистратура), 3 ББ (докторантура). Бүгінгі таңда институтта 1411 студент, 27 магистрант, 11 докторант оқиды. Оқыту мемлекеттік және орыс тілдерінде жүргізіледі.

Оқу процесін жоғары деңгейде ұстап тұру үшін институтта тиісті материалдық-техникалық база құрылды. Оқу ғимараттарында заманауи зертханалар мен компьютерлік сыныптар жұмыс істейді. Оқыту процесінде оқытушылар заманауи білім беру технологияларын пайдаланады. Кітапхана студенттерге ғылыми-ақпараттық қызмет көрсетеді. Дене шынықтыру-сауықтыру кешені, акт залы мен асханасы бар.

Институттың білім беру бағдарламалары бойынша «Еуразия Групп Казахстан» ЖШС, «Тыныс» АҚ, «КАМАЗ-Инжиниринг» АҚ, «AGRIMER-ASTYK» ЖШС, «Гормолзавод» ЖШС, «Көкшетау» МҰТП, «Көкшетаугорселпроект» ЖШС сияқты Көкшетау қаласының ірі кәсіпорындарының базасында кафедра филиалдары жұмыс істейді. Ақмола облысы Зеренді ауданы Васильковка ауылында оқу-демонстрациялық мақсатта «Элит» Тәжірибелік оқу-ғылыми-өндірістік кешені құрылды. Институт түлектері - аграрлық және техникалық өнеркәсіптің көптеген салаларында, IT-технологиялар саласында сұранысқа ие мамандар.

Институт ғалымдарының ғылыми-зерттеу қызметі ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің гранттық, бағдарламалық – нысаналы қаржыландыру бойынша, «Тыныс» АҚ, «Kazrost Engineering» АҚ, «Altyntau Kokshetau» АҚ, «Обуховский КБК» ЖШС сияқты қала кәсіпорындары мен шаруашылық шарттық тақырыптар бойынша жобаларды орындау арқылы жүргізіледі&lt;ref&gt;https://shokan.edu.kz/kk/schools/agrotehnicheskij-institut-im-sadvakasova/&lt;/ref&gt;.

== Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің «Тарих, география және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер» кафедрасы ==
'''Тарих, география және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасы''' – Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің Педагогикалық институтының кафедрасы.

Қазіргі уақытта тарих, география және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасы білім беру және ғылыми мекемелер үшін тарих, теология, география, тарих магистрлері мен докторларын (Phd) даярлау міндеттерін орындайды&lt;ref&gt;Тарих, география және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасының сайты – Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті Педагогикалық институтының кафедрасы. https://www.shokan.edu.kz/ru/schools/pedagogical-institute/kafedra-istorii-kazahstana-i-ruhani-zhayru/&lt;/ref&gt;.

Кафедра алғашқыда 1975 жылы құрылған болатын. 1991 жылы Қазақстан Республикасы мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан кейін КОКП тарихы кафедрасы Қазақстан тарихы кафедрасы болып өзгертілді. Кафедраның қалыптасуы мен дамуына кафедраның тұңғыш меңгерушісі, тарих ғылымдарының докторы, профессор Қадыржан Қабиденұлы Әбуев сүбелі үлес қосты.

2015 жылы Қазақстан тарихы кафедрасы Отан тарихы және Қазақстан халқы Ассамблеясы кафедрасы болып өзгертілді. 2018 жылдан бастап Отан тарихы және «Рухани жаңғыру» кафедрасы болып атауын өзгертті. 2021 жылы Отан тарихы және «Рухани жаңғыру» кафедрасы Жалпы тарих және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасымен біріктіріліп, Қазақстан тарихы және «Рухани жаңғыру» кафедрасы деген жаңа атауға ие болды. 2022 жылы бұл атау Тарих, география және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасы болып өзгертілді&lt;ref&gt;Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университетіне 60 жыл. – Астана: Big Dream. 2022. – 260 б.&lt;/ref&gt;.

Кафедра университеттің барлық институттары мен мектептерінде Қазақстан тарихы, философия, әлеуметтану, саясаттану, мәдениеттану пәндерін оқытады, сонымен қатар тарих мамандығы бойынша бакалаврларды, магистранттар мен докторанттарды, теология бакалаврларын дайындауға қатысады.

Кафедра ұжымы ғылыми-зерттеу, оқу-әдістемелік және тәрбие жұмыстарын жүргізеді. «ХІХ ғасырдың соңы – ХХ ғасырдың басындағы Солтүстік Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы» атты жалпы ведомстволық ғылыми тақырып бойынша жұмыс жүргізілуде.

Кафедра оқытушыларының ғылыми қызметінің нәтижелері халықаралық конференция материалдарының жинақтарында, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, Білім және ғылым комитеті ұсынған басылымдарда, «Sсopus», «Web of Science» деректер базасында орналасқан басылымдарда жарияланып келеді.

Кафедраның Ақмола облысының мемлекеттік мұрағатында, № 6 Көкшетау орта мектебінде өз филиалдары бар. Кафедра оқытушылары Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметі аясында үнемі іс-шаралар өткізеді. Кафедра оқытушыларының ішінде ҚХА-ның төрағасы – М.З. Өтегенов, ал А.А. Шарипов, М.М. Шуматова Ақмола облысы ҚХА жанындағы ғылыми-сараптамалық кеңестің мүшелері болып табылады&lt;ref&gt;Ақмола облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының сайты https://ddakmo.kz/ru/gylymi-saraptamalyk-toptyn-kuramy/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408062738/https://ddakmo.kz/ru/gylymi-saraptamalyk-toptyn-kuramy/ |date=2024-04-08 }}&lt;/ref&gt;.

Кафедра ғалымдары мен оқытушылары Ақмола облысы бойынша ХХ ғасырдың 20–50 жылдарындағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жобасында жұмыс істейді.

2024 жылдың 26 қаңтарында кафедра оқытушылары Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, тарих ғылымдарының докторы, профессор Әбуев Қадыржан Қабиденұлының 85 жылдығына арналған «Әбуев оқулары – I» Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясын ұйымдастырды&lt;ref&gt;https://www.shokan.edu.kz/ru/departments/departament-nauki-i-kommercializacii-tehnologii/nauchnye-konferencii/&lt;/ref&gt;.

=== Кафедра жүзеге асыратын білім беру бағдарламалары ===
'''Бакалаврларды даярлау бағыты'''

''6В01601 – Тарих және дінтану'' – педагогикалық білім бакалаврында ҚР білім берудің жаңартылған мазмұны жағдайында кәсіби қызметті жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тарихи-дінтану және психологиялық-педагогикалық білім жүйесін қалыптастыру.

Білім алушыларды жалпыадамзаттық және әлеуметтік-тұлғалық құндылықтар негізінде қазақстандық патриотизм, діни төзімділік, толеранттылық рухында тәрбиелеу.

Тарихи және дінтану білімінің әртүрлі салаларында ғылыми-зерттеу, жобалау, практикалық қызметке қатысу арқылы студенттің жеке басын зияткерлік дамыту және өзін-өзі жүзеге асыру; заманауи білім беру технологияларын, оның ішінде мектеп стандарттарының талаптарын іске асыруды қамтамасыз ететін ақпараттық технологияларды меңгеру.

Болашақ мұғалімдерді заманауи білім беру ортасына тиімді интеграциялау үшін кәсіби-тұлғалық әлеуметтену дағдыларын жетілдіру (көшбасшылық, қарым-қатынастарды басқару, топпен жұмыс істеу және т.б.).

''6В01502-География-тарих'' – жалпы мәдени және кәсіби құзыреттіліктерді қалыптастыру негізінде география және тарих бағыты бойынша білім беру саласында кең білімі, іскерлігі мен дағдылары бар география және тарих мұғалімдерін даярлау.

''6В02202-Теология'' – дін және тарихи-гуманитарлық ғылымдар негіздерін терең меңгерген зайырлы мемлекет пен қоғамның заманауи, перспективалық талаптарына жауап беретін теология бағыты бойынша Қазақстанда діни-гуманитарлық сала мамандарын даярлау.

''6В02201-Ғылыми тарих'' – ғылыми-педагогикалық, қолданбалы және кәсіпкерлік қызметте қолдану мақсатында тарихи-гуманитарлық ғылымдар бойынша теориялық білім жүйесін дамыту негізінде гуманитарлық білім бакалаврының ғылыми-зерттеу кадрларын даярлау.

'''Магистрлерді даярлау бағыты'''

''7М02201-Тарих және әлеуметтік-дінтану ғылымдары'' – Қазақстан Республикасының еңбек нарығындағы қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыратын, осы саладағы соңғы теориялық және әдіснамалық жетістіктер деңгейінде тарихи және әлеуметтік-дінтану ғылымдарының ғылыми білім жүйесін, теориясы мен практикасын меңгерген гуманитарлық ғылымдар магистрін даярлау. Білім алушылардың ғылыми-шығармашылық құзыреттілігін арттыру.

''7М01501-География'' – магистранттардың жеке қасиеттерін дамыту, жалпы мәдени және кәсіби құзыреттіліктерін қалыптастыру, оларды ел заңнамасының талаптарына сәйкес жобалау, ғылыми-зерттеу, ұйымдастырушылық-басқарушылық, сараптамалық, педагогикалық жұмыс шеңберінде практикалық қызметте іске асыру дағдыларын дамыту.

'''Докторантура'''

''8D02201-Тарих'' – іргелі білім беру, әдіснамалық және зерттеу даярлығы бар, ғылыми ақпаратты алу, өңдеу және сақтау әдістерін қоса алғанда, заманауи ақпараттық технологияларды меңгерген, тарих ғылымы бойынша ғылыми-зерттеу қызметін ұйымдастыра және жүргізе алатын жоғары білікті ғылыми және педагогикалық кадрларды даярлау.

Кафедраның ғылыми бағыттары:

* ҚР МСМ «Ботай» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығында» РМҚК ғылыми-зерттеу бағдарламасы.
* Солтүстік Қазақстандағы ұлтаралық қатынастар.
* ХХ ғасырдың 40–50 жылдарындағы Қазақстан халқының күнделікті тарихы.
* «1920–1950 жылдардағы қуғын-сүргінге байланысты ғылыми-зерттеу жұмысы және архивтік басқа да құжаттарды саяси-құқықтық бағалау».

== Ағылшын тілі және оқыту әдістемесі кафедрасы ==
'''Ағылшын тілі және оқыту әдістемесі кафедрасы''' педагог кадрлар мен аудармашыларды даярлауда бай тәжірибесі мен дәстүрі бар Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің жетекші құрылымдық бөлімшелерінің бірі болып табылады.

Көкшетау педагогикалық институты құрылғаннан бері филология факультетінде шет тілдері кафедрасы құрылды, оның бірінші меңгерушісі аға оқытушы О.А. Пальгов, екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери аудармашы болып қызмет атқарған тіл білімі және неміс тілі саласының кәнігі, білгір маманы.

Кафедра 1965 жылы қайта құрылды. Қазақ КСР Білім Министрінің 1965 жылғы 20 мамырдағы бұйрығымен филология факультетінде неміс және ағылшын тілдері кафедралары құрылды. Ағылшын тілі кафедрасының негізін қалаушы және бірінші меңгерушісі болып ғылым кандидаты, А.А. Жданов атындағы Ленингранд мемлекеттік университетінің түлегі, Георгий Исаевич Богин тағайындалды, ол кафедраның қалыптасуына қомақты үлес қосты.

1963 жылы «ағылшын тілі, неміс тілі, неміс тілі және әдебиеті мұғалімі» мамандығына алғашқы қабылдау жүзеге асырылды.

1966 жылы неміс тілі, неміс тілі мен әдебиеті, ағылшын тілі бөлімдерінен тұратын шет тілдері факультеті құрылды.

1970 жылы Шет тілдер факультетінің ағылшын бөлімі студенттерінің алғашқы бітіруі болды. Осы жылдары ағылшын тілі кафедрасы мен ағылшын филологиясы кафедрасы құрылды.

1990–2000 жылдары кафедра меңгерушісі филология ғылымдарының кандидаты Н.Ф. Немченко бастамасымен жаңа «Аударма ісі» мамандығы ашылды.

1993 жылы қазақ тілінде оқитын студенттерге арналған «Шет тілі: екі шет тілі (ағылшын, неміс)» мамандығына қабылдау басталды.

Оқытушылар қарқынды оқу мен жазбаша сөйлеуді дамытудың дәстүрлі әдістерін сақтай отырып, оқыту әдістемесін белсенді түрде қайта қарастырады.

1999 жылы Шет тілдері факультетінде «Шет тілі: екі шет тілі» мамандығы бойынша қайта сырттай оқу бөлімі ашылады.

2001 жылы «Шет тілі: екі шет тілі» мамандығы бойынша магистратура, кейін 2016 жылы докторантура ашылды.

2017 жылдан бастап кафедрада үшінші шет тілі ретінде қытай тілі оқытыла бастады.

Кафедра ұжымында 29 штаттық қызметкер бар, оның ішінде 2 PhD докторы, 6 ғылым кандидаты, 21 магистр құрайды.

Сонымен қатар ағылшын тілі және ОӘ кафедрасы филология ғылымдарының кандидаты, доцент Н.Л. Еремия және доцент Н.Ф. Немченко құрған ғылыми лингвистикалық мектептерімен де танымал.

==== Кафедра меңгерушілері: ====
Немченко Наталья Федоровна (1990–1997, 2002–2011).

Красникова Любовь Николаевна (1997–2000).

Черепанова Лариса Владимировна (2000–2002).

Исмагулова Айнагуль Ерболатовна (2011–2018).

Рыспаева Динара Сарсембаевна (2018 жылдан бастап)

Ағылшын тілі және оқыту әдістемесі кафедрасының білім беру бағдарламалары Қазақстандағы шет тілдерін оқыту саласындағы үрдістерді және жоғары кәсіби білім беруді ұйымдастырудағы өзгерістерді белсенді түрде ескеріп отырады.

=== '''Кафедраның білім беру бағдарламалары:''' ===
6В01701 – Шет тілі: екі шет тілі (ағылшын, неміс / қытай).

6B02302 – Аударма ісі (ағылшын, неміс/қытай).

7М01703 – Шет тілі: екі шет тілі (ағылшын, неміс).

8D01701 – Шет тілі: екі шет тілі.

8D02303 – Филология: шетел филологиясы.

== Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Көкшетау]]
[[Санат:Қазақстан университеттері]]</text>
      <sha1>suk1xkz6n2ch3jloef7d10o19b2k1ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қотыр (ауру)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39651</id>
    <revision>
      <id>3626286</id>
      <parentid>3122319</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Тропиктік аурулар]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3626286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3358" sha1="34uyn37aiilnau9isicq4sw01klm4fk" xml:space="preserve">'''Қотыр''', шұбыртпа – жұқпалы тері ауруы.


Қотырды [[шұбыртпа кенесі]] қоздырады. Сау адамға ауру адамнан, сондай-ақ, оның киімінен, төсегінен, сүлгісінен, т.б. жұғады. Шұбыртпа кенесінің аталығының ұзындығы 0,18 – 0,27 милиметр ені 0,15 – 0,2 милиметр, аналығының ұзындығы 0,4 милиметр, ені 0,25 – 0,3 милиметр. Аналығын ұрықтандырғаннан кейін, аталығы өліп қалады. Кене аналығы тері қабатына еніп, шұбыртпа жолдарын жасап, оған 50-ге дейін жұмыртқа салады; 3 – 7 күннен кейін одан қуыршақтар пайда болады, бірнеше аптада кенелер жетіледі. [[Кене]] теріге енгеннен кейін, 7 – 14 күнде ауру белгілері байқалады. Қотыр терінің жұқа жерлеріне: саусақ аралықтарына, аяқ-қолдың [[буын]]дарына, адамның іші мен санына, кеуденің шет жағына түседі. Беті сулы ұсақ қызғылт бөрткендер немесе қызарған қабығы бар қос түйіншектер пайда болады. Оның аралығында жіңішке, сұрғылт түсті, ирелеңдеген (ұзындығы 1 – 2 мм) шұбыртпа жолы көрінеді. Қотыр түскен жер, әсіресе, түнге қарай қатты қышиды. Қасынған жағдайда әр түрлі [[инфекция]]лар қосылып, терінің іріңді аурулары қозады. Емі: Қотырмен ауырған адамды оқшаулайды, науқас жеке сүлгі қолданып, сау адамнан бөлек ұйықтауы, тиісті дәрі-дәрмекті қабылдауы қажет. Емделіп болғаннан кейін ауырған адам мұқият жуынып, оның пайдаланған төсек орнына, киіміне, ауру жатқан бөлмеге залалсыздандыру жұмысы жүргізіледі. 

Қотырға барлық малдар, үй құстары да ұшырайды. Қотыр алғашқыда малдың жүні сирек жерлеріне түседі, асқынған кезде бүкіл денесіне жайылады. Емі: Қотыр малды газды камерада емдеп, дәрі қосылған астауға тоғытады. [[Газ камерасы]]нда [[жылқы]]ны, [[түйе]]ні емдейді; [[креолин]], [[гексохлоран]] араластырылған астауда қойды тоғытады.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{commons|Scabies}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Ұмытылған аурулар]]
[[Санат:Тері аурулары]]
[[Санат:Жұқпалы аурулар]]
[[Санат:Тропиктік аурулар]]</text>
      <sha1>34uyn37aiilnau9isicq4sw01klm4fk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чад көлі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40682</id>
    <revision>
      <id>3626406</id>
      <parentid>3415879</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T02:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="c9pv829ju2i9drgiia0ylxaf63tzstq" xml:space="preserve">[[Сурет:ShrinkingLakeChad-1973-1997-EO.jpg|250px|right|солға]]
'''ЧАД''' (Chad)&lt;ref&gt;https://www.wdl.org/ru/item/142/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123084829/http://www.wdl.org/ru/item/142/ |date=2015-11-23 }}&lt;/ref&gt; — [[Орталық Африка]]дағы тұйық көл. [[Нигерия]], [[Нигер]], [[Чад]], [[Камерун]] жерінде.
== Географиясы ==
Ұзындығы 270 км, ені 150 км. Климат ылғалдылығы жоғары кезінде (бұдан 5 — 6 мың жыл бұрын) көл ауданы 400 мың км²-ге жеткен, қазіргі ауданы 10 мың км²-ден (маусым — шілдеде) 26 мың км²-ге дейін ауытқып отырады. Тереңдігі 4 — 11 м. Көл айдыны 240 м биіктіктегі жайпақ қазаншұңқырда орналасқан. Батыс және оңтүстік жағалауы жазық әрі батпақты; солтүстік-шығыс және шығыс жағасы күшті тілімденген, көптеген аралдары бар. 
== Бассейні ==
Көлге [[Шари]] және [[Комадугу-Йобе]] өзендері құяды. Өзендермен жалғасқан жерлерінің суы тұщы, қалған бөлігі тұзды. Чад көлінің суы жақын маңдағы ауданның грунт суын толықтырып, үнемі жаңарып тұрады. 
== Маңызы ==
Жануарлардан бегемот, қолтырауын, қаз, үйрек, көкқұтан, т.б. мекендейді. Балық ауланады. Шари және Комадугу-Йобе өзендері аралығында кеме қатынайды.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Алфавит бойынша көлдер]]
[[Санат:Нигерия көлдері]]
[[Санат:Нигер көлдері]]
[[Санат:Чад көлдері]]
[[Санат:Камерун көлдері]]</text>
      <sha1>c9pv829ju2i9drgiia0ylxaf63tzstq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәскеу (Қостанай облысы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41564</id>
    <revision>
      <id>3626379</id>
      <parentid>3333601</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3626379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="jbmpaqqoe2vukun8mjsc6tj9i7dof49" xml:space="preserve">{{Елді мекен-Қазақстан 
|статусы                 = Ауыл
|атауы                   = Мәскеу
|сурет                   = 
|әкімшілік күйі          = Ауылдық округ орталығы  
|елтаңба                 = 
|ту                      = 
|елтаңба сипаттамасы     = 
|ту сипаттамасы          = 
|елтаңба ені             = 
|ту ені                  = 
   |lat_deg = 53|lat_min =25|lat_sec =51 
   |lon_deg =63|lon_min = 12|lon_sec =37
   |CoordAddon             = type:city(1226000)_region:KZ
   |CoordScale             = 
|ел картасы              = 
|облыс картасы           = 
|аудан картасы           = 
|ел картасының өлшемi    = 
|облыс картасының өлшемi = 
|аудан картасының өлшемi = 
|облысы                  = Қостанай облысы
|кестедегі облыс         = Қостанай облысы{{!}}Қостанай
|ауданы                  = Қостанай ауданы
|кестедегі аудан         = Қостанай ауданы{{!}}Қостанай
|мекен түрі              = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі
|мекені                  = Мәскеу ауылдық округі (Қостанай облысы){{!}}Мәскеу
|ішкі бөлінісі           = 
|әкімі                   = 
|құрылған уақыты         = 
|алғашқы дерек           = 
|бұрынғы атаулары        = 
|статус алуы               = 
|жер аумағы                  = 
|климаты                 = 
  |тұрғыны                = 1929
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
|телефон коды            = 
|пошта индексі           = 
|пошта индекстері        = 
|ортаққордағы санаты     = 
|сайты                   = 
|сайт тілі               = 
}}
{{мағына|Мәскеу (айрық)}}
'''Мәскеу''' ({{lang-ru|Московское}}) — [[Қостанай облысы]] [[Қостанай ауданы]]ндағы ауыл, [[Мәскеу ауылдық округі (Қостанай облысы)|Мәскеу ауылдық округі]] орталығы. 

== Географиялық орны ==
Аудан орталығы [[Тобыл (қала)|Тобыл]] қаласынан солтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде, Қостанай жазығында орналасқан.

== Халқы ==
[[1999 жыл]]ы ауыл тұрғындарының саны 2329 адамды (1139 ер адам және 1190 әйел адам) құраса, [[2009 жыл]]ы 1929 адам (957 ер адам және 972 әйел адам) болды.&lt;ref name=&quot;source122&quot;&gt;[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Іргесі [[1954 жыл]]ы тың жерлерді игеруге байланысты бұрынғы “Қоскөл” мал бордақылау кеңшарының негізінде қаланды. [[1997 жыл]]дан кейін кеңшар негізінде мұнда 3 ЖШС ұйымдастырылды. Московское арқылы [[Қостанай]] – [[Троицк (Челябинск облысы)|Троицк]] ([[Ресей]]) темір жолы өтеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}} 

{{Қостанай ауданы елді мекендері}}

[[Санат:Қостанай ауданы елді мекендері]]</text>
      <sha1>jbmpaqqoe2vukun8mjsc6tj9i7dof49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мессбауэр эффектісі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42652</id>
    <revision>
      <id>3626462</id>
      <parentid>1978798</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5734" sha1="35googicl5i4o0xmqe8zdyxnmrfaw5u" xml:space="preserve">[[File:Debye-Waller factor and the Mössbauer effect.png|thumb|alt=A.| ''[[Мессбауэр эффектісі]]'']]
'''Мессбауэр эффектісі''' (ядролық -резонанс) – қатты денедегі бір-бірімен байланысқан атом ядроларының -кванттарын шығаруы немесе жұтуы. &lt;br /&gt;

Бұл құбылыс кезінде қатты дененің ішкі энергиясында өзгеріс болмайды (дене фонондар шығармайды және жұтпайды). Бұл эффектіні [[1958]] жылы неміс физигі [[Р.Мессбауэр]] ашты. Оған осы еңбегі үшін [[Нобель сыйлығы]] берілді ([[1961]]). Ядро -квантын шығарғанда немесе жұтқанда осы ядроны қамтитын жүйе р=0/с-ге тең импульс алады (мұндағы 0  – берілген кванттық ауысуға сәйкес келетін – g-квантының энергиясы, с – жарық жылдамдығы) осы импульсті алған ядроның энергиясы D=p2/2М шамасына артады (мұндағы М ядроның массасы). [[Импульс]] алу нәтижесінде қозғалмайтын бос ядролардың шығару және жұту спектрлерінің аралығы 2D=02/Мс2-ге тең шамаға кеңейеді. Қатты денеде атомдардың әсерлесу энергиясы кристалл торларының тербеліс энергиясына ауысып, қосымша фонондар туғызады. Егер бір ядроға сәйкес келетін атомдардың әсерлесу энергиясы берілген кристалға тән фононның орташа энергиясынан аз болса, онда кез келген g-квантын жұту актісі кезінде фонондар туындамайды да кристалдың ішкі энергиясы өзгермейді. Кристалдың ішкі энергиясы көбейгенде ядролардың серпілуі кезіндегі фонондардың қозу ықтималдылығы шұғыл артып, керісінше Мессбауэр эффектісінің ықтималдығы шұғыл кемиді. Ал [[температура]] төмендегенде Мессбауэр эффектісінің ықтималдығы артады. Әдетте Мессбауэр эффектісіін бақылау үшін g-сәулесін шығарушы және оны жұтушы денелердегі сұйық азот немесе сұйық гелий темп-расына дейін суытылған қондырғының (Дьюар ыдысының) ішіне орналастыру қажет. Өте төмен энергиядағы g-ауысулар үшін Мессбауэр эффектісіін Т~1000ӘС-қа дейін бақылауға болады (Мысалы, 57ұе ядросының g-ауысу энергиясы 0=14,4 кэВ, ал 119Sn ядросының g-ауысуы үшін 0=23,9 кэВ). Берілген кристалл үшін фонондардың өзіндік орташа энергиясы (кристалдың [[Дебай температурасы]]) жоғары болған сайын Мессбауэр эффектісінің ықтималдығы артады. Мессбауэр эффектісінің ықтималдылығы мен оның температураға тәуелділігін өлшеу қатты денелердегі атомдардың өзара әсерлесуі мен оның кристалл торларындағы атомдарының тербелу ерекшеліктері туралы мәлімет алуға мүмкіндік туғызады. Мессбауэр эффектісіін пайдаланатын өлшеу тәсілдері өте жоғары талғамдарымен ерекшеленеді; себебі әрбір тәжірибеде резонанстық жұтылу тек ядроның бір ғана түрінде байқалады. Бұл жағдай ядроларында Мессбауэр эффектісі байқалатын атомдар қатты дене құрамына қоспа ретінде кіретін кезде Мессбауэр эффектісіін ұтымды түрде пайдалануға мүмкіндік береді. Мессбауэр эффектісі металдар мен шала өткізгіштердегі қоспа атомдардың электрондық күйлерін және ол атомдардың тербеліс ерекшеліктерін зерттеуге пайдаланылады. Мессбауэр эффектісі биологияда (мысалы, гемоглобиннің электрондық құрылымын зерттеу), геологияда (табиғи шикізатты барлау және шұғыл талдау жасау), заттарды хим. талдау жасауда, денелердің жылдамдықтары мен тербелістерін өлшеуде қолданылады. Осы кезге дейін Мессбауэр эффектісі 41 элементтің 73 изотопында байқалды. Олардың ішіндегі ең жеңілі 40К, ең ауыры 243Am элементтері.

{{stub}}
{{wikify}}</text>
      <sha1>35googicl5i4o0xmqe8zdyxnmrfaw5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Найман хандығы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44571</id>
    <revision>
      <id>3626254</id>
      <parentid>3589535</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Исхан. Б</username>
        <id>182061</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12081" sha1="2eep1pxoo1sdtt8bry9mnxxe4dvkhap" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                    = Найман хандығы
 |өз атауы                 = 
 |статусы                  = хандық
 |әнұраны                  = 
 |байрақ                   = 
 |байрақ_сипаттамасы       = 
 |елтаңбасы                = 
 |елтаңба_сипаттамасы      = 
 |символ                   = 
 |карта                    = 
 |size                     = 
 |сипаттамасы              = 
 &lt;!-- |type_before         = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--&gt;
 |p1                       = 
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 |p2                       = 
 |flag_p2                  = 
 |image_p2                 = 
 |p3                       = 
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |құрылуы                  = 1125
 |ыдырауы                  = 1211
 &lt;!-- |type_after               = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--&gt;
 |s1                       = 
 |flag_s1                  = 
 |image_s1                 = 
 |s2                       = 
 |flag_s2                  = 
 |image_s2                 = 
 |s3                       = 
 |flag_s3                  = 
 |image_s3                 = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = 
 |астана                   = Балықты
 |қалалары                 = 
 |тілі                     = найман тілі
 |валютасы                 = 
 |қосымша_параметр         = 
 |параметр_мазмұны         = 
 |аумағы                   = 
 |халқы                    = 
 |басқару_формасы          = монархия
 |династиясы               = 
 |басқарушылар_титулы      = хан
 |басқарушы1               = Инанш Білге хан
 |басқарушы_жылы1          = 1143-1180
 |басқарушылар_титулы2     = &lt;!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--&gt;
 |басқарушы2               = Таян хан
 |басқарушы_жылы2          = 1180-1204
 |басқарушылар_титулы3     = 
 |басқарушы3               = Бұйрық хан
 |басқарушы_жылы3          =1180-1205 
 |басқарушылар_титулы4     =ханзада 
 |басқарушы4               = Күшлік
 |басқарушы_жылы4          =? 
 |діні                     = 
 |қосымша_параметр1        = 
 |параметр_мазмұны1        = 
 |Кезең1                   = 
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = 
 |Кезең2                   = 
 |Уақыт2                   = 
 |Жыл2                     = 
 |Кезең3                   = 
 |Уақыт3                   = 
 |Жыл3                     = 
 |Кезең4                   = 
 |Уақыт4                   = 
 |Жыл4                     = 
 |Кезең5                   = 
 |Уақыт5                   = 
 |Жыл5                     = 
 |Кезең6                   = 
 |Уақыт6                   = 
 |Жыл6                     = 
 |Кезең7                   = 
 |Уақыт7                   = 
 |Жыл7                     = 
 |Кезең8                   = 
 |Уақыт8                   = 
 |Жыл8                     = 
 |Кезең9                   = 
 |Уақыт9                   = 
 |Жыл9                     = 
 |Кезең10                  = 
 |Уақыт10                  = 
 |Жыл10                    = 
 |Кезең11                  = 
 |Уақыт11                  = 
 |Жыл11                    = 
 |қосымша_параметр2        = 
 |параметр_мазмұны2        = 
 |дейін                    = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |кейін                    = 
 |к1                       = 
 |к2                       = 
 |к3                       = 
 |к4                       = 
 |к5                       = 
 |к6                       = 
 |к7                       = 
 |ескерту                  = 
}}
[[File:Genghis Khan empire-en.svg|thumb| alt=A.| ''Наймандардың XIII ғасырда орналасқан жері''.]]
'''Найман хандығы''', '''Найман ұлысы''' – 1125 - 1211 жылдары [[Қазақстан]]ның шығысы, Алтай, Моңғолия аумағында өмір сүрген көшпелі мемлекет. Найман тайпасы Ляо империясы құлдырағаннан кейін құрған. Негізгі аумағы [[Ертіс]]тен Орхонға дейінгі Алтай мен Хинган таулы өлкесін қамтыды. &lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;, 6 том&lt;/ref&gt;

==Найман мемлекетінің пайда болуы==
Батысында Ертіс өзеніІ бойындағы қаңлылар, солтүстігінде қырғыздар, шығысында Орхон, Селенга бойын алып жатқан [[керей]], [[меркіттер]]мен және оңт-нде [[Ұйғыр]], [[Ся]] жұртымен іргелес тұрды. Жазба деректер бойынша алғашқы билеушілері 1143 жылдан бастап белгілі. Найман мемлекеті 12 ғасырдың аяғында билік еткен [[Инанш Білге хан]] тұсында нығайды. [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек жолында орналасқан]]. Найман мемлекетінің
&lt;ref&gt;Маргулан А., [[Найман]] // Казахи, Л., 1930&lt;/ref&gt; көрші елдермен саяси, сауда байланыстары жақсарды. [[Рашид әд-Дин]] “Наймандардың хандары қадірлі, қуатты, олардың халқының саны көп, әскері де қуатты болды” деп жазды. Найман мемлекетінің хандары мұрагерлік жолмен сайланды. Белгілі тайпа билеушілері, батыр, қолбасшылары хан кеңесінің құрамына кірді. Хан ұлыс жасағының бас қолбасшысы болды. Ұлыста іс қағаздары жүргізіліп, хан жарлықтары хатқа түсіріліп, оған ханның төрт бұрышты алтын мөрі (таңба) басылған. 12 ғасырдың аяғынан бастап Найман мемлекетінің хандары “[[Бұйрық]]”, “[[Күшлік хан|Күшлік]]” деп аталды. [[Инанш Білге хан]] өлген соң, оның екі ұлы [[Таян хан]] мен [[Бұйрық хан]] таққа таласып, Найман мемлекетін екіге бөлді. Екі иелікке бөлінген ұлыстың әрқайсысы өз алдына дербес әрекет етіп, өзара қырқысты. Бұл ішкі саяси дағдарыс [[Шыңғыс хан]] әскери күшінің артуымен тұстас келді. Шыңғыс хан және керейлер ханы [[Тоғрыл хан]] (Уаң хан) бастаған қол 1199 жылы Бұйрық ханның, 1204 жылы Таян ханның ұлысын басып алды. Олардың [[Жамұқа]] бастаған тайпалар одағының күшімен бірігіп, моңғолдарға қарсы тұрмақ болған әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Жетісу жеріне келіп, Найман мемлекетін саяси-әлеум. жағынан қайта күшейтуге тырысқан Таян ханның ұлы [[Күшлік]] ханды Шыңғыс ханның Жебе бастаған қолы өлтірді.

==Найман мемлекетінің ыдырауы==
[[File:Mongol Empire c.1207.png|thumb| left| alt=A.| ''[[Наймандар Монғол империясы құрамында]]''.]]
Осылайша Найман мемлекетітолығымен күйреп, тарих тұғырынан тайды. Найман мемлекеті жұртының бір бөлігі моңғолдарға бағынышты болып, ата мекенінде қалып қойса ([[Ертіс]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]], [[Марқакөл (көл)|Марқакөл]])&lt;ref&gt;Әбілғазы Баһадүр, Түрік шежіресі, А., 1992&lt;/ref&gt;, қалғандары оңт. батысқа ([[Жетісу]], [[Сарыарқа]], Сыр бойына) қарай ойысты. Олар осы аймақтағы ұлыстар мен халықтардың құрамына енді (''қ. Наймандар''). Найман мемлекетінің тұрғындары негізінен көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Кейбір деректерде наймандардың Орхон, Ертіс өзенінің бойында арпа-бидай егіп келгені туралы мәлімет кездеседі. Найман мемлекеті [[Орта Азия]]
&lt;ref&gt;Қинаятұлы З., Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А., 2001.&lt;/ref&gt; шығысындағы көшпелілердің ең өркениеттісі болды. Орхоннан Алтай, Іле, Жетісу, Ұлытауға
&lt;ref&gt;Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, 2, М., 1952&lt;/ref&gt; дейінгі кең өлкеде Ақбалық, Шамбалық, [[Қаялық]] (Қойлық), [[Бесбалық]]&lt;ref&gt;Бейсенбайұлы Ж., [[Қазақ шежіресі]], А., 1994&lt;/ref&gt;, Найман [[Сум]] қатарлы қалалар салды. “Тамғалы тас” ескерткіші олардың жазу мәдениеті болғандығын дәлелдейді. Олар ежелгі ұйғыр жазуын қолданған.
== Найман хандығының билеушілері ==
*Инанш хан (Инанш Бұқа); шамамен 1143-1180), Гумилев бойынша Джон хан;
*Эният хан (1180-90)
*Көксеу-Сабрах
*Наркеш Даян
*Таян хан (Бай Бұқа немесе Тайбұқа), Инанш ханның ұлы; шамамен 1190-1204;
*Даян хан
*Бұйрық хан, Таян ханның ағасы; шамамен 1190-1202 немесе 1206;
*Күшлік, Таян ханның ұлы; 1204-1211, 1218

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Азияның тарихи мемлекеттері]]
[[Санат:Тарихи мемлекеттер]]</text>
      <sha1>2eep1pxoo1sdtt8bry9mnxxe4dvkhap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626256</id>
      <parentid>3626254</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Исхан. Б</username>
        <id>182061</id>
      </contributor>
      <comment>/* Найман хандығының билеушілері */</comment>
      <origin>3626256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12103" sha1="di60wnr64whtkajhkf6q35829pdyad0" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                    = Найман хандығы
 |өз атауы                 = 
 |статусы                  = хандық
 |әнұраны                  = 
 |байрақ                   = 
 |байрақ_сипаттамасы       = 
 |елтаңбасы                = 
 |елтаңба_сипаттамасы      = 
 |символ                   = 
 |карта                    = 
 |size                     = 
 |сипаттамасы              = 
 &lt;!-- |type_before         = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--&gt;
 |p1                       = 
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 |p2                       = 
 |flag_p2                  = 
 |image_p2                 = 
 |p3                       = 
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |құрылуы                  = 1125
 |ыдырауы                  = 1211
 &lt;!-- |type_after               = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--&gt;
 |s1                       = 
 |flag_s1                  = 
 |image_s1                 = 
 |s2                       = 
 |flag_s2                  = 
 |image_s2                 = 
 |s3                       = 
 |flag_s3                  = 
 |image_s3                 = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = 
 |астана                   = Балықты
 |қалалары                 = 
 |тілі                     = найман тілі
 |валютасы                 = 
 |қосымша_параметр         = 
 |параметр_мазмұны         = 
 |аумағы                   = 
 |халқы                    = 
 |басқару_формасы          = монархия
 |династиясы               = 
 |басқарушылар_титулы      = хан
 |басқарушы1               = Инанш Білге хан
 |басқарушы_жылы1          = 1143-1180
 |басқарушылар_титулы2     = &lt;!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--&gt;
 |басқарушы2               = Таян хан
 |басқарушы_жылы2          = 1180-1204
 |басқарушылар_титулы3     = 
 |басқарушы3               = Бұйрық хан
 |басқарушы_жылы3          =1180-1205 
 |басқарушылар_титулы4     =ханзада 
 |басқарушы4               = Күшлік
 |басқарушы_жылы4          =? 
 |діні                     = 
 |қосымша_параметр1        = 
 |параметр_мазмұны1        = 
 |Кезең1                   = 
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = 
 |Кезең2                   = 
 |Уақыт2                   = 
 |Жыл2                     = 
 |Кезең3                   = 
 |Уақыт3                   = 
 |Жыл3                     = 
 |Кезең4                   = 
 |Уақыт4                   = 
 |Жыл4                     = 
 |Кезең5                   = 
 |Уақыт5                   = 
 |Жыл5                     = 
 |Кезең6                   = 
 |Уақыт6                   = 
 |Жыл6                     = 
 |Кезең7                   = 
 |Уақыт7                   = 
 |Жыл7                     = 
 |Кезең8                   = 
 |Уақыт8                   = 
 |Жыл8                     = 
 |Кезең9                   = 
 |Уақыт9                   = 
 |Жыл9                     = 
 |Кезең10                  = 
 |Уақыт10                  = 
 |Жыл10                    = 
 |Кезең11                  = 
 |Уақыт11                  = 
 |Жыл11                    = 
 |қосымша_параметр2        = 
 |параметр_мазмұны2        = 
 |дейін                    = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |кейін                    = 
 |к1                       = 
 |к2                       = 
 |к3                       = 
 |к4                       = 
 |к5                       = 
 |к6                       = 
 |к7                       = 
 |ескерту                  = 
}}
[[File:Genghis Khan empire-en.svg|thumb| alt=A.| ''Наймандардың XIII ғасырда орналасқан жері''.]]
'''Найман хандығы''', '''Найман ұлысы''' – 1125 - 1211 жылдары [[Қазақстан]]ның шығысы, Алтай, Моңғолия аумағында өмір сүрген көшпелі мемлекет. Найман тайпасы Ляо империясы құлдырағаннан кейін құрған. Негізгі аумағы [[Ертіс]]тен Орхонға дейінгі Алтай мен Хинган таулы өлкесін қамтыды. &lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;, 6 том&lt;/ref&gt;

==Найман мемлекетінің пайда болуы==
Батысында Ертіс өзеніІ бойындағы қаңлылар, солтүстігінде қырғыздар, шығысында Орхон, Селенга бойын алып жатқан [[керей]], [[меркіттер]]мен және оңт-нде [[Ұйғыр]], [[Ся]] жұртымен іргелес тұрды. Жазба деректер бойынша алғашқы билеушілері 1143 жылдан бастап белгілі. Найман мемлекеті 12 ғасырдың аяғында билік еткен [[Инанш Білге хан]] тұсында нығайды. [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек жолында орналасқан]]. Найман мемлекетінің
&lt;ref&gt;Маргулан А., [[Найман]] // Казахи, Л., 1930&lt;/ref&gt; көрші елдермен саяси, сауда байланыстары жақсарды. [[Рашид әд-Дин]] “Наймандардың хандары қадірлі, қуатты, олардың халқының саны көп, әскері де қуатты болды” деп жазды. Найман мемлекетінің хандары мұрагерлік жолмен сайланды. Белгілі тайпа билеушілері, батыр, қолбасшылары хан кеңесінің құрамына кірді. Хан ұлыс жасағының бас қолбасшысы болды. Ұлыста іс қағаздары жүргізіліп, хан жарлықтары хатқа түсіріліп, оған ханның төрт бұрышты алтын мөрі (таңба) басылған. 12 ғасырдың аяғынан бастап Найман мемлекетінің хандары “[[Бұйрық]]”, “[[Күшлік хан|Күшлік]]” деп аталды. [[Инанш Білге хан]] өлген соң, оның екі ұлы [[Таян хан]] мен [[Бұйрық хан]] таққа таласып, Найман мемлекетін екіге бөлді. Екі иелікке бөлінген ұлыстың әрқайсысы өз алдына дербес әрекет етіп, өзара қырқысты. Бұл ішкі саяси дағдарыс [[Шыңғыс хан]] әскери күшінің артуымен тұстас келді. Шыңғыс хан және керейлер ханы [[Тоғрыл хан]] (Уаң хан) бастаған қол 1199 жылы Бұйрық ханның, 1204 жылы Таян ханның ұлысын басып алды. Олардың [[Жамұқа]] бастаған тайпалар одағының күшімен бірігіп, моңғолдарға қарсы тұрмақ болған әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Жетісу жеріне келіп, Найман мемлекетін саяси-әлеум. жағынан қайта күшейтуге тырысқан Таян ханның ұлы [[Күшлік]] ханды Шыңғыс ханның Жебе бастаған қолы өлтірді.

==Найман мемлекетінің ыдырауы==
[[File:Mongol Empire c.1207.png|thumb| left| alt=A.| ''[[Наймандар Монғол империясы құрамында]]''.]]
Осылайша Найман мемлекетітолығымен күйреп, тарих тұғырынан тайды. Найман мемлекеті жұртының бір бөлігі моңғолдарға бағынышты болып, ата мекенінде қалып қойса ([[Ертіс]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]], [[Марқакөл (көл)|Марқакөл]])&lt;ref&gt;Әбілғазы Баһадүр, Түрік шежіресі, А., 1992&lt;/ref&gt;, қалғандары оңт. батысқа ([[Жетісу]], [[Сарыарқа]], Сыр бойына) қарай ойысты. Олар осы аймақтағы ұлыстар мен халықтардың құрамына енді (''қ. Наймандар''). Найман мемлекетінің тұрғындары негізінен көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Кейбір деректерде наймандардың Орхон, Ертіс өзенінің бойында арпа-бидай егіп келгені туралы мәлімет кездеседі. Найман мемлекеті [[Орта Азия]]
&lt;ref&gt;Қинаятұлы З., Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А., 2001.&lt;/ref&gt; шығысындағы көшпелілердің ең өркениеттісі болды. Орхоннан Алтай, Іле, Жетісу, Ұлытауға
&lt;ref&gt;Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, 2, М., 1952&lt;/ref&gt; дейінгі кең өлкеде Ақбалық, Шамбалық, [[Қаялық]] (Қойлық), [[Бесбалық]]&lt;ref&gt;Бейсенбайұлы Ж., [[Қазақ шежіресі]], А., 1994&lt;/ref&gt;, Найман [[Сум]] қатарлы қалалар салды. “Тамғалы тас” ескерткіші олардың жазу мәдениеті болғандығын дәлелдейді. Олар ежелгі ұйғыр жазуын қолданған.
== Найман хандығының билеушілері ==
*Наркеш Даян
*Инанш хан (Инанш Білге Бұқа, Еният); шамамен 1143-1180), Гумилев бойынша Джон немесе Иоанн хан;
*Көксеу-Сабрах (қолбасшы)
*Таян хан (Бай Бұқа немесе Тайбұқа), Инанш ханның ұлы; шамамен 1180-1204;
*Бұйрық хан, Таян ханның бауыры; шамамен 1190-1202 немесе 1206;
*Күшлік, Таян ханның ұлы; 1204-1211, 1218

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Азияның тарихи мемлекеттері]]
[[Санат:Тарихи мемлекеттер]]</text>
      <sha1>di60wnr64whtkajhkf6q35829pdyad0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626258</id>
      <parentid>3626256</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Исхан. Б</username>
        <id>182061</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12231" sha1="oe41mbxm68eo00rvcmdqcoksvly2jw1" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                    = Найман хандығы
 |өз атауы                 = 
 |статусы                  = хандық
 |әнұраны                  = 
 |байрақ                   = 
 |байрақ_сипаттамасы       = 
 |елтаңбасы                = 
 |елтаңба_сипаттамасы      = 
 |символ                   = 
 |карта                    = 
 |size                     = 
 |сипаттамасы              = 
 &lt;!-- |type_before         = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--&gt;
 |p1                       = 
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 |p2                       = 
 |flag_p2                  = 
 |image_p2                 = 
 |p3                       = 
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |құрылуы                  = 1125
 |ыдырауы                  = 1211
 &lt;!-- |type_after               = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--&gt;
 |s1                       = 
 |flag_s1                  = 
 |image_s1                 = 
 |s2                       = 
 |flag_s2                  = 
 |image_s2                 = 
 |s3                       = 
 |flag_s3                  = 
 |image_s3                 = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = 
 |астана                   = Балықты
 |қалалары                 = 
 |тілі                     = найман тілі
 |валютасы                 = 
 |қосымша_параметр         = 
 |параметр_мазмұны         = 
 |аумағы                   = 
 |халқы                    = 
 |басқару_формасы          = монархия
 |династиясы               = 
 |басқарушылар_титулы      = хан
 |басқарушы1               = Наркеш Даян
 |басқарушы_жылы1          = ?
 |басқарушылар_титулы2     = &lt;!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--&gt;
 |басқарушы2               = Инанш Білге Бұқа хан
 |басқарушы_жылы2          = 1143-1180
 |басқарушылар_титулы3     = 
 |басқарушы3               = Таян хан
 |басқарушы_жылы3          =1180-1204 
 |басқарушылар_титулы4     = 
 |басқарушы4               = Бұйрық хан
 |басқарушы_жылы4          =1180-1206 
 |басқарушылар_титулы5=Ханзада|басқарушы5=Күшлік|басқарушы_жылы5=? -1218|діні                     = 
 |қосымша_параметр1        = 
 |параметр_мазмұны1        = 
 |Кезең1                   = 
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = 
 |Кезең2                   = 
 |Уақыт2                   = 
 |Жыл2                     = 
 |Кезең3                   = 
 |Уақыт3                   = 
 |Жыл3                     = 
 |Кезең4                   = 
 |Уақыт4                   = 
 |Жыл4                     = 
 |Кезең5                   = 
 |Уақыт5                   = 
 |Жыл5                     = 
 |Кезең6                   = 
 |Уақыт6                   = 
 |Жыл6                     = 
 |Кезең7                   = 
 |Уақыт7                   = 
 |Жыл7                     = 
 |Кезең8                   = 
 |Уақыт8                   = 
 |Жыл8                     = 
 |Кезең9                   = 
 |Уақыт9                   = 
 |Жыл9                     = 
 |Кезең10                  = 
 |Уақыт10                  = 
 |Жыл10                    = 
 |Кезең11                  = 
 |Уақыт11                  = 
 |Жыл11                    = 
 |қосымша_параметр2        = 
 |параметр_мазмұны2        = 
 |дейін                    = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |кейін                    = 
 |к1                       = 
 |к2                       = 
 |к3                       = 
 |к4                       = 
 |к5                       = 
 |к6                       = 
 |к7                       = 
 |ескерту                  = 
}}
[[File:Genghis Khan empire-en.svg|thumb| alt=A.| ''Наймандардың XIII ғасырда орналасқан жері''.]]
'''Найман хандығы''', '''Найман ұлысы''' – 1125 - 1211 жылдары [[Қазақстан]]ның шығысы, Алтай, Моңғолия аумағында өмір сүрген көшпелі мемлекет. Найман тайпасы Ляо империясы құлдырағаннан кейін құрған. Негізгі аумағы [[Ертіс]]тен Орхонға дейінгі Алтай мен Хинган таулы өлкесін қамтыды. &lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;, 6 том&lt;/ref&gt;

==Найман мемлекетінің пайда болуы==
Батысында Ертіс өзеніІ бойындағы қаңлылар, солтүстігінде қырғыздар, шығысында Орхон, Селенга бойын алып жатқан [[керей]], [[меркіттер]]мен және оңт-нде [[Ұйғыр]], [[Ся]] жұртымен іргелес тұрды. Жазба деректер бойынша алғашқы билеушілері 1143 жылдан бастап белгілі. Найман мемлекеті 12 ғасырдың аяғында билік еткен [[Инанш Білге хан]] тұсында нығайды. [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек жолында орналасқан]]. Найман мемлекетінің
&lt;ref&gt;Маргулан А., [[Найман]] // Казахи, Л., 1930&lt;/ref&gt; көрші елдермен саяси, сауда байланыстары жақсарды. [[Рашид әд-Дин]] “Наймандардың хандары қадірлі, қуатты, олардың халқының саны көп, әскері де қуатты болды” деп жазды. Найман мемлекетінің хандары мұрагерлік жолмен сайланды. Белгілі тайпа билеушілері, батыр, қолбасшылары хан кеңесінің құрамына кірді. Хан ұлыс жасағының бас қолбасшысы болды. Ұлыста іс қағаздары жүргізіліп, хан жарлықтары хатқа түсіріліп, оған ханның төрт бұрышты алтын мөрі (таңба) басылған. 12 ғасырдың аяғынан бастап Найман мемлекетінің хандары “[[Бұйрық]]”, “[[Күшлік хан|Күшлік]]” деп аталды. [[Инанш Білге хан]] өлген соң, оның екі ұлы [[Таян хан]] мен [[Бұйрық хан]] таққа таласып, Найман мемлекетін екіге бөлді. Екі иелікке бөлінген ұлыстың әрқайсысы өз алдына дербес әрекет етіп, өзара қырқысты. Бұл ішкі саяси дағдарыс [[Шыңғыс хан]] әскери күшінің артуымен тұстас келді. Шыңғыс хан және керейлер ханы [[Тоғрыл хан]] (Уаң хан) бастаған қол 1199 жылы Бұйрық ханның, 1204 жылы Таян ханның ұлысын басып алды. Олардың [[Жамұқа]] бастаған тайпалар одағының күшімен бірігіп, моңғолдарға қарсы тұрмақ болған әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Жетісу жеріне келіп, Найман мемлекетін саяси-әлеум. жағынан қайта күшейтуге тырысқан Таян ханның ұлы [[Күшлік]] ханды Шыңғыс ханның Жебе бастаған қолы өлтірді.

==Найман мемлекетінің ыдырауы==
[[File:Mongol Empire c.1207.png|thumb| left| alt=A.| ''[[Наймандар Монғол империясы құрамында]]''.]]
Осылайша Найман мемлекетітолығымен күйреп, тарих тұғырынан тайды. Найман мемлекеті жұртының бір бөлігі моңғолдарға бағынышты болып, ата мекенінде қалып қойса ([[Ертіс]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]], [[Марқакөл (көл)|Марқакөл]])&lt;ref&gt;Әбілғазы Баһадүр, Түрік шежіресі, А., 1992&lt;/ref&gt;, қалғандары оңт. батысқа ([[Жетісу]], [[Сарыарқа]], Сыр бойына) қарай ойысты. Олар осы аймақтағы ұлыстар мен халықтардың құрамына енді (''қ. Наймандар''). Найман мемлекетінің тұрғындары негізінен көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Кейбір деректерде наймандардың Орхон, Ертіс өзенінің бойында арпа-бидай егіп келгені туралы мәлімет кездеседі. Найман мемлекеті [[Орта Азия]]
&lt;ref&gt;Қинаятұлы З., Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А., 2001.&lt;/ref&gt; шығысындағы көшпелілердің ең өркениеттісі болды. Орхоннан Алтай, Іле, Жетісу, Ұлытауға
&lt;ref&gt;Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, 2, М., 1952&lt;/ref&gt; дейінгі кең өлкеде Ақбалық, Шамбалық, [[Қаялық]] (Қойлық), [[Бесбалық]]&lt;ref&gt;Бейсенбайұлы Ж., [[Қазақ шежіресі]], А., 1994&lt;/ref&gt;, Найман [[Сум]] қатарлы қалалар салды. “Тамғалы тас” ескерткіші олардың жазу мәдениеті болғандығын дәлелдейді. Олар ежелгі ұйғыр жазуын қолданған.
== Найман хандығының билеушілері ==
*Наркеш Даян
*Инанш хан (Инанш Білге Бұқа, Еният); шамамен 1143-1180), Гумилев бойынша Джон немесе Иоанн хан;
*Көксеу-Сабрах (қолбасшы)
*Таян хан (Бай Бұқа немесе Тайбұқа), Инанш ханның ұлы; шамамен 1180-1204;
*Бұйрық хан, Таян ханның бауыры; шамамен 1190-1202 немесе 1206;
*Күшлік, Таян ханның ұлы; 1204-1211, 1218

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Азияның тарихи мемлекеттері]]
[[Санат:Тарихи мемлекеттер]]</text>
      <sha1>oe41mbxm68eo00rvcmdqcoksvly2jw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626260</id>
      <parentid>3626258</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Исхан. Б</username>
        <id>182061</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12239" sha1="c9jqoda9rm1csjxqmb0ridar0nnixkk" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                    = Найман хандығы
 |өз атауы                 = 
 |статусы                  = хандық
 |әнұраны                  = 
 |байрақ                   = 
 |байрақ_сипаттамасы       = 
 |елтаңбасы                = 
 |елтаңба_сипаттамасы      = 
 |символ                   = 
 |карта                    = 
 |size                     = 
 |сипаттамасы              = 
 &lt;!-- |type_before         = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--&gt;
 |p1                       = 
 |flag_p1                  = 
 |image_p1                 = 
 |p2                       = 
 |flag_p2                  = 
 |image_p2                 = 
 |p3                       = 
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |құрылуы                  = 1125
 |ыдырауы                  = 1211
 &lt;!-- |type_after               = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса,
онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…»,
әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--&gt;
 |s1                       = 
 |flag_s1                  = 
 |image_s1                 = 
 |s2                       = 
 |flag_s2                  = 
 |image_s2                 = 
 |s3                       = 
 |flag_s3                  = 
 |image_s3                 = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = 
 |астана                   = Балықты
 |қалалары                 = 
 |тілі                     = найман тілі
 |валютасы                 = 
 |қосымша_параметр         = 
 |параметр_мазмұны         = 
 |аумағы                   = 
 |халқы                    = 
 |басқару_формасы          = монархия
 |династиясы               = 
 |басқарушылар_титулы      = хан
 |басқарушы1               = Наркеш Даян
 |басқарушы_жылы1          = 1125-1143
 |басқарушылар_титулы2     = &lt;!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--&gt;
 |басқарушы2               = Инанш Білге Бұқа хан
 |басқарушы_жылы2          = 1143-1180
 |басқарушылар_титулы3     = 
 |басқарушы3               = Таян хан
 |басқарушы_жылы3          =1180-1204 
 |басқарушылар_титулы4     = 
 |басқарушы4               = Бұйрық хан
 |басқарушы_жылы4          =1180-1206 
 |басқарушылар_титулы5=Ханзада|басқарушы5=Күшлік|басқарушы_жылы5=? -1218|діні                     = 
 |қосымша_параметр1        = 
 |параметр_мазмұны1        = 
 |Кезең1                   = 
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = 
 |Кезең2                   = 
 |Уақыт2                   = 
 |Жыл2                     = 
 |Кезең3                   = 
 |Уақыт3                   = 
 |Жыл3                     = 
 |Кезең4                   = 
 |Уақыт4                   = 
 |Жыл4                     = 
 |Кезең5                   = 
 |Уақыт5                   = 
 |Жыл5                     = 
 |Кезең6                   = 
 |Уақыт6                   = 
 |Жыл6                     = 
 |Кезең7                   = 
 |Уақыт7                   = 
 |Жыл7                     = 
 |Кезең8                   = 
 |Уақыт8                   = 
 |Жыл8                     = 
 |Кезең9                   = 
 |Уақыт9                   = 
 |Жыл9                     = 
 |Кезең10                  = 
 |Уақыт10                  = 
 |Жыл10                    = 
 |Кезең11                  = 
 |Уақыт11                  = 
 |Жыл11                    = 
 |қосымша_параметр2        = 
 |параметр_мазмұны2        = 
 |дейін                    = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |кейін                    = 
 |к1                       = 
 |к2                       = 
 |к3                       = 
 |к4                       = 
 |к5                       = 
 |к6                       = 
 |к7                       = 
 |ескерту                  = 
}}
[[File:Genghis Khan empire-en.svg|thumb| alt=A.| ''Наймандардың XIII ғасырда орналасқан жері''.]]
'''Найман хандығы''', '''Найман ұлысы''' – 1125 - 1211 жылдары [[Қазақстан]]ның шығысы, Алтай, Моңғолия аумағында өмір сүрген көшпелі мемлекет. Найман тайпасы Ляо империясы құлдырағаннан кейін құрған. Негізгі аумағы [[Ертіс]]тен Орхонға дейінгі Алтай мен Хинган таулы өлкесін қамтыды. &lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;, 6 том&lt;/ref&gt;

==Найман мемлекетінің пайда болуы==
Батысында Ертіс өзеніІ бойындағы қаңлылар, солтүстігінде қырғыздар, шығысында Орхон, Селенга бойын алып жатқан [[керей]], [[меркіттер]]мен және оңт-нде [[Ұйғыр]], [[Ся]] жұртымен іргелес тұрды. Жазба деректер бойынша алғашқы билеушілері 1143 жылдан бастап белгілі. Найман мемлекеті 12 ғасырдың аяғында билік еткен [[Инанш Білге хан]] тұсында нығайды. [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек жолында орналасқан]]. Найман мемлекетінің
&lt;ref&gt;Маргулан А., [[Найман]] // Казахи, Л., 1930&lt;/ref&gt; көрші елдермен саяси, сауда байланыстары жақсарды. [[Рашид әд-Дин]] “Наймандардың хандары қадірлі, қуатты, олардың халқының саны көп, әскері де қуатты болды” деп жазды. Найман мемлекетінің хандары мұрагерлік жолмен сайланды. Белгілі тайпа билеушілері, батыр, қолбасшылары хан кеңесінің құрамына кірді. Хан ұлыс жасағының бас қолбасшысы болды. Ұлыста іс қағаздары жүргізіліп, хан жарлықтары хатқа түсіріліп, оған ханның төрт бұрышты алтын мөрі (таңба) басылған. 12 ғасырдың аяғынан бастап Найман мемлекетінің хандары “[[Бұйрық]]”, “[[Күшлік хан|Күшлік]]” деп аталды. [[Инанш Білге хан]] өлген соң, оның екі ұлы [[Таян хан]] мен [[Бұйрық хан]] таққа таласып, Найман мемлекетін екіге бөлді. Екі иелікке бөлінген ұлыстың әрқайсысы өз алдына дербес әрекет етіп, өзара қырқысты. Бұл ішкі саяси дағдарыс [[Шыңғыс хан]] әскери күшінің артуымен тұстас келді. Шыңғыс хан және керейлер ханы [[Тоғрыл хан]] (Уаң хан) бастаған қол 1199 жылы Бұйрық ханның, 1204 жылы Таян ханның ұлысын басып алды. Олардың [[Жамұқа]] бастаған тайпалар одағының күшімен бірігіп, моңғолдарға қарсы тұрмақ болған әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Жетісу жеріне келіп, Найман мемлекетін саяси-әлеум. жағынан қайта күшейтуге тырысқан Таян ханның ұлы [[Күшлік]] ханды Шыңғыс ханның Жебе бастаған қолы өлтірді.

==Найман мемлекетінің ыдырауы==
[[File:Mongol Empire c.1207.png|thumb| left| alt=A.| ''[[Наймандар Монғол империясы құрамында]]''.]]
Осылайша Найман мемлекетітолығымен күйреп, тарих тұғырынан тайды. Найман мемлекеті жұртының бір бөлігі моңғолдарға бағынышты болып, ата мекенінде қалып қойса ([[Ертіс]], [[Зайсан (көл)|Зайсан]], [[Марқакөл (көл)|Марқакөл]])&lt;ref&gt;Әбілғазы Баһадүр, Түрік шежіресі, А., 1992&lt;/ref&gt;, қалғандары оңт. батысқа ([[Жетісу]], [[Сарыарқа]], Сыр бойына) қарай ойысты. Олар осы аймақтағы ұлыстар мен халықтардың құрамына енді (''қ. Наймандар''). Найман мемлекетінің тұрғындары негізінен көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Кейбір деректерде наймандардың Орхон, Ертіс өзенінің бойында арпа-бидай егіп келгені туралы мәлімет кездеседі. Найман мемлекеті [[Орта Азия]]
&lt;ref&gt;Қинаятұлы З., Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А., 2001.&lt;/ref&gt; шығысындағы көшпелілердің ең өркениеттісі болды. Орхоннан Алтай, Іле, Жетісу, Ұлытауға
&lt;ref&gt;Рашид ад-Дин, Сборник летописей, т. 1, кн. 1, 2, М., 1952&lt;/ref&gt; дейінгі кең өлкеде Ақбалық, Шамбалық, [[Қаялық]] (Қойлық), [[Бесбалық]]&lt;ref&gt;Бейсенбайұлы Ж., [[Қазақ шежіресі]], А., 1994&lt;/ref&gt;, Найман [[Сум]] қатарлы қалалар салды. “Тамғалы тас” ескерткіші олардың жазу мәдениеті болғандығын дәлелдейді. Олар ежелгі ұйғыр жазуын қолданған.
== Найман хандығының билеушілері ==
*Наркеш Даян
*Инанш хан (Инанш Білге Бұқа, Еният); шамамен 1143-1180), Гумилев бойынша Джон немесе Иоанн хан;
*Көксеу-Сабрах (қолбасшы)
*Таян хан (Бай Бұқа немесе Тайбұқа), Инанш ханның ұлы; шамамен 1180-1204;
*Бұйрық хан, Таян ханның бауыры; шамамен 1190-1202 немесе 1206;
*Күшлік, Таян ханның ұлы; 1204-1211, 1218

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Азияның тарихи мемлекеттері]]
[[Санат:Тарихи мемлекеттер]]</text>
      <sha1>c9jqoda9rm1csjxqmb0ridar0nnixkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ядролық күштер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47936</id>
    <revision>
      <id>3626399</id>
      <parentid>3626065</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <origin>3626399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="l68trf6duhhzdoo8ucgcyt06voe5n8o" xml:space="preserve">'''Ядролық күштер ''', [[атом]] ядросын құрайтын [[нуклон]]дардың арасына әсер ететін және ядроның құрылысы мен қасиеттерін (электрмагниттік күштермен бірге) анықтайды. Ядролық күштердің басқа күштерден (мысалы, гравитациялық және электр-магниттік күштер) өзгеше қасиеттері бар. Оларды қысқаша айтсақ төмендегідей: 1) ядродағы [[нуклон]]дар арасында әсер ететін күштің шамасы [[атом]]ның [[электрон]]дық қабықтарында әсер ететін күштің шамасынан әлдеқайда артық. Сондықтан да [[нуклон]]ды [[атом]] ядросынан сыртқа қарай бөлініп шығару үшін млн-даған эВ-қа тең энергия жұмсалуы керек. 2) Ядролық күштер электр-магниттік және гравитациялық күштерге қарағанда өте қысқа қашықтыққа әсер ететін күш болып есептеледі. Егер екі нуклонның арасындағы қашықтық 10–13 см-ден асса, онда ядролық күштердің шамасы нөлге дейін кемиді. [[Нуклон]]дар арасындағы қашықтық артқан жағдайда, Ядролық күштердің шамасы кеми бастайды. Ядролық күштердің кенет кеми бастайтын қашықтығын ядролық күштердің әсер ету радиусы (r0~2–3 10–13 см) деп атайды. 3) Ядродағы [[нуклон]]дар өзіне жақын орналасқан [[нуклон]]дармен ғана әсерлеседі. Ядролық заттың тығыздығы әр түрлі ядрода да шамамен бірдей. 4) [[Нуклон]]дар арасындағы өзара әсер күші қашықтыққа ғана байланысты емес, сонымен бірге [[нуклон]]дар спиндерінің бағдарлануына да байланысты. 5) Ядролық күштердің шамасы өзара әсерлесетін [[нуклон]]дардың электр [[заряд]]ына тәуелді емес. Ядролық күштердің дәйекті теориясы әзірше жасалып біткен жоқ. Алайда тәжірибелер ядродағы [[нуклон]]дардың өзара әсерлері [[пион]]дар алмасу арқылы жүзеге асатынын дәлелдейді. 
&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы, 10-том &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Физика: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-Ф49 математика бағытындағы 11 сыныбына арналған оқулық / С. Түяқбаев, Ш. Насохова, Б. Кронгарт, т.б. — Алматы: «Мектеп» баспасы. — 384 бет, суретті. ISBN 9965-36-055-3&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Физика]]</text>
      <sha1>l68trf6duhhzdoo8ucgcyt06voe5n8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жиындардың аксиомалық теориясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50608</id>
    <revision>
      <id>3626463</id>
      <parentid>1918943</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="6d51j83fuk5197pf0km4tycun1pf7xw" xml:space="preserve">Жиындардың аксиомалық теориясы — [[математика|математикалық]] [[логика|логиканың]] жиындар теориясын [[аксиома|аксиомалық]] [[теория]] ретінде зерттейтін саласы. Жиындардың аксиомалық теориясы 19 ғ-дың соңында неміс математигі [[Г.Кантор]] (1845 — 1918) дамытқан “қарапайым” жиындар теориясынан бастау алады. Жиындар теориясы өзінің алғашқы даму кезеңінде түсіндіруі қиын бірнеше мәселелерге, яғни [[парадокс|парадокстерге]] (Мысалы, [[Рассел парадоксі]], [[Кантор парадоксі]], т.б.) кездесті. Жиындардың аксиомалық теориясының тұңғыш нұсқасын неміс математигі [[Э.Цермело]] (1871 — 1953) жасаған (1908). Кейін бұл теорияны көптеген ғалымдар (австриялық математик [[К.Гедель]], америкалық математик [[П.Коэн]], т.б.) одан әрі дамытып, жетілдірді. Матем. логиканың көмегімен жиындар теориясының мәселелерін зерттеу Жиындардың аксиомалық теориясын формальді жүйе ретінде қарастыруды талап етеді. Ал формальді Жиындардың аксиомалық теориясын құрастыру жиындар теориясының тұжырымдары жазылатын тілді сипаттаудан басталады. Одан кейін осы тілде “қарапайым” жиындар теориясының принциптері аксиомалар, аксиомалар жүйесі ретінде өрнектеледі. Жиындардың аксиомалық теориясы тілінің көбірек пайдаланатын біреуінің құрамы мынадай: 1) айнымалылар белгілері (х, у, ...); 2) екі орынды предикаттық белгілер ( — жататындық белгісі,— [[теңдік]] белгісі, т.б.); 3) логикалық байланыстар мен кванторлар (— [[эквиваленттік]] белгісі,  — жалпылық [[квантор]] белгісі, т.б.); 4) жақшалар ( ). Тіл өрнектері термдер мен формулаларға ажыратылады. Термдер жиындардың аты болып есептеледі, ал формулалар пікірлерді өрнектейді. 

{{Суретсіз мақала}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Жиындар теориясы]]</text>
      <sha1>6d51j83fuk5197pf0km4tycun1pf7xw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626464</id>
      <parentid>3626463</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3010" sha1="sw28z2ckht055yuqthrzn3b93ksojqj" xml:space="preserve">'''Жиындардың аксиомалық теориясы''' — [[математика|математикалық]] [[логика|логиканың]] жиындар теориясын [[аксиома|аксиомалық]] [[теория]] ретінде зерттейтін саласы. Жиындардың аксиомалық теориясы 19 ғ-дың соңында неміс математигі [[Г.Кантор]] (1845 — 1918) дамытқан “қарапайым” жиындар теориясынан бастау алады. Жиындар теориясы өзінің алғашқы даму кезеңінде түсіндіруі қиын бірнеше мәселелерге, яғни [[парадокс|парадокстерге]] (Мысалы, [[Рассел парадоксі]], [[Кантор парадоксі]], т.б.) кездесті. Жиындардың аксиомалық теориясының тұңғыш нұсқасын неміс математигі [[Э.Цермело]] (1871 — 1953) жасаған (1908). Кейін бұл теорияны көптеген ғалымдар (австриялық математик [[К.Гедель]], америкалық математик [[П.Коэн]], т.б.) одан әрі дамытып, жетілдірді. Матем. логиканың көмегімен жиындар теориясының мәселелерін зерттеу Жиындардың аксиомалық теориясын формальді жүйе ретінде қарастыруды талап етеді. Ал формальді Жиындардың аксиомалық теориясын құрастыру жиындар теориясының тұжырымдары жазылатын тілді сипаттаудан басталады. Одан кейін осы тілде “қарапайым” жиындар теориясының принциптері аксиомалар, аксиомалар жүйесі ретінде өрнектеледі. Жиындардың аксиомалық теориясы тілінің көбірек пайдаланатын біреуінің құрамы мынадай: 1) айнымалылар белгілері (х, у, ...); 2) екі орынды предикаттық белгілер ( — жататындық белгісі,— [[теңдік]] белгісі, т.б.); 3) логикалық байланыстар мен кванторлар (— [[эквиваленттік]] белгісі,  — жалпылық [[квантор]] белгісі, т.б.); 4) жақшалар ( ). Тіл өрнектері термдер мен формулаларға ажыратылады. Термдер жиындардың аты болып есептеледі, ал формулалар пікірлерді өрнектейді. 

{{Суретсіз мақала}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Жиындар теориясы]]</text>
      <sha1>sw28z2ckht055yuqthrzn3b93ksojqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жоғары қысым</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51010</id>
    <revision>
      <id>3626474</id>
      <parentid>3386392</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5227" sha1="m3ml5lmnj83b0p8qdngh5xrj7up6bkd" xml:space="preserve">'''[[Жоғары қысым]]''' – денеге түсірілген 0,1 [[гигапаскаль]]дан (ГПа) артық [[қысым]] (шартты түрде алынған). Денеге ұзақ уақыт әсер ететін жоғары қысым [[статикалық жоғары қысым]], қысқа уақыт әсер ететін жоғары қысым [[динамикалық]] (не [[лездік]]) жоғары қысым, ал тыныштықта тұрған газ бен сұйықтық ішіндегі жоғары қысым [[гидростатикалық жоғары қысым]] деп аталады. Табиғатта кездесетін статикалық жоғары қысым, ең алдымен, гравитациялық тартылыстың әсерінен пайда болады. Мысалы, жоғары қысым Жер центрінде 3,5102 ГПа-ға, Күн центрінде 2107 ГПа-ға, ал [[пульсар]] бетінде 1020 ГПа-ға дейін жетеді. Техникада және ғылыми тәжірибелерде 1 – 3102 ГПа-ға дейінгі жоғары қысымдар пайдаланылады. Жоғары қысым заттардың тығыздылығын арттырып, оларда өтетін процестерді үдетеді не тежейді. Жоғары қысым кезіндегі изоэнтропиялық процесте [[дененің ішкі энергиясы]], ал изотермалық процесте оның еркін энергиясы артады. Жоғары қысым әсерінен дененің атом және молекула аралықтарының кішіреюі нәтижесінде молекулалар және атомдардың электрондық қабықшалары деформацияланады. Сөйтіп, заттардың [[физикалық]], [[химия]]лық  қасиеттері өзгереді (Мысалы, қатты диэлектриктер мен шала өткізгіштердің өткізгіштігі асқын өткізгіштік күйге өтіп, олардың механикалық  қасиеттері мүлдем өзгеруі мүмкін). Ғылымда заттардың қасиеттерінің осындай өзгерістерін зерттеу үшін (әсіресе, молекулалық деңгейде) жоғары қысым пайдаланылады. 1011 ГПа шамасындағы жоғары қысымда зат атомдары толық иондалып, [[атом ядролары]]ның бір-біріне жақындайтындығы соншалықты, [[ядролық  реакция|ядролық  реакциялар]] жүре бастайды. Бұл құбылыс жұлдыздар қойнауында тұрақты түрде жүреді. 20 ғ-дың 2-жартысында статикалық Ж. қаласының көмегімен маңызды ғылыми нәтижелер алынды: алмас және бор нитридінің алмас тәрізді түрі (p4 ГПа және t1100C) синтезделді; диэлектриктердің өткізгіш және асқын өткізгіш күйге ауысуы тіркелді, т.б. жоғары қысым металдарды механикалық  жолмен өңдеуде және полимерлерді синтездеуде қолданылады. Статикалық жоғары қысым жылулық немесе механикалық  әдістермен алынады. [[Механикалық  әдістер]]де сорғылар, [[компрессор]]лар кеңінен пайдаланылады. Динамикалық жоғары қысымды ұшқынды разрядтың, ядролық  және химиялық  қопарылыстардың, [[импульстік магнит өрісі|импульстік магнит өрісінің]], т.б. көмегімен алуға болады. [[Динамика]]лық жоғары қысым пьезо- және электрмагниттік датчиктер, т.б. арқылы өлшенеді. Газдар мен сұйықтықтардағы жоғары қысым манометрмен, ал қатты денелердегі жоғары қысым цилиндр-поршендік аппаратпен өлшенеді. Қазақстанда жоғары қысым бойынша іргелі зерттеулер жүргізілген жоқ. Дегенмен, [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|ҚазҰТУ-да]] жоғары қысымның қолданбалы саласынан зерттеулер жүргізген ғалымдар бар

&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:Физикалық шамалар]]</text>
      <sha1>m3ml5lmnj83b0p8qdngh5xrj7up6bkd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626476</id>
      <parentid>3626474</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="nmp5sfmkbc9c0buylmi3w8enml4rho9" xml:space="preserve">'''[[Жоғары қысым]]''' – денеге түсірілген 0,1 [[гигапаскаль]]дан (ГПа) артық [[қысым]] (шартты түрде алынған). Денеге ұзақ уақыт әсер ететін жоғары қысым [[статикалық жоғары қысым]], қысқа уақыт әсер ететін жоғары қысым [[динамикалық]] (не [[лездік]]) жоғары қысым, ал тыныштықта тұрған газ бен сұйықтық ішіндегі жоғары қысым [[гидростатикалық жоғары қысым]] деп аталады. Табиғатта кездесетін статикалық жоғары қысым, ең алдымен, гравитациялық тартылыстың әсерінен пайда болады. Мысалы, жоғары қысым Жер центрінде 3,5102 ГПа-ға, Күн центрінде 2107 ГПа-ға, ал [[пульсар]] бетінде 1020 ГПа-ға дейін жетеді. Техникада және ғылыми тәжірибелерде 1 – 3102 ГПа-ға дейінгі жоғары қысымдар пайдаланылады. Жоғары қысым заттардың тығыздылығын арттырып, оларда өтетін процестерді үдетеді не тежейді. Жоғары қысым кезіндегі изоэнтропиялық процесте [[дененің ішкі энергиясы]], ал изотермалық процесте оның еркін энергиясы артады. Жоғары қысым әсерінен дененің атом және молекула аралықтарының кішіреюі нәтижесінде молекулалар және атомдардың электрондық қабықшалары деформацияланады. Сөйтіп, заттардың [[физикалық]], [[химия]]лық  қасиеттері өзгереді (Мысалы, қатты диэлектриктер мен шала өткізгіштердің өткізгіштігі асқын өткізгіштік күйге өтіп, олардың механикалық  қасиеттері мүлдем өзгеруі мүмкін). Ғылымда заттардың қасиеттерінің осындай өзгерістерін зерттеу үшін (әсіресе, молекулалық деңгейде) жоғары қысым пайдаланылады. 1011 ГПа шамасындағы жоғары қысымда зат атомдары толық иондалып, [[атом ядролары]]ның бір-біріне жақындайтындығы соншалықты, [[ядролық  реакция|ядролық  реакциялар]] жүре бастайды. Бұл құбылыс жұлдыздар қойнауында тұрақты түрде жүреді. 20 ғ-дың 2-жартысында статикалық Ж. қаласының көмегімен маңызды ғылыми нәтижелер алынды: алмас және бор нитридінің алмас тәрізді түрі (p4 ГПа және t1100C) синтезделді; диэлектриктердің өткізгіш және асқын өткізгіш күйге ауысуы тіркелді, т.б. жоғары қысым металдарды механикалық  жолмен өңдеуде және полимерлерді синтездеуде қолданылады. Статикалық жоғары қысым жылулық немесе механикалық  әдістермен алынады. [[Механикалық  әдістер]]де сорғылар, [[компрессор]]лар кеңінен пайдаланылады. Динамикалық жоғары қысымды ұшқынды разрядтың, ядролық  және химиялық  қопарылыстардың, [[импульстік магнит өрісі|импульстік магнит өрісінің]], т.б. көмегімен алуға болады. [[Динамика]]лық жоғары қысым пьезо- және электрмагниттік датчиктер, т.б. арқылы өлшенеді. Газдар мен сұйықтықтардағы жоғары қысым манометрмен, ал қатты денелердегі жоғары қысым цилиндр-поршендік аппаратпен өлшенеді. Қазақстанда жоғары қысым бойынша іргелі зерттеулер жүргізілген жоқ. Дегенмен, [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|ҚазҰТУ-да]] жоғары қысымның қолданбалы саласынан зерттеулер жүргізген ғалымдар бар.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:Физикалық шамалар]]</text>
      <sha1>nmp5sfmkbc9c0buylmi3w8enml4rho9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жердің сығылуы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51358</id>
    <revision>
      <id>3626460</id>
      <parentid>2956530</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="kf38g3qq5dhaywe85qz1glo7tz0qdfr" xml:space="preserve">'''Жердің сығылуы''' — [[Жер]]дің шар тәрізді пішіннен ауытқу дәрежесін сипаттайтын шама. Жердің полюстік сығылуы мына формуламен анықталады: , мұндағы а және b — экваторлық (үлкен жарты ось) және полюстік (кіші жарты ось) радиустар. Қазіргі мәліметтер бойынша, =1:298,3 (Красовский эллипсоидында). Ал жердің экваторлық сығылуы  формуласымен өрнектеледі, мұндағы а1 және а2 — Жер экваторының ең үлкен және ең кіші радиустары. Табылған мәліметтер бойынша: =1:30000, ал (а1–а2) айырмасы шамамен 21,4 км. &lt;br&gt;
Жердің сығылуын зерттеп, есептеп шығарған және себебін түсіндірген ағылшын ғалымы [[Исаак Ньютон|И.Ньютон]]. Егер Жер айналмаған жағдайда нағыз шар тәрізді болар еді және жер бөлшектері өзара тартылыс күші нәтижесінде фигураның жалпы тартылыс центрінің айналасында біркелкі орналасқан болар еді. Дене айналған кезде центрде тебу күші пайда болады, ол айнлау жылдамдығының квадратына тура пропорционал. Центрден тебу күшінің бағыты айналу осіне [[перпендикуляр]] болады. Айналу жылдамдығы [[Полюс және поляра|полюс]]терде ең көп (жалпы жер бойынша 464 м/с). Полюстерден [[экватор]]ға қарай салмақ күші азаяды, оның бағыты [[радиус]] бағытымен сай келеді. Полюс пен экватор арасындағы [[салмақ күші]]нің өзгеруіне тең.
&lt;ref&gt; [[Қазақ энциклопедиясы]],3 том&lt;/ref&gt;
==Сыртқы сілтемелер==
[http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%B6%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B5%20%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B8/ Жердің сығылуы]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:География]]</text>
      <sha1>kf38g3qq5dhaywe85qz1glo7tz0qdfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626461</id>
      <parentid>3626460</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="1s6oq9fv0ub5m2r75c4c46jwxduuo2g" xml:space="preserve">'''Жердің сығылуы''' — [[Жер]]дің шар тәрізді пішіннен ауытқу дәрежесін сипаттайтын шама. Жердің полюстік сығылуы мына формуламен анықталады: , мұндағы а және b — экваторлық (үлкен жарты ось) және полюстік (кіші жарты ось) радиустар. Қазіргі мәліметтер бойынша, =1:298,3 (Красовский эллипсоидында). Ал жердің экваторлық сығылуы  формуласымен өрнектеледі, мұндағы а1 және а2 — Жер экваторының ең үлкен және ең кіші радиустары. Табылған мәліметтер бойынша: =1:30000, ал (а1–а2) айырмасы шамамен 21,4 км. &lt;br&gt;
Жердің сығылуын зерттеп, есептеп шығарған және себебін түсіндірген ағылшын ғалымы [[Исаак Ньютон|И.Ньютон]]. Егер Жер айналмаған жағдайда нағыз шар тәрізді болар еді және жер бөлшектері өзара тартылыс күші нәтижесінде фигураның жалпы тартылыс центрінің айналасында біркелкі орналасқан болар еді. Дене айналған кезде центрде тебу күші пайда болады, ол айнлау жылдамдығының квадратына тура пропорционал. Центрден тебу күшінің бағыты айналу осіне [[перпендикуляр]] болады. Айналу жылдамдығы [[Полюс және поляра|полюс]]терде ең көп (жалпы жер бойынша 464 м/с). Полюстерден [[экватор]]ға қарай салмақ күші азаяды, оның бағыты [[радиус]] бағытымен сай келеді. Полюс пен экватор арасындағы [[салмақ күші]]нің өзгеруіне тең.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы, 3-том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%B6%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B5%20%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B8/ Жердің сығылуы]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:География]]</text>
      <sha1>1s6oq9fv0ub5m2r75c4c46jwxduuo2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ядролық тізбекті реакция</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51530</id>
    <revision>
      <id>3626471</id>
      <parentid>2056895</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="dxarxfhjfdfw39qy2s0hyyflszzar34" xml:space="preserve">'''Ядролық тізбекті реакция''' – ауыр [[химия]]лық элементтердің [[атом]] ядроларының [[нейтрон]]дар әсерінен бөліну реакциясы. Оның әрбір сатысында [[нейтрон]]дар саны артып, ядроның өзін-өзі қуаттайтын бөліну процессі пайда болуы мүмкін. Ядролық тізбекті реакция – [[экзотермика]]лық реакция, яғни реакция кезінде энергия бөлінеді. Бөлінген энергияның мөлшері өте көп болатындықтан ядролық тізбекті реакцияны бейбіт және соғыс мақсатында [[атом]] энергиясының көзі ретінде пайдаланады. &lt;br/&gt;
Ауыр ядролардың [[нейтрон]]дар арқылы бөлінуінің ядролық тізбекті реакциясының принциптік мүмкіндігі – [[уран]] ядросындағы [[нейтрон]]дар санының [[протон]]дар санына қатынасы, бөліну жарықшақтарындағы сол қатынастың шамасына қарағанда едәуір көп болатындығына байланысты. ядролық тізбекті реакцияның іс жүзіндегі жүру шарты реакцияның тармақтау процестері мен оның үзілу ықтималдықтарының қатысы арқылы анықталады. Тармақтардың басым болуы өзін-өзі қуаттайтын тізбекті процестің жүруін қамтамасыз етеді, ал үзілістің басым болуы тізбекті реакцияның жүрмейтіндігін көрсетеді. ядролық тізбекті реакцияның даму сипаттамасы – жүйенің көбею коэффициенті (k). Ол (k) бөлінгіш заттағы реакция тізбегінің кез келген буыны мен сол алдындағы буында жұтылатын [[нейтрон]]дар санының қатынасына тең. Өзін-өзі қуаттайтын тізбекті процесс тек k1 болғанда ғана жүруі мүмкін. Жүйе k=1 болғанда кризистік жүйе, k&gt;1 болғанда жоғары кризистік жүйе, ал k&lt;1 болғанда төмен кризистік жүйе деп аталады. Жүйенің көбею коэффициенті (k) ядролық тізбекті реакция жүзеге асатын жүйенің пішініне, массасына және [[изотоп]]тық құрамына тәуелді болады. &lt;br/&gt;
Бөгде қоспасы жоқ жүйенің пішіні мен өлшемі кез келген шамадағы [[уран]] [[изотоп]]тарының табиғи қоспасы (99,28% 238U және 0,71% 235U) әрқашанда төмен кризистік жүйеге жатады. Ықтималдығы басымырақ бөлгіш нейтрондар 238U ядроларымен өзара әсерлесе отырып, жаңадан бөліну актісін туғызбайды, қайта серпімсіз шашырайды. Олардың энергиясы 238U-ның бөлінуіне қажетті минимум энергиядан аз болады (~1 МэВ). Сондықтан табиғи уранның бөлінуінің тармақты ядролық тізбекті реакциясы шапшаң [[нейтрон]]дар арқылы дами алмайды. [[Уран]] [[изотоп]]ының табиғи қоспасындағы ядролық тізбекті реакцияның тармақталуы, [[нейтрон]]дардың энергиясы өте аз болғанда ғана (мысалы, бөлме температурасында ~1/40 эВ), тізбектің үзілуінен басымырақ бола бастайды. Осындай энергия кезінде 238U-ның бөліну ықтималдығының артатындығы сонша, 235U-ның бөлінуі, оның қоспадағы аздығына қарамастан, басымырақ процесс болып шығады. Бөлгіш [[нейтрон]]дар энергиясының жылулық [[нейтрон]]дар энергиясына дейін азаюы [[нейтрон]]дардың [[уран]] ядроларымен көп қайтара серпімді соқтығысуы салдарынан болады. Баяу [[нейтрон]]дар арқылы жүретін ядролық тізбекті реакция табиғи не 238U [[изотоп]]ымен байытылған [[уран]]ның жеке блоктар түрінде орналастырылған немесе баяулатқыш ([[су]], ауыр [[су]], [[графит]]) көлеміне бір қалыпты таралған ядролық реакторларда жүзеге асырылады. Ал шапшаң [[нейтрон]]дармен жүретін ядролық тізбекті реакция бридерлік реакторлардың кейбір түрінде және әр түрлі [[атом]] [[бомба]]сында жүзеге асады.
&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 10 - том &lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[ca:Reacció nuclear en cadena]]
[[de:Kettenreaktion (Kernphysik)]]
[[en:Nuclear chain reaction]]
[[es:Reacción nuclear en cadena]]
[[fa:واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای]]
[[fi:Ketjureaktio]]
[[fr:Réaction en chaîne (nucléaire)]]
[[he:תגובת שרשרת גרעינית]]
[[ko:핵 연쇄 반응]]
[[lt:Grandininė branduolinė reakcija]]
[[ur:مرکزی زنجیری تعامل]]
[[zh:核連鎖反應]]</text>
      <sha1>dxarxfhjfdfw39qy2s0hyyflszzar34</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626472</id>
      <parentid>3626471</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Ядролық физика]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3626472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6232" sha1="lx9fvm0ir5lpasjlsxm1lehmtlqk1ri" xml:space="preserve">'''Ядролық тізбекті реакция''' – ауыр [[химия]]лық элементтердің [[атом]] ядроларының [[нейтрон]]дар әсерінен бөліну реакциясы. Оның әрбір сатысында [[нейтрон]]дар саны артып, ядроның өзін-өзі қуаттайтын бөліну процессі пайда болуы мүмкін. Ядролық тізбекті реакция – [[экзотермика]]лық реакция, яғни реакция кезінде энергия бөлінеді. Бөлінген энергияның мөлшері өте көп болатындықтан ядролық тізбекті реакцияны бейбіт және соғыс мақсатында [[атом]] энергиясының көзі ретінде пайдаланады. &lt;br/&gt;
Ауыр ядролардың [[нейтрон]]дар арқылы бөлінуінің ядролық тізбекті реакциясының принциптік мүмкіндігі – [[уран]] ядросындағы [[нейтрон]]дар санының [[протон]]дар санына қатынасы, бөліну жарықшақтарындағы сол қатынастың шамасына қарағанда едәуір көп болатындығына байланысты. ядролық тізбекті реакцияның іс жүзіндегі жүру шарты реакцияның тармақтау процестері мен оның үзілу ықтималдықтарының қатысы арқылы анықталады. Тармақтардың басым болуы өзін-өзі қуаттайтын тізбекті процестің жүруін қамтамасыз етеді, ал үзілістің басым болуы тізбекті реакцияның жүрмейтіндігін көрсетеді. ядролық тізбекті реакцияның даму сипаттамасы – жүйенің көбею коэффициенті (k). Ол (k) бөлінгіш заттағы реакция тізбегінің кез келген буыны мен сол алдындағы буында жұтылатын [[нейтрон]]дар санының қатынасына тең. Өзін-өзі қуаттайтын тізбекті процесс тек k1 болғанда ғана жүруі мүмкін. Жүйе k=1 болғанда кризистік жүйе, k&gt;1 болғанда жоғары кризистік жүйе, ал k&lt;1 болғанда төмен кризистік жүйе деп аталады. Жүйенің көбею коэффициенті (k) ядролық тізбекті реакция жүзеге асатын жүйенің пішініне, массасына және [[изотоп]]тық құрамына тәуелді болады. &lt;br/&gt;
Бөгде қоспасы жоқ жүйенің пішіні мен өлшемі кез келген шамадағы [[уран]] [[изотоп]]тарының табиғи қоспасы (99,28% 238U және 0,71% 235U) әрқашанда төмен кризистік жүйеге жатады. Ықтималдығы басымырақ бөлгіш нейтрондар 238U ядроларымен өзара әсерлесе отырып, жаңадан бөліну актісін туғызбайды, қайта серпімсіз шашырайды. Олардың энергиясы 238U-ның бөлінуіне қажетті минимум энергиядан аз болады (~1 МэВ). Сондықтан табиғи уранның бөлінуінің тармақты ядролық тізбекті реакциясы шапшаң [[нейтрон]]дар арқылы дами алмайды. [[Уран]] [[изотоп]]ының табиғи қоспасындағы ядролық тізбекті реакцияның тармақталуы, [[нейтрон]]дардың энергиясы өте аз болғанда ғана (мысалы, бөлме температурасында ~1/40 эВ), тізбектің үзілуінен басымырақ бола бастайды. Осындай энергия кезінде 238U-ның бөліну ықтималдығының артатындығы сонша, 235U-ның бөлінуі, оның қоспадағы аздығына қарамастан, басымырақ процесс болып шығады. Бөлгіш [[нейтрон]]дар энергиясының жылулық [[нейтрон]]дар энергиясына дейін азаюы [[нейтрон]]дардың [[уран]] ядроларымен көп қайтара серпімді соқтығысуы салдарынан болады. Баяу [[нейтрон]]дар арқылы жүретін ядролық тізбекті реакция табиғи не 238U [[изотоп]]ымен байытылған [[уран]]ның жеке блоктар түрінде орналастырылған немесе баяулатқыш ([[су]], ауыр [[су]], [[графит]]) көлеміне бір қалыпты таралған ядролық реакторларда жүзеге асырылады. Ал шапшаң [[нейтрон]]дармен жүретін ядролық тізбекті реакция бридерлік реакторлардың кейбір түрінде және әр түрлі [[атом]] [[бомба]]сында жүзеге асады.
&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 10 - том &lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Ядролық физика]]

[[ca:Reacció nuclear en cadena]]
[[de:Kettenreaktion (Kernphysik)]]
[[en:Nuclear chain reaction]]
[[es:Reacción nuclear en cadena]]
[[fa:واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای]]
[[fi:Ketjureaktio]]
[[fr:Réaction en chaîne (nucléaire)]]
[[he:תגובת שרשרת גרעינית]]
[[ko:핵 연쇄 반응]]
[[lt:Grandininė branduolinė reakcija]]
[[ur:مرکزی زنجیری تعامل]]
[[zh:核連鎖反應]]</text>
      <sha1>lx9fvm0ir5lpasjlsxm1lehmtlqk1ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ядролық химия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51568</id>
    <revision>
      <id>3626398</id>
      <parentid>3626196</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <origin>3626398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="03j7ays1qe0dtphvw4r9x0ovazezoar" xml:space="preserve">'''Ядролық химия''' – ғылымның [[физика]]лық [[химия]] мен ядролық [[физика]] ғылымдарының аралығын қамтитын жаңа саласы. Ядролық [[химия]] [[атом]]-[[молекула]]лық жүйенің электрондық қабығының құрылысын, ядролар мен элементар бөлшектердің түрленуі арасындағы өзара байланысты және [[химия]]лық әдістер арқылы ядролық реакциялар мен атом ядроларының қасиеттерін зерттейді. Олар [[атом]]-[[молеку]]лалық жүйенің электрондық қабығының құрылысы сол жүйе құрамындағы кейбір ядролардың түрленуіне (резонанстық сіңіру, изомерлі гамма-ыдырау, т.б.) әсер етеді. Сондықтан ядролық түрленулерді зерттеу арқылы [[атом]]-[[молекула]]лық жүйенің [[электрон]]дық қабығының құрылысы жөнінде мәліметтер алуға болады. Сондай-ақ ядролық [[химия]] позитроний, т.б. жаңа [[атом]]дардың [[химия]]сын зерттейді. Позитронийдің түзілуі, өмір сүру уақыты және ыдырауы ортаны құрайтын [[молекула]]лардың [[электрон]]дық құрылысына тәуелді. Қазіргі кезде позийтронийден басқа да жаңа [[атом]]дар белгілі. Олар [[сутек]] тәрізділер және мезоатомдар болып екіге бөлінеді. Сутек тәрізді атомдар сутек атомындағы протонды басқа оң зарядталған элементар бөлшекке алмастырғанда пайда болады. Мысалы, протонды +-мезонға алмастырғанда, – мюоний, +-мезонға алмастырғанда – пионий, т.б. түзіледі. Мезоатомдар атомның электрондық қабықтағы бір электронды басқа теріс зарядталған элементар бөлшекке алмастырғанда, мысалы, -мезонға алмастырғанда, -мезоатом, -мезонға алмастырғанда -мезоатом, т.б. түзіледі. Аталған [[атом]]дардың түзілу және ыдырау ерекшеліктері қоршаған ортаның [[электрон]]дық құрылысына тәуелді. Сондықтан олардың көмегімен [[молекула]]лардың [[электрон]]дық құрылысын анықтауға және тез жүретін реакциялардың жылдамдығын өлшеуге болады. Ядролық [[химия]] [[атом]]дық ядролардың қасиеттері мен ядролық реакцияларды химиялық әдістермен зерттейді. Ядролық реакция паралель бірнеше бағытта жүретін болса, оның нәтижесінде көптеген өнімдер түзіледі. Түзілген өнімдердің табиғаты мен мөлшері [[химия]]лық әдістермен анықталады және олардың ішінде бұрын ашылмаған жаңа [[изотоп]]тар, кейде жаңа элементтер болуы мүмкін. Осыған сәйкес жаңа [[изотоп]]ар мен жаңа элементтер синтездеу – ядролық химияның басты мақсаттарының бірі болып саналады.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы, 10-том&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Фридлендер Г., Кеннеди Дж., Миллер Дж., Ядролық химия және радиохимия, М., 1967.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Ядролық химия]]
[[Санат:Физикалық химия]]</text>
      <sha1>03j7ays1qe0dtphvw4r9x0ovazezoar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ядроның бөлінуі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51653</id>
    <revision>
      <id>3626469</id>
      <parentid>3559570</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5448" sha1="smihunxn7hxcznfc405btac9wgr79i6" xml:space="preserve">'''Ядроның бөлінуі''', [[атом]] ядросының бөлінуі – ауыр атом ядроларының өздігінен не басқа бір бөлшектердің әсерінен бірнеше бөлшекке (көбінесе 2 бөлшекке, сиректеу 3 және 4 бөлшекке) бөлінуі. Ядроның [[нейтрон]]дар арқылы бөлінуінің практикалық маңызы бар. [[Атом]] ядросы [[протон]]дар, [[дейтрон]]дар, -[[квант]]тар, т.б. арқылы да бөлінеді. [[Атом]] ядросының бөліне алатындығын тәжірибе жүзінде неміс ғалымдары О.Ган (Хан) және Ф.Штрасман ашқан ([[1939]]). Бұл тәжірибенің нәтижесін неміс ғалымдары Л.Мейтнер мен О.Фриш түсіндіріп берді. Атом ядросы бөлінуінің алғашқы теориясын 1939 ж. Я.И. Френкель ([[КСРО]]), сондай-ақ Н. Бор және Дж. Уилер ([[АҚШ]]) жасады. Ауыр ядроны жуық түрде [[протон]]дардың электрстатикалық тебіліс күші мен оған қарсы бағытталған керілу күшінің әсерінде тұрған сұйық тамшысы деп қарастыруға болады. Ядроның орнықсыздық дәрежесі электрстатистикалық тебіліс күші энергиясының беттік керілу күшінің энергиясына қатынасы бойынша анықталады, басқаша айтқанда: Z2/A, мұндағы Z – ядроның электр заряды, А – оның массалық саны. Z2/А шамасы жеткілікті дәрежеде үлкен болғанда ядро өздігінен (спонтанды) бөліну мүмкін. [[Атом]] ядросының өздігінен бөлінуі құбылысын 1940 ж. Г.Н. Флеров пен К.А. Петржак ашты. Теориялық есептеулер бойынша Z2/А&gt;45 болатын атом ядросы орнықты емес. &lt;br/&gt;
Ауыр ядролардың бөлінуі кезінде массалары әр түрлі 2 жарықшақтар орнықты ядроға айналмастан бұрын бірнеше рет бета-ыдырауға ұшырайды. Атом ядросының бөлінуі кезінде жарықшақтармен қатар нейтрондар және γ-кванттар да бөлініп шығады. Әрбір ядро бөлінгенде 200 МэВ-қа жуық энергия бөленіді. Ядроның бөлінуі кезінде бөлініп шығатын нейтрондарды шапшаң және баяу [[нейтрон]]дар деп аталатын екі топқа бөлуге болады. Тізбекті реакция жүру үшін әрбір [[нейтрон]]ның ядроны бөлуі шарт емес. Тек ядроға тізбекті реакция өту үшін қажетті мөлшердегі нейтрондардың саны түссе болғаны. Ядролық энергияны алуда , ,  ядроларының бөлінуінің ерекше маңызы бар. [[Висмут]], [[қорғасын]], [[мыс]], [[күміс]], ядроларының да бөлінетіндігі анықталды. Алайда бұдан гөрі жеңіл ядролар өте сирек бөлінеді.
&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 10 - том &lt;/ref&gt;
Ядроның бөліну реакциясы - ауыр ядро нейтрондардың әсерінен, сонымен қатар кейінірек белгілі болғандай, басқа да бөлшектердің әсерінен бірнеше жеңіл ядроларға (жарықшақтарға), көбіне массалары жуықтау болатын екі ядроға бөлінеді. Бөліну нейтрондары - ядроның бөліну реакциясында шығарылатын тума нейтрондар. Ауыр ядроларда нейтрондардың саны протондар санынан біршама артық болады (N/Z=16). Бөліну кезінде пайда болған жарықшақтарда басы артық нейтрондар болады да, олар бөліну нейтрондардын шығарады. Бірақ бөліну нейтрондарын шығарғаннан жарықшақ - ядролардың жүгі жеңілдемейді. Осыдан келіп жарықшақтар радиоактивті болып шығады. &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Қойшыбаев Н.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Физика|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Атамұра|жыл=2008|томы=|беттері=|барлық беті=295|сериясы=|isbn=9965-34-762-Х|тиражы=3000}}&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}</text>
      <sha1>smihunxn7hxcznfc405btac9wgr79i6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626470</id>
      <parentid>3626469</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Ядролық физика]],[[Санат:Радиоактивтілік]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3626470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5538" sha1="1axc725rkixsmybh3qa36uqmkbvtlpn" xml:space="preserve">'''Ядроның бөлінуі''', [[атом]] ядросының бөлінуі – ауыр атом ядроларының өздігінен не басқа бір бөлшектердің әсерінен бірнеше бөлшекке (көбінесе 2 бөлшекке, сиректеу 3 және 4 бөлшекке) бөлінуі. Ядроның [[нейтрон]]дар арқылы бөлінуінің практикалық маңызы бар. [[Атом]] ядросы [[протон]]дар, [[дейтрон]]дар, -[[квант]]тар, т.б. арқылы да бөлінеді. [[Атом]] ядросының бөліне алатындығын тәжірибе жүзінде неміс ғалымдары О.Ган (Хан) және Ф.Штрасман ашқан ([[1939]]). Бұл тәжірибенің нәтижесін неміс ғалымдары Л.Мейтнер мен О.Фриш түсіндіріп берді. Атом ядросы бөлінуінің алғашқы теориясын 1939 ж. Я.И. Френкель ([[КСРО]]), сондай-ақ Н. Бор және Дж. Уилер ([[АҚШ]]) жасады. Ауыр ядроны жуық түрде [[протон]]дардың электрстатикалық тебіліс күші мен оған қарсы бағытталған керілу күшінің әсерінде тұрған сұйық тамшысы деп қарастыруға болады. Ядроның орнықсыздық дәрежесі электрстатистикалық тебіліс күші энергиясының беттік керілу күшінің энергиясына қатынасы бойынша анықталады, басқаша айтқанда: Z2/A, мұндағы Z – ядроның электр заряды, А – оның массалық саны. Z2/А шамасы жеткілікті дәрежеде үлкен болғанда ядро өздігінен (спонтанды) бөліну мүмкін. [[Атом]] ядросының өздігінен бөлінуі құбылысын 1940 ж. Г.Н. Флеров пен К.А. Петржак ашты. Теориялық есептеулер бойынша Z2/А&gt;45 болатын атом ядросы орнықты емес. &lt;br/&gt;
Ауыр ядролардың бөлінуі кезінде массалары әр түрлі 2 жарықшақтар орнықты ядроға айналмастан бұрын бірнеше рет бета-ыдырауға ұшырайды. Атом ядросының бөлінуі кезінде жарықшақтармен қатар нейтрондар және γ-кванттар да бөлініп шығады. Әрбір ядро бөлінгенде 200 МэВ-қа жуық энергия бөленіді. Ядроның бөлінуі кезінде бөлініп шығатын нейтрондарды шапшаң және баяу [[нейтрон]]дар деп аталатын екі топқа бөлуге болады. Тізбекті реакция жүру үшін әрбір [[нейтрон]]ның ядроны бөлуі шарт емес. Тек ядроға тізбекті реакция өту үшін қажетті мөлшердегі нейтрондардың саны түссе болғаны. Ядролық энергияны алуда , ,  ядроларының бөлінуінің ерекше маңызы бар. [[Висмут]], [[қорғасын]], [[мыс]], [[күміс]], ядроларының да бөлінетіндігі анықталды. Алайда бұдан гөрі жеңіл ядролар өте сирек бөлінеді.
&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 10 - том &lt;/ref&gt;
Ядроның бөліну реакциясы - ауыр ядро нейтрондардың әсерінен, сонымен қатар кейінірек белгілі болғандай, басқа да бөлшектердің әсерінен бірнеше жеңіл ядроларға (жарықшақтарға), көбіне массалары жуықтау болатын екі ядроға бөлінеді. Бөліну нейтрондары - ядроның бөліну реакциясында шығарылатын тума нейтрондар. Ауыр ядроларда нейтрондардың саны протондар санынан біршама артық болады (N/Z=16). Бөліну кезінде пайда болған жарықшақтарда басы артық нейтрондар болады да, олар бөліну нейтрондардын шығарады. Бірақ бөліну нейтрондарын шығарғаннан жарықшақ - ядролардың жүгі жеңілдемейді. Осыдан келіп жарықшақтар радиоактивті болып шығады. &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Қойшыбаев Н.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Физика|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=Алматы|баспасы=Атамұра|жыл=2008|томы=|беттері=|барлық беті=295|сериясы=|isbn=9965-34-762-Х|тиражы=3000}}&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Ядролық физика]]
[[Санат:Радиоактивтілік]]</text>
      <sha1>1axc725rkixsmybh3qa36uqmkbvtlpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өрмекші кенелер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57372</id>
    <revision>
      <id>3626459</id>
      <parentid>2436755</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3180" sha1="1gwvbr0shj4pywdw4h6qom9wdsd5u6i" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Өрмекші кенелер
| image = Tetranychus urticae with silk threads.jpg
| image_caption = [[кәдімгі өрмекші кене]]
| regnum = [[Жануарлар]]
| phylum = [[Буынаяқтылар]]
| subphylum = [[Хелицералылар]]
| classis = [[Өрмекшітәрізділер]]
| ordo = [[Кенелер]]
| ordo = [[Trombidiformes]]
| superfamilia = [[Tetranychoidea]]
| familia = '''Tetranychidae'''
| familia_authority = Donnadieu, 1875
| subdivision_ranks = Subfamilies &amp; tribes
| subdivision =
'''Bryobinae''' &lt;small&gt;Berlese&lt;/small&gt;
*Bryobini &lt;small&gt;Reck&lt;/small&gt;
*Hystrichonychini &lt;small&gt;Pritchard &amp; Baker&lt;/small&gt;
*Petrobiini &lt;small&gt;Reck&lt;/small&gt;
'''Tetranychinae''' &lt;small&gt;Berlese&lt;/small&gt;
*Tenuipalpoidini &lt;small&gt;Pritchard &amp; Baker&lt;/small&gt;
*Tetranychini &lt;small&gt;Reck&lt;/small&gt;
}}
'''Өрмекші кенелер''' ({{lang-la|Tetranychidae}}) – өрмекшітәрізділер класының бір тұқымдасы. Табиғатта кең тараған. Қазақстанның барлық аймағында кездесетін 5 түрі (қауіптілері: кәдімгі Өрмекші кенелер, [[жемістің қызыл кенесі]], бақтың Өрмекші кенелері) бар. Денесі түкті, ұзындығы 0,3 – 0,5 мм, түсі сарғылт-жасыл, қоңыр, аузы соруға бейім. Бұлардың құрсағында орналасқан өрмекші бездері өрмек жібін шығарады. Өсімдіктердің жапырағын өрмек жібімен шырмап, шоғыр құрып тіршілік етеді. Өрмекші кенелер мақта, бақша дақылдары, соя, жылыжайдағы қиярға көп зиян келтіреді. Күзде ұрықтанған ұрғашысы қыстап шығып, көктемде темп-ра 12С-тан асқанда, тіршілігін бастап, маусым – тамыз айларында көбейеді. Бір маусымда 18 – 24 ұрпақ береді, ұрпағы 10 – 25 күнде дамып жетіледі. Егіс маңындағы арам шөп пен ағаштан жел, су арқылы екпе дақылдарға таралады. Күрес шаралары: агротех. шаралар (ауыспалы егіс, күзде өңделген жерді терең жырту) мен [[химия]], [[биология|биологиялық]] әдістерді тиімді қолдану, мақта егісіне метилмеркаптофос, формамид, [[бау-бақша]], [[баққа коллоидты]] күкірттің 1,5% [[суспензия|суспензиясын]] бүрку. [[Парник]], жылыжайларда [[биология|биологиялық]] әдіс ретінде жыртқыш кене фитосепулюс өсіріледі.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Кенелер]]</text>
      <sha1>1gwvbr0shj4pywdw4h6qom9wdsd5u6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салыстырмалы қозғалыс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57859</id>
    <revision>
      <id>3626468</id>
      <parentid>2991137</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3941" sha1="50y0n86mv2rc80bl4i6mml0rrmc8gjj" xml:space="preserve">[[Сурет:Corioliskraftanimation.gif| thumb|Эгида с головой Медузы  ]]
'''Салыстырмалы қозғалыс''' — дене орнының өзгерісі бақыланатын денелер арасындағы қашықтықтың өзгерісімен анықталады. Салыстырмалы қозғалыстағы нүктенің жылдамдығы салыстырмалы [[жылдамдық]] (сал.), ал үдеуі салыстырмалы [[үдеу]] (''сал''.) деп аталады. Жылжымалы санақ жүйесіндегі барлық нүктелердің жылжымайтын санақ жүйесіне қатысты қозғалысы бұл жағдайда тасымал қозғалыс деп, ал берілген [[уақыт]] мезетінде қозғалған нүктемен беттесетін жылжымалы жүйе нүктесінің жылдамдығы мен үдеуі тасымал [[жылдамдық]] (''тас''.) және [[тасымал үдеу]] (''тас''.) деп аталады. Ақырында нүктенің (дененің) жылжымайтын санақ жүйесіне қатысты қозғалысы күрделі немесе абсолют қозғалыс деп, ал бұл қозғалыстың жылдамдығы мен үдеуі абсолюттік жылдамдық (''абс''.) және абсолюттік үдеу (''абс''.) деп аталады. Мысалы, егер [[кеме]]мен жылжымалы санақ жүйесін, жағамен жылжымайтын санақ жүйесін байланыстырсақ, онда [[кеме]] [[палуба]]сында домалаған [[шарик]]тің [[палуба]]ға қатысты қозғалысы салыстырмалы қозғалыс, ал жағаға қатысты қозғалысы абсолют қозғалыс болып табылады. [[Шарик]]тің бірінші қозғалыстағы жылдамдығы мен [[үдеу]]і сәйкесінше ''сал''. және ''сал''., ал екінші қозғалыста ''абс''. және ''абс''.. Жағаға қатысты бұл кеменің қозғалысы шарик үшін тасымал қозғалыс, ал берілген [[уақыт]] мезетінде шарик жанасып тұрған палуба нүктесінің жылдамдығы мен үдеуі ''сал''. және ''тас''. болады (шарик нүкте ретінде қарастырылады). Сәйкес жылдамдықтар мен үдеулер арасындағы байланыс [[классика]]лық [[механика]]да мына теңдіктермен беріледі:
''абс''.=''сал''.+''сал''.
''абс''.=''сал''.+''тас''.+''кор''.  1)
мұндағы ''кор''. — [[Кориолис үдеуі]]. Бұл формула [[кинетика]]да нүктелер мен денелер қозғалысын зерттеу кезінде кеңінен қолданылады. [[Динамика]]да салыстырмалы қозғалыс деп [[Ньютон]] [[механика]]сының [[заң]]дары орындалмайтын бей[[инерция]]лық санақ жүйесіне қатысты қозғалысты айтады.
&lt;ref&gt; Қазақ энциклопедиясы, 7 - том &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:
Машинажасау. 
— Алматы: &quot;Мектеп&quot; баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Физика]]

[[ru:Сложное движение]]</text>
      <sha1>50y0n86mv2rc80bl4i6mml0rrmc8gjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстанның энергетика жүйесі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57907</id>
    <revision>
      <id>3626505</id>
      <parentid>2746478</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T08:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23272" sha1="rtbm4i85nj4xzxp9rx4oz39ng4u29kk" xml:space="preserve">Қазақстанның [[энергетика]] жүйесі – [[электр энергиясы]] мен [[қуат]]ын өндіру және электрмен жабдықтау жүйесі; ұлттық экономиканың өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымындағы маңызды сала әрі өнеркәсіптің басқа салаларын дамытудың басты базасы. 
Кеңестік билік дәуіріне дейінгі кезеңде өндіргіш күштердің даму деңгейі төмен болуы себепті оның энергет. базасы Қазақстанда тым кенже қалды. Деректер бойынша, қазақ жерінде барлық электр ст-лардың қуаты 2,5 мың кВт/сағ-тан аспаған, оларда жылына 1,3 млн. кВт/сағ электр қуаты өндірілген. Кен кәсіпорындарына қызмет көрсету үшін ұсақ локомобильді немесе екі тактілі мұнай электр ст-лары қолданылған. Успенск сияқты кеніштің барлық электр қуаты 32 кВт болған, ал [[Спасск]] зауытында 455 кВт-тан аспаған. Тек 6 қалада ғана қуаты шағын қалалық электр ст. болған. Қарағанды алабындағы таскөмір кенішінен алғаш көмір өндіру 1856 ж. басталғанымен Қазақстанда отын өнеркәсібі де нашар дамыды. 1917 жылға Қазан төңкерісіне дейінгі  кезеңде мұнда 1182 мың т көмір өндірілді. [[Ленгір]] қоңыр көмір кенішін (1869 жылдан), [[Екібастұз]] тас көмір кенішін (1898 жылдан) және басқа кеніштерді қосқанда Қазақстанда төңкеріске дейінгі 67 жылда 1,6 млн. т көмір өндірілген. 1900 – 18 ж. Ембі мұнай кенішінен 1377 т мұнай, соның ішінде Доссор кенішінде (1911 жылдан) 1332 т мұнай өндірілген.

[[Сурет:Carbon Monoxide Laser 1968.jpg|right|thumb| alt=A.|270 px|[[&quot;Электр энергия станциясы&quot;]]]]
Кеңестік дәуірдің бас кезінде қабылданған ГОЭЛРО жоспарының (1920) елді электрлендірудегі экономика және саяси мәні зор болды. Бұл жоспардың Қазақстанға да тікелей қатысы бар. Онда Сібір т. ж. бойындағы ірі сауда-өнеркәсіп орталықтарының қатарында Петропавлды, [[Ертіс]] өз-нің бойындағы Павлодар ауданын бірінші кезекте, ал Дала өлкесін екінші кезекте электрлендіру, [[Павлодар]]да қуаты 15 мың кВт электр ст-н салу межеленген. Осы жоспарға сай 1925 ж. [[Қарсақбай]] электр станциясының құрылысы басталып, [[1928]] жылдары мұнда мыс қорыту зауыты іске қосылды. Осы жылы Жоғарғы [[Харуиз]] СЭС-і пайдалануға беріліп, соның негізінде [[Риддер]] қорғасын зауыты іске қосылды. [[1925 – 26]] ж. [[Доссор]]да  мұнайдың 41,2%-ы, Мақатта 87,8%-ы электр қуатын қолдана отырып өндірілді. Осы жылдары мұнай оқпандарын бұрғылау және мұнайды барлау үшін [[КСРО]]-да тұңғыш рет электр қуаты қолданылды. Қазақстандағы отын-энергет. қорларды іздестіру жұмыстарының нәтижесінде көмір мен мұнайдың ірі кеніштері табылды. Қазбалы отын қорлары бойынша Қазақстан Кеңес Одағында екінші орынға шықты. Жалпы электр ст-лары қуатының артуына, электр қуатының өндірілуіне, экономиканы электрлендіру деңгейіне жасалған талдау негізінде кеңестік дәуірдегі Қазақстан электр энергетикасының даму жолын негізгі үш кезеңге бөлуге болады: бірінші кезең 1918 – 45 жылдарды қамтиды, бұл кезеңде сол уақыттың өлшемі бойынша ірі электр ст-лары салынып, алғашқы энергет. тораптар пайда болды. Екінші кезеңде (1946 – 58 ж.) аймақтық электр ст-ларында электр қуатын бір орталықтан өндіру күрт артты, алғашқы энергет. жүйелер құрылды. Үшінші кезеңде (1959 – 90 ж.) республиканың энергет. базасы жедел қарқынмен дамып, аймақтық энергет. жүйе қалыптасты. Сөйтіп, Қазақстан өзінің электр қуаты жөніндегі мұқтаждарын толық қамтамасыз ететін әрі оны өзге елдерге шығаратын ахуалға жетті. Бұл кезеңде Алматыда, Қарағандыда, Петропавлда, Жамбылда, Шымкентте, Павлодарда ірі аймақтық су электр ст-лары (АСЭС) салынды. Ертіс өз-нде Өскемен және Бұқтарма су электр ст-лары (СЭС), Іледе Қапшағай СЭС-і жұмыс істеді. Аса ірі Ақсу АСЭС-ы Екібастұз кенішінің арзан көмірін пайдаланды.

*1990 жылы КСРО экономикасының құлдырауы қарсаңында республика электр ст-ларының қуаты 18 млн. кВт-тан асты, ал Қазақстанның жалпы электр энергиясын тұтынуы 104,8 млрд. кВт/сағатты құрады, оның 87,4 кВт/сағаты меншікті электр ст-ларында өндірілді. 1990 ж республикада 131,5 млн. т көмір, 25,5 млн. т мұнай мен газ конденсаты және 6,8 млрд. м3 газ өндірілді. Өндірілген көмір мен мұнайдың едәуір бөлігі республикадан тысқары шығарылды. 1990 ж. басқа елдерге 10 млн. т кокстелетін және 46,6 млн. т энергет. көмір (42,9%), 21 млн. т мұнай мен газ конденсаты (82,4%) шығарылды. Республиканың отын балансындағы газдың үлесі 15% болды. 1990 ж. республиканың ұлттық табысындағы үлесті энергия сыйымд. 1 сомға шаққанда 4,01 кг болды, мұның өзі өзге одақтас республикалармен салыстырғанда 28%-ға көп.
*Қазақстанның  энергетика  жүйесі 1991 жылдан дағдарысты жағдайды бастан кешірді. Республиканың қолданыстағы энергетикалық қуаты 1990 жылдың басында 17000 мВт-қа жуық болса, 1998 ж. ортасына қарай бұл қуат 10000 мВт-қа дейін қысқарды. 2000 жылдың қорытындысы бойынша электр қуатын тұтыну көрсеткіші 8560 мВт-қа дейін төмендеді. Қазақстан энергия өндіруші қуаттардың тапшылығы және артық электр қуаты бар аймақтардан оны жеткізе алатын электр желісінің жоқтығы себепті оңт. және батыс аймақтар үшін электр қуатын сырттан алды.
*Қазақстан Республикасының Үкіметі 1996 жылы электр энергетикасының қуат өндіруші және электр тораптары активтеріне мемлекеттік монополияны реформалау, сөйтіп электр қуатының бәсекелі рыногін жасау қажеттігі туралы шешім қабылдады. Осы мақсатта электр энергетикасын құрылымдық жағынан қайта құрудың үкіметтік бағдарламасы әзірленді. Бұл бағдарламаны іске асыру электр энергетикасының бәсекелі бөлігін (электр қуатын өндіру және оны тұтыну) табиғи монополистерден ажыратып алу (электр энергиясын беру және бөлу) қамтамасыз етілді. Ірі электр ст-лары (МАЭС) инвесторларға сатылды, ал аймақтық жылу электр станциялары ([[ЖЭО]]) жергілікті басқару органдарының меншігіне берілді. 1120, 500 және 220 кВ кернеулі негізгі тораптардың активтері негізінде Электр тораптарын басқару жөніндегі Қазақстандық компания (“КЕGOC” ААҚ), 110 – 35, 6 – 10 және 0,4 кВ кернеулі аймақтық электр тораптары негізінде бөлу электр тораптық акцион. компаниялары (АЭК АҚ) құрылды. Бұл саланы одан әрі дамытудың [[1997 – 2000]] жылдарға арналған бағдарламасында электр қуаты рыногін ұйымдастырудың мынадай үлгілері көзделді: ақырғы тұтынушыға жеткізілетін электр қуатының бағасы бойынша бәсеке; бірыңғай электр қуаты рыногінің екі деңгейде (көтерме сауда және бөлшек сауда) болуы; электр қуатымен сауда жасауды ұйымдастыру; рынок субъектілерінің аймақаралық (“КЕGOC” ААҚ), аймақтық және жергілікті (БЭК-тер) деңгейдегі тораптар бойынша электр қуатын тарату және бөлу қызметтерін көрсету жөнінде шарттар жасасу. Осы үлгінің енгізілуі екі жақты мерзімді келісімшарттар рыногін құруға мүмкіндік берді. Бір орталықтан диспетчерлік басқару жүйесі қайта құрылды, ол электр қуатын бәсекелі (электр қуатын өндіру мен тұтыну) және монополиялы (электр қуатын тарату және бөлу) бөліктерінің бөлінісі жағдайында жұмыс істеуге бейімделді, сондай-ақ, электр қуатының сапалық көрсеткіштері, атап айтқанда, электр тогының жиілігі жақсартылды.

----

Электр энергетикасы секторын реформалау бағдарламасын дәйектілікпен іске асыру нәтижесінде 2000 жылдан бастап оң өзгерістерге қол жеткізілді: екі жақты мерзімдік (форвардтық) келісімшарттар рыногі құрылып, жұмыс істей бастады. Қазақстанның электр энергетикасы секторының бастапқы экспорттық әлеуеті 2001 жылдың басында 500 – 1000 мВт деп бағаланды. Мыс., Екібастұз АЭС компаниясы 2001 жылдан Ресейге (Омбы қ-ның маңына) 300 мВт электр қуатын экспортқа шығара бастады. 2030 ж-ға дейін электр энергетикасын дамыту бағдарламасы шеңберінде Қазақстанның электр энергетикасы жөнінен тәуелсіздігін қамтамасыз етудің 2005 жылға дейінгі жоспары әзірленді.

Нарықтық экономика жағдайында электр энергетикасы секторындағы табиғи монополияның барлық құрылымдары уәкілетті орган (Энергетика және табиғи ресурстар мин.) тарапынан мемлекеттік бақылауға алынған. Электр қуатын тарату және бөлу жөніндегі тарифтерді Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттігі реттеп отырады. 2000 ж. 1 сәуірде Тарифтер жөніндегі бөлімшеаралық комиссия “КЕGOC” ААҚ-ның аймақаралық деңгейдегі электр тораптары бойынша электр қуатын тарату жөніндегі қызмет көрсетуіне арналған тарифті есептеудің жаңа әдістемесін қолданысқа енгізді.

[[Электр]] энергетикасы секторындағы реформаларды тереңдетудің [[2000]] жылдан басталған кезекті кезеңі  Респ. электр қуатының көтерме сауда рыногін жетілдіру тұжырымдамасына негізделді. Бұл тұжырымдамаға сәйкес электр қуаты рыногінің Қазақстандық операторы құрылды, оған электр қуатын өндіру мен тұтыну процестерін нарықтық жолмен басқару міндеті жүктелген.

Қазақстан Республикасының [[электр энергетикасы]] секторын қайта құру негізінде электр энергетикасы нысандары түрлі меншік иелерінің қолына көшті: ірі электр ст-лары шет елдік компанияларға тиесілі, кернеуі 220 және одан жоғары кВ электр тораптарын басқару, диспетчерлеу, т.б. мәселелерді шешу міндеттері электр тораптарын басқару жөніндегі Қазақстандық компания – KEGOC-қа жүктелді; кернеуі 110 және одан төмен кВ электр тораптары бұрынғы энергетика жүйесі шеңберінде таратушы электр компанияларының басқаруында; электр қуатын өндірушілерден сатып алу және оны тұтынушыларға сату міндеті Электр қуаты рыногінің Қазақстандық операторына жүктелген.

[[Сурет:Water Pipelines - geograph.org.uk - 252119.jpg|left|thumb| alt=A.|250 px|[[&quot;Су электр станциясы&quot;]]]]

Қазақстанда қазір энергет. өнімнің 2/3-сіне жуығы [[ЖЭС]]-терде, қалған бөлігі энергиясын [[СЭС]]-терде өндіріледі. Қазақстанның батыс аймағында энергетикалық [[шикізат]] көзі [[мұнай]] мен [[табиғи газ]] болғандықтан сұйық, газ тәрізді және аралас типті отынмен жұмыс істейтін ст-лар дамытылған. Шығыс және оңт. аймақтарда әзірге су қуатынан басқа меншікті энергет. көздері жоқ. Осыған байланысты оларда ядр. отын, тасымал мұнай, газ, көмір пайдаланылады. Электр қуатын тұтынудың есептік деңгейлеріне жасалған талдау 1990 жылдан бастап он жылдық кезеңде электр тұтыну көлемі жалпы респ. және солт., бат. аймақтар бойынша 2 есе дерлік, ал оңт. аймақ бойынша 3 есе дерлік кемігенін көрсетеді (қ. 1 – 2-кестелер).

Соңғы 2 – 3 жылда электр энергиясын тұтынудың азаю қарқынының баяулағаны байқалды, ал батыс аймақта ол өсе бастады. 2000 жылдың алғашқы жартысында республикада 27,4 млрд. кВт/сағ электр қуаты тұтынылған, мұның өзі 1999 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 7,2%-ға көп. Электр қуатын өндіру мен тұтыну көлемінің өсуі негізінен Батыс және Солтүстік аймақтарда ([[Павлодар]]-[[Екібастұз]] өңірінде) байқалды. Қазақстанның Оңтүстік аймағында ([[Алматы облысы|Алматы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан]], [[Жамбыл облысы|Жамбыл]], [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстары) жеткілікті бастапқы энергет. қор жоқ болғандықтан оның электр энергетикасы тасып әкелінетін көмірге, сырттан әкелінетін газ бен мазутке негізделген. Бұл аймақтағы электр қуатының негізгі көздері – Жамбыл МАЭС-і, Шымкент ЖЭО-1, Алматы ЖЭО, Қапшағай СЭС-і. Мұндағы тапшылық Солт. Қазақстанның ОЭС-ы, 220 – 500 кВ электр тораптары бойынша Орта Азия республикаларынан әкелінетін электр қуаты есебінен өтеледі.

----

[[Сурет:ICI Weston Point Power station - geograph.org.uk - 41431.jpg|right|thumb| alt=A.|250 px|[[&quot;Жылу электр станциясы&quot;]]]]

2000 жылы 15 маусымнан бастап Қазақстанның Бірыңғай энергет. жүйесінің (БЭЖ) Солт. бөлігінде Ресейдің БЭЖ-імен қатарласқан жұмыс қалпына келтірілді, ал 2000 ж. қыркүйектен [[Қазақстан]]ның БЭЖ-і Ресей мен Орталық Азияның энергетикалық жүйесімен қатарлас жұмысқа көшірілді. Қазір Қазақстанның барлық облыстарында аймақтық электр тораптары компанияларымен қатар көптеген делдалдар (трейдерлер) тұтынушыларды электр қуатымен жабдықтайды. Қазақстанның [[электр]] тораптарының қазіргі құрылымында 1150, 500 және 220 кВ-тық кернеулі жоғары класты жүйе құраушы негізгі тораптардың ұзындығы тиісінше 1423 км, 5470 км және 17900 км. Аймақтық және жергілікті тораптардың көрсеткіштері мынадай: 110 кВ – 42000 км, 35 кВ – 61500 км, 6 – 10 кВ – 199400 км және 0,4 кВ – 115500 км.
Республика экономиканың отын-энергет. қорының қажеттігін анықтау кезінде өнеркәсіптің түрлі салалары мен әлеум. аяда қуат үнемдейтін 100-ге жуық технол. мен шаралар ескерілді.

Қазақстан өзендерінің су энергетика әлеуеті 200 млрд. кВт/сағ, ал пайдалануға экон. тиімді су-энергия қоры 23 – 27 млрд. кВт/сағ деп бағаланды. Қазіргі кезде гидравлик. энергияның экон. әлеуетін  пайдаға асыру деңгейі небәрі 20%-ды құрайды. [[Жел]] қуатын пайдалану,  үшін  Жоңғар қақпасы ауданында (100 – 110 млрд. кВт/сағ), [[Маңғыстау]] тауларында (100 – 140 млрд. кВт/сағ), т.б. аудандарда қолайлы жағдайлар бар. [[Оңтүстік Қазақстан]], [[Алматы]] облыстарының аумағында негізінен жылытуға және ыстық сумен қамтамасыз етуге жарамды геотермиялы су қорлары анықталды. Жер асты суын пайдалану жылына 1 млн. т шартты отын үнемдеуге мүмкіндік береді. Республикада күн энергиясы мен биомассаның да белгілі бір әлеуеті бар. Энергияның мұндай әдеттен тыс көздерінің тех. әлеуеті 13 млрд. кВт/сағатқа бағаланып отыр, соның ішінде жылына 5000 – 6000 сағатты қамтамасыз ететін кепілді қуат – 380 мВт. Энергия өндірімі 1,9 – 2,3 млрд. кВт/сағ.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Қазақстан]]</text>
      <sha1>rtbm4i85nj4xzxp9rx4oz39ng4u29kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ху Цзиньтао</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59575</id>
    <revision>
      <id>3626290</id>
      <parentid>3442992</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Тірі тұлғалар]],[[Санат:Қытай Халық Республикасының төрағалары]],[[Санат:1 дәрежелі Кінәз Дана Ярослав орденінің иегерлері]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3626290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5061" sha1="7qsuhh4a4aku7vn64n5ngvfey6mgn5b" xml:space="preserve">
[[File:Hu Jintao Cannes2011.jpg|thumb|Ху Цзиньтао]]

'''Ху Цзиньтао''', Hu Jіntao (21.12.1942 ж. т., Аньхуэй провинциясы, Чжиши қ.) — саяси қайраткер, 2003 - 2013 жылдар арасында [[Қытай Халық Республикасы|Қытай Халық Республикасының]] төрағасы. Пекиндегі [[Цинхуа]] университетін бітірген (1964). 1964 — 68 ж. осы университетте ғылыми жұмыспен айналысты. 1968 — 82 ж. Су шығару және электр энергетика министірлігінде, [[Ганьсу]] провинциясындағы құрылыс комитетінде жауапты жұмыстарда болды. 1982 — 88 ж. Қытай Коммунистік жастар одағы ОК-нің хатшысы, 1-хатшысы, Бүкіл мемлекеттік жастар бірлестігінің төрағасы, [[Гуйчжоу]] провинциясы партия комитетінің хатшысы, 1988 — 92 ж. Тибет автономисы аудандық партия комитетінің хатшысы қызметтерін атқарды. ҚКП ОК Саяси бюросының тұрақты омитетінің мүшесі, орталық хатшылық басқармасының хатшысы (1992 — 2002), Орталық партия мектебінің ректоры (1993 — 2002), ҚХР төрағасының орынбасары (1998 — 2002), ҚХР және ҚКП ОК Орталық әскери кеңесі төрағасының орынбасары (1999 — 2002) болды. Ху Цзиньтао 2002 жылдан ҚКП ОК-нің Бас хатшысы, 2003 жылдан [[ҚХР]] төрағасы, 2004 жылдан ҚКП ОК Орталық әскери кеңесінің төрағасы, 2005 жылдан ҚХР Орталық әскери кеңесінің төрағасынің төрағасы. Ол өзіне дейінгі басшылардың саяси бағдарын дамыту негізінде Қытайда жарасымды қоғам құру саясатын жүргізуде. Мемлекет басшысы ретінде бірнеше рет Қазақстанда ресми сапармен болып қайтты. 
2022 жылдың 22 қазанында Коммунистік партияның кезектен тыс жиналысында себепсіз залдан күштеп шығарылған, артынша барлық деректер ҚХР интернет желісінен жойылды.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commons|Hu Jintao}}
* [http://www.chinavitae.com/biography_display.php?id=19 Hu Jintao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822105831/http://www.chinavitae.com/biography_display.php?id=19 |date=2006-08-22 }} (ChinaVitae.com)
* [http://www.idcpc.org.cn/english/events/040428.htm Hu Jintao calls for upholding Marxism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040607082550/http://www.idcpc.org.cn/english/events/040428.htm |date=2004-06-07 }} ([[Xinhua News Agency|Xinhua]])
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4165209.stm China's leader shows his stripes] — Қаңтар 2005 [[BBC]] article arguing that Hu is more hardline than he initially appeared
* [http://www.time.com/time/asia/magazine/article/0,13673,501050131-1019916,00.html Requiem for Reform?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011131343/http://www.time.com/time/asia/magazine/article/0,13673,501050131-1019916,00.html |date=2008-10-11 }} Zhao Ziyang's vision of political change in China dims as Hu Jintao hardens the Party line (Time Asia)
* [http://www.csmonitor.com/2006/0419/p01s02-woap.html China's Hu: well liked, little known], from the [[Christian Science Monitor]], by Robert Marquand, [[19 сәуір]], [[2006]]
* [http://www.esnips.com/doc/907de9f2-a212-46b3-9efe-d23813bc03f3/Kuhn-Media-Press-Hu-Jintao.pdf Hu Jintao's political philosophies and policies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325103630/http://www.esnips.com/doc/907de9f2-a212-46b3-9efe-d23813bc03f3/Kuhn-Media-Press-Hu-Jintao.pdf |date=2009-03-25 }} by Dr. [[Robert Lawrence Kuhn]]

{{wikify}}

[[Санат:Қытай тұлғалары]]
[[Санат:1942 жылы туғандар]]
[[Санат:Тірі тұлғалар]]
[[Санат:Қытай Халық Республикасының төрағалары]]
[[Санат:1 дәрежелі Кінәз Дана Ярослав орденінің иегерлері]]

{{stub}}</text>
      <sha1>7qsuhh4a4aku7vn64n5ngvfey6mgn5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61837</id>
    <revision>
      <id>3626233</id>
      <parentid>3625866</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ведомстволық бағынышты ұйымдар */</comment>
      <origin>3626233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22510" sha1="bndb3b43jh5dlbovusaqu7jwmg27yf1" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы
 |қысқартылған атауы    = ''ҚР ПІБ''
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |құзыреті       = {{KAZ}}
 |құзерет_тақырып_мәтіні = Мемлекет
 |эмблема                = 
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             = 
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = 1995 жыл
 |ізашары1          = 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = [[Қазақстан Республикасының Президенті]]
 |штаб-пәтері       = [[Астана]], Мәңгілік Ел даңғылы, 8, Министрліктер үйі
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code      = 
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 87,6 млрд теңге (2025)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]&lt;/ref&gt;
 |министрдің есімі1     =
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]]
 |басшылықтың лауазымы1 = Президенттің Іс Басқарушысы
 |басшылықтың есімі2    = 
 |басшылықтың лауазымы2 = 
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            = https://qr-pib.kz
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы''' (''ҚР ПІБ'') – Қазақстан Президентінің, мемлекеттік саяси қызметшілердің, Қазақстан Парламенті депутаттарының, мемлекеттік органдар мен олардың аппараттары қызметкерлерінің қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Мемлекет басшысына тікелей бағынып, оған есеп береді. ҚР Президентінің Іс Басқармасын 2024 жылғы 7 ақпаннан [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]] басқарады.

== Қызметі ==
Заңнамаға сәйкес ҚР Президентінің Іс Басқармасы мына міндеттерді жүзеге асырады:

* ҚР Президентінің, Орталық мемлекеттік органдар – Президент Әкімшілігінің, [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] мен Парламентінің қызметін материалдық-техникалық тұрғыда қамтамасыз етеді.
* ҚР Президентінің қатысуымен өтетін іс-шараларды, соның ішінде [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] мен ҚР Президенті Әкімшілігі өткізетін кеңестерді, конференцияларды және басқа да мемлекеттік іс-шараларды қаржылық-шаруашылық жағынан қамтамасыз етеді;
* Орталық мемлекеттік органдар қызметкерлеріне көлік және медициналық қызмет көрсету,  санаторлық-курорттық емделуін және демалысын ұйымдастыру;
* ҚР ПІБ ведомстволық бағынысты ұйымдарын басқару;
* ҚР ПІБ ведомстволық бағынысты ұйымдарын басқаруда ұйымдастырушылық-экономикалық тетікті жетілдіру, мемлекеттік мүліктің пайдаланылуы мен сақталуын бақылау, басқару.

== Тарихы ==
1990 жылы Президент кеңсесінің (аппаратының) құрылымында Іс басқармасы құрылды. 1991 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi аппаратының Іс басқармасы болып өзгертілді.

1992 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi аппаратының Іс Басқармасынан аппараттың Шаруашылық басқармасы бөлінді. 

1994 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi Аппаратының Шаруашылық басқармасы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып қайта құрылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N940001884_ Қазақстан Республикасының Президентi жанындағы Шаруашылық басқармасы туралы]&lt;/ref&gt;

1995 жылы Қазақстан Президентi жанындағы Шаруашылық басқармасы таратылып, орнына орталық мемлекеттік орган мәртебесіне ие Қазақстан Президентінің Іс Басқармасы құрылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U950002600_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң Iс Басқармасы туралы]&lt;/ref&gt;

== Басшылық ==
* Президент Іс басқарушысы: [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]] (2024 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Сергей Хорошун (2019 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Абай Алтай (2023 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Бақыт Әбілдинов (2024 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Ерлан Сүттібаев (2025 жылдан бастап)&lt;ref&gt;[https://qr-pib.kz/p/2299 Басшылық туралы мәлімет]&lt;/ref&gt;

=== Президент Іс Басқарушыларының тізімі ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Суреті
! Аты-жөні&lt;br&gt;{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! colspan=&quot;2&quot;| Басқарған уақыты
! [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]]
|-
| colspan=&quot;5&quot;| '''Қазақстан Республикасы Президенті аппаратының Іс басқармасы (1990—1992)&lt;br&gt;Қазақстан Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетi Аппаратының Шаруашылық басқармасы (1992—1994)&lt;br&gt;Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Шаруашылық басқармасы (1994—1995)'''
| rowspan=&quot;13&quot;|[[Сурет:Nazarbayev-Putin 2013 Kremlin meeting (cropped).jpg|99px]]&lt;br&gt;[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(1990–2019)}}
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || 10 мамыр 1990 || 20 қазан 1995
|-
| colspan=&quot;5&quot;| '''Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы (1995—)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || 20 қазан 1995 || 8 қараша 1995
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]]&lt;br&gt;{{small|(1936—1998)}} || 8 қараша 1995 || шілде 1996
|-
| 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || қыркүйек 1996 || қыркүйек 1998
|-
| 4 || [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|99px]] || [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов|Темірхан Досмұханбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2021)}} || 2 қыркүйек 1998 || 16 маусым 2003
|-
| 5 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2012)}} || 16 маусым 2003 || 20 наурыз 2004
|-
| 6 || [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|99px]] || [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов|Темірхан Досмұханбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2021)}} || 20 наурыз 2004 || 27 наурыз 2006
|-
| 7 || [[Сурет:Photo of Bulat Utemuratov 1 (cropped).jpg|99px]] || [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]]&lt;br&gt;{{small|(1957 туған)}} || 28 наурыз 2006 || 11 желтоқсан 2008
|-
| 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2012)}} || 11 желтоқсан 2008 || 13 сәуір 2011
|-
| 9 || [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|99px]] || [[Серік Әбікенұлы Үмбетов|Серік Үмбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1950 туған)}} || 13 сәуір 2011 || 21 қыркүйек 2012
|-
| 10 || [[Сурет:Бисембаев Абай Айдарханович.jpg|99px]] || [[Абай Айдарханұлы Бисембаев|Абай Бисембаев]]&lt;br&gt;{{small|(1967 туған)}} || 21 қыркүйек 2012 || 19 наурыз 2019
|-
| 11 || [[Сурет:Battakov (cropped).jpg|99px]] || [[Ерлан Еркінұлы Баттақов|Ерлан Баттақов]]&lt;br&gt;{{small|(1969 туған)}} || 21 наурыз 2019 || 11 қаңтар 2022
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (19-08-2022).jpg|99px]]&lt;br&gt;[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(2019–)}}
|-
| 12 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]&lt;br&gt;{{small|(1980 туған)}} || 11 қаңтар 2022 || 6 ақпан 2024 
|-
| 13 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]]&lt;br&gt;{{small|(1987 туған)}} || 7 ақпан 2024 || —
|}

== Ведомстволық бағынышты ұйымдар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ұйым !! Сипаттамасы !! Қарамағындағы ұйымдар !! Сайты
|-
| «ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаменті» ММ || [[Қазақстан Құрылтайы|Қазақстан Республикасы Құрылтайы]] қызметін материалды-техникалық, транспорттық, әлеуметтік-тұрмыстық, сондай-ақ қаржылық жағынан қолдауды қамтамасыз етеді. 1990 жылдың бас кезінде Жоғары Кеңес аппаратының құрамындағы бөлім, кейін басқарма ретінде жұмыс істеді. 1995 жылы ҚР Парламентінің Іс басқармасы, 1996 жылы ҚР Парламентінің Шаруашылық басқармасы, 2016 жылы Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасы болып өзгерді, 2026 жылы қазіргі атауына ие болды. || 1. {{URL|https://auto-mtqb.qr-pib.kz/ «Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасының автошаруашылығы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
2. {{URL|https://agd-mtqb.qr-pib.kz/|«Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасының әкімшілік ғимараттары дирекциясы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
3. {{URL|https://io-mtqb.qr-pib.kz/ «Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасының инженерлік орталығы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
4. {{URL|https://parlaminst-mtqb.qr-pib.kz/ «Парламентаризм институты» ШЖҚ РМК}} 
| {{URL|https://mtqb.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Медициналық орталығы» ММ || Медициналық санаторийлік-курорттық қамтуды ұйымдастыру, халық денсаулығын нығайту және сақтау, санитариялық-эпидемиологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, өңірлерге заманауи технологияларды трансферттеу, медициналық туризмді дамыту, ғылыми және клиникалық ынтымақтастықты кеңейтумен айналысады. || 1. {{URL|https://bmcudp.kz/|«ҚР ПІБ Медициналық орталығының ауруханасы» ШЖҚ РМК}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
2. {{URL|https://oka.qr-pib.kz/ «ҚР ПІБ Медициналық орталығының Ұлттық госпиталі» ШЖҚ РМК}} (Алматы қ.)&lt;br&gt;
3. {{URL|https://okzhetpes-burabay.kz/|«Оқжетпес» емдеу-сауықтыру кешені» АҚ}} (Щучинск-Бурабай курорттық аймағы)&lt;br&gt;
4. {{URL|https://almatyresort.kz/|«Almaty Resort» санаторийі}} (Алматы қ.)&lt;br&gt;
5. {{URL|https://moseso.qr-pib.kz/|«Санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
6. {{URL|https://mtazho.qr-pib.kz/|«Медициналық технологиялар және ақпараттық жүйелер орталығы» АҚ}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
7. {{URL|https://qarlygash.qr-pib.kz/|«Қарлығаш» балабақшасы» ШЖҚ РМК}} (Астана қаласында 3 филиал)&lt;br&gt;
8. «Қазақстан» санаторийі (Қырғызстан, [[Ыстықкөл]] көлі)&lt;br&gt;
9. {{URL|https://kazakhstan-kmv.ru/|«Қазақстан» санаторийі}} («Астана» ЖШҚ, Ресей, Ессентуки қ.)
| {{URL|https://mo.qr-pib.kz/}}
|-
| [[Бурабай ұлттық паркі|«Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» ММ]] || Ақмола облысының аумағында орналасқан «Бурабай» ұлттық паркі 2000 жылы тамызда құрылды. || — || {{URL|https://burabaypark.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Автошаруашылығы» РМК || Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына автокөлікпен қызмет көрсету, ресми іс-шараларға, шетелдік делегацияларға, сондай-ақ өзге де жеке және заңды тұлғаларға көлік қызметін көрсетумен айналысады. 1997 жылы елорданың Ақмола қаласына көшуiне байланысты құрылған.&lt;ref&gt;[https://auto.qr-pib.kz/about Кәсіпорын туралы]&lt;/ref&gt; || — || {{URL|https://auto.qr-pib.kz/}}
|-
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешені» ШЖҚ РМК]] ||  Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық жағынан қамтамасыз ететін 1996 жылы құрылған арнаулы медиа-ресурс. || 1. [[ҚазАқпарат|«ҚазАқпарат» халықаралық ақпарат агенттігі]]&lt;br&gt;
2. [[Jibek Joly (телеарна)|«Jibek Joly/Silk Way» телеарнасы]]&lt;br&gt; 3. Деректі фильмдер орталығы
| {{URL|https://ptrk.qr-pib.kz/}}
|-
| «Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі мен Үкіметінің әкімшілік ғимараттары дирекциясы» ШЖҚ РМК || Дирекция 7 ғимаратқа қызмет көрсетеді, олардың қатарында «[[Ақорда (резиденция)|Ақорда]]» резиденциясы, Үкімет Үйі, Министрліктер Үйі, Қаржы министрлігі, Тұңғыш Президент мұражайы, Орталық сайлау комиссиясының әкімшілік ғимараты бар. || Дирекцияның Алматы филиалы || {{URL|https://agd.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Инженерлік-техникалық орталығы» ШЖҚ РМК || Әкімшілік ғимараттарда орналасқан мемлекеттік органдар үшін ақпараттық-коммуникациялық қызметтердің операторы және Іс Басқармасы жүйесіндегі кәсіпорындардың ақпараттық бағдарламаларын әзірлейтін, сүйемелдейтін жүйелік интегратор. || — || {{URL|https://ito.qr-pib.kz/}}
|-
| «Мемлекеттік резиденциялар дирекциясы» ШЖҚ РМК || 1997 жылы құрылған. Қазақстан Президенті мен оның отбасы мүшелерінің, өзге де қызмет көрсетілетін адамдардың қызметін материалдық-техникалық, әлеуметтік-тұрмыстық қамтамасыз етеді, Қазақстан Президенті қатысатын ресми және басқа да іс-шараларға қызмет көрсетеді, сондай-ақ қоғамдық тамақтандыру қызметтерін көрсетеді. || — || {{URL|https://mrd.qr-pib.kz/}}
|-
| «Қазақстан Республикасының Президенттік орталығы» РММ || Қазақстан Президентінің музей жинағы мен жеке кітапханасының, Қазақстан экс-президенттерінің музей жинақтарының, жеке кітапханаларының және жеке архивтерінің жұмысын қамтамасыз етеді. || — || {{URL|https://po.qr-pib.kz/}}
|-
| «Алатау» қонақ үйі» АҚ || Түркияның Кемер қаласындағы Бельдиби ауданында орналасқан «Rixos Beldibi» қонақүйін басқаруды жүзеге асырады. 2001 жылы құрылған. || — || {{URL|https://alatau.qr-pib.kz/}}
|-
| «Бүркіт» мемлекеттік авиакомпаниясы» ШЖҚ РМК || 2000 жылы арнайы рейстер ұйымдастырып, Президент пен мемлекеттiң өзге де лауазымды тұлғаларының ұшу қауiпсiздiгін қамтамасыз ету мақсатында құрылған. || — || {{URL|https://airberkut.kz}}
|-
| «Қазқұрылысжүйесі» ЖШС || Қазақстан территориясында және одан тыс жерде орналасқан объектілерде құрылыс-монтаждық жұмыстардың барысын және сапасын техникалық тұрғыдан қадағалауды қамтамасыз етумен айналысады. 2001 жылы Елорданы Алматыдан Астана қаласына көшіру кезінде техникалық қадағалауды тиімді жүргізу ету үшін «ҚР ПІБ Салынып жатқан объектілерін техникалық қадағалауды жүзеге асыру жөніндегі дирекция» Жабық акционерлік қоғамы болып құрылған. 2009 жылы ребрендинг жүргізіліп, «Қазқұрылысжүйесі» АҚ болып өзгерді.&lt;ref&gt;[https://qazqurylys.qr-pib.kz/about Біз туралы]&lt;/ref&gt; || — ||{{URL|https://qazqurylys.qr-pib.kz/}}
|-
| «Бурабай даму» ЖШС || Щучье-Бурабай курорттық аймағының аумағында ҚР Президенті Іс басқармасының объектілерін күтіп-ұстау және пайдалану, Бурабай және AQBURA курорттарын дамытуды, сондай-ақ туристік-операторлық қызметті жүзеге асырады. || — || {{URL|https://burabaydamu.qr-pib.kz/}}
|}

==Дереккөздер==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Президентіне тікелей бағынышты мемлекеттік органдар]]</text>
      <sha1>bndb3b43jh5dlbovusaqu7jwmg27yf1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626234</id>
      <parentid>3626233</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ведомстволық бағынышты ұйымдар */</comment>
      <origin>3626234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22721" sha1="r11wdc6rsc3iuzkrdjdm9kik3vg229n" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы
 |қысқартылған атауы    = ''ҚР ПІБ''
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |құзыреті       = {{KAZ}}
 |құзерет_тақырып_мәтіні = Мемлекет
 |эмблема                = 
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             = 
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = 1995 жыл
 |ізашары1          = 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = [[Қазақстан Республикасының Президенті]]
 |штаб-пәтері       = [[Астана]], Мәңгілік Ел даңғылы, 8, Министрліктер үйі
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code      = 
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 87,6 млрд теңге (2025)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]&lt;/ref&gt;
 |министрдің есімі1     =
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]]
 |басшылықтың лауазымы1 = Президенттің Іс Басқарушысы
 |басшылықтың есімі2    = 
 |басшылықтың лауазымы2 = 
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            = https://qr-pib.kz
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы''' (''ҚР ПІБ'') – Қазақстан Президентінің, мемлекеттік саяси қызметшілердің, Қазақстан Парламенті депутаттарының, мемлекеттік органдар мен олардың аппараттары қызметкерлерінің қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Мемлекет басшысына тікелей бағынып, оған есеп береді. ҚР Президентінің Іс Басқармасын 2024 жылғы 7 ақпаннан [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]] басқарады.

== Қызметі ==
Заңнамаға сәйкес ҚР Президентінің Іс Басқармасы мына міндеттерді жүзеге асырады:

* ҚР Президентінің, Орталық мемлекеттік органдар – Президент Әкімшілігінің, [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] мен Парламентінің қызметін материалдық-техникалық тұрғыда қамтамасыз етеді.
* ҚР Президентінің қатысуымен өтетін іс-шараларды, соның ішінде [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] мен ҚР Президенті Әкімшілігі өткізетін кеңестерді, конференцияларды және басқа да мемлекеттік іс-шараларды қаржылық-шаруашылық жағынан қамтамасыз етеді;
* Орталық мемлекеттік органдар қызметкерлеріне көлік және медициналық қызмет көрсету,  санаторлық-курорттық емделуін және демалысын ұйымдастыру;
* ҚР ПІБ ведомстволық бағынысты ұйымдарын басқару;
* ҚР ПІБ ведомстволық бағынысты ұйымдарын басқаруда ұйымдастырушылық-экономикалық тетікті жетілдіру, мемлекеттік мүліктің пайдаланылуы мен сақталуын бақылау, басқару.

== Тарихы ==
1990 жылы Президент кеңсесінің (аппаратының) құрылымында Іс басқармасы құрылды. 1991 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi аппаратының Іс басқармасы болып өзгертілді.

1992 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi аппаратының Іс Басқармасынан аппараттың Шаруашылық басқармасы бөлінді. 

1994 жылы Президент пен Министрлер Кабинетi Аппаратының Шаруашылық басқармасы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып қайта құрылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N940001884_ Қазақстан Республикасының Президентi жанындағы Шаруашылық басқармасы туралы]&lt;/ref&gt;

1995 жылы Қазақстан Президентi жанындағы Шаруашылық басқармасы таратылып, орнына орталық мемлекеттік орган мәртебесіне ие Қазақстан Президентінің Іс Басқармасы құрылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U950002600_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң Iс Басқармасы туралы]&lt;/ref&gt;

== Басшылық ==
* Президент Іс басқарушысы: [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]] (2024 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Сергей Хорошун (2019 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Абай Алтай (2023 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Бақыт Әбілдинов (2024 жылдан бастап)
* Президент Іс басқарушысының орынбасары: Ерлан Сүттібаев (2025 жылдан бастап)&lt;ref&gt;[https://qr-pib.kz/p/2299 Басшылық туралы мәлімет]&lt;/ref&gt;

=== Президент Іс Басқарушыларының тізімі ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Суреті
! Аты-жөні&lt;br&gt;{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! colspan=&quot;2&quot;| Басқарған уақыты
! [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]]
|-
| colspan=&quot;5&quot;| '''Қазақстан Республикасы Президенті аппаратының Іс басқармасы (1990—1992)&lt;br&gt;Қазақстан Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетi Аппаратының Шаруашылық басқармасы (1992—1994)&lt;br&gt;Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Шаруашылық басқармасы (1994—1995)'''
| rowspan=&quot;13&quot;|[[Сурет:Nazarbayev-Putin 2013 Kremlin meeting (cropped).jpg|99px]]&lt;br&gt;[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(1990–2019)}}
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || 10 мамыр 1990 || 20 қазан 1995
|-
| colspan=&quot;5&quot;| '''Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы (1995—)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || 20 қазан 1995 || 8 қараша 1995
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]]&lt;br&gt;{{small|(1936—1998)}} || 8 қараша 1995 || шілде 1996
|-
| 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]]&lt;br&gt;{{small|(1933—2010)}} || қыркүйек 1996 || қыркүйек 1998
|-
| 4 || [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|99px]] || [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов|Темірхан Досмұханбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2021)}} || 2 қыркүйек 1998 || 16 маусым 2003
|-
| 5 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2012)}} || 16 маусым 2003 || 20 наурыз 2004
|-
| 6 || [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|99px]] || [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов|Темірхан Досмұханбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2021)}} || 20 наурыз 2004 || 27 наурыз 2006
|-
| 7 || [[Сурет:Photo of Bulat Utemuratov 1 (cropped).jpg|99px]] || [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]]&lt;br&gt;{{small|(1957 туған)}} || 28 наурыз 2006 || 11 желтоқсан 2008
|-
| 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев|Сарыбай Қалмырзаев]]&lt;br&gt;{{small|(1949—2012)}} || 11 желтоқсан 2008 || 13 сәуір 2011
|-
| 9 || [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|99px]] || [[Серік Әбікенұлы Үмбетов|Серік Үмбетов]]&lt;br&gt;{{small|(1950 туған)}} || 13 сәуір 2011 || 21 қыркүйек 2012
|-
| 10 || [[Сурет:Бисембаев Абай Айдарханович.jpg|99px]] || [[Абай Айдарханұлы Бисембаев|Абай Бисембаев]]&lt;br&gt;{{small|(1967 туған)}} || 21 қыркүйек 2012 || 19 наурыз 2019
|-
| 11 || [[Сурет:Battakov (cropped).jpg|99px]] || [[Ерлан Еркінұлы Баттақов|Ерлан Баттақов]]&lt;br&gt;{{small|(1969 туған)}} || 21 наурыз 2019 || 11 қаңтар 2022
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (19-08-2022).jpg|99px]]&lt;br&gt;[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;{{nowrap|(2019–)}}
|-
| 12 || [[Сурет:Aibek Dadebay (2024-10-09) (cropped).png|99px]] || [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]&lt;br&gt;{{small|(1980 туған)}} || 11 қаңтар 2022 || 6 ақпан 2024 
|-
| 13 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Асат Болатұлы Нұрпейісов|Асат Нұрпейісов]]&lt;br&gt;{{small|(1987 туған)}} || 7 ақпан 2024 || —
|}

== Ведомстволық бағынышты ұйымдар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ұйым !! Сипаттамасы !! Қарамағындағы ұйымдар !! Сайты
|-
| «ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаменті» ММ || [[Қазақстан Құрылтайы|Қазақстан Республикасы Құрылтайы]] қызметін материалды-техникалық, транспорттық, әлеуметтік-тұрмыстық, сондай-ақ қаржылық жағынан қолдауды қамтамасыз етеді. 1990 жылдың бас кезінде Жоғары Кеңес аппаратының құрамындағы бөлім, кейін басқарма ретінде жұмыс істеді. 1995 жылы ҚР Парламентінің Іс басқармасы, 1996 жылы ҚР Парламентінің Шаруашылық басқармасы, 2016 жылы Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасы болып өзгерді, 2026 жылы қазіргі атауына ие болды. || 1. {{URL|https://auto-mtqb.qr-pib.kz/ «ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаментінің автошаруашылығы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
2. {{URL|https://agd-mtqb.qr-pib.kz/|«ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаментінің әкімшілік ғимараттар дирекциясы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
3. {{URL|https://io-mtqb.qr-pib.kz/ «ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаментінің инженерлік орталығы» ШЖҚ РМК}}&lt;br&gt;
4. {{URL|https://parlaminst-mtqb.qr-pib.kz/ «ҚР Құрылтайының қызметін шаруашылық қамтамасыз ету департаментінің «Парламентаризм институты» ШЖҚ РМК}} 
| {{URL|https://mtqb.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Медициналық орталығы» ММ || Медициналық санаторийлік-курорттық қамтуды ұйымдастыру, халық денсаулығын нығайту және сақтау, санитариялық-эпидемиологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, өңірлерге заманауи технологияларды трансферттеу, медициналық туризмді дамыту, ғылыми және клиникалық ынтымақтастықты кеңейтумен айналысады. || 1. {{URL|https://bmcudp.kz/|«ҚР ПІБ Медициналық орталығының ауруханасы» ШЖҚ РМК}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
2. {{URL|https://oka.qr-pib.kz/ «ҚР ПІБ Медициналық орталығының Ұлттық госпиталі» ШЖҚ РМК}} (Алматы қ.)&lt;br&gt;
3. {{URL|https://okzhetpes-burabay.kz/|«Оқжетпес» емдеу-сауықтыру кешені» АҚ}} (Щучинск-Бурабай курорттық аймағы)&lt;br&gt;
4. {{URL|https://almatyresort.kz/|«Almaty Resort» санаторийі}} (Алматы қ.)&lt;br&gt;
5. {{URL|https://moseso.qr-pib.kz/|«Санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
6. {{URL|https://mtazho.qr-pib.kz/|«Медициналық технологиялар және ақпараттық жүйелер орталығы» АҚ}} (Астана қ.)&lt;br&gt;
7. {{URL|https://qarlygash.qr-pib.kz/|«Қарлығаш» балабақшасы» ШЖҚ РМК}} (Астана қаласында 3 филиал)&lt;br&gt;
8. «Қазақстан» санаторийі (Қырғызстан, [[Ыстықкөл]] көлі)&lt;br&gt;
9. {{URL|https://kazakhstan-kmv.ru/|«Қазақстан» санаторийі}} («Астана» ЖШҚ, Ресей, Ессентуки қ.)
| {{URL|https://mo.qr-pib.kz/}}
|-
| [[Бурабай ұлттық паркі|«Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» ММ]] || Ақмола облысының аумағында орналасқан «Бурабай» ұлттық паркі 2000 жылы тамызда құрылды. || — || {{URL|https://burabaypark.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Автошаруашылығы» РМК || Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына автокөлікпен қызмет көрсету, ресми іс-шараларға, шетелдік делегацияларға, сондай-ақ өзге де жеке және заңды тұлғаларға көлік қызметін көрсетумен айналысады. 1997 жылы елорданың Ақмола қаласына көшуiне байланысты құрылған.&lt;ref&gt;[https://auto.qr-pib.kz/about Кәсіпорын туралы]&lt;/ref&gt; || — || {{URL|https://auto.qr-pib.kz/}}
|-
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|«Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешені» ШЖҚ РМК]] ||  Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық жағынан қамтамасыз ететін 1996 жылы құрылған арнаулы медиа-ресурс. || 1. [[ҚазАқпарат|«ҚазАқпарат» халықаралық ақпарат агенттігі]]&lt;br&gt;
2. [[Jibek Joly (телеарна)|«Jibek Joly/Silk Way» телеарнасы]]&lt;br&gt; 3. Деректі фильмдер орталығы
| {{URL|https://ptrk.qr-pib.kz/}}
|-
| «Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі мен Үкіметінің әкімшілік ғимараттары дирекциясы» ШЖҚ РМК || Дирекция 7 ғимаратқа қызмет көрсетеді, олардың қатарында «[[Ақорда (резиденция)|Ақорда]]» резиденциясы, Үкімет Үйі, Министрліктер Үйі, Қаржы министрлігі, Тұңғыш Президент мұражайы, Орталық сайлау комиссиясының әкімшілік ғимараты бар. || Дирекцияның Алматы филиалы || {{URL|https://agd.qr-pib.kz/}}
|-
| «ҚР ПІБ Инженерлік-техникалық орталығы» ШЖҚ РМК || Әкімшілік ғимараттарда орналасқан мемлекеттік органдар үшін ақпараттық-коммуникациялық қызметтердің операторы және Іс Басқармасы жүйесіндегі кәсіпорындардың ақпараттық бағдарламаларын әзірлейтін, сүйемелдейтін жүйелік интегратор. || — || {{URL|https://ito.qr-pib.kz/}}
|-
| «Мемлекеттік резиденциялар дирекциясы» ШЖҚ РМК || 1997 жылы құрылған. Қазақстан Президенті мен оның отбасы мүшелерінің, өзге де қызмет көрсетілетін адамдардың қызметін материалдық-техникалық, әлеуметтік-тұрмыстық қамтамасыз етеді, Қазақстан Президенті қатысатын ресми және басқа да іс-шараларға қызмет көрсетеді, сондай-ақ қоғамдық тамақтандыру қызметтерін көрсетеді. || — || {{URL|https://mrd.qr-pib.kz/}}
|-
| «Қазақстан Республикасының Президенттік орталығы» РММ || Қазақстан Президентінің музей жинағы мен жеке кітапханасының, Қазақстан экс-президенттерінің музей жинақтарының, жеке кітапханаларының және жеке архивтерінің жұмысын қамтамасыз етеді. || — || {{URL|https://po.qr-pib.kz/}}
|-
| «Алатау» қонақ үйі» АҚ || Түркияның Кемер қаласындағы Бельдиби ауданында орналасқан «Rixos Beldibi» қонақүйін басқаруды жүзеге асырады. 2001 жылы құрылған. || — || {{URL|https://alatau.qr-pib.kz/}}
|-
| «Бүркіт» мемлекеттік авиакомпаниясы» ШЖҚ РМК || 2000 жылы арнайы рейстер ұйымдастырып, Президент пен мемлекеттiң өзге де лауазымды тұлғаларының ұшу қауiпсiздiгін қамтамасыз ету мақсатында құрылған. || — || {{URL|https://airberkut.kz}}
|-
| «Қазқұрылысжүйесі» ЖШС || Қазақстан территориясында және одан тыс жерде орналасқан объектілерде құрылыс-монтаждық жұмыстардың барысын және сапасын техникалық тұрғыдан қадағалауды қамтамасыз етумен айналысады. 2001 жылы Елорданы Алматыдан Астана қаласына көшіру кезінде техникалық қадағалауды тиімді жүргізу ету үшін «ҚР ПІБ Салынып жатқан объектілерін техникалық қадағалауды жүзеге асыру жөніндегі дирекция» Жабық акционерлік қоғамы болып құрылған. 2009 жылы ребрендинг жүргізіліп, «Қазқұрылысжүйесі» АҚ болып өзгерді.&lt;ref&gt;[https://qazqurylys.qr-pib.kz/about Біз туралы]&lt;/ref&gt; || — ||{{URL|https://qazqurylys.qr-pib.kz/}}
|-
| «Бурабай даму» ЖШС || Щучье-Бурабай курорттық аймағының аумағында ҚР Президенті Іс басқармасының объектілерін күтіп-ұстау және пайдалану, Бурабай және AQBURA курорттарын дамытуды, сондай-ақ туристік-операторлық қызметті жүзеге асырады. || — || {{URL|https://burabaydamu.qr-pib.kz/}}
|}

==Дереккөздер==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Президентіне тікелей бағынышты мемлекеттік органдар]]</text>
      <sha1>r11wdc6rsc3iuzkrdjdm9kik3vg229n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64110</id>
    <revision>
      <id>3626239</id>
      <parentid>3548707</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Құрылымы */</comment>
      <origin>3626239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17126" sha1="nt0rep4736jpktk46lshywekqar8fpd" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты
 |қысқартылған атауы    = 
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |құзыреті       = 
 |құзерет_тақырып_мәтіні = 
 |эмблема                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             = 
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = 
 |ізашары1          = 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = 
 |штаб-пәтері       = 010000, [[Астана]], Мәңгілік Ел даңғылы, 6 (Үкімет үйі)
  |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = E|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code            = KZ
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 
 |министрдің есімі1     =
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] 
 |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы 
 |басшылықтың есімі2    = [[Асқар Серікжанұлы Жәкенов|Асқар Жәкенов]]
 |басшылықтың лауазымы2 = Басшының бірінші орынбасары
 |жоғарыда тұрған мекеме      = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            = https://primeminister.kz/
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Үкіметінің аппараты''' (2023 жылдың 2 қаңтарына дейін '''Қазақстан Премьер-Министрінің Кеңсесі''') — орталық және жергілікті атқарушы органдардың қызметін үйлестіруші мемлекеттік орган.

== Қызметі ==
* [[Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі]] мен Үкіметінің қызметін ақпараттық талдамалық,ұйымдық-құқықтық, құжаттамалық және өзге де қамтамасыз ету;
* мемлекеттік құпияларды қорғау саласындағы бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыру және мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін үйлестіру; 
* мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі құқықтық, әкімшілік, техникалық және өзге де шараларды әзірлеу, олардың іске асырылуын және сақталуын бақылау;
* мемлекеттік органдарды ақпараттық-телекоммуникациялық қамтамасыз етудің бірыңғай жүйесін, оның ішінде ақпараттық дерекқор құру жөніндегі жұмыстарды үйлестіру; [[Үкімет]] пен Премьер-Министрдің кесімдерін дайындау және атқару процесінде мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру; Мемлекет басшысының кесімдері мен Үкіметке берілген тапсырмаларының, Үкімет пен Премьер-Министр шешімдерінің, Премьер-Министр, оның орынбасарлары, Кеңсе Басшысы және оның орынбасарлары тапсырмаларының орындалу мерзімін бақылау;
* Премьер-Министр,оның орынбасарлары және Кеңсе Басшысы үшін олар тиісті құжаттарға қол қою не оларды келісу туралы шешім қабылдауы кезінде оның нәтижелері бойынша қорытындының ақпараттық-ұстанымдық сипаты болатын Үкімет пен Премьер-Министрдің шешімдері жобаларының қаржы-экономикалық, құқықтық және өзге де аспектілеріне сараптама жасау.&lt;br /&gt;

== Құрылымы ==
; Басшылық
Үкімет Аппаратының басшысын Премьер-Министрдің ұсынуы бойынша [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P020000993_ Қазақстан Республикасының Үкіметі Аппаратының мәселелерi]&lt;/ref&gt; 2007—2019 жылдары Үкімет қаулысымен тағайындалып келді.
* [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] — Үкімет Аппаратының басшысы: [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] 
* Үкімет Аппараты басшысының бірінші орынбасары: Асқар Жәкенов
* Үкімет Аппараты басшысының орынбасары: Саян Құттыбаев 
* Үкімет Аппараты басшысының орынбасары: Эльдар Толғанбаев
* Үкімет Аппараты басшысының орынбасары: Аян Мағзұмов
* Үкіметтің [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайдағы]] өкілі: Ермек Аманшаев&lt;ref&gt;[https://primeminister.kz/government/offices?q=management Үкімет аппараты басшылығы]&lt;/ref&gt;
* Премьер-Министр Протоколының бастығы: Расул Тынысбаев
* Премьер-Министрдің баспасөз хатшысы: Диляра Аленова
* Премьер-Министрдің кеңесшілері: [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]], [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев|Ермек Маржықпаев]], [[Нұрлан Телманұлы Ұранхаев|Нұрлан Ұранхаев]], Әлішер Қожасбаев

; Құрылымдық бөлімшелер
* Премьер-Министрдің Хатшылығы
* Үкіметтің Баспасөз қызметі
* Талдау бөлімі
* Заң бөлімі
* Өңірлік даму және бақылау бөлімі
* Индустриялық және инфрақұрылымдық даму бөлімі
* Жасанды интеллект және цифрлық трансформация бөлімі
* Экономикалық бөлім
* Әлеуметтік даму бөлімі
* Кадр жұмысы бөлімі
* Қорғаныс және құқықтық тәртіп бөлімі
* Мемлекеттік құпияларды қорғау бөлімі
* Қаржы бөлімі
* Бақылау және құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі
* Азаматтардың өтініштерімен жұмыс бөлімі&lt;ref&gt;[https://primeminister.kz/government/offices?q=structure Үкімет аппаратының құрылымы]&lt;/ref&gt;

=== Қарамағындағы ұйымдар ===
* «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фельдъегерлік қызметі» республикалық мемлекеттік мекемесі

== Тарихы ==
1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылды. 1991 жылдан бастап Президент пен Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде одан Министрлер Кабинетiнiң Іс басқармасы бөлінді. 1995 жылдың басында ол Министрлер Кабинетiнiң аппараты, конституциялық реформадан кейін күзден бастап Үкімет аппараты деп атала бастады.

1997 жылы 4 наурызда Президент Жарлығымен Үкімет аппараты Премьер-Министр Кеңсесі болып қайта құрылды.&lt;ref&gt;1 &quot;Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының жүйесін реформалау жөніндегі кезекті шаралар туралы&quot; Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ж. 4 наурыздағы № 3377 Жарлығы (ҚР ПҮАЖ, 1997, №10, 69-бап).&lt;/ref&gt; 

2023 жылы 2 қаңтарда Президент Жарлығымен Премьер-Министр Кеңсесі Үкімет аппараты болып өзгертілді.

== Басшылары ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Суреті
! Аты-жөні&lt;br&gt;{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! colspan=&quot;2&quot;| Басқарған уақыты
! [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министрі]]
|-
| colspan=&quot;5&quot;| 
'''Министрлер Кабинетiнiң іс басқармасы (1994–1995)'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]&lt;br&gt;{{Small|(1991–1994)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]]&lt;br&gt;{{small|(1936—1998)}} || rowspan=&quot;2&quot; | маусым 1994 || rowspan=&quot;2&quot; | наурыз 1995
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]&lt;br&gt;{{Small|(1994–1997)}}
|-
| colspan=&quot;5&quot;| 
'''Министрлер Кабинетiнiң аппараты (1995)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|99px]] || [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1953—2023)}} || наурыз 1995 || қыркүйек 1995
|-
| colspan=&quot;5&quot;| 
'''Үкімет аппараты (1995–1997)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Ержан Әбілқайырұлы Өтембаев|Ержан Өтембаев]]&lt;br&gt;{{small|(1955—2018)}} || қазан 1995 || мамыр 1996
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Степан Иванович Шуткин|Степан Шуткин]]&lt;br&gt;{{small|(1937 туған)}} || мамыр 1996 || қазан 1996
|-
| 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Тірек Қамзаұлы Бегахметов|Тірек Бегахметов]]&lt;br&gt;{{small|(1955 туған)}} || қаңтар 1997 || наурыз 1997
|-
| colspan=&quot;5&quot;| 
'''Премьер-министрдің кеңсесі (1997–2023)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Тірек Қамзаұлы Бегахметов|Тірек Бегахметов]]&lt;br&gt;{{small|(1955 туған)}} || наурыз 1997 || қазан 1997
|-
| 2 || [[Сурет:Baimenov Alikhan.jpg|99px]] || [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]]&lt;br&gt;{{small|(1959 туған)}} || қазан 1997 || тамыз 1998
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]&lt;br&gt;{{Small|(1997–1999)}}
|-
| 3 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || 2 қыркүйек 1998 || қазан 1999
|-
| 4 || [[Сурет:Kanat Saudabayev 2010 (cropped).jpg|99px]] || [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]]&lt;br&gt;{{small|(1946 туған)}} || 13 қазан 1999 || 13 желтоқсан 2000
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;{{Small|(1999–2002)}} 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 5 || rowspan=&quot;3&quot; | [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || rowspan=&quot;3&quot; | [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || rowspan=&quot;3&quot; | 13 желтоқсан 2000 || rowspan=&quot;3&quot; | 10 қаңтар 2007
|-
| [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]&lt;br&gt;{{Small|(2002–2003)}}
|-
| [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]&lt;br&gt;{{Small|(2003–2007)}}
|-
| 6 || [[Сурет:Yerbol Orynbayev 2008 (cropped).jpg|99px]] || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1971 туған)}} || 11 қаңтар 2007 || 29 қазан 2007
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br&gt;{{Small|(2007–2012)}}
|-
| 7 || [[Сурет:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|99px]] || [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]&lt;br&gt;{{small|(1963 туған)}} || 11 желтоқсан 2007 || 30 қыркүйек 2008
|-
| 8 || [[Сурет:Gabidulla Abdrakhimov.jpg|99px]] || [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]]&lt;br&gt;{{small|(1975 туған)}} || 13 қазан 2008 || 2 ақпан 2012
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 9 || rowspan=&quot;4&quot; | [[Сурет:Erlan Qoşanov (2023-06-30).jpg|99px]] || rowspan=&quot;4&quot; | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]&lt;br&gt;{{small|(1962 туған)}} || rowspan=&quot;4&quot; | 2 ақпан 2012 || rowspan=&quot;4&quot; | 14 наурыз 2017
|-
| [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]&lt;br&gt;{{Small|(2012–2014)}}
|-
| [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br&gt;{{Small|(2014–2016)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]&lt;br&gt;{{Small|(2016–2019)}}
|-
| 10 || [[Сурет:Nurlan Aldabergenov.png|99px]] || [[Нұрлан Шәдібекұлы Алдабергенов|Нұрлан Алдабергенов]]&lt;br&gt;{{small|(1962 туған)}} || 27 наурыз 2017 || 1 наурыз 2019
|-
| 11 || [[Сурет:Darhan Kaletaev (2018).jpg|99px]] || [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]]&lt;br&gt;{{small|(1972 туған)}} || 1 наурыз 2019 || 25 наурыз 2019
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]&lt;br&gt;{{Small|(2019–2022)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 12 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Сурет:Ғалымжан Қойшыбаев (38141) (cropped).jpg|99px]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1968 туған)}} || rowspan=&quot;2&quot; | 26 наурыз 2019 || rowspan=&quot;2&quot; | 4 қаңтар 2023
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]&lt;br&gt;{{Small|(2022–2024)}}
|-
| colspan=&quot;5&quot;| '''Үкімет аппараты (2023–)'''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Сурет:Ғалымжан Қойшыбаев (38141) (cropped).jpg|99px]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1968 туған)}} || rowspan=&quot;2&quot; | 4 қаңтар 2023 || rowspan=&quot;2&quot; | —
|-
| [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]&lt;br&gt;{{small|(2024–)}}
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан үкіметі]]</text>
      <sha1>nt0rep4736jpktk46lshywekqar8fpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саяси үстемдік</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70230</id>
    <revision>
      <id>3626456</id>
      <parentid>3007706</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="et0wq7b767qj3o6mmdtddpewoil47h6" xml:space="preserve">'''Саяси үстемдік''' - біреулер басшылық ететін, ал біреулер бағынатын [[Мемлекет|мемлекеттік]]-[[Құқық|құқықтық]] құрылыстағы бекітілген [[саяси]] тәртіп.  &lt;ref name=a1&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: «ЭКО» ҒӨФ. [[2006]]. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9&lt;/ref&gt;

Саяси үстемдік - мемлекеттік билікті жүзеге асыру тәсілі; авторитарлық түрдегі [[көшбасшысы]] бар қатаң шектелген адамдар тобының шексіз саяси, экономикалық және идеологиялық билігі. Саяси үстемдікке қарулы күшті қолдану, құқық пен бостандықты шектеу тән. Саяси үстемдік билікті жүзеге асыру тәсілі ретінде төтенше, қоғамдағы тұрақсыздық, қоғамдық қарама-қайшылықтар шиеленіскен, т.б. жағдайларда қалыптасады.

Саяси үстемдік жағдайына шынайы билікті бөлу емес, азаматтық қоғамды басып-жаншу тән. Яғни, азаматтық бағынбаушьшыққа қарсы [[террор]] мен [[нәубет]] қолданылады. Билік [[диктатор|диктатордың]], бір адамның немесе бір топтың қолына шоғырландырылады. Ал саяси құқық пен бостандықты шектеу әр түрлі салалардағы &quot;азаматтық міндеттерді&quot; орындауға мәжбүрлеу шараларына ұласады.

Саяси үстемдік жағдайында саяси шешімдерді қабылдауға [[Агрессия|агрессивті]] сипат себептенеді. Саясат қатаң тәртіпке негізделеді. Саяси бақылау әдістері қорқыту, үркіту, тіптен көзін құртуға дейін баратын күштеу, зорлауға сүйенеді.

Саяси үстемдіктің тарихи қалыптасқан түрлері: тайпалық, монархиялық, әскери, теократиялық және идеологиялық. Тайпалық саяси үстемдік әлі күнге дейін артта қалған [[Африка елдері|Африка елдеріне]] тән, алғашқы қауымдық құрылыстың қарапайымдылығы мен [[трайбализм|трайбализмге]], туыстық-рулық қатынасқа негізделеді. Ал [[монархия]] үстемдікке шексіз болған, яғни билік бір адамның - билеуші қолына шоғырланған жағдайда айналады. Әскери саяси үстемдіктің классикалық түрлеріне [[XX ғ.]] [[Латын Америкасы|латын америнандық]] тәртіптерді жатқызуымызға болады. Бұл жағдайда басқолбасшы әскерге сүйенеді. Діни сенімдерге негізделген саяси үстемдік кейбір [[Азия елдері|Азия елдеріне]] тән. Әлеуметтік идеологиялық саяси үстемдікке кезіндегі &quot;пролетариат үстемдігін&quot; жатқызуымызға болады. [[Фашизм|Фашистік]] саяси үстемдік ұлттық артықшылық идеясына негізделді.&lt;ref&gt; Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3 &lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Әлеуметтану]]
[[Санат:Саясаттану]]</text>
      <sha1>et0wq7b767qj3o6mmdtddpewoil47h6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ойыл уәлаяты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71672</id>
    <revision>
      <id>3626292</id>
      <parentid>3626020</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қарулы күштері */</comment>
      <origin>3626292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10470" sha1="5ourkzqp2kgiei6kqm7xd3rdn191wvd" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
|атауы=Ойыл уәлаяты
|статусы=Уақытша үкімет
|p1=Алаш автономиясы
|flag_p1=Seal of the Alash Autonomy.svg
|құрылуы=1918 жылдың сәуір-мамыр айлары
|ыдырауы=11 қыркүйек 1918
|s1=Алаш автономиясы
|flag_s1=Seal of the Alash Autonomy.svg
|карта=Карта_Уильского_оляята.svg
|size=290px
|сипаттамасы=Мәлімделген аумақтар
|астана=[[Жымпиты]]
|тілі=[[қазақ тілі]], [[орыс тілі]]
|діні =
|басқару_формасы=
|басқарушылар_титулы=Үкімет төрағасы
|басқарушы1=[[Жаһанша Досмұхамедов]]
|басқарушы_жылы1= 1918 — 1918
 |Кезең1                   = Ойыл уәлаятының құрылуы
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = [[сәуір]] [[1918]]
 |Кезең2                   = [[Алашорда үкіметінің батыс бөлімшесі|Алаш Орданың Батыс бөлімшесіне]] өту
 |Жыл2                   = [[11 қыркүйек]] [[1918]]
}}

'''Ойыл уәлаяты''' — [[Алаш автономиясы|Алаш Орданың]] ерекше аумағы және оның құрамындағы автономиялы үкімет; оны 1918 жылы [[Алаш партиясы]]ның қайраткерлері қазіргі [[Қазақстан]]ның батыс бөлігінде құрған.

== Тарихы ==
1918 жылдың сәуір айының соңында Жымпитыда өткен 4-ші Орал облыстық қазақ съезінде [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысының]] [[Жайық]] сырты бөлігінің аумағында құрылды. Төрағасы болып Жаһанша Досмұхамедов, ал үкімет мүшелері болып [[Халел Досмұхамедов]], [[Бөкей губерниясы|Бөкей Ордасынан]] [[Бақтыкерей Ахметұлы Құлманов|Бақтыгерей Құлманов]] және [[Кіші жүз]]дің негізгі руларының ақсақалдары сайланды.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tri-zhizni-generala-akulinina-chast-2 |title=Три жизни генерала Акулинина (часть 2) |access-date=2023-07-09 |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709140501/https://cyberleninka.ru/article/n/tri-zhizni-generala-akulinina-chast-2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Сонымен бірге, съез Орал әскери үкіметіне қолда бар малмен, әсіресе (кавалерия үшін) атпен көмек көрсету туралы қаулы қабылдады. Қазақ жігіттерін милиционер ретінде жедел түрде жұмылдырып, оларды казак офицерлерінің тікелей жетекшілігімен әскери іске үйрету көзделді. Келісімшарт бойынша, жұмылдырылғандар Орал әскери үкіметі тарапынан халықтық милиция деген атпен іссапарға жіберілуі тиіс еді. Сондай-ақ съез қазақ жастарынан командалық құрам даярлау үшін Жымпиты кентінде алты айлық курсы бар юнкерлік училище ашу қажет деп қаулы етті. Онда Орал казак әскерінің офицерлері арасынан әскери мұғалімдерді шақыра отырып, реалистерді, гимназистерді, екі сыныптық училищені бітіргендерді және мектеп мұғалімдерін оқыту жоспарланды.

[[File:Карта Уильского вилаята.jpg|thumb|Ойыл уәлаятының шартты әкімшілік-аумақтық бөлінісі]]

Уәлаят бес уезге бөлінді: Шыңғырлау уезі ([[Орал уезі]]нің орнына), Жымпиты уезі ([[Ілбішін уезі]]нің орнына), Сағыз уезі ([[Гурьев уезі]]нің орнына), сондай-ақ жаңадан Ойыл және Темір уездері бөлініп шықты.

Ойыл уәлаятының үкіметі [[Комуч]]пен жақсы қарым-қатынасты сақтауға тырысты, оның қаражаты есебінен уәлаят өз қарулы күштерін құрып, [[Ақ қозғалыс]] жағында соғыса алды.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/32714/ |title=Алаш-Орда в труде О. Помозова «Дни освобождения Сибири». Часть 2 |access-date=2022-07-01 |archive-date=2021-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804003155/https://e-history.kz/ru/news/show/32714/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Кейбір дереккөздерде Жаһанша Досмұхамедовтың Ойыл уәлаятында [[хан]] лауазымына ие болғаны атап өтіледі.&lt;ref&gt;{{кітап |авторы= |бөлімі= |тақырыбы=История Западного отделения Алаш-Орды. Сборник документов и материалов |жауапты= |басылым= |мекені=Алматы |баспасы=Литера |жыл=2012 |бет=110 |isbn= }}&lt;/ref&gt;

1918 жылы 11 қыркүйекте [[Әлихан Нұрмұхамeдұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейхан]] төрағалық еткен Жаһанша Досмұхамедов және Халел Досмұхамедов, [[Ахмет Бірімжанов]], [[Әлімхан Әбуұлы Ермеков|Әлімжан Ермеков]], [[Мұхамеджан Тынышбаев]], [[Уәлитхан Танашев]] қатысқан Алаш Орда үкіметінің шұғыл мәжілісінде Ойыл уәлаяты үкіметі таратылды.&lt;ref&gt;«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7&lt;/ref&gt;

== Қарулы күштері ==
[[File:Alleged Flag of the Uil Wilayah.svg|thumb|right|Жымпиты мұражайында сақталған Ойыл атты әскер полкі туының реконструкциялау нұсқасы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.academia.edu/44918978/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2_%D0%B8_%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B8_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%8F_%7C%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B5%3D |title=Исторические знамена казахов и их предков (обновленная и расширенная версия) |access-date=2022-07-01 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312171835/https://www.academia.edu/44918978/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2_%D0%B8_%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B8_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%8F_%7C%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B5= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;]]
Батыс Алаш Орданың әскери бөлімінің төрағасы және Алаш бөлімдерінің қолбасшысы болып [[Жайық казак-орыс әскері|Жайық казагы]], полковник Ерыклинцев тағайындалды. Штаб бастығы ретінде Белов көрсетіледі. Генерал [[Владимир Сергеевич Толстов|Толстовтың]] бұйрығымен Ерыклинцев сонымен қатар «әскери жағдай жарияланған жерлерде генерал-губернатор құқығымен Орал облысының Заурал бөлігінің әскери-әкімшілік басқармасының бастығы» болып тағайындалды.{{Sfn| Берик| 2017 | c= 38-39}} Комуч Алаш автономиясын мойындауына байланысты Ойыл уәлаятына жеке қарулы күштерін құруға қаражат бөлді. Олар бір атты әскер полкінен тұрды, ал жақын арадағы перспективада саны 2 мың адамға дейін жететін Халық армиясын құру жоспарланған болатын.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 1918 жылдың сәуіріндегі Жымпиты съезі Жайық казактарымен кең көлемде ынтымақтастық орнатуды және қазақтарға әскери істі үйретуге ықпал етуді қаулы етті.

== Үкіметі ==
Үкімет құрамына 7 адам: [[Жанша Досмұхамедов]], [[Халел Досмұхамедов]], [[Дәулетше Күсепқалиев]], [[Өлеңті болысы]]ның бұрынғы басқарушысы [[Сырым Датұлы]]ның шөбересі [[Салық Омаров]], Саратов университетінің түлегі, экономист [[Қалдыбай Асанов]], Бағдат университетінің түлегі, Қуанай хазіреттің баласы [[Ғабдол Қосдәулетов]] мүше болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:1918 жыл]]
[[Санат:Қазақстан әкімшілік бөлінісі]]</text>
      <sha1>5ourkzqp2kgiei6kqm7xd3rdn191wvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626383</id>
      <parentid>3626292</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан әкімшілік бөлінісі|Қазақстан әкімшілік бөлінісі]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Алаш автономиясы|Алаш автономиясы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10447" sha1="shk7b3m1kcit1s33k5uqoepgorwz0kn" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
|атауы=Ойыл уәлаяты
|статусы=Уақытша үкімет
|p1=Алаш автономиясы
|flag_p1=Seal of the Alash Autonomy.svg
|құрылуы=1918 жылдың сәуір-мамыр айлары
|ыдырауы=11 қыркүйек 1918
|s1=Алаш автономиясы
|flag_s1=Seal of the Alash Autonomy.svg
|карта=Карта_Уильского_оляята.svg
|size=290px
|сипаттамасы=Мәлімделген аумақтар
|астана=[[Жымпиты]]
|тілі=[[қазақ тілі]], [[орыс тілі]]
|діні =
|басқару_формасы=
|басқарушылар_титулы=Үкімет төрағасы
|басқарушы1=[[Жаһанша Досмұхамедов]]
|басқарушы_жылы1= 1918 — 1918
 |Кезең1                   = Ойыл уәлаятының құрылуы
 |Уақыт1                   = 
 |Жыл1                     = [[сәуір]] [[1918]]
 |Кезең2                   = [[Алашорда үкіметінің батыс бөлімшесі|Алаш Орданың Батыс бөлімшесіне]] өту
 |Жыл2                   = [[11 қыркүйек]] [[1918]]
}}

'''Ойыл уәлаяты''' — [[Алаш автономиясы|Алаш Орданың]] ерекше аумағы және оның құрамындағы автономиялы үкімет; оны 1918 жылы [[Алаш партиясы]]ның қайраткерлері қазіргі [[Қазақстан]]ның батыс бөлігінде құрған.

== Тарихы ==
1918 жылдың сәуір айының соңында Жымпитыда өткен 4-ші Орал облыстық қазақ съезінде [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысының]] [[Жайық]] сырты бөлігінің аумағында құрылды. Төрағасы болып Жаһанша Досмұхамедов, ал үкімет мүшелері болып [[Халел Досмұхамедов]], [[Бөкей губерниясы|Бөкей Ордасынан]] [[Бақтыкерей Ахметұлы Құлманов|Бақтыгерей Құлманов]] және [[Кіші жүз]]дің негізгі руларының ақсақалдары сайланды.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tri-zhizni-generala-akulinina-chast-2 |title=Три жизни генерала Акулинина (часть 2) |access-date=2023-07-09 |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709140501/https://cyberleninka.ru/article/n/tri-zhizni-generala-akulinina-chast-2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Сонымен бірге, съез Орал әскери үкіметіне қолда бар малмен, әсіресе (кавалерия үшін) атпен көмек көрсету туралы қаулы қабылдады. Қазақ жігіттерін милиционер ретінде жедел түрде жұмылдырып, оларды казак офицерлерінің тікелей жетекшілігімен әскери іске үйрету көзделді. Келісімшарт бойынша, жұмылдырылғандар Орал әскери үкіметі тарапынан халықтық милиция деген атпен іссапарға жіберілуі тиіс еді. Сондай-ақ съез қазақ жастарынан командалық құрам даярлау үшін Жымпиты кентінде алты айлық курсы бар юнкерлік училище ашу қажет деп қаулы етті. Онда Орал казак әскерінің офицерлері арасынан әскери мұғалімдерді шақыра отырып, реалистерді, гимназистерді, екі сыныптық училищені бітіргендерді және мектеп мұғалімдерін оқыту жоспарланды.

[[File:Карта Уильского вилаята.jpg|thumb|Ойыл уәлаятының шартты әкімшілік-аумақтық бөлінісі]]

Уәлаят бес уезге бөлінді: Шыңғырлау уезі ([[Орал уезі]]нің орнына), Жымпиты уезі ([[Ілбішін уезі]]нің орнына), Сағыз уезі ([[Гурьев уезі]]нің орнына), сондай-ақ жаңадан Ойыл және Темір уездері бөлініп шықты.

Ойыл уәлаятының үкіметі [[Комуч]]пен жақсы қарым-қатынасты сақтауға тырысты, оның қаражаты есебінен уәлаят өз қарулы күштерін құрып, [[Ақ қозғалыс]] жағында соғыса алды.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/32714/ |title=Алаш-Орда в труде О. Помозова «Дни освобождения Сибири». Часть 2 |access-date=2022-07-01 |archive-date=2021-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804003155/https://e-history.kz/ru/news/show/32714/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Кейбір дереккөздерде Жаһанша Досмұхамедовтың Ойыл уәлаятында [[хан]] лауазымына ие болғаны атап өтіледі.&lt;ref&gt;{{кітап |авторы= |бөлімі= |тақырыбы=История Западного отделения Алаш-Орды. Сборник документов и материалов |жауапты= |басылым= |мекені=Алматы |баспасы=Литера |жыл=2012 |бет=110 |isbn= }}&lt;/ref&gt;

1918 жылы 11 қыркүйекте [[Әлихан Нұрмұхамeдұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейхан]] төрағалық еткен Жаһанша Досмұхамедов және Халел Досмұхамедов, [[Ахмет Бірімжанов]], [[Әлімхан Әбуұлы Ермеков|Әлімжан Ермеков]], [[Мұхамеджан Тынышбаев]], [[Уәлитхан Танашев]] қатысқан Алаш Орда үкіметінің шұғыл мәжілісінде Ойыл уәлаяты үкіметі таратылды.&lt;ref&gt;«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7&lt;/ref&gt;

== Қарулы күштері ==
[[File:Alleged Flag of the Uil Wilayah.svg|thumb|right|Жымпиты мұражайында сақталған Ойыл атты әскер полкі туының реконструкциялау нұсқасы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.academia.edu/44918978/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2_%D0%B8_%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B8_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%8F_%7C%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B5%3D |title=Исторические знамена казахов и их предков (обновленная и расширенная версия) |access-date=2022-07-01 |archive-date=2022-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312171835/https://www.academia.edu/44918978/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2_%D0%B8_%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B8_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%8F_%7C%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B5= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;]]
Батыс Алаш Орданың әскери бөлімінің төрағасы және Алаш бөлімдерінің қолбасшысы болып [[Жайық казак-орыс әскері|Жайық казагы]], полковник Ерыклинцев тағайындалды. Штаб бастығы ретінде Белов көрсетіледі. Генерал [[Владимир Сергеевич Толстов|Толстовтың]] бұйрығымен Ерыклинцев сонымен қатар «әскери жағдай жарияланған жерлерде генерал-губернатор құқығымен Орал облысының Заурал бөлігінің әскери-әкімшілік басқармасының бастығы» болып тағайындалды.{{Sfn| Берик| 2017 | c= 38-39}} Комуч Алаш автономиясын мойындауына байланысты Ойыл уәлаятына жеке қарулы күштерін құруға қаражат бөлді. Олар бір атты әскер полкінен тұрды, ал жақын арадағы перспективада саны 2 мың адамға дейін жететін Халық армиясын құру жоспарланған болатын.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 1918 жылдың сәуіріндегі Жымпиты съезі Жайық казактарымен кең көлемде ынтымақтастық орнатуды және қазақтарға әскери істі үйретуге ықпал етуді қаулы етті.

== Үкіметі ==
Үкімет құрамына 7 адам: [[Жанша Досмұхамедов]], [[Халел Досмұхамедов]], [[Дәулетше Күсепқалиев]], [[Өлеңті болысы]]ның бұрынғы басқарушысы [[Сырым Датұлы]]ның шөбересі [[Салық Омаров]], Саратов университетінің түлегі, экономист [[Қалдыбай Асанов]], Бағдат университетінің түлегі, Қуанай хазіреттің баласы [[Ғабдол Қосдәулетов]] мүше болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:1918 жыл]]
[[Санат:Алаш автономиясы]]</text>
      <sha1>shk7b3m1kcit1s33k5uqoepgorwz0kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ханс-Георг Гадамер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81688</id>
    <revision>
      <id>3626373</id>
      <parentid>3474838</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25068" sha1="34fjgfub33jyso9dhb13qhahguymslc" xml:space="preserve">{{Философ
 |есімі          = Ганс Гадамер
 |шынайы есімі   = Hans-Georg Gadamer
 |сурет          = Ханс Георг Гадамер.jpg
 |ені            = 
 |сурет атауы    = Ганс-Георг Гадамер
 |туған кездегі есімі     = 
 |Лақап аты       = 
 |Туған күні    = 11.2.1900
 |туған жері    = [[Марбург]], [[Германия]]
 |Қайтыс болған күні        = 12.3.2002
 |Қайтыс болған жері        = [[Гейдельберг]], [[Германия]] 
 |Азаматтығы     = {{DEU}}
 |Ұлты           = 
 |Шығармалардың тілі    = [[Неміс тілі]]
 |Мектеп                = [[герменевтика]]
 |Бағыты          = Батыс философиясы, Құрылықтық философия
 |Кезең           = [[Қазіргі заман батыс философиясы]]
 |Қызығушылығы    = [[Метафизика]],  [[Эстетика]], [[Онтология]], [[Эпистемология]]
 |Пікірі          = &quot;Практикалық философия&quot;; &quot;Дәстүрлі өнімдер дәстүр ішінде өмір сүреді&quot;; &quot;Тіл шексіздік пен шектіліктің бірлігі&quot;; &quot;Тарихи эффект&quot; санасы; &quot;Герменевтика - түсіну философиясы&quot;; &quot;Ойын және өнер&quot;, &quot;бірігу көкжиегі&quot;
 |Ізашарлары      = [[Платон]], [[Аристотель]], [[Иммануил Кант]], [[Гегель]], [[Сёрен Кьеркегор]], [[Фридрих Шлейермахер]], [[Вильгельм Дильтей]], [[Фридрих Ницше]], [[Эдмунд Гуссерль]], [[Мартин Хайдеггер]]
 |Мұрагерлері     =
 |Маңызды еңбегі      =  «Ақиқат және әдіс»
 |Марапаттары     = 
 |Қолтаңбасы      = 
 |сайт            = 
 |уикикітап       = 
 |уикидәйек       = 
}}
'''Ганс Георг Гадамер''' (Hans-Georg Gadamer, 11.02.1900, [[Марбург]]-13.03.2002, [[Гейдельберг]]) — неміс [[философ]]ы, [[Қазіргі заман батыс философиясы]]нда айырықша ықпалға ие [[ойшыл]]дардың бірі, [[Мартин Хайдеггер]]дің шәкірті, [[Герменевтика|герменевтик]].&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1&lt;/ref&gt; Ол [[экзистенциализм]]ге және [[Вильгельм Дильтей]] шығармашылығына сүйене отырып, кез келген белгісіз іс біздің сенімдерімізді қайта қарау болып табылады деп пайымдайды. Гадамердің ең басты шығармасы «[[Ақиқат және әдіс]]» (1960, [https://en.wikipedia.org/wiki/Truth_and_Method Truth and Method], Wahrheit und Methode) болып, ол ХХ ғасырда көп зерттелген, философия мен мәдениеттің түрлі салаларына айырықша ықпал еткен кітаптардың бірі. Оның философиясының рухы мен өмір тәжірибесі мынадай бір мәселені айғақтайды: сұхбат және түсіну [[Болмыс және уақыт|осыболмыстың]] мүмкін болған болмыс тәсілі.

== Ғұмырбаяны ==
Ганс Гадамер Германияның [[Марбург]] қаласында оқымысты отбасында туған. Әкесі Йоханнес Гадамер (Johannes Gadamer) химия саласын зерттеген университет профессоры болып, университет ректоры міндетін де атқарыпты. Ол бала Гадамердің жаратылыстану пәндеріне қызығуын оятуға көп тырысады. Бірақ Ганс Гадамер гуманитарлық пәндерге ықыласы ауумен болады. Ганс Гадамер 4 жастағы шағында ақынжанды және дінге берік шешесі Джоанна Гиес диабеттен көз жұмады. Гадамер [[Бреслау]]да орта мектеп оқып, 19 жасында туған жері, [[неокантшылық]] ағым орталығы – Марбургке қайтып оралады. Марбургте ол әйгілі неокантшыл ойшыл [[Пауль Герхард Наторп]]тан (Paul Natorp) философия үйренеді. 1922 жылы «Платон диалогтарындағы шаттық ұғымының мәні» (The Essence of Pleasure according to Plato's Dialogues) атты мақаласы арқылы докторлық диссертация қорғайды.

1923 жылы [[Фрайбург университеті]]не барып, өзі ұлықтайтын сүйікті ойшылы [[Мартин Хайдеггер]]ден тәлім алады. Фрайбургте ол бірнеше ай ғана тұрса да, бірақ бұл оның өмірі мен философиялық бағытана үлкен әсер етеді. Содан былай ол өзін ылғи да Хайдеггердің оқушысы санады. Ол Хайдеггерден [[феноменология]] әдіснамасын игеріп, онтологиялық ой жүгіртуге бейімделіп, өзінің алғашқы кездегі неокантшылдық ұстанымдарынан бас тартады.

1929 жылы Гадамер [[Марбург университеті]]нде сабақ өту құзырына ие болды. 30 жылдардың алғашқы кездерінде ол көп уақыттарын ғылыми баяндама жасауға арнады. [[Үшінші Рейх]] тұсында оның саяси белсенділігі әлсіреді. Бірақ, ол Хайдеггерден өзгеше түрде [[нацизм]]ге үзілді-кесілді қарсы болды.

1937 жылы 10 жыл бұрын ұсынған профессорлық өтініші қабылданып, 1939 жылдан бастап [[Лейпциг университеті]]нде профессорлық қызметке ие болады. 1945 жылы философия кафедрасының меңгерушісі, кейін екі жыл университет [[ректор]]ы міндетін атқаррады.  Бұл жылдары ол қызмет қарбаластығы салдарынан қысқа мақалалар және өлеңдер жазумен шектеледі.

1947 жылы Гадамер [[Франкфурт университеті]]нің [[философия кафедрасы]] тарапынан профессорлыққа ұсыныс етілді. 1949 жылы [[Гейдельберг университеті]]не барып, [[экзистенциализм]]нің көрнекі өкілі [[Карл Ясперс]]тің орнында жұмысын жалғастырды. Тек 1960 жылы 60 жасында өзінің ең әйгілі кітабы «[[Ақиқат және әдіс]]» кітабын жариялайды. Кейінгі 40 жылдық өмірінде ол өзінің негізгі кітаптарын арт-артынан жазады және көптеген маңызды тұлғалармен сұхбаттар өткізіп, іргелі баяндамалар жасап, мол атақ-даңыққа бөленді. 2002 жылы 102 жасында қайтыс болғанға дейін ол Гейдельберг университетінің құрметті профессоры болады.

== Таным және түсіну ==

Гадамердің ойынша, нәрсе түсінілгенде ғана оның болмысы тәжірибемізден өткен есептеледі. Демек тіл дегеніміз түсінуге болатын болмыс, немесе, болмыстың түсінілуі тек тілде ғана мүмкін. Бірақ, тіл ол жай белгі емес, ерекше үлгі. Ол дүние түпнұсқасының үлгісі. Демек осынау үлгіні тану дүние түпнұсқасын бізге паш етеді де, ол қатаң мағынада біздің дүниетанымымызды қалыптастырады.

Таным көкжиегіміздің (Horizont) &quot;басқамен&quot; бірігуіне және толығуына қол жеткізу үшін біз герменевтикалық шеңберге кіруіміз керек. Бұл шеңберде мәтін әлемдік түсінудің көрінісі ғана, ал түсіну дегеніміз мәтіндерге герменевтикалық синтез жасаудай ерекше рухани күй болып табылады.&lt;ref&gt;Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7&lt;/ref&gt;

Гадамер мәтін — тексті ақырғы реалдылық деп жариялап, оны [[философия]]лық пайымдау [[объект]]ісіне айналдырды. Герменевтикалық тәсіл арқылы жеке тұлғаның ішкі дүниесіне, философиялық ой ирімінің тылсым қатпарларына үңілуге болатынын кейінгі ғалымдар дәлелдеп жүр. Мысалы, ұлы Абай шығармаларына герменевтикалық талдау жасау арқылы оның әдеби-философиялық шғармаларындағы ашылмаған терең қатпарларын ашуға болады. Ал, Гаддамер өзінің әйгілі &quot;АҚиқат және әдіс&quot; кітабында герменевтиканы жай әдіс қана емес, маңыздысы адамның болмыс үлгісіне енуі деп пайымдайды. Демек біз Абай шығармаларын талдау барысында жай ғана оның идеяларымен ғана емес оның ғұмырының ішкі тынысына, болмысының ішкі арқауына бойлай аламыз. Егер біз өз болмысымызға герменевтикалық үңілу жасай алсақ, біз тіпті өзіміздің өзімізге бейтаныс қырымызға дейін назар аудара алуымыз мүмкін. Демек, герменевтика болмысты танудың ғана емес, табудың да өзгеше бір жолы есептеледі.

Таным әдетте екі жақтылықты қажет етеді, біріншіден, зерттейтін нәрсеге &quot;іштей ену&quot;, екіншіден, одан &quot;тысқары кету&quot;. В. Дильтей мұның біріншісіне ғана маңызды деп мән беріп, екіншісіне көңіл аудармады. Сондықтан да оның «Түсіну» теориясы өміршең бола алмады. А. Дильтейге қарағанда Түсіну теориясында шындыққа Гадамер жақынырақ барды. Ол зерттеушіні, түсіндірушіні, талдаушыны бір жақты текст авторының тарихи жағдайына қойып, оның өзінің тарихи шекарасын ұмытуын мақсат тұтпады. Гадамер әлеуметтік тарихи-мәдени көкжиектерді (Horizont) жақындатуды ұсынды. Гадамер өз еңбектерінде «зерттеуші» мен «зерттелушінің» бірі-бірінің алдынан қарама-қарсы шықпайынша, бірігіп біртұтастанбайынша шынайы түсіну болмайтындығын айтады. Түсінудің негізгі мақсаты ақиқат түбіне жету болатын болса, ол ақиқатқа өзінің (зерттеушінің) нақты тарихи жағдайы мен өткен (зерттелуші) әлемнің диалогы, бітпес сұрақтарға берілген шексіз жауаптар қатынасы арқылы ғана жетуге болады.

== Герменевтика ==
[[Сурет:Wassili Lepanto (links) und Hans-Georg Gadamer im Gespräch - DC260-mh15922.jpg|thumb|left|350px|Ханс-Георг Гадамердің (оң жағында) Васили Лепантомен сұхбаты, 2000ж.]]
[[Герменевтика]] (гр. germenututios) - мәтін мағынасын болмыстық қабатта түсіндіру сынағы, әлемді тіл арқылы игеру. Бұл ілімнің мақсаты- мәдениет саласын ғылыми деңгейде тану, кең мағынасында адамның рухани дүниесін түсіну болып саналады. Герменевтика ілімі антика заманынан басталған. Оны Аристотель еңбегінің (об истолковании - түсіндірме туралы) атауынан-ақ көреміз. Інжілдің мәтіндерін талдауға арналған реформация кезеңінде (XVI) герменевтиканың рөлі арта түсті.

Герменевтиканың қазіргі замандағы философиялық бастауын жасағандар Ф.Шлегель, Ф.Шлейермахер, бұл ілімді ары қарай дамытқан және зор әсер еткен ойшылар: [[Вильгельм Дильтей]], Г.[[Георг Зиммель|Зиммель]], М. Шеллер, Г.Гадамер, М. Ландман.

XXғ. мен  XXI ғ. басындағы әлемдегі саяси-әлеуметтік шындық, экономикадағы күрделі өзгерістерге бағынышты болды. Еуропа монополистік капитализм деңгейіне көтерілді. Ұлттық айырмашылықты жоққа шығаратын әлемдік өнеркәсіп және сауда-саттық ерекше дами бастады. Философияда ескі мәселелермен айналысумен қатар заманның талабына сай олрға жаңаша қарап, жаңаша шешуге ұмтылыстар пайда болды. XIX аяғы мен  XX ғасырдың басында көптеген философиялық бағыттарда &quot;Нео&quot; деген қосымша сөз жалғанады, ол ілімдерінің бір философиялық жүйеден шыққанын, яғни тектес екенін, екінші жағынан бір-біріне қарама-қарсы екенін көрсетеді, классикалық философия үлгісінен айырмашылығына көңіл аударады.

Гадамер герменевтикасында &quot;тіл дегеніміз түсінілетін болмыс&quot; мағынасы айқындалды. Кез келген тануда алдын-ала &quot;алғытүсінік&quot; (Vor-verständnis) болу керек, соның арқасында әрі қарай бірдеңені тануға болады. Ал &quot;алғытүсінік&quot; болмаса, онда таным мүлде жоғалады. Бұл дәстүрдің, түсініктің қозғаушысы тіл болады, себебі оның ішінде жанама куәліктер, алғытүсініктер жатыр. Онсыз таным мүмкін емес. Тану тіл арқылы, оның ішіндегі алғытүсініктер арқылы болады. Субьект сырттағы жағдаймен тікелей араласпай, жанама куәліктерді пайдаланып, тілдің өзіндегі дұрыс таным жолына шығады. Түбінде бұл бағыт Декарттың метафизикасына қарсы шығып, субьектінің орнына тілдің өзін қояды.
== Негізгі шығармалары ==
# «''Платонның диалектикалық этикасы — Филеб (Philebus) диалогін феноменологиялық түсіндіру''» (1931. Аталған еңбек 1968 жылы «''Платонның диалектикалық этикасы және Платон философиясының басқа қырлары туралы зерттеулер''» деген атпен қайта жарияланды.)
# «''Платон және ақын''» (1934)
# «''Ұлт және тарих''» (1941)
# «''Гете және философия''» (1947)
# «''Философияның тұғыры''» (1948)
# «''[[Ақиқат және әдіс]]''» (1960, 1965, 1972, 1975, 1986)
# «''Тарихи сана мәселесі''» (1963)
# «''Шағын мақалалар жинағы''» (1967-1977)
# «''Гегель диалектикасы — герменевтика туралы бес зерттеу мақалсы''»  (1971)
# «''Мен кіммін? Сен кімсің?''» (1973)
# «''Платонның &quot;Тимей&quot; диалогіндегі идея және нақтылық''» (1974)
# «''Ғылым дәуіріндегі ақыл''» (1976)
# «''Поэтика''» (1977)
# «''Сұлулықтың шындығы — ойын, символь және құттықтау өнері''» (1977)
# «''[[Платон]] мен [[Аристотель]] арасындағы Ізгілік ұғымы''» (1978)
# «''Гегель мұрасы''» (1979)

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://sheriazdanov.ucoz.kz/publ/filosofija/khkh_asyr_batys_europa_filosofijasy/9-1-0-336 ХХ ҒАСЫР БАТЫС ЕУРОПА ФИЛОСОФИЯСЫ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=ChewACeHS-I Гадамермен сұхбат]
* [https://www.youtube.com/watch?v=w6epqadgG1g Герменевтика туралы: Шлейермахер, Гадамер, Дильтей (орысша)]
* {{cite book
 | ref   = harv
 | last  = Grondin | first = Jean
 | year  = 2003
 | title = Hans-Georg Gadamer: A Biography
 }}
* {{Cite book|ref=harv|title=Gadamer: A Philosophical Portrait|first=Donatella Di|last=Cesare|others=Niall Keane (trans.)|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253007636|year=2007}}
* {{cite book
 | ref   = harv
 | last  = Orozco | first = Teresa
 | year  = 1995
 | title = Platonische Gewalt: Gadamers politische Hermeneutik der NS-Zeit
 }}
*[http://plato.stanford.edu/entries/gadamer/ Ганс Гадамер Станфорд философия энциклопедиясында]
*[http://www.ms.kuki.tus.ac.jp/KMSLab/makita/gdmhp/ghp_kchrono_d.html Хронология (Неміс тілінде)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716202838/http://www.ms.kuki.tus.ac.jp/KMSLab/makita/gdmhp/ghp_kchrono_d.html |date=2012-07-16 }}
*[http://www.ms.kuki.tus.ac.jp/KMSLab/makita/gdmhp/ghp_wwerk_d.html Гадамердің жұмыстары] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121219011628/http://www.ms.kuki.tus.ac.jp/KMSLab/makita/gdmhp/ghp_wwerk_d.html |date=2012-12-19 }}
*[http://emc.elte.hu/~hargitai/mmi/segedanyagok/platoasportratist.pdf Hans-Georg Gadamer: Plato as portratist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721074007/http://emc.elte.hu/~hargitai/mmi/segedanyagok/platoasportratist.pdf |date=2011-07-21 }}
*[http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20&amp;%20Education%20(Internet)2.doc &quot;On Hermeneutical Ethics and Education&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130727175845/http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20%26%20Education%20%28Internet%292.doc |date=2013-07-27 }} Музыканы, этиканы және ағартуды түсінудегі герменевтиканың маңызын білдіретін қағаз.
*[http://www.zetabooks.com/download2/Ubersetzung-und-Heremenutik-Einleitung.pdf Auf den Spuren einer verschütteten Evidenz: Übersetzung und Hermeneutik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029162539/http://www.zetabooks.com/download2/Ubersetzung-und-Heremenutik-Einleitung.pdf |date=2012-10-29 }}, in: [[Larisa Cercel]] (ed.), [http://www.zetabooks.com/zeta-series-in-translation-studies.html ''Übersetzung und Hermeneutik / Traduction et herméneutique''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723001927/http://www.zetabooks.com/zeta-series-in-translation-studies.html |date=2009-07-23 }} Bucharest, Zeta Books, 2009, ISBN 978-973-199-706-3 (paperback), 978-973-1997-07-0 (ebook).
* [http://www.gumer.info/authors.php?name=%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80+%D0%93. Эстетика және герменевтика] Орысша
* [http://www.gumer.info/authors.php?name=%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80+%D0%A5. Хайдеггер және гректер] Орысша

[[Санат:11 ақпанда туғандар]]
[[Санат:Марбургте туғандар]]
[[Санат:13 наурызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Гейдельбергте қайтыс болғандар]]
[[Санат:Вроцлав университеті түлектері]]
[[Санат:Марбург университеті түлектері]]
[[Санат:ГФР алдындағы еңбегі үшін орденінің Үлкен крест иегерлері]]
[[Санат:ГФР алдындағы еңбегі үшін орденінің Үлкен офицерлік крестінің иегерлері]]
[[Санат:Pour le Mérite орденінің иегерлері]]
[[Санат:Марбург университеті оқытушылары]]
[[Санат:Лейпциг университеті ректорлары]]
[[Санат:Франкфурт университеті оқытушылары]]
[[Санат:Гейдельберг университеті оқытушылары]]
[[Санат:Саксон ғылым академиясы мүшелері]]
[[Санат:Деи Линчей академиясы мүшелері]]
[[Санат:Венгр ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Афины академиясы мүшелері]]
[[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]]
[[Санат:Бамберг университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Вроцлав университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Йен университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Лейпциг университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Марбург университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің құрметті докторлары]]
[[Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің құрметті профессорлары]]
[[Санат:Палермоның құрметті азаматтары]]
[[Санат:Гейдельбергтің құрметті азаматтары]]
[[Санат:Гейдельбергте жерленгендер]]
[[Санат:Герменевтика]]
[[Санат:Ойын философтары]]
[[Санат:Германия философтары]]
[[Санат:XX ғасыр философтары]]
[[Санат:Ұзақ жүз жасағандар]]
[[Санат:Өнер философтары]]
[[Санат:Неміс тіл және поэзия академиясы мүшелері]]</text>
      <sha1>34fjgfub33jyso9dhb13qhahguymslc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нейтралитет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89349</id>
    <revision>
      <id>3626229</id>
      <parentid>2150273</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="1xzs0dp6kc44ltks2a0t17zwtaekc39" xml:space="preserve">'''Нейтралитет''' ''({{lang-de|Neutralität}}, {{lang-la|neuter}})''- 
# басқаның пікірталасына араласпау, немесе екі жақты да жатамау;
# сыртқы саяси бағыты қарулы қақтығыстарға және [[әскери-саяси одақ]]тарға қатыспаумен сипатталатын [[мемлекет]]тің ерекше [[құқық]]тық статусы.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б.
ISBN 9965-808-89-9&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==

&lt;references/&gt;

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Саясат әлеуметтануы]]


{{stub}}</text>
      <sha1>1xzs0dp6kc44ltks2a0t17zwtaekc39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жаңа білім беру жүйесі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98051</id>
    <revision>
      <id>3626520</id>
      <parentid>3589188</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3626520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96707" sha1="4trv4ehxobx6asdecnqynvf7mxhvanj" xml:space="preserve">[[Сурет:Ushinsky.jpg|right|frame|300px|Мұғалім - өзінің білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, ал оқуды, ізденуді тоқтатқанмен оның мұғалімдігі де жойылады.''К.Д.Ушинский.'']]
'''Білім беру жүйесі''' - сабақтастығы бар білім беру бағдарламалары мен әртүрлі деңгей мен бағыттағы мемлекеттік білім беру стандарттары жүйесінің, оларды әртүрлі ұйымдастыру [[құқық]]тық формадағы, типтегі және түрдегі білім беру мекемелерінде іске асырушы тармақтардың, сонымен бірге білім беруді басқару органдары жүйесінің жиыны.

Бiлiм беру жүйесi қоғамның әлеуметтiк – экономикалық дамуында жетекшi роль атқарады, сондай – ақ оны әрi қарай айқындай түседi. Ал бiлiмнiң қалыптасып, дамуының жалпы шарттары философияның негiзгi мәселесi – рухтың материяға, сананың болмысқа қатынасы тұрғысынан зерттелетiн iлiм таным теориясы деп аталады. Таным теориясының басқа ғылыми теориялардан түбiрлi айырмашылығы – ол бiлiмнiң қалыптасуы мен негiзделуiнiң жалпы ұстанымдарын, объективтiк қатынастарды қалыптастырады.

Орыс педагогі К.Д.Ушинский айтқандай, қазіргі заман талабына сай, әр мұғалім, өз білімін жетілдіріп, ескі бірсарынды сабақтардан гөрі, жаңа талапқа сай инновациялық технологияларды өз сабақтарында күнделікті пайдаланса, сабақ тартымды да, мәнді, қонымды, тиімді болары сөзсіз. Бұл жөнінде Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 8-бабында «Білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» деп атап көрсеткен.
[[Елбасы]]мыз [[Н.Ә. Назарбаев]] жолдауында айтқандай: «Болашақта өркениетті дамыған елдердің қатарына ену үшін заман талабына сай білім қажет. Қазақстанды дамыған 50 елдің қатарына жеткізетін, терезесін тең ететін – білім». Сондықтан, қазіргі даму кезеңі білім беру жүйесінің алдында оқыту үрдісінің технологияландыру мәселесін қойып отыр. Оқытудың әртүрлі технологиялары сарапталып, жаңашыл педагогтардың іс – тәжірибесі зерттеліп, мектеп өміріне енуде.

==Қазіргі  білім  беру  жүйесінің  мақсаты==
Қазіргі  білім  беру  жүйесінің  мақсаты -  бәсекеге  қабілетті  маман  дайындау. [[Мектеп]] – үйрететін  орта,  оның  жүрегі -  мұғалім.
Ізденімпаз  мұғалімнің  шығармашылығындағы  ерекше  тұс - оның  сабақты  түрлендіріп, тұлғаның  жүрегіне  жол  таба  білуі.
[[Ұстаз]]  атана  білу, оны  қадір  тұту,  қастерлеу, арындай  таза  ұстау - әр  мұғалімнің  борышы. Ол  өз  кәсібін, өз пәнін , барлық  шәкіртін , мектебін  шексіз  сүйетін  адам. Өзгермелі  қоғамдағы  жаңа  формация  мұғалімі – педагогикалық  құралдардың  барлығын  меңгерген, тұрақты  өзін-өзі  жетілдіруге  талпынған, рухани  дамыған, толысқан  шығармашыл  тұлға  құзыреті. Жаңа  формация  мұғалімі  табысы, біліктері  арқылы  қалыптасады, дамиды.
Нарық  жағдайындағы  мұғалімге  қойылатын  талаптар : бәсекеге  қабілеттілігі,  білім  беру  сапасының  жоғары  болуы, кәсіби  шеберлігі, әдістемелік   жұмыстағы  шеберлігі.

Осы  айтылғандарды  жинақтай  келіп, жаңа  формация  мұғалімі- рефлексияға қабілетті, өзін-өзі  жүзеге  асыруға  талпынған  әдіснамалық , зерттеушілік, дидактикалық - әдістемелік, әлеуметтік тұлғалы,коммуникативтілік,  ақпараттық  және тағы  басқа  құдыреттіліктердің  жоғары  деңгейімен  сипатталатын  рухани- адамгершілікті, азаматтық  жауапты, белсенді, сауатты, шығармашыл   тұлға.

Нәтижеге бағытталған   білім  моделі  мен  басқарудың   жаңа  парадигмасы  аясында жекелеген  ұғымдар  мен  нормаларды  және  тиімді  педагогикалық  технологияларды  меңгеру  үшін   педагогтардың   кәсіби  мәдениетін   дамытуға  бағытталған  оқу  қажеттіліктері  туындалып  отыр.

Біліктілік  арттыру  жүйесінде  педагогтардың   оқу  қажеттіліктері  нақты  білімнің  мәнін  түсінуге, соның  нәтижесінде  өзіндік  іс- әрекетке  енуге  және  жеке  өміріндегі  тәжірибені  жетілдіру  мақсаттарына  байланысты   қалыптасады. Осы  заманғы  мұғалім   оқуға  үлкен   потенциалдық  мүмкіндіктермен  келеді.

Сондықтан  олардың функционалдық   сауаттылықтарын   кәсіби  шеберлікпен  ұштастыру  үшін  нәтижеге бағытталған  білім  беру  үлгісінде  мақсатты  түрде  білім беретін, қалыптастыратын, дамытатын  андрогогикалық   процесс  қажет.  Басқаша  айтқанда  ересектерге  арналған, жалпы  және  кәсіби  білімнің   қажеттілігін  дамыту, ғылым,  білім   мен  мәдениет  жетістіктері  арқылы  адамдардың  жалпы  мәдениеті   мен әлеуметтік   белсенділікті   дамытуға   бағытталған   танымдық  іс-әрекетке   ынталандыру  үшін  білім беру.
Қазіргі  білім беру  парадигмасы  «білікті  адамға» бағытталған  білімнен  «мәдениет  адамына» бағытталған  білімге  көшуді  көздейді. Бұл  білім беру  жаңаша   ұйымдастыру- оның  философиялық , психологиялық, педагогикалық  негіздерін, теориясы  мен  тәжірибесін  тереңірек  қайта   қарауды  қажет  етеді.

Сондықтан  бүгінгі  күні  еліміздің  білім  жүйесінде  оқыту  үдерісін  тың идеяларға  негізделген   жаңа  мазмұнын   қамтамасыз  ету  міндеті  тұр.

Француз   қайраткері «Адамға   оқып – үйрену  өмірде  болу, өмір  сүру  үшін  қажет» дегендей  оқыту   процесін  технологияландыру, осыған  сәйкес  оқу  бағдармаларын  жасау, ғалымдар  мен  жаңашыл  педагогтардың  еңбектерімен  танысу  жұмыстары   мұғалімдердің   үздіксіз  ізденісін  айқындайды.  Жаңа  педагогикалық  технологиялардың   негізгі  мәні  пассивті   оқыту   түрінен  активті   оқытуға  көшу  оқу   танымын   ұйымдастырудағы   бастамашылдығына  жағдай  туғызу, субьективтік   позицияны  қалыптастыру.

Білім  сапасын  арттыру  және  нәтижеге  бағытталған  үлгіге  беталуы  барысында  мұғалімдер  мемлекеттік  стандарт  берілген  нәтижелерге  жетуде  кәсіби шеберлікпен  меңгерген  зерттеу  біліктері  мен  дағдылары   нәтижесінде  проблеманың   шешімін   таба  алатын, ақпараттық – коммуникативті мәдениеті   жоғары   тұлғалық -  дамытушылық  функцияны   атқарады.  Қазіргі  заман   адамның  осы  құзыреттілікті   меңгере  отырып  тек « кәсіби  икемділігін  оңтайландыруды   қамтамасыз  ету  ғана  емес,  іске асырылу  мүмкіндігін  « үнемі  оқып – үйрену  және  өзін-өзі  жасау   талабын  қалыптастыра   алады. 

Қазақстандағы  білім  беруді  дамытудың  2011-2020  жылдарға  арналған  мемлекеттік  бағдарламасы   жобасында  Қазақстанда  оқитындарды  сапалы  біліммен  қамтамасыз  етіп, халықаралық  рейтингілердегі   білім  көрсеткішінің  жақсаруы  мен  қазақстандық  білім  беру  жүйесінің  тартымдылығын  арттыру  үшін, ең  алдымен, педагог  кадрлардың мәртебесін  арттыру, олардың  бүкіл  қызметі бойына мансаптық өсуі, оқытылуы  және  кәсіби  біліктілігін   дамытуды   қамтамасыз  ету,  сондай- ақ  педагогтердің  еңбегін мемлекеттік  қолдау  мен  ынталандыруды  арттыру  мәселелеріне  үлкен  мән  берілген. Осыған  байланысты  қазіргі  таңда еліміздің білім беру жүйесіндегі реформалар мен сыңдарлы саясаттар, өзгерістер мен жаңалықтар әрбір педагог қауымының ойлауына, өткені мен бүгіні, келешегі мен болашағы жайлы толғануына, жаңа идеялармен жаңа жүйелермен жұмыс жасауына негіз болары анық. Олай болса, білімнің сапалы да саналы түрде берілуі білім беру жүйесіндегі педагогтердің, зиялылар қауымының деңгейіне байланысты. Дәстүрлі білім беру жүйесінде білікті мамандар даярлаушы кәсіби білім беретін оқу орындарының басты мақсаты – мамандықтарды игерту ғана болса, ал қазір әлемдік білім кеңестігіне ене отырып, басекеге қабілетті тұлға дайындау үшін адамның құзырлылық қабілетіне сүйену арқылы нәтижеге бағдарланған білім беру жүйесін ұсыну – қазіргі таңда негізгі өзекті мәселелердің бірі. Жалпы алғанда «құзырлылық» ұғымы жайлы ғалым К.Құдайбергенова «Құзырлылық ұғымы – соңғы жылдары педагогика саласында тұлғаның субъектілік тәжірибесіне   ерекше көңіл аудару нәтижесінде ендіріліп отырған ұғым.       

Құзырлылықтың  латын  тілінен  аудармасы «сомпетенс»белгілі  сала  бойынша  жан – жақты хабардар  білгір  деген  мағынаны  қамти  отырып, қандай да бір  сұрақтар төңірегінде  беделді  түрде  шешім  шығара  алады  дегенді  білдіреді»  деп  көрсетеді.
Бұл  жайлы Б.Тұрғанбаева «... өзінің  практикалық  әрекеті  арқылы  алған  білімдерін  өз  өмірлік  мәселелерін  шешуде  қолдана  алуын – құзырлылықтар  деп  атаймыз »   деп  анықтаса, Ресей   ғалымы  Н.Кузьминаның  көзқарасы  бойынша, «Құзырлылық   дегеніміз -  педагогтің  басқа  бір адамның   дамуына  негіз  бола  алатын  білімділігі  мен  абыройлығы ».

Латын   тіліндегі « компетенс»сөзін  ғалым  К.Құдайбергенова «Құзырлылықты  білімін, біліктілігін, дағдысын,  тұлға  мінез-  құлқын , ең  бастысы  тұлға  мүмкіндігін   бағалаудың   критерийі  мақсатында  қарастыру  құзырлылық  маңызын  толық  аша  алады. Олай  болса, құзырлылық,  нәтижеге  бағдарланған  жаңа  білім  беру  жүйесінің  сапалық   критерийі   ретінде  әлеуметтік және  өмірлік   көзқарастарды  есепке  алу  қажет»  деп  жазса, Б.Тұрғанбаева  «Құзырлылыққа  бағытталған  оқыту  үрдісінде тәжірибелік  жолмен  мәселені   шешу  мүмкіндігі   молаяды.  Осы  жағдай біліктілікті  арттырудағы   екінші  үлгіге   көшірудің   негізі   бола   алады.
Өйткені,құзырлылыққа  бағытталған  үлгіде  білім  алушылардың   өздерін  ұйымдастыру -  басты  мақсаты »  деп   көрсетеді.

Қ.Құдайбергенова  «Құзырды   әртүрлі   кенеттен  болған  ситуацияларда   мәселелерді   шешу  үшін   қажетті   білімді  немесе  әрекетті   көрсете  білу қабілеті,  білім  мен  өмірлік  ситуация   арасындағы байланысты  орнату   мүмкіндігі  ретінде, ал  құзырлылықты адамның  өзіндік  деңгейіне,  даралық қасиеттеріне  тікелей  байланысты   тұлғалық,  теориялық,  практикалық өлшеу  дәрежесі   жоғары   деңгейде кіріктірілген  құрылым  ретінде   қарастыру  ұсынылады»  деген  тоқтам  жасайды.

==12  жылдық   білім  беру==
Қазақстан  Республикасының  12  жылдық   білім  беру  тұжырымдамасында   педагог  кадрлардың   кәсіби -  тұлғалық  құзыреттілігін  қалыптастыру   басты мақсат  екендігін  атай келе, 12 жылдық білім  беруде педагог  төмендегідей  құзыреттіліктерді  игеруі  міндетті  деп  көрсетілген.
#Арнайы  құзыреттілік-  өзінің кәсіби  дамуын  жобалай  білетін  қабілеті.
#Әлеуметтік   құзыреттілік-  кәсіптік  қызметімен   айналысу   қабілеті.
#Білім  беру   құзыреттілігі -  педагогикалық  және  әлеуметтік психологияның  негіздерін  қолдана  білу  қабілеті.

Ендеше    құзыреттілік   дегеніміздің  өзін  қазіргі   заман  талабына  сай   педагог  қауымының  өзін -өзі   өзгерте   алу  қабілеттілігі   деп  түсінуге  болады. Білім  саясатындағы   түбегейлі   өзгерістерді  күнделікті   оқу  үрдісінде   берілетін  тапсырмалардан   бастау  қажет  екендігі  айқын  көрсетілген. Студенттер   оқытушы   қауымнан  тек  білімге  ғана  емес, өмірге  үйрететін  қабілеттілікті  қажет  етіп отыр.
Демек,  болашақ  педагогтарымыз  осы ақпараттық   қоғамнан  қалыспай: жедел  ойлаушы: жедел шешім қабылдаушы:ерекше ұйымдастырушылық қабілетті: нақты  бағыт- бағдар  беруші  болып шығуы  - бұл  қазіргі   заманның  талабы.Міне,  құзыреттілік  қалыптастыру  дегеніміздің  өзі   болашақ мұғалім -  қазіргі   студенттердің   шығармашылық   қабілеттерін  дамыта  отырып  ойлаудың , интеллектуалдық белсенділіктің жоғары деңгейіне шығу, жаңаны түсіне білуге, білімнің жетіспеушілігін сезінуге үйрету арқылы ізденуге бағыттауды қалыптастырудағы күтілетін нәтижелер болып табылмақ. Бұның өзі өз кезегінде қазіргі ұстаздардан шәкіртті оқытуда, білім беруде, тәрбиелеп өсіруде белгілі бір құзыреттіліктерді бойына сіңірген жеке тұлғаны қалыптастыруды талап етеді.  

Мұндай құзырлылықтың қатарына мыналар жатады: 
*бағдарлы құзыреттілік (азаматтық белсенділік, саяси жүйені түсіну, баға бере білу, елжандылық, т.б); 
*мәдениеттанымдылық құзыреттілік (ұлттық ерекшеліктерді тани білу, өз халқының мәдениеті мен өзге ұлттар, әлем мәдениетін салыстыру, саралай білу қабілеті);
*оқу-танымдық құзыреттілік(өзінің білімділік қабілетін ұйымдастыра білу, жоспарлай білу, ізденушілік-зерттеушілік әрекет дағдыларын игеру, талдау, қорытынды жасай білу);  
* коммуникативтік құзыреттілік ( адамдармен өзара қарым-қатынас тәсілдерін білу, мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілінде, халықаралық қатынаста шетел тілінде қатынас дағдылары болуы);   
*ақпараттық-технологиялық құзыреттілік (ақпараттық  технологиялармен, техникалық обьектілер  көмегімен бағдарлай білу, өз бетінше іздей білу, таңдай, талдай білу, өзгерте білуді жүзеге асыра білу қабілеті); 
*әлеуметтік- еңбек құзыреттілігі (әлеуметтік-қоғамдық жағдайларға  талдау жасай білу, шешім қабылдай білу, түрлі өмірлік жағдайларда жеке басына және қоғам мүддесіне сәйкес ықпал ете білу қабілеті); 
*тұлғалық өзін-өзі дамыту құзіреттілігі (отбасылық еңбек, экономикалық және саяси қоғамдық қатынастар саласындағы белсенді білімі мен тәжірибесінің болу қабілеті). 

Аталған  құзыреттілік  қасиеттерді  тұлға бойына  дарытуда педагог қауымның  арнайы  әлеуметтік  білім  беру  құзыреттіліктерінің  жан- жақты  болуы  талап  етіледі.Егер  педагог  өзінің  кәсіби  өсу  жобасын дұрыс  жолға  қоя  отырып, өзінің  кәсіптік  қызметіне  нақты  берілу  арқылы  тұлғаның  алған  білімін  өмірде  қолдана  білетіндей  тапсырмалар  жүйесін  ұсына алатын  жағдайда  болғанда  ғана  студент  құзыреттілігін  қалыптастыруға   мүмкіндік  табады. Бір  сөзбен  айтқанда, тұлғаға  бағытталған  білімдер жүйесі   білім  стандартына  сай  тұлғаның  жан- жақты  дамуына  негізделген,  алған  білімін  өмірдің  қандай бір  жағдаяттарына   қолдана  алатындай   дәрежеде  ұсыну   педагогтің  құзыреттілігіне  байланысты  болады.

==Кәсіби деңгейдің дамуы==
Психологтар да, педагогтар  да адамның  рухани интеллектуалдық, кәсіби  шығармашылықпен  өзін-өзі  дамытуы  өмірінің  әр  кезеңінде  әрқалай  деп  көрсетеді.Мысалы, ұлы педагогтар  А.Дистерверг ,К.Ушинский А.Макаренко ,В.Сухомлинский ,т.б мұғалімдік  еңбекті  адамтану  ғылымы , адамның  жан  дүниесі , рухани  әлеміне  бойлай  алу өнері  дей отырып, педагогикалық  шеберліктің  дамуына  зор  үлес  қосқан.  Осы  тұрғыдан   алып  қарағанда  педагогикалық  шеберлік-  кәсіби  әрекетті  жоғары  деңгейге  көтеретін   мұғалімнің  жеке  қасиеттерінің , оның  білімі  мен  білігінің  жүйесі.  Осы  мәселені   терең  зерттеген  А.Маркова  мұғалімнің  кәсіби  деңгейге   көтерілуінің  төмендегідей   психологиялық   критерийлерін   анықтаған.

Обьективті  критерийлер.  Мұғалімнің  өз  мамандығына  қаншалықты   сәйкес  әлеуметтік   тәжірибеге  қосар  үлесі  қандай  екендігі.Жоғары  еңбек  көрсеткіші,әртүрлі   мәселелерді  шығармашылықпен   шеше  алу  біліктері, т.б  жататындығын  атап  өтеді.

Субьективті  критерийлер. Адамның  мамандығы  қаншалықты  оның  табиғатына, қабілеттері  мен  қызығушыларына   сәйкес  қаншалықты  ол  өз ісінен  қанағат  табатындығымен  байланысты.  Мұғалім  еңбегіндегі  субьективті  критерийлерге  кәсіби – педагогикалық  бағыттылық, кәсіптің  маңыздылығын ,  оның  құндылығын  түсіну, маман  иесі  ретінде  өзіне  позитивті көзқарастың   болуын  жатқызады.

Нәтижелі  критерийлер. Мұғалім  өз  ісіне  қоғам  талап  етіп  отырған нәтижелерге  қол  жеткізіп  отыр  ма деген  мәселе  тұрғысынан  қарастырады.Біреулер  нәтиже  ретінде  оқушылардың  білімдерінің   стандартқа  сай  болуын  алса, енді  біреулер  олардың  қарым- қабілетін  дамытуды  алады, ал  кейбіреулері  оқушылардың  өмірге  дайындығын  басты  назарда  ұстайды,  ал  оқыту  нәтижесі  біз  үшін  баланың  психологиялық   функцияларын  жетіліп,  өзінің  педагогикалық   әрекеті  арқылы  алған  білімдерін  өз  өмірлік   мәселелерін   шешуге   қолдана   алуы.

Шығармашылық   критерийлер. Мұғалім  өз  кәсібінің  шекарасынан  шыға  алуы, сол  арқылы  өз  тәжірибесін, еңбегін  өзгерте  алуы  жатқызылады.Шығармашыл  мұғалім  үшін  біреудің   тәжірибесін  қайталағаннан  гөрі  өз  жаңалықтарын, білгендері  мен түйгендерін  басқаларға  ұсына  алуының,  шығармашылық  бағыттылықтың   болуының   мәні  зор.
Кәсібиліктің бірден  келе  салмайтындығы   белгілі, оны  әр  мұғалім   ерте  ме, кеш пе  меңгеруі  тиіс. А.Маркова  оның  кезеңдерін   төмендегідей  етіп  бөледі: мұғалімнің  өз  мамандығына  бейімделу  кезеңі:  мамандықта  өзін-өзі   өзектендіру  кезеңі:мамандықты  еркін  меңгерген  кезең: мамандықта  шығармашылық   деңгейге   жеткен   кезең. Осылайша  ғалым  кәсіби  құзыреттіліктің  сипаттамасын  шебер- мұғалімнің , жаңашыл- мұғалімнің,  зерттеуші- мұғалімнің, кәсіби  дәрежесіне  көтерілген   мұғалімдердің  жиынтық  бейнесі  ретінде  қарастырады.

Ең  бірінші  кезекте   мұғалімнің « өзіндік  жаңалығы»  болуы  қажет. Ғылым  жаңалығын  түрлендіруде  өз  үлесін қосу  арқылы  жасаған нәтижелі  жұмысы   өзгелердің   тәжірибесін  толық   көшірмей,  жаңа  ортаға  икемдеп, өзіндік  іс- әрекет  жиынтығы  арқылы  айтарлықтай  нәтижеге   қол   жеткізу  керек.Қазіргі  кәсіптік- педагогикалық  қызмет  қандай  мұғалімді  талап  етеді.
Мұғалім – оқушылардың жеке  тұлғасын дамытуға  басымдық  беретін,  күрделі  әлеуметтік-мәдени  жағдайларда  еркін  бағдарлай алатын,  шығармашылық   процестерді басқара  алатын, адам  туралы  ғылымның жетістіктерін, оның  даму  заңдылықтарын,  компьютерлік  оқыту  өнерін  терең  меңгерген  жан- жақты  дамыған  шығармашыл  тұлғаны   талап  етеді.

Ал, білім  беруде  кәсіби   құзырлы  маман  иесіне  жеткен  деп  мамандығы бойынша  өз  пәнін  жетік  білетін, оқушының  шығармашылығы  мен  дарындылығының дамуына   жағдай   жасай  алатын,  тұлғалық- ізгілілік  бағыттылығы  жоғары,  педагогикалық шеберлік   пен  өзінің   іс- қимылын  жүйелілікпен   атқаруға  қабілетті,  оқытудың  жаңа  технологияларын   толық  меңгерген   және  білімдік   мониторинг   негізінде  ақпараттарды  тауып,  оларды  таңдап  сараптай  алатын,  отандық  және  шетелдік   тәжірибелерді   шығармашылықпен  қолдана білетін кәсіби  маман  педагогті  айтамыз.

==Қазақ мектебі==
Қазақ мектебінің бүгінгі жайы мен ертеңі, оқушылардың білімділік және тәрбиелік деңгейі шешуші дәрежеде мұғалімге, ата-анаға және қоғам қауымдастығына жүргізілген жұмыстарға, ізденісіне байланысты. Бастауыш сыныптарға арналған бағдарламалар педагогикалық үрдісті жаңаша қарауды талап етеді. Педагогика ғылымында баланы оқыту мен тәрбиелеудің мақсаты – жан-жақты дамыған жеке тұлға қалыптастыру болса, оқытудағы негізгі мақсат - өздігінен дамуға ұмтылатын жеке тұлғаны қалыптастыру. Жеке тұлғаның дамуында маңызды рөл атқаратын оқушының өз бетінше жұмысын тиімді ұйымдастыра білу; сол арқылы материалды саналы меңгертудің жүйесін жасау; оқушының түрлі дара қабілеттерін арттыру. 

Өз бетінше жұмыс қазіргі жеке тұлғаны қалыптастыру және тәрбиелеуде, білім берудің приоритетін түбегейлі өзгертуде, яғни бұрынғыша оқушыны пәндік білім, біліктердің белгілі бір жиынтығымен қаруландыруды түбегейлі өзгертуде.
 
Өзіндік жұмыстың негізгі мақсаты оқушылардың танымдық міндеттерін қалыптастыру, шығармашылық қабілеттері мен қызығушылығын жетілдіру, білімге қүштарлығын ояту. Мұғалім сабақта әдіс - тісілдерді пайдалана отырып, балалардың ұсыныс - пікірлерін еркін айтқызып, ойларын ұштауға және өздеріне деген сенімін арттыруға мүмкіндік туғызып отыру қажет.    Әдіс – тәсілдер арқылы өткізген әрбір сабақ оқушылардың ойлануына және қиялына негізделіп келеді, баланың тереңде жатқан ойын дамытып оларды сөйлетуге үйретеді. Түрлі әдістемелік тәсілдер пайдалану арқылы қабілеті әртүрлі балардың ортасынан қабілеті жоғары баланы іздеп, онымен жұмыс жасау, оны жан - жақты тануды ойлап, оқушылардың шығармашылық деңгейін бақылап отыру әрбір мұғалімнің міндеті.

Жаңа технологияны меңгеруде мұғалімнің жан – жақты, білімі қажет.
Қазіргі мұғалім:
*Педагогикалық үрдісте жүйелі жұмыс жүргізе алатын;
*Педагогикалық өзгерістерге тез төселетін;
*Жаңаша ойлау жүйесін меңгере алатын;
*Оқушылармен ортақ тіл табыса алатын;
*Білімді, іскер, шебер болу керек;

Жаңа педагогикалық технологияның ерекшеліктері – өсіп келе жатқан жеке тұлғаны жан –жақты дамыту. Инновациялық білімді дамыту, өзгеріс енгізу, жаңа педагогикалық идеялар мен жаңалықтарды өмірге әкелу. Бұрынғы оқушы тек тыңдаушы, орындаушы болса, ал қазіргі оқушы – өздігінен білім іздейтін жеке тұрға екендігіне ерекше мән беруіміз керек.

Қазіргі оқушы:
*Дүниетаным қабілеті жоғары;
*Дарынды, өнерпаз;
*Іздемпаз, талапты:
*Өз алдына мақсат қоя білу керек;

Отбасының жетекшілік маңызы онда тәрбиеленіп жатқан адамның тән-дене және рухани дамуына әсер етуші ықпалдар мәні мен мағынасының тереңдігіне тәуелді келеді.

Ата-ананың ұйымдастыру және бағыттаушы ролін, ата-анамен бала арасындағы өзара қатынастың  сипатын, бала тәрбиесіне әсер ететін жанұяның мақсатты адамгершілік бағыттарын, баланың жанұядағы араласатын іс-әрекетінің алуан түрлілігін,  ата-ананың тәрбие құралдарын, тәсілдерін, әдістерін пайдалана алу қабілеттерін, баланың белсенділігінің дәрежесін көруге болады. 

Ата-ана арасындағы, ата-ана мен бала арасындағы, балалардың арасындағы өзара қатынас педагогикалық процестің тәрбиелік механизмдері болып табылады.

Тәуелсіз ел тірегі – білімді ұрпақ десек, жаңа дәуірдің күн тәртібінде тұрған мәселе – білім беру, ғылымды дамыту. Өркениет біткеннің өзегі,сғылым, тәрбие екендігіне ешкімнің таласы жоқ. Осы орайда білім ордасы – мектеп, ал мектептің жаны – мұғалімдердің басты міндеті - өз ұлтының тарихын, мәдениетін, тілін қастерлей және оны жалпы азаматтық деңгейдегі рухани құндылықтарға ұштастыра білетін тұлға тәрбиелеу.

Бәрімізге белгілі, біздің қоғам аса күрделі жағдайларды бастан кешірді. Өтпелі кезеңге тән өмірдің ауыртпалықтарын ешкім жоққа шығара алмайды. Бірақ адам қандай жағдайда да өзінің биік адамгершілік сипаттарын, кісілік қасиеттерін сақтап қалуға тиіс. Тәрбиенің осы жақтарын қазақ жастарының санасына кішкентайынан терең енгізу қажет. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында да мектеп оқушылары  бойында адамгершілік және тұрмыс негіздерін қалыптастыру, азаматтыққа тәрбиелеу және олардың ақыл – ойын айқындау басты міндет екендігі айтылған. Олай болса, қоғам болашағы- жас ұрпақтың бойына адамгершілік, ізгілік, мейірімділік, ақыл-ой, сана-сезім қалыптастыратын салауатты тәрбие беру мазмұнын жаңаша құру қажет. Осы орайда, «Сабақ беру – үйреншікті жай шеберлік емес, ол – үнемі жаңадан жаңаны табатын өнер» деген, Жүсіпбек Аймауытовтың сөзін айта кету артық болмас.

Егеменді еліміздің ең басты мақсаты өркениетті елдер қатарына көтерілу болса, ал өркениетке жетуде жан-жақты дамыған, рухани бай тұлғаның алатын орны ерекше. Қазіргі білім берудің басты мақсаты да сол жан-жақты дамыған, рухани бай жеке тұлға қалыптастыру болып табылады.

Рухани бай, жан-жақты дамыған жеке тұлғадағы ең басты қасиеттердің бірі - тіл байлығы, өз ойын нақты, терең мағыналы әрі көркем жеткізе білетін, шешен де ойлы сөйлей білетін, Абайша сөйлегенде сөзі жүрекке жылы тиетін, сөз құдіретін игерген адамдарда да тұлғалық қасиет болады. Рухани адамгершілікке  тәрбиелеудің басты мақсаты оқушылардың белсенді өмірлік жолын, қоғамдық борышқа саналы көзқарасын, сөз бен істің бірлігін қамтамасыз етіп, адамгершілік нормаларынан  ауытқушыларға жол бермеуді қалыптастыру болып табылады.

==Сынып жетекшісінің ата-аналармен өзара іс-әрекетінің ерекшеліктері==

К.Д.Ушинский айтқандай, «Мұғалім тек өз пәнінен сабақ беріп қана қоймауы керек, сонымен қатар тәрбиеші адал, әділетті, шыншыл адам болуы керек». Олай болса, әр мұғалім сабаққа қойған үш мақсатының үшеуіне де жетіп,  білім мен тәрбиені ұштастыруымыз қажет.
*Мектепте оқу жылының басында негізгі пәндер бойынша әр баланың білім деңгейі анықталады. 
*Сынып жетекшісі  ата-ана, оқушы, пән мұғалімдерін байланыстырушы ғана емес, қарым-қатынастарын басқарушы, бақылаушы, кеңесші.

==Ата-аналармен жұмысты ұйымдастырудың түрлері==

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында мемлекеттік саясат негізінде ең алғаш рет әр баланың қабілетіне қарай интеллектуалдық дамуы жеке адамның дарындылығын таныту сияқты өзекті мәселелер енгізіліп отырғаны белгілі. ХХI ғасыр - бәсеке ғасыры, бұл бәсеке енжарлықты, керітартпалықты көтермейді. Еліміз егемендігін алып, өзін бүкіл әлемге мойындата бастаған осы кезеңде біздің қоғам дарынды, қабілетті, жан-жақты жетілген адамдарды қажет етеді. Сондықтан да еліміздің білім берудегі ұлттық жүйесі өте қарқынды өзгерістер сатысында тұр. Бүгінгі таңдағы негізгі мақсат - ұлттық құндылықты әлемдік деңгейге шығаруға қабілетті, өзіндік жеке көзқарасы қалыптасқан тұлға тәрбиелеу. Ол үшін оқушылардың белсенділігін арттыру, іздемпаздыққа үйрету және білімді өз бетінше алуы мен қолдана білетін дарын иесін тәрбиелеу керек. 

Жас жеткіншектердің бойындағы ерекше қабілеттілікті, дарындылықты тани білу, оның одан әрі дамуына бағыт-бағдар беру, оны сол бағытта жетелеу - ұстаз парызы. Ұлы ойшыл Плутарх кезінде: «Көптеген табиғи талант  дарынсыз ұстаздардың кесірінен жойылып кетеді. Сондықтан әрбір ұстаз бұған жол бермеуі керек», - деген екен. ХХI ғасыр – білімділер ғасыры. Сол себептен де білім сапасын арттыру, оқушылардың дарындылығын айқындап, біліміне, ойлау қабілетіне сай деңгейлеп оқыту, ғылыми ізденіс қабілеттерін қалыптастыру - әрбір ұстаздың міндеті.  
ХХІ ғасырдың жан-жақты зерделі, дарынды, талантты адамды қалыптастыруда білім беру мәселесі мемлекетіміздің басты назарында. Осы тұрғыда мұғалімге білім  берудің тиімді жолдарын қарастыру, таңдай білу еркіндігі тиіп отыр.

Бастауыш мектеп – бұл оқушы тұлғасы мен сапасының дамуы қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталанбас кезеңі. Сондықтан да, бастауыш білім үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы, қиын да, қадірлі жұмыс. Бастауыш мектеп балаға белгілі бір білім ғана беріп қоймай, оны жалпы дамыту, яғни сөйлеу, оқу, қоршаған ортаға дұрыс көзқарасты болу, жағдайларды объективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйрету. Дамыта оқытудың басты мақсаты –баланы оқыта отырып, жалпы дамыту.

Әрине бастауыш сынып оқушысының зейіні тұрақсыз, импульсивті, қабылдау мүмкіндіктері әртүрлі болады. Дегенмен әр баланың бір нәрсеге бейімі болады.

Бейімділік - оянып келе жатқан қабілеттің алғашқы  белгісі. Баланың жасырын, тіпті тым терең жатқан қабілеттерінің көрінуін мүмкіндік  жасау тек оқыту үрдісі кезінде үлкендердің басшылығымен жүзеге асады.

Педагогика ғылымы еш нәрсеге бейімі жоқ, қабілетсіз адам болмайды деп дәлелдейді. Сол себебті, балалардың қабілетін кеңінен өрістете дамытуға тек мектеп қана мақсатты түрде ықпал ете алады. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда  әр түрлі әдіс - тәсілдерді  қолдануға болады.
Оқушылардың өзіндік жұмыстарының мән - мағынасын  ұйымдастырудың тәсіл - амалдарын бір ғана белгімен сипаттауға болмайды. Өзіндік жұмыстың ұйымдастырудың негізгі шарттары мыналар:
*Мұғалімнің нақты  тапсырмалар беруі;
*Жұмысты орындаудың уақытын белгілеу;
*Мұғалімнің басқаруымен  оқушылардың 
*Дербестігінің өзара байланысы олардың жұмысты өз еркімен орындау.
Оқушылардың өзіндік жұмысы - мұғалімнің қажетті нұсқаулары бойынша оқушының оқу жұмысының жеке дара және ұжымдық түрі. Өзіндік тапсырмаларды  орындау барысында оқушылардан белсенді ойлау талап етілді. Осының нәтижесінде оқушылар өздігінен бақылауды үйренеді, олар да тапсырылған істі орындаудағы жауапкершілік сезім, еңбексүйгіштік, табандылық, ұйымшылдық, бір - бірімен деген жолдастық көмек қалыптасады.
Өзіндік жұмыстың негізгі мақсаты оқушылардың танымдық міндеттерін қалыптастыру, шығармашылық қабілеттері мен қызығушылығын жетілдіру, білімге қүштарлығын ояту. Мұғалім сабақта әдіс - тісілдерді пайдалана отырып, балалардың ұсыныс - пікірлерін еркін айтқызып, ойларын ұштауға және өздеріне деген сенімін арттыруға мүмкіндік туғызып отыру қажет.    Әдіс – тәсілдер арқылы өткізген әрбір сабақ оқушылардың ойлануына және қиялына негізделіп келеді, баланың тереңде жатқан ойын дамытып оларды сөйлетуге үйретеді. Түрлі әдістемелік тәсілдер пайдалану арқылы қабілеті әртүрлі балардың ортасынан қабілеті жоғары баланы іздеп, онымен жұмыс жасау, оны жан - жақты тануды ойлап, оқушылардың шығармашылық деңгейін бақылап отыру әрбір мұғалімнің міндеті.

==Дарындылық==
Жалпы «дарындылық» феноменін алғаш зерттеуден бастап-ақ ғылымда екі бір-біріне қарама-қарсы «био» және «социо» бағыттары қалыптасқаны аян. Дарындылықтың негізгі басымды қозғаушы күші тек қана генетикалық нышандар болып табылады деген пікір Ф. Гальтон, Г. Айзенк еңбектерінда айқын көрінген. Екінші бағытты ұстанған ғалымдар негізгі фактор ретінде қоршаған ортаны қарастырған. Ал қазіргі таңда А.Т. Асмолов негіздеген ұстаным әлдеқайда өміршең екендігін дәлелдеп отыр. Л.С. Выготскийдің теориясын негізге алған бұл бағыт «дарындылықты» білімді өз бетінше игеру, ашу, жаңа жағдайда көшіре білу, мәселені мақсатты шешу, бір сөзбен айтқанда, «интеллектуалды дарындылық» ретінде зерттейді. 

Педагогикалық энциклопедияда: «Дарындылық  дегеніміз – адамдардың қабілеттерін жете жақсы дамуының жоғары сатысы», - деп атап көрсетіледі. Осы қабілеттілік арқылы адамдар көптеген жақсы жетістіктерге жете алады. Дарындылық – сапалы қабілеттердің өзіндік бірлесуі: оның арқасында іс-әрекет жақсарады. 

Көптеген ғылымдардың ойынша дарындылық, қабілеттілік және талант бір ұғымды білдіреді. Балалардың келешегі жөнінде ойланбайтын, балалардың қабілетті, дарынды, талантты болып, болашақ қызметтерінде үлкен жетістіктерге жетуін армандайтын ата-аналарды табу өте қиын. Бірақ сөйте тұра солардың барлығы бірдей қабілет деген не, оны қалай дамытуға болады және бұл жұмыста  жанұя қандай міндет атқару керек дегенді біле бермейді. Қабілеттілік туа бола ма, жоқ әлде жүре бола ма? Олар тұқым қуалай ма, жоқ па? Қабілеттілік барлық  балада бірдей  дамыту мүмкін бе? Оған қалай жетуге болады? «Қабілеттілік деп – белгілі бір іс-әрекетте ең тәуір нәтижеге жетуге мүмкіндік беретін адамның жеке-дара психологиялық ерекшеліктері айтылады».  Қабілеттілік жалпы ақыл қабілетті және арнайы қабілет болып бөлінеді. Жалпы қабілет негізінен ойлауға қатысты болып келіп, оның аңғарғыштық, ойланғыштық, дербестік, сыншылдық, икемділік т.б. қасиеттерінен көрініп отырады. Жалпы қабілет адамның өзін ой-әрекеттерінің түрлі салаларынан көрсете білуге мүмкіндік жасайды.

Жалпы қабілеті дами білген оқушы математика, физика, биология, әдебиет сабақтарын бірдей жақсы игеріп, мектеп шеберханасы, тәжірибе алаңы, лабораториядағы түрлі еңбек тапсырмаларын да сәтті орындап отырады. Оқушыны дамытуда ежелгі замандардан бері математиканың алар орны ерекше. Математиканың ғылым мен техниканың қарқынды дамуына қосар үлесі аз болған жоқ. Математика – барлық ғылымдардың логикалық негізі, демек, математика - оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады, оны шыңдай түседі және әлемде болып жатқан жаңалықтарды дұрыс қабылдауға көмек береді. Математика сабағында оқытудың әр түрлі әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, оқушылардың шығармашылық ізденістерін, өз бетінше жұмыс істеу белсенділіктерін арттыру барысында теориялық білімдерін кеңейтіп, логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға болады. Оқушылардың ойлау қабілетін дамытуда, математиканың негізін қалыптастыру, ұғындыру, түсініктерін тереңдетуде бастауыш сынып мұғалімдерінің математикалық білімдері терең болуы керек. Математика пәнін жақсы, терең білетін, күнделікті сабақтағы тақырыпты толық қамтитын, оны оқушыға жеткізе алатын, әр түрлі деңгейдегі есептерді шығара білу іскерлігі , оқытудың дәстүрлі және ғылыми жетілдірілген әдіс – амалдарын, құралдарын еркін меңгеретін , оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыра отырып дарындылығын дамутудағы іздену-зерттеу бағытындағы тапсырмалар жүйесін ұсыну өмір талабы.  Қазіргі кезде дарынды балалардың ерекшеліктері мен бейімділігін және мінез-құлқын сипаттайтын бірнеше тізімдер бар. Мысалы, әлемге әйгілі Б.Кларктың кітабында дәл осындай бес тізім бар. Олар баланың ойлау, шығармашылық қабілеттерін және өнер саласындағы (ән, би, драма т.б) қабілетін сипаттайды. 

Американдық психологтардың анықтамасы бойынша шығармашылық дегеніміз – бұл, тани білу, жаңа бір нәрсені анықтауға ұмтылу және өз тәжірибесін терең түйсіне білу қабілеті. Шығармашылық психологиялық тұрғыдан алғанда, нәтижесінде жаңа материалдық рухани құнды дүние тудыратын әрекет. Ал педагогикалық тұрғыдан алсақ, шығармашылық дегеніміз – адамның белсенділігі мен өз бетінше жұмыс істеуінің жоғары түрі және ол әлеуметтік қажеттілігі мен өзінің ерекшелігімен бағаланады. Ең бастысы, шығармашыл тұлғада шығармашылыққа деген тұрақты қажеттілік, тұрақты сұраныс болып, өз ісіне қанағат табу сезімі болуы қажет. Осыған орай адам идея, жаңалық аштым деп ойлайды, ал шын мәнінде олар адамды ашады деген ғалымдардың пікірінің дұрыстығына көз жеткізе түсеміз. 

Қазіргі заман талабына сай шығармашылық қабілеттің дамуына бағытталған білім дегеніміз – аз уақыт ішінде мол идея қорын алу емес, керісінше, жеке тұлғаның толық дамуын қамтамасыз ететін іс.  Шығармашылық қабілеттің дамуы әрбір балаға қажет екендігін, әр тұлғаның қоғам дамуында өз орны бар екендігін біле отырып, дарынды балалардың тек өткенге емес, болашаққа да қызығушылығымен, іс-әрекеттердің жаңа тәсілдерін көбейтуге қабілеттерімен ерекшеленетіндігін атап өту қажет. Сонымен бірге бұл жеке тұлғалық дамудың мақсаттарына да жауап береді. Баланың дарындылығын анықтаудың негізі мектептен басталады.

Мектеп балаларымен жұмыс істеу – ерекше маңызды педагогикалық проблема. Осыған байланысты дарынды балалармен жұмыс істеудің төмендегідей кезеңдерін анықтауға болады:
*Баланың жеке ерекшелігін, дарынын зерттеу;
*Балалар шығармашылық өнімдерін жариялау;
*Игерілген нәтижелерді бақылау.

Яғни осындай жұмыс істеу бағыттары арқылы бала белгілі бір шеберлікке жеткен соң, оның шығармашылық қабілеті дамиды, өзіндік идеясы туып, үлкен ізденіс пайда болады. Дарынды баланың бойындағы дамыған сана белсенділігі мен таным белсенділігі, тума қабілеті. Ол қабілет мектепте сан алуан ғылыми салалардан білім алу арқылы және ұстаздардың көмегі арқылы ашылады және дамиды.

Осындай жұмыстарды үнемі жүргізу шығармашылыққа баулуға, шәкірт бойындағы талант көзін ашып, тілін байытуға, қиялын ұштауға өз әсерін тигізеді. 

“Дарындылық — адамның өз бейімділігі арқылы, шығармашылықпен жұмыс істеу арқылы қалыптасатын қасиет”. Әр баланың бойында табиғат берер ерекше қабілеті, дарындылығы болады. «Бұлақ көрсең көзін аш» - дегендей, осындай баланың бойындағы дарындылық қасиетін дамыту көбіне мұғалімдердің кәсіби біліктілігіне байланысты екендігі айдан анық. Жаңа «субъект-субъект» оқыту парадигмасымен жұмыс жасау, әр баланың бойындағы дарындылық қасиеттерін анықтап, дамыту, мектепте өз дәрежесінде жүргізілуі керек.

Дарындылық пен қабілеттіліктің не екенін,оқушы дарындылығын анықтайтын психодиагностикалық әдістемелердің тиімділігін, нәтижелілігін білетін мұғалім ғана дарынды оқушымен нәтижелі жұмыс істей алады.

Дарынды оқушымен жұмыстың негізгі мақсаты — олардың шығармашылық жұмыста өзінің қабілетін іске асыруға дайындығын қалыптастыру. Ал мақсатқа жету- оқу бағдарламасын тереңдетіп оқыту және оқушылардың танымдық белсенділігін дамыту арқылы жүзеге асады. Баланың дарындылығын анықтап, олармен жұмыс жасау қалай жүзеге асырылуы керек? Ол үшін oқушының дарындылығын анықтап,дамыту үшін әр пән мұғалімі өзінің алдына мынандай мақсаттар мен міндеттерді қоюы керек.

#Дарынды оқушының ақыл-ойының, эмоционалдық және әлеуметтік дамуы мен ерекшеліктерінің өзіндік ашылу деңгейі мен өлшемін ескеру;
#Жан-жақты ақпараттандыру;
#Коммуникативті бейімдеу;
#Дарынды оқушының шығармашылық бағытының ашылуына, дамуына, қоршаған ортаға өзін-өзі жарнамалауына көмек көрсету.

Осы мақсаттар мен міндеттерді орындауда мектеп ұстаздары мынандай жұмыс түрлерін өз іс-тәжірибелерінде пайдаланса өз өнімді нәтиже алмақ.
# Икемді және ұтқыр оқу жоспарын құру;
#Жеке пәндерді оқытуда тәуелсіз қозғалыс жасау;
#Дарынды оқушының өзінің жұмысын өзі жоспарлап, шешім қабылдауына ықпал ету;
#Дарынды оқушының қызығушылығына байланысты оқу жоспарын құру;

Осындай жұмыс түрлерін ұйымдастыруда ұстаздар мынандай мәселелерге баса назар аударулары керек:
#Пән сабақтарында шығармашылық сипаттағы тапсырмаларды іріктеу, орындау, талдау жұмыстарын жүйелі жүргізуге;
#Дарынды оқушылардың білім деңгейі мен олардың өз мүмкіндіктерін пайдалану көрсеткішін арнайы әдістемелер бойынша жүйелі түрде тексеріп отыруға;
#Сабақтан тыс мезгілде жүргізілетін жұмыстарға - пәндік олимпиада, ғылыми конференцияға, интеллектуалдық турнирлер мен шығармашылық байқауларға дайындық жұмыстарын жыл бойы жоспарлы жүргізуге;
#Білім беру мекемелерінде дарынды оқушылар үшін арнайы сыныптар мен топтар құрып, оқу бағдарламаларын жеделтетіп оқытуды ұйымдастыруға;

Ал енді бұл мақсаттар мен міндетттердің нәтижесі дарынды оқушымен жұмыстағы  өткізілетін пән олимпиада жетістіктерінен байқалатыны белгілі. 
Ғалымдардың айтуынша, жалпы адамның қолынан келмейтiн нәрсе жоқ. Талпынсан вундеркинд болу да, полиглот болу да өз қолыңда. Дарындылықты қалыптастыруға болады. Ой еңбегiмен жиi шұғылдансаң, данышпандықтың да  ауылы алыс емес.

Егеменді елімізді дүние жүзі елдерімен терезесі тең болатын дәрежеде өркендететін, негізгі тұтқасын ұстайтын, дүние әлемін шарлайтын біздің дарынды да қабілетті ұландарымыз екенін ұмытпайық. Олардың бойындағы  дарынын  қабілетін дамыту – ұстаз, ата-ана және қоғам  қауымының  міндеті.

Жеке тұлғаны өздігінен білім алуға баулу – оны ғылым мен мәдениетке үйрету, білім, қарым-қатынас ережелерін, әлеуметтік тәжірибені меңгерту. Бұл аталған мiндеттердi iске асыру үшiн тілдік тұлғаның құндылық бағдарын қалыптастыру маңызды. Жеке тұлғаның құндылық бағдарын қалыптастыру мемлекеттік деңгейдегі мәселе. Жеке тұлғаның құндылық бағдары ұлттық сана, отансүйгіштік қасиеттерінсіз іске аспайды. Құндылық бағдар дегенiмiз - бұл қазiргi уақытта жеке тұлғаның құндылыққа бағдарланған ой-санасы, пікірі, көзқарасы, сенімі, iскерлiгi, iшкi мүмкiндiгi. Құндылық бағдар тіл үйренушінің оқу-танымдық әрекетiне түрткi болып, тіл үйренуіне ықпал етедi, ол оқу әрекетінiң құрамдас бөлiктерiне тiкелей байланысты, мақсаттың орындалуын анықтайды. Құндылық бағдар – жеке тұлғаның белгiлi бір әлеуметтiк құндылықтарды мақсат етiп ұстауы, адамның қоршаған ортаға, құндылықтар тобына деген карым–қатынасы. Жеке тұлғаның таңдаулары құндылық бағдарлар жүйесiне бiрiгедi. 

Адамның даму үдерісі бүкіл өмір бойы тоқталмайды. Тұлғаның құндылық бағдар жүйесi «адамның өмiрлiк әлемi», «әлемнiң бейнесi», әлеуметтiк ортаның iшкi нұсқаулары, нормалары, уәждемелік қажеттiлiк өрiсi, адам белсендiлiгiнiң негiзгi реттеушiсi болып табылады. Құндылық бағдар сананың негізін құрайды, дүниетанымдық көзқарастарына әсер етеді, өзгермелі саяси-экономикалық жағдайларда тұлғаның тұрақтылығын қамтамасыз етеді, уәждемені реттейді, тұлғаның іс-әрекетін бағыттап, адам өмірінің мінез-құлықтық құрамдас бөлігін анықтайды. Осылайша, құндылық бағдар негіз құраушы,  тұрақтандырушы, реттеуші, бағыттаушы қызметтер атқарады. Құндылықтар қоғамдық қатынастарды реттейді, оның дәстүрлері мен нормаларының қызмет етуін қамтамасыз етеді, қоғам үшін аса үлкен маңызға ие. Құндылықтар құрамына күнделікті қалыптасқан нормалармен бірге, ерекше  жоғары мәнге ие болған талаптар да енеді және олар әрбір мемлекет үшін маңызды. Олардың негізінде жеке тұлғаның әлеуметтену үдерісі жүреді, оның тәлім-тәрбиесі, өмірдегі орны, мақсаттары мен міндеттері қалыптасады. Себебі, құндылықтар әлемі – сөздің кең мағнасында мәдениет әлемі, адамның рухани әрекетінің саласы, тұлғаның рухани байлық өлшемін білдіріп, оның адамгершілік санасын, басымдылықтарын анықтайды. Құндылықтар адам болмысының әр түрлі формаларына деген қатынасын білдіретін адамзат мәдениеті болуымен ерекшеленеді.

==Әлеуметтік-лингвистикалық жүйе==
Қазіргі Қазақстан қоғамында әлеуметтік-лингвистикалық жүйені реттеу мен жетілдіру жүріп жатыр. Адам өз бейімділігіне лайықты жұмыс істегенде, барын сала кіріскенде ғана еңбегінің жемісін көреді. Ғалым Қ.Жарықбаевтың айтуынша: “Адам үшін іс-әрекетінің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Іс-әрекеттің саналылығы мен мақсаттылығы, жоспарлылығы мен жүйелілігі оның ең басты белгілері болса, алда тұрған міндетті шешу, яғни ойлаған істен белгілі бір нәтиже шығару – оның екінші бір басты белгісі болып табылады”. Сондықтан ересектердің мемлекеттік қазақ тілін үйренуге бейімділіктері мен белсенділіктерін айқындау мәселесінің зор әлеуметтік мәні бар. Өйткені қоғамымыздың болашақ даму деңгейі осы мәселенің қай дәрежеде шешілуіне тікелей байланысты. 

Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер және жүріп жатқан күрделі жаңғыру үдерісі жағдайында бүгінгі таңдағы түбегейлі мәселе – адамды іс жүзінде қоғамдық дамудың басты тұлғасы ету заңды құбылыс. Ересек тіл үйренушінің әлеуметтену үдерісі де заман талабына сай болып отыр. Адамдардың тұлғалық қарым-қатынасы негізінде ой-пікірлердің тоғысуы жүзеге асады. Адамды тұтастықта тұлға деп тану қоғамды жаңаша құруға мүмкіндік береді. Өзін-өзі үздіксіз дамытып, өз әрекетін өзі дұрыс бағалай алатын тұлғалар ғана бәсекелестікке қабілетті қоғамда өз тиесілі орнын таба алады. «Тұлға - өз-өзіне тұтас дүниемен өзара қатынастарын үнемі баяндайтын және ойдағы әңгімелесушімен ішкі полемика барысында өзін-өзі анықтайтын, кіналайтын, қорғайтын, өзін-өзі жетілдіріп, өзгертетін адам. Тұлға – дербес әрекет ететін субъект ретіндегі нақты жеке адам болмысының қайталанбас ерекше әдісі, адамның қоғамдық өмірінің дара нысаны. Тұлға әлеуметтік тіршілік ету әдісі жағынан дара болады, оның өзіндік дүниесі ерекше өмір жолын белгілейді және ол мазмұны жағынан әлеуметтік жағдайлармен анықталады». 
Бұған қатысты Д.В.Ольшанский: “Тұлға дегеніміз – қарым-қатынастың, сонымен бірге адамдармен байланысудың толып жатқан басқа да түрлерінің нәтижесі”, - деген пікір білдірген.  Б.Г.Ананьев тұлғаның дамуының әлеуметтік мәселелеріне тоқтала келіп: “Тұлға – тарихи дамудың белгілі бір кезеңінде, белгілі бір қоғамдық-экономиялық формацияда, белгілі бір ұлттық құрамы бар елде қоғамның жеке адамға көптеген экономикалық, саяси, құқықтық, адамгершілік және т.б. әсерлерінің нысанасы”, - деген анықтама береді. Демек, ХХІ ғасырдың бастапқы кезеңін басынан кешіріп отырған 120 ұлттан құралған тәуелсіз Қазақстан қоғамы да тіл үйренуші мемлекеттік қызметшілерге жан-жақты әсер етеді. 
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту үдерісіне тіл үйренушінің тұлғалық дербестігіне баса көңіл бөлу, оқыту мен тәрбиелеуде оның өзіндік дамуын жеке тұлғаға бағдарланған тәсіл арқылы жүзеге асыру тән. Осыған байланысты қазіргі білім мен біліктілікті арттырудың дамуында жаңа тенденциялар байқалады. Негізгі күш тіл үйренушінің тілдік тұлғасын дамытуға, оның қалыптасуы мен жетілуіне жұмсалады. Қазақ тілін жеделдете оқытудың мақсаты - тілдік тұлғаның өзін дамытуы мен өзін жетілдіруіне мүмкіндік жасау. Оқытудағы бағдар материалдың құрылымы мен нақты жағдайларды логикалық тұрғыдан түсініп, талдау және өнімді қатысымдық әрекет нәтижесінде жаңа білім алудың тәсілдерін ашу, қоғам алдындағы нақты мәселелерді шеше білуге бағытталады. Қазіргі уақытта біліктілікті арттыру жүйесінде мемлекеттік тілді оқытуда жеке тұлғаның өмірі, құқығы мен бостандығы  жоғары құндылық болып саналатын Қазақстан Республикасының Конституциясы басшылыққа алынады, білім беруді ізгілендіру мен демократияландыру ұстанымдары анықтайды. Ол «білгір адам» парадигмасын ауыстыратын «білікті тұлға», «қатысымдық тұлға», «құзыретті тұлға» парадигмасы болып табылады. 

Әлемдік практикада өткен ғасырдың 40-жылдарында қолданысқа ене бастаған «үздіксіз білім беру» термині ересек адамдарға білім беру жүйесі ретінде қарастырылады. Дәстүрлі өмірлік білім беру идеясының орнына өмір бойы білім алу идеясын басшылыққа алудың дұрыстығы заман талабынан туындап отыр. Жеделдете оқыту жүйесі педагогикалық жүйелердің бөлігі бола отырып, адамның белгілі бір деңгейдегі еркіндік дәрежесін жүзеге асырады, яғни оны сол мезетте қажет болатын белгілі бір іс-әрекетке бағыттайды. Өз кезегінде жеке тұлға өз қатысымдық құзыреттілігін дамытуға ұмтыла отырып, тілдік тұлға деңгейіне көтеріледі. Өз бетімен білімін жетілдіру жеке тұлғаның барлық ішкі жүйелерін біртұтастыққа жұмылдыруға мәжбүр етіп, оған жаңа қырынан танылуға, құндылықтары мен қызығушылықтарын жаңадан бағыттауға және өзін жетілдіріп, қайта құрылуға мүмкіндік береді. Өзін-өзі дамыту кезінде тілдік тұлға ұйымдастырудың жаңа деңгейіне көтеріледі де, ол одан сайын дамып, күрделілене түседі. Талап, ынта, жаңашыл бастамалар, шығармашылық белсенділік, ізденушілік - тілдік тұлғаның даму үдерісінің көрсеткіштері болып табылады. Үздіксіз білім беру жүйесінің ұстанымдары жеке тұлғаның жан-жақты жалпы мәдени дамуы, тұлғаның бос уақытын дұрыс ұйымдастыру, әлеуметтік тұрақтылық және әлеуметтік даму және т.б. функцияларды жүзеге асырумен тікелей байланысты. 

Адамзат дамуының тарихи және әлеуметтік тәжірибесі дүниетаным, шығармашылық, терең білімділіктің негізі – тіл екендігін көрсетті. Тіл жеке тұлғаның даму ұстанымдарын, сенімін жүзеге асырады, дүниеге деген қайталанбас көзқарасын білдіреді, болып жатқан жағдайға әсерлену қабілеттілігін көрсетеді. Мемлекетіміз жүргізіп отырған тіл саясаты бойынша қоғамымыздағы әрбір азаматтың мемлекеттік қазақ тілін тегін үйренуіне толық құқығы бар. Бүгінгі тіл үйренуге мұқтаж ересек қауым мемлекеттік тілді меңгеру арқылы өздерінің экономикалық жағдайларын жақсарту мүмкіндіктерінің кеңейетініне толық көзі жетіп отыр. Сонымен қатар, өздері мекендеп отырған елдің, отандас болып отырған ұлттың тілін меңгеру арқылы қазақ топырағының, қазақ ұлтының алдында адамгершілік борыштарын ақтап шығатындарын сезінуде. 
Ерназарова бұған қатысты: “Оқытудың  мазмұны тілді  үйренушінің  мақсатынан туындайды. Ал мақсат экстралингвистикалық факторлардың ықпалымен қалыптасатын қоғам мүшесінің қажеттілігінен туындайды. Қажеттілік мазмұны тілді үйренушінің қарым-қатынас жасайтын ортасының әлеуметтік сипатына тәуелді болып келеді”, - деп жазады. Ал білім беру мазмұнында тілді оқытудың маңызы ерекше, адам тіл арқылы қоршаған ортаны таниды, басқалармен тілдік қарым-қатынасқа түседі, логикалық ойлау қабілеті дамиды, ақпараттар қабылдайды, өз ойын ауызша да жазбаша да жатық жеткізе алу мүмкіндігіне ие болады. 

Үздіксіз білім беру мазмұнын жаңарту қоғамды ақпараттандыру үрдісінің дамуына байланысты өзгеріске ұшырап отырады, ал мемлекеттік тілді оқытуды ақпараттандыру оқыту мақсаттарына терең деңгейде әсер етеді. Соған сәйкес қазақ тілін жеделдете оқытудың міндеті - адами қарым-қатынасқа дайын, әлеуметтік-лингвистикалық ахуалды дұрыс бағалайтын, мемлекеттік тілді білудің қажеттілігі мен әлеуметтік маңызын терең сезінетін, қазақ тілінде сөйлесім әрекетін жағдаятқа сәйкес үйлесімді қолдана білетін, жоғары азаматтық жауапкершілік пен әлемдік көзқарасының, сана-сезімінің дамуы күнделікті өмір қажеттілігі болып табылатын болашақ ақпараттық қоғам мүшелерінің сапалы жаңа моделін жасақтау болып табылады. 

ХХI  ғасырда әлемдік өркениет төрінен орын алуы үшін, Қазақстанның жан-жақты дамуының бірден-бір жолы ғылымды әр қырынан меңгеру қажет болып отырғаны белгілі. Елбасымыз Қазақстан халқына «Бәсекеге қабілетті халық үшін», «бәсекеге қабілетті экономика үшін» - деген жолдауында: «Білім беру реформасы – Қазақстанның бәсекеге нақтылы қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды құралдың бірі» -деген.
Қазіргі заман талабына сай, Елбасының халыққа Жолдауы білім беру ісінде де жыл сайын өзгерістер енгізіп отыр.
«Жаңа технологиялық құзірет» бағдарлай білу өз бетінше білім беруде стратегиялық міндеттерін табысты шешуге мүмкіндік береді: таңдай білу, талдай білу, өзгерте білу, сақтай білу, жеткізе білу, жүзеге асыра білу», -деп атап көрсеткен.
Осыны жүзеге асыруда жаңа формацияның педагогы қажет. Мұғалімдердің жаңа ұрпағы, білім деңгейі жөнінен әрдайым саналып келгендей, біршама емес, әлдеқайда жоғары болуы тиіс. 

Бұл-уақыттың талабы. Білім берудегі ескі мазмұнның орнына жаңасы келуде. Ол - балаға оқу қызметінің субъектісі  ретінде жүзеге асырылуы орынды. 
Жаңа тұлға оқушыны дамыту жолдары: өзін-өзі өзектендіру, өзін-өзі тану, өзін-өзі дамушы тұлға ретінде қалыптастыруға бағытталған.
Демек, мектеп оқушыларының ғылым, білімнің қоғамдық қажетті деңгейі мен қамтамасыз ету, оларды Отандық, ұлттық және әлемнің мәдениет  арналарына сусындату қажет. 

Ыбырай Алтынсарин сөзімен айтқанда мектептің  жұмыскер жүрегі – ұстаз. Яғни, негізгі білім қазығы –бастауыш сынып мұғалімдерінен үлкен үміт күтері сөзсіз. Осы міндеттерді жүзеге асыруда әр сыныптың  ерекшелігі білім деңгейіне сай болуы қажет.
Қазіргі заман талабына бейімделген  шәкіртті  тәрбиелеп, білім беруде өз тәжірибемде  басты  өзекті  тақырыбымызды: «Жеке тұлғаға бағытталған оқытуды ұйымдастыру арқылы оқушылардың  шығармашылық  қабілетін  арттыру», - деп  атадық.

Осы  тақырыпты меңгеру барысында  мынадай  міндеттер шешімін табуға тиіс:
#Оқушының психологиялық даму ерекшелігін, пәнге деген қызығушылығын анықтау;
#Тілдік  қорын, мәдени  сөйлеуін  жетілдіру;
#Оқушылардың өздігінен  іздене  отыра,  шығармашылық  қабілеттерін  арттыруға икемдеу, соған байланысты жұмыс  түрлерін  жасау;
#Оқу  мен  тәрбие  егіз  екендігін  ескере  келе, тәрбие  жұмыстарында  да, оқушының  танымдық  белсенділігін  арттыру.

Жоғарыда аталған міндеттерді жүзеге  асыруда оқушылардың көмегімен мынадай зерттеу жұмыстары жүргізілді:      
#Сауалнама
#Тест: психологиялық, пәндік
# Кесім алу 
#Бақылау жұмысы

Бұл күнделікті бағдарламаны меңгеруде қиындықтар туғызатынын байқай бастадық. Сол себепті жаңашыл-ұстаздардың озық іс-тәжірибелермен қатар, СТО стратегияларын сабақта және сабақтан тыс уақыттарда пайдалануға бет бұрдық. Мәселен, кітапханашымен байланыс жасай отырып, оқушылардың көркем әдебиетке қызығушылығын арттырдық, әр сабақта тіл дамыту жұмыстары жасалды, яғни 4 шумақты өлеңдерді  жаттауға ұсындық.  
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін арттыруда әр сабақ мазмұнына сәйкес суреттер салу, диафильмдер  жасау, ребус, сөзжұмбақ  құрастыруды  дағдыға  айналдырып  отырдық. 

Есте сақтау қабілеттерін  арттыруда берілген мәтіндерді, өлең-шумақтарды, аңыз-әңгімелерді оқушы есінде көбірек сақтап қалу мақсатында түрлі кестелер толтырылды. 

Бұл ретте басты ұстаным - бастауыш сынып оқушыларына сабақты жоғарғы қызығушылықпен өткізу екендігін баса айту қажет. Әр тақырыпты өткенде, таңдау кезінде алдымен ой қозғалады. 

Сабақтың кейбір кезеңдерінде оқушылардың сабаққа белсенділігін арттыруда өз ойын жазбаша жазуын, логикалық ойлауын үнемі қарастырылады. 
Оқушылардың сөйлеу мәдениетін, өзін-өзі ұстауын, өз ойын еркін жеткізуі, оқушы бойында инабаттылық тәрбиесінің қалыптасуына үнемі көңіл бөлініп отырады. 

Осындай атқарылған істер барысында тәжірибелік істердің ілгері басқанын байқадық және мына нәтижелерге қол жеткіздік: 
*білім деңгейі мен білім сапасының артуына; 
*логикалық ойлау деңгейі мен тілдік қарым-қатынас деңгейлерінің өсуіне; 
*кез-келген ортада өзін-өзі ұстау мәдениетінің жоғарлауына;
*қазіргі ортаға бейім, саналық та, тәрбиелік дәрежесінің оң өзгерістерінің сипат алғанына көз жеткіздік. 

Болашақтың бәсекесіне қабілетті XXI ғасыр шәкіртін  тәрбиелеу білім беру саласының еш назарынан тыс қалған емес. Соған сай ұстаз -  ізденімпаз ғалым, нәзік психолог, тынымсыз еңбеккер, ортаның ұйтқысы, жан-жақты шебер, терең қазыналы білімпаз, гуманист, белсенді патриот болғанда  ғана қоғамның мықты да білікті, жоғарғы мәдениетті, жан-жақты дамыған, шығармашылығы жоғары жеке тұлғаны қалыптастырып, тәрбиелейтінімізге нық сенімдімін. 

Әр ұстаз – ХХІ ғасыр мұғаліміне сай болу үшін – ізденімпаз ғалым, нәзік психолог, жан-жақты шебер, тынымсыз еңбекқор, терең қазыналы білімпаз, кез-келген ортаның ұйытқысы болу керек.

:Ежелгі грек материалисі, философ Демокрит айтқандай, «Еңбек үздіксіз үйренгендіктің арқасында жеңілдей түседі». Олай болса, жас ұрпаққа үйретері мол аға ұрпақтың ісі өрге жүзіп, еңбектері үстем болсын.

::Мұғалім. Бұл адамның ардақты аты,

Білімдік бар биікке шығар саты.

Ең алғаш басталады осы адамнан,

Сүйеді сондықтан да жақын, жаты...

Бар ғалым, барлық қоғам мұғалімді,

Сыйлайды мәңгі бақи беріп төрін, -

деп, Сәбит Мұқанов айтқандай, үнемі сыйлы, қадірлі, сүйікті болып, шәкірттерімізді білім нәрімен сусындатып, белестерге жете берейік.
Сондықтан  баланы  жеке  тұлға  ретінде  өздігінен дамуға  итермелеуіміз  керек. Себебі   жаңа  білім парадигмасы  бірінші  орынға  баланың  білім  алу  арқылы  өз  бетінше  дамуын  қойып  отыр. Бұл  мақсатқа  жетуде  өз  бетінше  жұмыстардың  алар  орны  ерекше.

== Әдебиет ==
* А.С. Макаренко. Педагогические сочинения. М., «Педагогика»,1988.
* А.С. Макаренко. Психология труда учителя.М., «Просвещение», 1993.
* В.И. Андреева. Педагогика творческого саморазвития. Казань. 1996.
* Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы // Алматы 2010.6-б 
* Қазақстан Республикасында 2015жылға дейінгі  білім беруді дамыту тұжырымдамасы//Астана. 2004. 3-4б.
* Краткий словарь иностранных слов // под.ред. О.П.Марасанова.М., 1993. 318-б
* Советский энциклопедический словарь// М., Издательство «Советская  энциклопедия»,   1984. 613-б
* С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. А.С. Макаренко. «Толковый словарь русского языка» // М., 2004. 288-б
* Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010  жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы // Астана . 2004. 28-б
* С.Е. Шишов. Понятие компетенции в контексте проблемы качества образования // «Государство и образование», 2002. 88-б
* В.А. Хуторской. Ключевые компетенции как компонент личностноориентированной парадигмы образования. // «Народные образования», №2, 2003. 58-94-б
* Б.А. Тұрғынбаева. Мұғалімнің шығармашылық  әлеуметін біліктілікті арттыру жағдайында дамыту.: теория және тәжірибе // Aлматы. 2005, 174-бет
* К.Құдайбергенова.  Құзырлылық – тұлға дамуының сапалық критерий // «білім сапасын бағалаудың  мәселелері: әдіснамалық негізі және практикалық нәтижесі » атты халықаралық ғылыми –  практикалық конференцияның материалдары. 2008. 30- 32-б

[[Санат:Білім]]
[[Санат:Білім беру]]
[[Санат:Педагогика]]
[[Санат:Терминология]]</text>
      <sha1>4trv4ehxobx6asdecnqynvf7mxhvanj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Елемес Ергебеков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103776</id>
    <revision>
      <id>3626293</id>
      <parentid>3623531</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3626293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9963" sha1="7waqv7c1b9ctarla25ddgc1glj9v5xy" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Елемес Ергебеков
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = 1944
 | Басқаруын аяқтады    = 1949
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = [[Нури Летфуллович Әлеев|Нури Әлеев]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = 1942
 | Басқаруын аяқтады_2  = 1944
 | Ізашары_2            = [[Ғабит Анабай Қадырбеков|Ғабит Қадырбеков]]
 | Ізбасары_2           = [[Бисен Серікқалиұлы Серікбаев|Бисен Серікбаев]]
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 1906
 | Туған жері           = [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 8.04.1975
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = КОКП Орталық Комитетінің Жоғары партия мектебі
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Елемес Ергебеков''' ([[1906 жыл|1906]], [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]] — [[8 сәуір]] [[1975 жыл|1975]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер.

== Өмірбаяны ==
1906 жылы [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылында туған. [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] мүшесі&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt;
.
1927—1931 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетіндегі жұмысшы факультетінің тыңдаушысы болды.

1931—1932 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетінде оқыды (бітірмеді).

1932—1933 жылдары Тәжікстан К(б)П Жырғатал аудандық комитетінің 1-хатшысы болып жұмыс істеді.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» Өзбекстан К(б)П комитеті хатшысының орынбасары болып еңбек етті.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» құрылысшылары кәсіподақ комитетінің төрағасы қызметін атқарды.

1934—1935 жылдары [[Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университеті|Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университетінде]] оқыды.

1935—1936 жылдары Қазақ АКСР Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының экономисті болып істеді.

1936—1938 жылдары Партия белсенділерін жаппай сырттай оқыту институтының директоры, Қазақстан К(б)П Алматы облыстық комитеті мектептер бөлімінің меңгерушісі болып еңбектенді.

1938—1940 жылдары Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан – Семей облыстық комитетінің 2-хатшысы лауазымында мехнат қылды.

1940—1942 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді.

1942 жылдан бастап — 1944 жылдың наурызына дейін [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді.

1944 жылдың наурызынан — 1949 жылға дейін [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті.

1949—1950 жылдары БК(б)П ОК жанындағы біліктілікті арттыру курстарының тыңдаушысы болды.

1950—1953 жылдары Қостанай кеңшарлар тресінің директоры қызметін атқарды.

1953 жылы КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (сырттай) бітірді.

1953—1954 жылдары «Қарағандышахтқұрылысмонтаж» тресі басқарушысының орынбасары болып істеді.

1954—1960 жылдары Қарағанды облысында Қазақстан КП [[Қарқаралы ауданы|Қарқаралы]] аудандық комитеттің 1-хатшысы болып еңбектенді.

1960—1964 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комитеті бөлімінің басшысы лауазымында мехнат қылды.

1964 жылы зейнетке шықты.

1965—1969 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Түрген қой кеңшарының директоры.

== Сілтеме ==
* [http://www.knowbysight.info/YeYY/13091.asp Елемес Ергебеков.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сырдария облысында (Ресей империясы) туғандар]]
[[Санат:Көкшетау облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]]</text>
      <sha1>7waqv7c1b9ctarla25ddgc1glj9v5xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626294</id>
      <parentid>3626293</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтеме */</comment>
      <origin>3626294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10509" sha1="fciivworm8d0ofan7ema778uii48j3v" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Елемес Ергебеков
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = 1944
 | Басқаруын аяқтады    = 1949
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = [[Нури Летфуллович Әлеев|Нури Әлеев]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = 1942
 | Басқаруын аяқтады_2  = 1944
 | Ізашары_2            = [[Ғабит Анабай Қадырбеков|Ғабит Қадырбеков]]
 | Ізбасары_2           = [[Бисен Серікқалиұлы Серікбаев|Бисен Серікбаев]]
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 1906
 | Туған жері           = [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 8.04.1975
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = КОКП Орталық Комитетінің Жоғары партия мектебі
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Елемес Ергебеков''' ([[1906 жыл|1906]], [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]] — [[8 сәуір]] [[1975 жыл|1975]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер.

== Өмірбаяны ==
1906 жылы [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылында туған. [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] мүшесі&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt;
.
1927—1931 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетіндегі жұмысшы факультетінің тыңдаушысы болды.

1931—1932 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетінде оқыды (бітірмеді).

1932—1933 жылдары Тәжікстан К(б)П Жырғатал аудандық комитетінің 1-хатшысы болып жұмыс істеді.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» Өзбекстан К(б)П комитеті хатшысының орынбасары болып еңбек етті.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» құрылысшылары кәсіподақ комитетінің төрағасы қызметін атқарды.

1934—1935 жылдары [[Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университеті|Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университетінде]] оқыды.

1935—1936 жылдары Қазақ АКСР Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының экономисті болып істеді.

1936—1938 жылдары Партия белсенділерін жаппай сырттай оқыту институтының директоры, Қазақстан К(б)П Алматы облыстық комитеті мектептер бөлімінің меңгерушісі болып еңбектенді.

1938—1940 жылдары Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан – Семей облыстық комитетінің 2-хатшысы лауазымында мехнат қылды.

1940—1942 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді.

1942 жылдан бастап — 1944 жылдың наурызына дейін [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді.

1944 жылдың наурызынан — 1949 жылға дейін [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті.

1949—1950 жылдары БК(б)П ОК жанындағы біліктілікті арттыру курстарының тыңдаушысы болды.

1950—1953 жылдары Қостанай кеңшарлар тресінің директоры қызметін атқарды.

1953 жылы КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (сырттай) бітірді.

1953—1954 жылдары «Қарағандышахтқұрылысмонтаж» тресі басқарушысының орынбасары болып істеді.

1954—1960 жылдары Қарағанды облысында Қазақстан КП [[Қарқаралы ауданы|Қарқаралы]] аудандық комитеттің 1-хатшысы болып еңбектенді.

1960—1964 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комитеті бөлімінің басшысы лауазымында мехнат қылды.

1964 жылы зейнетке шықты.

1965—1969 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Түрген қой кеңшарының директоры.

== Марапаттары ==
* [[Қызыл жұлдыз ордені|«Қызыл Жұлдыз» ордені]] — Қарағанды бассейнінде көмір кенішін салу жөніндегі Үкімет тапсырмасын сәтті орындағаны үшін (8.4.1944)
* [[Ленин ордені|«Ленин» ордені]]
* [[Еңбек Қызыл Туы ордені|«Еңбек Қызыл Туы» ордені]]
* [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет Белгісі» ордені]]
== Сілтеме ==
* [http://www.knowbysight.info/YeYY/13091.asp Елемес Ергебеков.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сырдария облысында (Ресей империясы) туғандар]]
[[Санат:Көкшетау облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]]</text>
      <sha1>fciivworm8d0ofan7ema778uii48j3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626295</id>
      <parentid>3626294</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3626295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10666" sha1="os52u7el7un5ngezbd5rnvbx0ifwt0w" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Елемес Ергебеков
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = 1944
 | Басқаруын аяқтады    = 1949
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = [[Нури Летфуллович Әлеев|Нури Әлеев]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = 1942
 | Басқаруын аяқтады_2  = 1944
 | Ізашары_2            = [[Ғабит Анабай Қадырбеков|Ғабит Қадырбеков]]
 | Ізбасары_2           = [[Бисен Серікқалиұлы Серікбаев|Бисен Серікбаев]]
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 1906
 | Туған жері           = [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 8.04.1975
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = КОКП Орталық Комитетінің Жоғары партия мектебі
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Қызыл жұлдыз ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Елемес Ергебеков''' ([[1906 жыл|1906]], [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылы, [[Перовск уезі|Перов уезі]], [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]], [[Ресей империясы]] — [[8 сәуір]] [[1975 жыл|1975]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — кеңестік шаруашылық, мемлекеттік және саяси қайраткер.

== Өмірбаяны ==
1906 жылы [[Тартоғай (Қызылорда облысы)|Тартоғай]] ауылында туған. [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] мүшесі&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt;
.
1927—1931 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетіндегі жұмысшы факультетінің тыңдаушысы болды.

1931—1932 жылдары Орталық Азия мемлекеттік университетінде оқыды (бітірмеді).

1932—1933 жылдары Тәжікстан К(б)П Жырғатал аудандық комитетінің 1-хатшысы болып жұмыс істеді.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» Өзбекстан К(б)П комитеті хатшысының орынбасары болып еңбек етті.

1933—1934 жылдары «Шыршыққұрылыс» құрылысшылары кәсіподақ комитетінің төрағасы қызметін атқарды.

1934—1935 жылдары [[Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университеті|Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университетінде]] оқыды.

1935—1936 жылдары Қазақ АКСР Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының экономисті болып істеді.

1936—1938 жылдары Партия белсенділерін жаппай сырттай оқыту институтының директоры, Қазақстан К(б)П Алматы облыстық комитеті мектептер бөлімінің меңгерушісі болып еңбектенді.

1938—1940 жылдары Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан – Семей облыстық комитетінің 2-хатшысы лауазымында мехнат қылды.

1940—1942 жылдары [[Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді.

1942 жылдан бастап — 1944 жылдың наурызына дейін [[Қарағанды облысы|Қарағанды]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді.

1944 жылдың наурызынан — 1949 жылға дейін [[Көкшетау облысы|Көкшетау]] облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып еңбек етті.

1949—1950 жылдары БК(б)П ОК жанындағы біліктілікті арттыру курстарының тыңдаушысы болды.

1950—1953 жылдары Қостанай кеңшарлар тресінің директоры қызметін атқарды.

1953 жылы КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (сырттай) бітірді.

1953—1954 жылдары «Қарағандышахтқұрылысмонтаж» тресі басқарушысының орынбасары болып істеді.

1954—1960 жылдары Қарағанды облысында Қазақстан КП [[Қарқаралы ауданы|Қарқаралы]] аудандық комитеттің 1-хатшысы болып еңбектенді.

1960—1964 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] жанындағы Мемлекеттік жоспарлау комитеті бөлімінің басшысы лауазымында мехнат қылды.

1964 жылы зейнетке шықты.

1965—1969 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Түрген қой кеңшарының директоры&lt;ref&gt;Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008&lt;/ref&gt;.

== Марапаттары ==
* [[Қызыл жұлдыз ордені|«Қызыл Жұлдыз» ордені]] — Қарағанды бассейнінде көмір кенішін салу жөніндегі Үкімет тапсырмасын сәтті орындағаны үшін (8.4.1944)
* [[Ленин ордені|«Ленин» ордені]]
* [[Еңбек Қызыл Туы ордені|«Еңбек Қызыл Туы» ордені]]
* [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет Белгісі» ордені]]
== Сілтеме ==
* [http://www.knowbysight.info/YeYY/13091.asp Елемес Ергебеков.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сырдария облысында (Ресей империясы) туғандар]]
[[Санат:Көкшетау облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]]</text>
      <sha1>os52u7el7un5ngezbd5rnvbx0ifwt0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еділ Ерғожаұлы Ерғожин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118563</id>
    <revision>
      <id>3626288</id>
      <parentid>3626169</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <origin>3626288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15852" sha1="1elh784g6jpmkgkvea9r9ct4stp6gc3" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі   = Еділ Ерғожаұлы Ерғожин 
 |Шынайы есімі           =
 |Суреті                 =Edil Ergozhin youth.jpg 
 |Сурет ені              = 
|Туған күні              = 07.11.1941
 |Туған жері             = [[Талдықорған облысы]] 
 |Қайтыс болған күні     = 9.7.2020
 |Қайтыс болған жері     = 
 |Азаматтығы             = {{USSR}}, {{байрақ|Қазақ КСР}} → {{KAZ}}   
 |Ғылыми аясы            = [[Химия]]	
 |Жұмыс орны             =  
 |Ғылыми дәрежесі        = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның Академигі. Химия ғылымдарының докторы, [[профессор]]
 |Сыйлықтары             =  
 |Альма-матер            = [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]
|Ғылыми жетекші         = 
|Марапаттары            = 
{{{!}} 
{{!}}{{Парасат ордені}}
{{!}}}
{{{!}} 
{{!}}{{Астана медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}} 
{{!}}{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!}}{{!}}[[Сурет: SU Medal For Labour Valour ribbon.svg|40px|Қажырлы еңбегі үшін]]  
{{!}}}
{{{!}} 
{{!}}[[Сурет:KazSSR Premium.png|25px|Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығының иегері]]
{{!}}}
|Балалары=[[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет]]|Сурет тақырыбы=Еділ Ерғожинның 1958 жылғы суреті}}
'''Еділ Ерғожаұлы Ерғожин''' (кейбір кезде — ''Еділ Қаптағайұлы Ерғожин''&lt;ref&gt;Еділ Ерғожин өмірбаян кітабы — 1087 б., 2017 ж.&lt;/ref&gt;; [[7 қараша]] [[1941 жыл|1941]] [[Алматы облысы]], [[Екпінді (Ескелді ауданы)|Екпінді]] — [[9 шілде]] [[2020 жыл|2020]], [[Алматы]]) — [[ғалым]], Химия ғылымының докторы, [[профессор]]. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстанға еңбегі сіңген ғылым қайраткері. [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның иегері.  [[Алматы облысы]]ның [[Құрметті азамат]]ы.

==Жалпы мәліметтер==
Әкесі - Қаптағайұлы Ерғожа (1892-1946), кеңшар жұмысшысы болған. Анасы - Қаптағаева Тәтім Жапарқұлқызы (1897-1980), кеңшар жұмысшысы болған.

[[Қазақ ұлттық университеті|С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің]] химия факультетін үздік бітірген (1963), химик. Шыққан руы [[жалайыр]].&lt;ref&gt;https://pp.userapi.com/c845324/v845324615/1d36c9/Synk1FE1UNs.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323045644/https://pp.userapi.com/c845324/v845324615/1d36c9/Synk1FE1UNs.jpg |date=2019-03-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Жалайыр. Он екі ата. Шежіре. Тарақ , Толқымбекұлы Р. Алматы, Дәуір, 2000, 112 (733) б&lt;/ref&gt;

==Ғылыми еңбектері==
* Докторлық диссертациясының тақырыбы: ''«Жаңа ионалмастырғыштар мен тотығып-тотықсызданатын полимерлердің синтезі мен түзілу заңдылықтарын зерттеу»''. [[Нью-Йорк]] академиясының академигі (1994). Қазақстандағы ионалмасу химиясы мен мембраналық технологияның негізін қалаушы. Ионалмастырғыштар мен гетерогенді, гомогенді және интерполимерлі мембраналардың синтезін, өтімділігі мен селективтілігін реттеудің жаңа бірегей әдістерін әзірлеп шығарды. Олардың негізінде жаңа электрдиализдік тұщыландырғыш қондырғылар мен концентраторлардың сериялық ендірісін құрып, енгізді. Табиғи және краун-қосылыстарының негізінде селективті сорбенттерді синтездеудің жаңа ғылыми бағытын ашты.
* 20 іргелі монографияның және 2 оқулықтың («Жоғары өтімділікті иониттер» (1979), «Редоксиониттер» (1983), «Полифункционалды ионалмастырғыштар» (1986), «Ерігіш полиэлектролиттер» (1991), «Краун-қосылыстарының негізіндегі полимерлер» (1994), «Ионалмастырғыш және жартылай өткізгіш мембраналар» (2004), (2010), «Нанотехнология. Экономика. Геосаясат» (2010), «Полиэлектроліттер мен комплексондар» (2010) және т.б.), 200-ден астам авторлық куәліктер мен патенттердің, 1300 астам республикалық және халықаралық мәртебелі баспаларда шыққан ғылыми еңбектердің авторы.
* 13 [[химия]] ғылымдарының докторларын және 87 ғылым кандидатарын дайындады.

==Халықаралық ғылыми жетістіктері==
Братислава (1968), [[Будапешт]] (1969), [[Лондон]] (1971), [[Хельсинки]] (1972), [[Прага]] (1971, 1980, 2004), [[Баку]] (1981), [[Лейпциг]] (1978, 1985), [[Ташкент]] (1978, 2007), [[Алматы]] (1987, 1990), [[Майндағы Франкфурт|Майндағы-Франкфурт]] (1989), [[Тбилиси]] (2003, 2006), [[Кишинев]] (2005, 2007), [[Мәскеу]] (1965, 1968, 1970, 1975, 1980, 1985, 1990, 2004, 2005, 2007, 2010), [[Ленинград]] (Санкт-Петербург ) (1978, 1982, 1984, 1988, 2004, 2007), [[Томск]] (2006), [[Уфа]] (1970, 1974, 1979, 1983, 1989, 2008), [[Қазан]] (2010) қалаларында; [[Франция]]да ([[Париж]], 1989, 1991, 1993, Ренн, 1993, Монпелье, 2005, 2008), [[АҚШ|АҚШ-та]] (Сан-Диего, 1995, Колледж Стейшн и Туссон, 1997, [[Вашингтон]], 1999), [[Бельгия]]да ([[Брюссель]], 2000), [[Жапония]]да ([[Киото]], 2005), ҚХР (Үрумші, 1989, 1993, [[Пекин]], 2005), [[Швейцария]]да (Висп, Базел, 1993), Египетте (Шарм-эль-шейх, 2007), [[Индонезия]]да (Сингапур-Бали, 2009), және т.б. елдерде өткен жоғары молекулалық химия мен ион алмасу саласындағы халықаралық симпозиумдарда ғылыми баяндамалар жасаған, химия және химия технологиясы саласындағы бірлескен ғылыми зерттеулер бойынша халықаралық келіссездерге қатысқан.

==Жеке қасиеттері==
* [[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Неміс тілі|неміс тілдерін]] біледі. *[[КОКП]] мүшесі (1965-1990).
* Үйленген. Жұбайы - Ерғожина Зеннат Мәмбетқызы, [[экономика]] ғылымдарының кандидаты, доцент, «Дәулет» менеджер-экономисттер институтының ректоры. 3 қызы, ұлы мен 10 немересі бар.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt; Ақын [[Зейін Жүнісбекұлы Шашкин|Зейін Шашкиннің]], Социалистік еңбек ері [[Мәмбет Шотбаев]]тың кеу баласы.

==Еңбек жолы==
* 1957 жылдан - [[Талдықорған облысы]]ның Талдықорған ауданындағы Абай атындағы кеңшарында шопанның көмекшісі. 
* 1958-1963 жылдары - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 
* 1962 жылдан - ҚазКСР ҒА Химия ғылымдары институтының кіші, аға зертханашысы, аспиранты, кіші ғылыми қызметкері, ғылыми қызметкері, ионалмасу шәйірлер зертханасының меңгерушісі.
* 1980-1988 жылдары - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің жоғарымолекулапық қосылыстар химиясы кафедрасының меңгерушісі, химия факультетінің деканы (1980-1983), бірінші проректоры (1983-1986), ректоры (1986-1988). 
* 1988 жылдан бері - ҚазКСР ҒА Ә.Б. Бектұров атындағы Химия ғылымдары институтының директоры,
* 1994-1995 жылдары - ҚР ҰҒА вице-президенті. 
* 1999-2002 жылдары - ҚР ғылым және жоғары білім вице-минисірі. Қайта құрғаннан кейін - ҚР білім және ғылым вице-министірі ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің 11-ші шақырылым депутаты, ғылым және техника жөніндегі тұрақты комиссияның төрағасы (1986-1990);
* 2009 жылдан «Ә.Б. Бектұров атындағы Химия ғылымдары институты&quot; АҚ президенті.

==Жетіктері==
Халықаралық тендерді ұтып (1996), Қазақстанның әр аймағында орналасқан континентаралық баллистикалық СС-18 ракеталарының жерасты қондырғыларын талдау жобасы негізінде жерасты суларының және [[топырақ]]тың химиялық залалдануын бағалау туралы зерттеулерді уақытынан бурын еткізген. Институт [[АҚШ]] Қорғаныс министрлігінің Қауіпсіздікті төмендету агенттігінің алғыс грамотасымен және 270 мың  тұратын құрылғылары бар химия-экологиялық лабораториямен марапатталған.

==Марапаттары==
* 1971 жылы ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамотасымен марапатталған. 
* 1976 жылы ҚазКСР Алтын Құрмет Кітабына енгізілген.
* 1980 жылы «Қажырлы еңбегі үшін» медалі;
* 1982 жылы Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығының лауреаты;
* 1984 жылы «Қазақ КСР Еңбек сіңірген ғылым қайраткері» құрметті атағы;
* 1991 жылы академик С.И. Вавилов атындағы медалі;
* 1995 жылы VIII Халықаралық ғылым байқауындағы әл-Хорезми [[Тегеран]];
* 1999 жылы «Астана» медалі;
* 2000 жылы «Ғылым қайраткері» номинациясындағы &quot;Жыл адамы&quot;;
* 2000 жылы «Ғылым» номинациясындағы «Платина Тарлан» ең жоғары сыйлығының тұңғыш иегері;
* 2000 жылы «Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің үздігі» төсбелгісі.
* 2001 жылы [[Қазақстан Республикасының Президенті|ҚР Президенті]] Н.Ә. Назарбаевтың алғысымен, «Алтын барыс»  белгісімен ескерілген.
* 2001 жылы «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі;
* 2002 жылы Өндіріске қолдау көрсету ассоциациясының медалі ([[Франция]]);
* 2002 жылы  РФ Президенті жанындағы [[Ресей]] мемлекеттік қызметкерлер академиясының «Ғылымға және ғылыми серіктестікке сіңірген еңбегі үшін» алтын медалі;
* 2003 жылы Өндіріске қолдау көрсету ассоциациясының [[Наполеон]] медалімен (Франция);
* 2003 жылы &quot;Парасат&quot; ордені; (ҚР)
* 2005 жылы «Қазақстан Конституциясына 10 жыл»
* 2005 жылы «Қазақстан Парламентіне 10 жыл»
* 2006 жылы академик С.П. Королев атындағы алтын медалі;
* Ғылым маршалының кұрметті атағын алған;
* 2011 жылы С. Торайғыров атындағы алтын медалі;
* 2012 жылы М.В.Ломоносов атындағы медалі;
* 2013 жылы «Қазақстан Даңқы» ордені;
* 2013 жылы В.И. Блинников атындағы алтын медалі;
* 2015 жылы «Жол ғылымына қосқан үлесі үшін» алтын медалі
* 2016 жылы «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі;
* [[Алматы облысы]] Ескелді ауданының және Алматы облысының Құрметті азаматты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан химиктері]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Химия ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері]]
[[Санат:Тәуелсіз &quot;Тарлан&quot; сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар]]
[[Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>1elh784g6jpmkgkvea9r9ct4stp6gc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чау-чау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118845</id>
    <revision>
      <id>3626410</id>
      <parentid>3439081</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14700" sha1="4bjkq6m99fyki8k5epu94seoerhsuol" xml:space="preserve">{{Ит тұқымы
|name       = Чау-чау
|image      = ChowChow2Szczecin.jpg
|image_caption = Чау-чау күшігі
|height     = Төбеті: 48—56 см&lt;br /&gt;Қаншығы: 46—51 см
|weight     = Төбеті: 25-32 кг&lt;br /&gt;Қаншығы: 20-27 кг
|country    = [[Қытай]]
|year       = 
|fcigroup   = 5
|fcisection = 5
|fcinum     = 205
|fcistd     = http://www.fci.be/uploaded_files/205gb99_en.doc
|commons    = Chow Chows
}}
'''Чау-чау''' ({{lang-en|chow-chow}}; {{lang-zh|鬆獅犬|сунши-цюань|ит— жалбыраған арыстан}}, тағы {{lang-zh|唐犬|тан-цюань|ит}}) — үй қорғайтын ит, дос, ежелден келе жатқан ит түрі.

Чау-чау шығу тегінен шпицтер тобына жатады. Қанында тибет итінің ([[мастиф]]) қаны бар деген тұжырым бар. Арғы жағы [[Аюлар|аю]] болды деген сөз ешқандай қайшы сөз келтірмейтін сияқты, бірақ күлгін тілі, бас қаңқасының ұқсастығы, қимылындағы ұқсастық арғы атасы аю екеніне дәлел болатын сияқты.

Қытай елінде таза қанды чауды көпшілік ойына қарамастан жемеген— тамаққа аралас қанды иттер қолданылған, ал таза қанды чаулар ірі аң аулауда және үй қорғауға колданылған. Қазіргі Солтүстік Корея ауылды аймақтарында тамаққа, әдейілеп өсірген бір жылдық чауларды салады. Пхеньян ресторандарында шетел туристеріне деликатес ретінде тапсырыс бойынша  чау-чау  етінен тамақ берілуі мүмкін.

== Аталуы ==
Чау тегі  әр түрлі замандарда әр қалай аталған: тибет мастифы, татар иті, варварлар иті, бірақ жүз жылға жакын чау-чау деп аталып келеді.  «Чау-чау» атауының келгендігі туралы көптеген пікірлер бар: кемедегі жүк тасуға арналған «chow-chow» деген орыннан, слэнг  «chow» — «желінетін» деген мағынада және тағы басқа. Барлығынан сенерліктей екі ғана пікір бар.Біріншісі: чау-чау  аты ежелгі «чу» деген ит атынан шықты делінген. Екіншісі: атты шығыс дәмдеуішін сататын ағылшын саудагерлері қойды делінген, өйткені олар Англияда тұратын барлық қытай халқын ''chows'' және ''chinks'' деп атаған.

== Тарихы ==
[[File:ChowChow.jpg|thumb|left|«Ежелгі» чау]]
Чау-чау тегі ежелден келе жатқан текке жатады, бұған ДНҚ анализі дәлел&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2004/05/21/science/21dog.html?ex=1400472000&amp;en=6b49c839cde80d81&amp;ei=5007&amp;partner=USERLAND Collie or Pug? Study Finds the Genetic Code.] New York Times Online. мамыр 21, 2004&lt;/ref&gt;. Қытай мен Моңғолия құрғақ далалы жерлеріндегі ең алғашқы қасқырдан эволюциоланған ит тегі екенін зерттеулер көрсетеді. Б.з.б 150 жылы салынған қытай барельефінде чауға түрі ұқсас аң аулауға арналған ит безендірілген. Кейінірек итті аң аулауға, бұғы шаруашылығында, қорғаныс ретінде, жүк тасушы ретінде кеңінен қолдана бастады.
*Қытайлықтарға чау-чау 2  мыңжылдықтан аса уақыт таныс. Кейде тағамға қолданады («чау»  сөзі тағам деген мағынаны білдіреді), терісінен киім тіккен.
*Таза қанды чаулар буддалық монастырьларда өсіріліп, бапталған.Олар итке арнайы жазулар жүргізген: ата тегін жазған. Қанды тазарту монастырьлар арасында иттерді ауыстыру арқылы жүргізілген.
*Еуропаға алғашқы чау сипаттамасын [[Тибет]]те көп уақыт тұрған итальяндық саяхатшы  [[Марко Поло]] әкелген. Қытай жабық мемлекет болғандықтан, келесі чау туралы ақпарат, Гильберт Уайттың табиғаттану кітабы арқылы [[Еуропа]]ға 1785  жылы келді.
*[[Англия]]да чаулар [[1830]] жылдары пайда болды. Сол уақыттан бері ағылшын итбегілері текті жақсартумен айналысты.Ежелгі қытай чауларынан қарағанда намыскер, хан мінезді қазір көріп жүрген чаулар ағылшын итбегілерінің нәтижелері. 
Қазіргі уақытта бұл ит тегі мәдени саналады. Бірақта өзінің ескі жұмысымен де жеңіл айналыса алады.

== Мінезі==
Бүгінде чау-чауды үй жануары ретінде ұстайды. Ол үйге деген қатты меншігі мен бөтен адамға қатал қарауымен ерекшеленеді. Бірақта агрессиялық, ұялшақтық мінез жақсы тәрбиеленген итке тән емес. Чаулар өзінің адалдығын тек жақын адамдарына ғана көрсетеді.
Тәжірбиесі кемдеу ит иесі ит бөтенге санайтындардан аулақтау ұстауы керек. Осындай атақ итті көп сақтандыру компаниялар сақтауға алмайды. Ұрғашысы мен еркек иттер бірге басқа ит тектеріне қарағанда үйлесімді тұрады.Бірақ бұл үй жағдайында иттердің тыныштықта тұратынына кепіл бермейді.

Чау-чау белсенді иттің тегі емес. Егер күнделікті  өзіне жеткілікті қозғалыс алып тұрса пәтерлік өмір оған жағады.Күні бойы өзін аулақ ұстап жаңадан үйге келген қонақтарды, адамдарды бақылап жатады.Ит иелері иттің сергектігіне үйренуі керек. Чаулар аз эенргиялық ит болса да олар ойнау, бақылау үшін күні бойы қыдыру уақытын күтуде болады. Бұл жағдай олардың бақытты болуына себеп болады. Тек Stanley Coren құрған рейтингте 77 орынға иегер және де жаңа әмір үйренуде, әмірді орындауда  ең жаман топқа жатады. Бірақ иттің көп иегерлері бұл иттің басқа иттерге қарағанда өзгеше санасы бар деп ойлайды.
Көп чаулар өзінің жақсы қасиеттерін жетілдіру дайындығында көрсетіп жатады. Мысалы,  «Clicker Training» деген методте чаулар қайталанбайтын мәселелерді орындайды. Үйрету кезінде қайталана беретін әмірді орындамай қырсықтық көрсетеді.

== Стандарт ==
=== Ортақ ақпарат===
[[File:Chowchow.jpg|thumb|Қызыл чау-чау]]
[[File:Chow chow czarny 561.jpg|thumb|Қара чау-чау]]
[[File:ChowChowSzczecin.jpg|thumb|Кремдік чау-чау]]
[[File:Көгілдір чау.jpg|thumb|Көгілдір чау-чау]]

'''Ата тегі''': Қытай.&lt;br&gt;
'''Қамқоршысы''': Ұлыбритания&lt;br&gt;
'''Қолдануы''': қорғаныс иті, серік (дос).&lt;br&gt;
'''Классификациясы FCI''':  5 топ. Шпицтер және қарапайым тек. &lt;br&gt;
'''Ортақ түрі''': белсенді, ықшам, мықты, жақсы баланстағы, арыстан тәрізді, тәкаппар, менменшіл, өркөкірек; құйрығы арқасында тығыз жатады.&lt;br&gt;
'''Тәлімi / темпераменті:''' тыныш ит, жақсы қорғаныс, көк-қара тіл; жүрісі ерекше. Тәуелсіз, адал, сонымен қосы паңдық мінезі бар .

=== Басы ===
[[File:Rony tongue.jpg|thumb|Чау-чаудың күлгін тілі]]
'''Бас қаңқасы''':  жалпақ, кең; көз асты жақсы тамамдалған. Маңдайдан бетіне шығуы бәсеңдеу келген.&lt;br&gt;
'''Беттік бөлігі''': мұрыны үлкен және жалпақ, барлық түрде қара түсті(ақ иттерде мұрнында ақ түс болуы мүмкін, көгілдір және цимтік түстерде түсіне байланысты болады)&lt;br&gt;
'''Бет аузы''': орташа ұзындақта, басталғанынан жалпақ (түлкідегі секілді сүйірленбеген).&lt;br&gt;
'''Ерні:''' ерні мен таңдайы қара, қызыл иектері салғастырмалы қара. Тілі күлгін.&lt;br&gt;
'''Тістері:''' тістері түзу, жақтары күшті, тым кермет түзу,дұрыс қайшы тәрізді тістеуі(прикус).Бұл үстіңгі жақ тістері астыңғы жақ тістерімен тығыз жабылатынын білдіреді.&lt;br&gt;
'''Көзі:''' қошқыл, дөңгелек тәрізді, орташа және таза. Түсі көгілдір және цимттік түстерінде сол түске сай болуы мүмкін. Таза пәк көздері  энтропиядан алыс,сондықтан чауларды ешқашан жазаламайды.&lt;br&gt;
'''Құлақтары:''' кішкентай,ірі, ұштарында домаланып келеді.Аралары алыс, тік қойылған. Алға қарай еңкейкілеп, бір біріне тартылып тұрады.Бұл итке түнерген көрініс береді. Бірақ әжімді,бос бас терісі толық түнерген көрініске жол бермейді.&lt;br&gt;
'''Мойны:''' мықты,  көлемді бірақ қысқа емес, иығында кеңінен орналасқан және аздай еңкейтілген.

=== Денесі ===
'''Арқасы:''' қысқа, түзу және мықты.&lt;br&gt;
'''Белі:''' мықты.&lt;br&gt;
'''Кеудесу:''' кең. Қабырғалары жақсы қойылған, бірақ  күбі тәрізді емес.&lt;br&gt;
'''Құйрығы:''' жоғары орнатылған, арқада тығыз жатады.

=== Аяқ қолдары===
'''Алдыңғы аяқтары:''' түзу,орта ұзындықта,сүйектері ірі. Жауырыны етті,еңкейкіленген.&lt;br&gt;
'''Артқы аяқтары:''' етті. Шабатын буындары төменге қаратылған, осы арқылы ерекше жүріс пайда болады.Ешқашан алға бүгілмейді.&lt;br&gt;
'''Табаны:''' үлкен емес, домаланған, мысықша келген, жақсы тіректелген.&lt;br&gt;
'''Жүрісі:''' қысқа адым, ерекше жүріс. Алдынға артқы аяқтары өзара параллель және алға қарай қозғалады.

=== Жүнді  жамылғы ===
[[File:Chowspecialen 012.jpg|thumb|left|Түрлі түстегі чау-чау]]
'''Жүн түрі:''' ұзын және қысқа жүнді.&lt;br&gt;
'''Ұзын жүнді түрі:''' қалың, әдемі. Негізгі жүні қатты, жұмсақ жүндермен араласып келеді.Санының артқы жағында, мойнында жүндері ерекше көп. &lt;br&gt;
'''Қысқа жүнді түрі:'''жүні қысқа,қалың,түзу, тік тұрады.Кез келген табиғи емес жүннің өзгертілуі жазаланады.&lt;br&gt;
'''Түсі:''' таза түс — қара, қызыл, көгілдір, цимттік, кремді неме ақ. Көбірек реңді түстер кезедеседі.

=== Бойы ===
'''Шоқтығындағы биіктік''': еркегі: иығында 48-56 см (19-22 дюйм.) ,ұрғашысы: иығында 46-51 см (18-20 дюйм.)

=== Жетіспеушілігі ===
Жоғарыда көрсетілген нұсқалардан ауытқу жетіспеушілік ретінде саналады.

=== Еркегі===
Еркек иттерде екі дұрыс тұқымдығы ұмаға түсіріліп тұруы қажет.

== Қызықты ақпарат ==
* Чауда көк тіл.Бұл туралы ежелгі Қытай аңызы бар: Құдай аспанда жасап жатқанда, қызыққұмар чау аспанның бір ұшын жалайды.Содан бері чаудың тілі көк.
* Ежелгі қытай  «чау»  валютасы бар.Бірақ қытайша ит  «чау»  деп аталмайды ''(''сунши-цюань'' немесе ''тан-цюань'' деп аталады)''.

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.chow.ru/ Клуб любителей чау-чау] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111131631/http://www.chow.ru/ |date=2012-01-11 }} {{ref-ru}}</text>
      <sha1>4bjkq6m99fyki8k5epu94seoerhsuol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1922 жыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124467</id>
    <revision>
      <id>3626432</id>
      <parentid>3036986</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Оқиғалар */</comment>
      <origin>3626432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="907" sha1="07varcmh69t4iqpu2efgn77mnnp0etk" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

=== Ақпан ===

=== Наурыз ===

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>07varcmh69t4iqpu2efgn77mnnp0etk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626433</id>
      <parentid>3626432</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қаңтар */</comment>
      <origin>3626433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="l6yrs7h3snp9kppr1k2t4nlpam1r0lq" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

=== Наурыз ===

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>l6yrs7h3snp9kppr1k2t4nlpam1r0lq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626436</id>
      <parentid>3626433</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ақпан */</comment>
      <origin>3626436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="k49mdxszssvthfazp9gkrdqnhh6n8r4" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>k49mdxszssvthfazp9gkrdqnhh6n8r4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626437</id>
      <parentid>3626436</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наурыз */</comment>
      <origin>3626437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="esaqys3x95446gpb8bn4op9sti4kmjd" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>esaqys3x95446gpb8bn4op9sti4kmjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626457</id>
      <parentid>3626437</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сәуір */</comment>
      <origin>3626457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6434" sha1="l51zntadxfd7laj6a1464jj2vajnygx" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>l51zntadxfd7laj6a1464jj2vajnygx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626475</id>
      <parentid>3626457</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мамыр */</comment>
      <origin>3626475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7164" sha1="s993ylf9ox13fmeis24qzg99e1t436y" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Year-stub}}
{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>s993ylf9ox13fmeis24qzg99e1t436y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626494</id>
      <parentid>3626475</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маусым */</comment>
      <origin>3626494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8848" sha1="p24z7qeighcr9wczv4f0l3jbft03rdu" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>p24z7qeighcr9wczv4f0l3jbft03rdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626495</id>
      <parentid>3626494</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шілде */</comment>
      <origin>3626495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10134" sha1="js5be8c01tcm329fsajb8rs1wx1dkgw" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>js5be8c01tcm329fsajb8rs1wx1dkgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626498</id>
      <parentid>3626495</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тамыз */</comment>
      <origin>3626498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12170" sha1="szekfgmecpltl46780u6zft1he2mu8m" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===
[[Сурет:Greek soldiers retreat, 1922.jpeg|нобай|1922 жылғы тамыз–қыркүйек айларында кіші Азия жорығының соңғы кезеңінде шегініп бара жатқан грек сарбаздары.]]

* [[2 тамыз]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдың]] оңтүстік-шығыс жағалауындағы [[Гуандун]] провинциясындағы Шаньтоу қаласына жойқын тайфун соғып, кем дегенде 60 000 адамның өмірін қиды.&lt;ref&gt;&quot;Typhoon Killed Many Chinese in Swatow Region&quot;. Victoria Daily Times. August 4, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[7 тамыз]] - Лондонда [[Антанта|Одақтастардың]] репарация жөніндегі конференциясы ашылды.&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160315032738/http://chroniknet.de/extra/was-war-am/?ereignisdatum=7.8.1922 Tageseinträge für 7. August 1922]&quot;. ''chroniknet''&lt;/ref&gt;
* [[15 тамыз]] - [[Веймар Республикасы|Германия]] өзінің өтемақы төлемдерін төлей алмады, нотада маңызды тауарларды төлеу үшін шетел валютасының қажеттілігі және [[Гиперинфляция|гиперинфляцияның]] әсерінен оларды төлей алмайтынын мәлімдеді. &lt;ref&gt;&quot;Berlin Makes New Default in War Debts&quot;. Chicago Daily Tribune. August 16, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[23 тамыз]] – [[Марокко|Мароккода]] испандарға қарсы көтеріліс басталды.
* [[26 тамыз]] - Афьонда грек күштеріне қарсы түріктердің ауқымды шабуылы басталды. 30 тамызда түріктер жеңіске жетті.
* [[28 тамыз]] – Жапония өз әскерлерін [[Сібір|Сібірден]] шығаруға келісті.

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>szekfgmecpltl46780u6zft1he2mu8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626499</id>
      <parentid>3626498</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қыркүйек */</comment>
      <origin>3626499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13033" sha1="5t1nlxq1s0besrmftwmi9tio6ja2697" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===
[[Сурет:Greek soldiers retreat, 1922.jpeg|нобай|1922 жылғы тамыз–қыркүйек айларында кіші Азия жорығының соңғы кезеңінде шегініп бара жатқан грек сарбаздары.]]

* [[2 тамыз]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдың]] оңтүстік-шығыс жағалауындағы [[Гуандун]] провинциясындағы Шаньтоу қаласына жойқын тайфун соғып, кем дегенде 60 000 адамның өмірін қиды.&lt;ref&gt;&quot;Typhoon Killed Many Chinese in Swatow Region&quot;. Victoria Daily Times. August 4, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[7 тамыз]] - Лондонда [[Антанта|Одақтастардың]] репарация жөніндегі конференциясы ашылды.&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160315032738/http://chroniknet.de/extra/was-war-am/?ereignisdatum=7.8.1922 Tageseinträge für 7. August 1922]&quot;. ''chroniknet''&lt;/ref&gt;
* [[15 тамыз]] - [[Веймар Республикасы|Германия]] өзінің өтемақы төлемдерін төлей алмады, нотада маңызды тауарларды төлеу үшін шетел валютасының қажеттілігі және [[Гиперинфляция|гиперинфляцияның]] әсерінен оларды төлей алмайтынын мәлімдеді. &lt;ref&gt;&quot;Berlin Makes New Default in War Debts&quot;. Chicago Daily Tribune. August 16, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[23 тамыз]] – [[Марокко|Мароккода]] испандарға қарсы көтеріліс басталды.
* [[26 тамыз]] - Афьонда грек күштеріне қарсы түріктердің ауқымды шабуылы басталды. 30 тамызда түріктер жеңіске жетті.
* [[28 тамыз]] – Жапония өз әскерлерін [[Сібір|Сібірден]] шығаруға келісті.

=== Қыркүйек ===

* [[9 қыркүйек]] – Грек әскерлерін қуып келе жатқан түрік әскерлері [[Измир|Измирге]] кіріп, [[Грек-түрік соғысы|Грек-Түрік соғысын]] (1919–1922) аяқтады.
* [[11 қыркүйек]] - [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаға]] қатысты мандат Ұлттар Лигасының Кеңесі тарапынан бекітілді.
* [[17 қыркүйек]] — [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-де алғашқы [[Радиохабар тарату|радиохабарлар]] таратыла бастады.
* [[18 қыркүйек]] – [[Мажарстан]] Корольдігі Ұлттар Лигасына қосылды.
*

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>5t1nlxq1s0besrmftwmi9tio6ja2697</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626500</id>
      <parentid>3626499</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қазан */</comment>
      <origin>3626500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14271" sha1="83o4uvrjaxo86tomo3436z0n7f1d39r" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===
[[Сурет:Greek soldiers retreat, 1922.jpeg|нобай|1922 жылғы тамыз–қыркүйек айларында кіші Азия жорығының соңғы кезеңінде шегініп бара жатқан грек сарбаздары.]]

* [[2 тамыз]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдың]] оңтүстік-шығыс жағалауындағы [[Гуандун]] провинциясындағы Шаньтоу қаласына жойқын тайфун соғып, кем дегенде 60 000 адамның өмірін қиды.&lt;ref&gt;&quot;Typhoon Killed Many Chinese in Swatow Region&quot;. Victoria Daily Times. August 4, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[7 тамыз]] - Лондонда [[Антанта|Одақтастардың]] репарация жөніндегі конференциясы ашылды.&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160315032738/http://chroniknet.de/extra/was-war-am/?ereignisdatum=7.8.1922 Tageseinträge für 7. August 1922]&quot;. ''chroniknet''&lt;/ref&gt;
* [[15 тамыз]] - [[Веймар Республикасы|Германия]] өзінің өтемақы төлемдерін төлей алмады, нотада маңызды тауарларды төлеу үшін шетел валютасының қажеттілігі және [[Гиперинфляция|гиперинфляцияның]] әсерінен оларды төлей алмайтынын мәлімдеді. &lt;ref&gt;&quot;Berlin Makes New Default in War Debts&quot;. Chicago Daily Tribune. August 16, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[23 тамыз]] – [[Марокко|Мароккода]] испандарға қарсы көтеріліс басталды.
* [[26 тамыз]] - Афьонда грек күштеріне қарсы түріктердің ауқымды шабуылы басталды. 30 тамызда түріктер жеңіске жетті.
* [[28 тамыз]] – Жапония өз әскерлерін [[Сібір|Сібірден]] шығаруға келісті.

=== Қыркүйек ===

* [[9 қыркүйек]] – Грек әскерлерін қуып келе жатқан түрік әскерлері [[Измир|Измирге]] кіріп, [[Грек-түрік соғысы|Грек-Түрік соғысын]] (1919–1922) аяқтады.
* [[11 қыркүйек]] - [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаға]] қатысты мандат Ұлттар Лигасының Кеңесі тарапынан бекітілді.
* [[17 қыркүйек]] — [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-де алғашқы [[Радиохабар тарату|радиохабарлар]] таратыла бастады.
* [[18 қыркүйек]] – [[Мажарстан]] Корольдігі Ұлттар Лигасына қосылды.

=== Қазан ===
[[Сурет:Naples Fascist rally on 24 October 1922 (2).jpg|нобай|1922 жылғы Римге жорық кезіндегі Муссолини мен төрттік кеңес мүшелері.]]

* [[23 қазан]] — Эндрю Бонар Лоу Ұлыбританияның премьер-министрі болды.
* [[25 қазан]] – [[Ирландия|Ирландияның]] 3-ші парламенті Ирландия Еркін Мемлекетінің Конституциясын қабылдады.
* [[28 қазан]] - Италияда [[Рим|Римге]] жасалған шерудің нәтижесінде [[Фашизм|Ұлттық фашистік партия]] мен [[Бенито Муссолини]] билікке келді. Италияда [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңына дейін созылған диктатура кезеңі басталды.
* [[31 қазан]] - [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-дің алғашқы [[Азаматтық кодекс|Азаматтық кодексі]] қабылданды.

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>83o4uvrjaxo86tomo3436z0n7f1d39r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626532</id>
      <parentid>3626500</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қараша */</comment>
      <origin>3626532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15172" sha1="c3a494qlyap797f0kk5edhsir4oh665" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===
[[Сурет:Greek soldiers retreat, 1922.jpeg|нобай|1922 жылғы тамыз–қыркүйек айларында кіші Азия жорығының соңғы кезеңінде шегініп бара жатқан грек сарбаздары.]]

* [[2 тамыз]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдың]] оңтүстік-шығыс жағалауындағы [[Гуандун]] провинциясындағы Шаньтоу қаласына жойқын тайфун соғып, кем дегенде 60 000 адамның өмірін қиды.&lt;ref&gt;&quot;Typhoon Killed Many Chinese in Swatow Region&quot;. Victoria Daily Times. August 4, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[7 тамыз]] - Лондонда [[Антанта|Одақтастардың]] репарация жөніндегі конференциясы ашылды.&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160315032738/http://chroniknet.de/extra/was-war-am/?ereignisdatum=7.8.1922 Tageseinträge für 7. August 1922]&quot;. ''chroniknet''&lt;/ref&gt;
* [[15 тамыз]] - [[Веймар Республикасы|Германия]] өзінің өтемақы төлемдерін төлей алмады, нотада маңызды тауарларды төлеу үшін шетел валютасының қажеттілігі және [[Гиперинфляция|гиперинфляцияның]] әсерінен оларды төлей алмайтынын мәлімдеді. &lt;ref&gt;&quot;Berlin Makes New Default in War Debts&quot;. Chicago Daily Tribune. August 16, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[23 тамыз]] – [[Марокко|Мароккода]] испандарға қарсы көтеріліс басталды.
* [[26 тамыз]] - Афьонда грек күштеріне қарсы түріктердің ауқымды шабуылы басталды. 30 тамызда түріктер жеңіске жетті.
* [[28 тамыз]] – Жапония өз әскерлерін [[Сібір|Сібірден]] шығаруға келісті.

=== Қыркүйек ===

* [[9 қыркүйек]] – Грек әскерлерін қуып келе жатқан түрік әскерлері [[Измир|Измирге]] кіріп, [[Грек-түрік соғысы|Грек-Түрік соғысын]] (1919–1922) аяқтады.
* [[11 қыркүйек]] - [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаға]] қатысты мандат Ұлттар Лигасының Кеңесі тарапынан бекітілді.
* [[17 қыркүйек]] — [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-де алғашқы [[Радиохабар тарату|радиохабарлар]] таратыла бастады.
* [[18 қыркүйек]] – [[Мажарстан]] Корольдігі Ұлттар Лигасына қосылды.

=== Қазан ===
[[Сурет:Naples Fascist rally on 24 October 1922 (2).jpg|нобай|1922 жылғы Римге жорық кезіндегі Муссолини мен төрттік кеңес мүшелері.]]

* [[23 қазан]] — Эндрю Бонар Лоу Ұлыбританияның премьер-министрі болды.
* [[25 қазан]] – [[Ирландия|Ирландияның]] 3-ші парламенті Ирландия Еркін Мемлекетінің Конституциясын қабылдады.
* [[28 қазан]] - Италияда [[Рим|Римге]] жасалған шерудің нәтижесінде [[Фашизм|Ұлттық фашистік партия]] мен [[Бенито Муссолини]] билікке келді. Италияда [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңына дейін созылған диктатура кезеңі басталды.
* [[31 қазан]] - [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-дің алғашқы [[Азаматтық кодекс|Азаматтық кодексі]] қабылданды.

=== Қараша ===

* [[1 қараша]] - [[Осман империясы]] 600 жылдық тарихтан кейін таратылды, ал оның соңғы сұлтаны [[VI Мехмет|VI Мехмед]] 17 қарашада тақтан бас тартып, шетелге — алдымен [[Мальта|Мальтаға]]  жер аударды.
* [[4 қараша]] - Говард Картер Мысырда [[Тутанхамон|Тутанхамонның]] мазарын ашты.
* [[12 қараша]] — [[Ұлттар Лигасы]] Елшілер конференциясының [[1921 жыл|1921]] жылғы 3 қарашадағы шешімімен белгіленген Албанияның жаңа шекараларын бекітті.
* [[14 қараша]] - [[Би-Би-Си|BBC]] [[Радиостанция|радиостанциясы]] хабар тарата бастады.

=== Желтоқсан ===

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>c3a494qlyap797f0kk5edhsir4oh665</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626533</id>
      <parentid>3626532</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T10:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Желтоқсан */</comment>
      <origin>3626533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16556" sha1="mji0ofjnlxmuo4hvkc7x97xkff6caqc" xml:space="preserve">{{alsonumber|1922}}
{{Жыл үшін навигация|1922}}
{{Ғасыр үшін навигация|20}}
{{Басқа күнтізбелер|1922}}
{{Жыл туралы|1922}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[11 қаңтар]] – Фредерик Бантинг [[Торонто|Торонтода]] [[Қант диабеті|қант диабетін]] емдеу үшін [[Инсулин|инсулинді]] алғаш рет сәтті қолданды.&lt;ref&gt;Diem, P.; Ducluzeau, P.-H.; Scheen, A. (1 қаңтар 2022 ж.). «[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666970621000494 Инсулинді ашу]». Қант диабетінің эпидемиологиясы және оны емдеу.&lt;/ref&gt;
* [[17 қаңтар]] — Ионель Брятяну [[Румыния|Румынияның]] премьер-министрі болды.
* [[20 қаңтар]] - [[Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасының]] Кеңесі [[Катовице|Катовицені]] Польшаға қайтару туралы шешім қабылдады.
* [[26 қаңтар]] – [[Фашистік Италия|Италия]] әскерлері [[Ливия|Ливияның]] Мисрата қаласын басып алды. Ливияны қайта жаулап алу науқаны басталды.
* [[27 қаңтар]] — Иоганн Шобер [[Аустрия|Аустрияның]] федералдық канцлері болды.

=== Ақпан ===

* [[6 ақпан]] - [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], Жапония, [[Үшінші Француз Республикасы|Франция]] және [[Фашистік Италия|Италия]] сияқты бес держава арасында теңіз қарусыздануы туралы шартқа қол қойылды. Жапония [[Шаньдун түбегі|Шаньдун түбегіне]] қатысты бақылаудың бір бөлігін [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайға]] қайтарды.
* [[8 ақпан]] - АҚШ президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үйге]] алғашқы [[Радио|радионы]] орнатты.
* [[15 ақпан]] – [[Гаага|Гаагада]] тұрақты халықаралық соттың алғашқы отырысы өтті.&lt;ref&gt;Сингх, Нагендра (1989). [https://books.google.kz/books?id=VxkEWTwXFUcC&amp;pg=PA297&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Халықаралық Соттың рөлі мен қызметі]. Martinus Nijhoff Publishers. 297-б.&lt;/ref&gt;
* [[28 ақпан]] - [[Ұлыбритания]] [[Мысыр|Мысырды]] тәуелсіз әрі [[Егемендік|егемен]] мемлекет деп танитын үкіметтің біржақты мәлімдемесін жариялау арқылы оған қатысты [[Протекторат|протекторатты]] тоқтатты.

=== Наурыз ===
[[Сурет:King Fuad I of Egypt (2).jpg|нобай|Мысыр патшасы I Фуадтың ресми портреті.]]

* [[15 наурыз]] – Мысыр Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін, І Фуад Мысыр королі болды.
* [[18 наурыз]] – Британдық Үндістанда [[Махатма Ганди]] бүлік шығаруға шақырғаны үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды (ол бар болғаны екі жыл ғана түрмеде отырды).
* [[26 наурыз]] – Польшада Германияның [[Социал-демократия|Социал-демократиялық]] партиясы құрылды.
* [[29 наурыз]] — [[Литва|Литвада]] аграрлық реформа туралы заң қабылданды.

=== Сәуір ===

* [[1 сәуір]] – [[Оңтүстік Африка Одағы|Оңтүстік Африка]] темір жолдары [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік]]-[[Батыс Африка|Батыс]] Африкадағы барлық теміржол операцияларын бақылауға алды.&lt;ref&gt;Paxton, Leith; Bourne, David (1985). ''Locomotives of the South African Railways'' (1st&amp;#x20;ed.). Cape Town: Struik. pp.&amp;#x20;99, 110, 115–117, 121, 149.&lt;/ref&gt;
* [[3 сәуір]] – [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталин]] КСРО Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Бас хатшысы болып тағайындалды.
* [[10 сәуір]] — [[Генуя]] конференциясы ашылды.
* [[16 сәуір]] – [[Рапалло шарты (1922)|Рапалло келісімі]] [[Веймар Республикасы|Веймар республикасы]] мен [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|большевиктік Ресей]] арасындағы жақындасуды білдіреді.
* [[19 сәуір]] — [[Мысыр]] конституциясы жарияланды.
* [[24 сәуір]] – Императорлық сымсыз байланыс тізбегінің бірінші бөлімі ашылды. Бұл Ұлыбританиядан Мысырға дейін созылып жатқан [[Британ империясы|Британ империясын]] байланыстыру үшін құрылған [[стратегиялық]] халықаралық сымсыз [[телеграф]] желісі болды.

=== Мамыр ===

* [[2 мамыр]] - [[Венесуэла]] Конгресі Хуан Висенте Гоместі бірауыздан президент етіп сайлады.
* [[13 мамыр]] - Балқан елінің үкіметі [[Ұлттар Лигасы|Лигадан]] халықаралық істер үшін жауапкершілікті өз мойнына алуды сұрағаннан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесі [[Албания]] үстінен протекторат құру туралы дауыс берді.&lt;ref&gt;&quot;League Decides to Guide Albania&quot;. The New York Times. May 14, 1922. p. 2.&lt;/ref&gt;
* [[19 мамыр]] – Бүкілодақтық [[пионер]] ұйымы құрылды.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Большевиктер]] әскері [[Әнуар паша]] басқарған [[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]] жасақтарын талқандады.
* [[3 маусым]] —  Аймо Каяндер [[Финляндия|Финляндияның]] премьер-министрі болды.
* [[14 маусым]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті [[Уоррен Гардинг|Уоррен Г. Хардинг]] радио арқылы алғашқы сөзін сөйледі.
* [[18 маусым]] - [[Ирак|Иракта]] [[Күрдтер|күрд]] көтерілісі басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20200402163049/http://www.indiana.edu/~league/1922.htm 1922 жылдың хронологиясы]». Ұлттар Лигасының фотоархиві. Индиана университеті.&lt;/ref&gt;
* [[26 маусым]] - [[Нидерланд|Нидерландта]] басталған [[Гаага Конвенциясы|Гаага конференциясы]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Кеңестік Ресейдің]] [[Антанта|одақтастар]] алдындағы қарызын реттеуді көздеді.
* [[28 маусым]] – [[Ирландия|Ирландиядағы]] азаматтық соғыстың басталуы.&lt;ref&gt;&quot;Battle with Rebels Rages in Dublin; Hold Firm Under Heavy All-Day Fire; Troops' Losses Hidden; 15 Outsiders Die&quot;. The New York Times. June 29, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;

=== Шілде ===
[[Сурет:No-nb bldsa 6e001.jpg|нобай|Нансен паспорты — иесінің жеке басын куәландыратын халықаралық құжат. Оны алғаш рет Ұлттар Лигасы азаматтығы жоқ босқындарға берген. 1922–1938 жылдар аралығында барлығы шамамен 450 000 паспорт таратылған.]]

* [[5 шілде]] – Босқындарға арналған «Нансен паспорты» енгізілді.
* [[15 шілде]] — Жапония Коммунистік партиясы құрылды.
* [[20 шілде]] – [[Веймар Республикасы|Германияның]] Тоголенд протектораты Ұлттар Лигасының [[Мандат|мандаттық]] аумақтарына — Француз [[Того|Тоголенді]] мен Британ Тоголендіне — бөлінді.
* [[24 шілде]] — Ұлттар Лигасы 52 дауыспен Ұлыбританияға «[[Еврейлер|еврей]] халқы үшін ұлттық ошақ» құру мақсатында [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаны]] басқару мандатын берді.

=== Тамыз ===
[[Сурет:Greek soldiers retreat, 1922.jpeg|нобай|1922 жылғы тамыз–қыркүйек айларында кіші Азия жорығының соңғы кезеңінде шегініп бара жатқан грек сарбаздары.]]

* [[2 тамыз]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдың]] оңтүстік-шығыс жағалауындағы [[Гуандун]] провинциясындағы Шаньтоу қаласына жойқын тайфун соғып, кем дегенде 60 000 адамның өмірін қиды.&lt;ref&gt;&quot;Typhoon Killed Many Chinese in Swatow Region&quot;. Victoria Daily Times. August 4, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[7 тамыз]] - Лондонда [[Антанта|Одақтастардың]] репарация жөніндегі конференциясы ашылды.&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160315032738/http://chroniknet.de/extra/was-war-am/?ereignisdatum=7.8.1922 Tageseinträge für 7. August 1922]&quot;. ''chroniknet''&lt;/ref&gt;
* [[15 тамыз]] - [[Веймар Республикасы|Германия]] өзінің өтемақы төлемдерін төлей алмады, нотада маңызды тауарларды төлеу үшін шетел валютасының қажеттілігі және [[Гиперинфляция|гиперинфляцияның]] әсерінен оларды төлей алмайтынын мәлімдеді. &lt;ref&gt;&quot;Berlin Makes New Default in War Debts&quot;. Chicago Daily Tribune. August 16, 1922. p. 1.&lt;/ref&gt;
* [[23 тамыз]] – [[Марокко|Мароккода]] испандарға қарсы көтеріліс басталды.
* [[26 тамыз]] - Афьонда грек күштеріне қарсы түріктердің ауқымды шабуылы басталды. 30 тамызда түріктер жеңіске жетті.
* [[28 тамыз]] – Жапония өз әскерлерін [[Сібір|Сібірден]] шығаруға келісті.

=== Қыркүйек ===

* [[9 қыркүйек]] – Грек әскерлерін қуып келе жатқан түрік әскерлері [[Измир|Измирге]] кіріп, [[Грек-түрік соғысы|Грек-Түрік соғысын]] (1919–1922) аяқтады.
* [[11 қыркүйек]] - [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинаға]] қатысты мандат Ұлттар Лигасының Кеңесі тарапынан бекітілді.
* [[17 қыркүйек]] — [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-де алғашқы [[Радиохабар тарату|радиохабарлар]] таратыла бастады.
* [[18 қыркүйек]] – [[Мажарстан]] Корольдігі Ұлттар Лигасына қосылды.

=== Қазан ===
[[Сурет:Naples Fascist rally on 24 October 1922 (2).jpg|нобай|1922 жылғы Римге жорық кезіндегі Муссолини мен төрттік кеңес мүшелері.]]

* [[23 қазан]] — Эндрю Бонар Лоу Ұлыбританияның премьер-министрі болды.
* [[25 қазан]] – [[Ирландия|Ирландияның]] 3-ші парламенті Ирландия Еркін Мемлекетінің Конституциясын қабылдады.
* [[28 қазан]] - Италияда [[Рим|Римге]] жасалған шерудің нәтижесінде [[Фашизм|Ұлттық фашистік партия]] мен [[Бенито Муссолини]] билікке келді. Италияда [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңына дейін созылған диктатура кезеңі басталды.
* [[31 қазан]] - [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]]-дің алғашқы [[Азаматтық кодекс|Азаматтық кодексі]] қабылданды.

=== Қараша ===

* [[1 қараша]] - [[Осман империясы]] 600 жылдық тарихтан кейін таратылды, ал оның соңғы сұлтаны [[VI Мехмет|VI Мехмед]] 17 қарашада тақтан бас тартып, шетелге — алдымен [[Мальта|Мальтаға]]  жер аударды.
* [[4 қараша]] - Говард Картер Мысырда [[Тутанхамон|Тутанхамонның]] мазарын ашты.
* [[12 қараша]] — [[Ұлттар Лигасы]] Елшілер конференциясының [[1921 жыл|1921]] жылғы 3 қарашадағы шешімімен белгіленген Албанияның жаңа шекараларын бекітті.
* [[14 қараша]] - [[Би-Би-Си|BBC]] [[Радиостанция|радиостанциясы]] хабар тарата бастады.

=== Желтоқсан ===
[[Сурет:Japanese aircraft carrier Hōshō Tokyo Bay.jpg|нобай|1922 жылдың желтоқсанында құрылысы аяқталғаннан кейінгі «Хосё» кемесінің әуеден түсірілген көрінісі.]]

* [[4 желтоқсан]] — Ахмет Зогу Албанияның премьер-министрі болды.
* [[27 желтоқсан]] – Жапонияның «Хосё» (Hōshō) [[Ұшақ тасығыш|авиатасығышы]] арнайы осы мақсатта салынған және сапқа қосылған тарихта алғашқы авиатасығыш болды.
* [[30 желтоқсан]] – [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|Ресей]], [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украина]], [[Беларус Кеңестік Социалистік Республикасы|Беларусь]] және [[Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы]] (Армения, Әзербайжан және Грузия) бірігіп, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңестік Социалистік Республикалар Одағын]] құрды.

== Туғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қара: [[:Санат:1922 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|1922}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;{{Жыл күнтізбесі|1922}}

[[Санат:1922 жыл|*]]</text>
      <sha1>mji0ofjnlxmuo4hvkc7x97xkff6caqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2005 жыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128152</id>
    <revision>
      <id>3626226</id>
      <parentid>3626214</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маусым */</comment>
      <origin>3626226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10985" sha1="ef2c8550iof6ffmbzi12fkupoolbfcn" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>ef2c8550iof6ffmbzi12fkupoolbfcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626238</id>
      <parentid>3626226</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шілде */</comment>
      <origin>3626238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13001" sha1="5ryz3qpfpasxd84jrvo2gijanhq1ovy" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>5ryz3qpfpasxd84jrvo2gijanhq1ovy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626240</id>
      <parentid>3626238</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тамыз */</comment>
      <origin>3626240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14100" sha1="th9029o2q15nddhieepgaxx2wtq2xxf" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>th9029o2q15nddhieepgaxx2wtq2xxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626243</id>
      <parentid>3626240</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тамыз */</comment>
      <origin>3626243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15427" sha1="q7hvw5qkz37wu5qxqrykqjf596koky3" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===
[[Сурет:Hurricane-Katrina-Buras-Louisiana-watertower-EPA.jpg|нобай|Луизиана штатындағы «Катрина» дауылы соққан Бурас-Триумф қаласындағы құлаған су мұнарасы.]]

* [[8 тамыз]] - [[Иран]] [[Уран (химиялық элемент)|уранды]] байыту бағдарламасын қайта бастады және [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен келіссөздерден бас тартты. Бұл Иранның ядролық бағдарламасына қатысты дағдарыстың ушығуының басталуын білдірді.
* [[26 тамыз]] - [[Қазан (қала)|Қазанда]] [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] басшыларының саммиті өтті.
* [[29 тамыз]] – Катрина [[Дауыл|дауылы]] АҚШ-тың Мексика шығанағы жағалауына соққы беріп, мыңнан астам адамның өмірін қиды және шамамен 108 миллиард доллар шығын әкелді.&lt;ref&gt;&quot;[https://edition.cnn.com/2013/08/23/us/hurricane-katrina-statistics-fast-facts/index.html Hurricane Katrina Statistics Fast Facts]&quot;. ''CNN.com''. August 16, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Қыркүйек ===

* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>q7hvw5qkz37wu5qxqrykqjf596koky3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626248</id>
      <parentid>3626243</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қазан */</comment>
      <origin>3626248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17335" sha1="7g5yuuk9efruniq2ozdlu781xsujmpj" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===
[[Сурет:Hurricane-Katrina-Buras-Louisiana-watertower-EPA.jpg|нобай|Луизиана штатындағы «Катрина» дауылы соққан Бурас-Триумф қаласындағы құлаған су мұнарасы.]]

* [[8 тамыз]] - [[Иран]] [[Уран (химиялық элемент)|уранды]] байыту бағдарламасын қайта бастады және [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен келіссөздерден бас тартты. Бұл Иранның ядролық бағдарламасына қатысты дағдарыстың ушығуының басталуын білдірді.
* [[26 тамыз]] - [[Қазан (қала)|Қазанда]] [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] басшыларының саммиті өтті.
* [[29 тамыз]] – Катрина [[Дауыл|дауылы]] АҚШ-тың Мексика шығанағы жағалауына соққы беріп, мыңнан астам адамның өмірін қиды және шамамен 108 миллиард доллар шығын әкелді.&lt;ref&gt;&quot;[https://edition.cnn.com/2013/08/23/us/hurricane-katrina-statistics-fast-facts/index.html Hurricane Katrina Statistics Fast Facts]&quot;. ''CNN.com''. August 16, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Қыркүйек ===

* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===

* [[3 қазан]] - [[Хорватия]] мен [[Түркия]] арасында Еуропалық Одаққа қосылу жөніндегі келіссөздер ресми түрде басталды.&lt;ref&gt;«[https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vk0gkfd9vbfw Хорватиядағы халықаралық ынтымақтастық жөніндегі ғалымдардың Еуропалық одағы]». EU Monitor. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[https://www.nytimes.com/2005/10/04/world/european-union-formally-opens-talks-on-turkeys-joining.html Еуропалық Одақ Түркиямен қосылу жөніндегі келіссөздерді ресми түрде бастады]». The New York Times. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[19 қазан]] – [[Саддам Хусейн|Саддам Хусейннің]] соты басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20161011190046/http://nationalgeographic.org/thisday/oct19/trial-saddam-hussein-begins/ 2005 жыл: Саддам Хусейннің соты басталды]». National Geographic. 19 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[20 қазан]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]] Білім, ғылым және мәдениет ұйымының ([[ЮНЕСКО]]) Бас конференциясы Мәдени өрнектердің әртүрлілігін қорғау және насихаттау туралы конвенцияны қабылдады.&lt;ref&gt;De Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka (2015). &quot;Introduction: UNESCO's &quot;Diversity Convention&quot; – Ten Years on&quot;. In Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka; Singh, J. P. (eds.). ''Globalization, culture and development : the UNESCO Convention on Cultural Diversity''. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. p.&amp;#x20;1.&lt;/ref&gt;

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>7g5yuuk9efruniq2ozdlu781xsujmpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626250</id>
      <parentid>3626248</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қараша */</comment>
      <origin>3626250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19347" sha1="a4khnlc4h6dld6p4kuv5gtf2oy6c7s7" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===
[[Сурет:Hurricane-Katrina-Buras-Louisiana-watertower-EPA.jpg|нобай|Луизиана штатындағы «Катрина» дауылы соққан Бурас-Триумф қаласындағы құлаған су мұнарасы.]]

* [[8 тамыз]] - [[Иран]] [[Уран (химиялық элемент)|уранды]] байыту бағдарламасын қайта бастады және [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен келіссөздерден бас тартты. Бұл Иранның ядролық бағдарламасына қатысты дағдарыстың ушығуының басталуын білдірді.
* [[26 тамыз]] - [[Қазан (қала)|Қазанда]] [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] басшыларының саммиті өтті.
* [[29 тамыз]] – Катрина [[Дауыл|дауылы]] АҚШ-тың Мексика шығанағы жағалауына соққы беріп, мыңнан астам адамның өмірін қиды және шамамен 108 миллиард доллар шығын әкелді.&lt;ref&gt;&quot;[https://edition.cnn.com/2013/08/23/us/hurricane-katrina-statistics-fast-facts/index.html Hurricane Katrina Statistics Fast Facts]&quot;. ''CNN.com''. August 16, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Қыркүйек ===

* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===

* [[3 қазан]] - [[Хорватия]] мен [[Түркия]] арасында Еуропалық Одаққа қосылу жөніндегі келіссөздер ресми түрде басталды.&lt;ref&gt;«[https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vk0gkfd9vbfw Хорватиядағы халықаралық ынтымақтастық жөніндегі ғалымдардың Еуропалық одағы]». EU Monitor. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[https://www.nytimes.com/2005/10/04/world/european-union-formally-opens-talks-on-turkeys-joining.html Еуропалық Одақ Түркиямен қосылу жөніндегі келіссөздерді ресми түрде бастады]». The New York Times. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[19 қазан]] – [[Саддам Хусейн|Саддам Хусейннің]] соты басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20161011190046/http://nationalgeographic.org/thisday/oct19/trial-saddam-hussein-begins/ 2005 жыл: Саддам Хусейннің соты басталды]». National Geographic. 19 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[20 қазан]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]] Білім, ғылым және мәдениет ұйымының ([[ЮНЕСКО]]) Бас конференциясы Мәдени өрнектердің әртүрлілігін қорғау және насихаттау туралы конвенцияны қабылдады.&lt;ref&gt;De Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka (2015). &quot;Introduction: UNESCO's &quot;Diversity Convention&quot; – Ten Years on&quot;. In Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka; Singh, J. P. (eds.). ''Globalization, culture and development : the UNESCO Convention on Cultural Diversity''. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. p.&amp;#x20;1.&lt;/ref&gt;

=== Қараша ===
[[Сурет:Xbox-360-Arcade-wController.jpg|нобай|Xbox 360 — Microsoft компаниясы 2005 жылы шығарған ойын консолі.]]

* [[13 қараша]] – 25 жастағы шотландиялық Эндрю Стимпсон [[АИВ]]-дан «жазылғаны» дәлелденген алғашқы адам болғаны хабарланды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4432564.stm АИТВ-ны &quot;емдеп жазу]&quot; туралы мәлімдемелерге қатысты сақтық». BBC News. 13 қараша 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 қараша]]:
** [[Ангела Меркель]] Германияның тұңғыш әйел канцлері қызметіне кірісті.&lt;ref&gt;&quot;[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/22/newsid_4968000/4968864.stm 2005 жыл: Анхель Меркель Германия канцлеры болып тағайындалды.]&quot; BBC News.&lt;/ref&gt;
** [[Microsoft]] Xbox 360-ты шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.engadget.com/2005-09-15-xbox-360-launch-date-is-november-22.html Xbox 360-тың сатылымға шығу күні — 22 қараша]&quot;. Engadget.com.&lt;/ref&gt;
* [[28 қараша]] – [[Монреаль|Монреальда]] Біріккен Ұлттар Ұйымының [[климаттың өзгеруі]] жөніндегі конференциясы өтті.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4476998.stm БҰҰ саммиті климаттық мәселелерді шешу жолдарын іздестіруде]». BBC News.&lt;/ref&gt;
* [[30 қараша]] – Францияда хирургтар адамның бетін ауыстырып салу бойынша алғашқы ота жасады. Ота жасалған алғашқы адам — Изабель Динуар болды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6058696.stm Бет трансплантациясы мені аман алып қалды]» – BBC News.&lt;/ref&gt;

=== Желтоқсан ===

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>a4khnlc4h6dld6p4kuv5gtf2oy6c7s7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626251</id>
      <parentid>3626250</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Желтоқсан */</comment>
      <origin>3626251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20556" sha1="9ikb88qgw69j33yczy1rpky6b5chcyg" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===

* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]

* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]

* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===

* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===

* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===
[[Сурет:Hurricane-Katrina-Buras-Louisiana-watertower-EPA.jpg|нобай|Луизиана штатындағы «Катрина» дауылы соққан Бурас-Триумф қаласындағы құлаған су мұнарасы.]]

* [[8 тамыз]] - [[Иран]] [[Уран (химиялық элемент)|уранды]] байыту бағдарламасын қайта бастады және [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен келіссөздерден бас тартты. Бұл Иранның ядролық бағдарламасына қатысты дағдарыстың ушығуының басталуын білдірді.
* [[26 тамыз]] - [[Қазан (қала)|Қазанда]] [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] басшыларының саммиті өтті.
* [[29 тамыз]] – Катрина [[Дауыл|дауылы]] АҚШ-тың Мексика шығанағы жағалауына соққы беріп, мыңнан астам адамның өмірін қиды және шамамен 108 миллиард доллар шығын әкелді.&lt;ref&gt;&quot;[https://edition.cnn.com/2013/08/23/us/hurricane-katrina-statistics-fast-facts/index.html Hurricane Katrina Statistics Fast Facts]&quot;. ''CNN.com''. August 16, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Қыркүйек ===

* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===

* [[3 қазан]] - [[Хорватия]] мен [[Түркия]] арасында Еуропалық Одаққа қосылу жөніндегі келіссөздер ресми түрде басталды.&lt;ref&gt;«[https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vk0gkfd9vbfw Хорватиядағы халықаралық ынтымақтастық жөніндегі ғалымдардың Еуропалық одағы]». EU Monitor. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[https://www.nytimes.com/2005/10/04/world/european-union-formally-opens-talks-on-turkeys-joining.html Еуропалық Одақ Түркиямен қосылу жөніндегі келіссөздерді ресми түрде бастады]». The New York Times. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[19 қазан]] – [[Саддам Хусейн|Саддам Хусейннің]] соты басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20161011190046/http://nationalgeographic.org/thisday/oct19/trial-saddam-hussein-begins/ 2005 жыл: Саддам Хусейннің соты басталды]». National Geographic. 19 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[20 қазан]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]] Білім, ғылым және мәдениет ұйымының ([[ЮНЕСКО]]) Бас конференциясы Мәдени өрнектердің әртүрлілігін қорғау және насихаттау туралы конвенцияны қабылдады.&lt;ref&gt;De Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka (2015). &quot;Introduction: UNESCO's &quot;Diversity Convention&quot; – Ten Years on&quot;. In Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka; Singh, J. P. (eds.). ''Globalization, culture and development : the UNESCO Convention on Cultural Diversity''. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. p.&amp;#x20;1.&lt;/ref&gt;

=== Қараша ===
[[Сурет:Xbox-360-Arcade-wController.jpg|нобай|Xbox 360 — Microsoft компаниясы 2005 жылы шығарған ойын консолі.]]

* [[6 қараша]] — [[Мьянма]] астанасы [[Нейпьидо|Нейпьидоға]] көшірілді.
* [[13 қараша]] – 25 жастағы шотландиялық Эндрю Стимпсон [[АИВ]]-дан «жазылғаны» дәлелденген алғашқы адам болғаны хабарланды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4432564.stm АИТВ-ны &quot;емдеп жазу]&quot; туралы мәлімдемелерге қатысты сақтық». BBC News. 13 қараша 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 қараша]]:
** [[Ангела Меркель]] Германияның тұңғыш әйел канцлері қызметіне кірісті.&lt;ref&gt;&quot;[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/22/newsid_4968000/4968864.stm 2005 жыл: Анхель Меркель Германия канцлеры болып тағайындалды.]&quot; BBC News.&lt;/ref&gt;
** [[Microsoft]] Xbox 360-ты шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.engadget.com/2005-09-15-xbox-360-launch-date-is-november-22.html Xbox 360-тың сатылымға шығу күні — 22 қараша]&quot;. Engadget.com.&lt;/ref&gt;
* [[28 қараша]] – [[Монреаль|Монреальда]] Біріккен Ұлттар Ұйымының [[климаттың өзгеруі]] жөніндегі конференциясы өтті.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4476998.stm БҰҰ саммиті климаттық мәселелерді шешу жолдарын іздестіруде]». BBC News.&lt;/ref&gt;
* [[30 қараша]] – Францияда хирургтар адамның бетін ауыстырып салу бойынша алғашқы ота жасады. Ота жасалған алғашқы адам — Изабель Динуар болды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6058696.stm Бет трансплантациясы мені аман алып қалды]» – BBC News.&lt;/ref&gt;

=== Желтоқсан ===

* [[12 желтоқсан]] – Ғалымдар [[Неврология|неврологиялық бұзылулардың]] шынайы модельдерін жасау мақсатында аз санды адам [[Жүйке жасушалары|нейрондары]] бар [[тышқандар]] жасағанын жариялады.&lt;ref&gt;Хандверк, Брайан (14 желтоқсан 2005 ж.). «[https://web.archive.org/web/20051216102215/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/12/1214_051214_stem_cell.html Адамның ми жасушаларынан тышқандар жасалды]». National Geographic.&lt;/ref&gt;
* [[18 желтоқсан]] – [[Судан]] қолдаған түрлі көтерілісшілер күштерінің астана [[Нджамена|Нджаменаға]] шабуылынан кейін [[Чад]] азаматтық соғысқа ұшырады.&lt;ref&gt;Sarkees, Meredith (2010). ''Resort to war : a data guide to inter-state, extra-state, intra-state, and non-state wars, 1816-2007''. Washington, D.C.: CQ Press. p.&amp;#x20;479.&lt;/ref&gt;

=== Қазақстанда ===

* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]</text>
      <sha1>9ikb88qgw69j33yczy1rpky6b5chcyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626391</id>
      <parentid>3626251</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20549" sha1="91jmoqdtqrp0rjvz8kser5z0wr792hk" xml:space="preserve">{{alsonumber|2005}}
{{Жыл үшін навигация|2005}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2005}}
{{Жыл туралы|2005}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===
* [[1 қаңтар]] – [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың [[Висконсин]] штатынан келген Джинна Гиз ауруханадан үйіне оралып, [[Құтыру|құтырудан]] вакцинациясыз аман қалған алғашқы адам болды.&lt;ref&gt;Razner, Sarah (September 12, 2019). &quot;[https://www.fdlreporter.com/story/news/2019/09/12/fond-du-lac-rabies-survivor-jeanna-giese-seeks-save-others-virus/2284305001/ 15 years after she survived rabies, Jeanna Giese seeks to save others from it]&quot;. &lt;/ref&gt;
* [[23 қаңтар]] — [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] ант қабылдап, Украина президенті қызметіне кірісті.
* [[30 қаңтар]] — [[Саддам Хусейн]] басқарған Ирак социалистік партиясы ([[Баастық Ирак|Баас]]) биліктен құлатылғаннан кейінгі Ирактағы алғашқы парламенттік сайлау өтті.

=== Ақпан ===
* [[10 ақпан]] – [[Солтүстік Корея]] АҚШ тарапынан төнетін дұшпандыққа қарсы қорғаныс ретінде [[Ядролық қару|ядролық қаруға]] ие екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;Файола, Энтони (10 ақпан 2005 жыл). «[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A12836-2005Feb10.html Солтүстік Корея өзін ядролық держава деп жариялады]». The Washington Post.&lt;/ref&gt;
* [[14 ақпан]] - Америкалық онлайн бейне алмасу және әлеуметтік медиа платформасы [[YouTube]] іске қосылды.Чад Херли youtube.com [[Домендік атау жүйесі|домендік атауын]] тіркеді.
* [[16 ақпан]] – [[Киото хаттамасы]] ресми түрде күшіне енді.&lt;ref&gt;«[https://www.cbc.ca/news/canada/kyoto-protocol-comes-into-effect-1.536247 Киото хаттамасы күшіне енді]». CBC News.&lt;/ref&gt;

=== Наурыз ===
[[Сурет:Kirgizija.jpg|нобай|Асқар Ақаевтың плакатын ұстап тұрған наразылық білдіруші.]]
* [[8 наурыз]] — [[Ичкерия Шешен Республикасы|Ичкерия]] президенті Аслан Масхадов өлтірілді.
* [[14 наурыз]] – [[Қытай]] [[Қытай Республикасы|Тайваньның]] тәуелсіздігін жариялаудың алдын алуға бағытталған сепаратизмге қарсы заңды бекітті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-03/16/content_425628.htm Countries support Anti-Secession Law]&quot;. ''China Daily''. March 16, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[24 наурыз]] – Үкіметке қарсы жаппай наразылықтардан кейін [[Қырғызстан]] президенті [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] биліктен шеттетіліп, елден қашты.&lt;ref&gt;[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kyrgyz-citizens-overthrow-president-ayakev-tulip-revolution-2005 Қырғызстан азаматтары президент Ақаевты биліктен тайдырды] («Қызғалдақ төңкерісі», 2005 жыл).&lt;/ref&gt;

=== Сәуір ===
[[Сурет:Demonstration 14 March 2005 31.jpg|нобай|Ливандағы Сирияға қарсы шеру.]]
* [[5 сәуір]] — Асқар Ақаев Қырғызстан президенті қызметінен кетті.
* [[21 сәуір]] - [[AMD]] екі ядролы Opteron [[Процессор|процессорларын]] жасай бастады.
* [[23 сәуір]] -  YouTube-те ең алғашқы [[Бейне блог|бейнеблог]] пайда болды.
* [[26 сәуір]] – [[Сирия]] [[Ливан|Ливаннан]] өзінің соңғы әскери гарнизонын шығарып, елдегі 29 жылға созылған әскери оккупацияны аяқтады.
* [[29 сәуір]] - Тайваньның [[Гоминьдан]] партиясының жетекшісі Лянь Чжань [[Қытай коммунистік партиясы|Қытай Коммунистік партиясының]] жетекшісі Ху Цзиньтаомен кездесу үшін [[Бейжің|Бейжіңге]] келді.

=== Мамыр ===
* [[10 мамыр]] - [[Тбилиси|Тбилисидегі]] Бостандық алаңында [[Терроризм|лаңкестік шабуыл]] жасау әрекеті орын алды. Грузия азаматы Владимир Арутюнян [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] пен [[Михаил Саакашвили]] тұрған мінбеге қарай граната лақтырды. [[Граната]] жарылған жоқ.
* [[13 мамыр]] – [[Өзбекстан]] Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік қызметінің әскерлері [[Әндіжан]] қаласында кем дегенде 200 наразылық білдірушіні атып өлтірді.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20110623190906/http://www.usatoday.com/news/world/2005-05-17-uzbekistan_x.htm Өзбекстандағы зорлық-зомбылық құрбандарына қатысты деректерге қатысты дау туындады]». USA Today. Associated Press. 17 мамыр 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[15 мамыр]] — [[Чехия]] 2005 жылғы шайбалы хоккейден әлем чемпионы атанды. Финалдық ойында Чехия құрамасы [[Канада|Канаданы]] 3:0 есебімен жеңді.
* [[17 мамыр]] - [[Киев|Киевте]] «[[Eurovision ән байқауы|Eurovision]]&lt;nowiki/&gt;» фестивалінің ресми ашылуы өтті.
* [[29 мамыр]] — [[Франция|Францияда]] өткен референдумда көпшілік Еуропалық конституцияға қарсы дауыс берді.

=== Маусым ===
* [[2 маусым]] — [[Нидерланд|Нидерландтағы]] референдумда дауыс бергендердің 60%-дан астамы Еуропалық конституцияға қарсы шықты.
* [[5 маусым]] — [[Швейцария]] сайлаушылары референдумда [[Шенген келісімі|Шенген келісіміне]] қосылуды мақұлдады.
* [[28 маусым]] - Франция [[Рона]] өзенінің сағасында [[термоядролық реактор]] салынатынын жариялады.

=== Шілде ===
* [[6 шілде]] - [[Еуропалық парламент|Еуропалық Парламент]] екінші оқылымда компьютерлік жүзеге асырылатын өнертабыстарды патенттеу туралы ұсынылған директиваны қабылдамады.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4655955.stm Бағдарламалық жасақтама патенттері туралы заң жобасы қабылданбады]». BBC News&lt;/ref&gt;
* [[7 шілде]] – [[Лондон|Лондонның]] орталығында өзара келісілген төрт жанкештілік шабуыл жасалып, салдарынан 52 адам қаза тапты және 700-ден астам адам жарақат алды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4667381.stm Лондондағы жарылыстар: полиция ақпараты]». BBC News. 9 шілде 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 шілде]] — [[Microsoft]] компаниясы бұған дейін Longhorn кодтық атауымен белгілі болған өзінің операциялық жүйесінің жаңа нұсқасы — «[[Windows Vista]]&lt;nowiki/&gt;» атауын жариялады.
* [[28 шілде]] – [[1998 жыл|1998]] жылы Қасиетті Жұма келісіміне қол қойылғаннан кейін, Уақытша Ирландия Республикалық Әскері қарулы науқанын аяқтап, қаруын есептен шығарды, барлық бөлімшелеріне Тәуелсіз Халықаралық Деконструкциялау Комиссиясының бақылауымен қаруын тастауды бұйырды.&lt;ref&gt;Frankel, Glenn (July 29, 2005). &quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/28/AR2005072800427.html IRA Says It Will Abandon Violence]&quot;. The Washington Post. Archived from the original on November 3, 2012. Retrieved November 9, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Тамыз ===
[[Сурет:Hurricane-Katrina-Buras-Louisiana-watertower-EPA.jpg|нобай|Луизиана штатындағы «Катрина» дауылы соққан Бурас-Триумф қаласындағы құлаған су мұнарасы.]]
* [[8 тамыз]] - [[Иран]] [[Уран (химиялық элемент)|уранды]] байыту бағдарламасын қайта бастады және [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен келіссөздерден бас тартты. Бұл Иранның ядролық бағдарламасына қатысты дағдарыстың ушығуының басталуын білдірді.
* [[26 тамыз]] - [[Қазан (қала)|Қазанда]] [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] басшыларының саммиті өтті.
* [[29 тамыз]] – Катрина [[Дауыл|дауылы]] АҚШ-тың Мексика шығанағы жағалауына соққы беріп, мыңнан астам адамның өмірін қиды және шамамен 108 миллиард доллар шығын әкелді.&lt;ref&gt;&quot;[https://edition.cnn.com/2013/08/23/us/hurricane-katrina-statistics-fast-facts/index.html Hurricane Katrina Statistics Fast Facts]&quot;. ''CNN.com''. August 16, 2013.&lt;/ref&gt;

=== Қыркүйек ===
* [[7 қыркүйек]] – [[Мысыр|Мысырда]] тарихтағы алғашқы көппартиялы президенттік сайлау өтті.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/09/AR2005120901837.html Egypt's Ugly Election]&quot;. ''The Washington Post''. December 10, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[12 қыркүйек]] – [[Израиль]] бірнеше елді мекенді қиратып, әскерін [[Газа секторы|Газа секторынан]] шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html Demolition of Gaza homes completed]&quot;. ''Ynetnews''. September 12, 2005.&lt;/ref&gt;
* [[19 қыркүйек]] – [[Солтүстік Корея]] көмек пен ынтымақтастыққа айырбас ретінде ядролық қаруды жасауды тоқтатуға келісті.&lt;ref&gt;Watts, Jonathan; Borger, Julian; Traynor, Ian (September 20, 2005). &quot;[https://www.theguardian.com/world/2005/sep/20/northkorea North Korea vows to abandon nuclear weapons project]&quot;. ''The Guardian''.&lt;/ref&gt;

=== Қазан ===
* [[3 қазан]] - [[Хорватия]] мен [[Түркия]] арасында Еуропалық Одаққа қосылу жөніндегі келіссөздер ресми түрде басталды.&lt;ref&gt;«[https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vk0gkfd9vbfw Хорватиядағы халықаралық ынтымақтастық жөніндегі ғалымдардың Еуропалық одағы]». EU Monitor. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«[https://www.nytimes.com/2005/10/04/world/european-union-formally-opens-talks-on-turkeys-joining.html Еуропалық Одақ Түркиямен қосылу жөніндегі келіссөздерді ресми түрде бастады]». The New York Times. 4 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[19 қазан]] – [[Саддам Хусейн|Саддам Хусейннің]] соты басталды.&lt;ref&gt;«[https://web.archive.org/web/20161011190046/http://nationalgeographic.org/thisday/oct19/trial-saddam-hussein-begins/ 2005 жыл: Саддам Хусейннің соты басталды]». National Geographic. 19 қазан 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[20 қазан]] – [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]] Білім, ғылым және мәдениет ұйымының ([[ЮНЕСКО]]) Бас конференциясы Мәдени өрнектердің әртүрлілігін қорғау және насихаттау туралы конвенцияны қабылдады.&lt;ref&gt;De Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka (2015). &quot;Introduction: UNESCO's &quot;Diversity Convention&quot; – Ten Years on&quot;. In Beukelaer, Christiaan; Pyykkönen, Miikka; Singh, J. P. (eds.). ''Globalization, culture and development : the UNESCO Convention on Cultural Diversity''. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. p.&amp;#x20;1.&lt;/ref&gt;

=== Қараша ===
[[Сурет:Xbox-360-Arcade-wController.jpg|нобай|Xbox 360 — Microsoft компаниясы 2005 жылы шығарған ойын консолі.]]
* [[6 қараша]] — [[Мьянма]] астанасы [[Нейпьидо|Нейпьидоға]] көшірілді.
* [[13 қараша]] – 25 жастағы шотландиялық Эндрю Стимпсон [[АИВ]]-дан «жазылғаны» дәлелденген алғашқы адам болғаны хабарланды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4432564.stm АИТВ-ны &quot;емдеп жазу]&quot; туралы мәлімдемелерге қатысты сақтық». BBC News. 13 қараша 2005 жыл.&lt;/ref&gt;
* [[22 қараша]]:
** [[Ангела Меркель]] Германияның тұңғыш әйел канцлері қызметіне кірісті.&lt;ref&gt;&quot;[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/22/newsid_4968000/4968864.stm 2005 жыл: Анхель Меркель Германия канцлеры болып тағайындалды.]&quot; BBC News.&lt;/ref&gt;
** [[Microsoft]] Xbox 360-ты шығарды.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.engadget.com/2005-09-15-xbox-360-launch-date-is-november-22.html Xbox 360-тың сатылымға шығу күні — 22 қараша]&quot;. Engadget.com.&lt;/ref&gt;
* [[28 қараша]] – [[Монреаль|Монреальда]] Біріккен Ұлттар Ұйымының [[климаттың өзгеруі]] жөніндегі конференциясы өтті.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4476998.stm БҰҰ саммиті климаттық мәселелерді шешу жолдарын іздестіруде]». BBC News.&lt;/ref&gt;
* [[30 қараша]] – Францияда хирургтар адамның бетін ауыстырып салу бойынша алғашқы ота жасады. Ота жасалған алғашқы адам — Изабель Динуар болды.&lt;ref&gt;«[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6058696.stm Бет трансплантациясы мені аман алып қалды]» – BBC News.&lt;/ref&gt;

=== Желтоқсан ===
* [[12 желтоқсан]] – Ғалымдар [[Неврология|неврологиялық бұзылулардың]] шынайы модельдерін жасау мақсатында аз санды адам [[Жүйке жасушалары|нейрондары]] бар [[тышқандар]] жасағанын жариялады.&lt;ref&gt;Хандверк, Брайан (14 желтоқсан 2005 ж.). «[https://web.archive.org/web/20051216102215/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/12/1214_051214_stem_cell.html Адамның ми жасушаларынан тышқандар жасалды]». National Geographic.&lt;/ref&gt;
* [[18 желтоқсан]] – [[Судан]] қолдаған түрлі көтерілісшілер күштерінің астана [[Нджамена|Нджаменаға]] шабуылынан кейін [[Чад]] азаматтық соғысқа ұшырады.&lt;ref&gt;Sarkees, Meredith (2010). ''Resort to war : a data guide to inter-state, extra-state, intra-state, and non-state wars, 1816-2007''. Washington, D.C.: CQ Press. p.&amp;#x20;479.&lt;/ref&gt;

=== Қазақстанда ===
* [[қаңтар]] - [[доллар]] бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* [[Наурыз]] - [[Forbes]] журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* [[25 наурыз]] - [[Астана|Астанада]] Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* [[1 сәуір]] - 2005-[[2007 жыл|2007]] жылдарға арналған &quot;[[Алматы]] – темекі түтінінен азат қала&quot; темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* [[26 сәуір]] -  &quot;КаР-Тел&quot;  ЖШС Қазақстан Республикасында [[Beeline]] брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* [[27 мамыр]] - &quot;[[Шығысэнерготрейд]]&quot; екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* [[19 тамыз]] - 16 сенатор сайланды, онда &quot;[[Асар]]&quot; мүшесі [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Ахметов Рашит]] [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан облысынан]] [[Сенат|Сенат депутаты]] болып сайланды.
* [[29 қыркүйек]] - [[Астана|Елордада]] III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] қатысты.
* [[12 қараша]] - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - [[Өзін-өзі өлтіру|суицид]].
* [[27 қараша]] - [[Петропавл|Петропавлда]] &quot;Қызылжар&quot; мешіті салтанатты түрде ашылды.
* [[желтоқсан]] - [[доллар]] бағамы 132,88 теңгені құрады.
* [[4 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.
* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2005}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2005}}

[[Санат:2005 жыл|*]]</text>
      <sha1>91jmoqdtqrp0rjvz8kser5z0wr792hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Педро Сьеса де Леон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148655</id>
    <revision>
      <id>3626509</id>
      <parentid>3524437</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32366" sha1="mq6glxduiz1y0zcy92ovbfne9t8d604" xml:space="preserve">'''Педро Сьеса де Леон''' (исп. Pedro de Cieza de León, 1518 немесе 1520, Льерена, Эстремадура, Испания — 2 шілде 1554, Севилья, Испания) — испандық әскер және дін қызметшісі, гуманист, тарихшы, географ, Оңтүстік Америка континентін жаулап алу туралы жазған хронист. Ол Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия және Чили мемлекеттері алып жатқан аумақты бірнеше рет кесіп өтті, яғни 7000 км-ден астам.Ол жинаған материалдар кең тақырыптық қамтуымен және сенімділігімен ерекшеленеді және іс жүзінде Оңтүстік Американың тарихы, географиясы, ботаникасы және зоологиясы бойынша алғашқы энциклопедияны ұсынады. Оның арқасында Еуропада картоп туралы білді, ол туралы 1553 жылы Севилья қаласында жарияланған «Перу шежіресінде» жазды.

Сиеса де Леон сонымен қатар ананас, авокадо, гуава, жұлдызды алма, инга, квиноа, кокаин бұтасы, манцинелла ағашы, шабдалы пальмасы, Перу бұрышы, питая, сассапарил, джикама, юкка сияқты өсімдіктерді, сондай-ақ альпака, викунья, Лама, гуанако, анакондасияқты жануарларды, күркетауық, игуана, қызыл макава, қызыл құлақ Тасбақа, теңіз шошқасы, мускус үйрек, пума, ягуар, жалқау, опоссум, тау вискаши, кондор сияқты американдық құстарды және т.б. сипаттаған және атап өткен бірінші адам. Сиеса де Леон Еуропада алғаш рет Оңтүстік Америка түйелерінің бейнесін ұсынды. Француз ғылым тарихшысы Рене Татон Педро Сиеса де Леонның «Перу шежіресі» омыртқалылардың сүйектерін сипаттаумен байланысты ең алғашқы мәтін екенін анықтады; автор оларды өз шежіресінде алыптардың сүйектеріне жатқызады&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101015234431/http://citologica.org/fteixido/14/pedro-de-cieza-de-leon-1520-1554/&lt;/ref&gt;.

Оның арқасында жоғарыда аталған жануарлар мен өсімдіктердің кейбір атауларынан басқа, барбекю, гамак сөздері белгілі&lt;ref&gt;''Juan J. Zaro.'' &quot;Translation and Historical Stereotypes: The Case of Pedro Cieza de León’s Crónica del Perú&quot;. www.erudit.org (2000).&lt;/ref&gt;.

Оның кітаптарында көптеген үнді этникалық топтарының және олардың тілдерінің сипаттамалары келтірілген, соның ішінде қазіргі кезде жоғалып кеткендер: чибча, пасто, моче, юнги, Инка, чачапоя, ставка, кимбая. Оның қолжазбалары Инка тарихы туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді қолдана отырып, дереккөздерді жиі көрсетпейтін кейінгі тарихшылардың көпшілігінің жұмысына негіз болды — бұл әсіресе 1554 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланған қолжазбаларға қатысты (Блас Валера, Хосе де Акоста, Инка Гарсиласо де ла Вега, Антонио де Эррера). Де Леон (Лас Касас сияқты) өзін үндістердің қорғаушысы ретінде көрсетті. Ол Назка геоглифтері мен Тиахуанаконың үлкен ғимараттары туралы бірінші болып хабарлады.

== Өмірбаяны ==

==== Жанұясы ====
Сьеса де Леон ол уақытта араб тұрғындары қолында болған Льерена атты испан қалашығында дүниеге келді.1520 жылы Льерена қаласында 3100 шамасында тұрғыны болған&lt;ref&gt;Archivo General de Simancas. (AGS). Contadurías Generales. Legajo 768.&lt;/ref&gt;.
Оның ата-анасы Чарльз V сотының адвокаты Лопе де Леон және Севильяда және Жаңа әлемде де сауда жасайтын тұқым қуалайтын, өте бай саудагерлер мен нотариустар отбасынан шыққан Леонор де Касалья болды&lt;ref&gt;Gutiérrez Macías, Valeriano. Pedro Cieza de Leon. Conquistador y etnografo. Extremeno y gran conquista del Peru. www.chde.org (1992).&lt;/ref&gt;. Олардың үйлену тойы XVI ғасырдың басында жасалды және 1511 жылы Лопе де Леон Гранада кеңсесінде лицензиат Дон Луис де Сапатамен жұмыс істейтін соттың алькальдының тізіміне енді&lt;ref&gt;Archivo General de Simancas. (AGS) — Cámara de Castilla. Legajo 14.&lt;/ref&gt;. Испан короліне қызмет еткені үшін әкесі бірқатар артықшылықтарға ие болды. 1543 жылы 5 қарашада Мадридте лицензиат Лопе де Леон мәртебелі адамдарға қызмет етті, оған лайықты адам ретінде кейбір корольдік үйлерде қызмет етуді сұрады, ол одан бас тартты. 1525 жылы 10 сәуірде Лопе де Леон Бермехо мен Изабель Санчестің Ұлы Педроны шомылдыру рәсімінен өткізді, оның ата-анасы Муниципалитеттің рехидоры Лопе Альварес болды, ал бәйбішелері олардың әйелдері, ла Галлеганың әжелері болды. Рәсімді өткізген діни қызметкер Бартоломео Диас Наварро болды&lt;ref&gt;Archivo Parroquial de la Iglesia de la Granada (APIG). Libro 1º Bautismo de Santiago. Pág. 150&lt;/ref&gt;.

==== Отбасында бес бала болды: ====

* Беатрис Касалья. Ол Педро де Касорлаға үйленді. Осы некеден туылған балалары болды:

# Диего, 1528 жылы 23 желтоқсанда шомылдыру рәсімінен өтті. Оның құдасы-Педро Нуньес де Прадо, Ллерена муниципалитетінің рехидоры.
# Хуан, 1530 жылы 19 қыркүйекте шомылдыру рәсімінен өтті. Педро де Миньоның құдасы, Санчо-де-Пас сауда үйінің есепшотының қайын атасы.
# Леонор, 1533 жылы 2 наурызда шомылдыру рәсімінен өтті, өкіл әкесі — Дон Франциско де Карденас, командир де ла Оливаның ұлы, Дон Родриго де Карденас және Луис сапат де Карденастың ағасы, Санта-Фе-де-Боготадағы архиепископ, Жаңа Гранада патшалығында.
# Франциско, 1535 жылы 6 қаңтарда Сантьяго шіркеуінің діни қызметкері Диего де Сальватиерра шомылдыру рәсімінен өтті.
# Педро, 1537 жылы 16 шілдеде шомылдыру рәсімінен өтті.

* Родриго.
* Педро — өмірінің алғашқы жылдарында Педро де Леон есімімен аталған. Тек кейінірек ол өзінің атын өзгертті және мұндай ауыстырудың себептері толық түсініксіз. Бұл Перу Кускосында белгілі бір тіркеуші шенеунік киген Педро де Леон есімімен сәйкес келуінен туындаған болуы мүмкін. Немесе бұл Маршал Хорхе Робледоның өліміне байланысты.
* Мария Альварес. Ол Лоренсо Эрнандес Вискаиноға үйленді. Бұл некеден бес бала болды:

# Гонсало, діни қызметкер Хорхе Кабредамен 1541 жылы 4 желтоқсанда шомылдыру рәсімінен өтті, құдай әкесі діни қызметкер Хуан Межия болды.
# Мария, шомылдыру рәсімінен өтті Эрнандо де ла Вера (нотариус Хуан де Ла Вераның ұлы) 1544 жылы 16 наурызда.
# Лоренсо, 1549 жылы 24 қарашада шомылдыру рәсімінен өтті, оның құдасы Рехидор Гутиерре Делгадоның ұлы Луис Делгадо болды.
# Хуан, 1552 жылы 6 қаңтарда ағасы Родриго де Сьесамен шомылдыру рәсімінен өтті[16]. Осы уақытта Педро де Сиеса де Леон Испанияда, мүмкін Ллеренде болған.
# Мария, оның ағасы Лоренсо сияқты, 1553 жылы 15 қазанда Луис Делгадо шомылдыру рәсімінен өтті.

* Леонор Касалья де Сьеса. Луис Сапата Дель Боске үйленді. Олардың некесінен үш бала болды.
* Педроның тағы бір әпкесі болды, ол өзінің өсиетінде ол туралы айтады, бірақ оның аты белгісіз болып қалды.

Отбасындағы барлық балалардың арасында тек Педро «де Леон» деген атқа ие болды, дегенмен бұл XVI ғасырдағы Льеренде кең таралған есім болды. Керісінше, испан дәстүріне қайшы, «Касалья» анасының есімі оның толық атына енгізілмеген.

==== Білімі ====
Білім алған кезеңі туралы мағлұматтар жоққа  тән, дегенмен оның жастық шағы жанұясы XVI ғасырдағы Льерена қаласындағы атақтылардың бірі болғандығынан  мәдени ортада өткені мәлім. Сьеса де Леон жақсы әдеби білім алған. Өте жас уақтының өзінде хронист Франсиско де Хересаның  1534 жылы Севильяда жарыққа шыққан «''Conquista del Perú''» кітабын Жаңа Континентке шықпай тұрып оқыған болатын.  Осыған ықыласы ауғаны соншалық, оны Жаңа Америкаға алып кетті. Осы кітаптан өзінің мақсаттарын көре білді: Императорға қызмет ету, Христианин мен испанецтің абыройы және конкистадор мен жазушының ауыр еңбегін қатар алып жүруді үйренді. 

1534 жылы сьеза саудагер әкесімен бірге сапар шегіп, Севильяда Эрнандо Пизарро әкелген қазыналардың (атахуалпаның төлемі) қалай түсірілгенін көрді, бұл Оңтүстік Америкаға кетуге себеп болды.

==== Америкаға көшуі ====
Педро де Леон (дәл осы атпен ол Америкаға түседі), өз сөзімен айтқанда, «он үш жасында» Санто-Домингоға (Гаити аралы) көшіп келді. 1535 жылы 3 маусымда ол Мануэль Майя кемесінің жолаушысы болды. Үндістан мұрағатының құжаттарының бірінде айтылғандай: ''Льерена тұрғындары Лопе де Леон мен Леонор де Касальаның ұлы Педро де Леон Мануэль де Майаның кемесімен Санто-Домингоға барды; Алонсо Лопес пен Луис де Торрес оны білетіндіктеріне және оның шығуға тыйым салынған адамдарға қатысы жоқ екеніне ант берді''&lt;ref&gt;AGI.- Contratación. Legajo 5.536. Fol. 251.&lt;/ref&gt;''.''

Сәл ертерек, 1535 жылы 2 сәуірде Хуан дель Хунко экспедициясымен бірге басқа кемеге қонған кезде Сьесаның есімі айтылады-Үндістанға баратын жолаушылар тізімінде адамның қонуы көрсетілген: ''Педро де Леон, Лопе де Леонның ұлы және Льереннен Леонор де Касалья, Хуан дель Хункомен бірге Картахенаға (Колумбия) Сифуэнтес кемесімен бара жатқан; Родриго Перес пен Луис де Льерена оның шығуға тыйым салынған адамдардың қатарына жатпайтындығына ант берді''&lt;ref&gt;Pedro de Cieza de León. Crónica del Perú. El señorio de los Incas. — Fundación Biblioteca Ayacucho, 2005, стр. 465&lt;/ref&gt;''.''

Екі айдан кейін ол межелі жерге жетті, содан кейін Картахенаға барды және Педро де Эредия экспедициясының мүшесі ретінде екі жыл Ураба мен Сену (Панама истмусы)&lt;ref&gt;''Rodolfo Pérez Pimentel.'' Pedro Cieza de Leon. www.chde.org (8 января 2007).&lt;/ref&gt;арасындағы аймақта болды, онда ол қазынасы бар үндістердің қабірлерін сипаттады. 1536 жылы Сан-Себастьян де Буэнависта қаласында (Колумбия) орналасқан. Содан кейін ол Оңтүстік Американың батыс жағалауындағы барлық елдердің аумағында болды: Венесуэладан Чилиге дейін. Саяхат кезінде ол пейзаждарды, өсімдіктер мен жануарлар әлемін, Оңтүстік Американың өзендерін, тауларын, американдық тұрғындардың әдет-ғұрыптарын, әдет-ғұрыптары мен нанымдарын сипаттап, олардың өткенін, сондай-ақ конкистадорлардың өздерімен байланысты оқиғаларды анықтады.

==== Франсиско Сесармен кездесуі ====
Сьеса де Леон Картахена-де-Индиас 1536-1537 жж. конкистадорлар Франсиско Сесармен және Франсиско Огасонмен кездесті&lt;ref&gt;Pedro Cieza de León. Guerra de Chupas. Capítulo LXXXV, pág. 300.&lt;/ref&gt;(1538 жылы Сесар Дарьенде қайтыс болды), онда олар оған Парана өзенінен Инка империясының шекараларына дейінгі 1528-1529 жылдардағы жорықтары, осы елдің байлығы және жақсы киінген үндістерді көріп, олар туралы айтты (Себастьян Каботтың экспедициялық отряды ретінде). Сесар Чаркас аймағында Лама өсіру және олардың жүнінен киім жасау туралы алғашқы мәліметтерді алғаны белгілі. Сесар сол жерде 14 сарбазбен бірге «аймақтың Ұлы билеушісімен кездесті, ал ол оларды жылы қабылдады және оларға алтын мен күмістің көптеген заттары мен киімдерін берді; билеушінің испандықтарға осы сыйлықтарды алып жүру үшін берген портерлері болды және оларға көмек ретінде қызмет етті»&lt;ref&gt;Rui Diaz de Guzman. Historia Argentina // Pedro de Angelis. Colección de obras y documentos relativos a la historia antigua y moderna de las provincias del Rio de la Plata. Tomo primero. — Buenos-Aires: Imprenta del estado, 1836. — p. 28-29 (pp. 1-140)&lt;/ref&gt;. Сесар барған Инка қаласы кейіннен аңызға айналды және Цезарьлардың мифтік Алтын қаласы ретінде танымал болды (es:Ciudad de los Césares).

=== Жазушының басты қағидасы ===
Перу шежіресінің бірінші бөлімінде Сьеса де Леон өзінің жазушы ретіндегі негізгі принципін тұжырымдады:&lt;blockquote&gt;Сондықтан, басқа сарбаздар демалып жатқанда, мен жазбаларды жазудан шаршадым. Бірақ бұлар да, қазірдің өзінде аталған қатал жерлер, таулар мен өзендер де, аштық пен мұқтаждыққа төзбейтін, менің екі кәсібіме кедергі келтіретіндей күшті болған емес: жазу және баннер мен капитанның соңынан еру және екеуінен де бас тарту. Сондықтан, осындай қиындықпен жазылған бұл жұмыс сіздің мәртебеңізге жіберіледі. Менің ойымша, оқырмандар маған жіберілген қателіктерімді кешіргені жақсы болар еді, егер олар анықталса. Ал егер олар кешірмесе, мен жазғаным жеткілікті болады, өйткені Мен бұл туралы көп жұмыс істедім, өйткені мен жазғанның көп бөлігін өз көзіммен көрдім және оларды жақсы білу үшін көптеген жерлер мен провинциялардан өттім. Мен көрмеген нәрсе, Мен бұл туралы сенімді адамдар — христиандар мен үндістер хабарлауға тырыстым&lt;ref&gt;Сьеса де Леон, Педро. Хроника Перу. Часть Первая.&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;

==== Әскери жорықтарға қатысуы ====
Картахенадан шыққаннан кейін Сьеса де Леон қазіргі Колумбия мен Эквадор аумақтары бойынша экспедицияларға аттанды. 1536-1537 жылдары ол лицензиат Хуан де Вадиллоға бағынышты болды, онымен бірге Сенаға барып, Дариеннің аузына (Панама) және Рио-де-Кабаллосқа өтіп, Урабайбе ауылы мен Каука өзеніне жетті. Ол сондай-ақ Алонсо де Касерестің басшылығымен Уруте провинциясындағы науқанға қатысып, науқан кезінде айыру мен аштықты бастан кешірді. 1537 жылы Вадильоның экспедициясына қатысты Абибе таулары (немесе Абиб жотасы). Сьеса бұл туралы шежіренің төртінші бөлімінде, лас-Салинастағы шайқас туралы кітапта жазды. 1538 жылы ол қалада болған болуы мүмкін Кали (Колумбия), сонымен бірге Лоренсо де Алданның әскері, губернаторы Франциско Пизарро, Ұйымдастырылған және Себастьян де Белалкасарды (Беналкасарды) іздеу үшін Калиге жіберілген. Сонымен бірге ол Каука провинциясындағы (Колумбия) үндістер арасында бітімгершілікпен айналысты. Осыдан кейін оның бастығы Лоренсо де алдана Сьесаны Хорхе Робледоға қызметке ауыстырды, ол бұрын Себастьян де Белалкасар жаулап алған Ансерма провинциясының (Колумбия) қоныстануын ұйымдастырды.

1539 жылы 14 Ақпанда&lt;ref&gt;''Хорхе Робледо.'' Доклад о походе капитана Хорхе Робледо в провинции Ансерма и Кимбайа. www.kuprienko.info (3 января 2009).&lt;/ref&gt; — Хорхе Робледо экспедициясы Кали қаласынан Ансерма қаласына шығып, шілдеге дейін Меаканоада тоқтады. Сьеза де Леонның қатысуымен Экспедиция Санта-Ана-де-лос-Кабальерос (1539), Картаго (1540) және Санта-Фе-де-Антиокия (Колумбия) қалалары құрылған аумақты зерттеді. Жорықтар кезінде Сьеса Маршал Хорхе Робледоның сенімді адамы болды. Осыдан кейін Сиеса Буэнавентура арқылы (Колумбия) 1540 жылдың қыркүйек айының басында Калиге оралды және белалкасармен кездесті, оған Капитан Мигель Муньоспен бірге Армаг қаласын (Қазіргі Колумбияда) құруды бұйырды. 1540 жылы қазанда ол тағы да Робледоны Антиокияға екінші экспедицияға ертіп барды, бірақ экспедиция нәтижесіз болды, өйткені Белалкасар Испаниядан оралып, осы аймақтардың барлығына өзінің қамқорлығын жариялаған бірнеше корольдік хаттарды әкелді.

==== Робледоның тұтқындалуы ====
Белалкасардың әрекеттеріне жауап ретінде Робледо «жаулап алынған» провинцияларға құқығын растау үшін Испанияға баруға шешім қабылдады. Робледо Ураба (Панама) портына барды, онда 1542 жылы 4 наурызда ол барлық адамдарымен бірге Алонсо де Эредия ұстады. Эредия Робледоны түрмеге жабады, ал Сьеса Антиокия прокурорлары Франсиско де Вальехо мен Диего де Мендосамен бірге Панама қаласының аудиториясында (сотында) оның өкілі болып тағайындалады. Осы уақытта Урабадан Робледо Картахенаға, содан кейін Алонсо де Бустоның сүйемелдеуімен Испанияға жеткізілді&lt;ref&gt;http://www.diccionariobiograficoecuador.com/tomos/tomo12/c4.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808114137/http://www.diccionariobiograficoecuador.com/tomos/tomo12/c4.htm |date=2008-08-08 }}&lt;/ref&gt;.

==== Арма қаласында тұруы ====
Біраз уақыт Сьеса де Леон Арма қаласында тұрды, ол репартимиенто болды, оған еңбегі үшін Опирама және Анкора какики үндістерімен бірге энкомиенда берді. 1542 жылдан 1545 жылға дейін Сьеса де Леон үндістерге қарсы бірқатар жорықтарға қатысты. Бірақ 1545 жылы Робледо Испаниядан оралып, Маршал атағын алған кезде, Сьеса оған қайта қосылып, Картагоға ауыстырылды, онда ол вице-король Бласко Нуньес де Веланың бүлікші конкистадорлармен шайқаста жеңілгені туралы білді. Робледомен бірге ол Арма және Ансерма елді мекендеріне жорыққа аттанды, сондықтан олар Белалкасармен қақтығыстан құтыла алмады. 1546 жылы 5 қазанға қараған түні Белалкасар Робледоны таңқалдырды, оны тұтқындады және басқа капитандармен бірге басын кесуге бұйрық берді. Робледо Сьеса қайтыс болғаннан кейін біраз уақыт Леон губернатор Кали қаласына келуге бұйрық бергенге дейін шахтада паналады. Калидегі үйіне оралғанда, Сьеса өзінің әдеби жазбаларын жалғастырды, дегенмен бірнеше әскери экспедицияларға қатысу үшін әдеби еңбегін үзуге мәжбүр болды: Белалкасар оған Перу вице-министрі Нунес де Балбоаға көмекке баруды бұйырғаны белгілі.

==== Эльдорадо мәселесі және Сьесаның рационализмі ====
Эльдорадо алтын сыйлықтар туралы кеңінен танымал аңыз муисканың шекарасынан асып, Орталық Анд тауларының шегіне жетті, Инка жерлері, оны Себастьян де Белалкасардың сарбаздары естіді. Ол солтүстікке, Оңтүстік Колумбия жерлеріне жорық жасауға себеп болды. Гонсало Хименес де Кесада экспедициялары чибча-муиска жерлерінде аңызға айналған Гуатавита көлін ашты&lt;ref&gt;''Мигель Паласио.'' Золотое озеро. Итоги (19 сентября 2005). — № 38 (484).&lt;/ref&gt; — мифтік ЭльДорадоның нақты прототипі. Көлден қазына алу үшін оны ағызуды ұсынған бірінші адам-Сьеса де Леон. Жағдайды ұтымды бағалай отырып, ол өзінің «Салинастағы соғыс» атты еңбегінде былай деп жазады: ''Бұл Богота провинциясында үлкен көл бар, Егер сіздің ұлылығыңыз оны ағызуды бұйырса, онда сіз ежелгі уақытта үндістер лақтырған алтын мен изумрудтың көп мөлшерін аласыз''&lt;ref&gt;Сьеса де Леон, Педро. Хроника Перу. Часть Четвёртая. Война в Салинас&lt;/ref&gt;''.''

==== Перуге көшуі ====
Перуге ол Педро де Сьеса де Леон деген атпен келеді&lt;ref&gt;''Pedro de Cieza de León.'' Cronica del Peru. El Senorio de los Incas. Fundación Biblioteca Ayacucho (2005). — Предисловие, стр.X. &lt;/ref&gt;.

==== Ла Гаскидің қабылдауы ====
Вице-король Ла Гаска, Сьеса де Леонның Перу шежіресін жазғаны туралы хабардар етіп, оны қабылдауға шақырды және автордан жазғанын оқуын сұрады. Сьесаның еңбектеріне тәнті болған вице-президент оған өзінің жұмысы үшін құнды құжаттар мен материалдар ұсынды. Сьеса Ла Гасканың президентіне бағынуға көшті және Франциско Эрнандес Хиронның отрядына қарапайым шабандоз ретінде қабылданды, онымен бірге Попаянға барды, онда оларды Белалкасар мен Педро Кабреро күтті; олармен бірге ол Перу жағалауына дейін барды, содан кейін барды Пакасмайо (1547), Аявака, Хуара, Лиму, Гуаманга және Андагуайлас. Сиеса қазіргі Перу Мен Боливия аумағын аралап, өзінің «шежіресі» туралы ақпарат іздеді (ол 1541 жылы жаза бастады). Сиестің «шежіресінің» бірінші бөлігінде 1547 жылы 3 мамырда Лампас ауылында толық Ай туралы хабарлау кезінде 1547 жылы 4 мамырда айдың толық тұтылуын тіркеді (ол жергілікті уақыт бойынша 18:40-та келді; айдан кейін Дскубба мен Акраб жұлдыздары болды; олардың арасында ай шамамен 23:30 болды). Сонымен бірге ол үндістер жасаған ерекше мақсаттағы қызықты рәсімдерді жазды&lt;ref&gt;Сьеса де Леон, Педро. Хроника Перу. Часть Первая. Глава CXVII. — Киев, 2008 (пер. А. Скромницкий)&lt;/ref&gt;.

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

== Әдебиет ==
* ''Raúl Aguilar Rodas.'' Pedro de Cieza de León y la historia de Colombia. www.dialnet.uniroja.es (2000). — Boletín de historia y antigüedades, ISSN 0006-6303, Vol. 87, Nº 810, 2000, pags. 561—590. 
* ''F. Esteve Barba.'' Historiografia Indiana (Grandes Manuales). — 2-е изд. — Madrid: Gredos, 1964. — 756 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 84-249-3113-0&lt;/nowiki&gt;.
* ''Garrain Villi, Luis José.'' Extremadura y América. Príncipe de los cronistas de Indias. — Mérida: Extremadura Enclave 92, 1991.
* ''Gutierrez Macias, Valeriano.'' Por tierras de la Baja Extremadura. — Cáceres, 1978.
* ''González Porto-Bompiani.'' Diccionario literario de obras y personajes de todos los tiempos y de todos los países. — Barcelona: Montaner y Simón, 1959.
* ''Луис Дуке Гомес.'' Золото Колумбии. Ювелирное искусство индейцев. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Искусство, 1982.
* ''Pedro de Cieza de León.'' Cronica del Peru. El Senorio de los Incas. — Caracas: Fundación Biblioteca Ayacucho, 2005. — &lt;nowiki&gt;ISBN 980-276-394-2&lt;/nowiki&gt;.</text>
      <sha1>mq6glxduiz1y0zcy92ovbfne9t8d604</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фуршет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176874</id>
    <revision>
      <id>3626262</id>
      <parentid>3606177</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8642" sha1="d0x123fo716dv1n1i371o6lokuigo2s" xml:space="preserve">[[File:15th century French banqueting.jpg|thumb|right| XV ғ. фуршет, Франция]]
'''Фуршет''' ({{lang-fr|fourchette}} — шанышқы) — бұл бірігіп [[тамақтану]], яғни шақырылған [[қонақ]]тар [[тамақ]]тарды тұрған күйінда қабылдап, [[сусындар]] мен тамақтарды таңдап, өздеріне өздері қызмет көрсетіп және құралдар ретінде [[шанышқы]]ны пайдалануды айтуға болады. [[Үстел]]дер мен [[орындық]]тар бұл іс-шарада қарастырылмайды.

==Түсінігі==

А-ля фуршет келесідей жағдайларда ұсынылады:

* қонақтар көп, ал оларды қабылдау орны кішігірім болса;

* қонақтар мен мереке иелерінің уақыттары тығыз болған жағдайда;

* жиналу мақсаты - тамақ ішу емес, жай әңгімелесу болса.

Іскерлік а-ля фуршет-коктейль - әдетте [[конгресс]]тер мен [[конференция]]лардағы үзілістер барысында ұйымдастырылатын, уақыты 1 сағ. белгіленген іс -шара болып табылады. Демалу мақсатындағы а-ля фуршет - 2сағ. уақытты қамтиды және әдетте конференциялардан кейін таза ауада, аулада болады.

==Ерекшеліктері==

* 1 қонаққа 18-20 қонақ ( егер фуршет [[даяршы]]лармен бірге болса);

* кішігірім [[шайнама]]лардың үлкен мөлшерде болуы;

* ұзақтылығы 1,5-2сағ. қамтуы мүмкін;

* фуршетте 4-5 рет қызмет көрсетуге болады;

* залдардың бірдей аудандарында, банкетке қарағанда көп адамды қамтиды;

* жиһаздарды қою барысында, үстелдердің жай (90-100 см) үстелдерден әлдеқайда биік болуы керектігін ескеру қажет. Үстел мен қабырға арасындағы арақашықтық 1,5 м. яғни, олардың арасымен оңай өтуге болатындай етіп қойылуы тиіс.

==Үстелдер==

[[File:Hochzeitstorte.jpg|thumb| Той фуршеті]]

[[File:Baby shower buffet (2011)-01.jpg|thumb| Балаларға арналған фуршет]]

* дөңгелек;

* шаршы;

* крест пішінді;

* 2 қабатты (келесі қабат 50см. аспауы керек);

* 3 қабатты болуы мүмкін.

Үстелдерге мальтон-асжаулықтарды жаяды. Әрине асжаулық түрі болатын іс-шараға байланысты. Үстелге &quot;белдемше&quot;  де кигіздіруі мүмкін.

Асжаулық пен еден арасында 5 см. қалуы керек. Жабдықтау барысында, гүлдерден жасалған композиция қойылады. Бөтелкелердегі салқын сусындарды үстелдің шетіне заттаңбасын көрсетпей етіп қояды. Сусындар, минералды суларды кұмыраларға құйып қояды. Шайнамаларға арналған тәрелкелерді 6-10 талдан қояды. Дөңгелек және шаршы тәрелкелерді 45 градус шамасында қояды. Шайнамаларды қою барысында, ең алдымен өздерінің сапасын тез жоғалтпайтын және температураның ықпалынан тез бүлінбейтін тағамдарды қояды. Ең соңғы кезекте майонезбен құйылған тамақтарды, май және уылдырық қойылады.

== Ас мәзірін ұйымдастыру ==
Ас мәзірін ұйымдастыру барысында келесіні қарастыру керек:
* 1 конаққа кемінде 500-400гр. шайнама болуы керек (сан қилы);
* қарсы алу дәстүрі ретінде 50 гр. шампанды ұсынуға болады.
Фуршеттің ең қарапайым түрі - канапе болып табылады (60-80гр. құрайтын кішкене бутербродтар), шай мен жеміс-жидектер, бірнеше шайнамалар. Фуршеттің ас мәзірі 12-16 салқын тамақтарды, 13 десерттер, шай, кофені құрайды.{{Citation needed}}

== Фуршеттерді ұйымдастыру ==
Фуршеттерді ұйымдастыру бірнеше ңұсқаларды қамтиды. Бірінші кезекте, ас ішуге арналған зона екі секторға бөлінуі мүмкін. Олардың бірінде, үстелдер қойылса, ал екіншісінде демалу зонасы ұйымдастырылады. Егер де ас ресми түрде болмаса, онда жай қонықтардың санына қарай орындықтар қойылады. Егер де іс-шара мерекелік сипатта болса, кішкене үстелшелерді, орындықтарды қояды. Процесс барысында, оларды қонақтарға көбірек орын мен іс-қимылдардың еркіндігі үшін алып тастайды.&lt;ref&gt;http://www.artua-project.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111201122658/http://www.artua-project.com/ |date=2011-12-01 }}&lt;/ref&gt;

Фуршеттерде әдетте тамақтардың үш нұсқасы ұсынылады. Мысалы, гарнирлер: пісірілген картоп, ақжелкенмен, көкөкністермен, пияз бен аскөкпен, шафран мен күрішпен бірге қойылады; ет пен балықтан жасалған тамақтар: кәуаптар, салаттар, тарталеткалар, канапе, қабатты бутербродтар - өте көп мөлшерде пайдалануға болады.

Ірімшіктен жасалған тамақтарды да ұмытпауы керек, Ірімшік - өте дәмді әрі калориялы тамақ болып табылады. Ал қазіргі таңда, ірімшіктің көптеген түрлері сатылуда, сондықтан оларды жай ғана жұмсақ және қатты сорттарына бөліп тәрелкелерге салады. Ірімшік 25-40 гр. шамасындағы бөліктерге бөлінеді. Сорттарды бір-біріне жақындатпай, сағат тілі бойынша орналастырады. Ірімшікке жақсы классикалық қоспа ретінде - жүзім болып табылады. Ірімшікке сонымен қатар, алмұрт пен қауын да үйлесімді. Сонымен қатар, тұздалған қиярлар, қызанақ, жүгері. қозықұйрықтар, болғар бұрышы, қырықжапырақтар, зәйтүндер мен майшабақты да ұмытпау керек.

Ыстық тағамдарды астына арнайы ысытатын құралдары бар ыдыстарға салып қояды. Тамақтардың арасындағы кеңістікті көптеу етіп қалдыру керек, әйтпесе үстел басындағы тамақтар саны шектен тыс көп болып көрінуі мүмкін. Қонақтарға тамақтарды таңдау мен оларға үстел басында орын іздеген кезде, түстердің маңыздылығы мен иістерді де есекру қажет. алдымен жеңіл қоспалары бар, кейін жұпар иісті тамақтар берілуі керек.&lt;ref&gt;http://stepandstep.ru&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Тағамдар]]</text>
      <sha1>d0x123fo716dv1n1i371o6lokuigo2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чарльз Диккенс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191974</id>
    <revision>
      <id>3626408</id>
      <parentid>3430612</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T02:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10548" sha1="ijtplbg0a66e87paa6lmdqkbs40qo38" xml:space="preserve">{{Жазушы
 |Есімі               = Чарльз Диккенс
 |Шынайы есімі        = Charles Dickens
 |Суреті              = Charles Dickens circa 1860s.png
 |Ені                 = 
 |Суреттің аты        = 
 |Туған кездегі есімі  = Чарльз Джон Хаффем Диккенс
 |Лақап аты           = Boz
 |Туған күні        = 07.02.1812
 |Туған жері        = [[Портсмут (Англия)|Портсмут]], [[Англия]]
 |Қайтыс болған күні  = 09.06.1870
 |Қайтыс болған жері  = [[Хайэм (Кент)|Хайэм]], [[Англия]]
 |Азаматтығы          = {{GBR}}
 |Ұлты                = 
 |Мансабы             = жазушы
 |Шығармашылық жылдары   = 
 |Бағыты              =  реализм
 |Жанры               = [[роман]]
 |Шығармалардың тілі  = {{lang-en|}}
 |Дебюті              = 
 |Марапаттары         = 
 |Сыйлықтары          = 
 |Қолтаңбасы          = Charles Dickens Signature.svg
 |Сайты               = 
 |Commons             =
}}
[[Сурет:Charles Dickens2.jpg|thumb|right|200px|Чарльз Диккенс]]
'''Чарльз Джон Хаффем Диккенс''' ({{lang-en|Charles John Huffam Dickens}}; 7 ақпан 1812,  [[Портсмут (Англия)|Портсмут]], [[Англия]]— 9 маусым 1870,  [[Хайэм (Кент)|Хайэм]], [[Англия]]) — викториандық дәуірдегі ағылшын көрнекті [[жазушы]]сы, [[ағылшын]] сөздігінің данышпаны.&lt;ref&gt;[http://www.royalmint.com/Corporate/media/How-to-coin-a-phrase.aspx How to Coin a Phrase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128131552/http://www.royalmint.com/Corporate/media/How-to-coin-a-phrase.aspx |date=2012-01-28 }} The Royal Mint, 2011.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2011/12/06/dickens/ Британцы выпустят монету к юбилею Диккенса] Lenta.ru 06.12.2011&lt;/ref&gt;

Чарльз Диккенс (ағылшынша Charles Dickens) – әлем әдебиетінің шебер юмористерінің бірі. Диккенс – ағылшынның ең әйгілі романистерінің бірі, жарқын комикалық характерлер мен әлеуметтік сынды туғызушы. Ағылшын сыншыл реализмі тарихының жарқын беттерін Чарльз Диккенс шығармашылығы ашады.  Ағылшын әдебиетінің бүкіл бір ғасырының дамуы Чарльз Диккенс есімімен тығыз байланысты. Чарльз Диккенс – ағылшын ұлттық мәдениетінің мақтанышы.

Чарльз Джон Хаффам Диккенс 1812 жылдың 7 ақпанында Портсмутқа жақын жердегі Лендпортта дүниеге келді. 1832 жылы ол «Парламент айнасы» және «Тру сан» газеттерінде репортер қызметін атқарады. Жиырма жастағы бозбала қауым палатасындағы репортерлар галереясындағы жүздеген репортерлардан өзіндігімен ерекшеленетін. Оның романдарында күлкі – буржуазиялық құрылыстың кемшілігін сынау мен әшкерелеудің ұлы қаруы болды. Диккенс шығармашылығын  төрт кезеңге бөліп қарастыруға болады. Бірінші кезең 1833-1841 жылдардың аралығын қамтиды. Бұл кезеңге жазушының «Боздың очерктері», «Пикквик клубының хаттары», «Оливер Твистің басынан кешкендері», «Николас Никкльбидің өмірі мен басынан кешкендері» атты шығармалары жатады. Екінші кезең 1842-1848 жылдар аралығын қамтиды. Бұл [[Англия]]да жұмысшылар қозғалысының қарқынды дамыған кезеңімен тұспа-тұс келеді. Бұл жылдарда жазушының дүниеге келген тамаша туындылары: «Америка хаттары», «Мартин Чезлвит», «Домби мен ұлы» т.б. Үшінші кезең 1848-1859 жылдар. Бұл жылдары Диккенс әлеуметтік мәні жоғары «Суық үй», «Қилы кезең», «Кішкентай Доррит» романдарын жазды. Төртінші кезеңге 60-жылдары жазған шығармалары жатады. Бұл кезеңде Диккенс «Үлкен үміттер», «Біздің ортақ досымыз» романдарын жазды.
Диккенстің «Оливер Твистің басынан кешкендері» (1837-1839) және «Николас Никкльбидің өмірі мен басынан кешкендері» (1838-1839) атты әлеуметтік романдары жарық көрді.
1840-жылдардағы 1842 - «Америка хаттары», 1843 - «Мартин Чезлвит», 1846-1848 «Домби мен ұлы»  атты шығармаларында  жазушының шеберлігі шыңдалып, идеяларының жетілгендігін көрсетеді. 1841 жылғы Ньюпорттағы халық қозғалысының күшеюі Диккенсті қатты ойландырады, ол күнде өзгеріп жатқан жағдайларды саралай отырып, өз позициясын нақтылай алмайды. Жазушының көз алдында өтіп жатқан қоғамдық үдерістерге деген көзқарасы қарама-қайшылықтарға толы болды, оның кейде реализмнен шегініс жасап отырғандығы «Ескіліктің дүкені» (1840) және «Барнеби Радж» (1841-1842) романдарынан байқалады. «Ескіліктің дүкенінде» ол шынайы өмірдің қатал әлеміне ойдан шығарылған [[идиллия]] әлемін қарама-қарсы қойса, «Барнеби Раджда» (тарихи роман) өткен заман материалдарын пайдалана отырып, халық қозғалысы мен қарулы көтерілісті сынға алады.
1846 жылдың мамырында Диккенс жолсапар суреттеріне арналған екінші кітабы «Италия суреттерін» жариялайды.
1847 және 1848 жылдары қайырымдылық спектакльдеріне – Бен Джонсонның «Әркім өз мінезімен» және У.Шекспирдің «Виндзорлық сайқымазақ әйелдер» атты драмасына режиссер әрі актер болады.
1849 жылы Диккенс «Дэвид Копперфилд» (1849 жылдың мамырынан – 1850 жылдың қарашасына дейін) романын жаза бастаған сәттен-ақ роман үлкен табысқа жетеді.
1850 жылы ол құны екі пенс тұратын – «Үйдегі оқу» атты апталықты шығара бастады. Онда оқуға жеңіл әртүрлі мәселелер, хабарлар, өлеңдер мен әңгімелер, әлеуметтік, саяси және экономикалық реформалар туралы мақалалар жарияланып отырды. Авторлар қатарында Элизабет Гаскелл, Гарриет Мартино, Дж.Мередит, У.Коллинз, Ч.Левер, Ч.Рид және Э.Бульвер-Литтондар болды. «Үйдегі оқу» апталығы бірден белгілі болды, ол аптасына 40 мың данамен шығып, сатылып жатты. 1850 жылдың аяғында Диккенс Булвер-Литтонмен бірге көмекке зәру әдебиетшілерге арнап әдебиет пен өнердің Гильдиясын (одағын) құрды. 1960 жылдары  реалистің «Үлкен үміттер» (1861), «Біздің ортақ досымыз» (1864) романдары аяқталып, «Эдвин Друд құпиясы» романы жазыла бастаған еді. 60-жылдары Диккенс әлеуметтік мазмұннан алыстап, [[детектив]]тік тақырыптарға қалам тербеп, бірнеше әңгімелерін тудырды («Инспектор Филдпен бірге жұмыс үстінде», «Ағыспен төмен қарай», «Екі қолғап», «Тыңшы полиция»).
1870 жылдың 8 маусымында Диккенс Гэдсхилл бағында күні бойы жұмыс істеп, кешкі асқа отырғанда, есінен танып құлайды да, өз-өзіне келе алмастан келесі күні кешкі сағат сегізде о дүниелік болады. Оның денесі Вестминстер аббаттығындағы ақындар Бұрышына жерленеді.

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сілтемелер ==
* [http://az.lib.ru/d/dikkens_c/ Ч. Диккенстің шығармалары ]
* [https://openlibrary.org/search?q=by+Charles+Dickens/ М ағылшын тілінде] Сайт Open Library. &lt;small&gt;Форматы: PDF, Plain text, DAISY, ePub, DjVu, MOBI&lt;/small&gt;
* [http://orwell.ru/library/reviews/dickens/russian/r_chd Дж. Оруэлл «Чарльз Диккенс»]

{{Чарльз Диккенс}}
[[Санат:Англия жазушылары]]
[[Санат:1812 жылы туғандар]]
[[Санат:1870 жылы қайтыс болғандар]]</text>
      <sha1>ijtplbg0a66e87paa6lmdqkbs40qo38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ятрофа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197139</id>
    <revision>
      <id>3626447</id>
      <parentid>2909199</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3626447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3868" sha1="34xezgx5mrc1ll46mjv1vyfh557cu8h" xml:space="preserve">{{Taxobox   
| name = Ятрофа
|image = Redflowers8.jpg
|image_caption = ''[[Jatropha integerrima]]''
|regnum = [[Өсімдіктер]]
|divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]
|classis = [[Қос жарнақтылар]]
|unranked_subclassis = [[Rosids]]
|ordo = [[Malpighiales]]
|familia = [[Euphorbiaceae]]
|subfamilia = [[Crotonoideae]]
|tribus = [[Jatropheae]]
|genus = '''''Jatropha'''''
|genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = түрлері
|subdivision = 170 түрі белгілі
}}
'''Ятрофа''' ({{lang-la|Jatropha}}) – 150 жуық түрі бар, [[сүттіген тұқымдасы]]на жатады. [[Америка]] мен [[Африка]]ның тропикалық және субтропикалық аймақтарында таралған. Ағаш, бұта  және көпжылдық шөптесін түрінде болады. Бәрінің құрамындағы сүтті шырыны улы болып  келеді.

Шыққан жері - Орталық Америка. Суккулентке  жатады.  Бұл гүлдің пішіні бөтелке тәрізді, діңінің төменгі жағы жуан, биіктеген сайын жіңішкере түседі. Негізінен бұл өсімдік тастақ шөлдерде өсетіндіктен, бойына суды жинау үшін пішіні осылай қалыптасқан. Биіктігі 50-70 см. аралығында.  Жылда маусым-шілде айларында гүлдейді. Кейде жапырақтарынан бұрын гүл сабағы пайда болады.
== Жарығы: == 
жарық сүйгіш. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді. 
== Жылуы:== 
жазда  +20 +250С,   қыста +10 +150С температурада өсіреді.
==  Суғарылуы:==
жазда  топырағының беткі қабатын құрғатып барып суғарады. Қыста жапырақтары түсіп, жаңа өркен шығарғанға дейін суғармайды.
== Ылғалдылығы: == 
құрғақ ауаға төзімді.  Су бүркуді қажет етпейді, дегенмен де жапырақтарын тазарту мақсатында  су бүркіп жуып немесе дымқыл матамен шаңын сүртуге болады. Ескертетін жай, су бүркігенде діңіне су тигізбеу керек. Ол үшін қағазбен діңін орап қойған дұрыс.
== Қоректендірілуі:==
көктем, жаз мезгілдерінде ятрофаны кірпігүлдерге арналған тыңайтқышпен қоректендіру керек.
== Аурулары:==
ауруға сирек шалдығады. Кене және трипс зиянкестері ауру түсіреді. Мөлшерден артық суғаруға болмайды. Өз бойында ылғалды ұстап тұру мүмкіндігі бар өсімдік болғандықтан, артық құйылған судан тамыры мен діңі тез шіріп кетеді.  
== Көбейтілуі:==
қалемшелеп көбейтеді. Тұқым арқылы көбейтуге  болады. Бірақ бұл әдіс қиындау.

==  Сілтемелер == 
* [http://www.gulstan.kz/  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220104018/http://gulstan.kz/ |date=2012-02-20 }}

== Әдебиет ==
* «Гүлстан» республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

[[Санат:Сүттігендер]]</text>
      <sha1>34xezgx5mrc1ll46mjv1vyfh557cu8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626448</id>
      <parentid>3626447</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="4zygnbkq34r805w7rizie99b4h2ztp4" xml:space="preserve">{{Taxobox   
| name = Ятрофа
|image = Redflowers8.jpg
|image_caption = ''[[Jatropha integerrima]]''
|regnum = [[Өсімдіктер]]
|divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]
|classis = [[Қос жарнақтылар]]
|unranked_subclassis = [[Rosids]]
|ordo = [[Malpighiales]]
|familia = [[Euphorbiaceae]]
|subfamilia = [[Crotonoideae]]
|tribus = [[Jatropheae]]
|genus = '''''Jatropha'''''
|genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = түрлері
|subdivision = 170 түрі белгілі
}}
'''Ятрофа''' ({{lang-la|Jatropha}}) — 150 жуық түрі бар, [[сүттіген тұқымдасы]]на жатады. [[Америка]] мен [[Африка]]ның тропикалық және субтропикалық аймақтарында таралған. Ағаш, бұта  және көпжылдық шөптесін түрінде болады. Бәрінің құрамындағы сүтті шырыны улы болып  келеді.

Шыққан жері - Орталық Америка. Суккулентке  жатады.  Бұл гүлдің пішіні бөтелке тәрізді, діңінің төменгі жағы жуан, биіктеген сайын жіңішкере түседі. Негізінен бұл өсімдік тастақ шөлдерде өсетіндіктен, бойына суды жинау үшін пішіні осылай қалыптасқан. Биіктігі 50-70 см. аралығында.  Жылда маусым-шілде айларында гүлдейді. Кейде жапырақтарынан бұрын гүл сабағы пайда болады.

== Жарығы == 
жарық сүйгіш. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді.

== Жылуы == 
жазда +20 +250С, қыста +10 +150С температурада өсіреді.

== Суғарылуы ==
жазда топырағының беткі қабатын құрғатып барып суғарады. Қыста жапырақтары түсіп, жаңа өркен шығарғанға дейін суғармайды.

== Ылғалдылығы == 
құрғақ ауаға төзімді.  Су бүркуді қажет етпейді, дегенмен де жапырақтарын тазарту мақсатында  су бүркіп жуып немесе дымқыл матамен шаңын сүртуге болады. Ескертетін жай, су бүркігенде діңіне су тигізбеу керек. Ол үшін қағазбен діңін орап қойған дұрыс.

== Қоректендірілуі ==
көктем, жаз мезгілдерінде ятрофаны кірпігүлдерге арналған тыңайтқышпен қоректендіру керек.

== Аурулары ==
ауруға сирек шалдығады. Кене және трипс зиянкестері ауру түсіреді. Мөлшерден артық суғаруға болмайды. Өз бойында ылғалды ұстап тұру мүмкіндігі бар өсімдік болғандықтан, артық құйылған судан тамыры мен діңі тез шіріп кетеді.
  
== Көбейтілуі ==
қалемшелеп көбейтеді. Тұқым арқылы көбейтуге  болады. Бірақ бұл әдіс қиындау.

== Әдебиет ==
* «Гүлстан» республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

==  Сілтемелер == 
* [http://www.gulstan.kz/  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220104018/http://gulstan.kz/ |date=2012-02-20 }}

[[Санат:Сүттігендер]]</text>
      <sha1>4zygnbkq34r805w7rizie99b4h2ztp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198759</id>
    <revision>
      <id>3626393</id>
      <parentid>3603467</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әлем чемпионаттар тізімі */</comment>
      <origin>3626393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35301" sha1="qtt6expcv2wzrndhilit1i20gomz1rx" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
| title = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 
| current = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025]]
| logo = 
| pixels =  
| sport = Шайбалы хоккей
| chairman =
| ceotag =
| ceo = 
| founded = 1920
| teams = 16 ([[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025| 2025]]) 
| champion = {{USA}} (3 рет)
| most_champs = {{CAN}}&lt;br&gt;(28 рет)
| countries = Worldwide 
| TV = 
| website = [https://www.iihf.com/ www.iihf.com]
}}

'''Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты''' [[1920 жыл]]дан бастап [[Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы]]мен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс [[Олимпиялық ойындар|Олимпиада ойындары]] кезінде өткізілетін ([[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1920|1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары]] кезінде, [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1924|1924]] және [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1928|1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары]] кезінде). [[1930 жыл]]дан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ.

== Әлем чемпионаттар тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!style=&quot;width:3em&quot;| Жыл
!style=&quot;width:15em&quot;| Күні
!style=&quot;width:15em&quot;| Өткізілу орыны
!style=&quot;width:15em&quot;| Алтын 
!style=&quot;width:15em&quot;| Күміс 
!style=&quot;width:15em&quot;| Қола 

|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1920|1920]]
| 
| align=left|{{BEL}}, [[Антверпен]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|- align=center
|- align=center|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1924|1924]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1928|1928]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1930|1930]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]/ {{DEU}},[[Берлин]]/ {{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1931|1931]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Крыница-Здруй]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1932|1932]]
| 
| align=left|{{USA}}, [[Лэйк-Плесид]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1933|1933]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1934|1934]]
| 
| align=left|{{ITA}}, [[Милан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1935|1935]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Давос]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1936|1936]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Гармиш-Партенкирхен]]
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1937|1937]]
| 
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1938|1938]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1939|1939]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1947|1947]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1948|1948]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1949|1949]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1950|1950]]
|
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1951|1951]]
|
| align=left|{{FRA}}, [[Париж]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (14)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1952|1952]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Драммен]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1953|1953]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1954|1954]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1955|1955]]
|
| align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Кёльн]]/[[Крефельд]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1956|1956]]
|
| align=left|{{ITA}}, [[Кортина-Д’Ампеццо]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1957|1957]]
|
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1958|1958]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1959|1959]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]/[[Острава]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (18)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1960|1960]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Скво-Вэлли ]]
| {{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1961|1961]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Лозанна]]/[[Женева]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1962|1962]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)]]/[[Денвер]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1963|1963]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1964|1964]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1965|1965]]
|
| align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1966|1966]]
|
| align=left|{{YUG}}, [[Любляна]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1967|1967]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1968|1968]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Гренобль]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1969|1969]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1970|1970]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1971|1971]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Женева]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (11)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1972|1972]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1973|1973]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (12)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1974|1974]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1975|1975]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дюссельдорф]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (14)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1976|1976]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Катовице]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1977|1977]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1978|1978]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (15)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1979|1979]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (16)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1981|1981]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Гётеборг]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (17)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1982|1982]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (18)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1983|1983]]
| 
| align=left| {{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дортмунд]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1985|1985]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
||{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1986|1986]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (20)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1987|1987]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (13)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1989|1989]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Сёдерлье]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (21)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (14)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1990|1990]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Фрибург]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (15)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991|1991]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]/[[Турку]]/[[Хельсинки]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992|1992]]
| 
|align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (16)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993|1993]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Мюнхен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/23)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/17)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994|1994]]
| 
|align=left|{{ITA}}, [[Больцано]]/[[Милан]]/[[Каназей]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (20)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995|1995]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Евле]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996|1996]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/7)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997|1997]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (21)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|1998]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Базель]]/[[Цюрих]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/19)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999|1999]]
| 
|align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Лиллехаммер]]/[[Хаммар]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|2000]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/9)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2001|2001]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Ганновер]]/[[Нюрнберг]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/10)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2002|2002]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[ Гётеборг]]/[[Карлстад]]/[[Йёнчёпинг]]
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (14)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2003|2003]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2004|2004]]
| 
|align=left|{{CZE}},  [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2005|2005]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]/[[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2006|2006]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/13)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2007|2007]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Мытищи]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (6)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008|2008]]
| 
|align=left|{{CAN}}, [[Галифакс]]/[[Квебек (қала)|Квебек қаласы]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/24)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009|2009]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Клотен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/25)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2010|2010]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Мангейм]]/[[Гельзенкирхен]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/12)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2011|2011]]
| 
|align=left|{{SVK}},  [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/20)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2012|2012]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/26)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (2)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/21)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013|2013]]
|
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/ {{SWE}},  [[Стокгольм]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2014|2014]]
| 
|align=left|{{BLR}}, [[Минск]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (6/27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2015|2015]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (25)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2016|2016]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (26)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (8)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2017|2017]]
|
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/{{FRA}}, [[Париж]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (4/9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018|2018]]
| 
|align=left|{{DEN}}, [[Копенгаген]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019|2019]]
| 
|align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/10)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2020|2020]]
|
|colspan=&quot;4&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021|2021]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (9)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022|2022]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/22)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2023|2023]]
| 
|align=left|{{FIN}}/{{LAT}}, [[Хельсинки]]/[[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (28)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|{{flagicon|Latvia}} &lt;br /&gt; [[Латвия]] (1)
|align=left|
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2024|2024]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (7/13)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025|2025]]
| 
|align=left|{{SWE}}/{{DEN}}, [[Стокгольм]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|-
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2026|2026]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Фрибург]]
||{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
||{{flagicon|Norway}} &lt;br /&gt; [[Норвегия]] (1)
|- align=center
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2027|2027]]
|
| align=left|{{GER}}, [[Дюссельдорф]]/[[Мангейм]]
|
|
|
|- align=center
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
 !Ел
 !style=&quot;{{medal-style|gold}}; width:6.5em;&quot;|Алтын
 !style=&quot;{{medal-style|silver}}; width:6.5em;&quot;|Күміс
 !style=&quot;{{medal-style|bronze}}; width:6.5em;&quot;|Қола
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|   Барлық медальдар саны
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Ұпайлар***
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Қатысулар
|-
| align=left | {{CAN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|'''28|28'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|16|'''16'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|53|'''53'''}}
 | {{sort|125|'''125'''}}
 | {{sort|78|'''78'''}}
|-
 | align=left | {{RUS}}&lt;br /&gt;''{{USSR}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|27|5&lt;br /&gt;22&lt;br /&gt;'''27'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|10|3&lt;br /&gt;7&lt;br /&gt;'''10'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|10|5&lt;br /&gt;5&lt;br /&gt;'''10'''}}
 |{{sort|47|13&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''47'''}}
 |{{sort|111|26&lt;br /&gt;85&lt;br /&gt;'''111'''}}
 |{{sort|63|29&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''63'''}}
|-
  | align=left | {{CZE}}&lt;br /&gt;''{{TCH}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|12|7&lt;br /&gt;6&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|13|1&lt;br /&gt;12&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|22|6&lt;br /&gt;16&lt;br /&gt;'''22'''}}
 | {{sort|47|14&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''48'''}}
 |{{sort|83|29&lt;br /&gt;58&lt;br /&gt;'''87'''}}
 |{{sort|84|32&lt;br /&gt;52&lt;br /&gt;'''84'''}}
|-
 | align=left | {{SWE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|11|'''11'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{sort|49|'''49'''}}
 | {{sort|90|'''90'''}}
 | {{sort|83|'''83'''}}
|-
 | align=left | {{FIN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|04|'''4'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|03|'''3'''}}
 | {{sort|16|'''16'''}}
 | {{sort|33|'''33'''}}
 | {{sort|71|'''71'''}}
|-
 | align=left | {{USA}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|02|'''3'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|20|'''21'''}}
 | {{sort|33|'''36'''}}
 | {{sort|81|'''76(81)'''}}
|-
 | align=left | {{GBR}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|06|'''5'''}}
 | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|58|'''58'''}}
|-
 | align=left | {{SVK}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|04|'''4'''}}
 | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|31|'''29(31)'''}}
|-
 | align=left | {{CHE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|05|'''5'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|13|'''13'''}}
 | {{sort|18|'''18'''}}
| {{sort|82|'''57(82)'''}}
|-
 | align=left | {{GER}}&lt;br /&gt;{{flagicon|Germany}} ''[[ФГР]]''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|0&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|2&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''3'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|2&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''2'''}}
 | {{sort|05|4&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''5'''}}
 |{{sort|10|6&lt;br /&gt;2&lt;br /&gt;'''8'''}}
 | {{sort|78|'''69(78)'''}}
|-
 | align=left | {{AUT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
| {{sort|36|'''36(78)'''}}
|-
 | align=left | {{LAT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
| {{sort|37|'''29(37)'''}}
|}
''*''Курсивпен'' бөлінген елдер әлем чемпионаттарында енді ойнамайды.''&lt;br /&gt;''** Ресей КСРО-ның халықаралық хоккей федерациясындағы мүшелігіне мирасқор болды, ал Чехия — Чехословакияның, сондықтан бұл елдердің ресми статистикасы ортақ.''&lt;br /&gt;''*** 1 орын — 3 ұпай, 2 орын — 2 ұпай, 3 орын — 1 ұпай.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.iihf.com Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты {{ref-en}}]
* [http://hockeyarchives.ru/world.html Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы {{ref-ru}}]

{{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}}

[[Санат:Шайбалы хоккей]]
[[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]]</text>
      <sha1>qtt6expcv2wzrndhilit1i20gomz1rx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626394</id>
      <parentid>3626393</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жалпы медальдар саны */</comment>
      <origin>3626394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35552" sha1="cicrmng8xtqkbkkq5tva3r38fxltyvv" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
| title = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 
| current = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025]]
| logo = 
| pixels =  
| sport = Шайбалы хоккей
| chairman =
| ceotag =
| ceo = 
| founded = 1920
| teams = 16 ([[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025| 2025]]) 
| champion = {{USA}} (3 рет)
| most_champs = {{CAN}}&lt;br&gt;(28 рет)
| countries = Worldwide 
| TV = 
| website = [https://www.iihf.com/ www.iihf.com]
}}

'''Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты''' [[1920 жыл]]дан бастап [[Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы]]мен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс [[Олимпиялық ойындар|Олимпиада ойындары]] кезінде өткізілетін ([[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1920|1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары]] кезінде, [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1924|1924]] және [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1928|1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары]] кезінде). [[1930 жыл]]дан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ.

== Әлем чемпионаттар тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!style=&quot;width:3em&quot;| Жыл
!style=&quot;width:15em&quot;| Күні
!style=&quot;width:15em&quot;| Өткізілу орыны
!style=&quot;width:15em&quot;| Алтын 
!style=&quot;width:15em&quot;| Күміс 
!style=&quot;width:15em&quot;| Қола 

|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1920|1920]]
| 
| align=left|{{BEL}}, [[Антверпен]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|- align=center
|- align=center|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1924|1924]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1928|1928]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1930|1930]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]/ {{DEU}},[[Берлин]]/ {{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1931|1931]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Крыница-Здруй]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1932|1932]]
| 
| align=left|{{USA}}, [[Лэйк-Плесид]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1933|1933]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1934|1934]]
| 
| align=left|{{ITA}}, [[Милан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1935|1935]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Давос]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1936|1936]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Гармиш-Партенкирхен]]
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1937|1937]]
| 
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1938|1938]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1939|1939]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1947|1947]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1948|1948]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1949|1949]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1950|1950]]
|
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1951|1951]]
|
| align=left|{{FRA}}, [[Париж]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (14)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1952|1952]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Драммен]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1953|1953]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1954|1954]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1955|1955]]
|
| align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Кёльн]]/[[Крефельд]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1956|1956]]
|
| align=left|{{ITA}}, [[Кортина-Д’Ампеццо]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1957|1957]]
|
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1958|1958]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1959|1959]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]/[[Острава]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (18)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1960|1960]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Скво-Вэлли ]]
| {{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1961|1961]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Лозанна]]/[[Женева]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1962|1962]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)]]/[[Денвер]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1963|1963]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1964|1964]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1965|1965]]
|
| align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1966|1966]]
|
| align=left|{{YUG}}, [[Любляна]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1967|1967]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1968|1968]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Гренобль]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1969|1969]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1970|1970]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1971|1971]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Женева]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (11)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1972|1972]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1973|1973]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (12)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1974|1974]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1975|1975]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дюссельдорф]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (14)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1976|1976]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Катовице]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1977|1977]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1978|1978]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (15)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1979|1979]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (16)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1981|1981]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Гётеборг]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (17)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1982|1982]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (18)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1983|1983]]
| 
| align=left| {{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дортмунд]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1985|1985]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
||{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1986|1986]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (20)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1987|1987]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (13)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1989|1989]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Сёдерлье]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (21)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (14)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1990|1990]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Фрибург]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (15)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991|1991]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]/[[Турку]]/[[Хельсинки]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992|1992]]
| 
|align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (16)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993|1993]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Мюнхен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/23)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/17)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994|1994]]
| 
|align=left|{{ITA}}, [[Больцано]]/[[Милан]]/[[Каназей]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (20)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995|1995]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Евле]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996|1996]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/7)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997|1997]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (21)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|1998]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Базель]]/[[Цюрих]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/19)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999|1999]]
| 
|align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Лиллехаммер]]/[[Хаммар]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|2000]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/9)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2001|2001]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Ганновер]]/[[Нюрнберг]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/10)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2002|2002]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[ Гётеборг]]/[[Карлстад]]/[[Йёнчёпинг]]
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (14)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2003|2003]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2004|2004]]
| 
|align=left|{{CZE}},  [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2005|2005]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]/[[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2006|2006]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/13)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2007|2007]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Мытищи]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (6)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008|2008]]
| 
|align=left|{{CAN}}, [[Галифакс]]/[[Квебек (қала)|Квебек қаласы]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/24)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009|2009]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Клотен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/25)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2010|2010]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Мангейм]]/[[Гельзенкирхен]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/12)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2011|2011]]
| 
|align=left|{{SVK}},  [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/20)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2012|2012]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/26)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (2)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/21)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013|2013]]
|
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/ {{SWE}},  [[Стокгольм]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2014|2014]]
| 
|align=left|{{BLR}}, [[Минск]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (6/27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2015|2015]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (25)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2016|2016]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (26)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (8)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2017|2017]]
|
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/{{FRA}}, [[Париж]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (4/9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018|2018]]
| 
|align=left|{{DEN}}, [[Копенгаген]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019|2019]]
| 
|align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/10)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2020|2020]]
|
|colspan=&quot;4&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021|2021]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (9)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022|2022]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/22)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2023|2023]]
| 
|align=left|{{FIN}}/{{LAT}}, [[Хельсинки]]/[[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (28)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|{{flagicon|Latvia}} &lt;br /&gt; [[Латвия]] (1)
|align=left|
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2024|2024]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (7/13)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025|2025]]
| 
|align=left|{{SWE}}/{{DEN}}, [[Стокгольм]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|-
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2026|2026]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Фрибург]]
||{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
||{{flagicon|Norway}} &lt;br /&gt; [[Норвегия]] (1)
|- align=center
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2027|2027]]
|
| align=left|{{GER}}, [[Дюссельдорф]]/[[Мангейм]]
|
|
|
|- align=center
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
 !Ел
 !style=&quot;{{medal-style|gold}}; width:6.5em;&quot;|Алтын
 !style=&quot;{{medal-style|silver}}; width:6.5em;&quot;|Күміс
 !style=&quot;{{medal-style|bronze}}; width:6.5em;&quot;|Қола
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|   Барлық медальдар саны
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Ұпайлар***
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Қатысулар
|-
| align=left | {{CAN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|'''28|28'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|16|'''16'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|53|'''53'''}}
 | {{sort|125|'''125'''}}
 | {{sort|78|'''78'''}}
|-
 | align=left | {{RUS}}&lt;br /&gt;''{{USSR}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|27|5&lt;br /&gt;22&lt;br /&gt;'''27'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|10|3&lt;br /&gt;7&lt;br /&gt;'''10'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|10|5&lt;br /&gt;5&lt;br /&gt;'''10'''}}
 |{{sort|47|13&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''47'''}}
 |{{sort|111|26&lt;br /&gt;85&lt;br /&gt;'''111'''}}
 |{{sort|63|29&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''63'''}}
|-
  | align=left | {{CZE}}&lt;br /&gt;''{{TCH}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|12|7&lt;br /&gt;6&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|13|1&lt;br /&gt;12&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|22|6&lt;br /&gt;16&lt;br /&gt;'''22'''}}
 | {{sort|47|14&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''48'''}}
 |{{sort|83|29&lt;br /&gt;58&lt;br /&gt;'''87'''}}
 |{{sort|84|32&lt;br /&gt;52&lt;br /&gt;'''84'''}}
|-
 | align=left | {{SWE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|11|'''11'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{sort|49|'''49'''}}
 | {{sort|90|'''90'''}}
 | {{sort|83|'''83'''}}
|-
 | align=left | {{FIN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|05|'''5'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|03|'''3'''}}
 | {{sort|17|'''17'''}}
 | {{sort|36|'''36'''}}
 | {{sort|71|'''71'''}}
|-
 | align=left | {{USA}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|02|'''3'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|20|'''21'''}}
 | {{sort|33|'''36'''}}
 | {{sort|81|'''76(81)'''}}
|-
 | align=left | {{GBR}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|06|'''5'''}}
 | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|58|'''58'''}}
|-
 | align=left | {{SVK}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|04|'''4'''}}
 | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|31|'''29(31)'''}}
|-
 | align=left | {{CHE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|05|'''6'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|14|'''14'''}}
 | {{sort|18|'''18'''}}
| {{sort|82|'''57(82)'''}}
|-
 | align=left | {{GER}}&lt;br /&gt;{{flagicon|Germany}} ''[[ФГР]]''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|0&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|2&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''3'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|2&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''2'''}}
 | {{sort|05|4&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''5'''}}
 |{{sort|10|6&lt;br /&gt;2&lt;br /&gt;'''8'''}}
 | {{sort|78|'''69(78)'''}}
|-
 | align=left | {{AUT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
| {{sort|36|'''36(78)'''}}
|-
 | align=left | {{LAT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
| {{sort|37|'''29(37)'''}}
|-
 | align=left | {{NOR}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
| {{sort|37|'''29(37)'''}}
|}
''*''Курсивпен'' бөлінген елдер әлем чемпионаттарында енді ойнамайды.''&lt;br /&gt;''** Ресей КСРО-ның халықаралық хоккей федерациясындағы мүшелігіне мирасқор болды, ал Чехия — Чехословакияның, сондықтан бұл елдердің ресми статистикасы ортақ.''&lt;br /&gt;''*** 1 орын — 3 ұпай, 2 орын — 2 ұпай, 3 орын — 1 ұпай.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.iihf.com Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты {{ref-en}}]
* [http://hockeyarchives.ru/world.html Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы {{ref-ru}}]

{{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}}

[[Санат:Шайбалы хоккей]]
[[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]]</text>
      <sha1>cicrmng8xtqkbkkq5tva3r38fxltyvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626395</id>
      <parentid>3626394</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <origin>3626395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35532" sha1="fuc7l7gkw7xu6618tkjln198zr8wv9z" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
| title = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 
| current = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025]]
| logo = 
| pixels =  
| sport = Шайбалы хоккей
| chairman =
| ceotag =
| ceo = 
| founded = 1920
| teams = 16 ([[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025| 2025]]) 
| champion = {{USA}} (3 рет)
| most_champs = {{CAN}}&lt;br&gt;(28 рет)
| countries = Worldwide 
| TV = 
| website = [https://www.iihf.com/ www.iihf.com]
}}

'''Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты''' [[1920 жыл]]дан бастап [[Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы]]мен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс [[Олимпиялық ойындар|Олимпиада ойындары]] кезінде өткізілетін ([[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1920|1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары]] кезінде, [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1924|1924]] және [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1928|1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары]] кезінде). [[1930 жыл]]дан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ.

== Әлем чемпионаттар тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!style=&quot;width:3em&quot;| Жыл
!style=&quot;width:15em&quot;| Күні
!style=&quot;width:15em&quot;| Өткізілу орыны
!style=&quot;width:15em&quot;| Алтын 
!style=&quot;width:15em&quot;| Күміс 
!style=&quot;width:15em&quot;| Қола 

|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1920|1920]]
| 
| align=left|{{BEL}}, [[Антверпен]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|- align=center
|- align=center|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1924|1924]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1928|1928]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1930|1930]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]/ {{DEU}},[[Берлин]]/ {{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1931|1931]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Крыница-Здруй]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1932|1932]]
| 
| align=left|{{USA}}, [[Лэйк-Плесид]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1933|1933]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1934|1934]]
| 
| align=left|{{ITA}}, [[Милан]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1935|1935]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Давос]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (1)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1936|1936]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Гармиш-Партенкирхен]]
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1937|1937]]
| 
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1938|1938]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|Great Britain}} &lt;br /&gt; [[Ұлыбритания]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1939|1939]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1947|1947]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|{{flagicon|Austria}} &lt;br /&gt; [[Аустрия]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1948|1948]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1949|1949]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1950|1950]]
|
| align=left|{{GBR}}, [[Лондон]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1951|1951]]
|
| align=left|{{FRA}}, [[Париж]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (14)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1952|1952]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Драммен]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1953|1953]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (1)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (1)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1954|1954]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1955|1955]]
|
| align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Кёльн]]/[[Крефельд]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1956|1956]]
|
| align=left|{{ITA}}, [[Кортина-Д’Ампеццо]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1957|1957]]
|
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
| {{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1958|1958]]
|
| align=left|{{NOR}}, [[Осло]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1959|1959]]
|
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]/[[Острава]]
| {{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (18)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1960|1960]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Скво-Вэлли ]]
| {{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (2)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (1)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1961|1961]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Лозанна]]/[[Женева]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (2)
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1962|1962]]
|
| align=left|{{USA}}, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)]]/[[Денвер]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1963|1963]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1964|1964]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1965|1965]]
|
| align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1966|1966]]
|
| align=left|{{YUG}}, [[Любляна]]
|  {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (2)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1967|1967]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1968|1968]]
| 
| align=left|{{FRA}}, [[Гренобль]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1969|1969]]
|
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1970|1970]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1971|1971]]
| 
| align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Женева]]
| {{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (11)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1972|1972]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (3)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1973|1973]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (12)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1974|1974]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1975|1975]]
| 
| align=left|{{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дюссельдорф]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (14)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1976|1976]]
| 
| align=left|{{POL}}, [[Катовице]]
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (6)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1977|1977]]
|
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (3)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1978|1978]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (15)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (9)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1979|1979]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (16)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (10)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1981|1981]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Гётеборг]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (17)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|| {{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1982|1982]]
| 
| align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (18)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (6)
|- align=center
| [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1983|1983]]
| 
| align=left| {{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дортмунд]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (19)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1985|1985]]
| 
| align=left|{{TCH}}, [[Прага]]
||{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (6)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (7)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (4)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1986|1986]]
| 
| align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (20)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1987|1987]]
| 
| align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (4)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (7)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (13)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1989|1989]]
| 
| align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Сёдерлье]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (21)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (8)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (14)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1990|1990]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Фрибург]]
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (15)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991|1991]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]/[[Турку]]/[[Хельсинки]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (5)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|{{flagicon|USSR}} &lt;br /&gt; [[ҚСРО]] (5)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992|1992]]
| 
|align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (6)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Czechoslovakia}} &lt;br /&gt; [[Чехословакия]] (16)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993|1993]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Мюнхен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/23)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/17)
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994|1994]]
| 
|align=left|{{ITA}}, [[Больцано]]/[[Милан]]/[[Каназей]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (20)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995|1995]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Евле]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996|1996]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/7)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (4)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997|1997]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (21)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|1998]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Базель]]/[[Цюрих]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/19)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999|1999]]
| 
|align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Лиллехаммер]]/[[Хаммар]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (2/8)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (12)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|2000]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (3/9)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2001|2001]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Ганновер]]/[[Нюрнберг]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/10)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (13)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2002|2002]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[ Гётеборг]]/[[Карлстад]]/[[Йёнчёпинг]]
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/8)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (14)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2003|2003]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (22)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (1)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2004|2004]]
| 
|align=left|{{CZE}},  [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (5)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2005|2005]]
| 
|align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]/[[Вена]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/11)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (11)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (1/6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2006|2006]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (8)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (1/13)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2007|2007]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Мытищи]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (24)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (6)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008|2008]]
| 
|align=left|{{CAN}}, [[Галифакс]]/[[Квебек (қала)|Квебек қаласы]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/24)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (12)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009|2009]]
| 
|align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Клотен]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/25)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (13)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (15)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2010|2010]]
| 
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Мангейм]]/[[Гельзенкирхен]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/12)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (2/9)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (16)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2011|2011]]
| 
|align=left|{{SVK}},  [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (2)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (4/20)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2012|2012]]
| 
|align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/{{FIN}}, [[Хельсинки]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/26)
|{{flagicon|Slovakia}} &lt;br /&gt; [[Словакия]] (2)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (5/21)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013|2013]]
|
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/ {{SWE}},  [[Стокгольм]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (9)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (2)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (6)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2014|2014]]
| 
|align=left|{{BLR}}, [[Минск]]
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (6/27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (7)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (17)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2015|2015]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (25)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/10)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (7)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2016|2016]]
| 
|align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Санкт-Петербург]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (26)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (8)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (3/8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2017|2017]]
|
|align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/{{FRA}}, [[Париж]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (10)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (17)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (4/9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018|2018]]
| 
|align=left|{{DEN}}, [[Копенгаген]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (11)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (3)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (8)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019|2019]]
| 
|align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (3)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (15)
|{{flagicon|Russia}} &lt;br /&gt; [[Ресей]] (5/10)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2020|2020]]
|
|colspan=&quot;4&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021|2021]]
| 
|align=left|{{LAT}}, [[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (27)
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (9)
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (9)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022|2022]]
| 
|align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]]
|{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (4)
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (16)
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (6/22)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2023|2023]]
| 
|align=left|{{FIN}}/{{LAT}}, [[Хельсинки]]/[[Рига]]
|{{flagicon|Canada}} &lt;br /&gt; [[Канада]] (28)
|{{flagicon|Germany}} &lt;br /&gt; [[Германия]] (2)
|{{flagicon|Latvia}} &lt;br /&gt; [[Латвия]] (1)
|align=left|
|- align=center
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2024|2024]]
| 
|align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]]
|{{flagicon|Czech Republic}} &lt;br /&gt; [[Чехия]] (7/13)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (4)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (18)
|align=left|
|- align=center
| [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025|2025]]
| 
|align=left|{{SWE}}/{{DEN}}, [[Стокгольм]]/[[Хернинг]]
|{{flagicon|USA}} &lt;br /&gt; [[АҚШ]] (3)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (5)
|{{flagicon|Sweden}} &lt;br /&gt; [[Швеция]] (19)
|-
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2026|2026]]
|
| align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Фрибург]]
||{{flagicon|Finland}} &lt;br /&gt; [[Финляндия]] (5)
|{{flagicon|Switzerland}} &lt;br /&gt; [[Швейцария]] (6)
||{{flagicon|Norway}} &lt;br /&gt; [[Норвегия]] (1)
|- align=center
|[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2027|2027]]
|
| align=left|{{GER}}, [[Дюссельдорф]]/[[Мангейм]]
|
|
|
|- align=center
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
 !Ел
 !style=&quot;{{medal-style|gold}}; width:6.5em;&quot;|Алтын
 !style=&quot;{{medal-style|silver}}; width:6.5em;&quot;|Күміс
 !style=&quot;{{medal-style|bronze}}; width:6.5em;&quot;|Қола
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|   Барлық медальдар саны
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Ұпайлар***
 !style=&quot;width:6.5em;&quot;|Қатысулар
|-
| align=left | {{CAN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|'''28|28'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|16|'''16'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|53|'''53'''}}
 | {{sort|125|'''125'''}}
 | {{sort|79|'''79'''}}
|-
 | align=left | {{RUS}}&lt;br /&gt;''{{USSR}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|27|5&lt;br /&gt;22&lt;br /&gt;'''27'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|10|3&lt;br /&gt;7&lt;br /&gt;'''10'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|10|5&lt;br /&gt;5&lt;br /&gt;'''10'''}}
 |{{sort|47|13&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''47'''}}
 |{{sort|111|26&lt;br /&gt;85&lt;br /&gt;'''111'''}}
 |{{sort|63|29&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''63'''}}
|-
  | align=left | {{CZE}}&lt;br /&gt;''{{TCH}}''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|12|7&lt;br /&gt;6&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|13|1&lt;br /&gt;12&lt;br /&gt;'''13'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|22|6&lt;br /&gt;16&lt;br /&gt;'''22'''}}
 | {{sort|47|14&lt;br /&gt;34&lt;br /&gt;'''48'''}}
 |{{sort|83|29&lt;br /&gt;58&lt;br /&gt;'''87'''}}
 |{{sort|84|32&lt;br /&gt;52&lt;br /&gt;'''84'''}}
|-
 | align=left | {{SWE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|11|'''11'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|19|'''19'''}}
 | {{sort|49|'''49'''}}
 | {{sort|90|'''90'''}}
 | {{sort|84|'''84'''}}
|-
 | align=left | {{FIN}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|05|'''5'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|03|'''3'''}}
 | {{sort|17|'''17'''}}
 | {{sort|36|'''36'''}}
 | {{sort|72|'''72'''}}
|-
 | align=left | {{USA}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|02|'''3'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|20|'''21'''}}
 | {{sort|33|'''36'''}}
 | {{sort|76|'''76'''}}
|-
 | align=left | {{GBR}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|06|'''5'''}}
 | {{sort|09|'''9'''}}
 | {{sort|58|'''58'''}}
|-
 | align=left | {{SVK}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|04|'''4'''}}
 | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|31|'''29(31)'''}}
|-
 | align=left | {{CHE}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|05|'''6'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|08|'''8'''}}
 | {{sort|14|'''14'''}}
 | {{sort|18|'''18'''}}
| {{sort|58|'''58'''}}
|-
 | align=left | {{GER}}&lt;br /&gt;{{flagicon|Germany}} ''[[ФГР]]''&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|0&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|2&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''3'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|2&lt;br /&gt;0&lt;br /&gt;'''2'''}}
 | {{sort|05|4&lt;br /&gt;1&lt;br /&gt;'''5'''}}
 |{{sort|10|6&lt;br /&gt;2&lt;br /&gt;'''8'''}}
 | {{sort|70|'''70(78)'''}}
|-
 | align=left | {{AUT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
 | {{sort|02|'''2'''}}
| {{sort|37|'''37'''}}
|-
 | align=left | {{LAT}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
| {{sort|34|'''34'''}}
|-
 | align=left | {{NOR}}
 | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}}
 | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
 | {{sort|01|'''1'''}}
| {{sort|41|'''41'''}}
|}
''*''Курсивпен'' бөлінген елдер әлем чемпионаттарында енді ойнамайды.''&lt;br /&gt;''** Ресей КСРО-ның халықаралық хоккей федерациясындағы мүшелігіне мирасқор болды, ал Чехия — Чехословакияның, сондықтан бұл елдердің ресми статистикасы ортақ.''&lt;br /&gt;''*** 1 орын — 3 ұпай, 2 орын — 2 ұпай, 3 орын — 1 ұпай.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.iihf.com Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты {{ref-en}}]
* [http://hockeyarchives.ru/world.html Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы {{ref-ru}}]

{{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}}

[[Санат:Шайбалы хоккей]]
[[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]]</text>
      <sha1>fuc7l7gkw7xu6618tkjln198zr8wv9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Тропиктік аурулар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200427</id>
    <revision>
      <id>3626287</id>
      <parentid>1820737</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Тропиктер]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3626287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="rqk5p0lw728zb13gldijndjkihyhd0c" xml:space="preserve">[[Санат:Жұқпалы аурулар]]
[[Санат:Тропиктер]]</text>
      <sha1>rqk5p0lw728zb13gldijndjkihyhd0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Швайг-Нюрнберг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208425</id>
    <revision>
      <id>3626541</id>
      <parentid>3252183</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4733" sha1="5gnlij55gs1y1pymkwlfqav2qxitlek" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Швайг-Нюрнберг 
 |шынайы атауы            = Schwaig bei Nürnberg 
 |сурет                   = Behringersdorf Panorama f se keichwa.jpg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Schwaig COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=28 |lat_sec=9 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=12 |lon_sec=3 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Нюрнберг 
 |кестедегі аудан         = Нюрнберг (аудан){{!}}Нюрнберг 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Рут Турнер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 5,89 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 307-331 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8220 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 0911 
 |пошта индексі           = 90571 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = LAU 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 5 74 156 
 |ортаққордағы санаты     = Schwaig bei Nürnberg 
 |сайты                   = http://www.schwaig.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Швайг-Нюрнберг''' ({{lang-de|Schwaig bei Nürnberg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Орталық Франкония (округ)|Орталық Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Нюрнберг (аудан)|Нюрнберг]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8220 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2011/OT_A01-04-00_124_201012_BB.pdf Bevölkerung im Land Brandenburg am am 30. Dezember 2010 nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden. Gebietsstand: 31.12.2010]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 5 74 156''. Муниципалитеттің басшысы — Рут Турнер.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.schwaig.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205112532/http://www.schwaig.de/ |date=2007-02-05 }}

{{Германия:Нюрнберг ауданы:Қалалар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]</text>
      <sha1>5gnlij55gs1y1pymkwlfqav2qxitlek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Целлинген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209512</id>
    <revision>
      <id>3626405</id>
      <parentid>1824203</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T01:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4873" sha1="dp8zase18puhjt0gazk2saq2ewj0u74" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Целлинген 
 |шынайы атауы            = Zellingen 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen_Zellingen.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=54 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=49 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Майн-Шпессарт 
 |кестедегі аудан         = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = др. Виланд Гзелль 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 41,45 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 162–204 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 6373 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 09364 
 |пошта индексі           = +49 9364 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = MSP 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 6 77 203 
 |ортаққордағы санаты     = Zellingen 
 |сайты                   = http://www.zellingen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Целлинген''' ({{lang-de|Zellingen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6373 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 41,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 203''. Муниципалитеттің басшысы — др. Виланд Гзелль.


== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.zellingen.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121010249/http://www.zellingen.de/ |date=2010-11-21 }}

{{Бавария аудандары}}
{{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]</text>
      <sha1>dp8zase18puhjt0gazk2saq2ewj0u74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нойштадт-ам-Ренштайг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210719</id>
    <revision>
      <id>3626235</id>
      <parentid>3574393</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>67438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Neustadt-R.jpg]] → [[File:DEU Neustadt am Rennsteig (Großbreitenbach) COA.svg]] JPG → SVG</comment>
      <origin>3626235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="qdb36yfn5mr4phxv9zg670couuoabcq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Нойштадт-ам-Ренштайг 
 |шынайы атауы            = Neustadt am Rennsteig 
 |сурет                   = Neustadt am rennsteig.jpg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Neustadt am Rennsteig (Großbreitenbach) COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=34 |lat_sec=57 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=56 |lon_sec=1 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Тюрингия 
 |кестедегі аймақ         = Тюрингия 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ильм 
 |кестедегі аудан         = Ильм (аудан){{!}}Ильм 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Дирк Махелайдт 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,03 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 785 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 785 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 036781 
 |пошта индексі           = 98701 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = IK 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 16 0 70 038 
 |ортаққордағы санаты     = Neustadt am Rennsteig 
 |сайты                   = http://www.neustadtamrennsteig.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Нойштадт-ам-Ренштайг''' ({{lang-de|Neustadt am Rennsteig}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 785 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 038''. Муниципалитеттің басшысы — Дирк Махелайдт.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.neustadtamrennsteig.de/ Ресми сайты]

{{Тюрингия аудандары}}
{{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}}
{{Thuringia-geo-stub}}

[[Санат:Тюрингия елді мекендері]]</text>
      <sha1>qdb36yfn5mr4phxv9zg670couuoabcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626392</id>
      <parentid>3626235</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4446" sha1="20b5jkcryo9b4tbbin6fr9ygmu1jqby" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Нойштадт-ам-Ренштайг 
 |шынайы атауы            = Neustadt am Rennsteig 
 |сурет                   = Neustadt am rennsteig.jpg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Neustadt am Rennsteig (Großbreitenbach) COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=34 |lat_sec=57 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=56 |lon_sec=1 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Тюрингия 
 |кестедегі аймақ         = Тюрингия 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ильм 
 |кестедегі аудан         = Ильм (аудан){{!}}Ильм 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Дирк Махелайдт 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,03 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 785 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 785 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 036781 
 |пошта индексі           = 98701 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = IK 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 16 0 70 038 
 |ортаққордағы санаты     = Neustadt am Rennsteig 
 |сайты                   = http://www.neustadtamrennsteig.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Нойштадт-ам-Ренштайг''' ({{lang-de|Neustadt am Rennsteig}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 785 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 038''. Муниципалитеттің басшысы — Дирк Махелайдт.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.neustadtamrennsteig.de/ Ресми сайты]

{{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}}
{{Thuringia-geo-stub}}

[[Санат:Тюрингия елді мекендері]]</text>
      <sha1>20b5jkcryo9b4tbbin6fr9ygmu1jqby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаузен (Форхгайм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210793</id>
    <revision>
      <id>3626382</id>
      <parentid>3440744</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4991" sha1="358ieaagg6m2unfwtu1gsmh3agqbdgh" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Хаузен (Форхгайм) 
 |шынайы атауы            = Hausen (bei Forchheim) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Hausen (Forchheim) COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=41 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=2 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Форхгайм 
 |кестедегі аудан         = Форхгайм (аудан){{!}}Форхгайм 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 2 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Франц Ренкер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 13,52 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 271 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3664 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 09191 (teilw. 09190) 
 |пошта индексі           = 91353 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = FO 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 4 74 134 
 |ортаққордағы санаты     = Hausen 
 |сайты                   = http://www.hausen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Хаузен (Форхгайм)''' ({{lang-de|Hausen (bei Forchheim)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Жоғарғы Франкония (округ)|Жоғарғы Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Форхгайм (аудан)|Форхгайм]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3664 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 13,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 4 74 134''. Муниципалитеттің басшысы — Франц Ренкер.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.hausen.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324001032/http://hausen.de/ |date=2005-03-24 }}

{{Германия:Форхгайм ауданы:Қалалар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]</text>
      <sha1>358ieaagg6m2unfwtu1gsmh3agqbdgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эммельсбюль-Хорсбюлль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212412</id>
    <revision>
      <id>3626242</id>
      <parentid>3563925</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ClausG</username>
        <id>45033</id>
      </contributor>
      <origin>3626242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4395" sha1="4uwf0utcw2s6w9ru32xkva21bizy96m" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Эммельсбюль-Хорсбюлль 
 |шынайы атауы            = Emmelsbüll-Horsbüll 
 |сурет                   = [[Сурет:Rimbertikirche Emmelsbüll 2005.jpg|330px]] 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Gemeindewappen Emmelsbüll-Horsbüll.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=54 |lat_min=48 |lat_sec=36 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=41 |lon_sec=49 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Шлезвиг-Гольштейн 
 |кестедегі аймақ         = Шлезвиг-Гольштейн 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Солтүстік Фризия 
 |кестедегі аудан         = Солтүстік Фризия (аудан){{!}}Солтүстік Фризия 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Гюнтер Карстензен 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 35,73 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 0 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 954 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04665 
 |пошта индексі           = 25924 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = NF 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 01 0 54 166 
 |ортаққордағы санаты     = Emmelsbüll-Horsbüll 
 |сайты                   = http://www.amt-suedtondern.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Эммельсбюль-Хорсбюлль''' ({{lang-de|Emmelsbüll-Horsbüll}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Шлезвиг-Гольштейн]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Солтүстік Фризия (аудан)|Солтүстік Фризия]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 954 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''01 0 54 166''. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Карстензен.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.amt-suedtondern.de/ Ресми сайты]

{{Шлезвиг-Гольштейн аудандары}}
{{SchleswigHolstein-geo-stub}}

[[Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері]]</text>
      <sha1>4uwf0utcw2s6w9ru32xkva21bizy96m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ниблум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213335</id>
    <revision>
      <id>3626245</id>
      <parentid>3561578</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ClausG</username>
        <id>45033</id>
      </contributor>
      <origin>3626245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4654" sha1="4mg1hhn7iutf0klgtk73lgr4e027qc6" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Ниблум 
 |шынайы атауы            = Nieblum 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Nieblum.png
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=54 |lat_min=42 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=29 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Шлезвиг-Гольштейн 
 |кестедегі аймақ         = Шлезвиг-Гольштейн 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Солтүстік Фризия 
 |кестедегі аудан         = Солтүстік Фризия (аудан){{!}}Солтүстік Фризия 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс-Юрген Зиферс 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 7,86 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 4 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 626 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04681 
 |пошта индексі           = 25938 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = NF 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 01 0 54 087 
 |ортаққордағы санаты     = Nieblum 
 |сайты                   = http://www.amt-foehr-amrum.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Ниблум''' ({{lang-de|Nieblum}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Шлезвиг-Гольштейн]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Солтүстік Фризия (аудан)|Солтүстік Фризия]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 626 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_I_2_vj104_S.pdf Statistikamt Nord: Bevölkerung in Schleswig-Holstein am 31. Dezember 2010 nach Kreisen, Ämtern, amtsfreien Gemeinden und Städten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105191152/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_I_2_vj104_S.pdf |date=2012-01-05 }} (PDF-Datei; 500&amp;nbsp;kB)&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 7,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''01 0 54 087''. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Юрген Зиферс.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.amt-foehr-amrum.de/ Ресми сайты]

{{Шлезвиг-Гольштейн аудандары}}
{{SchleswigHolstein-geo-stub}}

[[Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері]]</text>
      <sha1>4mg1hhn7iutf0klgtk73lgr4e027qc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаузен-ам-Тан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214701</id>
    <revision>
      <id>3626381</id>
      <parentid>2907995</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4908" sha1="nq0k8877yd57tx3faq59tg0ypunsl2u" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Хаузен-ам-Тан 
 |шынайы атауы            = Hausen am Tann 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Hausen am Tann.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=11 |lat_sec=54 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=50 |lon_sec=12 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Баден-Вюртемберг 
 |кестедегі аймақ         = Баден-Вюртемберг 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Цоллернальб 
 |кестедегі аудан         = Цоллернальб (аудан){{!}}Цоллернальб 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Михель Майер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 8,49 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 745 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 492 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 07436 
 |пошта индексі           = 72361 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = BL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 08 4 17 029 
 |ортаққордағы санаты     = Hausen am Tann 
 |сайты                   = http://www.hausen-am-tann.de/hausen/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Хаузен-ам-Тан''' ({{lang-de|Hausen am Tann}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Баден-Вюртемберг]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Тюбинген (округ)|Тюбинген]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Цоллернальб (аудан)|Цоллернальб]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 492 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501053941/http://www.statistik-bw.de/Veroeffentl/Statistische_Berichte/3126_10001.pdf |date=2013-05-01 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 8,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''08 4 17 029''. Муниципалитеттің басшысы — Михель Майер.


== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.hausen-am-tann.de/hausen/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230145/http://www.hausen-am-tann.de/hausen/ |date=2016-03-03 }}

{{Баден-Вюртемберг аудандары}}
{{Германия:Цоллернальб ауданы:Қалалар}}
{{BadenWürttemberg-geo-stub}}

[[Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері]]</text>
      <sha1>nq0k8877yd57tx3faq59tg0ypunsl2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фуэнтеспальда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223395</id>
    <revision>
      <id>3626285</id>
      <parentid>3510009</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4217" sha1="8x13m7j06nxccc3kkd38kjv33fns09p" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Фуэнтеспальда 
 |шынайы атауы            = Fuentespalda 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Испания 
 |елтаңба                 = Escut de Fontdespatla.svg 
 |ту                      =  
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=48 |lat_sec=0 
  |lon_dir=W |lon_deg=0 |lon_min=4 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі 
 |аймағы                  = Арагон 
 |кестедегі аймақ         = Арагон 
 |аудан түрі              = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Теруэль (провинция){{!}}Теруэль 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = Комарка (Испания){{!}}Ауданы
 |қауым                   = Матаррания (комарка){{!}}Матаррания
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  = Мария Кармен Агуд Апарисио 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 3000 
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі 
 |орталығының биiктігі    = 713 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 341 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 9 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = Fuentespaldino 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            =  
 |пошта индексі           = 44587 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://fuentespalda.com 
 |сайт тілі               = es 
}}
[[Сурет:Fuentespalda, enero, hoguera de San Antonio. Comarca Matarraña.jpg|нобай|Фуэнтеспальда]]
'''Фуэнтеспальда''' ({{lang-es|Fuentespalda}}) — [[Испания]]дағы [[муниципалитет]]. [[Арагон]] автономды бірлестігіне қарасты [[Теруэль (провинция)|Теруэль]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Матаррания (комарка)|Матаррания]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан.

[[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3000 км² шамасында. 


== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://fuentespalda.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117003946/http://fuentespalda.com/ |date=2021-01-17 }}

{{Матаррания ауданы муниципалитеттері}}
{{spain-geo-stub}}

[[Санат:Теруэль елді мекендері]]</text>
      <sha1>8x13m7j06nxccc3kkd38kjv33fns09p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Читтадукале</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235255</id>
    <revision>
      <id>3626414</id>
      <parentid>2921675</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="9zf6xvudnucsqnym097aq33rfu43q88" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = коммуна 
 |қазақша атауы           = Читтадукале 
 |шынайы атауы            = Cittaducale 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Италия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=42 |lat_min=23 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=57 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы 
 |аймағы                  = Лацио 
 |кестедегі аймақ         = Лацио 
 |аудан түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Риети (провинция){{!}}Риети 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 70 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 481 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 6799 
  |санақ жылы             = 2004 
  |тығыздығы              = 92 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = civitesi 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = (+39) 0746 
 |пошта индексі           = 2015 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = ISTAT коды
 |сандық идентификаторы   = 57016 
 |ортаққордағы санаты     = Cittaducale 
 |сайты                   = http://www.comunecittaducale.it 
 |сайт тілі               = it 
}} 
'''Читтадукале''' ({{lang-it|Cittaducale}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Лацио]] әкімшілік аймағына қарасты [[Риети (провинция)|Риети]] провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6799 адамды құрайды&amp;nbsp;(2004). Халық тығыздығы 92 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 70 км² шамасында. Пошта индексі — 2015.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Magno.&amp;nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 19 тамыз.

== Демографиясы ==


== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.comunecittaducale.it Ресми сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040905160730/http://www.comunecittaducale.it/ |date=2004-09-05 }} {{ref-it}}
* [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}]

{{Риети провинциясы}}
{{italy-geo-stub}}

[[Санат:Лацио елді мекендері]]</text>
      <sha1>9zf6xvudnucsqnym097aq33rfu43q88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чернуско-Ломбардоне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238714</id>
    <revision>
      <id>3626413</id>
      <parentid>1841934</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="ry1xi9sq3uqdinxh2o8uvs7ef0vuzww" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = коммуна 
 |қазақша атауы           = Чернуско-Ломбардоне 
 |шынайы атауы            = Cernusco Lombardone 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Италия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=42 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=24 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы 
 |аймағы                  = Ломбардия 
 |кестедегі аймақ         = Ломбардия 
 |аудан түрі              = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы 
 |ауданы                  = Лекко (провинция){{!}}Лекко 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 3 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    =  
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3540 
  |санақ жылы             =  
  |тығыздығы              = 1180 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            =  
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = (+39)  
 |пошта индексі           = 22052 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = ISTAT коды
 |сандық идентификаторы   = 97020 
 |ортаққордағы санаты     =  Cernusco Lombardone 
 |сайты                   = http://www.comune.cernuscolombardone.lc.it 
 |сайт тілі               = it 
}} 
'''Чернуско-Ломбардоне''' ({{lang-it|Cernusco Lombardone}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Лекко (провинция)|Лекко]] провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3540 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1180 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 22052.


== Демографиясы ==


== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.comune.cernuscolombardone.lc.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121222032033/http://www.comune.cernuscolombardone.lc.it/ |date=2012-12-22 }} {{ref-it}}
* [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}]

{{Лекко провинциясы}}
{{italy-geo-stub}}

[[Санат:Ломбардия елді мекендері]]</text>
      <sha1>ry1xi9sq3uqdinxh2o8uvs7ef0vuzww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хатиб ибн Әбу Балта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>480979</id>
    <revision>
      <id>3626380</id>
      <parentid>2802215</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="0t8vbtl1pgtihoe9p7mu2xy0bi3qnyg" xml:space="preserve">{{Сахаби
 |Есімі                  = Хатиб ибн Әбу Балта
 |Шынайы есімі           = حاطب_بن_أبي_بلتعة
 |Суреті                 = 
 |Сурет ені              = 
 |Сурет тақырыбы         = 
 |Туған күні           = 
 |Туған жері           = 
 |Қайтыс болған уақыты   = 
 |Қайтыс болған жері     = 
 |Ғылыми аясы            =
 |Жерленген орны         = 
 |Әкесі                  = 
 |Анасы                  = 
 |Жұбайы                 = 
 |Ұлдары                 = 
 |Қыздары                = 
 |Ұлты                   = 
 |Жұмыс орны             = 
 |Ислам тарихы           = 
 |Шайқастары             = Бәдр шайқасы
 |Негізгі жетістіктері   = 
 |Ол тұралы айтылды      = 
 |Атақты шәкірттері      = 
 |Уикидәйек              = 
 |Уикиқайнар             = 
}}
'''Хатиб ибн Әбу Балта''' {{РАА}} — пайғамбар Мұхаммад {{салауат}} Мысырлық Копты христиандар басшысы Муқауқиске жіберген сахаба. Қайтарда одан сыйлықтар жәнеМария әл-Қибтия және Сирин атты  екі малай әйел алып қайтады. Пайғамбарымыз Мұхаммад {{салауат}} Марияны өзіне әйел етіп алады.

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://www.cyberistan.org/islamic/letters.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260309051739/https://cyberistan.org/islamic/letters.html |date=2026-03-09 }}

{{Сахабалар}}</text>
      <sha1>0t8vbtl1pgtihoe9p7mu2xy0bi3qnyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Мақала сұранысы</title>
    <ns>4</ns>
    <id>489612</id>
    <revision>
      <id>3626274</id>
      <parentid>3621537</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shugyla Ginyatollaeva</username>
        <id>180544</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15801" sha1="482sigo4pd1lqg5rltuagwbyku24oxd" xml:space="preserve">Дарындылар құпиясы: НИШ пен БИЛ-ге түсудің ең тиімді жолы қандай? 
Кентау қаласы, 2026 жыл. Жыл сайын еліміздегі ең беделді мектептер (НИШ, БИЛ, Дарын) арасындағы бәсекелестік артып келеді. Мыңдаған оқушылар грант иегері атануды армандағанымен, олардың тек санаулысы ғана мақсатына жетеді. Осы орайда «Дарын» мамандандырылған мектебінің оқушысы, болашақ журналист өз тәжірибесімен бөлісіп, емтиханнан сүрінбей өтудің басты құпиясын ашты. Оның айтуынша, заманауи білім беру платформалары бұл бәйгеде жеңіске жетудің басты кепілі.

​Бүгінде білім беру нарығында түрлі дайындық орталықтары жетерлік. Алайда, уақыт пен қашықтықты үнемдеп, ең жоғары нәтиже көрсетуде онлайн формат алға шықты. Соның ішінде елімізге танымал daryn.online платформасы мыңдаған оқушының үздік мектептерге түсуіне тікелей септігін тигізіп отыр.

​Арнайы мектептің 8-сынып оқушысы бұл курстың басты артықшылықтарын былай деп түсіндіреді:

​«Күрделі емтихандарға өз бетінше дайындалу өте қиын. Ал бұл платформаның басты ерекшелігі — мұнда ақпарат өте қарапайым әрі жүйелі түрде берілген. Ең бастысы, тапсырмалар НИШ пен БИЛ-дің нақты емтихан деңгейіне сай құрастырылған. Тек ереже жаттамай, логикалық ойлауды дамытуға үлкен екпін қойылады».


​Мамандардың пікірінше, емтиханда сәттілікке жету тек білімге байланысты емес, сонымен қатар дұрыс бағыт таңдауда. Онлайн курстар оқушыға кез келген уақытта, кез келген аймақта отырып (тіпті шағын қалаларда да) еліміздің ең мықты ұстаздарынан сабақ алуға мүмкіндік береді.

​Арнайы мектептерге түскісі келетін оқушыларға 3 маңызды лайфхак:

​Ерте бастау: Дайындықты соңғы айларға қалдырмай, кем дегенде бір жыл бұрын қолға алу керек; ​Жүйелілік: Күн сайын тапсырмаларды орындап, қатемен жұмыс істеу маңызды; ​Психологиялық дайындық: Тест кезінде уайымды жеңіп, зейінді шоғырландыра білу қажет. 

​Қорыта айтқанда, заманауи білім беру құралдарын тиімді пайдаланған кез келген оқушы арманындағы мектептің табалдырығын аттай алады. Ең бастысы — мақсат пен сапалы бағыт-бағдар.Қолдаймын!

==Теміржол вокзалы==
===Қазақстан===
====[[Түрксіб]]====
* [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]])
* [[Семипалатинск (станция)]]
* [[Жетыген (станция)]]
* [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]])
* [[Арыс-1 (станция)]]
* [[Лұговой (станция)]]
* [[Шымкент (станция)]]
* [[Сары-Агач (станция)]]

====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]====
* [[Туркестан (станция)]]
* [[Қызылорда (станция)]]
* [[Қандыағаш (станция)]]

====Түркменбашы — Ташкент темір жолы====
* [[Жетісай (станция)]]
* [[Маусымдық көші-қон]]

===Ресей===
* [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]])
* [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]])
* [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]])
* [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]])

===Өзбекстан===
* [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]])

===Қытай Республикасы (Тайвань)===
* [[Тайбэй (станция)]]
* [[Каосюн (станция)]]

===Қытай===
* [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]])
* [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]])
* [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]])

===Қырғызстан===
* [[Бішкек I]]
* [[Бішкек II]]

===Жапония===
* [[Токио (станция)]]
* [[Шинджуку (станция)]]
* [[Шибуя (станция)]]
* [[Саппоро (станция)]]
* [[Осака (станция)]]

==Музыка==
* [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]])
* [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]])
* [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]])
* [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]])
* [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]])
* [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]])
* [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]])
* [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]])
* [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]])
* [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]])
* [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]])
* [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]])
* [[Ой, при лужку, при лужке]]&lt;sup&gt; [[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]&lt;/sup&gt;

==Футболшылар==
*[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]])
*[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]])
*[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]])
*[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]])
*[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]])
*[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]])
*[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]])
*[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]])
*[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]])
*[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]])
*[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]])
*[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]])
*[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]])
*[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]])
*[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]])
*[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]])
*[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]])
*[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]])
*[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]])
*[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]])
*[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]])
*[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]])
*[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]])
*[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]])
*[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]])
*[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]])
*[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]])
*[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]])
*[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]])
*[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]])
*[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]])
*[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]])
*[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]])
*[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]])
*[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]])
*[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]])
*[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]])
*[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]])
*[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]])
*[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]])
*[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]])
*[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]])
*[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]])
*[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]])
*[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]])
*[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]])
*[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]])
*[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]])
*[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]])
*[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]])
*[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]])
*[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]])
*[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]])
*[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]])
*[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]])
*[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]])
*[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]])
*[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]])
*[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]])
*[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]])
*[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]])
*[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]])
*[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]])
*[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]])
*[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]])
*[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]])
*[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]])
*[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]])
*[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]])
*[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]])
*[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]])
*[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]])
*[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]])
*[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]])
*[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]])
*[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]])
*[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]])
*[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]])
*[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]])
*[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]])
*[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]])
*[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]])
*[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]])
*[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]])
*[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]])
*[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]])

== Компьютерлік ойындар ==
* [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]])
* [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]])
* [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]])
* [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]])
* [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]])
* [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]])
* [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]])
* [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]])
* [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]])
* [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]])
* [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]])
* [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]])
* [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]])
* [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]])
* [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]])
* [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]])
* [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]])
* [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]])
* [[Pong]] ([[:en:Pong|en]])
* [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]])
* [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]])
* [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]])
* [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]])
* [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]])
* [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]])
=== Компьютерлік ойындар сериясы ===
* [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]])
* [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]])
* [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]])
* [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]])
* [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]])
* [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]])
* [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]])
* [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]])
* [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]])

=== Компьютерлік ойындар жасаушы ===
* [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]])
* [[Activision]] ([[:en:Activision|en]])
* [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]])
* [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]])
* [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]])
* [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]])
* [[Konami]] ([[:en:Konami|en]])
* [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]])
* [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]])
* [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]])

'''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.'''
* [[:en:Air China]] - [[Air China]]
* [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]]
* [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/
* [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]]
* [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]]
* [[:en:Dani Rodrik]]  - [[Дэни Родрик]]
* [[:en:Dumitru Găleșanu]]  - [[Думитру Гәлешану]]
* [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]]
* [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]]
* [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]]
* [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]]
* [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]]
* [[:en:Tianjin Airlines]]  - [[Tianjin Airlines]]
* [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]]
* [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]]
* [[:en:Vrahovice]]  - [[Враговице]]
* [[:pt:Nadia Pariss]]  - [[Надя Парисс]]
* [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]]
* [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]]
* [[:en:Yui Ogura]]
* [[:en:Haruka Yoshimura]]

==Тағы қараңыз==
*[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]]
*[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]]
* [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]])</text>
      <sha1>482sigo4pd1lqg5rltuagwbyku24oxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626289</id>
      <parentid>3626274</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Shugyla Ginyatollaeva|Shugyla Ginyatollaeva]] ([[User talk:Shugyla Ginyatollaeva|т]]) өңдемелерінен [[User:Journalist daryn|Journalist daryn]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3621537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15782" sha1="bn9ei3j9enixn9soxseelk3071h8w0q" xml:space="preserve">Дарындылар құпиясы: НИШ пен БИЛ-ге түсудің ең тиімді жолы қандай? 
Кентау қаласы, 2026 жыл. Жыл сайын еліміздегі ең беделді мектептер (НИШ, БИЛ, Дарын) арасындағы бәсекелестік артып келеді. Мыңдаған оқушылар грант иегері атануды армандағанымен, олардың тек санаулысы ғана мақсатына жетеді. Осы орайда «Дарын» мамандандырылған мектебінің оқушысы, болашақ журналист өз тәжірибесімен бөлісіп, емтиханнан сүрінбей өтудің басты құпиясын ашты. Оның айтуынша, заманауи білім беру платформалары бұл бәйгеде жеңіске жетудің басты кепілі.

​Бүгінде білім беру нарығында түрлі дайындық орталықтары жетерлік. Алайда, уақыт пен қашықтықты үнемдеп, ең жоғары нәтиже көрсетуде онлайн формат алға шықты. Соның ішінде елімізге танымал daryn.online платформасы мыңдаған оқушының үздік мектептерге түсуіне тікелей септігін тигізіп отыр.

​Арнайы мектептің 8-сынып оқушысы бұл курстың басты артықшылықтарын былай деп түсіндіреді:

​«Күрделі емтихандарға өз бетінше дайындалу өте қиын. Ал бұл платформаның басты ерекшелігі — мұнда ақпарат өте қарапайым әрі жүйелі түрде берілген. Ең бастысы, тапсырмалар НИШ пен БИЛ-дің нақты емтихан деңгейіне сай құрастырылған. Тек ереже жаттамай, логикалық ойлауды дамытуға үлкен екпін қойылады».


​Мамандардың пікірінше, емтиханда сәттілікке жету тек білімге байланысты емес, сонымен қатар дұрыс бағыт таңдауда. Онлайн курстар оқушыға кез келген уақытта, кез келген аймақта отырып (тіпті шағын қалаларда да) еліміздің ең мықты ұстаздарынан сабақ алуға мүмкіндік береді.

​Арнайы мектептерге түскісі келетін оқушыларға 3 маңызды лайфхак:

​Ерте бастау: Дайындықты соңғы айларға қалдырмай, кем дегенде бір жыл бұрын қолға алу керек; ​Жүйелілік: Күн сайын тапсырмаларды орындап, қатемен жұмыс істеу маңызды; ​Психологиялық дайындық: Тест кезінде уайымды жеңіп, зейінді шоғырландыра білу қажет. 

​Қорыта айтқанда, заманауи білім беру құралдарын тиімді пайдаланған кез келген оқушы арманындағы мектептің табалдырығын аттай алады. Ең бастысы — мақсат пен сапалы бағыт-бағдар.

==Теміржол вокзалы==
===Қазақстан===
====[[Түрксіб]]====
* [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]])
* [[Семипалатинск (станция)]]
* [[Жетыген (станция)]]
* [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]])
* [[Арыс-1 (станция)]]
* [[Лұговой (станция)]]
* [[Шымкент (станция)]]
* [[Сары-Агач (станция)]]

====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]====
* [[Туркестан (станция)]]
* [[Қызылорда (станция)]]
* [[Қандыағаш (станция)]]

====Түркменбашы — Ташкент темір жолы====
* [[Жетісай (станция)]]
* [[Маусымдық көші-қон]]

===Ресей===
* [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]])
* [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]])
* [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]])
* [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]])

===Өзбекстан===
* [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]])

===Қытай Республикасы (Тайвань)===
* [[Тайбэй (станция)]]
* [[Каосюн (станция)]]

===Қытай===
* [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]])
* [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]])
* [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]])

===Қырғызстан===
* [[Бішкек I]]
* [[Бішкек II]]

===Жапония===
* [[Токио (станция)]]
* [[Шинджуку (станция)]]
* [[Шибуя (станция)]]
* [[Саппоро (станция)]]
* [[Осака (станция)]]

==Музыка==
* [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]])
* [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]])
* [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]])
* [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]])
* [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]])
* [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]])
* [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]])
* [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]])
* [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]])
* [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]])
* [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]])
* [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]])
* [[Ой, при лужку, при лужке]]&lt;sup&gt; [[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]&lt;/sup&gt;

==Футболшылар==
*[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]])
*[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]])
*[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]])
*[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]])
*[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]])
*[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]])
*[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]])
*[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]])
*[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]])
*[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]])
*[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]])
*[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]])
*[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]])
*[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]])
*[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]])
*[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]])
*[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]])
*[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]])
*[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]])
*[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]])
*[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]])
*[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]])
*[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]])
*[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]])
*[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]])
*[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]])
*[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]])
*[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]])
*[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]])
*[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]])
*[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]])
*[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]])
*[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]])
*[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]])
*[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]])
*[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]])
*[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]])
*[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]])
*[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]])
*[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]])
*[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]])
*[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]])
*[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]])
*[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]])
*[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]])
*[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]])
*[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]])
*[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]])
*[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]])
*[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]])
*[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]])
*[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]])
*[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]])
*[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]])
*[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]])
*[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]])
*[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]])
*[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]])
*[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]])
*[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]])
*[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]])
*[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]])
*[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]])
*[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]])
*[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]])
*[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]])
*[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]])
*[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]])
*[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]])
*[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]])
*[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]])
*[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]])
*[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]])
*[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]])
*[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]])
*[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]])
*[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]])
*[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]])
*[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]])
*[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]])
*[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]])
*[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]])
*[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]])
*[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]])
*[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]])
*[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]])

== Компьютерлік ойындар ==
* [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]])
* [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]])
* [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]])
* [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]])
* [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]])
* [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]])
* [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]])
* [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]])
* [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]])
* [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]])
* [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]])
* [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]])
* [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]])
* [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]])
* [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]])
* [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]])
* [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]])
* [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]])
* [[Pong]] ([[:en:Pong|en]])
* [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]])
* [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]])
* [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]])
* [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]])
* [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]])
* [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]])
=== Компьютерлік ойындар сериясы ===
* [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]])
* [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]])
* [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]])
* [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]])
* [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]])
* [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]])
* [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]])
* [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]])
* [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]])

=== Компьютерлік ойындар жасаушы ===
* [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]])
* [[Activision]] ([[:en:Activision|en]])
* [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]])
* [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]])
* [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]])
* [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]])
* [[Konami]] ([[:en:Konami|en]])
* [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]])
* [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]])
* [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]])

'''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.'''
* [[:en:Air China]] - [[Air China]]
* [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]]
* [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/
* [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]]
* [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]]
* [[:en:Dani Rodrik]]  - [[Дэни Родрик]]
* [[:en:Dumitru Găleșanu]]  - [[Думитру Гәлешану]]
* [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]]
* [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]]
* [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]]
* [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]]
* [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]]
* [[:en:Tianjin Airlines]]  - [[Tianjin Airlines]]
* [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]]
* [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]]
* [[:en:Vrahovice]]  - [[Враговице]]
* [[:pt:Nadia Pariss]]  - [[Надя Парисс]]
* [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]]
* [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]]
* [[:en:Yui Ogura]]
* [[:en:Haruka Yoshimura]]

==Тағы қараңыз==
*[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]]
*[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]]
* [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]])</text>
      <sha1>bn9ei3j9enixn9soxseelk3071h8w0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626291</id>
      <parentid>3626289</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T16:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>[[Арнайы:Үлесі/Journalist daryn|Journalist daryn]] ([[Қатысушы талқылауы:Journalist daryn|талқылауы]]) істеген нөмір 3621537 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]]</comment>
      <origin>3626291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12380" sha1="64mogzlo5bwwruqewmtauj9wkt0sqv4" xml:space="preserve">'''Қазақша Уикипедияда жазылсын деп тілейтін мақала атауларын осы бетке жазыңыздар. Мақала атаулары алфавиттік ретте орналасуы тиіс.''' 

==Теміржол вокзалы==
===Қазақстан===
====[[Түрксіб]]====
* [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]])
* [[Семипалатинск (станция)]]
* [[Жетыген (станция)]]
* [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]])
* [[Арыс-1 (станция)]]
* [[Лұговой (станция)]]
* [[Шымкент (станция)]]
* [[Сары-Агач (станция)]]

====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]====
* [[Туркестан (станция)]]
* [[Қызылорда (станция)]]
* [[Қандыағаш (станция)]]

====Түркменбашы — Ташкент темір жолы====
* [[Жетісай (станция)]]
* [[Маусымдық көші-қон]]

===Ресей===
* [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]])
* [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]])
* [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]])
* [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]])

===Өзбекстан===
* [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]])

===Қытай Республикасы (Тайвань)===
* [[Тайбэй (станция)]]
* [[Каосюн (станция)]]

===Қытай===
* [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]])
* [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]])
* [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]])

===Қырғызстан===
* [[Бішкек I]]
* [[Бішкек II]]

===Жапония===
* [[Токио (станция)]]
* [[Шинджуку (станция)]]
* [[Шибуя (станция)]]
* [[Саппоро (станция)]]
* [[Осака (станция)]]

==Музыка==
* [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]])
* [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]])
* [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]])
* [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]])
* [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]])
* [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]])
* [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]])
* [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]])
* [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]])
* [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]])
* [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]])
* [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]])
* [[Ой, при лужку, при лужке]]&lt;sup&gt; [[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]&lt;/sup&gt;

==Футболшылар==
*[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]])
*[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]])
*[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]])
*[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]])
*[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]])
*[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]])
*[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]])
*[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]])
*[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]])
*[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]])
*[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]])
*[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]])
*[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]])
*[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]])
*[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]])
*[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]])
*[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]])
*[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]])
*[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]])
*[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]])
*[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]])
*[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]])
*[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]])
*[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]])
*[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]])
*[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]])
*[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]])
*[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]])
*[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]])
*[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]])
*[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]])
*[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]])
*[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]])
*[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]])
*[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]])
*[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]])
*[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]])
*[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]])
*[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]])
*[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]])
*[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]])
*[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]])
*[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]])
*[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]])
*[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]])
*[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]])
*[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]])
*[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]])
*[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]])
*[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]])
*[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]])
*[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]])
*[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]])
*[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]])
*[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]])
*[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]])
*[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]])
*[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]])
*[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]])
*[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]])
*[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]])
*[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]])
*[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]])
*[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]])
*[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]])
*[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]])
*[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]])
*[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]])
*[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]])
*[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]])
*[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]])
*[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]])
*[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]])
*[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]])
*[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]])
*[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]])
*[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]])
*[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]])
*[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]])
*[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]])
*[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]])
*[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]])
*[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]])
*[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]])
*[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]])
*[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]])

== Компьютерлік ойындар ==
* [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]])
* [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]])
* [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]])
* [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]])
* [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]])
* [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]])
* [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]])
* [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]])
* [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]])
* [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]])
* [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]])
* [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]])
* [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]])
* [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]])
* [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]])
* [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]])
* [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]])
* [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]])
* [[Pong]] ([[:en:Pong|en]])
* [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]])
* [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]])
* [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]])
* [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]])
* [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]])
* [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]])
=== Компьютерлік ойындар сериясы ===
* [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]])
* [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]])
* [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]])
* [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]])
* [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]])
* [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]])
* [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]])
* [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]])
* [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]])

=== Компьютерлік ойындар жасаушы ===
* [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]])
* [[Activision]] ([[:en:Activision|en]])
* [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]])
* [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]])
* [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]])
* [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]])
* [[Konami]] ([[:en:Konami|en]])
* [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]])
* [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]])
* [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]])

'''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.'''
* [[:en:Air China]] - [[Air China]]
* [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]]
* [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/
* [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]]
* [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]]
* [[:en:Dani Rodrik]]  - [[Дэни Родрик]]
* [[:en:Dumitru Găleșanu]]  - [[Думитру Гәлешану]]
* [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]]
* [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]]
* [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]]
* [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]]
* [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]]
* [[:en:Tianjin Airlines]]  - [[Tianjin Airlines]]
* [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]]
* [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]]
* [[:en:Vrahovice]]  - [[Враговице]]
* [[:pt:Nadia Pariss]]  - [[Надя Парисс]]
* [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]]
* [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]]
* [[:en:Yui Ogura]]
* [[:en:Haruka Yoshimura]]

==Тағы қараңыз==
*[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]]
*[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]]
* [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]])</text>
      <sha1>64mogzlo5bwwruqewmtauj9wkt0sqv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі</title>
    <ns>4</ns>
    <id>491233</id>
    <revision>
      <id>3626507</id>
      <parentid>3626144</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17098" sha1="2kitp3h76sut7kblo34hjdas7hnvadv" xml:space="preserve">{{ambox
 |type       = notice
 |text       = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. &lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&amp;uselang=kk X!'s Tools]-тан  алынған.&lt;/small&gt;
}}
{{StatInfo}}
== Шартты белгілер ==
[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Админ әрекеттері
|-
| Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары ||
|-
| Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары ||
|-
| Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері
|-
| Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары  ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері 
|-
| [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы
|-
|}

== Тізім ==
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff&quot;
|-
!&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;#&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;Админ аты&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]
|-
|align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35413]||623||26||18||263||28||3||34268||8||0||176||0||0||0||0
|-
|align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17
|-
|align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0
|-
|align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0
|-
|align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0
|-
|align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2779]||271||7||6||352||8||15||2108||0||4||8||0||0||0||0
|-
|align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0
|-
|align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0
|-
|align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1178]||37||0||0||11||17||0||1102||0||0||11||0||0||0||0
|-
|align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0
|-
|align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1
|-
|align=center|17||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0
|-
|align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0
|-
|align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0
|-
|align=center|21||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0
|-
|align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 424]||15||0||7||31||6||1||348||0||0||16||0||0||0||0
|-
|align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0
|-
|align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0
|-
|align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0
|-
|align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --&gt;
{{clear}}


== Администраторлардың_нақты_белсенділіктері ==
Белсенділіктердің түспен белгіленуі:

* &lt;span style=&quot;background-color:#00ff33&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#00ccff&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#ff3300&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360&lt;])


{{Wikistats}}

[[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</text>
      <sha1>2kitp3h76sut7kblo34hjdas7hnvadv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Белсенді қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>492279</id>
    <revision>
      <id>3626225</id>
      <parentid>3625858</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>36112</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Рейтингті жаңарту</comment>
      <origin>3626225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8155" sha1="9chw6vg7sy51nlv4ytbwwcdeaiqqx44" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2646}}]] || {{Permissions|1nter pares}}
|-
| 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2407}}]] || {{Permissions|Sagzhan}}
|-
| 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1428}}]] || {{Permissions|Мағыпар}}
|-
| 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Орел Карл}}
|-
| 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:215}}]] || {{Permissions|Kasymov}}
|-
| 6 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Casserium}}
|-
| 7 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:146}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 8 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}}
|-
| 9 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}}
|-
| 10 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:111}}]] || {{Permissions|ShadZ01}}
|-
| 11 || [[User:Зилола Садирханова|Зилола Садирханова]] || [[Special:Contributions/Зилола Садирханова|{{formatnum:108}}]] || {{Permissions|Зилола Садирханова}}
|-
| 12 || [[User:Жайсанкүл|Жайсанкүл]] || [[Special:Contributions/Жайсанкүл|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Жайсанкүл}}
|-
| 13 || [[User:Акмарал Абдрашидовна|Акмарал Абдрашидовна]] || [[Special:Contributions/Акмарал Абдрашидовна|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Акмарал Абдрашидовна}}
|-
| 14 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 15 || [[User:Тілдер бөлімі|Тілдер бөлімі]] || [[Special:Contributions/Тілдер бөлімі|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Тілдер бөлімі}}
|-
| 16 || [[User:Туғанай Сламгазина|Туғанай Сламгазина]] || [[Special:Contributions/Туғанай Сламгазина|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Туғанай Сламгазина}}
|-
| 17 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:83}}]] || {{Permissions|Almatrkh}}
|-
| 18 || [[User:Көперхан Анаргүл|Көперхан Анаргүл]] || [[Special:Contributions/Көперхан Анаргүл|{{formatnum:74}}]] || {{Permissions|Көперхан Анаргүл}}
|-
| 19 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:71}}]] || {{Permissions|Салиха}}
|-
| 20 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Madi Dos}}
|-
| 21 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:66}}]] || {{Permissions|Coffee86}}
|-
| 22 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:64}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}}
|-
| 23 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|Nurkhan}}
|-
| 24 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}}
|-
| 25 || [[User:Омарбек Мөлдір|Омарбек Мөлдір]] || [[Special:Contributions/Омарбек Мөлдір|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Омарбек Мөлдір}}
|-
| 26 || [[User:Aigerim Tlepova|Aigerim Tlepova]] || [[Special:Contributions/Aigerim Tlepova|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Aigerim Tlepova}}
|-
| 27 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
|-
| 28 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Uzsport}}
|-
| 29 || [[User:NaziraBimakova|NaziraBimakova]] || [[Special:Contributions/NaziraBimakova|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|NaziraBimakova}}
|-
| 30 || [[User:Aiman Tauman|Aiman Tauman]] || [[Special:Contributions/Aiman Tauman|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Aiman Tauman}}
|-
| 31 || [[User:Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] || [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Арай Дүйсекенова}}
|-
| 32 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}}
|-
| 33 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}}
|-
| 34 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Kas77777}}
|-
| 35 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Aldogarov}}
|-
| 36 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 37 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}}
|-
| 38 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}}
|-
| 39 || [[User:Balaburgem|Balaburgem]] || [[Special:Contributions/Balaburgem|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Balaburgem}}
|-
| 40 || [[User:Nos9877|Nos9877]] || [[Special:Contributions/Nos9877|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Nos9877}}
|-
| 41 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}}
|-
| 42 || [[User:Kazman322|Kazman322]] || [[Special:Contributions/Kazman322|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kazman322}}
|-
| 43 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}}
|-
| 44 || [[User:Aidyn93|Aidyn93]] || [[Special:Contributions/Aidyn93|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aidyn93}}
|-
| 45 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}}
|-
| 46 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}}
|-
| 49 || [[User:Малика Назарова|Малика Назарова]] || [[Special:Contributions/Малика Назарова|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Малика Назарова}}
|-
| 50 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 51 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}}
|-
| 52 || [[User:~2026-33897-00|~2026-33897-00]] || [[Special:Contributions/~2026-33897-00|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|~2026-33897-00}}
{{/end}}</text>
      <sha1>9chw6vg7sy51nlv4ytbwwcdeaiqqx44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кусудама</title>
    <ns>0</ns>
    <id>496504</id>
    <revision>
      <id>3626506</id>
      <parentid>1944464</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2873" sha1="n542z1mtm7y83nmhx0giw6khsjw1ctr" xml:space="preserve">
[[File:Kusudama.jpg|thumb|Kusudama]]

[[File:Grafique.jpg|thumb|Grafique]]

[[File:Star kusudama.jpg|thumb|Star kusudama]]

{{Нихонго|'''Кусудама'''|薬玉||сөзбе сөз. «емдік шар»}} — [[Қағаз|қағаздан]] жасалған модель, көбінесе (бірақ барлық кезде емес) бірдей пирамидалық модульдердің шеттерін бірге тігу (қосу) арқылы жасалады және дайын жұмыс шар түрінде болады. Тағы бір нұсқасы ретінде жеке бөліктер бір-бірімен жапсырылуы мүмкін.  Ежелгі Жапонияда кусудамалар емдік шөптердің жиынтығы үшін, сонымен бірге  хош иісті тарату үшін пайдаланылған. 

== Тарихы ==

Кусудама өнері ежелгі жапон дәстүрінен тарайды.  Бұл сөз екі жапон сөзінен құралады: ''кусури'' (дәрі) және ''тама'' (шар). Қазіргі кезде кусудамаларды безендіру үшін қолданады немесе сыйлық ретінде ұсынады.

Кусудама  [[оригами]]дің маңызды бөлігі болып табылады. Оны көбінесе модульді оригамимен шатастырады, бірақ бұл дұрыс емес, өйткені кусудаманың бөліктері бір-бірімен тігіледі немесе жапсырылады, ал модульді оригамиде оның бөліктері бір-біріне қиыстырылып салынады.

Қазіргі кезде танымал оригами шеберлері, мысалы, Томоко Фусэ, кусудаманың жаңа конструкцияларын құрастырды, яғни олар кесуді, қиюды, жапсыруды, тігуді қолданбай жасалады. 

== Кусудама шеберлері ==

Томоко Фусэ

== Тағы қараңыз ==
* [[Оригами]]

== Әдебиет ==
*  [[Фусэ, Томоко|Fuse, Tomoko]]  Unit Origami: Multidimensional Transformation.  Japan Publications. 1990  isbn = 978-0870408526
*  [[Фусэ, Томоко|Fuse, Tomoko]]  Floral Origami Globes. Japan Publications.  2007    isbn = 978-4889962130
*  [[Фусэ, Томоко|Fuse, Tomoko]]  Kusudama Origami.  Japan Publications.  2002 . isbn = 978-4889960877
*  Yamaguchi, Makoto. Kusudama: Ball Origami. Japan Publications. 1990 . isbn = 978-0870408632

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{commonscat-inline|Kusudama|Кусудама}}
* 
* [http://kusudama.me/ Kusudama me!] (страница Ekaterina Lukasheva){{ref-en}}</text>
      <sha1>n542z1mtm7y83nmhx0giw6khsjw1ctr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаусалар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>497577</id>
    <revision>
      <id>3626385</id>
      <parentid>3597643</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10020" sha1="4zrxirvx9qemi47zjzmsoahzqe3mw95" xml:space="preserve">{{Этникалық топ
|атауы      = Хаусалар
|төл атауы  = хаусандар
|сурет      = Сурет:Hausa harpist.jpg
|сурет тақырыбы      = 
|саны       = 60 млн.
|аймақ      = 
|аймақ1     = {{Байрақ|Нигерия}}
|саны1      = 40 млн.
|түсініктемелер1     = 
|аймақ2     = {{Байрақ|Нигер}}
|саны2      = 10 млн.
|түсініктемелер2     = 
|аймақ3     = {{Байрақ|Кот-д’Ивуар}}
|саны3      = 1,1 млн.
|түсініктемелер3     = 
|аймақ4     = {{Байрақ|Камерун}}
|саны4      = 1,04 млн.
|түсініктемелер4     = 
|аймақ5     = {{Байрақ|Гана}}
|саны5      = 275 000
|түсініктемелер5     = 
|аймақ6     = {{Байрақ|Судан}}
|саны6      = 80 000
|түсініктемелер6     = 
|аймақ7     = 
|саны7      = 
|түсініктемелер7     = 
|аймақ8     = 
|саны8      = 
|түсініктемелер8     = 
|аймақ9     = 
|саны9      = 
|түсініктемелер9     = 
|аймақ10    = 
|саны10     = 
|түсініктемелер10    = 
|аймақ11    = 
|саны11     = 
|түсініктемелер11    = 
|аймақ12    = 
|саны12     = 
|түсініктемелер12    = 
|аймақ13    = 
|саны13     = 
|түсініктемелер13    = 
|тілдері    = [[хауса тілі]]
|діні       = [[ислам]]
|этникалық топтары   = 
|ескертпелер  = 
}}
'''Хаусалар''' (''хаусандар'') - тропикалық Африкадағы ең үлкен халық. Олар [[Нигерия]]ның солтүстігінде (40 миллионнан астам адам) және [[Нигер]]дің оңтүстігінде (10 миллионнан астам адам), сонымен қатар [[Гана]], [[Того]], [[Бенин]], [[Камерун]], [[Чад]], [[Кот-д’Ивуар]], [[Судан]] және т.б. елдерде қоныстанған. Жалпы саны 60 миллионнан астам адам. (2016, бағалау).&lt;ref&gt;Большая российская энциклопедия 2004–2017 https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4731131?ysclid=logyvx4rcu297076247 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231102094943/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/4731131?ysclid=logyvx4rcu297076247 |date=2023-11-02 }}&lt;/ref&gt;

== Тілі ==
Чад тобындағылар [[хауса тілі]]нде сөйлейді. Бірнеше диалектілері (кано, кацина, сокото,, зария, хадеджа) бар.
Хаусалардың арасында этникалық және әдеби тіл бар. Біріншісі 19 ғасырда сокото диалектісінен алынған, әдеби тіл 20 ғасырда Кано қаласының диалектісі негізінде пайда болды. Ұзақ уақыт бойы жазу [[Араб жазуы|араб әліпбиі]]не негізделген, бірақ 19 ғасырдан бастап хаусаның барлығы дерлік [[латын әліпбиі]]не көшті.&lt;ref&gt;Большая советская энциклопедия https://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/172622/%D0%A5%D0%B0%D1%83%D1%81%D0%B0?ysclid=logyt2jprj976539322&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Хауса https://www.istmira.com/novosti-istorii/15998-hausa-narod.html&lt;/ref&gt;

== Діні ==
[[Ислам]] дінін тұтынады.
Негізінен [[Сунниттер|сүнниттік мұсылмандар]], 20 ғасырда кадирийа мен [[Тариқат|тижания тарикаттары]] ([[сопылық]]) үлкен ықпалға ие болды. Салафизм мен [[ахмадия]] ілімдері кең тарады, 20 ғасырдың аяғынан – [[шиизм]]. [[Протестантизм|протестанттар]] ([[Англия шіркеуі|англикандар]], [[Методизм|методистер]], [[Баптизм|баптистер]]), [[Католицизм|католиктер]] және дәстүрлі нанымдарды ұстанушылар бар.&lt;ref&gt;Хауса  https://bigenc.ru/c/khausa-narod-5d26b1?ysclid=logysz3aha187857985&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Ғалымдардың жорамалдауынша хаусалар этнос ретінде судан тайпалары мен қара нәсілділердің араласуы нәтижесінде қалыптасқан. Ерте заманда және орта ғасырларда хаусалар жерінде Кано, Гобир, Бираи, Кашина,Даура,Кебби, т.б. қала-мемлекеттер болған. Олар 16 ғасырда-да Сонган, кейінірек Борну мемлекеттеріне бағынды. 19 ғасырда Сокото сұлтандығы құрамына кірді. 1903 жылы ағылшын отаршылары басып алды. 1960-70 жылдары Африкадағы отарлық жүйе ыдырып, тәуелсіз мемлекеттер құрылған кезде бірнеше бөлікке бөлініп кеткен.&lt;ref&gt;Қазақстан ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;

== Кәсібі ==
Хаусаның негізгі дәстүрлі қызметі – сауда және [[егіншілік]] (сорго, тары, жүгері, күріш, мақта, жержаңғақ, индиго, маниок, ямс, тәтті картоп, темекі, қант қамысы, қызанақ, бұршақ дақылдары, асқабақ, пияз, ащы бұрыш). Құрғақ маусымда көптеген хауса ерлері Гвинея шығанағы жағалауындағы қалаларға жұмысқа барады.
Мал шаруашылығы (солтүстігінде ешкі, қой, есек, жылқы, түйе), [[балық аулау]] және [[аңшылық]] (әсіресе Арна мен Магузава арасында) да кең тараған. Қолөнерден – ұсталық, зергерлік, тоқымашылық, бояу, қыш, тері өңдеу, аяқ киім жасау, қоржын мен төсеніш тоқу, ағаш ою дамыған. Дәстүрлі кәсіптерге ұрлық пен кәсіпқой қайыршылық жатады.&lt;ref&gt;Хауса народ африки страны https://torise.ru/hausa-narod-afriki-strany/?ysclid=logyu3ozs9442615815&lt;/ref&gt;

== Тұрмыс салты ==
Бірнеше көп әйелді отбасылардан тұратын көпбалалы қауымдастық тек ауылдарда ғана өмір сүрді. Қалалар мен оларға жақын орналасқан елді мекендерде шағын моногамды отбасылар басым. Неке келісімі [[Некеден кейінгі қоныс|вирилокальды]], туыстық есеп [[патрилинейлік]], матрилинейлік қалдықтары бар.
Хауса-магузава мен арна арасында тотемизм мен жас класстарының қалдықтарын байқауға болады.

Хаусалар ауылдарда тұрады. Нигер қалаларында және Нигерияның көршілес аудандарында балшық кірпіштен және жалпақ төбесі бар саманнан салынған үйлер басым. Үйлердің қабырғалары жиі безендірілген. Ауылдардағы тұрғын үйлер де саманнан жасалған, тік бұрышты төбесі тегіс немесе дөңгелек конустық төбесі бар.
Нигер мен солтүстік-батыс Нигерияның кейбір хауса топтары арасында бұтақтар мен сабаннан жасалған дөңгелек үйшіктер жиі кездеседі. Дәстүрлі хауса ғимараттарының арасында ақсүйектердің кірпіш сарайлары, сәулесі ашық мешіттер (судандық архитектуралық стиль деп аталады) және астық қоймалары (дөңгелек, ағаш немесе тастан жасалған, сабан немесе сазбен сыланған) бар. Соңғы онжылдықтарда қалалық хаузалар еуропалық үлгідегі үйлерге ие болды.

Дәстүрлі ерлер киімі – кең етіп жасалған қалталы көйлек пен шалбар, ал әйелдер белін айналдыра жауып тұратын мата оранады. Күн суытқанда ұзын жамылғыш (ригу) киеді. 

Ұлттық тағамдары - көкөніс тағамдары (ботқа, жарма), ет, сүт, балық. Дәстүрлі салт-жораларда кола жаңғағы ерекше рөл атқарады.

Халық ауыз әдебиетінің ең көп тараған түрлері – ертегілер, жырлар, мақал-мәтелдер, этногенетикалық аңыздар.&lt;ref&gt;народы мира / Хауса http://www.etnolog.ru/people.php?id=HAUS&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Африка халықтары}} 
[[Санат:Нигерия халықтары]]
[[Санат:Нигер халықтары]]
[[Санат:Камерун халықтары]]
[[Санат:Гана халықтары]]
[[Санат:Судан халықтары]]</text>
      <sha1>4zrxirvx9qemi47zjzmsoahzqe3mw95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Coffee86</title>
    <ns>2</ns>
    <id>498117</id>
    <revision>
      <id>3626429</id>
      <parentid>3625979</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <origin>3626429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24940" sha1="5i035r4vsj5r328086k8i1y1b0sncwu" xml:space="preserve">{{Biography
| subject_name   = Кенжигалиев Асхат Токанович
| image_name     = 
| image_size     = 
| image_caption  = Coffee86 қатысушысы
| date_of_birth  = 22.08.1986
| place_of_birth = Екібастұз
| date_of_death  = 
| place_of_death = 
| occupation     = мүгедек
| spouse         = 
}}
{{Babel|ru|kk-2|en-2|uz-1|uk-1|az-1|tr-1|tt-1|tg-1}}
{{Қатысушы:Box/Қатысушы Қазақстаннан}}
{{User:Box/Уақыт жетпейді}}
{{Портал:Ағымдағы оқиғалар/Күнтізбе}}
&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:Red&quot;&gt;Өмір ақылгөйлігі:&lt;/span&gt; 1) Дене жоқ — іс жоқ. 2) Өткен және ұмытылған нәрсе әрқашан қате емес. 3) Өмірде бір нәрсені өзгерту керек сияқты көрінсе, олай емес сияқты. 4) Десе де, уақыт емдейтініне сенімдімін. 5) Рахаттануда ұят жоқ — бұл аман қалу. 6) Кейбіреулер мені бақылап, біраз қорытынды жасады. 7) Оны бөлісетін нәрсеге толы адам. 8) Мен адамдарды «оятпауға» тырысамын. 9) Барлығына күшті жүйке қажет. 10) Сіз бұл дүниені түсініп, ақымақ болмайсыз. 11) Менің өмірім көтерілу мен құлдырауға толы. 12) Маған «проблемадан проблема болған кезде» ұнамайды. 13) Қайта емес, қайта. 14) Жаңалық та жақсы — жаңалық емес. 15) Өз көзіңіздегі бөренені көрмеңіз. 16) Өмір әрқашан үйдегідей жайлы бола бермейді. 17) Менде орташа IQ бар, сондықтан сұхбаттасымның мотивтерін, ниеттерін және эмоцияларын болжау қиын. 18) Табыс — күнделікті жұмыс. 19) Өткенге есік қабырғамен қоршалу керек. 20) 90-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басы жаман түс сияқты болды. 21) Мен өзім болғанды ​​қалаймын. 22) Мен өз тәжірибемнен кейбір нәрселерді орындау қиын екенін білемін, мысалы, оқу. 23) Асықсаң жұртты күлдіріп жібересің. 24) Тозаққа апаратын жол ізгі ниетпен төселген. 25) Мен өшпенді сыншыларға атап өткім келеді: мен мүлдем жеңілген емеспін, мен жай қайыршымын. Сондықтан әрбір тиын үшін мен өз әрекетімді сілкіп, мұқият ойластыруым керек. 26) Мен қарқынды бақылауға, яғни уағыз айтуға шыдай алмаймын. 27) Менің сіз туралы пікірімді және сізге деген көзқарасымды шатастырмаңыз. Саған деген көзқарас мінез-құлқыңа байланысты қалыптасады, сен туралы пікірім тек өзіме байланысты. 28) Адамдармен келіссөздер жүргізіп, ымыраға келу керек. 29) Адамдар жанжалдасып, татуласады. 30) Жылтырағанның бәрі алтын емес. 31) Біреуге шұңқыр қазба — оған өзің түсесің. 32) Мен саудагерлердің жұмысын құрметтеймін. Сауда жалғасуы керек. 33) Тек шыбынның өзі ұша алмайды. 34) Адамдардың аз болуы оттегінің көп болуын білдіреді. 35) Мен өзім үшін өмір сүргім келеді: жалғыздықта өмірден ләззат ал. 36) Сараң екі рет төлейді. 37) Мен 2 орындыққа отыра алмадым. 38) Саясатпен айналысу үшін мүйізтұмсық терісі болуы керек. 39) Кез келген түсініксіз жағдайда ұйықтаңыз. 40) Егер мәселені ақшамен шешуге болатын болса, онда бұл шығын. 41) Мені тек мемлекет соттай алады. 42) Таң кештен дана. 43) Жаңа нәрсе әрқашан кепілдік берілген мәселелермен бірге келеді. 44) Мен өмірімде мәмбетті көп кездестірдім. Енді мен тек өркениет үшінмін. 45) Дүние жақсы адамдарсыз емес. 46) Үкім шығармаңдар, әйтпесе сотталмайсыңдар. 47) Мен кеше туылған жоқпын. 48) Адамдар әдетте өз бетінше үкім шығарады. 49) Мен өзімнің жауларыма және қаскөйлерге қуат алғым келмейді. 50) Мен мүлде сәнқой емеспін: менің өз стилім бар. 51) Кәрі мен жоқ, мен тым қартайдым. 52) Үміт соңғы болып өледі. 53) Мен тамақ пен киімге ұқыпты қараумен ерекшеленемін. 54) Бақыт тыныштықты жақсы көреді. 55) Адамның өзіндік мені бірден қалыптаспайды. Тұлға 25 жаста қалыптасады. 56) Сән циклдік. 57) Адамның адамға қасқыр екеніне көзіміз жетті. 58) Сандарда қауіпсіздік бар. 59) Өткен реніштерімді кешір. Мен ренжіткен барлық адамдардан кешірім сұраймын. 60) Қазақстан – менің отаным. Мен өз елімді жақсы көремін, ол қандай болса да. 61) Мені ұнатпайтын болсам, жай ғана қалдыр. 62) Біреудің жаны — қараңғылық. 63) Екі қол, екі аяқ, естідім, көремін, тірі ана — өмірге шағымданудың қажеті жоқ. 64) Бұл өмірде сіз нақты нәрсені, белгілі бір нәрсені қаламайсыз. 65) Уақытында кету керек. 66) Өмір сүргің келсе, иіруді біл. 67) Жаман татулық жақсы ұрыстан артық. 68) Адамда жол сілтейтін ішкі өзегі, мінезі болуы керек. Сіз өз бойыңызда мінезді тәрбиелеуіңіз керек. 69) Мен ақылды, ғылымды, технологияны, инновацияны және айқын ойлауды құптаймын. 70) Мен өзіме оңай жау табатыным анық. 71) Өмір сізге екінші мүмкіндік бергенде, сіз оған барынша жабысып, әр минутты бағалай бастайсыз. 72) Үйрену ешқашан кеш емес. 73) Мен өзімді ыңғайлы және жайлы сезіну үшін бірдей киімді кигенді жөн көремін. Көпшіліктен ерекшеленбегені дұрыс. 74) Қазақстанда тұратын адам циркке күлмейді. 75) Менің жылдарым — менің байлығым. 76) Бұл өмір тыйымдарға толы. 77) Менің мейірімділігімді әлсіздік деп қабылдамаңыз. 78) Барлық адамдар әртүрлі. 79) Құлағына кеспе іліп қою. 80) Мен өзім билемеймін, бірақ басқалардың мұны істегенін көргенді ұнатамын. 81) «Онда бірдеңе бар» деп айта алатын қыздар мен әйелдер бар. 82) Мен әйелдердің назарынан тыс қалмаған сияқтымын. 83) Тітіркену теңізі және нәтижесі бар. 84) Өз аймағыңызда жүргеніңіз дұрыс. 85) Өмірде өзіңді қарапайым ұстау керек. 86) Сөз — бұл қуаты. Сіз нарықты бақылап отыруыңыз керек. 87) Тазалық — бұл олардың қоқыс тастамайтын жері емес, тазаламайтын жері. 88) Табиғи нәрсе шіркін емес. 89) Сабыр — барлық есіктерді ашатын соңғы кілт. 90) Жауды жақсы білу керек. 91) Қасқырдың аяқтары оны тамақтандырады. 92) Кім таңертең тұрса, оған Алла береді. 93) Жан біраз уақыттан кейін трендте болатын нәрсені таңдағанда. 94) Мен бөтен адамдар арасында өзімдікі және өзімнің арасында жат адам сияқтымын. 95) Ыңғайсыз шындықты айтуым керек еді. 96) Тегін ірімшік тек тышқан қақпанында келеді. 97) Қазақ әйелі жүйрік атты тоқтатып, жанып тұрған лашықтың ішіне кіреді. 98) Соғыстағыдай алдау еш жерде жоқ. 99) Айла — зеректіктің белгісі. 100) Өмір — бұл азап. Өмір сүру – кесіп өтетін өріс емес. 101) Әр қалжыңның өз үлесі бар. 102) Алыстан дос болу керек. 103) Еш қиналмай, тоғаннан балықты да шығара алмайсың. 104) Бүйректеріңіз істен шыққан кезде Боржомиді ішуге тым кеш. 105) Кейбіреулер мені керемет деп санайтыны бос сөз. 106) Туған жерім сол жерде көмектесті. 107) Мен сезімтал емеспін, бірақ олар менің миыма тамшылағанда, ол маған қатты әсер етеді. 108) Тіпті миллион шыбынның өзі дәреттің дәмді екеніне сендірмейді. 109) Ойлар материалды болып табылады. 110) Ата-ана оқытпаса, халық оқытады. 111) Мен мысықтарды ерекше жақсы көретін емеспін. 112) Тыныш суларда шайтандар бар. 113) Менің көз алдымда адамдардың дөрекі сөздерді (яғни, балағат сөздер айтқанын) ұнатпаймын. Бұл жақсы естілмейді. 114) Өткенді түзетуге тырыспаңыз. Болашаққа нұқсан келтірмеу үшін бар күш-жігерді жұмсаған дұрыс /Венера Нығматулина/. 115) Бастама жазаланады. 116) Тыныш жүрсең, ары қарай жүресің. 117) Әркім сенің жауың емес: кіммен соғысып жүрсің. 118) Сәтсіздіктер мен қателіктер сізді өмірде шыңдайды. 119) Біреу үшін бәрі, біреу үшін ештеңе. 120) Анаңның артына тығылатын уақытты бағала, сонда сен сызбаларда өмір сүресің, бұл қорқынышты және азапты… 121) Егер мен қысты жақсы көрсем, уақыт өте келе мен жазды бағалай бастадым (табиғаттың гүлдену кезеңі). 122) Барлығына ұнауға тырыспау керек. Адамдар әлі де сенің жаныңнан өтіп, тегіс емес екеніңді айтып күңіренеді. 123) Мені және менің мінезімді түсінуге тырысқандар аз. 124) Әзіл мен сарказмды түсіне білу керек. 125) Олар ренжігендерге су тасиды. 126) Маған жиі қатал жауап беруге және мінезді көрсетуге тура келді. 127) Сіз келетін орындар бар және сізді кепілдік проблемалар күтіп тұр. 128) Шыдамдылық пен еңбек бәрін тоздырады.
----
&lt;span style=&quot;color:Red&quot;&gt;Өзім туралы:&lt;/span&gt; Мен принципшіл, турашыл адаммын, бетіме шындықты айтудан қорықпаймын; чайлдфри. Мен жақсы көремін: 1) моноблоктар; 2) мұздатылған кептірілген кофе, капучино; 3) макадамия жаңғағы, фундук, кешью, бадам; 4) кептірілген өрік; 5) манго; 6) манты, тұшпара; 7) монеталар; 8) қыс; 9) жеке өмірге қол сұғылмаушылық; 10) пицца; 11) маркетплейстер; 12) түйелер (бір өркешті және екі өркешті); 13) боран; 14) автобустың артқы жағына отыруға; 15) құймақ, ет және сүзбе қосылған құймақ; 16) самса; 17) лимон қосылған шай; 18) өмір; 19) толтырылған бұрыш, қырыққабат орамдары; 20) халва (самарқан, зығыр және пісте); 21) қамырдағы барабан таяқшалары; 22) аяздар; 23) жағымды тосын сый; 24) инновациялар; 25) сауда орталықтары және сауда үйлері; 26) нан пісіру; 27) бризоль; 28) мандариндер; 29) шынайылық. Маған ұнамайды: 1) жылу; 2) көше жаргоны; 3) түйе синдромы; 4) таныс қарым-қатынастар; 5) кешкі; 6) адамдардың маған деген көңілі қалуы; 7) сәлемдесу; 8) Сіздің атыңызға айтылған сын; 9) мені тәрбиелеп жатқанда немесе оқытқанда; 10) адамдар маған ашуланғанда; 11) деструктивті адамдар мен улы заттар; 12) есікпен ойнағанда.&lt;/small&gt;
----
&lt;small&gt;Егер сіз қаржылай көмектесе алғыңыз келсе, міне менің реквизиттерім&lt;ref&gt;Ақшаны аударатындарға үлкен рақмет ғой…&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
1) [[Kaspi Bank|Kaspi]] Gold карта нөмірі: 4400 4303 0898 2971.&lt;br&gt;
Уикипедияны қолдауды жалғастыра алуыма қолдау бер.&lt;/small&gt;
----
&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''[[:Санат:Қазақ жазушылары|Қазақ жазушылары]]''' • '''[[Уикипедия:Жедел жою өлшемшарттары]]''' • '''[[Үлгі:Тағам]]''' • '''[[Үлгі:Тұлға]]''' • '''[[Үлгі:Кітап]]''' • '''[[Үлгі:Үңгір]]''' • '''[[Үлгі:Ғимарат]]''' • '''[[Үлгі:Фотоқатар]]''' • '''[[Үлгі:Multiple image]]''' • '''[[Үлгі:Мемлекеттік қайраткер]]''' • '''[[Үлгі:Өнер туындысы]]''' • '''[[Үлгі:Елді мекен]]''' • '''[[Үлгі:Компания]]''' • '''[[Үлгі:Монумент]]''' • '''[[Үлгі:Мереке]]'''  • '''[[Үлгі:Су қоймасы]]''' • '''[[Үлгі:Әкімшілік бірлік]]''' • '''[[Үлгі:Әдеби шығарма]]''' • '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Byzantine_Empire_topics Template:Byzantine_Empire_topics]'''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
----
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float: center; width: 260px; height: 300px; overflow: auto; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small style=&quot;line-height:1.5em&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; background:#e8f5ff; line-height:1.3em; padding:0.4em&quot;&gt;[http://toolserver.org/~soxred93/pages/index.php?name=+Coffee86&amp;lang=kk&amp;wiki=wikipedia&amp;namespace=0&amp;redirects=noredirects&amp;getall=1 Бастаған мақалалары:]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:left&quot;&gt;
#'''[[Ибн Рушд]]'''
#'''[[Әлқисса]]'''
#'''[[Дидар]]'''
#'''[[Сәбит ибн Курра]]'''
#'''[[Рұстақ]]'''
#'''[[Соғдылық айналғыш биі]]'''
#'''[[Хутэн]]'''
#'''[[Куста ибн Лукка]]'''
#'''[[Гурек]]'''
#'''[[Мурабба (тағам)]]'''
#'''[[Мухаллеби]]'''
#'''[[Майсор зымырандары]]'''
#'''[[Абдаса]]'''
#'''[[Гандхара өнері]]'''
#'''[[Тумшук]]'''
#'''[[Наан (тағам)]]'''
#'''[[Кулфи]]'''
#'''[[Бастани]]'''
#'''[[Фалуде]]'''
#'''[[Қуыршақтар алқабы]]'''
#'''[[Бұлайық]]'''
#'''[[Библияның соғды тіліндегі аудармалары]]'''
#'''[[Вешпаркар]]'''
#'''[[Фалуда]]'''
#'''[[Ах-ай гроты]]'''
#'''[[Иверск-Серафим соборы]]'''
#'''[[Қызылғаха үңгірлері]]'''
#'''[[Безеклик]]'''
#'''[[Миран (шұрат)]]'''
#'''[[Гирлянда тасушылар]]'''
#'''[[Базилика цистернасы]]'''
#'''[[I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі]]'''
#'''[[Раханч]]'''
#'''[[Гандхара]]'''
#'''[[Самарқан қағазы]]'''
#'''[[Занданачи]]'''
#'''[[Кэсы]]'''
#'''[[Инпань адамы]]'''
#'''[[Черчен адамы]]'''
#'''[[Серика]]'''
#'''[[Виша Самбхава]]'''
#'''[[Музаки кінәздігі]]'''
#'''[[Канун (Албания)]]'''
#'''[[Нана (Бактрия құдайы)]]'''
#'''[[Мафраш]]'''
#'''[[Виша Шура]]'''
#'''[[Виша Кирти]]'''
#'''[[Пісте балмұздақ]]'''
#'''[[Хаварнак]]'''
#'''[[Мивнай]]'''
#'''[[Мабхара]]'''
#'''[[Мизан]]'''
#'''[[Мастан-Навиан]]'''
#'''[[Тукаспадак]]'''
#'''[[Шишпир]]'''
#'''[[Агоналия]]'''
#'''[[Тұрғар]]'''
#'''[[Тархун (ихшид)]]'''
#'''[[Меликават]]'''
#'''[[Гипорхема]]'''
#'''[[Гивех]]'''
#'''[[Лейпциг бозторғайлары]]'''
#'''[[Сериндия өнері]]'''
#'''[[Манбидждік Агапий]]'''
#'''[[Кафыр-қала (Самарқан)]]'''
#'''[[Зергер-Тепе]]'''
#'''[[Бетика]]'''
#'''[[Реккесвинт тәжі]]'''
#'''[[Джулиан (вестготтық граф)]]'''
#'''[[Нағиса]]'''
#'''[[Хотандық сақ тілі]]'''
#'''[[Алмихан Сейіті]]'''
#'''[[Духцов сарайы]]'''
#'''[[Брагадан Фруктуоз]]'''
#'''[[Узуфрукт]]'''
#'''[[Гварразардан қазына]]'''
#'''[[Вестготтық шындық]]'''
#'''[[Вигилан кодексі]]'''
#'''[[Соғды жауынгерлері]]'''
#'''[[Вестгот патшалығының флоты]]'''
#'''[[Юйчи Исэн]]'''
#'''[[Түйе жүні]]'''
#'''[[Свина (өзен)]]'''
#'''[[Цедыня]]'''
#'''[[Кельтибериялықтар]]'''
#'''[[Севильялық Исидор]]'''
#'''[[Ифтехар]]'''
#'''[[Әулие Антоний Падуан шіркеуі (Ыстанбұл)]]'''
#'''[[Танның батыс базарының мұражайы]]'''
#'''[[Музелес]]'''
#'''[[Ливиядағы болгар дәрігерлерінің соты]]'''
#'''[[Lundbeck]]'''
#'''[[Той түйе (табақ)]]'''
#'''[[Қытай қағазы]]'''
#'''[[Нимруд линзасы]]'''
#'''[[Албания-Болгария қатынастары]]'''
#'''[[Қытайдағы жер сілкінісі (2023)]]'''
#'''[[Жеті кітаптағы медициналық жинақ]]'''
#'''[[Византиялық ғибадатханасы (Судак)]]'''
#'''[[Симон Илеуші]]'''
#'''[[Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)]]'''
#'''[[Мирелейон]]'''
#'''[[Әулие Ирина шіркеуі]]'''
#'''[[Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі]]'''
#'''[[Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)]]'''
#'''[[Жаккард матасы]]'''
#'''[[Яздтағы дахма]]'''
#'''[[Кристегі Әулие Андрей шіркеуі]]'''
#'''[[Софа]]'''
#'''[[Үндістан (Бируни)]]'''
#'''[[Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты]]'''
#'''[[Лузитания]]'''
#'''[[Бұхара тарихы (қолжазба)]]'''
#'''[[Таксиладан келген белгісіз меридарх]]'''
#'''[[Гуанчжоудағы қырғын]]'''
#'''[[Аниково табағы]]'''
#'''[[Диолк]]'''
#'''[[Кузхайя (монастырь)]]'''
#'''[[Кливанион]]'''
#'''[[Каббадион]]'''
#'''[[Цангион]]'''
#'''[[Дивитисий]]'''
#'''[[Сериндия]]'''
#'''[[Севильялық Иоанн]]'''
#'''[[Шеду]]'''
#'''[[Сабао (лауазым)]]'''
#'''[[Шалимар бақтары]]'''
#'''[[Бахур]]'''
#'''[[Сенмар]]'''
#'''[[Хвадай-намак]]'''
#'''[[Мехреган]]'''
#'''[[Тирган]]'''
#'''[[Петрона Каматир]]'''
#'''[[Халчаян]]'''
#'''[[Анар сорпасы]]'''
#'''[[Шолезард]]'''
#'''[[Зарда (тағам)]]'''
#'''[[Локакшема]]'''
#'''[[Шатьял]]'''
#'''[[Византия асханасы]]'''
#'''[[Хотан жібек фабрикасы]]'''
#'''[[Мұқанна]]'''
#'''[[Дендера шамы]]'''
#'''[[Бағдат батареясы]]'''
#'''[[Ludus duodecim scriptorum]]'''
#'''[[Бажаур қобди]]'''
#'''[[Табула]]'''
#'''[[Екібастұз политехникалық колледжі]]'''
#'''[[Павлодар машина жасау колледжі]]'''
#'''[[Исабек-ишан]]'''
#'''[[Екібастұз бөгені]]'''
#'''[[Бутринти]]'''
#'''[[Марат Пазылұлы Марденов]]'''
#'''[[Плацинда]]'''
#'''[[Топрак-қала]]'''
#'''[[Лампада]]'''
#'''[[Көшк]]'''
#'''[[Дөңгелек тақталардағы шахмат]]'''
#'''[[Дхармаракша]]'''
#'''[[Дунхуан]]'''
#'''[[Ад-Дэйр]]'''
#'''[[Теңіз органы]]'''
#'''[[Қытайдағы зороастризм]]'''
#'''[[Айвалық мармелады]]'''
#'''[[Қайрақ (құлпытас)]]'''
#'''[[Жеміс мұзы]]'''
#'''[[Парвин Баби]]'''
#'''[[Ан Лушан]]'''
#'''[[Гяз]]'''
#'''[[Туррон]]'''
#'''[[Калаи-Муг]]'''
#'''[[Юэяцюань]]'''
#'''[[Лимпопо (мультфильм)]]'''
#'''[[Лабубу]]'''
#'''[[Константин базиликасы (Трир)]]'''
#'''[[Максенций базиликасы]]'''
#'''[[Әулие Николай базиликасы]]'''
#'''[[Теодорик кесенесі]]'''
#'''[[Әулие Николай шіркеуі (Демре)]]'''
#'''[[Иоанн Кладас]]'''
#'''[[Самейру ханымының базиликасы]]'''
#'''[[Византиялық жібек]]'''
#'''[[Сан-Витале]]'''
#'''[[Византия бақтары]]'''
#'''[[Аэций Амидалық]]'''
#'''[[Византия медицинасы]]'''
#'''[[Эгиналық Павел]]'''
#'''[[Византия өнертабыстарының тізімі]]'''
#'''[[Византия лирасы]]'''
#'''[[Византия сигнал мұнаралары жүйесі]]'''
#'''[[Византия ғылымы]]'''
#'''[[Константинополь жер сілкінісі (557)]]'''
#'''[[Мариам Баоуарди]]'''
#'''[[Антиохиялық Яхья]]'''
#'''[[Шарбел Махлуф]]'''
#'''[[Африкада ыстық екен]]'''
#'''[[Ниматтулла Кассаб Әл-Хардини]]'''
#'''[[Мириобиблион]]'''
#'''[[Суда (энциклопедия)]]'''
#'''[[Ростислав (Ұлы Моравия кінезі)]]'''
#'''[[Охридтік Климент]]'''
#'''[[Охридтік Наум]]'''
#'''[[Пантелеймон монастыры (Охрид)]]'''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[en:User:Coffee86]]
[[meta:User:Coffee86]]
[[ru:Участник:Coffee86]]
[[uz:Foydalanuvchi:Coffee86]]
[[tr:Kullanıcı:Coffee86]]</text>
      <sha1>5i035r4vsj5r328086k8i1y1b0sncwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сібір жұртындағы қыпшақтар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>505294</id>
    <revision>
      <id>3626525</id>
      <parentid>2343348</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40481" sha1="4mqm8lcowjh1dr49oi056rtxna0w5u4" xml:space="preserve">Б.э.д. І мың жылдықта [[ғұндар]]дың күштеуімен [[Солтүстік Қазақстан]] және Батыс Сібірдің орман дадалары тайпаларының бір бөлігі батыс пен солтүстік-батысқа жылжуы орман жұрты тайпалары тарихындағы маңызды оқиға болды. Б.э. ІІ ғасырдың аяғы – ІІІ ғ. басында олар Башқортстан мен жоғары Кама маңына еніп, бахмутин, Кушнаренковск, Харинск ескерткіштерін қалдырған. Олардың бір бөлігі Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далаларына сіңіп, жергілікті халықпен араласып кетеді.

ІV ғасырда ғұндар батысқа кеткен соң, орман даласы тайпаларының едәуір тобы өз мәдениетінің ерекшеліктерін сақтағанмен, аз да болса солтүстік аудандарындағы орман халқы мен оңтүстігіндегі түрік тайпалары мәдениетінің элементтерін қабылдады. Бұлар VІ – VІІІ ғғ. Орман даласындағы угралар еді, әрі олардың Солтүстік-Шығыс Қазақстанда, Павлодардың [[Ертіс]] өңірінде, Түменде мекендегені белгілі. Батыс Сібірдің даласындағы угорлар ежелгі мадьярларға жатқан деген негіз бар.

&quot;Сібір тарихы&quot; атты 5 томдық еңбекте ХІІІ ғасырда Ертіс өңірінің орманды алқаптарының оңтүстік бөлігінде этникалық өзгерістер болып, мұнда түрік-қыпшақтар баса-көктеп кіріп, ХІІІ ғ. моңғол – татар шапқыншылығы нәтижесінде жартысы далалы жерден ығыстырылады деп жазылған . Жергілікті угор халқы төменгі [[Ертіс]] маңы солтүстік ауданы мен Нарым өлкесіне кетуге мәжбүр болды. Угорлардың қалған бөлігі сырттан келген тайпалармен араласып кетіп, ХV - ХVІ ғғ. Батыс Сібірде түркі тілдес &quot;татарлар&quot; этникалық жаңа топ пайда болды. Осындай тұжырымдамалар Батыс Сібірде түркі тілдес тайпалардың кейінгі орта ғасырда мекендеді деген жаңсақ пікірге әкеледі. Сондықтан күрмеуі көп осы мәселенің бір түйінін шешуге талпыныс жасап, біз өз мүмкіндігімізше талдап көрейік.

[[Қыпшақтар]] жөніндегі алғашқы мәлімет жазба деректерде б.э.д. ІІІ ғасырда кездеседі . Б.э.д. 201 жылы Хун мемлекетінің негізін қалаушы Мөде Шаньюй солтүстікте жаулап алған жерлерінің ішінде кюйше (цзюйше), динлин және гэгуньдер болған . Осындағы &quot;кюйше&quot; этнонимін &quot;кыйчак&quot; немесе &quot;кыпшақ&quot; деп қарастыруды алғаш рет Б.Карлгрен ұсынған болатын . А.Н.Бернштам да осы пікірде болып, Мөденің солтүстік жорығының картасын жасағанда цзюйше тайпаларын жоғары Ертіс пен Енисей аралығында қоныстанғанын көрсеткен . Батыс Түрік қағанатының жорығында цзюйше мен гэгу, яғни қыпшақтар мен Енисей қырғыздары аталады . Мөденің моңғолиядан солтүстік-батысқа бағытталған жорығы, Дулу ханның Жетісудан солтүстік-шығысқа қарай жорығына мән берсек, екеуінің қиылысқан жерінде қыпшақтар мен Енисей қырғыздары мекендеген жер – Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далалары екенін байқауға болады.

Қыпшақтар бір ғана территорияда 800 жылға жуық тұрған. Мұны М.П.Грязновтың жүргізген археологиялық қазба материалдары толық дәлелдейді. Ол Жоғары Обьтағы Большая Речка селосында жүргізген жұмыстары бойынша жоғары Обь мәдениетінің генетикалық жағы бір (б.э. ІІ – VІІІ ғғ.) одинцовский, переходный, фоминский деген кезеңдерін көрсетеді . Нақ осы жоғары Обь мәдениетінде алғаш рет б.э. ІІ мың жылдығында шығыс Еуропа далаларында кең тараған ауыздық пен &quot;сұрақ белгісіне&quot; ұқсас ұзын өзекті сырғалар табылған. Әдебиетте бұларды &quot;қыпшақтыкі&quot; деп атаған.

Қыпшақ мәдениетінің қалыптасуына көршілес Минусинск котловинасының таштык халқы да әсер еткен болу керек. І ғасырда олардың бір бөлігінің батысқа жылжуы Шөміштегі және жоғары Обь мәдениетінің молаларынан табылған заттар дәлелдейді. (&quot;Скифтік&quot; кішкене қазандар, тарақтар, т.б.) . Обьтың жоғары жағында өлікті өртеу салты болған. Бұл жерге таштык мәдениетінің сарыны қандай жолмен енгенін дөп басып айту қиын, солай бола тұрса да ғалымдар солтүстік жолмен Енисей далалары арқылы Кузнецк Алатауын айнала Обь маңына келген деп топшылайды

ІХ ғасырдан бастап Солтүстік Алтай мен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандарында сросткинск мәдениеті қалыптасады. Ол Бийск қаласы жанындағы Сросткинск селосында табылған қазбаға байланысты осылай аталған. Оны М.П.Грязнов тапқан болатын.

ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениетіне тән өрнекті стиль осы солтүстік ауданда кең тараған, ал бұл жерде қыпшақтар қоныстанған.

Таштык мәдениетімен қыпшақтардың туыстық қатынастары олардың европеоидтығы да көрсетеді, яғни оларды половцы, кұмандар, шары (сары) деп аталуы. Азиядағы европеоидтық нәсілдің бірі солтүстік динлиндер Минусинск котловинасында тұрған, мұнда тагар уақытының европеоидтық халқы мекендегенін палеантропологтардың мәліметтері дәлелдеген. Осындай нәсілдік белгімен қыпшақтар да ерекшеленген. Олар батыс динлин – тагарлықтардың көршілері болған, тіпті шығу тегі бойынша да байланысы болған болу керек .

Таштык мәдениетінің дәстүрі ұзақ өмір сүрді. моңғол дәуірінің мәдениетінде кейбір таштық формалары екінші рет көрінді. Оны өзегі майысқан сырғалар және жібі мен белдіктің құрсаулары өрнектердің кейбір түрлері және тұғырығы конусты кубиктің түрі, ал бұл кейінгі тагар мен таштык керамикасын қайталағаны дәлелдейді. Далалы алқаптағы аудандарда, таштык мәдениетінде де ежелден қалыптасқан мұндай дәстүр моңғол дәуірінде бүкіл территорияда үстем болды ]. Қыпшақ этногенезінде таштык компонентінің болуы қыпшақ тайпалары арасында бұл дәстүрдің ұзақ сақталғанын көрсетеді.

Селенгі жазбаларында (VІІІ ғ. ортасы) қыпшақтар жөнінде &quot;түрік – қыпшақтар бізді елу жыл бойы биледі&quot;, – деп жазылған . Бұл жазба ұйғыр ханы Боян – чордың атына жазылған. Селенгі жазбаларында қыпшақтар ежелгі түріктер деп аталғандықтан, олар VІІІ ғ. бірінші жартысында ұйғырларға үстемдік жасады деген сөз. Ертеде Алтайда тұрған қыпшақтар Алашаньға қоныс аударып, болашақ Екінші қағанаттың &quot;демографиялық негізін&quot; қалады . К.Ш. Шаниязов Екінші қағанаттың саяси өмірінде үлкен роль атқарған қыпшақтардың орхон тобын бөліп қарайды, ал оларға Батыс моңғолия мен Тувада тұрған ұйғырлар бағынған . Селенгі жазбаларын қайта зерттеген С.Г.Кляшторный ондағы &quot;қыпшақ&quot; этнониміне күдікпен қарады . Бұл VІІІ ғ. бірінші жартысында Орталық Азяда қалыптасқан тарихи жағдайға сәйкес келетінін байқауға болады, яғни ұйғырлардың ежелгі түріктерге бағынған уақыты (688–741 жж.) шамамен жүз жыл құрайды, бірақ ешқандай жазба деректерде түріктер қыпшақтармен теңестірілмейді. Сонда Селенгі жазбаларын Кляшторный мен Сұлтановтың пікіріне сай есептемегенде, онда ең алғашқы түркі тіліндегі шығарма &quot;Құтадғу білік&quot; (1069 ж.) шығармасы болып табылады.

ІХ – Х ғғ. қыпшақтардың қимақ мемлекетінің құрамына енгені жөнінде жазба деректер көп. &quot;Қыпшақ&quot; этнонимі Ибн Хордадбектің (ІХ ғ.), авторы белгісіз &quot;Худуд ал – Аламда&quot; (Х ғ.), Гардизи (ХІ ғ.), ал – Идриси (ХІІ ғ.) т.б. мұсылман деректерінде кездеседі. Көптеген авторлар қыпшақтар саяси жағынан қимақтарға бағынған дербес халық деп қарастырады. Бұл кезде қыпшақтар 9 тайпадан тұрған күрделі этникалық қауымдастық еді. &quot;Худуд – ал – алам&quot; бойынша қыпшақтар &quot;қимақтарға қарағанда жабайы. Олардың патшаларын қимақтар тағайындайды&quot;.

Б.э. І мың жылдығының басында қыпшақтардың мәдениеті Солтүстікке таман қалыптасып, сонда қоныстанды, ІХ ғ. ортасында араб географтары мен саяхатшылары олардың Батыс Сібірдің оңтүстігінде орналасқанын жазды. Рашид-ад-диннің айтуынша қыпшақтар Оғызханның итбарақтарға қарсы жорығынан кейін пайда болды . С.Ақынжановтың айтуынша, қыпшақтардың этногенезі Батыс Сібірдің орманды далаларында болды. Бұл Обь – Ертіс қос өзенінің орманды даласы деп пайымдаймыз.

Солтүстігін &quot;теңіз қоршап&quot;, &quot;солтүстіктің адам тұрғысыз кеңістігі&quot; жайлап жатты, ал оңтүстікте қимақтармен шекараласты. Батыс шекара өзгеріп отырды. Б.Е. Көмековтың айтуынша, VІІІ ғ. екінші жартысы – ІХ ғ. басында &quot;қимақтардың оңтүстікке қозғалуымен қыпшақтардың Ертістен Батысқа жылжуы байқалады&quot; . Бұл кезде қыпшақтар Орал мен Арал маңы далаларына жетіп, ежелгі башқұрт тайпаларының құрамына кіріп, печенегтермен қақтығысады.

Сросткинск мәдениетіндегі қимақтар мен қыпшақтар арасындағы шекараны нақты анықтау қиын. Обьтың жоғары жағында сросткинск мәдениеті жоғары обьтық мәдениеті алмастырып, М.П. Грязновтың пайымдауынша таулы Алтайдың көршілес аудандарынан келген, соған ұқсас Қурай, Тұяқты, Шибэнің кіші ескерткіші белгілі [7. 151 б.]. Сроткинск мәдениеті Алтайда емес, көрші жатқан Шығыс Қазақстан территориясында қалыптасқанын VІІ – VІІІ ғасырларға жататын ерте сросткинск кешенін бөліп қарағанда дәлелденеді . М.П.Грязнов атап кеткен сросткинск пен таулы Алтай ескерткіштерінің жақындығы белгілі, екеуін де қалыптастыруға телес тайпалары мен Шығыс Қазақстандағы яньмо тайпалары араласқан. Қимақ мемлекетінің құрылуымен сросткинск мәдениеті қимақ – қыпшақ территориясына кең тараған. Осы жерлердегі жергілікті мәдениетті, мысалы, Алтайдағы Жоғары Обь мәдениетін ығыстырған. Қыпшақ тайпаларының ортасын сросткинск мәдениетінің енгенін Бараба даласындағы Усть – Тартас және Челябинск облысындағы Синеглазова, т.б. қорғаны дәлелдейді . Бүкіл территорияда сросткинск мәдениетінің таралғанын түрлі заттар дәлелдейді: сүйектен иілтіп жасалған түрлі заттар, үшкір тұмсықты қола және сүйек тоғалар, оқтың ұштары, ұзын белбеулер, әшекейлер, өрнекті стильдегі, т.б. Сросткинск мәдениеті ескерткіштерінің кең таралуы бұл этникалық мазмұнын жоғалта бастағанын, ал қимақ - қыпшақ бірлестігінде кең тарады деуге негіз бар. Ерте таптық мемлекеттік құрылымдарда И.С. Каменецскийдің анықтауынша түрлі мәдениеттер үстем еткен немесе мемлекеттік мәдениеттің ықпалымен тегістеліп жатады деген тенденцияны айтады. Осындай &quot;мемлекеттік мәдениет&quot; Батыс Сібірдің орманды далаларында ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениеті болды, ол қыпшақ елінің этникасы мен шаруашылығын қамтыды .

Х ғасырдың ортасында қыпшақтар алғаш рет Ежелгі Русьтің шығыс шекарасына шықты. Ертеден белгілі Дешті – Қыпшақ ұғымы оңтүстік орыс далаларына тарай бастады. Бұл Дешті – Қыпшақтың шығыстағы шекарасының кішірейгені туралы ұғым қалыптастырды. Археологиялық ескерткіштер Солтүстік Қара теңіз өңірінен Солтүстік Алтайға дейін қоныстанған кезде болған күрделі этномәдени процестер жөнінде мәлімет береді.

Х ғасырдың аяғында Сросткинск мәдениеті өмір сүруін тоқтатады, ал бұл кезде Қимақ мемлекеті де құлап, қыпшақ тайпаларының жаңа этноәлеуметтік қауымдастығы құрылады. Қимақ-қыпшақ федерациясындағы саяси биліктің ауысуы сыртқы жағдайларға да (найман тайпаларының Ертістің жоғары жағын алуы), ішкі жағдайда қыпшақтар әлеуметтік-экономикалық жағынан күшейді. В.Бартольдтың айтуынша, қимақтардың тарихи маңызы сонда, олардың арасынан қыпшақтар шықты [20. 549 б.]. Қимақтар біраз уақыт Ертістің сол жағында тұрады .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Оңтүстік орыс далаларына қоныстанған қыпшақтар сросткинск формаларына ұқсас мәдениетті (ауыздықты, белдікті, айылбас, үщ айыр, т.б.) әкеледі. Азиядағы қыпшақ кешенінің толық қалыптасуы сросткинск мәдениетінің жоғары шекарасы (Х ғ. аяғы) шығыс Еуропа далаларында (ХІІ ғ. басы) кең тараған кезеңімен анықтауға болады, яғни ХІ – ХІІ ғғ.

Батыс Сібірдің оңтүстігі бұл кезеңнің ескерткіштері аз болғандықтан олардың тарихи жазбасын қиындатады. Олардың ішіндегі негізгісі Томск қаласының жанындағы Басандайка грунтовый могильнигі. Бұл кешеннің құрылысы жөнінде жазған авторлар (К.Э.Гриневич, А.П.Дульзон, З.Я.Бояршинова) оларды үш кезеңді қарастырды: Х – ХІІ ғғ. (моңғол дәуіріне дейін), ХІІІ – ХІV ғғ. (моңғол дәуірі), ХVІ – ХVІІ ғғ. (Мұсылман молалары). Осының алғашқы екеуінің хронологиялық топтары мен түрлі жерлеу дәстүрлері тығыз байланысты екені айтылған (өлікті жерлеу, аттарды жатқызу, өртеу). &quot;Түрік мәдениеті мен Камалық Чуд мәдениеті&quot; араласқан, яғни жергілікті мәдениетпен сырттан келген оңтүстік мәдениетінің компоненттері болды. Табылған материалдарға сай сараптама жасалғанда Басандайка қабатының &quot;жоғары енисей мотивтері&quot; (оюлы әшекейлер, бір – біріне қарсы тұрған құстар, жүрек тәрізді подвески) ерте Басандайка кешенін сросткинск мәдениетімен байланыстырады. Жалпы жерлеу дәстүрі, сонымен бірге заттардың негізгі формалары Басандайка моласының көп бөлігі этникалық жағынан қыпшақтарға жатады деп анықтауға мүмкіндік береді; жоғары қабатындағы молаларды таштык мәдениетінің формалы заттары бар. В.И.Матющенко зерттеген Еловка І обасы Басандайка обасына ұқсас, ол ерте кезеңге жатады, мұнда сросткинск мәдениеті нақты бейнеленген . Жерлеудің күрделі дәстүрі Басандайка дәстүріне ұқсас. Кейінгі дәуірге жататын Сылвенск мәдениетінің Пахомов обасы (ХІІ – ХІІІ ғғ.) авторлары угорлықтармен байлансытырып және қыпшақтардың шығыс тобымен – қимақтардың әсері болған, оның ішінде ежелгі Сібір рулары мен тайпалары болған . Бұл кезде қимақтар мемлекеті болмағанын ескерсек, Сылвен мәдениетінің қыпшақ компоненті екені даусыз.

Кең территорияда қыпшақ этномәдени қауымдастығының қалыптасуына байланысты күрделі этникалық процестер мен миграциялар жөніндегі ХІ – ХІІ ғғ. Оңтүстік және Батыс Сібірден табылған археологиялық ескерткіштер көрсетеді. Мысалы Пахомов моласындағы ескерткіштер Красноярскідегі Часовенногрск моласындағы ескерткіштермен ұқсас (ауыздық пен таға формалары, оюлы бляхи, т.б.), ал А.А.Гаврилова ондағы кейбір сросткинск элементтерін атап өткен . Часовенной тауларындағы ескерткіштер ХІ – ХІІ ғғ. Тува мен Минусинск котловинасындағы мәдениеттің кейінгі кезеңіне жатады. Әрине, осының бәрі қыпшақтардың этникалық тарихына қатынасы болған. ХІ – ХІІ ғғ. Тувадағы обалар, Басандайка мен половецтердің грунтовый молалары, Шығыс Еуропа далаларында өз мүсіндерін жасаған, іс жүзінде бір келкі болған. Қыпшақтардың тас ескерткіштерінде Сібірдегідей заттар көп (екі тісті шанышқы, белдіктегі ілгіштер). Бұл б.э.д. ІІ мың жылдықтағы кейбір Сібір ескерткіштерінің қыпшақтарға жататынын дәлелдейді және моңғол шапқыншылығына дейін Дешті Қыпшақтың түрлі аудандары арасындағы тығыз мәдени байланыстың болғанын көрсетеді.

Қыпшақтардың шекарасына мән берсек, Батыс Дешті Қыпшақ шығыстан батысқа Жайықтан Днестрге дейін, оңтүстік пен солтүстікке Қара теңіз бен Каспий теңізінен кек қаласына дейін (қазіргі Саратов маңы) созылып жатты. Шығыс Дешті Қыпшақтың шекарасы шығыста – Ертіс, батыста – Жайық өзені, солтүстікте – Тобыл өзені, оңтүстікте – Балқаш көлі мен Сырдарияның орта ағысына енетін жерлер жатты. Осы шекараларға байыптап қарасақ, Сібірдегі Тобылдың жері де енгенін “Дотан батырң жырындағы мәліметпен де дәлелдеуге болады деп пайымдаймыз.

…Ел сонда көшті дейді мақұл көріп,
Қырық мың үй бір Дотанның соңына еріп
Тобыл дейтұғын жерге қонды,
Бір ай жарым арада көшіп келіп.

Сарғуанның аяғы ұлан Тобыл
Сол жерге келіп қонды көшкен ауыл
Маңайына дұшпан жау жолатпастан,
Дотан хан болып тұрды біррнеше жыл .

Шығыс Дешті Қыпшаққа он алты тайпа енген: бөрілі, тоқсоба, иетиоба, дуртоба, ал-арс, бөржоғлы, манқұроғлы, йимак, тағ, башқұрт, құманлы, базанак, баджна, қарабөріклі, үз, жортан. Батыс қыпшақтарға он бір тайпа енді: тоқсоба, иетиоба, бөржоғлы, елбөрілі, кангароғлы, анджоғлы, дурутоба, құлаоғлы, жортан, қарабөріклі, котан.

Обь бассейнінің солтүстік жағасы мен оның сағасы Ертісте түркілену процесі жүрді. Бұл жерді мекендеген угра тілдес халыққа қыпшақ тайпалары үлкен әсер етті. Қыпшақтар орта Ертіс пен Тобылда мекендеген угорларды солтүстікке ығыстырып, біраз ассимиляцияланды. Тобыл және Бараба татарларының тілі түркі тілдерінің қыпшақ тобына кіреді .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Алтын Орда дәуірінде Половецская мәдениеті қалыптасты. Бұл кездегі ескерткіштерге Поволжье мен Қазақстандағы ХІІ – ХІV ғғ. Жошы монеталары жатады. Сонымен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандары қыпшақ этногенезінің негізгі аймағы болды. Сросткинск мәдениеті оның әр кезеңінің тамырын құрады.

ХІІІ-ХІV ғасырдың бірінші жартысындағы оқиғаларды сипаттайтын деректерде Жошы ұлысының көшпелі халқын “татарлар», “моңғолдар», “түріктер», “қыпшақтар» деп атаған. Осылардың ішінен “татар» атауы көп қолданылды. ХV-ХVІ ғасырларда Орыс мемлекеті араласқан Қазан, Астрахань, Қырым және Сібір хандықтарын да “татарларң деп атаған, сөйтіп Қазаннан Астраханьға дейінгі, Қырым мен Батыс Сібірдің түркі тілдес халықтары “татарлар» деп аталды. Еділ бойы, Қырым мен Батыс Сібір татарларының этникалық негізін осы жерде бұрыннан тұрған түрік тайпалары мен қауымдастығы құрады. Ертіс, Тобыл және Тұра жерлері орыстар жаулап алғанша Сібір деген атпен белгілі болды .

моңғолдар келместен бұрын Ресейдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі сан жағынан көп тайпалар қыпшақтар еді. Сондықтан Алтын Орданы орыстар Қыпшақ Ордасы деп те атаған. 1237 жылы Батый Ресейдің шығыс және оңтүстік бөліктерін жаулағанда қыпшақтарды талқандады. Қыпшақтардың өз ішіндегі алауыздықтар моңғолдардың тез жетістікке жетуінің бір себебі болды деуге болады.

Сібірдегі “татарларң дегенде оның ішінде қыпшақтардың болғанын ескереміз. Орыс жылнамаларында да бұл кездеседі. Сібір жылнамаларындағы “Көшім хан» деген тарауда Көшімді “Қазақ Ордасынан келген Мұртаза ұлы…»,- деп жазған . Демек, Көшім Қазақ Ордасының адамы болғандықтан Ібір-Сібір жұртының тарихы қазақ халқының тарихымен бірегей-бірлікте қарастырылады. Едігерді тақтан тайдырған Көшім құрған Сібір хандығының құрамына қыпшақтар да енген. Жалпы Ертістің жоғары жағы мен Омнан әрі, Бараба мен Құлындыда, Есіл мен Тобылдың жоғары жағында қазақтардың жазғы жайлаулары болған. Осы бір кеңістікте қыпшақ тектес халықтардың рухы басым болды десек қателеспейміз, өйткені Алтын Орданы, кейінірек Астрахань, Қазан, Қырым, Ноғай және Сібір хандықтарын жеке-жеке мемлекеттік құрылымдарға енгізгенмен, қыпшақ тектес бір ғана халық мекндегені белгілі.

Батыс Сібірдің оңтүстігінде қыпшақтардың этникалық тарихы мен мәдениетінің төрт кезеңін бөліп көрсетуге болады:

1) VІІІ ғасырда қыпшақ этносының қалыптасуы;

2) ІХ-Х ғғ. қимақ мемлекеттік бірлестігіне қыпшақтардың енген кезеңі. Бұл кезеңдегі мәдениеттің негізі сросткинск мәдениеті болып, оның солтүстік аудандарында қыпшақтар қабылдады;

3) қыпшақ этномәдени қауымдастығының үлкен территорияда, оның ішінде Батыс Сібірдің оңтүстігінде қалыптасуы (ХІ-ХІІ ғғ.). Бұл мәдениет синкретті мәнде болды, алайда негізгі айқындаушы компоненті сросткин мәдениетінің дәстүрлері сақталды;

4) ХІІІ-ХІV ғғ. қыпшақтардың моңғол мемлекетінің құрамына енуі. Жошы ұлысының құрамында біртіндеп жаңа мемлекеттік мәдениет қалыптасады.

Жоғарыда аталған Тобыл жерінде 1587 жылы Тобыл қаласы Мәскеудің бұйрығы бойынша Данил Чулковтың жетекшілігімен салынады. Мұндағы мақсаты Батыс Сібір орталығындағы түрік тілдес тайпалардың арасына бекініп, өз үстемдігін жүргізу еді. Көшім хандығы құлағаннан кейін оның орнына болған Сейтек ханды 1588 ж. Данил Чулков тұтқындап, Мәскеуге жібереді. 1590 жылы Тобыл Түменге бағынуын тоқтатып, Сібірдің дербес уездік қаласына айналады. Алғашқы кезде Тобыл уезіне Тобыл өзенінің төменгі жағынан басқа Ертіс, Обь, Тавда және Конда бойындағы барлық орыс иеліктері енді. Алайда ХІХ ғ. соңында Пелым, Березов, Сургут, Тара қалаларының салынуымен Тобыл уезінің жері едәуір қысқарды. ХVІІ ғ. Тобыл уезінде түрік тілдес халықтардың саны өскенін байқауға болады:
Этникалық топ ХVІІ ғ. басы ХVІІ ортасы ХVІІ аяғы
Түрік тілдес 3500 3900 4970
Бұхарлықтар 240 44 280
Остяктар 1700 1920 2630
Барлығы 5440 6000 7880

Б.О. Долгих түрік тілдес халықтарды татарлар деп жазған . Олардың көпшілігі қыпшақтар болған деп пайымдасақ, оның көпшілігі Көшім ханмен бірге кеткен болу керек. 1598 жылғы Обь өзені бойындағы соңғы шайқаста Көшімнің 370 адамы өлді, 30 адамы қалып, Көшім отбасының 30 мүшесі (оның ішінде 16 әйел адам) тұтқындалды . Көшіммен бірге 20 түтін көшіп жүрді. Бұл түтіннің әрқайсысында 5 адамнан болса, онда Көшім жеңілгенге дейін 630-640 адам болған, 50 бұхарлық саудагерлер болған. Сонда Көшіммен бірге кеткен адамдардың саны шамамен 1000 адам деп белгілесек, орыс тарихшылары жазып жүрген сібір татарларының саны аз болған болу керек, ал біздің пайымдауымызша әскерінің негізін қыпшақтар құрды. Тіпті орыстар келгенге дейін Көшімнің тұсында “сібір татарлары» деп отырған түрік тілдес тайпалардың саны ХІІ ғ. Басымен салыстырғанда 1000 адамға артық болған деп шамамен топшылауға болады. Көшімнің өзі де Қазақ Ордасынан келгендіктен Сібір жеріне жалғыз келуі мүмкін емес, нөкерлерімен келгені даусыз әрі Сібірде түрік тілдес қандастары болмаса келмеуі де ықтимал. Бұдан басқа Түмен татарлары да бар. Олардың да көпшілігі Көшіммен бірге кеткен, Көшім ұрпақтарымен байланыста болған. Оларды башқұрттардың табын руыныкі деп анықталып жүр. Бұл да терең зерттеуді қажет етеді деп есептейміз.

Патша өкіметі Сібірді жаулағанда Көшім хан бастаған қол орыс отаршыларына қарсы тәуелсіздік үшін күресті алғаш бастады десек, оларға қарсы тұрған бірден-бір қол қыпшақтар болды десек қателеспейміз.

Қорыта айтқанда қыпшақтардың тарихы Сібір жұртымен кейінгі орта ғасырда емес, ежелден-ақ тығыз байланыста болған.

== Әдебиет ==
1. История Сибири. Л., 1968.

2. Таскин В.С. Материалы по истории сюнну. Вып. 1. М., 1968.

3. Кызласов Л.Р. Таштыкская эпоха в истории Хакасско – Минусинской котловины. М., 1960.

4. Савинов Д.Г. Об основных этапах развития этнокультурной общности кыпчаков на юге Западной Сибири // история, археология и этнография Сибири. Томск, 1979.

5. Бернштам А.Н. Заметки по этногенезу народов Северной Азии // СЭ. 1947. №2.

6. Грум – Гржимайло Г.Е. Западная Моңғолия и Урянхайский край Т. 2. Л., 1926.

7. Грязнов М.П. История древних племен Верхней Оби // МИА. №48. 1956. С. 99 – 144.

8. Гаврилова А.А. Могильник Кудырге как источник по истории алтайских племен. – М. – Л., 1959.

9. Малов С.Е. Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизи. М. – Л., 1959.

10. Гумилев Л.Н. Древние тюрки. М., 1967.

11. Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…

12. Кляшторный С.Т., Султанов Т.И. Рецензия на книгу. Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…// Советская тюркология. 1975. №4.

13. Mіnorsky V. Hudіd al – Alam. London, 1937. § 21.

14. Рашид – ад – дин. Сб. л. Т. 1. Вып. 1. М. – Л., 1952.

15. Кумеков Б.Е. Государство кимаков ІХ-ХІ вв. По арабским источникам. Алма-Ата, 1972.

16. Арсланова Ф.Х. Памятники Павлодарского Прииртышья (ІІІ – ХІ вв.) // Новое в археологии Казакстана. Алма – Ата, 1968.

17. Каменецский И.С. Археологическая культура и ее определение // СА №2. 1970.

18. Матющенко В.И., Старцева Л.М. Еловский курганный могильник І периода железа // Труды ТГУ, Т. 206. Томск, 1970.

19. Гаврилова А.А. Сверкающая чаша с Енисея (к вопросу о памятниках уйгуров в Саяно – Алтае) // Древняя Сибирь. Вып. 4. Новосибирск., 1974.

20. Бартольд В.В. Кимаки. Статья из энциклопедии ислама. М., 1968. Т.5.

21. Миллер Г. История Сибири. Т.1. М.-Л., 1937.

22. Батырлар жыры. Т.2. Алматы, 1961.

23. Народы Сибири. Этнографические очерки. М.-Л., 1956.

24. Сибирские летописи. Спб., 1904.

25. Долгих Б. О. Родовой и племенной состав народов Сибири в ХІІ веке. М., 1960.

[[Санат:Тарих]]</text>
      <sha1>4mqm8lcowjh1dr49oi056rtxna0w5u4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626526</id>
      <parentid>3626525</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40440" sha1="9h9hbmn1zu4trxdmsxwt8u7k4czieu4" xml:space="preserve">Б.э.д. І мың жылдықта [[ғұндар]]дың күштеуімен [[Солтүстік Қазақстан]] және Батыс Сібірдің орман дадалары тайпаларының бір бөлігі батыс пен солтүстік-батысқа жылжуы орман жұрты тайпалары тарихындағы маңызды оқиға болды. Б.э. ІІ ғасырдың аяғы – ІІІ ғ. басында олар Башқортстан мен жоғары Кама маңына еніп, бахмутин, Кушнаренковск, Харинск ескерткіштерін қалдырған. Олардың бір бөлігі Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далаларына сіңіп, жергілікті халықпен араласып кетеді.

ІV ғасырда ғұндар батысқа кеткен соң, орман даласы тайпаларының едәуір тобы өз мәдениетінің ерекшеліктерін сақтағанмен, аз да болса солтүстік аудандарындағы орман халқы мен оңтүстігіндегі түрік тайпалары мәдениетінің элементтерін қабылдады. Бұлар VІ – VІІІ ғғ. Орман даласындағы угралар еді, әрі олардың Солтүстік-Шығыс Қазақстанда, Павлодардың [[Ертіс]] өңірінде, Түменде мекендегені белгілі. Батыс Сібірдің даласындағы угорлар ежелгі мадьярларға жатқан деген негіз бар.

&quot;Сібір тарихы&quot; атты 5 томдық еңбекте ХІІІ ғасырда Ертіс өңірінің орманды алқаптарының оңтүстік бөлігінде этникалық өзгерістер болып, мұнда түрік-қыпшақтар баса-көктеп кіріп, ХІІІ ғ. моңғол – татар шапқыншылығы нәтижесінде жартысы далалы жерден ығыстырылады деп жазылған . Жергілікті угор халқы төменгі [[Ертіс]] маңы солтүстік ауданы мен Нарым өлкесіне кетуге мәжбүр болды. Угорлардың қалған бөлігі сырттан келген тайпалармен араласып кетіп, ХV - ХVІ ғғ. Батыс Сібірде түркі тілдес &quot;татарлар&quot; этникалық жаңа топ пайда болды. Осындай тұжырымдамалар Батыс Сібірде түркі тілдес тайпалардың кейінгі орта ғасырда мекендеді деген жаңсақ пікірге әкеледі. Сондықтан күрмеуі көп осы мәселенің бір түйінін шешуге талпыныс жасап, біз өз мүмкіндігімізше талдап көрейік.

[[Қыпшақтар]] жөніндегі алғашқы мәлімет жазба деректерде б.э.д. ІІІ ғасырда кездеседі . Б.э.д. 201 жылы Хун мемлекетінің негізін қалаушы Мөде Шаньюй солтүстікте жаулап алған жерлерінің ішінде кюйше (цзюйше), динлин және гэгуньдер болған . Осындағы &quot;кюйше&quot; этнонимін &quot;кыйчак&quot; немесе &quot;кыпшақ&quot; деп қарастыруды алғаш рет Б.Карлгрен ұсынған болатын . А.Н.Бернштам да осы пікірде болып, Мөденің солтүстік жорығының картасын жасағанда цзюйше тайпаларын жоғары Ертіс пен Енисей аралығында қоныстанғанын көрсеткен . Батыс Түрік қағанатының жорығында цзюйше мен гэгу, яғни қыпшақтар мен Енисей қырғыздары аталады . Мөденің моңғолиядан солтүстік-батысқа бағытталған жорығы, Дулу ханның Жетісудан солтүстік-шығысқа қарай жорығына мән берсек, екеуінің қиылысқан жерінде қыпшақтар мен Енисей қырғыздары мекендеген жер – Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далалары екенін байқауға болады.

Қыпшақтар бір ғана территорияда 800 жылға жуық тұрған. Мұны М.П.Грязновтың жүргізген археологиялық қазба материалдары толық дәлелдейді. Ол Жоғары Обьтағы Большая Речка селосында жүргізген жұмыстары бойынша жоғары Обь мәдениетінің генетикалық жағы бір (б.э. ІІ – VІІІ ғғ.) одинцовский, переходный, фоминский деген кезеңдерін көрсетеді . Нақ осы жоғары Обь мәдениетінде алғаш рет б.э. ІІ мың жылдығында шығыс Еуропа далаларында кең тараған ауыздық пен &quot;сұрақ белгісіне&quot; ұқсас ұзын өзекті сырғалар табылған. Әдебиетте бұларды &quot;қыпшақтыкі&quot; деп атаған.

Қыпшақ мәдениетінің қалыптасуына көршілес Минусинск котловинасының таштык халқы да әсер еткен болу керек. І ғасырда олардың бір бөлігінің батысқа жылжуы Шөміштегі және жоғары Обь мәдениетінің молаларынан табылған заттар дәлелдейді. (&quot;Скифтік&quot; кішкене қазандар, тарақтар, т.б.) . Обьтың жоғары жағында өлікті өртеу салты болған. Бұл жерге таштык мәдениетінің сарыны қандай жолмен енгенін дөп басып айту қиын, солай бола тұрса да ғалымдар солтүстік жолмен Енисей далалары арқылы Кузнецк Алатауын айнала Обь маңына келген деп топшылайды

ІХ ғасырдан бастап Солтүстік Алтай мен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандарында сросткинск мәдениеті қалыптасады. Ол Бийск қаласы жанындағы Сросткинск селосында табылған қазбаға байланысты осылай аталған. Оны М.П.Грязнов тапқан болатын.

ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениетіне тән өрнекті стиль осы солтүстік ауданда кең тараған, ал бұл жерде қыпшақтар қоныстанған.

Таштык мәдениетімен қыпшақтардың туыстық қатынастары олардың европеоидтығы да көрсетеді, яғни оларды половцы, кұмандар, шары (сары) деп аталуы. Азиядағы европеоидтық нәсілдің бірі солтүстік динлиндер Минусинск котловинасында тұрған, мұнда тагар уақытының европеоидтық халқы мекендегенін палеантропологтардың мәліметтері дәлелдеген. Осындай нәсілдік белгімен қыпшақтар да ерекшеленген. Олар батыс динлин – тагарлықтардың көршілері болған, тіпті шығу тегі бойынша да байланысы болған болу керек .

Таштык мәдениетінің дәстүрі ұзақ өмір сүрді. моңғол дәуірінің мәдениетінде кейбір таштық формалары екінші рет көрінді. Оны өзегі майысқан сырғалар және жібі мен белдіктің құрсаулары өрнектердің кейбір түрлері және тұғырығы конусты кубиктің түрі, ал бұл кейінгі тагар мен таштык керамикасын қайталағаны дәлелдейді. Далалы алқаптағы аудандарда, таштык мәдениетінде де ежелден қалыптасқан мұндай дәстүр моңғол дәуірінде бүкіл территорияда үстем болды ]. Қыпшақ этногенезінде таштык компонентінің болуы қыпшақ тайпалары арасында бұл дәстүрдің ұзақ сақталғанын көрсетеді.

Селенгі жазбаларында (VІІІ ғ. ортасы) қыпшақтар жөнінде &quot;түрік – қыпшақтар бізді елу жыл бойы биледі&quot;, – деп жазылған . Бұл жазба ұйғыр ханы Боян – чордың атына жазылған. Селенгі жазбаларында қыпшақтар ежелгі түріктер деп аталғандықтан, олар VІІІ ғ. бірінші жартысында ұйғырларға үстемдік жасады деген сөз. Ертеде Алтайда тұрған қыпшақтар Алашаньға қоныс аударып, болашақ Екінші қағанаттың &quot;демографиялық негізін&quot; қалады . К.Ш. Шаниязов Екінші қағанаттың саяси өмірінде үлкен роль атқарған қыпшақтардың орхон тобын бөліп қарайды, ал оларға Батыс моңғолия мен Тувада тұрған ұйғырлар бағынған . Селенгі жазбаларын қайта зерттеген С.Г.Кляшторный ондағы &quot;қыпшақ&quot; этнониміне күдікпен қарады . Бұл VІІІ ғ. бірінші жартысында Орталық Азяда қалыптасқан тарихи жағдайға сәйкес келетінін байқауға болады, яғни ұйғырлардың ежелгі түріктерге бағынған уақыты (688–741 жж.) шамамен жүз жыл құрайды, бірақ ешқандай жазба деректерде түріктер қыпшақтармен теңестірілмейді. Сонда Селенгі жазбаларын Кляшторный мен Сұлтановтың пікіріне сай есептемегенде, онда ең алғашқы түркі тіліндегі шығарма &quot;Құтадғу білік&quot; (1069 ж.) шығармасы болып табылады.

ІХ – Х ғғ. қыпшақтардың қимақ мемлекетінің құрамына енгені жөнінде жазба деректер көп. &quot;Қыпшақ&quot; этнонимі Ибн Хордадбектің (ІХ ғ.), авторы белгісіз &quot;Худуд ал – Аламда&quot; (Х ғ.), Гардизи (ХІ ғ.), ал – Идриси (ХІІ ғ.) т.б. мұсылман деректерінде кездеседі. Көптеген авторлар қыпшақтар саяси жағынан қимақтарға бағынған дербес халық деп қарастырады. Бұл кезде қыпшақтар 9 тайпадан тұрған күрделі этникалық қауымдастық еді. &quot;Худуд – ал – алам&quot; бойынша қыпшақтар &quot;қимақтарға қарағанда жабайы. Олардың патшаларын қимақтар тағайындайды&quot;.

Б.э. І мың жылдығының басында қыпшақтардың мәдениеті Солтүстікке таман қалыптасып, сонда қоныстанды, ІХ ғ. ортасында араб географтары мен саяхатшылары олардың Батыс Сібірдің оңтүстігінде орналасқанын жазды. Рашид-ад-диннің айтуынша қыпшақтар Оғызханның итбарақтарға қарсы жорығынан кейін пайда болды . С.Ақынжановтың айтуынша, қыпшақтардың этногенезі Батыс Сібірдің орманды далаларында болды. Бұл Обь – Ертіс қос өзенінің орманды даласы деп пайымдаймыз.

Солтүстігін &quot;теңіз қоршап&quot;, &quot;солтүстіктің адам тұрғысыз кеңістігі&quot; жайлап жатты, ал оңтүстікте қимақтармен шекараласты. Батыс шекара өзгеріп отырды. Б.Е. Көмековтың айтуынша, VІІІ ғ. екінші жартысы – ІХ ғ. басында &quot;қимақтардың оңтүстікке қозғалуымен қыпшақтардың Ертістен Батысқа жылжуы байқалады&quot; . Бұл кезде қыпшақтар Орал мен Арал маңы далаларына жетіп, ежелгі башқұрт тайпаларының құрамына кіріп, печенегтермен қақтығысады.

Сросткинск мәдениетіндегі қимақтар мен қыпшақтар арасындағы шекараны нақты анықтау қиын. Обьтың жоғары жағында сросткинск мәдениеті жоғары обьтық мәдениеті алмастырып, М.П. Грязновтың пайымдауынша таулы Алтайдың көршілес аудандарынан келген, соған ұқсас Қурай, Тұяқты, Шибэнің кіші ескерткіші белгілі [7. 151 б.]. Сроткинск мәдениеті Алтайда емес, көрші жатқан Шығыс Қазақстан территориясында қалыптасқанын VІІ – VІІІ ғасырларға жататын ерте сросткинск кешенін бөліп қарағанда дәлелденеді . М.П.Грязнов атап кеткен сросткинск пен таулы Алтай ескерткіштерінің жақындығы белгілі, екеуін де қалыптастыруға телес тайпалары мен Шығыс Қазақстандағы яньмо тайпалары араласқан. Қимақ мемлекетінің құрылуымен сросткинск мәдениеті қимақ – қыпшақ территориясына кең тараған. Осы жерлердегі жергілікті мәдениетті, мысалы, Алтайдағы Жоғары Обь мәдениетін ығыстырған. Қыпшақ тайпаларының ортасын сросткинск мәдениетінің енгенін Бараба даласындағы Усть – Тартас және Челябинск облысындағы Синеглазова, т.б. қорғаны дәлелдейді . Бүкіл территорияда сросткинск мәдениетінің таралғанын түрлі заттар дәлелдейді: сүйектен иілтіп жасалған түрлі заттар, үшкір тұмсықты қола және сүйек тоғалар, оқтың ұштары, ұзын белбеулер, әшекейлер, өрнекті стильдегі, т.б. Сросткинск мәдениеті ескерткіштерінің кең таралуы бұл этникалық мазмұнын жоғалта бастағанын, ал қимақ - қыпшақ бірлестігінде кең тарады деуге негіз бар. Ерте таптық мемлекеттік құрылымдарда И.С. Каменецскийдің анықтауынша түрлі мәдениеттер үстем еткен немесе мемлекеттік мәдениеттің ықпалымен тегістеліп жатады деген тенденцияны айтады. Осындай &quot;мемлекеттік мәдениет&quot; Батыс Сібірдің орманды далаларында ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениеті болды, ол қыпшақ елінің этникасы мен шаруашылығын қамтыды .

Х ғасырдың ортасында қыпшақтар алғаш рет Ежелгі Русьтің шығыс шекарасына шықты. Ертеден белгілі Дешті – Қыпшақ ұғымы оңтүстік орыс далаларына тарай бастады. Бұл Дешті – Қыпшақтың шығыстағы шекарасының кішірейгені туралы ұғым қалыптастырды. Археологиялық ескерткіштер Солтүстік Қара теңіз өңірінен Солтүстік Алтайға дейін қоныстанған кезде болған күрделі этномәдени процестер жөнінде мәлімет береді.

Х ғасырдың аяғында Сросткинск мәдениеті өмір сүруін тоқтатады, ал бұл кезде Қимақ мемлекеті де құлап, қыпшақ тайпаларының жаңа этноәлеуметтік қауымдастығы құрылады. Қимақ-қыпшақ федерациясындағы саяси биліктің ауысуы сыртқы жағдайларға да (найман тайпаларының Ертістің жоғары жағын алуы), ішкі жағдайда қыпшақтар әлеуметтік-экономикалық жағынан күшейді. В.Бартольдтың айтуынша, қимақтардың тарихи маңызы сонда, олардың арасынан қыпшақтар шықты [20. 549 б.]. Қимақтар біраз уақыт Ертістің сол жағында тұрады .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Оңтүстік орыс далаларына қоныстанған қыпшақтар сросткинск формаларына ұқсас мәдениетті (ауыздықты, белдікті, айылбас, үщ айыр, т.б.) әкеледі. Азиядағы қыпшақ кешенінің толық қалыптасуы сросткинск мәдениетінің жоғары шекарасы (Х ғ. аяғы) шығыс Еуропа далаларында (ХІІ ғ. басы) кең тараған кезеңімен анықтауға болады, яғни ХІ – ХІІ ғғ.

Батыс Сібірдің оңтүстігі бұл кезеңнің ескерткіштері аз болғандықтан олардың тарихи жазбасын қиындатады. Олардың ішіндегі негізгісі Томск қаласының жанындағы Басандайка грунтовый могильнигі. Бұл кешеннің құрылысы жөнінде жазған авторлар (К.Э.Гриневич, А.П.Дульзон, З.Я.Бояршинова) оларды үш кезеңді қарастырды: Х – ХІІ ғғ. (моңғол дәуіріне дейін), ХІІІ – ХІV ғғ. (моңғол дәуірі), ХVІ – ХVІІ ғғ. (Мұсылман молалары). Осының алғашқы екеуінің хронологиялық топтары мен түрлі жерлеу дәстүрлері тығыз байланысты екені айтылған (өлікті жерлеу, аттарды жатқызу, өртеу). &quot;Түрік мәдениеті мен Камалық Чуд мәдениеті&quot; араласқан, яғни жергілікті мәдениетпен сырттан келген оңтүстік мәдениетінің компоненттері болды. Табылған материалдарға сай сараптама жасалғанда Басандайка қабатының &quot;жоғары енисей мотивтері&quot; (оюлы әшекейлер, бір – біріне қарсы тұрған құстар, жүрек тәрізді подвески) ерте Басандайка кешенін сросткинск мәдениетімен байланыстырады. Жалпы жерлеу дәстүрі, сонымен бірге заттардың негізгі формалары Басандайка моласының көп бөлігі этникалық жағынан қыпшақтарға жатады деп анықтауға мүмкіндік береді; жоғары қабатындағы молаларды таштык мәдениетінің формалы заттары бар. В.И.Матющенко зерттеген Еловка І обасы Басандайка обасына ұқсас, ол ерте кезеңге жатады, мұнда сросткинск мәдениеті нақты бейнеленген . Жерлеудің күрделі дәстүрі Басандайка дәстүріне ұқсас. Кейінгі дәуірге жататын Сылвенск мәдениетінің Пахомов обасы (ХІІ – ХІІІ ғғ.) авторлары угорлықтармен байлансытырып және қыпшақтардың шығыс тобымен – қимақтардың әсері болған, оның ішінде ежелгі Сібір рулары мен тайпалары болған . Бұл кезде қимақтар мемлекеті болмағанын ескерсек, Сылвен мәдениетінің қыпшақ компоненті екені даусыз.

Кең территорияда қыпшақ этномәдени қауымдастығының қалыптасуына байланысты күрделі этникалық процестер мен миграциялар жөніндегі ХІ – ХІІ ғғ. Оңтүстік және Батыс Сібірден табылған археологиялық ескерткіштер көрсетеді. Мысалы Пахомов моласындағы ескерткіштер Красноярскідегі Часовенногрск моласындағы ескерткіштермен ұқсас (ауыздық пен таға формалары, оюлы бляхи, т.б.), ал А.А.Гаврилова ондағы кейбір сросткинск элементтерін атап өткен . Часовенной тауларындағы ескерткіштер ХІ – ХІІ ғғ. Тува мен Минусинск котловинасындағы мәдениеттің кейінгі кезеңіне жатады. Әрине, осының бәрі қыпшақтардың этникалық тарихына қатынасы болған. ХІ – ХІІ ғғ. Тувадағы обалар, Басандайка мен половецтердің грунтовый молалары, Шығыс Еуропа далаларында өз мүсіндерін жасаған, іс жүзінде бір келкі болған. Қыпшақтардың тас ескерткіштерінде Сібірдегідей заттар көп (екі тісті шанышқы, белдіктегі ілгіштер). Бұл б.э.д. ІІ мың жылдықтағы кейбір Сібір ескерткіштерінің қыпшақтарға жататынын дәлелдейді және моңғол шапқыншылығына дейін Дешті Қыпшақтың түрлі аудандары арасындағы тығыз мәдени байланыстың болғанын көрсетеді.

Қыпшақтардың шекарасына мән берсек, Батыс Дешті Қыпшақ шығыстан батысқа Жайықтан Днестрге дейін, оңтүстік пен солтүстікке Қара теңіз бен Каспий теңізінен кек қаласына дейін (қазіргі Саратов маңы) созылып жатты. Шығыс Дешті Қыпшақтың шекарасы шығыста – Ертіс, батыста – Жайық өзені, солтүстікте – Тобыл өзені, оңтүстікте – Балқаш көлі мен Сырдарияның орта ағысына енетін жерлер жатты. Осы шекараларға байыптап қарасақ, Сібірдегі Тобылдың жері де енгенін “Дотан батырң жырындағы мәліметпен де дәлелдеуге болады деп пайымдаймыз.

…Ел сонда көшті дейді мақұл көріп,
Қырық мың үй бір Дотанның соңына еріп
Тобыл дейтұғын жерге қонды,
Бір ай жарым арада көшіп келіп.

Сарғуанның аяғы ұлан Тобыл
Сол жерге келіп қонды көшкен ауыл
Маңайына дұшпан жау жолатпастан,
Дотан хан болып тұрды біррнеше жыл .

Шығыс Дешті Қыпшаққа он алты тайпа енген: бөрілі, тоқсоба, иетиоба, дуртоба, ал-арс, бөржоғлы, манқұроғлы, йимак, тағ, башқұрт, құманлы, базанак, баджна, қарабөріклі, үз, жортан. Батыс қыпшақтарға он бір тайпа енді: тоқсоба, иетиоба, бөржоғлы, елбөрілі, кангароғлы, анджоғлы, дурутоба, құлаоғлы, жортан, қарабөріклі, котан.

Обь бассейнінің солтүстік жағасы мен оның сағасы Ертісте түркілену процесі жүрді. Бұл жерді мекендеген угра тілдес халыққа қыпшақ тайпалары үлкен әсер етті. Қыпшақтар орта Ертіс пен Тобылда мекендеген угорларды солтүстікке ығыстырып, біраз ассимиляцияланды. Тобыл және Бараба татарларының тілі түркі тілдерінің қыпшақ тобына кіреді .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Алтын Орда дәуірінде Половецская мәдениеті қалыптасты. Бұл кездегі ескерткіштерге Поволжье мен Қазақстандағы ХІІ – ХІV ғғ. Жошы монеталары жатады. Сонымен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандары қыпшақ этногенезінің негізгі аймағы болды. Сросткинск мәдениеті оның әр кезеңінің тамырын құрады.

ХІІІ-ХІV ғасырдың бірінші жартысындағы оқиғаларды сипаттайтын деректерде Жошы ұлысының көшпелі халқын “татарлар», “моңғолдар», “түріктер», “қыпшақтар» деп атаған. Осылардың ішінен “татар» атауы көп қолданылды. ХV-ХVІ ғасырларда Орыс мемлекеті араласқан Қазан, Астрахань, Қырым және Сібір хандықтарын да “татарларң деп атаған, сөйтіп Қазаннан Астраханьға дейінгі, Қырым мен Батыс Сібірдің түркі тілдес халықтары “татарлар» деп аталды. Еділ бойы, Қырым мен Батыс Сібір татарларының этникалық негізін осы жерде бұрыннан тұрған түрік тайпалары мен қауымдастығы құрады. Ертіс, Тобыл және Тұра жерлері орыстар жаулап алғанша Сібір деген атпен белгілі болды .

моңғолдар келместен бұрын Ресейдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі сан жағынан көп тайпалар қыпшақтар еді. Сондықтан Алтын Орданы орыстар Қыпшақ Ордасы деп те атаған. 1237 жылы Батый Ресейдің шығыс және оңтүстік бөліктерін жаулағанда қыпшақтарды талқандады. Қыпшақтардың өз ішіндегі алауыздықтар моңғолдардың тез жетістікке жетуінің бір себебі болды деуге болады.

Сібірдегі “татарларң дегенде оның ішінде қыпшақтардың болғанын ескереміз. Орыс жылнамаларында да бұл кездеседі. Сібір жылнамаларындағы “Көшім хан» деген тарауда Көшімді “Қазақ Ордасынан келген Мұртаза ұлы…»,- деп жазған . Демек, Көшім Қазақ Ордасының адамы болғандықтан Ібір-Сібір жұртының тарихы қазақ халқының тарихымен бірегей-бірлікте қарастырылады. Едігерді тақтан тайдырған Көшім құрған Сібір хандығының құрамына қыпшақтар да енген. Жалпы Ертістің жоғары жағы мен Омнан әрі, Бараба мен Құлындыда, Есіл мен Тобылдың жоғары жағында қазақтардың жазғы жайлаулары болған. Осы бір кеңістікте қыпшақ тектес халықтардың рухы басым болды десек қателеспейміз, өйткені Алтын Орданы, кейінірек Астрахань, Қазан, Қырым, Ноғай және Сібір хандықтарын жеке-жеке мемлекеттік құрылымдарға енгізгенмен, қыпшақ тектес бір ғана халық мекндегені белгілі.

Батыс Сібірдің оңтүстігінде қыпшақтардың этникалық тарихы мен мәдениетінің төрт кезеңін бөліп көрсетуге болады:

1) VІІІ ғасырда қыпшақ этносының қалыптасуы;

2) ІХ-Х ғғ. қимақ мемлекеттік бірлестігіне қыпшақтардың енген кезеңі. Бұл кезеңдегі мәдениеттің негізі сросткинск мәдениеті болып, оның солтүстік аудандарында қыпшақтар қабылдады;

3) қыпшақ этномәдени қауымдастығының үлкен территорияда, оның ішінде Батыс Сібірдің оңтүстігінде қалыптасуы (ХІ-ХІІ ғғ.). Бұл мәдениет синкретті мәнде болды, алайда негізгі айқындаушы компоненті сросткин мәдениетінің дәстүрлері сақталды;

4) ХІІІ-ХІV ғғ. қыпшақтардың моңғол мемлекетінің құрамына енуі. Жошы ұлысының құрамында біртіндеп жаңа мемлекеттік мәдениет қалыптасады.

Жоғарыда аталған Тобыл жерінде 1587 жылы Тобыл қаласы Мәскеудің бұйрығы бойынша Данил Чулковтың жетекшілігімен салынады. Мұндағы мақсаты Батыс Сібір орталығындағы түрік тілдес тайпалардың арасына бекініп, өз үстемдігін жүргізу еді. Көшім хандығы құлағаннан кейін оның орнына болған Сейтек ханды 1588 ж. Данил Чулков тұтқындап, Мәскеуге жібереді. 1590 жылы Тобыл Түменге бағынуын тоқтатып, Сібірдің дербес уездік қаласына айналады. Алғашқы кезде Тобыл уезіне Тобыл өзенінің төменгі жағынан басқа Ертіс, Обь, Тавда және Конда бойындағы барлық орыс иеліктері енді. Алайда ХІХ ғ. соңында Пелым, Березов, Сургут, Тара қалаларының салынуымен Тобыл уезінің жері едәуір қысқарды. ХVІІ ғ. Тобыл уезінде түрік тілдес халықтардың саны өскенін байқауға болады:
Этникалық топ ХVІІ ғ. басы ХVІІ ортасы ХVІІ аяғы
Түрік тілдес 3500 3900 4970
Бұхарлықтар 240 44 280
Остяктар 1700 1920 2630
Барлығы 5440 6000 7880

Б.О. Долгих түрік тілдес халықтарды татарлар деп жазған . Олардың көпшілігі қыпшақтар болған деп пайымдасақ, оның көпшілігі Көшім ханмен бірге кеткен болу керек. 1598 жылғы Обь өзені бойындағы соңғы шайқаста Көшімнің 370 адамы өлді, 30 адамы қалып, Көшім отбасының 30 мүшесі (оның ішінде 16 әйел адам) тұтқындалды . Көшіммен бірге 20 түтін көшіп жүрді. Бұл түтіннің әрқайсысында 5 адамнан болса, онда Көшім жеңілгенге дейін 630-640 адам болған, 50 бұхарлық саудагерлер болған. Сонда Көшіммен бірге кеткен адамдардың саны шамамен 1000 адам деп белгілесек, орыс тарихшылары жазып жүрген сібір татарларының саны аз болған болу керек, ал біздің пайымдауымызша әскерінің негізін қыпшақтар құрды. Тіпті орыстар келгенге дейін Көшімнің тұсында “сібір татарлары» деп отырған түрік тілдес тайпалардың саны ХІІ ғ. Басымен салыстырғанда 1000 адамға артық болған деп шамамен топшылауға болады. Көшімнің өзі де Қазақ Ордасынан келгендіктен Сібір жеріне жалғыз келуі мүмкін емес, нөкерлерімен келгені даусыз әрі Сібірде түрік тілдес қандастары болмаса келмеуі де ықтимал. Бұдан басқа Түмен татарлары да бар. Олардың да көпшілігі Көшіммен бірге кеткен, Көшім ұрпақтарымен байланыста болған. Оларды башқұрттардың табын руыныкі деп анықталып жүр. Бұл да терең зерттеуді қажет етеді деп есептейміз.

Патша өкіметі Сібірді жаулағанда Көшім хан бастаған қол орыс отаршыларына қарсы тәуелсіздік үшін күресті алғаш бастады десек, оларға қарсы тұрған бірден-бір қол қыпшақтар болды десек қателеспейміз.

Қорыта айтқанда қыпшақтардың тарихы Сібір жұртымен кейінгі орта ғасырда емес, ежелден-ақ тығыз байланыста болған.

== Әдебиет ==
* История Сибири. Л., 1968.

* Таскин В.С. Материалы по истории сюнну. Вып. 1. М., 1968.

* Кызласов Л.Р. Таштыкская эпоха в истории Хакасско – Минусинской котловины. М., 1960.

* Савинов Д.Г. Об основных этапах развития этнокультурной общности кыпчаков на юге Западной Сибири // история, археология и этнография Сибири. Томск, 1979.

* Бернштам А.Н. Заметки по этногенезу народов Северной Азии // СЭ. 1947. №2.

* Грум – Гржимайло Г.Е. Западная Моңғолия и Урянхайский край Т. 2. Л., 1926.

* Грязнов М.П. История древних племен Верхней Оби // МИА. №48. 1956. С. 99 – 144.

* Гаврилова А.А. Могильник Кудырге как источник по истории алтайских племен. – М. – Л., 1959.

* Малов С.Е. Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизи. М. – Л., 1959.

* Гумилев Л.Н. Древние тюрки. М., 1967.

* Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…

* Кляшторный С.Т., Султанов Т.И. Рецензия на книгу. Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…// Советская тюркология. 1975. №4.

* Mіnorsky V. Hudіd al – Alam. London, 1937. § 21.

* Рашид – ад – дин. Сб. л. Т. 1. Вып. 1. М. – Л., 1952.

* Кумеков Б.Е. Государство кимаков ІХ-ХІ вв. По арабским источникам. Алма-Ата, 1972.

* Арсланова Ф.Х. Памятники Павлодарского Прииртышья (ІІІ – ХІ вв.) // Новое в археологии Казакстана. Алма – Ата, 1968.

* Каменецский И.С. Археологическая культура и ее определение // СА №2. 1970.

* Матющенко В.И., Старцева Л.М. Еловский курганный могильник І периода железа // Труды ТГУ, Т. 206. Томск, 1970.

* Гаврилова А.А. Сверкающая чаша с Енисея (к вопросу о памятниках уйгуров в Саяно – Алтае) // Древняя Сибирь. Вып. 4. Новосибирск., 1974.

* Бартольд В.В. Кимаки. Статья из энциклопедии ислама. М., 1968. Т.5.

* Миллер Г. История Сибири. Т.1. М.-Л., 1937.

* Батырлар жыры. Т.2. Алматы, 1961.

* Народы Сибири. Этнографические очерки. М.-Л., 1956.

* Сибирские летописи. Спб., 1904.

* Долгих Б. О. Родовой и племенной состав народов Сибири в ХІІ веке. М., 1960.

[[Санат:Тарих]]</text>
      <sha1>9h9hbmn1zu4trxdmsxwt8u7k4czieu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626527</id>
      <parentid>3626526</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40416" sha1="65ai96c7gir9utmmw7l4j88honi1xck" xml:space="preserve">Б.э.д. І мың жылдықта [[ғұндар]]дың күштеуімен [[Солтүстік Қазақстан]] және Батыс Сібірдің орман дадалары тайпаларының бір бөлігі батыс пен солтүстік-батысқа жылжуы орман жұрты тайпалары тарихындағы маңызды оқиға болды. Б.э. ІІ ғасырдың аяғы – ІІІ ғ. басында олар Башқортстан мен жоғары Кама маңына еніп, бахмутин, Кушнаренковск, Харинск ескерткіштерін қалдырған. Олардың бір бөлігі Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далаларына сіңіп, жергілікті халықпен араласып кетеді.

ІV ғасырда ғұндар батысқа кеткен соң, орман даласы тайпаларының едәуір тобы өз мәдениетінің ерекшеліктерін сақтағанмен, аз да болса солтүстік аудандарындағы орман халқы мен оңтүстігіндегі түрік тайпалары мәдениетінің элементтерін қабылдады. Бұлар VІ – VІІІ ғғ. Орман даласындағы угралар еді, әрі олардың Солтүстік-Шығыс Қазақстанда, Павлодардың [[Ертіс]] өңірінде, Түменде мекендегені белгілі. Батыс Сібірдің даласындағы угорлар ежелгі мадьярларға жатқан деген негіз бар.

&quot;Сібір тарихы&quot; атты 5 томдық еңбекте ХІІІ ғасырда Ертіс өңірінің орманды алқаптарының оңтүстік бөлігінде этникалық өзгерістер болып, мұнда түрік-қыпшақтар баса-көктеп кіріп, ХІІІ ғ. моңғол – татар шапқыншылығы нәтижесінде жартысы далалы жерден ығыстырылады деп жазылған . Жергілікті угор халқы төменгі [[Ертіс]] маңы солтүстік ауданы мен Нарым өлкесіне кетуге мәжбүр болды. Угорлардың қалған бөлігі сырттан келген тайпалармен араласып кетіп, ХV - ХVІ ғғ. Батыс Сібірде түркі тілдес &quot;татарлар&quot; этникалық жаңа топ пайда болды. Осындай тұжырымдамалар Батыс Сібірде түркі тілдес тайпалардың кейінгі орта ғасырда мекендеді деген жаңсақ пікірге әкеледі. Сондықтан күрмеуі көп осы мәселенің бір түйінін шешуге талпыныс жасап, біз өз мүмкіндігімізше талдап көрейік.

[[Қыпшақтар]] жөніндегі алғашқы мәлімет жазба деректерде б.э.д. ІІІ ғасырда кездеседі . Б.э.д. 201 жылы Хун мемлекетінің негізін қалаушы Мөде Шаньюй солтүстікте жаулап алған жерлерінің ішінде кюйше (цзюйше), динлин және гэгуньдер болған . Осындағы &quot;кюйше&quot; этнонимін &quot;кыйчак&quot; немесе &quot;кыпшақ&quot; деп қарастыруды алғаш рет Б.Карлгрен ұсынған болатын . А.Н.Бернштам да осы пікірде болып, Мөденің солтүстік жорығының картасын жасағанда цзюйше тайпаларын жоғары Ертіс пен Енисей аралығында қоныстанғанын көрсеткен . Батыс Түрік қағанатының жорығында цзюйше мен гэгу, яғни қыпшақтар мен Енисей қырғыздары аталады . Мөденің моңғолиядан солтүстік-батысқа бағытталған жорығы, Дулу ханның Жетісудан солтүстік-шығысқа қарай жорығына мән берсек, екеуінің қиылысқан жерінде қыпшақтар мен Енисей қырғыздары мекендеген жер – Батыс Сібірдің оңтүстігіндегі орман далалары екенін байқауға болады.

Қыпшақтар бір ғана территорияда 800 жылға жуық тұрған. Мұны М.П.Грязновтың жүргізген археологиялық қазба материалдары толық дәлелдейді. Ол Жоғары Обьтағы Большая Речка селосында жүргізген жұмыстары бойынша жоғары Обь мәдениетінің генетикалық жағы бір (б.э. ІІ – VІІІ ғғ.) одинцовский, переходный, фоминский деген кезеңдерін көрсетеді . Нақ осы жоғары Обь мәдениетінде алғаш рет б.э. ІІ мың жылдығында шығыс Еуропа далаларында кең тараған ауыздық пен &quot;сұрақ белгісіне&quot; ұқсас ұзын өзекті сырғалар табылған. Әдебиетте бұларды &quot;қыпшақтыкі&quot; деп атаған.

Қыпшақ мәдениетінің қалыптасуына көршілес Минусинск котловинасының таштык халқы да әсер еткен болу керек. І ғасырда олардың бір бөлігінің батысқа жылжуы Шөміштегі және жоғары Обь мәдениетінің молаларынан табылған заттар дәлелдейді. (&quot;Скифтік&quot; кішкене қазандар, тарақтар, т.б.) . Обьтың жоғары жағында өлікті өртеу салты болған. Бұл жерге таштык мәдениетінің сарыны қандай жолмен енгенін дөп басып айту қиын, солай бола тұрса да ғалымдар солтүстік жолмен Енисей далалары арқылы Кузнецк Алатауын айнала Обь маңына келген деп топшылайды

ІХ ғасырдан бастап Солтүстік Алтай мен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандарында сросткинск мәдениеті қалыптасады. Ол Бийск қаласы жанындағы Сросткинск селосында табылған қазбаға байланысты осылай аталған. Оны М.П.Грязнов тапқан болатын.

ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениетіне тән өрнекті стиль осы солтүстік ауданда кең тараған, ал бұл жерде қыпшақтар қоныстанған.

Таштык мәдениетімен қыпшақтардың туыстық қатынастары олардың европеоидтығы да көрсетеді, яғни оларды половцы, кұмандар, шары (сары) деп аталуы. Азиядағы европеоидтық нәсілдің бірі солтүстік динлиндер Минусинск котловинасында тұрған, мұнда тагар уақытының европеоидтық халқы мекендегенін палеантропологтардың мәліметтері дәлелдеген. Осындай нәсілдік белгімен қыпшақтар да ерекшеленген. Олар батыс динлин – тагарлықтардың көршілері болған, тіпті шығу тегі бойынша да байланысы болған болу керек .

Таштык мәдениетінің дәстүрі ұзақ өмір сүрді. моңғол дәуірінің мәдениетінде кейбір таштық формалары екінші рет көрінді. Оны өзегі майысқан сырғалар және жібі мен белдіктің құрсаулары өрнектердің кейбір түрлері және тұғырығы конусты кубиктің түрі, ал бұл кейінгі тагар мен таштык керамикасын қайталағаны дәлелдейді. Далалы алқаптағы аудандарда, таштык мәдениетінде де ежелден қалыптасқан мұндай дәстүр моңғол дәуірінде бүкіл территорияда үстем болды ]. Қыпшақ этногенезінде таштык компонентінің болуы қыпшақ тайпалары арасында бұл дәстүрдің ұзақ сақталғанын көрсетеді.

Селенгі жазбаларында (VІІІ ғ. ортасы) қыпшақтар жөнінде &quot;түрік – қыпшақтар бізді елу жыл бойы биледі&quot;, – деп жазылған . Бұл жазба ұйғыр ханы Боян – чордың атына жазылған. Селенгі жазбаларында қыпшақтар ежелгі түріктер деп аталғандықтан, олар VІІІ ғ. бірінші жартысында ұйғырларға үстемдік жасады деген сөз. Ертеде Алтайда тұрған қыпшақтар Алашаньға қоныс аударып, болашақ Екінші қағанаттың &quot;демографиялық негізін&quot; қалады . К.Ш. Шаниязов Екінші қағанаттың саяси өмірінде үлкен роль атқарған қыпшақтардың орхон тобын бөліп қарайды, ал оларға Батыс моңғолия мен Тувада тұрған ұйғырлар бағынған . Селенгі жазбаларын қайта зерттеген С.Г.Кляшторный ондағы &quot;қыпшақ&quot; этнониміне күдікпен қарады . Бұл VІІІ ғ. бірінші жартысында Орталық Азяда қалыптасқан тарихи жағдайға сәйкес келетінін байқауға болады, яғни ұйғырлардың ежелгі түріктерге бағынған уақыты (688–741 жж.) шамамен жүз жыл құрайды, бірақ ешқандай жазба деректерде түріктер қыпшақтармен теңестірілмейді. Сонда Селенгі жазбаларын Кляшторный мен Сұлтановтың пікіріне сай есептемегенде, онда ең алғашқы түркі тіліндегі шығарма &quot;Құтадғу білік&quot; (1069 ж.) шығармасы болып табылады.

ІХ – Х ғғ. қыпшақтардың қимақ мемлекетінің құрамына енгені жөнінде жазба деректер көп. &quot;Қыпшақ&quot; этнонимі Ибн Хордадбектің (ІХ ғ.), авторы белгісіз &quot;Худуд ал – Аламда&quot; (Х ғ.), Гардизи (ХІ ғ.), ал – Идриси (ХІІ ғ.) т.б. мұсылман деректерінде кездеседі. Көптеген авторлар қыпшақтар саяси жағынан қимақтарға бағынған дербес халық деп қарастырады. Бұл кезде қыпшақтар 9 тайпадан тұрған күрделі этникалық қауымдастық еді. &quot;Худуд – ал – алам&quot; бойынша қыпшақтар &quot;қимақтарға қарағанда жабайы. Олардың патшаларын қимақтар тағайындайды&quot;.

Б.э. І мың жылдығының басында қыпшақтардың мәдениеті Солтүстікке таман қалыптасып, сонда қоныстанды, ІХ ғ. ортасында араб географтары мен саяхатшылары олардың Батыс Сібірдің оңтүстігінде орналасқанын жазды. Рашид-ад-диннің айтуынша қыпшақтар Оғызханның итбарақтарға қарсы жорығынан кейін пайда болды . С.Ақынжановтың айтуынша, қыпшақтардың этногенезі Батыс Сібірдің орманды далаларында болды. Бұл Обь – Ертіс қос өзенінің орманды даласы деп пайымдаймыз.

Солтүстігін &quot;теңіз қоршап&quot;, &quot;солтүстіктің адам тұрғысыз кеңістігі&quot; жайлап жатты, ал оңтүстікте қимақтармен шекараласты. Батыс шекара өзгеріп отырды. Б.Е. Көмековтың айтуынша, VІІІ ғ. екінші жартысы – ІХ ғ. басында &quot;қимақтардың оңтүстікке қозғалуымен қыпшақтардың Ертістен Батысқа жылжуы байқалады&quot; . Бұл кезде қыпшақтар Орал мен Арал маңы далаларына жетіп, ежелгі башқұрт тайпаларының құрамына кіріп, печенегтермен қақтығысады.

Сросткинск мәдениетіндегі қимақтар мен қыпшақтар арасындағы шекараны нақты анықтау қиын. Обьтың жоғары жағында сросткинск мәдениеті жоғары обьтық мәдениеті алмастырып, М.П. Грязновтың пайымдауынша таулы Алтайдың көршілес аудандарынан келген, соған ұқсас Қурай, Тұяқты, Шибэнің кіші ескерткіші белгілі [7. 151 б.]. Сроткинск мәдениеті Алтайда емес, көрші жатқан Шығыс Қазақстан территориясында қалыптасқанын VІІ – VІІІ ғасырларға жататын ерте сросткинск кешенін бөліп қарағанда дәлелденеді . М.П.Грязнов атап кеткен сросткинск пен таулы Алтай ескерткіштерінің жақындығы белгілі, екеуін де қалыптастыруға телес тайпалары мен Шығыс Қазақстандағы яньмо тайпалары араласқан. Қимақ мемлекетінің құрылуымен сросткинск мәдениеті қимақ – қыпшақ территориясына кең тараған. Осы жерлердегі жергілікті мәдениетті, мысалы, Алтайдағы Жоғары Обь мәдениетін ығыстырған. Қыпшақ тайпаларының ортасын сросткинск мәдениетінің енгенін Бараба даласындағы Усть – Тартас және Челябинск облысындағы Синеглазова, т.б. қорғаны дәлелдейді . Бүкіл территорияда сросткинск мәдениетінің таралғанын түрлі заттар дәлелдейді: сүйектен иілтіп жасалған түрлі заттар, үшкір тұмсықты қола және сүйек тоғалар, оқтың ұштары, ұзын белбеулер, әшекейлер, өрнекті стильдегі, т.б. Сросткинск мәдениеті ескерткіштерінің кең таралуы бұл этникалық мазмұнын жоғалта бастағанын, ал қимақ - қыпшақ бірлестігінде кең тарады деуге негіз бар. Ерте таптық мемлекеттік құрылымдарда И.С. Каменецскийдің анықтауынша түрлі мәдениеттер үстем еткен немесе мемлекеттік мәдениеттің ықпалымен тегістеліп жатады деген тенденцияны айтады. Осындай &quot;мемлекеттік мәдениет&quot; Батыс Сібірдің орманды далаларында ІХ – Х ғғ. Сросткинск мәдениеті болды, ол қыпшақ елінің этникасы мен шаруашылығын қамтыды .

Х ғасырдың ортасында қыпшақтар алғаш рет Ежелгі Русьтің шығыс шекарасына шықты. Ертеден белгілі Дешті – Қыпшақ ұғымы оңтүстік орыс далаларына тарай бастады. Бұл Дешті – Қыпшақтың шығыстағы шекарасының кішірейгені туралы ұғым қалыптастырды. Археологиялық ескерткіштер Солтүстік Қара теңіз өңірінен Солтүстік Алтайға дейін қоныстанған кезде болған күрделі этномәдени процестер жөнінде мәлімет береді.

Х ғасырдың аяғында Сросткинск мәдениеті өмір сүруін тоқтатады, ал бұл кезде Қимақ мемлекеті де құлап, қыпшақ тайпаларының жаңа этноәлеуметтік қауымдастығы құрылады. Қимақ-қыпшақ федерациясындағы саяси биліктің ауысуы сыртқы жағдайларға да (найман тайпаларының Ертістің жоғары жағын алуы), ішкі жағдайда қыпшақтар әлеуметтік-экономикалық жағынан күшейді. В.Бартольдтың айтуынша, қимақтардың тарихи маңызы сонда, олардың арасынан қыпшақтар шықты [20. 549 б.]. Қимақтар біраз уақыт Ертістің сол жағында тұрады .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Оңтүстік орыс далаларына қоныстанған қыпшақтар сросткинск формаларына ұқсас мәдениетті (ауыздықты, белдікті, айылбас, үщ айыр, т.б.) әкеледі. Азиядағы қыпшақ кешенінің толық қалыптасуы сросткинск мәдениетінің жоғары шекарасы (Х ғ. аяғы) шығыс Еуропа далаларында (ХІІ ғ. басы) кең тараған кезеңімен анықтауға болады, яғни ХІ – ХІІ ғғ.

Батыс Сібірдің оңтүстігі бұл кезеңнің ескерткіштері аз болғандықтан олардың тарихи жазбасын қиындатады. Олардың ішіндегі негізгісі Томск қаласының жанындағы Басандайка грунтовый могильнигі. Бұл кешеннің құрылысы жөнінде жазған авторлар (К.Э.Гриневич, А.П.Дульзон, З.Я.Бояршинова) оларды үш кезеңді қарастырды: Х – ХІІ ғғ. (моңғол дәуіріне дейін), ХІІІ – ХІV ғғ. (моңғол дәуірі), ХVІ – ХVІІ ғғ. (Мұсылман молалары). Осының алғашқы екеуінің хронологиялық топтары мен түрлі жерлеу дәстүрлері тығыз байланысты екені айтылған (өлікті жерлеу, аттарды жатқызу, өртеу). &quot;Түрік мәдениеті мен Камалық Чуд мәдениеті&quot; араласқан, яғни жергілікті мәдениетпен сырттан келген оңтүстік мәдениетінің компоненттері болды. Табылған материалдарға сай сараптама жасалғанда Басандайка қабатының &quot;жоғары енисей мотивтері&quot; (оюлы әшекейлер, бір – біріне қарсы тұрған құстар, жүрек тәрізді подвески) ерте Басандайка кешенін сросткинск мәдениетімен байланыстырады. Жалпы жерлеу дәстүрі, сонымен бірге заттардың негізгі формалары Басандайка моласының көп бөлігі этникалық жағынан қыпшақтарға жатады деп анықтауға мүмкіндік береді; жоғары қабатындағы молаларды таштык мәдениетінің формалы заттары бар. В.И.Матющенко зерттеген Еловка І обасы Басандайка обасына ұқсас, ол ерте кезеңге жатады, мұнда сросткинск мәдениеті нақты бейнеленген . Жерлеудің күрделі дәстүрі Басандайка дәстүріне ұқсас. Кейінгі дәуірге жататын Сылвенск мәдениетінің Пахомов обасы (ХІІ – ХІІІ ғғ.) авторлары угорлықтармен байлансытырып және қыпшақтардың шығыс тобымен – қимақтардың әсері болған, оның ішінде ежелгі Сібір рулары мен тайпалары болған . Бұл кезде қимақтар мемлекеті болмағанын ескерсек, Сылвен мәдениетінің қыпшақ компоненті екені даусыз.

Кең территорияда қыпшақ этномәдени қауымдастығының қалыптасуына байланысты күрделі этникалық процестер мен миграциялар жөніндегі ХІ – ХІІ ғғ. Оңтүстік және Батыс Сібірден табылған археологиялық ескерткіштер көрсетеді. Мысалы Пахомов моласындағы ескерткіштер Красноярскідегі Часовенногрск моласындағы ескерткіштермен ұқсас (ауыздық пен таға формалары, оюлы бляхи, т.б.), ал А.А.Гаврилова ондағы кейбір сросткинск элементтерін атап өткен . Часовенной тауларындағы ескерткіштер ХІ – ХІІ ғғ. Тува мен Минусинск котловинасындағы мәдениеттің кейінгі кезеңіне жатады. Әрине, осының бәрі қыпшақтардың этникалық тарихына қатынасы болған. ХІ – ХІІ ғғ. Тувадағы обалар, Басандайка мен половецтердің грунтовый молалары, Шығыс Еуропа далаларында өз мүсіндерін жасаған, іс жүзінде бір келкі болған. Қыпшақтардың тас ескерткіштерінде Сібірдегідей заттар көп (екі тісті шанышқы, белдіктегі ілгіштер). Бұл б.э.д. ІІ мың жылдықтағы кейбір Сібір ескерткіштерінің қыпшақтарға жататынын дәлелдейді және моңғол шапқыншылығына дейін Дешті Қыпшақтың түрлі аудандары арасындағы тығыз мәдени байланыстың болғанын көрсетеді.

Қыпшақтардың шекарасына мән берсек, Батыс Дешті Қыпшақ шығыстан батысқа Жайықтан Днестрге дейін, оңтүстік пен солтүстікке Қара теңіз бен Каспий теңізінен кек қаласына дейін (қазіргі Саратов маңы) созылып жатты. Шығыс Дешті Қыпшақтың шекарасы шығыста – Ертіс, батыста – Жайық өзені, солтүстікте – Тобыл өзені, оңтүстікте – Балқаш көлі мен Сырдарияның орта ағысына енетін жерлер жатты. Осы шекараларға байыптап қарасақ, Сібірдегі Тобылдың жері де енгенін “Дотан батырң жырындағы мәліметпен де дәлелдеуге болады деп пайымдаймыз.

…Ел сонда көшті дейді мақұл көріп,
Қырық мың үй бір Дотанның соңына еріп
Тобыл дейтұғын жерге қонды,
Бір ай жарым арада көшіп келіп.

Сарғуанның аяғы ұлан Тобыл
Сол жерге келіп қонды көшкен ауыл
Маңайына дұшпан жау жолатпастан,
Дотан хан болып тұрды біррнеше жыл .

Шығыс Дешті Қыпшаққа он алты тайпа енген: бөрілі, тоқсоба, иетиоба, дуртоба, ал-арс, бөржоғлы, манқұроғлы, йимак, тағ, башқұрт, құманлы, базанак, баджна, қарабөріклі, үз, жортан. Батыс қыпшақтарға он бір тайпа енді: тоқсоба, иетиоба, бөржоғлы, елбөрілі, кангароғлы, анджоғлы, дурутоба, құлаоғлы, жортан, қарабөріклі, котан.

Обь бассейнінің солтүстік жағасы мен оның сағасы Ертісте түркілену процесі жүрді. Бұл жерді мекендеген угра тілдес халыққа қыпшақ тайпалары үлкен әсер етті. Қыпшақтар орта Ертіс пен Тобылда мекендеген угорларды солтүстікке ығыстырып, біраз ассимиляцияланды. Тобыл және Бараба татарларының тілі түркі тілдерінің қыпшақ тобына кіреді .

ХІІ – ХІІІ ғғ. Алтын Орда дәуірінде Половецская мәдениеті қалыптасты. Бұл кездегі ескерткіштерге Поволжье мен Қазақстандағы ХІІ – ХІV ғғ. Жошы монеталары жатады. Сонымен Батыс Сібірдің оңтүстік аудандары қыпшақ этногенезінің негізгі аймағы болды. Сросткинск мәдениеті оның әр кезеңінің тамырын құрады.

ХІІІ-ХІV ғасырдың бірінші жартысындағы оқиғаларды сипаттайтын деректерде Жошы ұлысының көшпелі халқын “татарлар», “моңғолдар», “түріктер», “қыпшақтар» деп атаған. Осылардың ішінен “татар» атауы көп қолданылды. ХV-ХVІ ғасырларда Орыс мемлекеті араласқан Қазан, Астрахань, Қырым және Сібір хандықтарын да “татарларң деп атаған, сөйтіп Қазаннан Астраханьға дейінгі, Қырым мен Батыс Сібірдің түркі тілдес халықтары “татарлар» деп аталды. Еділ бойы, Қырым мен Батыс Сібір татарларының этникалық негізін осы жерде бұрыннан тұрған түрік тайпалары мен қауымдастығы құрады. Ертіс, Тобыл және Тұра жерлері орыстар жаулап алғанша Сібір деген атпен белгілі болды .

моңғолдар келместен бұрын Ресейдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі сан жағынан көп тайпалар қыпшақтар еді. Сондықтан Алтын Орданы орыстар Қыпшақ Ордасы деп те атаған. 1237 жылы Батый Ресейдің шығыс және оңтүстік бөліктерін жаулағанда қыпшақтарды талқандады. Қыпшақтардың өз ішіндегі алауыздықтар моңғолдардың тез жетістікке жетуінің бір себебі болды деуге болады.

Сібірдегі “татарларң дегенде оның ішінде қыпшақтардың болғанын ескереміз. Орыс жылнамаларында да бұл кездеседі. Сібір жылнамаларындағы “Көшім хан» деген тарауда Көшімді “Қазақ Ордасынан келген Мұртаза ұлы…»,- деп жазған . Демек, Көшім Қазақ Ордасының адамы болғандықтан Ібір-Сібір жұртының тарихы қазақ халқының тарихымен бірегей-бірлікте қарастырылады. Едігерді тақтан тайдырған Көшім құрған Сібір хандығының құрамына қыпшақтар да енген. Жалпы Ертістің жоғары жағы мен Омнан әрі, Бараба мен Құлындыда, Есіл мен Тобылдың жоғары жағында қазақтардың жазғы жайлаулары болған. Осы бір кеңістікте қыпшақ тектес халықтардың рухы басым болды десек қателеспейміз, өйткені Алтын Орданы, кейінірек Астрахань, Қазан, Қырым, Ноғай және Сібір хандықтарын жеке-жеке мемлекеттік құрылымдарға енгізгенмен, қыпшақ тектес бір ғана халық мекндегені белгілі.

Батыс Сібірдің оңтүстігінде қыпшақтардың этникалық тарихы мен мәдениетінің төрт кезеңін бөліп көрсетуге болады:

1) VІІІ ғасырда қыпшақ этносының қалыптасуы;

2) ІХ-Х ғғ. қимақ мемлекеттік бірлестігіне қыпшақтардың енген кезеңі. Бұл кезеңдегі мәдениеттің негізі сросткинск мәдениеті болып, оның солтүстік аудандарында қыпшақтар қабылдады;

3) қыпшақ этномәдени қауымдастығының үлкен территорияда, оның ішінде Батыс Сібірдің оңтүстігінде қалыптасуы (ХІ-ХІІ ғғ.). Бұл мәдениет синкретті мәнде болды, алайда негізгі айқындаушы компоненті сросткин мәдениетінің дәстүрлері сақталды;

4) ХІІІ-ХІV ғғ. қыпшақтардың моңғол мемлекетінің құрамына енуі. Жошы ұлысының құрамында біртіндеп жаңа мемлекеттік мәдениет қалыптасады.

Жоғарыда аталған Тобыл жерінде 1587 жылы Тобыл қаласы Мәскеудің бұйрығы бойынша Данил Чулковтың жетекшілігімен салынады. Мұндағы мақсаты Батыс Сібір орталығындағы түрік тілдес тайпалардың арасына бекініп, өз үстемдігін жүргізу еді. Көшім хандығы құлағаннан кейін оның орнына болған Сейтек ханды 1588 ж. Данил Чулков тұтқындап, Мәскеуге жібереді. 1590 жылы Тобыл Түменге бағынуын тоқтатып, Сібірдің дербес уездік қаласына айналады. Алғашқы кезде Тобыл уезіне Тобыл өзенінің төменгі жағынан басқа Ертіс, Обь, Тавда және Конда бойындағы барлық орыс иеліктері енді. Алайда ХІХ ғ. соңында Пелым, Березов, Сургут, Тара қалаларының салынуымен Тобыл уезінің жері едәуір қысқарды. ХVІІ ғ. Тобыл уезінде түрік тілдес халықтардың саны өскенін байқауға болады:
Этникалық топ ХVІІ ғ. басы ХVІІ ортасы ХVІІ аяғы
Түрік тілдес 3500 3900 4970
Бұхарлықтар 240 44 280
Остяктар 1700 1920 2630
Барлығы 5440 6000 7880

Б.О. Долгих түрік тілдес халықтарды татарлар деп жазған . Олардың көпшілігі қыпшақтар болған деп пайымдасақ, оның көпшілігі Көшім ханмен бірге кеткен болу керек. 1598 жылғы Обь өзені бойындағы соңғы шайқаста Көшімнің 370 адамы өлді, 30 адамы қалып, Көшім отбасының 30 мүшесі (оның ішінде 16 әйел адам) тұтқындалды . Көшіммен бірге 20 түтін көшіп жүрді. Бұл түтіннің әрқайсысында 5 адамнан болса, онда Көшім жеңілгенге дейін 630-640 адам болған, 50 бұхарлық саудагерлер болған. Сонда Көшіммен бірге кеткен адамдардың саны шамамен 1000 адам деп белгілесек, орыс тарихшылары жазып жүрген сібір татарларының саны аз болған болу керек, ал біздің пайымдауымызша әскерінің негізін қыпшақтар құрды. Тіпті орыстар келгенге дейін Көшімнің тұсында “сібір татарлары» деп отырған түрік тілдес тайпалардың саны ХІІ ғ. Басымен салыстырғанда 1000 адамға артық болған деп шамамен топшылауға болады. Көшімнің өзі де Қазақ Ордасынан келгендіктен Сібір жеріне жалғыз келуі мүмкін емес, нөкерлерімен келгені даусыз әрі Сібірде түрік тілдес қандастары болмаса келмеуі де ықтимал. Бұдан басқа Түмен татарлары да бар. Олардың да көпшілігі Көшіммен бірге кеткен, Көшім ұрпақтарымен байланыста болған. Оларды башқұрттардың табын руыныкі деп анықталып жүр. Бұл да терең зерттеуді қажет етеді деп есептейміз.

Патша өкіметі Сібірді жаулағанда Көшім хан бастаған қол орыс отаршыларына қарсы тәуелсіздік үшін күресті алғаш бастады десек, оларға қарсы тұрған бірден-бір қол қыпшақтар болды десек қателеспейміз.

Қорыта айтқанда қыпшақтардың тарихы Сібір жұртымен кейінгі орта ғасырда емес, ежелден-ақ тығыз байланыста болған.

== Әдебиет ==
* История Сибири. Л., 1968.
* Таскин В.С. Материалы по истории сюнну. Вып. 1. М., 1968.
* Кызласов Л.Р. Таштыкская эпоха в истории Хакасско – Минусинской котловины. М., 1960.
* Савинов Д.Г. Об основных этапах развития этнокультурной общности кыпчаков на юге Западной Сибири // история, археология и этнография Сибири. Томск, 1979.
* Бернштам А.Н. Заметки по этногенезу народов Северной Азии // СЭ. 1947. №2.
* Грум – Гржимайло Г.Е. Западная Моңғолия и Урянхайский край Т. 2. Л., 1926.
* Грязнов М.П. История древних племен Верхней Оби // МИА. №48. 1956. С. 99 – 144.
* Гаврилова А.А. Могильник Кудырге как источник по истории алтайских племен. – М. – Л., 1959.
* Малов С.Е. Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизи. М. – Л., 1959.
* Гумилев Л.Н. Древние тюрки. М., 1967.
* Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…
* Кляшторный С.Т., Султанов Т.И. Рецензия на книгу. Шаниязов К.Ш. К этнической истории узбекского народа…// Советская тюркология. 1975. №4.
* Mіnorsky V. Hudіd al – Alam. London, 1937. § 21.
* Рашид – ад – дин. Сб. л. Т. 1. Вып. 1. М. – Л., 1952.
* Кумеков Б.Е. Государство кимаков ІХ-ХІ вв. По арабским источникам. Алма-Ата, 1972.
* Арсланова Ф.Х. Памятники Павлодарского Прииртышья (ІІІ – ХІ вв.) // Новое в археологии Казакстана. Алма – Ата, 1968.
* Каменецский И.С. Археологическая культура и ее определение // СА №2. 1970.
* Матющенко В.И., Старцева Л.М. Еловский курганный могильник І периода железа // Труды ТГУ, Т. 206. Томск, 1970.
* Гаврилова А.А. Сверкающая чаша с Енисея (к вопросу о памятниках уйгуров в Саяно – Алтае) // Древняя Сибирь. Вып. 4. Новосибирск., 1974.
* Бартольд В.В. Кимаки. Статья из энциклопедии ислама. М., 1968. Т.5.
* Миллер Г. История Сибири. Т.1. М.-Л., 1937.
* Батырлар жыры. Т.2. Алматы, 1961.
* Народы Сибири. Этнографические очерки. М.-Л., 1956.
* Сибирские летописи. Спб., 1904.
* Долгих Б. О. Родовой и племенной состав народов Сибири в ХІІ веке. М., 1960.

[[Санат:Тарих]]</text>
      <sha1>65ai96c7gir9utmmw7l4j88honi1xck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дмитрий Константинович Кантемир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>513943</id>
    <revision>
      <id>3626339</id>
      <parentid>3611733</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бекқұл Нұрдәулет</username>
        <id>183164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ол 1709 жылдары басқарған</comment>
      <origin>3626339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8157" sha1="7y5w9zsx2afr0yfbtt2bys49u007vdv" xml:space="preserve">{{Грамматикасы тексерілсін}}
{{Мемлекеттік қайраткер
|Суреті=Dimitrie Cantemir - Portrait from Descriptio Moldaviae, 1716 (crop).jpg
|Commons=Dimitrie Cantemir
|Ғылыми аясы=[[антропология|антрополог]], [[тілтану|тілтанушы]], [[тарихшы]], [[философ]], [[Сазгер|композитор]], [[картография|картограф]], [[жазушы]], [[география|географ]], [[шығыстану|шығыстанушы]]
|Титулы=[[Сенат|Сенатор]]
|Ту=Flag of Russia.svg
|Басқара бастады=1721
|Басқаруын аяқтады=1723
|Ту_2=Flag of Moldavia.svg
|Туған күні=26.10.1673
|Қайтыс болған күні=21.08.1723
|Қайтыс болған жері=[[Ресей империясы]]
|Жерленді=Николо-Гректік монастырь
|Династия=Кантемир
|Әкесі=Константин Фёдорович Кантемир
|Жұбайы=Кассандра Кантакузен, Анастасия Ивановна Трубецкая|Балалары=Дмитрий, Мария, Сербан, Матвей, Константин, Смарагда, Антиох, Екатерина
|Ғылыми дәрежесі=[[академик]] (1714)
|Атағы=Құпия кеңесші &lt;small&gt;(1722; Ресей)&lt;/small&gt;|Шайқасы=Орыс-түрік соғысы(1710—1713)&lt;br&gt;Парсы жорығы (1722—1723)
|Титулы_2=Молдавия князьдігінің билеушісі
|Басқара бастады_2=1709
|Басқаруын аяқтады_2=1722
|Ізашары_2=Николай Маврокордат
|Ізбасары_2=Лулу Костаки|Титулы_3=Молдавия князьдігінің билеушісі
|Ту_3=Flag of Moldavia.svg
|Басқарған кезеңі_3=1693
|Ізашары_3=Константин Кантемир
|Ізбасары_3=Константин Георгиевич Дука|Анасы=Ана Бантыш
|Білімі=Ұлттың ұлы мектебі|Басқарды=[[Осман империясы]] &lt;small&gt;(1711-ге дейін)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Ресей империясы]] &lt;small&gt;(1711-ден бастап)&lt;/small&gt;
}}
'''Дмитрий Константинович Кантемир''' ({{lang-ro|Dimitrie Cantemir}}, [[26 қазан]] [[1673 жыл|1673]] – [[21 тамыз]] [[1723 жыл|1723]]) — [[Молдова]] ғалымы, энциклопедист, саяси қайраткер. [[1710 жыл|1710]] жылдан бастап [[Молдова]]ның билеушісі болған. 1711 жылы [[Осман империясы]]на қарсыласу үшін [[Ресей империясы|Ресей империясымен]] одақтасып, оның құрамына кіру туралы [[I Пётр]]мен келісімге келді. I Пётрдің Прут жорығы (1711) Молдованы азат ете алмаған соң, орыс әскерлерімен бірге 4 мыңдай молдаванды ертіп, [[Ресей]]ге кетті. Патшаның шығыс мәселелері жөніндегі кеңесшісі болып, [[кінәз]] дәрежесіне ие болды, ғылыми жұмыспен айналысты. 1714 жылы Берлин академиясының мүшесі болды. 1722-1723 жылдары Парсы жорығында [[I Пётр]]дің жорық кеңсесін басқарды. Тарихи еңбектері негізінен [[патриотизм]], Ресейдің [[Балқан түбегі|Балкандағы]] ықпалы, [[Молдова]]ның экономикасының көркею мәселелеріне арналды. 1673 жылғы 26 қазанда молдовалық бояр Константин Кантемирдің отбасында Дмитрий атты ұл бала дүниеге келді. Болашақ кінәздің мұрагері Антиох болды, алайда Константин жетінші ондықты алмастырды және нәрестенің дүниеге келуі ескі жауынгер үшін үлкен қуаныш болды.  

Константин Кантемир бүкіл өмірін әскери жорықтарда өткізді. Оның шыққан тегі әлі толық анықталмаған. Өзі ата-бабасының татар жауынгері, «Хан Темірден» тарағанын мәлімдегенімен, қазіргі тарихшылар оны кедей дворяндар отбасы Селистяндар әулетіне жатқызады. Жас кезінен поляк армиясында жалдамалы қызмет етіп, 17 жылдық қызметінен кейін ротмистр дәрежесіне жетті. Өзінің әскери қабілеттерін танытып, Молдоваға оралғаннан кейін Анна Бантышқа үйленді және Молдавияның ықпалды боярлық отбасыларымен, сондай-ақ егемендік мырзалар Дабижа мен Георгий Дукамен байланыс орнатты. Кантемир түріктерге қарсы күресті,алайда Хота шайқасында поляктар тұтқындаған Сұлтан Мехмед IV-тің [[Гарем|гаремін]] құтқарды. Сұлтан IV Мехмедтің поляктар тұтқындаған гаремін құтқаруы сияқты ерліктері оның кейінгі тағдырына, әсіресе [[1685 жыл|1685]] жылы Молдавия тағына отыруына ықпал етті.

=== Шығармашылығы ===
Өз дәуірінің аса білімді адамдарының бірі болған Дмитрий Кантемир туған молдаван тілінен бөлек, түрік, парсы, араб, грек, латын, итальян, орыс және француз тілдерін меңгерген.

Кантемирдің алғашқы ғылыми еңбектері Константинопольде жүрген кезінде жарық көрді. Оның философиялық трактаты '''«Диванул сау гылчава ынцелептулуй ку лумя сау жюдецул суфлетулуй ку трупул»''' («Диван, немесе Дананың дүние-мүлкімен айтысы, немесе Жан мен тәннің дауы») 1698 жылы Яссы қаласында грек және молдаван тілдерінде басылып шықты.

Одан кейін '''«Лаудэ кэтре изводитор ши кэтре виртутя ынвэцэтурий луй»''' («Ұстазға және оның іліміне мадақ») атты молдаван тіліндегі еңбегі мен '''«Sacro sanctae scientiae indempingibilis imago»''' («Қасиетті ғылымның сипатталмас бейнесі») атты 1700 жылы латын тілінде жазылған кітабы жарық көрді. Бұл еңбектерінде ол Ван Гельмонттың натурфилософиялық жүйесін дамытты. Сондай-ақ, осы кезеңде ол таным теориясына арналған '''«Compendiolum universae logices institutiones»''' («Жалпы қысқаша логика негіздері») еңбегін жазды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{уики}}
{{бастама}}
[[Санат:Молдова тұлғалары]]
[[Санат:Ресей империясы сенаторлары]]
[[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Ресей империясы мемлекеттік қайраткерлері]]</text>
      <sha1>7y5w9zsx2afr0yfbtt2bys49u007vdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таңдау арқылы сұрыптау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>523504</id>
    <revision>
      <id>3626522</id>
      <parentid>2921054</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4889" sha1="7ybiavtsgnrd6p47rddc2lyvsn11xue" xml:space="preserve">[[File:Selection-Sort-Animation.gif|thumb|288px|Таңдау арқылы сұрыптау]]
'''Таңдау арқылы сұрыптау''' - бұл сұрыптаудың ең қолайлы түрі. Әдетте бұл әдіс кестені реттеуді қажет еткен адам ойына ең бірінші келеді. Бұның мәні мынада, мысалы '''n''' элементтен тұратын '''А''' сандар массиві берілген. Оны таңдау әдісін қолданып элементтерінің өсуі бойынша сұрыптау қажет.
== Алгоритм ==
# Өлшемі n болатын А массивін толтыру және экранға шығару;
# i:=1;
# Индекс i-ден басталатын массив элементтерінің ішінен ең кішісін (индексі j) таңдап алу;
# A[i] және A[j] элементтерінің орындарын ауыстыру;
# i:=i+1 мәні үшін i:=n болғанға дейін 3 және 4 қадамдарды қайталау;
# Сұрыпталған А массивін экранға шығару.
[[File:Таңдау арқылы сұрыптау.jpg|thumb|Таңдау арқылы сұрыптау]]


== Программалау ==
&lt;source lang=&quot;c&quot;&gt;
Program Aikesha_lay;
Const n=8;
type MasType=array [1..n] of integer;
var i, idx, k: integer;
      A:MasType;
Function MinMas (j:integer):integer;
Var p, min:integer;
Begin
For p:=j to n do
If (p=j) or (A[p]&lt;A[min]) then min:=p;
M3nMas:=min;
End;
Begin
Randomize; Writeln('Берілген сандар массиві:');
For i:=1 to n do
Begin A[i]:=Random(30); Write(A[i]:4); end;
For i:=1 to n-1 do
Begin
idx:=MinMas(i);
k:=A[i]; A[i]:=A[idx]; A[idx]:=k; end;
writeln;
writeln('Өсуіне қарай сұрыптау нәтижесі:');
For i:=1 to n do
Write(A[i]:4); 
readln;
end.
&lt;/source&gt;
Бұл программада берілген массив бөлігінің ең кіші элементінің индексін(рет нөмірін) табатын '''MinMas(j)''' функциясы пайдаланылған. Функцияның '''j''' параметрінің мәні массив бөлігінің бірінші элементтерінің рет нөмірін (соңғысы '''n''') көрсетеді.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
* Бурин Е. А. Программирование на языке Турбо Паскаль. А., 2000.
* Вирт Н. Алгоритмы инструктуры данных.
* Досмайлов Т. К. Паскаль программалау тілі. А.,1996.
* Кнут Теория алгоритмов.
* Матросов В. Л. Теория Алгоритмов.
* Семашко Г. Л., Салтыков Г. Л. Программирование на языке Паскаль. М.,1988.

== Сыртқы сілтемелер ==
*[http://magister.kz/referat/show/3671/1/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121645/http://magister.kz/referat/show/3671/1/1 |date=2014-11-07 }}
*[http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83]
*[http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107114820/http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82 |date=2014-11-07 }}
*[http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121734/http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839 |date=2014-11-07 }}
*[http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121549/http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html |date=2014-11-07 }}
[[Санат:Ақпараттану]]
[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Паскаль]]</text>
      <sha1>7ybiavtsgnrd6p47rddc2lyvsn11xue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626523</id>
      <parentid>3626522</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="alffc1eoakx175jjgwhr9ybbukerrlz" xml:space="preserve">[[File:Selection-Sort-Animation.gif|thumb|288px|Таңдау арқылы сұрыптау]]
'''Таңдау арқылы сұрыптау''' — бұл сұрыптаудың ең қолайлы түрі. Әдетте бұл әдіс кестені реттеуді қажет еткен адам ойына ең бірінші келеді. Бұның мәні мынада, мысалы '''n''' элементтен тұратын '''А''' сандар массиві берілген. Оны таңдау әдісін қолданып элементтерінің өсуі бойынша сұрыптау қажет.
== Алгоритм ==
# Өлшемі n болатын А массивін толтыру және экранға шығару;
# i:=1;
# Индекс i-ден басталатын массив элементтерінің ішінен ең кішісін (индексі j) таңдап алу;
# A[i] және A[j] элементтерінің орындарын ауыстыру;
# i:=i+1 мәні үшін i:=n болғанға дейін 3 және 4 қадамдарды қайталау;
# Сұрыпталған А массивін экранға шығару.
[[File:Таңдау арқылы сұрыптау.jpg|thumb|Таңдау арқылы сұрыптау]]

== Программалау ==
&lt;source lang=&quot;c&quot;&gt;
Program Aikesha_lay;
Const n=8;
type MasType=array [1..n] of integer;
var i, idx, k: integer;
      A:MasType;
Function MinMas (j:integer):integer;
Var p, min:integer;
Begin
For p:=j to n do
If (p=j) or (A[p]&lt;A[min]) then min:=p;
M3nMas:=min;
End;
Begin
Randomize; Writeln('Берілген сандар массиві:');
For i:=1 to n do
Begin A[i]:=Random(30); Write(A[i]:4); end;
For i:=1 to n-1 do
Begin
idx:=MinMas(i);
k:=A[i]; A[i]:=A[idx]; A[idx]:=k; end;
writeln;
writeln('Өсуіне қарай сұрыптау нәтижесі:');
For i:=1 to n do
Write(A[i]:4); 
readln;
end.
&lt;/source&gt;
Бұл программада берілген массив бөлігінің ең кіші элементінің индексін(рет нөмірін) табатын '''MinMas(j)''' функциясы пайдаланылған. Функцияның '''j''' параметрінің мәні массив бөлігінің бірінші элементтерінің рет нөмірін (соңғысы '''n''') көрсетеді.

== Әдебиет ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
* Бурин Е. А. Программирование на языке Турбо Паскаль. А., 2000.
* Вирт Н. Алгоритмы инструктуры данных.
* Досмайлов Т. К. Паскаль программалау тілі. А.,1996.
* Кнут Теория алгоритмов.
* Матросов В. Л. Теория Алгоритмов.
* Семашко Г. Л., Салтыков Г. Л. Программирование на языке Паскаль. М.,1988.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://magister.kz/referat/show/3671/1/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121645/http://magister.kz/referat/show/3671/1/1 |date=2014-11-07 }}
*[http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83]
*[http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107114820/http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82 |date=2014-11-07 }}
*[http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121734/http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839 |date=2014-11-07 }}
*[http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121549/http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html |date=2014-11-07 }}

[[Санат:Ақпараттану]]
[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Паскаль]]</text>
      <sha1>alffc1eoakx175jjgwhr9ybbukerrlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626524</id>
      <parentid>3626523</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4754" sha1="8dko1lypn7j4rt868gxy0ao6z7zpsro" xml:space="preserve">[[File:Selection-Sort-Animation.gif|thumb|288px|Таңдау арқылы сұрыптау]]
'''Таңдау арқылы сұрыптау''' — бұл сұрыптаудың ең қолайлы түрі. Әдетте бұл әдіс кестені реттеуді қажет еткен адам ойына ең бірінші келеді. Бұның мәні мынада, мысалы '''n''' элементтен тұратын '''А''' сандар массиві берілген. Оны таңдау әдісін қолданып элементтерінің өсуі бойынша сұрыптау қажет.
== Алгоритм ==
# Өлшемі n болатын А массивін толтыру және экранға шығару;
# i:=1;
# Индекс i-ден басталатын массив элементтерінің ішінен ең кішісін (индексі j) таңдап алу;
# A[i] және A[j] элементтерінің орындарын ауыстыру;
# i:=i+1 мәні үшін i:=n болғанға дейін 3 және 4 қадамдарды қайталау;
# Сұрыпталған А массивін экранға шығару.
[[File:Таңдау арқылы сұрыптау.jpg|thumb|Таңдау арқылы сұрыптау]]

== Программалау ==
&lt;source lang=&quot;c&quot;&gt;
Program Aikesha_lay;
Const n=8;
type MasType=array [1..n] of integer;
var i, idx, k: integer;
      A:MasType;
Function MinMas (j:integer):integer;
Var p, min:integer;
Begin
For p:=j to n do
If (p=j) or (A[p]&lt;A[min]) then min:=p;
M3nMas:=min;
End;
Begin
Randomize; Writeln('Берілген сандар массиві:');
For i:=1 to n do
Begin A[i]:=Random(30); Write(A[i]:4); end;
For i:=1 to n-1 do
Begin
idx:=MinMas(i);
k:=A[i]; A[i]:=A[idx]; A[idx]:=k; end;
writeln;
writeln('Өсуіне қарай сұрыптау нәтижесі:');
For i:=1 to n do
Write(A[i]:4); 
readln;
end.
&lt;/source&gt;
Бұл программада берілген массив бөлігінің ең кіші элементінің индексін(рет нөмірін) табатын '''MinMas(j)''' функциясы пайдаланылған. Функцияның '''j''' параметрінің мәні массив бөлігінің бірінші элементтерінің рет нөмірін (соңғысы '''n''') көрсетеді.

== Әдебиет ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
* Бурин Е. А. Программирование на языке Турбо Паскаль. А., 2000.
* Вирт Н. Алгоритмы инструктуры данных.
* Досмайлов Т. К. Паскаль программалау тілі. А.,1996.
* Кнут Теория алгоритмов.
* Матросов В. Л. Теория Алгоритмов.
* Семашко Г. Л., Салтыков Г. Л. Программирование на языке Паскаль. М.,1988.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://magister.kz/referat/show/3671/1/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121645/http://magister.kz/referat/show/3671/1/1 |date=2014-11-07 }}
*[http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107114820/http://www.topreferat.com/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82/2840-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82 |date=2014-11-07 }}
*[http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121734/http://www.topreferat.kz/load/kursty_zh_mys/bas_a_p_nder/s_ryptau_disteri/160-1-0-5839 |date=2014-11-07 }}
*[http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107121549/http://smsreferat.kz/%D0%A0%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80/2147-%D0%A1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83-%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96-%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82.html |date=2014-11-07 }}

[[Санат:Ақпараттану]]
[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Паскаль]]</text>
      <sha1>8dko1lypn7j4rt868gxy0ao6z7zpsro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қызыл жебе (роман)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525133</id>
    <revision>
      <id>3626477</id>
      <parentid>3544053</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23705" sha1="01phrnokd4awnb9sli0y6bf48wc6323" xml:space="preserve">'''«Қызыл жебе»''' — [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза|Шерхан Мұртаза]]ның шығармашылық шеберлігі шыңдалып, үлкен суреткерлікке көтерілгенін танытатын айтулы еңбегі. Тарихи-революциялық тақырып аясында жазылған «Қызыл жебе» романының бірінші томы 1980 жылы жарық көрген соң, араға жылдар салып келесі кітаптары да жарық көрді. «Тамұқ» аталған соңғы томы 1994 жылы оқырмандар қолына тиді.

== &quot;Қызыл жебе&quot; романының өзектілігі ==
Аталмыш шығарманың негізгі кейіпкері - өз дәуірінің &quot;қызыл жебесі&quot;, қоғам қайраткері Тұрар Рысқұлов. Қазақ әдебиетінде Тұрар бейнесін жасау жолында алғаш қалам тартқан негізінде Мұхтар Әуезов еді. Тұрар Рысқұловтың көзі тірісінде-ақ жазылған «Қараш-қараш оқиғасы» повесі жұртшылықтан жоғары баға алған болатын. Оны оқыған Т.Рысқұловтың ағыл-тегіл егіліп жылағанын жазушы Шерхан Мұртаза өз кітабында шебер суреттейді. Шындығында, оқырман қауым Т.Рысқұлов жайлы біраз жағдайларға қанық болғанымен, оның өмір жолын түгел қамтитын, ұлт мақтанышы бейнесін жоғарыдан көретін туынды әлі дүниеге келе қоймаған еді. Сол кезеңде зиялысынан адасып қалған ұрпақты ардақтысымен қауыштыра Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» романы әдебиет әлемінің есігін ашты. Ол туралы Т.Мәмесейіт былай дейді: «Біздің жоғалтқанымыз – қазақ деген соры қайнаған халықты қайтсем бақытқа жеткіземін деп жанпидалықпен күрескен арыстарымыз еді, алдымен. Олар – біздің өткеніміз, тегіміз, руымыз еді ғой. Зорақы заман бізді содан айырғысы келді. Мәңгі жасағысы келді. Міне, сол оталған арыстарымыздың бірі және бірігейі Тұрар Рысқұлов еді. «Қызыл жебе» хамсасы арқылы біз алдымен сол Рысқұловты таптық және таныдық. Ал, Рысқұлов тағдыры – халық тағдыры. Өйткені, оның өмір жолындағы басынан өткен шындықтар халық тағдырындағы, тарихындағы шындықтарды елестетер еді. Сондықтан да, Рысқұловты тану – халықты тану деген сөз. Халықты тану - өзіңді тану». Осы реттен келгенде, «Қызыл жебе» - ұлттың рухын түлеткен, рухани ұстазына, көш бастар көсеміне айналған шығарма болды. 

== Жалпы мазмұны ==
Романда қазақ қоғамының көлеңкелі келбеті, асау өмірдің ойлы-қырлы қалтарысы, қу дүние, атақмансапты адамдықтан жоғары қойған жанның түрлі сұрқиялыққа баратыны, зұлымдыққа ұшыраған мазлұмның зар-мұңы, күйініші, әлсіздің күштіден көрген қорлығы, дәрменсіздігі асқан шеберлікпен әрі әсерлі бейнеленген. Білім, өнер, иман сынды шуақты құндылықтар адамдардан жырақта болғанда, қоғам басына келетін кесапаттың жойқын болатыны кітап астында жасырылған ой мәйегіндей.

I) Автор Т.Рысқұловтың жас шағынан бастап өскен ортасын, өмірден көрген-түйгенін, алған әсерін жан-жақты кең, байсалды суреттейді. Жастайынан көрген қиыншылық, жеген таяқ, аянышты тіршілік пенде атаулының пешенесіне жазыла бермейтін қатал тағдырды танытады. Тұрар қаршадайынан әкесі Рысқұлды өзіне үлгі етіп өсті. Рысқұл болмаса, Тұрардай қайраткер, күрескер ұл тумайды, сондықтан әкенің рөлі айрықша дәріптелген. Ол әкесінің турашылдығын, күштіден күбіжіктемейтін, мықтыдан ықпайтын тәкаппарлығын, жарлымын деп жасымайтын мінезін ұғып өсті. 

Оқырман алғашқы кітаптан-ақ, болашақ большевиктің мінезі қандай ортада, қалай қалыптасқандығы туралы жанымен ұғып, көңілмен танитын мол мағлұматтар алады. 
Романда жас Тұрар қара суық өңірде тамыр жайып, қанаттанған тау шынарындай шымырлық танытады. Бұл, әсіресе, баланың болыспен алғаш бетпе-бет келіп, арбасып қалатын сәттен, шабарман Таубайдың «Әкең қайда айт?» деп азаптайтын кезден, надзиратель алып соғардай үстіне төніп кеп қалса да қашпай арқасын дуалға берген күйі астындағы жалғыз тал қызғалдақты өз өміріндей қорғаштап, жанталасқан тұстан көрінеді. Бұның бәрі де, сөз жоқ, болашақ ірі қоғам қайраткері – Тұрар Рысқұловтың бойынан көрінер алғашқы қадір-қасиеттер еді. Өзі құралпас жас балалармен ойнап жүрген Тұрар бірде жаяу жарысып озып, мәреге бұрын жеткенде қос қолын көкке көтере сермеп: «Мен Қызыл жебемін!» - деп айғай салған-ды. Жалғыз кінәсі хас жүйріктігі боп, қарау заманның қабан қанжарына шалынып кете барған &quot;Қызыл жебе&quot; тағдыры көңілін қатты тербеген жазушы әлгіндей ойлы, терең мағыналы сөзді жас өскіннің аузына бекерден-бекер салып отырған жоқ. Осы бір ауыз сөз арқылы автор Тұрар бейнесін көкке көтеріп кеткендей.


II)«Қызыл жебе» романының бірінші кітабында Бронников пен Наташаның көмегі арқылы хат танып, әр нәрсеге зер салып, жіті қарауды үйренген Тұрар, екінші кітапта қоғамдық-әлеуметтік іске бірте-бірте араласа келіп, Әулие-Атада уақытша үкіметті құлатушылардың алдыңғы шебінен көрінген болатын.


III)«Жұлдыз көпір» – «Қызыл жебе» роман-хамсасының үшінші кітабы. Бұл шығармаға жазушы «Азаптардан – жұлдызға жол» деген латын сөзін эпиграф етіп алыпты. Үңіле қарасақ, осы сөздің өзіне талай нәрсе сыйып кеткендей. 

«Жұлдыз көпірде» жазушы Тұрардың жасындай жарқылдаған, жұлдыздай жарқыраған кезі, яғни Түркістан кеңестік автономиялық республикасы басшыларының бірі болған кезін, 1918-1920 жылдардағы Түркістан елінің өмір-тынысын суреттеген. Шындығын айтқанда, осыған дейін Т. Рысқұловтың революциялық бейнесі әдебиетте көрінген емес. Романда Рысқұловтың азаматтық, қайраткерлік, бет-бейнесін таныта түсетін, жан-жақты ашып, толықтыратын оқиғалар табиғи өрбіп отырады. Сол оқиғалардың ішінен жазушы кейіпкер мінезін дәл танытатын, айқын ашатын тартысты тұстарын талғаммен үйлестіре біледі. Әсіресе, Түркістан республикасының тағдырына, болашағына байланысты ойлары мен сол жолдағы ірі істерге үмтылысы, азаматтық тұрғысының беріктігі оның кесек тұлғасын, табандылығын танытады. Осындай тұстарда қаламгер шабыты да шамырқанып, батылдана түседі. Тұрар әрекеттерін бар шындығымен, бар қайшылығымен барынша табиғи көрсетуге күш салады. 

Мәселен, Мәскеуден келген төтенше өкіл Кобозев бейнесінен байыпты, парасатты большевиктің тұлғасын танимыз. Ол келген бойда-ақ Т.Рысқұловты танып, оның мәдениетті де шешен сөйлейтініне сүйсіне таңғалып, қабілет-қарымын байқап, оған қолдау көрсетеді. «Шырайы жеңілтек, яки қатал адамның түрі сияқты емес. Кеңдік, тереңдік, биіктік бар... Ал, осындай азаматы бар ел кадрға, басшы қайраткерлерге жұтаң дейтіндері не? &quot;Марксизмнен алшақ&quot;, - деді-ау Бухарин. Мына Рысқұлов сонда қайдан сауатты?! Ой жүйесі, қазіргі жағдаятты біліп пайымдауы, елдің көңіл-күйін тануы – бәрі көкейге қонымды ғой. Бұларды біз неге менсінбеуге, шетқақпайлатуға тиіспіз?» - деп Тұрармен жақын жүріп, екеуі Кеңес үкіметінің орныға түсуі үшін талай-талай істерді бірге атқарды.

Сондай-ақ тарихи шындықты негіз етіп алған романда тарихи белгілі адамдар да кездеседі. Қабылбек Сармолдаев, Сағдұлла Тұрсынходжаев, Нәзір Төреқұлов, Сұлтанбек Ходжанов, Санжар Аспандияров, Абдолла Жармұхамедов, Әбубәкір Диваев, Ғани Мұратбаевтар ара-тұра, Тұрарға қатысты жағдайда көрініс берсе де, олардың әрқайсысының азын-аулақ іс-әрекеті заман тынысын, уақыт рухын танытумен қатар, Рысқұлов бейнесін де жан-жақты шыңдай түседі. Замана ұлыларымен қатар жүрген Тұрар Рысқұлов туралы сыншы Тұрлыбек Мәмесейіт былай деп жазады: «Мәскеуден, орталықтан келген Фрунзе, Элиава, Рудзутак, Куйбышевтардың өзі бір төбе. Міне, кімдермен бірге, кімдермен қатар жүрген Рысқұлов! Нағыз халықтың көсемі десек лайық емес пе! Иә, ғасырдың дүниені дүр сілкіндірген ұлы кезеңі, соған лайық ұлы адамдары ғой бұлар». 
Азаматтық идеяларды дәріптеу үшін азаматтық тұрғы мықты болу керек. Осы азаматтық тұрғы, автордың азаматтық көзқарасы романның өнбойынан айқын сезіліп отырады. Романда Тұрар бейнесі осылай көрініс береді. Бұл – жазушының ыждағатты ізденісі мен қажырлы еңбегінің нәтижесі. Халқымыз тағдырындағы осы бір қиын кезеңді жан-жақты суреттеп, сол халқы үшін жанын аямай күрескен Рысқұлов сияқты біртуар азамат тұлғасын қаламгер толыққанды сомдап көрсеткен. Шерхан Мұртаза шығармашылығына тән шымыр сюжет, берік арқау «Жұлдыз көпірден» де айқын байқалады. Автор не нәрсені де ықшам суреттеуге, аз сөзбен көп айтуға бейім. Тілге деген жауаптылығы, тілдің, сөздің ішкі меңзеуіне, астарына үлкен мән беретіндігі анық сезіледі.
Бүкіл тіршілігінде адамгершілік, азаматтық парыз бен асқақ мұраттар жетелеген Тұрар Рысқұловқа мансап креслосы емес, туған халқының өмірлік мүддесі биік. Ол сол үшін небір қиындыққа нартәуекел етеді. «Буыршын мұздан тайған» талай қиын жағдаяттар мен күндерде Тұрар Рысқұловты аман алып шыққан да оның иманы зор, парызы биік, мүддесі асқақ, адал да әділ күрескер тұлғасы еді. Сондықтан болар, суреткер Ш.Мұртаза өзінің бас кейіпкерінің бойындағы әрі азаматтық, әрі қайраткерлік абзал қасиеттерді шынайы бейнелеп бере алған. Міне, өмірде тарих аренасында орын алған шындықтар нәтижесінде ашаршылыққа қарсы коммунистік-патриоттық, азаматтық, қайраткерлік күрестің басты мазмұны – романдағы Т.Рысқұловтың өмірлік те, көркемдік те тұлғасын ірілендіріп тұр деп толық айта аламыз. Тұрар Рысқұловтай күрделі тағдыр бар жерде, тарихи шындықтардың жемісті түрде игерілгеніне «Жұлдыз көпір» романы қай жағынан алсақ та, қарастырсақ та тегеурінді дәлел. «Жұлдыз көпір» романының оқырманға айтар ойы терең, тілі көркем. Туындыдағы ой тереңдігі дегеніміз Тұрар Рысқұловтың кешегі социалистік қоғам мен революция мұраттарына, туған халқының нұрлы болашағына қызмет етуге негізделген көпарналы, көптартысты, көп мағыналы іс-әрекеттерінің уағынан да, ірісінен де кеңінен аңғарылады. 

IV)«Қызыл жебе» роман-эпопеясының төртінші кітабы «Қыл көпір» деп аталады. Шығарма ауқымына Т.Рысқұлов өмірінің ең шешуші тұстары – мемлекеттік қайраткерлік өрлеу кезеңі алынған. Ұлттардың өзін-өзі басқару, революция жеңістерін орнықтыру, социалистік жолдарын нығайту мен өркендету, ұлттық республикалардың экономикасын арттыру жоспары, қазақ халқының жұт пен аштыққа ұрынған кездегі зобалаңы мен өлшеусіз трагедиясы тәрізді мәселерді шешу барысындағы Т. Рысқұловтың азаматтық-қайраткерлік орасан тұлғасы оның ширыққан-шиеленіскен тағдырының драмалық кезеңдері арқылы кеңінен әрі мейілінше нақты іс-әрекеттер үстінде көрсетіледі. Осы арада атап айту керек, суреткер Шерхан Мұртаза Т. Рысқұловтың халық перзенті ретіндегі қаһарман ерлігінің бүкіл әлеуметтік-тарихи мазмұнын, қыл-көпір температурасын сол шынайы қалпында яғни не асқындырмай, не әлсіретпей мейілінше байыппен бейнелеген. Мысалы, Сталиннің орынбасары болып жүргенінде Тұрар Рысқұловтың Якут, Дағыстан, Абхаз, Аджар автономиялық республикаларының, сондай-ақ Бурят, Комби, Чечен – Ингуш автономиялық облыстарының құрылуына көп күш-жігер жұмсағаны белгілі. Жазушы осының бәрін тізіп, тәптіштеп жатпайды. Тек Сталин мен Рысқұловтың жүздесуі барысында еске түскен бір деталь арқылы ғана береді. Мысалы: «Асылы, Рысқұловты тек қазақ жанды дейтіндер қателеседі. Иә, Сталиннің әлі есінде: жиырмасыншы жылдардың басы еді. Ұлт мәселелері жөніндегі Комиссариаттың бар кезі. Сталин – Нарком, Рысқұлов – орынбасар. Осы Рысқұлов сонда сонау қиыр терістікте жатқан сахалардың жоғын жоқтап, Сталиннің мазасын қайта-қайта алғаны бар», - деген эпизодтың өзі талай нәрсені аңғартып тұр. Жазушы Тұрар Рысқұловтың халықаралық деңгейдегі зор тұлға, өрелі қайраткер екендігін романның «Қызыл батыр» тарауында әдемі көрсеткен. Ол – Коминтерннің Монғолиядағы Төтенше өкілі ретінде жас республиканың мемлекеттік құрылымына, соның қалыптасуына үлкен үлес қосқан жан. Дегенмен, «Қыл көпір» романында ең басты назар Т. Рысқұловтың Сталинге жазған екі хатының әлеуметтік тарихына аударылады. Шерхан Мұртаза осы романда сонымен қатар сталиндік репрессияның түп-тамырына да үңілген. 

== Қорытынды ==
Т. Рысқұловтың көркемдік бейнесі жазушы Ш. Мұртаза шығармашылығында өз деңгейінен де жоғары көрсетілгендей. Осы туындыны оқу арқылы Тұрарды танымайтындар таныды, білмейтіндер білді, ұнатпайтындары ғашық болды. Жазушы ұлы тұлғаны халқымен қауыштыру мақсатында отыз жыл ғұмырын арнады. Рас, кезінде жазушыға сын да айтылды, түрлі сұрақтар да қойылды. Бүгінде біршама адамдар бұл хамса - романды жоғары бағалап,Т.Рысқұловтың өмірінен сыр шертіп тұрғандықтан М.Әуезовтың &quot;Абай жолы&quot; сынды роман-эпопея деп санайды. Алайда ғылыми тұрғыда дәлелденбеген көзқарас болғандықтан, ғылым тарапынан аталмыш еңбекті роман-эпопея деп айта алмаймыз.
Бес том кітап арнап отырып, жазушының өзі: «Тұрардың өз деңгейінде зерттей алған жоқпын. Т. Рысқұлов әлемі – шексіз, шетсіз әлем. Оның мұхитына сүңгу енді сендердің еншілеріңде», - деген еді. Бұл да ұлылар айтуға тиіс сөз сияқты.


== Шығарма туралы пікірлер ==
Жазушы Тахауи Ахтанов &quot;Қызыл жебе&quot; романы туралы былай дейді: &quot; Жаңа романда Шерхан тіл жағынан да өсіп, байи түскен. Кейіпкерлердің өз болмыс-мінезіне сай сөз саптауынан,табиғат суреттерінен, авторлық баяндау тебіреністерден бүгінгі проза дәрежесіндегі салиқалы кеңдік, шымыр шырақтық сияқты тіл мәдениетін танимыз&quot;.

== Сілтемелер ==
* [http://old.adebiportal.kz/kz/news/view/sherhan_murtazanin_kizil_zhebe_romanindagi_turar_beinesi__19370 Әдебиет порталынан алынған мәлімет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022222320/http://old.adebiportal.kz/kz/news/view/sherhan_murtazanin_kizil_zhebe_romanindagi_turar_beinesi__19370 |date=2021-10-22 }}
* [https://massaget.kz/okushyilarga/uy_tapsyirmasyi/28685/ Массагет порталынан алынған мәлімет]
* [http://kitap.kz/index.php/catalog/book/2057-qyzyl_zhebe_i_kitap Қызыл жебе I кітап]
* [http://kitap.kz/index.php/catalog/book/2058-qyzyl_zhebe_ii_kitap Қызыл жебе II кітап]

{{Шерхан Мұртаза шығармалары}}

[[Санат:Қазақша кітаптар]]
[[Санат:Романдар]]</text>
      <sha1>01phrnokd4awnb9sli0y6bf48wc6323</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фридель Рауш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>531423</id>
    <revision>
      <id>3626232</id>
      <parentid>2907691</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9220" sha1="begwdwezc094yywmw8o7n71dc26bjgl" xml:space="preserve">{{Футболшы
|есімі = Фридель Рауш
|толық аты = Фридель Рауш
|лақап аты = Фридель
|сурет = Friedel Rausch (1979).jpg
|сурет ені =250px 
|атауы = Фридель Рауш 1979 жыл
|туған күні  = 27.2.1940
|туған жері = [[Үшінші Рейх]] [[Дуйсбург]],
|азаматтығы = {{flagicon|Германия}} Германия
|қайтыс болған күні = 18.11.2017
|қайтыс болған жері = [[Швейцария]] [[Хорв]]
|бойы = 177
|салмағы = 
|позиция = [[қорғаушы]]
|қазіргі клуб = ''Өз мансабын аяқтады''
|жастар клубы = {{футбол карьерасы
|0000||
}}
|клубтары = {{футбол карьерасы
|1961—1962|{{flagicon|Германия}} Дуйсбург|
|1962—1971|{{flagicon|Германия}} Шальке 04|
}}
|ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
|0000||0 (0)
}}
|бапкер клубтары = {{футбол карьерасы
|1971—1976|{{flagicon|Германия}}Шальке 04|
|1976—1977|{{flagicon|Германия}}Шальке 04|
|1979—1980|{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт Франкфурт]]|
|1980—1982|{{flagicon|Түркия}}[[ Фенербахче СК]]|
|1982—1983|{{flagicon|Нидерланд}} МВВ Мастрихт|
|1983—1985|{{flagicon|Greece}}Ираклис|
|1985—1992|{{flagicon|Швейцария}} Люцерн|
|1992—1993|{{flagicon|Швейцария}} Базель|
|1993—1996|{{flagicon|Германия}} Кайзерслаутерн|
|1996—1997|{{flagicon|Austria}} ЛАСК|
|1998|{{flagicon|Германия}} Боруссия (Мёнхенгладбах)|
|1998—2000|{{flagicon|Германия}} Нюрнберг|
|2001|{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт|
}}
}}
'''Фридель Рауш''' ({{lang-de|Friedel Rausch}}; [[27 ақпан]] [[1940 жыл]]ы, [[Германия]] [[Дуйсбург]] — [[18 қараша]] [[2017 жыл]]ы, [[Швейцария]] [[Хорв]]) — бұрынғы неміс футболшысы және бапкері.

=== Карьера ===
==== Футболшы карьерасы ====
22 жасында Рауш  «[[Дуйсбургтан]]»  «Шальке 04» командасына ауысады да, 1971 жылға дейін қорғаушы орнында ойнайды.

Рауш футбол матчында полиция иті оны жамбасқа итеріп кеткенімен танымал. Бұл оқиға [[6 қыркүйек]] [[1969]] және полицияның алаңға шыққан жанкүйерлерді тыныштандырған сәтте [[Рюр Дерби|Рюр Дерби]] болды. Клуб дәрігері Раушуды сіреспеге қарсы егу жасады, және футболшы ақыры матчты аяқтады. Кейінірек [[Дортмунд]] «[[Боруссия]] Боруссия футбол клубы» Раушудан кешірім сұрады және 500 [[Неміс маркасы|марок]]&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/sport/fussball/article4460116/Als-ein-Hund-Friedel-Rausch-in-den-Hintern-biss.html Als ein Hund Friedel Rausch in den Hintern biss]&lt;/ref&gt;.

==== Бапкер карьерасы ====
Футболшы карьерасын аяқтағаннан кейін өзінің бұрынғы  «Шальке 04» командасында бапкерлік етеді. Алғашында Рауш жастар командасын жаттықтырады, кейін бас бапкер Макс Маркельдің көмекшісі жұмысын атқарады. Ал 1976 жылдың наурызында бас бапкер атанып, командамен Бундеслиганың 1976/1977 маусымында күміс медалінің жүлдегері атанады. 1976 жылы желтоқсанда Рауш Шалькеден кетеді.

1979 жылы қаңтардан бастап «Айнтрахт Франкфурт» командасын жаттықтырып, 1980 жылы УЕФА Кубогының жеңімпазы атанады.

Бұл табсытардан кейін «Фенербахче», «МВВ Мастрихт» және «Ираклис» клубтарында сәтсіздікке ұшырайды.

1985 жылы «Люцерн» клубының бас бапкері атанып, 1989 жылы [[Швейцария]] чемпионы және 1992 жылы Швейцария Кубогының иегері атанады.

«Базель» клубында бір жыл өткізгеннен кейін, «Кайзерслаутерн» командасының бапкері атанады. Бірақ 1995/1996 маусымнан кейін клуб екінші Бундеслигаға түсіп қалғандықтан оны жұмыстан шығарып жібереді.

Бұдан кейін ЛАСКада,Боруссия (Мёнхенгладбах) және Нюрнбергте бапкерлік көрсетеді. 2001 жылы «Айнтрахт Франкфурт» клубында бапкерлік етіп, 2004-2006 жылдары «Люцерн» клубының спорттық директорының жұмысын атқарады.

=== Жеке өмір ===
Фрмдель Рауш Марлизаға үйленген, үш ұлы және төрт немересі бар, Хорта тұрады. [[Хорв]]е&lt;ref&gt;[http://www.fussball24.de/fussball/1/7/38/89215-friedel-rausch-%C2%AD-ein-kind-der-bundesliga-wird-70 Friedel Rausch: Ein Kind der Bundesliga wird 70], fussball24.de vom 27. Februar 2010 (abgerufen am 18. August 2011)&lt;/ref&gt;. Ол екі рет жүрек соғысы мен өкпе эмболиясына ұшырады. 2006 жылдың наурыз айының соңында Раушқа [[тері рагы]] диагнозы қойылды. &lt;ref&gt;[http://www.fnp.de/fnp/sport/special-eintracht/friedel-rausch-ist-nur-noch-stolzer-grossvater_rmn01.c.7343626.de.html Friedel Rausch ist nur noch stolzer Großvater] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120802173744/http://www.fnp.de/fnp/sport/special-eintracht/friedel-rausch-ist-nur-noch-stolzer-grossvater_rmn01.c.7343626.de.html |date=2012-08-02 }}, fnp.de vom 26. Februar 2010 (abgerufen am 18. August 2011)&lt;/ref&gt;.

== Өлім ==
Фридель Рауш 2017 жылдың 18 қарашасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Krütli|first1=Albert|title=FCL trauert um Meistertrainer Friedel Rausch|url=http://www.luzernerzeitung.ch/sport/fussball/fcl/fcl-meistertrainer-friedel-rausch-ist-tot;art98,1141424|accessdate=18 November 2017|work=Luzerner Zeitung|date=18 November 2017|language=German}}&lt;/ref&gt;.

=== Жетістіктері ===
* Футболшы ретінде
** Германия Кубогының финалисті: 1968/69
* Бапкер ретінде
** Германия вице-чемпионы: 1976/77, 1993/94
** УЕФА Кубогының иегері: 1979/80
** Швейцария Чемпионы: 1988/89
** Швейцарии Кубогының иегері : 1991/92

=== Дереккөздер ===
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.transfermarkt.de/de/friedel-rausch/aufeinenblick/trainer_872.html Профиль на ''Transfermarkt.de'']{{ref-de}}
* [http://fussballdaten.de/spieler/rauschfriedel/2000/ Профиль на ''Fussballdaten.de''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204151904/http://fussballdaten.de/spieler/rauschfriedel/2000/ |date=2015-02-04 }}{{ref-de}}
* [http://www.eintracht-archiv.de/rausch.html Профиль на ''Eintracht-archiv.de''] {{de icon}}

[[Санат:27 ақпанда туғандар]]
[[Санат:Дуйсбургте туғандар]]
[[Санат:18 қарашада қайтыс болғандар]]
[[Санат:Спортшылар әліппе бойынша]]
[[Санат:Германия футболшылары]]
[[Санат:Дуйсбург ФК ойыншылары]]
[[Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары]]
[[Санат:Германия футбол жаттықтырушылары]]
[[Санат:Шальке-04 ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Тренингтер Eintracht Frankfurt]]
[[Санат:Фенербахче ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Массачусетс ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Ираклис ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Люцерн ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Базель ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Кайзерслаутерн ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:ЛАСК ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК жаттықтырушылары]]
[[Санат:Нюрнберг федерациясы]]</text>
      <sha1>begwdwezc094yywmw8o7n71dc26bjgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вениамин Александрович Каверин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532952</id>
    <revision>
      <id>3626354</id>
      <parentid>3513893</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <origin>3626354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1758" sha1="6gj5i3we6o1r2mnw8y4xzbc3zrh45d5" xml:space="preserve">[[Сурет:Kaverin 1970 3x4 portrait.jpg|нобай|1970]]
'''Вениамин Александрович Каверин''' (19.4.1902, Псков қаласы) – орыс совет жазушысы, Шығыс тілдері институтын (1923), Ленинград университетін бітірді. Алғашқы әңгімесі 1922 жылы жариаланды. «Тілектің орындалуы» (1934-1936), «Екі капитан» романдары (1938-1944) және «Ашық кітап» трилогиясы (1949-1956) тағы басқа шығармалары жарық көрді. Шығармалардың негізгі идеялық арқауы – совет интеллигенциясының жаңа қоғамдық құрылыстағы үлесі, ескірлікпен  күрестегі жеңісі. Каверин кітаптары көптеген шетелдік және КСРО халықтары тіліне аударылды. Оның «Екі капитан» романына(КСРО Мемлекет сыйлығы, 1946) 25 жылды 42 рет басылды, қазақ тіліне шықты (1956 жылы). Каверин 3 орден және медальдармен марапатталды.&lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{bio-stub}}

[[Санат:1989 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:1902 жылы туғандар]]
[[Санат:19 сәуірде туғандар]]
[[Санат:КСРО жазушылары]]
[[Санат:Псковта туғандар]]
[[Санат:Шығыс тілдері институты түлектері]]</text>
      <sha1>6gj5i3we6o1r2mnw8y4xzbc3zrh45d5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626355</id>
      <parentid>3626354</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <origin>3626355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1759" sha1="a3wdsjweasfg1mbvy9en83o4pu03zsl" xml:space="preserve">[[Сурет:Kaverin 1970 3x4 portrait.jpg|нобай|1970]]
'''Вениамин Александрович Каверин''' (19.4.1902, Псков қаласы) – орыс совет жазушысы, Шығыс тілдері институтын (1923), Ленинград университетін бітірді. Алғашқы әңгімесі 1922 жылы жариаланды. «Тілектің орындалуы» (1934-1936), «Екі капитан» романдары (1938-1944) және «Ашық кітап» трилогиясы (1949-1956) тағы басқа шығармалары жарық көрді. Шығармалардың негізгі идеялық арқауы – совет интеллигенциясының жаңа қоғамдық құрылыстағы үлесі, ескірлікпен  күрестегі жеңісі. Каверин кітаптары көптеген шетелдік және КСРО халықтары тіліне аударылды. Оның «Екі капитан» романына (КСРО Мемлекет сыйлығы, 1946) 25 жылды 42 рет басылды, қазақ тіліне шықты (1956 жылы). Каверин 3 орден және медальдармен марапатталды.&lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{bio-stub}}

[[Санат:1989 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:1902 жылы туғандар]]
[[Санат:19 сәуірде туғандар]]
[[Санат:КСРО жазушылары]]
[[Санат:Псковта туғандар]]
[[Санат:Шығыс тілдері институты түлектері]]</text>
      <sha1>a3wdsjweasfg1mbvy9en83o4pu03zsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626357</id>
      <parentid>3626355</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <origin>3626357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="byojziydmos7kid5s56fpufe8zych8l" xml:space="preserve">[[Сурет:Kaverin 1970 3x4 portrait.jpg|нобай|1970]]
'''Вениамин Александрович Каверин''' (19.4.1902, Псков қаласы) – орыс совет жазушысы, Шығыс тілдері институтын (1923), Ленинград университетін бітірді. Алғашқы әңгімесі 1922 жылы жариаланды. «Тілектің орындалуы» (1934-1936), «Екі капитан» романдары (1938-1944) және «Ашық кітап» трилогиясы (1949-1956) тағы басқа шығармалары жарық көрді. Шығармалардың негізгі идеялық арқауы – совет интеллигенциясының жаңа қоғамдық құрылыстағы үлесі, ескірлікпен  күрестегі жеңісі. Каверин кітаптары көптеген шетелдік және КСРО халықтары тіліне аударылды. Оның «Екі капитан» романына (КСРО Мемлекет сыйлығы, 1946) 25 жылды 42 рет басылды, қазақ тіліне шықты (1956 жылы). Каверин 3 орден және медальдармен марапатталды.&lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том&lt;/ref&gt;

== Шығармалары ==

=== Романдары мен повестері ===

* «Шеберлер мен шәкірттер», жинақ (1923)
* «Тағдырдың оннан тоғызы», роман (1925)
* «Хазаның ақыры», повесть (1924)
* «Бұзақы, не Васильев аралындағы кештер», роман (1928—1980)
* «Адамның жобасы» (1931—1980)
* «Суретші белгісіз», роман (1931) — алғашқы кеңес әдебиетіндегі соңғы формальды эксперименттердің бірі
* «Тілектердің орындалуы», роман (1—2-кітаптар, 1934—1936; жаңа редакциясы 1973)
* «Екі капитан», роман (1—2-кітаптар, 1936—1944)
* «Ашық кітап», роман (1946—1956—1964—1980)
* «Бейтаныс дос», повесть (1957—1959)
* «Әйнек сынығы», повесть (1960)
* «Жеті жұп таза емес», повесть (1961)
* «Қиғаш жаңбыр», повесть (1962)
* «Қос портрет», роман (1963—1964) — жұмыстан шығарылған, өтірік айыппен лагерьге түскен ғалым туралы баяндайды
* «О. И. Сенковский (Барон Брамбеус)» (1929; 1964 — жаңа редакциясы)
* «Айна алдында», роман (1965—1970) — бір орыс суретшісінің тағдырын ашады, әсіресе эмиграция кезеңіне тоқталып, көркем баяндауға нақты құжаттарды мұқият енгізеді
* «Екі сағаттық серуен», роман (1977—1980) — кеңес ғалымдарының өмірі туралы
* «Қоштасу ғылымы», роман (1983)
* «Құпия жолдың үстінде» (1989) — ақын және жазушы Борис Матвеевич Лапиннің өмірі туралы роман

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{bio-stub}}

[[Санат:1989 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:1902 жылы туғандар]]
[[Санат:19 сәуірде туғандар]]
[[Санат:КСРО жазушылары]]
[[Санат:Псковта туғандар]]
[[Санат:Шығыс тілдері институты түлектері]]</text>
      <sha1>byojziydmos7kid5s56fpufe8zych8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536081</id>
    <revision>
      <id>3626230</id>
      <parentid>3601783</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сайлау комиссиясын құру және сайлау тәртібі */</comment>
      <origin>3626230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20806" sha1="85iemmhgpuph03xgk3h08zgr7kfxf3j" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы
 |қысқартылған атауы    = Ортсайлауком
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |мемлекет = {{KAZ}}
 |құзыреті       = 
 |құзерет_тақырып_мәтіні = 
 |эмблема                = Logo of Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan.svg
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             =
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = [[1993 жыл]]
 |ізашары1          = 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = 
 |штаб-пәтері       = 010000, Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 4
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code      = 
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 20,3 млрд теңге (2025)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]&lt;/ref&gt;
 |министрдің есімі1     = 
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]]
 |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы
 |басшылықтың есімі2    = [[Мұхтар Тілдәбекұлы Ерман|Мұхтар Ерман]]
 |басшылықтың лауазымы2 = Төрағасының орынбасары
 |басшылықтың есімі3    = [[Шавхат Әнесұлы Өтемісов|Шавхат Өтемісов]]
 |басшылықтың лауазымы3 = Хатшысы
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = 
 |сайты            =
https://www.election.gov.kz/kaz/ election.gov.kz
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы''' — Республика [[сайлау комиссиясы|сайлау комиссияларының]] біртұтас жүйесіне басшылық ететін Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы.

Комиссияның негізгі міндеті Қазақстан Республикасында әділ, шынайы және еркін сайлаулар мен республикалық референдумдар өткізу болып табылады. Миссиясы — еркін және әділ сайлау мен республикалық референдумдар өткізу жолымен азаматтардың тікелей немесе өз өкілдері арқылы мемлекет істерін басқаруға қатысу құқықтарын қамтамасыз ету.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960003205_ Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы ережені бекіту туралы]&lt;/ref&gt; 1993 жылдан бастап тұрақты негізде жұмыс істейді.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K930001469_ Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы ереженi бекiту туралы]&lt;/ref&gt;

== Қысқаша тарихы ==
[[Қазақ КСР]]-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы [[Қазақ КСР]] [[Жоғарғы Кеңес]]інің [[1989 жыл]]ғы [[22 қыркүйек]]тегі қаулысымен 25 адамнан құрылған болатын. 
[[1989 жыл]]ғы [[18 қазан]]да [[Қазақ КСР]]-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы аппаратының құрамы бекітілді. [[Қазақ КСР]] [[Жоғарғы Кеңес]]і Президиумының қаулысына сәйкес Ортсайлауком аппараты 7 адамнан құралды. 
[[Қазақ КСР]] [[Жоғарғы Кеңес]]і [[1991 жыл]]ғы [[28 маусым]]да [[Қазақ КСР]]-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы құрамына өзгерістер енгізді. 
[[1993 жыл]]ғы [[8 желтоқсан]] күні [[Қазақ КСР]] [[Жоғарғы Кеңес]]інің «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясын сайлау туралы» қаулысы қабылданды. [[Қазақстан Республикасы]] Орталық сайлау комиссиясының құрамын [[Қазақстан Республикасы Президенті]]нің ұсынысы бойынша [[Жоғарғы Кеңес]] сайлады. 
Осы жылдың [[21 желтоқсан]]ында [[Қазақстан Республикасы Президенті]]нің Қаулысымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы туралы Ереже бекітілді. 
[[1995 жыл]]ғы [[17 наурыз]]да [[Қазақстан Республикасы Президенті]]нің «Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы» Жарлығы қабылданды. Орталық сайлау комиссиясының отставкаға кету туралы өтінішін қарай келе, Орталық сайлау комиссиясының бүкіл құрамын қызметтен босату туралы шешім қабылданды. 
[[1995 жыл]]ғы [[25 наурыз]]да Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының жаңа құрамы бекітілді. 
[[1996 жыл]]ғы [[11 қараша]]да Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Орталық сайлау комиссиясы туралы жаңа Ереже бекітілді.

== Сайлау комиссиясын құру және сайлау тәртібі ==
2026 жылы қабылданған Конституция бойынша Орталық сайлау комиссиясының 6 мүшесін Президент Құрылтай депутаттарының келісімімен, ал төрағасын Президент өзі дербес тағайындайды. Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының орынбасары мен хатшысы комиссияның отырысында сайланады.

Аумақтық сайлау комиссияларын Орталық сайлау комиссиясы, ал мәслихат депутаттарын сайлау жөніндегі округтік сайлау комиссиялары мен учаскелік сайлау комиссияларын тиісті аумақтық сайлау комиссиялары құрады. Сайлау комиссияларының өкілеттiк мерзiмi 5 жылды құрайды. Егер бірмандаттық аумақтық сайлау округінің шекарасы әкімшілік аумақтық бірліктің шекарасымен тұспа-тұс келсе, округтік сайлау комиссиясы құрылмай, оның қызметін аумақтық сайлау комиссиясы жүзеге асырады.

Аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерін саяси партиялардың ұсыныстары негізінде тиісті [[мәслихат]]тар сайлайды. Қажет болған жағдайда жоғары тұрған сайлау комиссиясы тиісті мәслихат сайлау комиссиясының мүшесін сайлағанға дейін бос орынға сайлау комиссиясының мүшесін тағайындайды. Әрбiр саяси партия тиiстi сайлау комиссиясының құрамына бiр кандидатура ұсынуға құқылы. Саяси партия сайлау комиссиясының құрамына саяси партияда мүшелігі жоқ кандидатура ұсынуға құқылы.

Төменгі деңгейдегі сайлау комиссиясының төрағасы, төрағасының орынбасары, хатшысы сайлау комиссиясының отырысында сайланады.

== Аппарат құрылымы ==
* Төрағаның Хатшылығы
* Ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі
* Сайлау процесін ұйымдастыру бөлімі
* Халықаралық ынтымақтастық бөлімі
* Электораттық оқытуды ұйымдастыру бөлімі
* Заң бөлімі
* Талдау және коммуникациялар бөлімі
* Бюджетті жоспарлау және атқару бөлімі&lt;ref&gt;[https://www.election.gov.kz/kaz/r-osk-turaly/r-osk-apparatyny-ramy.php Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ҚҰРЫЛЫМЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515110001/https://www.election.gov.kz/kaz/r-osk-turaly/r-osk-apparatyny-ramy.php |date=2025-05-15 }}&lt;/ref&gt;

=== Қарамағындағы ұйымдар ===
* «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерлiк-техникалық орталығы» ШЖҚ РМК — электрондық сайлау жүйесi инфрақұрылымының объектiлерi торабын ұстау және дамыту саласында шаруашылық қызметтi жүзеге асыратын мемлекеттік кәсіпорын. 2005 жылы құрылған.&lt;ref&gt;[https://www.election.gov.kz/kaz/rgp/ «ҚР ОСК ИТО» РМК ҚҰРУ ТУРАЛЫ ҚАУЛЫ]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Төрағалары ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Суреті
! Аты-жөні&lt;br&gt;{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! colspan=&quot;2&quot;| Басқарған уақыты
|-
| colspan=&quot;5&quot;| 
'''Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы (1993–)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Қаратай Тұрысов]]&lt;br&gt;{{small|(1934—2004)}} || 8 желтоқсан 1993 || 17 наурыз 1995
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Юрий Алексеевич Ким|Юрий Ким]]&lt;br&gt;{{small|(1940—2000)}} || 25 наурыз 1995 || 24 қаңтар 1996
|-
| 3 || [[Сурет:Zagipa Baliyeva.jpg|99px]] || [[Зағипа Яхияқызы Балиева|Зағипа Балиева]]&lt;br&gt;{{small|(1958 туған)}} || қаңтар 1996 || 13 сәуір 2005
|-
| 4 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || [[Оңалсын Исламұлы Жұмабеков|Оңалсын Жұмабеков]]&lt;br&gt;{{small|(1948 туған)}} || 13 сәуір 2005 || 17 қаңтар 2007
|-
| 5 || [[Сурет:Turgankulov.jpg|99px]] || [[Қуандық Тұрғанқұлұлы Тұрғанқұлов|Қуандық Тұрғанқұлов]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || 17 қаңтар 2007 || 13 қыркүйек 2016
|-
| 6 || [[Сурет:Berik Imashev (12.2013).jpg|99px]] || [[Берік Мәжитұлы Имашев|Берік Имашев]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 13 қыркүйек 2016 || 25 қаңтар 2022
|-
| 7 || [[Сурет:Nurlan Abdirov.jpg|99px]] || [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]]&lt;br&gt;{{small|(1961 туған)}} || 25 қаңтар 2022 || —
|}

== Комиссия мүшелері ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Реті !! Аты-жөні !! Тағайындалған уақыты !! Тағайындаған билік органы !! Лауазымы
|-
| 1 || [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] || 25 қаңтар 2022 || Президент || ОСК төрағасы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Мұхтар Тілдәбекұлы Ерман|Мұхтар Ерман]] || 30 наурыз 2022 || rowspan=&quot;2&quot; | Мәжіліс || ОСК хатшысы 
|-
| 13 қараша 2024 || ОСК төрағасының орынбасары 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 3 || rowspan=&quot;2&quot; | [[Шавхат Әнесұлы Өтемісов|Шавхат Өтемісов]] || 24 ақпан 2022 || rowspan=&quot;2&quot; | Сенат || ОСК мүшесі 
|-
| 13 қараша 2024 || ОСК хатшысы 
|-
| 4 || [[Азамат Мақсотұлы Айманақұмов|Азамат Айманақұмов]] || 7 қараша 2024 || Президент || ОСК мүшесі
|-
| 5 || [[Михаил Михайлович Бортник|Михаил Бортник]] || 7 қараша 2024 || Президент || ОСК мүшесі
|-
| 6 || [[Әсел Болатқазықызы Жанәбілова|Әсел Жанәбілова]] || 22 қазан 2025 || Мәжіліс || ОСК мүшесі
|-
| 7 || [[Ләззат Кеңесқызы Сүйіндік|Ләззат Сүйіндік]] || 7 қараша 2024 || Сенат || ОСК мүшесі
|}

=== Бұрынғы мүшелерінің тізімі===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Аты-жөні !! Мүше болған уақыты !! Лауазымы
|-
| [[Қаратай Тұрысов]] || 1993 — 1995 || Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
|-
| [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] || 1993 — 1995 || Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
|-
| [[Владимир Васильевич Волков|Владимир Волков]] || 1993 — 1994 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Талғатбек Жәмшитұлы Абайділдин|Талғатбек Абайділдин]] || 1993 — 1995 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Юрий Алексеевич Ким|Юрий Ким]] || 1995 — 1996 || Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Үсен Жетенов]] || 1995 — 1996 || Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
|-
| 2008 — 2012 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Зағипа Яхияқызы Балиева|Зағипа Балиева]] || 1995 — 1996 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| 1996 — 2005 || Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
|-
| [[Қапар Бөкенов]] || 1995 — 2003 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|- 
| [[Майдаш Әлімқызы Оспанова|Майдаш Оспанова]] || 1995 — 2008 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Татьяна Витальевна Охлопкова|Татьяна Охлопкова]] || 1995 — 2016 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Қуандық Тұрғанқұлұлы Тұрғанқұлов|Қуандық Тұрғанқұлов]] || 1996 — 2007 || Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары 
|-
| 2007 — 2016 || Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
|-
| [[Елена Кулешова]] || 1996 — 2003 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Владимир Карлович Фоос|Владимир Фоос]] || 2000 — 2017 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| 2003 — 2007 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| 2007 — 2017 || Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Бақыт Сәрсенбайұлы Мелдешов|Бақыт Мелдешов]] || 2003 — 2020 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| 2007 — 2017 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| [[Ләззат Жаңылысқызы Сүлеймен|Ләззат Сүлеймен]] || 2003 — 2019 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Оңалсын Исламұлы Жұмабеков|Оңалсын Жұмабеков]] || 2005 — 2007 || Орталық сайлау комиссиясының  төрағасы
|-
| [[Марат Алдоңғарұлы Сәрсембаев|Марат Сәрсембаев]] || 2007 — 2017 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Берік Мәжитұлы Имашев|Берік Имашев]] || 2016 — 2022 || Орталық сайлау комиссиясының төрағасы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Сәбила Сапарқызы Мұстафина|Сәбила Мұстафина]] || 2016 — 2024 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| 2017 — 2021 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Константин Викторович Петров|Константин Петров]] || 2016 — 2024 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| 2017 — 2024 || Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары
|-
| [[Наталья Николаевна Годунова|Наталья Годунова]] || 2017 — 2018 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Зәуреш Хамитқызы Баймолдина|Зәуреш Баймолдина]] || 2017 — 2019 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Ақылбек Жәмелұлы Ихданов|Ақылбек Ихданов]] || 2018 — 2020 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Анастасия Геннадьевна Щегорцова|Анастасия Щегорцова]] || 2019 — 2024 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| 2021 — 2022 || Орталық сайлау комиссиясының хатшысы
|-
| [[Серік Сламжанұлы Сыдықов|Серік Сыдықов]] || 2020 — 2022 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|- 
| [[Ерлан Сламханұлы Дауылбаев|Ерлан Дауылбаев]] || 2020 — 2022 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|-
| [[Асылбек Айжарықұлы Смағұлов|Асылбек Смағұлов]] || 2020 — 2025 || Орталық сайлау комиссиясының мүшесі
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары]]</text>
      <sha1>85iemmhgpuph03xgk3h08zgr7kfxf3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кітап элементтері</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537105</id>
    <revision>
      <id>3626503</id>
      <parentid>2361045</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T08:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34474" sha1="n5t2n6p9e45hc682pj5d58s9vvxi90q" xml:space="preserve">== Кітап элементтері туралы түсінік ==
Кітап –  кітап бумасынан және мұқабадан тұрады. Мұқаба қатты және жұмсақ болып екі түрге бөлінеді. Қатты мұқабаның жасалу жолы күрделі болады. Оған келесі тарауда тоқталамыз. Ал жұмсақ мұқаба қалыңдығы кітап бумасының қағазынан сәл өзгешелеу немесе қаттылау болады, көбінесе тігіліп бекітіледі. Жұмсақ мұқабаның бекітілуі ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Егер сыртқы  түрімен бекітілсе, онда оның мұқабасы блокпен желімделеді. Кейде сыртқы бекітуді жасамай-ақ, бірден желімдей береді. Себебі, қазіргі кезде желімдеуші аппараттардың мықтылығы, жұмыс күші, техникалық, технологиялық жақтары жылдан-жылға жақсарып келеді.
Баспаға келіп түскен кітаптың немесе кітапшаның алдымен сыртқы мұқабасы туралы сөз болады. Оның қандай қағазға (жылтыр немесе борланған) басылатыны, қағаз қалыңдығы қандай болатындығы туралы келісім-шарт жасалады. Сондықтан оқырман да, автор да, баспагер де мұқабаның тартымды болғанын қалайды.

== Бақылау таңбалары ==
біртұтас қара немесе контурлы квадрат, дөңгелек. Олардың мөлшері 3х3 немесе 4х4 миллиметр болып келеді. Бұл белгі бүктеуге салынған дәптердің дәл ортасына түсіріледі. Мұндай белгілер жүйесі дәптерлерді кітап бумасына дұрыс іріктеп алуды анықтау үшін қолданылады.

== Мұқаба ==
басылымның  ішкі парақгарын   бүлінуден сақтайтын арнайы қағаздан немесе басқа материалдардан  жасалған   тыс  қабаты. Мұқабада басылымның атауы, авторы, кейде шығу деректері жайлы мәліметтер беріледі.

== Супер мұқаба ==
кітап мұқабасының    үстіңгі    жағына  жапсырылған мәтіні немесе суреті бар қағаз   мұкаба. Полихромдық мұқаба – екі немесе одан да көп түсті басылымдағы мұқаба. Көркемдiк безендiрiлуi мен полиграфиялық даярлануына қарай жоғары көркемделген кiтаптарға супер полихромды мұқаба қапталады. Бұл кітаптардың макеттері де ерекше дайындалады. Басылым қағазының сапасы өте жоғары келеді. Арасына ляссе салынады, кейде футлярмен қапталады.

== Түптеу мұқабасы ==
'''Түптеу мұқабасы''' – баспа-полиграфиялық үдерістермен өңделіп, үш жағынан кесіліп дайын болған кітап бумасына қапталатын кітаптың негізгі бөлшегі. Түптеу мұқабасы – басылымның өлшеміне сәйкестіріліп, тұтас картоннан пішіліп-кесілген картон беттерін арнайы мұқабалық қағазбен немесе арнайы полиграфиялық түптеу маталарымен (бумвинил, коленкор, ледерин және т.б.) желіммен қапталып дайын болған кітап бумасының сыртынан кигізілетін басты кітап элементі. Яғни осылайша картонмен түптелген қатты түптеу мұқабалары немесе арнайы мұқабалық қағаздарда басылып даярланған жұмсақ мұқабалар кітаптың ең басты сыртқы элементі болып табылады.


# картон  беттері –  массасы 250г/м2- ден асатын тығыз қағаз түрі. Картондар бір қабатты және көп қабатты болып бөлінеді. 
# отстав - түптеу мұқабасына желімденетін бума қалыңдығына сәйкес келетін жұқа картон немесе тығыз қағаз. Кітап түбіне белгілі бір пішім береді. Мұқабадағы отставтың сыртқы жағына автордың аты-жөні мен кітап тақырыбы жазылады
# шпация – түптеу мұқабасындағы картон беттерінің арақашықтық өлшемі. 
# расстав – картон  беттері мен  отставтың арақашықтық өлшемі
# қайыру (загиб) – сыртқы түптеу материалынының кітаптың ішкі жағына қарай қайырылуы. 
*'''Кант''' – кесілген кітап бумасынан шығып тұратын картонды мұқабаның шеті.
Кітап бумасы – әр беті немесе әр дәптері ретімен жинақталып, тігіліп, желімденген, мұқаба немесе түптеу мұқабасына қондыруға даярланған  шикізат.
*'''Форзац''' -  арнайы форзац қағазында кейде суреттермен, кейде ою-өрнекпен безендірілген, кітап бумасы мен түптелген мұқабаны бекітетін, әрі эстетикалық әсемдік беретін кітап элементі. Форзацтың жай бекітілетін және күрделі бекітілетін түрлері болады.
*'''Каптал''' – кітапқа бір жағынан әсемдік беретін (бума пен түптеу мұқабасы арасындағы ашық жерді жауып тұратын), бір жағынан дәптерлердің бекітілу беріктігін арттыра түсуге арналған, кесілген кітап бумасы түбінің үстіңгі және астыңғы жағына желімденетін, бір шеті қалыңдау болып келетін мақта-мата немесе жібек таспа бау.  Кез-келген кітаптың жалпы безендірілуінің қосымша бір түрі болып табылады.
*'''Ляссе''' – (нем. Lesezeichen - белгілеу) – кітап, блокнот беттерінде қажетті бетті тез тауып алуға арналған жібек таспа. Ол кітап түбінің жоғарғы жағына бекітіледі, ал оның төменгі ұшы кітаптің төменгі жағынан шығып тұрады да кітаптың қажетті бетін белгілеп, бірден сол бетті ашуға көмектеседі.
Ляссе соңғы кезде жарнамалық қызметтерді атқарып жүр. Осы сәндік бау арқылы кітап шығарушы баспа да өздері ұсынатын қызмет түрлерін жазып қояды. Егер бір мерейтойға арналған кітап болса, онда мерейтой иесінің аты-жөнін алтын жіптер арқылы көмкеріп, оюлап жзуға да болады. 
''Кітаптың  ішкі элементтері үшке бөлінеді:''
# титульдық элементтер – титул, аннотация, фронтиспис, авантитул, контртитул, портрет.
# мәтіндік элементтер – эпиграф, арнау, негізгі мәтін, тақырыптар, абзацтар, ажыратпалар, цитаталар, құжаттық мәтіндер, сілтемелер, жүгіністер, көрсеткіштер, суреттік көркемдеу, безендіру материалдары, кестелер;
# көмекші қосымша материалдар – түрлі көрсеткіштер, библиографиялық мәтіндер, мазмұн, шығару мәліметтері т.б.
'''Титулдар.'''  ''Титул'' – латынша titulis – мұқабадан кейінгі негізгі бет. Оның басылымда атқаратын басты қызметі – шығарманың мазмұнын, кімге арналғанын, кімнің ұсынысымен шығарылып отырғанын қысқа ғана және мейлінше дәл көрсететін тұжырымды түсіндірме беру. Титулдар бірнеше түрге бөлінеді. Олар: авантитул, контртитул, фронтиспис, шмуцтитул, колонтитул.
''Әдетте титулдың өзінде мынадай ішкі бес элементтің болуы шарт:'' 
# автордың аты мен тегі бас әріптермен; 
# басылымның толық аты; 
# баспаның толық аты; 
# басылымның шыққан қаласы (орны); 
# басылып шыққан жылы.
'''Титулдық бет''' – бiр парақты (екi беттен, парақтың оң және терiс бетiнен) немесе  екi парақты (кiтап ашқандағы алғашқы төрт беттен) болуы мүмкін. 
Көлемді шығармаларда – оқулықтарда, академиялық басылымдарда, энциклопедияларда, көп томдық туындыларда титулдың күрделі, толық түрі беріледі. Толық титул іштей көп элементті болып келеді. Мысалы, 
*	басылым сериясы; 
*	басылымды шығаруға ұсынған мекеменің, ұйымның толық аты; 
*	жеке автордың, құрастырушының немесе авторлар ұжымының толық фамилиялары, әкелері мен өз аттарының бас әріптері (авторлар ұжымы тым көп болған жағдайда басылымның аты ғана. Ондайда авторлар кіріспе сөзде аталып, қай тарауды қайсысы жазғандары, атақтары көрсетіледі); 
*	көп томдық басылымдардың бірінші томында шығарманың негізгі толық тақырыбы көрсетіледі; 
*	томның, бөлімнің, нешінші басылып шығуының рет нөмірі. Томның рет нөмірі рим цифрымен, бөлімдері араб цифрымен, не сөзбен жазылады;
*	кімнің редакциясымен, редакциялауымен шыққандығы;
*	баспаның аты, басылып шыққан орны мен жылы
Әдетте мұқабадағы жазулар қалың қаріппен, титулдағы ашық қаріппен теріледі.  Мұның өзі мұқабаның дәрежесі титулдан жоғары екенін білдіреді.  Мұқаба мен титулдың тақырыптық аттары бір-біріне толық сәйкес келуін қатты қадағалау керек. 
Кiтаптың басқа да ерекше белгіленетін беттері болады. Олардың бiрi – кiтаптың iшкi беттерiндегi басқа тарауды, бөлімді немесе басқа тақырыпты айырықшалап көрсетуге арналған, сол бөлімнің немесе тақырыптың ең бiрiншi беті – шмуцтитул (немісше schmutztitel)  деп аталады.
Шмуцтитул тақырыптан немесе мәтір мен суреттерден тұратын  бет. Олар түрлі-түсті айшықты да болуы мүмкін. 
Шмуцтитул кейде басылымның бөлігінің, бөлімінің, тарауының аттары теріліп берілген болып та келеді. Ал, кейде онымен туындының дербес бөлігі, бөлімі т.с. жазған автордың аты-жөні ғана бейнеленеді.  Кітаптың бәрінде шмуцтитулдың болуы шарт емес. Әлбетте басылымның ішкі беттерінің безендірілу сапасын жақсарту, көркейте түсу үшін оған көз тартарлық графикалық элементтер беріп отыру орынды. 
Шмуцтитул кiтап бетiнiң оң жағындағы тақ санды бетінде орналастырылады. Шмуцтитулда шығарманың немесе бөлiмнiң тақырыбы, кейде тақырыпқа сәйкестіріліп салынған сурет немесе эпиграф, кейде  тақырыпшалардың тiзiмi жазылады. Шмуцтитулдың керi бетi не таза болады немесе шығарманың немесе бөлiмшенiң мәтiнiмен толтырылады. 
Шмуцтитулдық беттер шығармалар мен бөлiмшелердi бiр-бiрiнен алшақтатып, оларды iздеп табуды жеңiлдетедi. Суретшiлер шмуцтитулды пайдаланып, шығармаға немесе бөлiмшеге сәйкес келетiн бейнесуреттердi шмуцтитулдың оң жақ немесе керi жақ бетiне орналастырып кiтаптың көркемдiк безендiрiлуiн арттырады. Ал егер шмуцтитулды тұтастай бояп қойса (плашкамен), кiтап iшiндегi жаңа шығарманы немесе басқа бөлiмдi тез тауып, ашуға қолайлы болады.
Соңғы кездері балаларға арналған энциклопедиялық немесе анықтамалық басылымдарда осы тәсіл кеңінен қолданылып жүр.
Орташа немесе кiшi пішімді, таралымы аз, iрi бөлiмдерден тұратын кiтаптардағы шмуцтитулдық беттер әрi маңызды, әрi ыңғайлы болады. Бірақ кiтап iшiнде неғұрлым шығармалар мен бөлiмдер көп болса, солғұрлым шмуцтитулды қолдану экономикалық жағынан тиiмсiз келеді. Себебі, макет дайындау барысында шмуцтитул орналасатын тақ санды беттің бос болуын қамтамасыз ету лазым. Ал, егер тапсырыс бойынша, кiтапты шмуцтитулдық беттермен шығару керек болған жағдайда, мынадай кедергi – қиыншылықтар болуы мүмкiн: мысалы, шмуцтитул әрқашан тақ санды және оң жақта орналасатындықтан шмуцтитулдың алдындағы бет не жартылай толып, не тiптi ашық болып қалуы мүмкiн. Мұны кейбiр теру, беттеу, корректуралық түзету әдiстерiмен түзетуге болады. Осындай жағдайлармен, басылымды дайындау процесi кiшiгiрiм күрделенiп, бiраз уақытты алады және басылымды басуға кететін қағаздың да  шығынын арттырады.Баспа қызметкерлерi осыны еске ұстауы керек. 
Басылымды тартымды етіп көрсететін, титулмен жапсарлас, оның оң жақ бетіне қарама-қарсы орналастырылатын бір элемент фронтиспис (французша frontispiece, латынша – frontis). Оның сол шығарманың авторының қолдан салынған суреті, портреті, не фотосуреті болуы да мүмкін. Ескеретін жайт, контртитул берілген басылымда фронтисписке орын жоқ.
'''Фронтисписте''' – басылымның тақырыбына және  бүкiл кiтапқа арналып сәйкестіріліп салынған сурет немесе автордың суретi (портретi) орналастырылады. Бұл фронтиспис беті – негiзгi титул бетiне қарсы (сол жағында) орналастырылады. Фронтиспистегi бейнесурет кiтаптың маңызын, мазмұнын арттырып, оқырмандарға деген әсерiн асырады. Бұл элементтің кiтапты жарнамалауға да маңызы зор.
'''Авантитул''' – алдыңғы, бастапқы титул, басылым мұқабасын ашып жібергенде бірінші көзге түсетін бет, титулдық беттің ең бiрiншi бетi. Бұл бет кейде ашық қалдырылады, кейде баспаның атауы, маркасы немесе ұраны басылады. Ол шығармада контртитул немесе фронтиспис болған жағдайда негізгі титулдан бұрын орналасады. Олай етудегі мақсат – қарсы беттерінде қосалқы элементтер басылған фронтиспис пен контртитулдың композициясын бұзбауға тырысу, олардың екінші беттерінен қағаз арқылы таңбасы көрінуі ықтимал екенін ескеріп оны бүркеу. Сондай-ақ, авантитулды баспаның маркасы есебінде де пайдалануға болады. Есте ұстайтын жайт – шығару мәліметтерінің деректерін авантитулда басуға болмайтындығы. Олай жасалса, біріншіден мәлімет қайталанады, екіншіден негізгі титулдың құрылысы бұзылады. Авантитулға баспаның атын не баспаның эмблемасын берген дұрыс.
Негізгі титулға қарама-қарсы бір элемент қарсы титул – контртитул. Оның орны – негізгі титулға қарсы парақтың сол жақ қарсы беті. Оның өзі көп томдық және академиялық ғылыми басылымдарда қолданылады. Кейде контртитул орнынан сюжетті сурет қойылады.
Екi парақты   титулдық беттің екінші бетінде орналасатын контртитулдық бет, негізгі титулдық бетпен қатарласа орналасады. Аудармалық басылымдарда сол аударылатын тілде жазылған түпнұсқалық титулдық мәлiметтер басылады. Сондай-ақ бұл бетте – шығу деректерінiң (выходные сведения) кейбiр бөлiгi және негiзгi титулдық бетте берілетін мәлiметтер тым көп болғанда, осы мәлiметтердiң кейбір бөлігі беріледі. Контртитулдың тағы да бiр мақсаты – кiтаптың ашылуын созып, маңызын арттырып, салтанаттандыру. (Контртитул мен авантитулдың, яғни осы қосымша екi беттің көркемдiк және логикалық қажеттiлiгiн – шешiп алу керек). 
Титулдық беттің екiншi және үшiншi бетiнде – екi бетке қатар орналасқан немесе бiр беттен екiншi бетке жалғастыра орналастырылған мәтiн, мәтiн аралас сурет немесе кітаптың тақырыбына сәйкес келетін суреттерді орналастыруға болады. Басқа тілдерден қазақ тіліне аударылған бірқатар ірі шығармаларға екі титул беріледі: бірі – орысша басылымының түпнұсқа титулы, ол қарама-қарсы екі беттің сол жағына қойылады, ал екіншісі – қазақша титулы беттің оң жағын алып тұруға тиіс. Бұл ретте орысша титул «контртитул» ролін атқарады. Сондықтан ол орысша басылымының дәл көшірмесі болуы шарт.
Колонтитул – ірі шығармаларда ғана, мысалы томдық шығармаларда, энциклопедияларда, ғылыми еңбектерде, көлемді журналдарда берілетін беттік титул. 
Ол түпнұсқа теріліп болып, беттеле бастағанда көрсетіледі.  Бұл элементтің мәні полиграфия техникасының безендіру тәсілімен, редакциялық жұмыс үрдісімен тікелей байланысты.
'''Колонцифр''' (нем. Kolumnenziffer) — беттің реттік нөмірін көрсететін цифр, (кітаптың астыңғы жағында немесе бүйірінде көрсетіледі. Колонцифрды кітаптың көркемделуіне  қарай, әртүрлі тәсілде  дизайнердің өзі қояды. 
''Мынадай жағдайда колонцифрлар қойылмайды:''
*	кітаптың  бастапқы жағында (егер колонцифрлар жоғарғы жақта жазылса);
*	кітаптың соңғы жағында  (егер кітапта колонтитул мен колонцифр төменгі жақта жазылса);
*	кітап беттерін толық сурет  алып жатса;
*	жапсырмаларда
*	арнайы беттерде (мерейтой иесі, т.б.).
	Колонцифр қойылмаған беттер кітаптың жалпы беттік санына кіреді. Тек жапсырма беттер ғана есептелмейді.
Колонцифрды қою жұмысы  пагинация (лат. pagina — бет 	(страница) деп аталады.  Пагинацияға кейде мінәжаттық (сакральных), анықтамалық, көлемдік бағаналар саны да кіреді. Бұлар беттің санына қарамай өздері бөлек есептеледі.
Мәтіндік элементтер.  Кітап бумасының ішкі элементіне жататын мәтіндік элементтерге – эпиграф, арнау, негізгі мәтін, тақырыптар, абзацтар, ажыратпалар, цитаталар, құжаттық мәтіндер, сілтемелер, жүгіністер, көрсеткіштер, суреттік көркемдеу, безендіру материалдары, кестелермен қатар аңдатпа, реферат, индекс, авторлық синопсис, резюме де жатады. Соңғы бесеуін автор емес редакциялық ұжым жасайды.
Көмекші қосымша материалдар – түрлі көрсеткіштер, библиографиялық мәтіндер, мазмұн, шығару мәліметтері т.б.
''Шығару мәліметтері мынадай негізгі екі топқа бөлінеді:''
# жалпы библиографиялық шығару мәліметтері;
# баспалық-тіркеп шығару мәліметтері.
''Кiтаптағы басты беттердiң бiрi'' – кiтаптың негізгі мәтіні басталатын ең бірінші бетi (спуск полос).*   Бұл  бет ең бірінші терілген жолдан емес, төменірек орта жолдан – кiтаптың толық бетiнiң үштен бiр бөлiгiнен төмен түсiрiлiп басталып, терілген беттің үштен екі бөлігін ғана алуы мүмкін.  Толық терілген бет – бiр кiтаптың толық бiр бетiн алып жатады. 
Бөлімнің немесе тақырыптың ең бірінші терілген беті, яғни, мәтiннiң бiрiншi жолы басталғанға дейінгі үстіңгі жағында ашық жерлер қалдырылып төмен түсіріліп терілген бет ең бірінші бет (спуск полос) деп аталады. Орыс тілінде осы терминмен (спуск полос) – терілген беттерді ретімен орналастыруды да атайды
Кітаптың әр бөліміндегі төменірек түсіріліп терілген бірінші беті де (спуск полос), шмуцтитул сияқты жаңа бөлiмнiң немесе жаңа шығарманың басталуын көрсетiп, кiтаптың құрылымын ерекшелеп көрсетедi. Кітаптың жеке тарауларының алғашқы беттерінің жоғарғы жағынан қалдырылатын ашық жер әдетте сол беттің төрттен біріне жуық болады. Кейде бұл орынға аралық материал салынбайды, оның орнына түрлі бас таңбалар, клишелер, ою-өрнектер қойылады.
Әрбiр шмуцтитулдың, әрбiр төмен түсіріліп терілген беттiң өз аяқталу бетi бар (әрi қарай жаңа шмуцтитул мен жаңа төменірек түсіріліп терілген беті басталады). 
Кейбір кiтаптарда барлық мәтiннiң бастапқы бетi, мысалы, негiзгi бөлiм басталған бетi ғана төмен түсіріліп теріледі де, ал кiтап iшiндегi барлық бөлiмшелер мен шығармалар бiр-бiрiмен ашық жолдар арқылы бөлiнбей, өз кезектерiмен қатарласып кете бередi (вподверстку). Мұндай беттеуде басқа бөлімдердегі бірінші мәтін жолдары төмен түсірілмей, бірқалыпты қатарласып орналастырылады. 
Кітаптың әр бөліміндегі төмен түсіріліп терілген бірінші беті ескеріліп, беттелген кiтаптарда әрбiр бөлім басталған сайын, ашық жерлер қалып қояды. Бұл жағдайларда басылымның бөлімдері көп болған сайын, кітаптың пішімі мен таралымы үлкен болған сайын шығын көбейе түседi. Бiрақ, әр бөлімдегі бірінші бет төмен түсірілмей беттелген кiтаптарда, оқырмандардың бағдарлануы күрделеніп, мәтiндi қабылдауы қиындай түседi. Осылайша терілген беттеу әдістерін тек шығын көп болған жағдайда немесе өлең жинақтары мен әңгiмелер жинақтарында қолданған дұрыс. 
''Кiтаптағы негiзгi бет'' – қатардағы мәтін терілген бет. Кiтаптың әр бетiндегi мәтiн жолдарының саны шамамен бiрдей болады  (тек суреттi немесе кестенiң мәтiндерiн қоспағанда). 
Кiтап ішіндегi материалдар - тұтас мәтiндi, тұтас бейнелi және мәтін-сурет аралас болып бөлiнедi. 
Кiтап мәтіндері соңғы бетпен аяқталады. Бұл - шығу деректерi жазылатын беттің алдындағы немесе шығу деректерi басылған беттер. Кітаптың соңғы бетінен кейін – шығу деректерi басылады.
Мұнда авторлардың, құрастырушылардың, кiтапты дайындап шығаруға жауапты баспа қызметкерлерiнің аты-жөндері және осы басылымның шығу деректері – техникалық көрсеткіштері, баспахана атауы мен баспахананың мекен-жайы сияқты басқа да қажетті мәлiметтер беріледі. Кейде бұл мәлiметтер екi бетке бөлiнiп жазылады да, екеуi де соңғы бет болып саналады. Ал жарнамалық беттер болса, олар өз бетiнше бөлек бет болып есептеледі. 
Кітап беттерінде қолданылатын тағы бір элемент – колонтитул деп аталады. Колонтитулда басылым жайлы кейбір анықтамалық мәліметтер, журналдың, мақаланың тақырыбы, тараудың тақырыбы, автордың фамилиясы беріледі. Колонтитулды кітап бетінің үстіңгі немесе астыңғы жағына орналастырады. 
'''Заставка''' — материалдың сонғы жағына қойылатын сурет белгісі. Ол тақырыппен байланысты болады, мәтінмен және бас тақырыппен үндесіп жатады. Кейбір газеттер мен журналдарда тұрақты бас таңбалар да кездеседі.
'''Сигнатура''' (лат. signature — белгілеу, көрсету) – баспа табақтың  реттік нөмірін көрсететін  сан. Ол Әрбір баспа табақтың бірнші бетіне кітаптың сол жағына астына қойылады.  Сигнатураның қасына бірінші бетке норма қойылады. Норма дегеніміз – кітаптың қысқартылған аты, баспахананың тапсырыс нөмірі немесе автордың аты-жөні.  Ары қарай сигнатура үшінші бетке жұлдызша  арқылы нормасыз жазыла береді. Титулдық бетке сигнатура ешқашан қойылмайды. 
Сигнатура басуды, бүктеуді, блокты жинақтауды, дайын өнімді тексеруді жеңілдетеді. 
Сигнатураны  мәтіндегі негізгі  шрифтпен, санды 8 п. кеглмен, бірінші және үшінші баспа табаққа, беттің астыңғы сол жағына қояды. Сонымен бірге сигнатурада есте сақтайтын нәрсе: пішімді (формат)  сақтау.  Мысалы, 1/16 болса, онда 16 беттен соң, 1/8 болса 8 беттен соң қояды.

== Әдебиет ==
* Джон Пикок. Издательское дело. Книга от замысла до упаковки. –М.: ЭКОМ, 2002.
* Волкова В.Г. Технология обработки текстовой информации. -М.: МГАП,  2003.
* Полянский Н.Н. Технология полиграфического производства.  -М.: Книга, 1991.
* Воробьев Д., Дубасов А., Лебедев Ю. Технология брошюровочно-переплетных процессов. -М.:«Книга», 1989.</text>
      <sha1>n5t2n6p9e45hc682pj5d58s9vvxi90q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Уикидеңгей</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537752</id>
    <revision>
      <id>3626423</id>
      <parentid>3626022</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61053" sha1="1veel6kqgdal3wd5881gn8d5w32dk6u" xml:space="preserve">'''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]&lt;/span&gt;)

== Деңгей сипаттамасы ==
[[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]]
[[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме)

[[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме)

[[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме)

[[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме)

[[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}}  — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме)

[[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме)

[[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме)

[[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар  (100 000+ өңдеме)

== Рейтинг ==
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!№
!Қатысушы аты
!Өңдеме саны
!Мақала тексеруі
!Тіркелген уақыты
![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]]
|-
|1
|{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}}
| data-sort-value=&quot;120022&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022]
| data-sort-value=&quot;109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109]
|2012-12-28
|{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}}
|-
|2
|{{Қатысушы-түж6|Kasymov}}
| data-sort-value=&quot;96240&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 240]
| data-sort-value=&quot;1099&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1099]
|2011-10-03
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|3
|{{Қатысушы-түж6|Салиха}}
| data-sort-value=&quot;86567&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567]
| data-sort-value=&quot;170&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170]
|2012-07-28
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|4
|{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}}
| data-sort-value=&quot;84746&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 84 746]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2020-06-29
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|5
|{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}}
| data-sort-value=&quot;84036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036]
| data-sort-value=&quot;194&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194]
|2017-08-21
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|6
|{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}}
| data-sort-value=&quot;55551&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 551]
| data-sort-value=&quot;64&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64]
|2012-03-14
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|7
|{{Қатысушы-түж6|Casserium}}
| data-sort-value=&quot;48710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 710]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2017-06-26
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|8
|{{Қатысушы-түж6|Sibom}}
| data-sort-value=&quot;41112&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2010-01-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|9
|{{Қатысушы-түж6|Ulan}}
| data-sort-value=&quot;30436&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2007-12-01
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|10
|{{Қатысушы-түж6|1nter pares}}
| data-sort-value=&quot;30002&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 30 002]
| data-sort-value=&quot;49&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 49]
|2023-12-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|11
|{{Қатысушы-түж6|AlefZet}}
| data-sort-value=&quot;25095&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2006-05-18
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|12
|{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}}
| data-sort-value=&quot;24505&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505]
| data-sort-value=&quot;979&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979]
|2013-10-20
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|13
|{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}}
| data-sort-value=&quot;22549&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 549]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2018-10-22
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|14
|{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}}
| data-sort-value=&quot;21868&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|15
|{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}}
| data-sort-value=&quot;20301&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 20 301]
| data-sort-value=&quot;138&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 138]
|2014-01-01
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|16
|{{Қатысушы-түж6|Nurken}}
| data-sort-value=&quot;19318&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 318]
| data-sort-value=&quot;35&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35]
|2021-07-07
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|17
|{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}}
| data-sort-value=&quot;17124&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 124]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2009-06-18
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|18
|{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}}
| data-sort-value=&quot;16072&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072]
| data-sort-value=&quot;173&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173]
|2010-05-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|19
|{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}}
| data-sort-value=&quot;14709&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709]
| data-sort-value=&quot;73&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73]
|2013-06-16
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|20
|{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}}
| data-sort-value=&quot;13765&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2014-09-25
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|21
|{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}}
| data-sort-value=&quot;12577&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|22
|{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}}
| data-sort-value=&quot;11661&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-10
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|23
|{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}}
| data-sort-value=&quot;11277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 277]
| data-sort-value=&quot;59&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59]
|2009-09-23
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|24
|{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}}
| data-sort-value=&quot;10121&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 121]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2012-02-12
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|25
|{{Қатысушы-түж6|Тұран}}
| data-sort-value=&quot;8361&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2022-06-01
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|26
|{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}}
| data-sort-value=&quot;8336&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2012-11-25
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|27
|{{Қатысушы-түж6|Kas77777}}
| data-sort-value=&quot;8251&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|28
|{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}}
| data-sort-value=&quot;8156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8156]
| data-sort-value=&quot;42&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42]
|2022-05-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|29
|{{Қатысушы-түж6|Daniyar}}
| data-sort-value=&quot;8001&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|30
|{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}}
| data-sort-value=&quot;7949&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7949]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2020-01-06
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|31
|{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}}
| data-sort-value=&quot;7842&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|32
|{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}}
| data-sort-value=&quot;7596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|33
|{{Қатысушы-түж6|Ashina}}
| data-sort-value=&quot;7488&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7488]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2011-03-07
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|34
|{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}}
| data-sort-value=&quot;7420&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420]
| data-sort-value=&quot;22&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22]
|2023-11-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|35
|{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}}
| data-sort-value=&quot;7012&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012]
| data-sort-value=&quot;12&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12]
|2010-04-22
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|36
|{{Қатысушы-түж6|SSE}}
| data-sort-value=&quot;6974&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|37
|{{Қатысушы-түж6|GaiJin}}
| data-sort-value=&quot;6703&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|—
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|38
|{{Қатысушы-түж6|Bekus}}
| data-sort-value=&quot;6528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|39
|{{Қатысушы-түж6|Alamgir}}
| data-sort-value=&quot;6196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2007-09-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|40
|{{Қатысушы-түж6|Аскаров}}
| data-sort-value=&quot;6193&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|41
|{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}}
| data-sort-value=&quot;6142&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-31
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|42
|{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}}
| data-sort-value=&quot;6101&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|43
|{{Қатысушы-түж6|Aghia7}}
| data-sort-value=&quot;6046&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|44
|{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}}
| data-sort-value=&quot;5455&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|45
|{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}}
| data-sort-value=&quot;5200&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-12-18
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|46
|{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}}
| data-sort-value=&quot;5000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2021-05-11
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|47
|{{Қатысушы-түж6|Nick jan}}
| data-sort-value=&quot;4652&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-16
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|48
|{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}}
| data-sort-value=&quot;4522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-03-06
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|49
|{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}}
| data-sort-value=&quot;4497&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4497]
| data-sort-value=&quot;24&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24]
|2012-09-21
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|50
|{{Қатысушы-түж6|Coffee86}}
| data-sort-value=&quot;4412&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4412]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-25
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|51
|{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}}
| data-sort-value=&quot;3759&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2020-09-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|52
|{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}}
| data-sort-value=&quot;3683&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|53
|{{Қатысушы-түж6|Makenzis}}
| data-sort-value=&quot;3644&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3644]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-11-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|54
|{{Қатысушы-түж6|Majilis}}
| data-sort-value=&quot;3630&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-05-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|55
|{{Қатысушы-түж6|Esetok}}
| data-sort-value=&quot;3578&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-11-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|56
|{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}}
| data-sort-value=&quot;3545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|57
|{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}}
| data-sort-value=&quot;3516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|58
|{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}}
| data-sort-value=&quot;3396&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2022-11-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|59
|{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}}
| data-sort-value=&quot;3310&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|60
|{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}}
| data-sort-value=&quot;3273&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-18
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|61
|{{Қатысушы-түж6|Hardworking}}
| data-sort-value=&quot;3272&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|62
|{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}}
| data-sort-value=&quot;3227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|63
|{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}}
| data-sort-value=&quot;3205&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3205]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2016-03-26
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|64
|{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}}
| data-sort-value=&quot;3168&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|65
|{{Қатысушы-түж6|Qanattan}}
| data-sort-value=&quot;3117&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2024-02-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|66
|{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}}
| data-sort-value=&quot;3041&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|67
|{{Қатысушы-түж6|Meruyert}}
| data-sort-value=&quot;2952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-30
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|68
|{{Қатысушы-түж6|Абылай}}
| data-sort-value=&quot;2950&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|69
|{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}}
| data-sort-value=&quot;2894&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2894]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2024-10-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|70
|{{Қатысушы-түж6|Dauren}}
| data-sort-value=&quot;2871&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|71
|{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}}
| data-sort-value=&quot;2822&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2015-12-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|72
|{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}}
| data-sort-value=&quot;2700&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|73
|{{Қатысушы-түж6|Merey}}
| data-sort-value=&quot;2684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|74
|{{Қатысушы-түж6|Магпар}}
| data-sort-value=&quot;2680&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-12-11
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|75
|{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}}
| data-sort-value=&quot;2532&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|76
|{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}}
| data-sort-value=&quot;2530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|77
|{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}}
| data-sort-value=&quot;2475&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2016-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|78
|{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}}
| data-sort-value=&quot;2471&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|79
|{{Қатысушы-түж6|G55}}
| data-sort-value=&quot;2468&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|80
|{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}}
| data-sort-value=&quot;2466&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2466]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|81
|{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}}
| data-sort-value=&quot;2445&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|82
|{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}}
| data-sort-value=&quot;2424&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|83
|{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}}
| data-sort-value=&quot;2407&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2407]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2026-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|84
|{{Қатысушы-түж6|Рахман999}}
| data-sort-value=&quot;2304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2022-10-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|85
|{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}}
| data-sort-value=&quot;2247&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2014-02-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|86
|{{Қатысушы-түж6|Drift}}
| data-sort-value=&quot;2233&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|87
|{{Қатысушы-түж6|Egorkz}}
| data-sort-value=&quot;2232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|88
|{{Қатысушы-түж6|Mira01}}
| data-sort-value=&quot;2229&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-30
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|89
|{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}}
| data-sort-value=&quot;2215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|90
|{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}}
| data-sort-value=&quot;2208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|91
|{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}}
| data-sort-value=&quot;2175&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-07-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|92
|{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}}
| data-sort-value=&quot;2089&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2089]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2025-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|93
|{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}}
| data-sort-value=&quot;2036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-04-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|94
|{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}}
| data-sort-value=&quot;2009&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-03-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|95
|{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}}
| data-sort-value=&quot;1938&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2019-11-22
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|96
|{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|97
|{{Қатысушы-түж6|Daneker}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|98
|{{Қатысушы-түж6|Esen48}}
| data-sort-value=&quot;1808&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|99
|{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}}
| data-sort-value=&quot;1800&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-12-25
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|100
|{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}}
| data-sort-value=&quot;1795&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795]
| data-sort-value=&quot;101&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101]
|2015-11-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|101
|{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}}
| data-sort-value=&quot;1710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-01-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|102
|{{Қатысушы-түж6|Nelli}}
| data-sort-value=&quot;1666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|103
|{{Қатысушы-түж6|Araichik}}
| data-sort-value=&quot;1622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|104
|{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}}
| data-sort-value=&quot;1613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2019-08-27
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|105
|{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}}
| data-sort-value=&quot;1605&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1605]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2018-05-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|106
|{{Қатысушы-түж6|2rk}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|107
|{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}}
| data-sort-value=&quot;1537&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1537]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2022-04-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|108
|{{Қатысушы-түж6|Gliwi}}
| data-sort-value=&quot;1527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-05-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|109
|{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}}
| data-sort-value=&quot;1496&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|110
|{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}}
| data-sort-value=&quot;1490&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|111
|{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}}
| data-sort-value=&quot;1480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|112
|{{Қатысушы-түж6|DinDK}}
| data-sort-value=&quot;1383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|113
|{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}}
| data-sort-value=&quot;1371&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|114
|{{Қатысушы-түж6|Tulya}}
| data-sort-value=&quot;1344&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|115
|{{Қатысушы-түж6|Ayauly}}
| data-sort-value=&quot;1337&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|116
|{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}}
| data-sort-value=&quot;1314&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-09-06
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|117
|{{Қатысушы-түж6|Tarih}}
| data-sort-value=&quot;1304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|118
|{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}}
| data-sort-value=&quot;1283&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|119
|{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}}
| data-sort-value=&quot;1278&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2020-04-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|120
|{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}}
| data-sort-value=&quot;1277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277]
| data-sort-value=&quot;65&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65]
|2016-06-23
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|121
|{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}}
| data-sort-value=&quot;1248&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-10-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|122
|{{Қатысушы-түж6|Шілде}}
| data-sort-value=&quot;1223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|123
|{{Қатысушы-түж6|IL68}}
| data-sort-value=&quot;1218&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:IL68|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2017-05-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|124
|{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}}
| data-sort-value=&quot;1178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|125
|{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}}
| data-sort-value=&quot;1156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2021-01-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|126
|{{Қатысушы-түж6|Ziv}}
| data-sort-value=&quot;1155&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1155]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-12-09
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|127
|{{Қатысушы-түж6|Aimanber}}
| data-sort-value=&quot;1150&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|128
|{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}}
| data-sort-value=&quot;1136&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|129
|{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}}
| data-sort-value=&quot;1126&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-11-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|130
|{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}}
| data-sort-value=&quot;1119&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|131
|{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}}
| data-sort-value=&quot;1102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102]
| data-sort-value=&quot;16&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16]
|2024-02-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|132
|{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}}
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|133
|{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}}
| data-sort-value=&quot;1083&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|134
|{{Қатысушы-түж6|Kafarik}}
| data-sort-value=&quot;1075&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-12-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|135
|{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}}
| data-sort-value=&quot;1054&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|136
|{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}}
| data-sort-value=&quot;1052&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1052]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|137
|{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}}
| data-sort-value=&quot;1049&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|138
|{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}}
| data-sort-value=&quot;993&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|139
|{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}}
| data-sort-value=&quot;987&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|140
|{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}}
| data-sort-value=&quot;976&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-11-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|141
|{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}}
| data-sort-value=&quot;973&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|142
|{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}}
| data-sort-value=&quot;964&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|143
|{{Қатысушы-түж6|Aselhan}}
| data-sort-value=&quot;948&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|144
|{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}}
| data-sort-value=&quot;931&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|145
|{{Қатысушы-түж6|Adiladil}}
| data-sort-value=&quot;906&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-09
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|146
|{{Қатысушы-түж6|NErnur98}}
| data-sort-value=&quot;880&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|147
|{{Қатысушы-түж6|Касымхан}}
| data-sort-value=&quot;866&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|148
|{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}}
| data-sort-value=&quot;865&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|149
|{{Қатысушы-түж6|Mukhin}}
| data-sort-value=&quot;850&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|150
|{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}}
| data-sort-value=&quot;830&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|151
|{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}}
| data-sort-value=&quot;820&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|152
|{{Қатысушы-түж6|Dambler}}
| data-sort-value=&quot;819&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|153
|{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}}
| data-sort-value=&quot;813&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|154
|{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}}
| data-sort-value=&quot;801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-11-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|155
|{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}}
| data-sort-value=&quot;794&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|156
|{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}}
| data-sort-value=&quot;790&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|157
|{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}}
| data-sort-value=&quot;789&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|158
|{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}}
| data-sort-value=&quot;787&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|159
|{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}}
| data-sort-value=&quot;785&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|160
|{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}}
| data-sort-value=&quot;780&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|161
|{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}}
| data-sort-value=&quot;777&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|162
|{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}}
| data-sort-value=&quot;763&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-01-22
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|163
|{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}}
| data-sort-value=&quot;743&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2022-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|164
|{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}}
| data-sort-value=&quot;739&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|165
|{{Қатысушы-түж6|Mariko}}
| data-sort-value=&quot;734&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-26
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|166
|{{Қатысушы-түж6|Rake}}
| data-sort-value=&quot;726&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|167
|{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2008-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|168
|{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|169
|{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}}
| data-sort-value=&quot;722&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2015-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|170
|{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}}
| data-sort-value=&quot;720&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|171
|{{Қатысушы-түж6|Alfiya}}
| data-sort-value=&quot;719&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|172
|{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}}
| data-sort-value=&quot;697&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-02-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|173
|{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}}
| data-sort-value=&quot;695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|174
|{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}}
| data-sort-value=&quot;693&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2023-01-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|175
|{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}}
| data-sort-value=&quot;692&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 692]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|176
|{{Қатысушы-түж6|Cekli829}}
| data-sort-value=&quot;690&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|177
|{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}}
| data-sort-value=&quot;684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|178
|{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}}
| data-sort-value=&quot;676&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|179
|{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-06
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|180
|{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-05-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|181
|{{Қатысушы-түж6|Saken kun}}
| data-sort-value=&quot;673&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-01-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|182
|{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}}
| data-sort-value=&quot;671&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-08-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|183
|{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}}
| data-sort-value=&quot;658&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-03-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|184
|{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}}
| data-sort-value=&quot;656&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|185
|{{Қатысушы-түж6|Баха}}
| data-sort-value=&quot;654&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|186
|{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}}
| data-sort-value=&quot;651&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-03-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|187
|{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}}
| data-sort-value=&quot;645&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|188
|{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}}
| data-sort-value=&quot;642&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|189
|{{Қатысушы-түж6|IArhunI}}
| data-sort-value=&quot;640&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-12-15
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|190
|{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}}
| data-sort-value=&quot;639&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|191
|{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|192
|{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}}
| data-sort-value=&quot;620&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2017-09-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|193
|{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}}
| data-sort-value=&quot;619&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619]
| data-sort-value=&quot;19&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19]
|2022-01-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|194
|{{Қатысушы-түж6|Aseke16}}
| data-sort-value=&quot;617&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2014-01-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|195
|{{Қатысушы-түж6|Makhanov}}
| data-sort-value=&quot;613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|196
|{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}}
| data-sort-value=&quot;601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-01-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|197
|{{Қатысушы-түж6|Inkar}}
| data-sort-value=&quot;600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|198
|{{Қатысушы-түж6|Mma}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|199
|{{Қатысушы-түж6|Юкке}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|200
|{{Қатысушы-түж6|Mary}}
| data-sort-value=&quot;597&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|201
|{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}}
| data-sort-value=&quot;587&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-03-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|202
|{{Қатысушы-түж6|Аскар}}
| data-sort-value=&quot;584&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-03-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|203
|{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}}
| data-sort-value=&quot;575&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-08-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|204
|{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}}
| data-sort-value=&quot;574&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 574]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2025-11-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|205
|{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|206
|{{Қатысушы-түж6|Badyroff}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|207
|{{Қатысушы-түж6|Нурия}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|208
|{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}}
| data-sort-value=&quot;565&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|209
|{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|210
|{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}}
| data-sort-value=&quot;558&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|211
|{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-08-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|212
|{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|213
|{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}}
| data-sort-value=&quot;547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|214
|{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}}
| data-sort-value=&quot;541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|215
|{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}}
| data-sort-value=&quot;534&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|216
|{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}}
| data-sort-value=&quot;533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|217
|{{Қатысушы-түж6|Olkikz}}
| data-sort-value=&quot;529&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|218
|{{Қатысушы-түж6|Fornax}}
| data-sort-value=&quot;528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-03-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|219
|{{Қатысушы-түж6|Dzhos}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|220
|{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2014-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|221
|{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|222
|{{Қатысушы-түж6|Arachn0}}
| data-sort-value=&quot;523&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-02-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|223
|{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}}
| data-sort-value=&quot;522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|224
|{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|225
|{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|226
|{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2014-12-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|227
|{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-05-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|228
|{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|229
|{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|230
|{{Қатысушы-түж6|Albergenius}}
| data-sort-value=&quot;510&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-30
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|231
|{{Қатысушы-түж6|Friction27}}
| data-sort-value=&quot;506&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-08-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|}
&lt;/center&gt;
&lt;!-- BOT:END --&gt;

{{Wikistats}}


[[Санат:Уикипедия:Анықтама]]
[[Санат:Уикипедия:Қауым]]</text>
      <sha1>1veel6kqgdal3wd5881gn8d5w32dk6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қосай Әліқұлұлы Егізбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>542941</id>
    <revision>
      <id>3626304</id>
      <parentid>3623203</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9103" sha1="rdicwnbdij8qbzx1vrwi3ziwtbu9k1y" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

==== Атқарған қызметтері ====
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.
==== Марапаттамалары====
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;
[[Санат:Жамбыл облысы тұлғалары]]

[[Санат:1928 жылы туғандар]]
[[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>rdicwnbdij8qbzx1vrwi3ziwtbu9k1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626305</id>
      <parentid>3626304</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Атқарған қызметтері */</comment>
      <origin>3626305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9081" sha1="byq4opnsc0msqi5s39i58oipw8asabd" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

==== Марапаттамалары====
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;
[[Санат:Жамбыл облысы тұлғалары]]

[[Санат:1928 жылы туғандар]]
[[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>byq4opnsc0msqi5s39i58oipw8asabd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626306</id>
      <parentid>3626305</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттамалары */</comment>
      <origin>3626306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9128" sha1="qc8e1zm6luo9zr92o5tfg2xp5tpv4c9" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл облысы тұлғалары]]

[[Санат:1928 жылы туғандар]]
[[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>qc8e1zm6luo9zr92o5tfg2xp5tpv4c9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626307</id>
      <parentid>3626306</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8960" sha1="bb1nxmcwkh21xlakwgckr6o9ibwimhn" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>bb1nxmcwkh21xlakwgckr6o9ibwimhn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626308</id>
      <parentid>3626307</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9179" sha1="21friqjqjyniq0z52fnoyr5h39wxyjy" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>21friqjqjyniq0z52fnoyr5h39wxyjy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626310</id>
      <parentid>3626308</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9385" sha1="a280u07tm9p45r6g2n5wzhee79t0o5e" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]


[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>a280u07tm9p45r6g2n5wzhee79t0o5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626312</id>
      <parentid>3626310</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 9-шақырылым депутаттары|Санат:Ұлттар кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары|Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9374" sha1="7lxftb2ad38kh90vmdfmqh7f3xi9p91" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]


[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>7lxftb2ad38kh90vmdfmqh7f3xi9p91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626313</id>
      <parentid>3626312</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9617" sha1="asass9g29xrdbus7it13a04yo3eqtbp" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]</text>
      <sha1>asass9g29xrdbus7it13a04yo3eqtbp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626314</id>
      <parentid>3626313</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:48:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан комсомолы ОК бірінші хатшылары|Қазақстан комсомолы ОК бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9709" sha1="0oe3ic3rmg77xq0zfkjhlyczmk0gets" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы ОК бірінші хатшылары]]</text>
      <sha1>0oe3ic3rmg77xq0zfkjhlyczmk0gets</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626315</id>
      <parentid>3626314</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан комсомолы ОК бірінші хатшылары|Қазақстан комсомолы ОК бірінші хатшылары]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9736" sha1="pqva2zvmqqrwwex9tnjpa0alaj812hp" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>pqva2zvmqqrwwex9tnjpa0alaj812hp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626316</id>
      <parentid>3626315</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9855" sha1="0x80jl1e55gpggw7lfn81grkfn8jdbv" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>0x80jl1e55gpggw7lfn81grkfn8jdbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626317</id>
      <parentid>3626316</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9974" sha1="ajghf8atlg20b1k03b6gibfysznz2pq" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>ajghf8atlg20b1k03b6gibfysznz2pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626318</id>
      <parentid>3626317</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары|КОКП XXII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10043" sha1="otwr9seentup32mx6m9xgdjkjhi9uul" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>otwr9seentup32mx6m9xgdjkjhi9uul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626319</id>
      <parentid>3626318</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары|КОКП XXIII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10113" sha1="r7qt5vql5uox29v7fjw0xpo40dnd67i" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>r7qt5vql5uox29v7fjw0xpo40dnd67i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626321</id>
      <parentid>3626319</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары|КОКП XXIV съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10182" sha1="2rg8313yebwhmk1gp3gh9a4jnnueuim" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>2rg8313yebwhmk1gp3gh9a4jnnueuim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626322</id>
      <parentid>3626321</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары|КОКП XXV съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10250" sha1="ar9pdjtkw3lr9n820t7stl768l84bgv" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Санат:Ұлттар кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>ar9pdjtkw3lr9n820t7stl768l84bgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626323</id>
      <parentid>3626322</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10239" sha1="b2dbh90onc18gbd67kywsoudsfj4q0c" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Қосай Әліқұлұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев ауылдық облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = қаңтар
 | Басқаруын аяқтады    = қазан 1963
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды, өзі Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Ізбасары             = [[Сағидолла Құбашұлы Құбашев|Сағидолла Құбашұлы]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту_2                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_2                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_2    = сәуір 1962
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]]
 | Ізбасары_2           = ''лауазым жойылды, өзі Қазақстан КП Гурьев '''ауылдық''' облыстық комитетінің бірінші хатшысы ретінде''
 | Титулы_3             = Қазақстан ЛКЖО ОК 1-хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = қаңтар 1961
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1962
 | Ізашары_3            = [[Сағындық Жүнісұлы Кенжебаев|Сағындық Кенжебаев]]
 | Ізбасары_3           = [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 15.12.1928
 | Туған жері           = [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 13.2.1995
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
 | Білімі               = [[Ташкент мемлекеттік транспорт университеті|Ташкент теміржол көлігі инженерлері институты]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Қазан төңкерісі ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
}}
'''Қосай Әліқұлұлы Егізбаев''' ([[15 желтоқсан]] [[1928 жыл|1928]], [[Гродеково]] ауылы, [[Гродеков ауылдық округі]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[13 ақпан]] [[1995 жыл|1995]], [[Алматы]]) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері. [[Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті|Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1962–1963).

== Өмірбаяны ==
[[Ташкент]] темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), [[Алматы облысы|Алматы облыс]]тық партия комитетінің хатшысы, [[Гурьев]]  [[Атырау|(Атырау]]) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, [[Шығыс Қазақстан облысы]] партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.

== Марапаттары ==
Октябрь революциясы, 2 рет [[Еңбек Қызыл Ту]], Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 
&lt;ref&gt;&quot;Тараз, Жамбыл облысы&quot; энциклопедиясы, Алматы 2003&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар]]
[[Санат:Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтының түлектері]]
[[Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 8-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылым депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР атынан сайланған Ұлттар Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>b2dbh90onc18gbd67kywsoudsfj4q0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Құммен сурет салу өнері</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545021</id>
    <revision>
      <id>3626528</id>
      <parentid>3485717</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12138" sha1="eczbuh1wrioyed4lwxo89j7lg950725" xml:space="preserve">'''Құммен сурет салу''' ({{lang-en|sand art, sand animation}}) - құмды өнер,құмды анимация ) – бейнелеу өнерінің ерекше әрі жаңаша бағыты. Бастапқы кезеңде бұл өнер түрі мултьфильмдердің, анимациялық фильмдердің сюжетін жасауда кең қолданылған. Осы өнерді игерем деуші адам үшін ең бастысы – шеберлік. Себебі суретшіден тек әйнек бетіне бейнелерді түсіріп қана қоймай, құмды сезіне білу қабілеті талап етіледі. Құммен сурет салу өнерінің тарихы ХХ ғасырдың 70-жылдары АҚШ-та бастау алды. Бұл өнердің пайда болуына себепші болған, сонымен қатар   құмды анимацияны мультипликацияға енгізген америкалық режиссер Кэролайн Лиф (Caroline Leaf) болды. Оның 1969 жылы «Құм немесе Питер мен қасқыр» атты бірінші құмды фильмі  (С.Прокофьеваның әуеніне сүйемелдене отырып)  жарық  көрді.  Осылайша, Кэролайн Лиф мұны дипломдық жұмысы ретінде қорғаған. Алайда жас аниматордың бұл еңбегін ешкім елемеген. Тек 1974 жылы жарыққа шыққан «Үйрекке үйленген үкі» атты құмды фильмі көпшіліктің қызығушылығын тудырған. Содан бері құмды анимация фильм, мультфильм, түрлі жарнамалық роликтерде, концерттік бағдарламаларда қолданылды. Осы бір сәтте Кэролайның есімі бүкіл әлемге тарайды. Жас аниматордың еңбегі жөнінде естіген  америкалық Ференц Цако есімді суретшінің де бұл өнерге қызығушылығы  артады. Ол үстел үстіне бейне-камера қойып, халықтың көз алдына сурет арқылы кино түсіреді.  Сол мезетте  Ференц  құм арқылы санаулы секундтың ішінде күрделі қимылдарды көрсете алды. Цако &quot;Ad Astra&quot; атты ғарыштық тақырып бойынша  құмның қимылдануының бірінші фильмін жарыққа шығарды. Ференц Цаконың осы секілді  бірнеше кинолары Канн кинофестивалінде бірнеше мәрте жүлделі болды. Құммен сурет салу нағыз өнер ретінде белгілі Израильтың суретшісі Илана Яхав арқылы қалыптасты. Құммен сурет салудың артықшылығы:  өмірді жақсы қырынан қабылдауға бейімдейді, есте сақтау қабілетін дамытады. Жылдамдықты сезініп, уақытпен жұмыс істеуге үйретеді.Құм бойдағы жағымсыз энергияны сіңіріп алады.Дәрігерлер сал ауруымен ауыратын балаларға құммен сурет салуға кеңес береді екен. Өйткені, саусаққа тиген құм түйіршіктері бойдағы ұйықтап жатқан қантамырларын іске қосады екен. Жүйке жүйесін тыныштандырып, балаға сенімділік сыйлайтыны тағы бар.  Бүлдіршіндердің шығармашылық қасиеттерді дамытады.

{{commons|Category:sand art}}
{{commons|Category:sand animation}}

== Қазақстанға таралуы ==
Құммен сурет салу өнері Қазақстанға 2009-2010 жылдары келді. 

=== Құммен сурет салу шебері - Дәулетбек Тойшыбаев ===
Дәулетбек Тойшыбаев- құммен сурет салу өнерін алғаш жан-жақты дамытқан – қылқалам шебері. Жас суретші бейнелеу өнерінің жаңа түрін ғаламтордан көріп, қатты қызыққан. Осылайша ол осы өнер жөнінде көп ізденеді. Содан кейін Д.Тойшыбаев  әйнекке құммен сурет салуды кәсіби тұрғыда меңгереді. Бүгінде ол әйнек бетінде құммен анимациялық суреттер салуға машықтандыратын үйірме ашып, шәкірт тәрбиелеуде.

=== Құммен сурет салу шебері - Р. Сапаралиева ===
Р. Сапаралиева – майлы бояумен жан бітірудің хас шебері. Сонымен бірге құммен сурет салу да оның кәсіби ермегі. «Өнердің осы түрінде ең бастысы – әйнектің астынан түсірілетін жарық» дейді ол. Құмды сепкен кезде үстінен бастастырған сайын реңкі өзгеріп, суретке ажар кіргізеді.. Сонымен қатар Р.Сапаралиеваның айтуы бойынша: «Талай сурет салдым, әттең, сол сәтті бейнелерді таспаға түсіріп алмағаныма өкінемін. Шәкірт тәрбиелеуге де болады. Ол үшін оқушының әйнек тақтасы болғаны дұрыс. Құммен сурет салуды сурет салуға ебі бар талапкер тез меңгереді». 

== Сурет салу қағидалары ==
Құммен сурет салудағы негізгі қағидалар:
*Үдемелік. Сурет салу жылдамдығы және кадрдың ауысуының жиілігі жоғары  болуға тиіс, әйтпесе бұл көрермендерді тез  шаршатып, оларға қызықсыз болып кетуі әбден мүмкін;
*Салынған суреттің әсер қалдыруы(эффектілігі). Суреттер бейнелеуші, эффектілі әрі кенеттен болған жағдайда, ол суреттер  көрермендерде ерекше әсер қалдыра алады.Бұндай өнер туындыларына көрермендердің тамсана қарауы,салынған құмдағы суреттің эффектілігін анық байқауға жол ашады;
*Бейненің ауысуы  түпнұсқалық болуға  тиіс. Бастапқы кезеңде бейнелердің ауысуы баяу басталып, әрі қарайғы ауысу бірқалыпты болуға тиіс. Әрине, әрбір суретші бейнелерінің  кезек бойынша ауысуы түпнұсқалық, кенетте пайда бола отырып  көрерменге ерекше әсер қалдыруға ұмтылуы керек;
*Сюжет және шығармашылық  идея құрылымы.  Әрбір аяқталған құмды бейне «құмды фильм» деп аталады, яғни бұл тек қана құмды суреттердің жиынтығы ғана емес, сонымен бірге  толығымен   құмды анимациялық  фильм болып есептелінеді. Сол себепті бұл өнерді драматургия деп атауға да болады. Онымен құмды  фильмдер құрылымды шығармашылық негіздегі   идеямен қалыптасады.

Айталық, мүсінші  Джейми Уордлидің  Әлем жағалауларына салған үлкен құмды суреттері әлемді таңқалдыра отырып, бейнелеу өнері негізінде ерекше із қалдырды. Оның бұл өнерге қызығушылығы Норвегияға барған сапарында оянады. Солайша Джейми  Уордли алғаш рет мүсін өнерімен танысады. Джеймидің суреттерінің басты ерекшеліктері ол жасаған бейне рухани құндылықтармен жіне қоршаған ортамен тығыз байланыста болады. Осындай жағалауларға салынған суреттердің әрқайсысы дерлік, шамамен800метр бола алды. Ал бұндай ғажап өнер туындысын тамашалау үшін көрермендердің бірнеше сағаттық қана уақыттары бар. Себебі алып толқындар бұндай әсем көріністі оңай шайып кетеді.

== Әдебиет ==
*http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224152/http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand |date=2015-05-30 }} 
*https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%81%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }} 
*http://kz.otyrar.kz/2015/03/%D2%9B%D2%B1m%D2%93a-suret-salatyndar/ 
*http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224938/http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 |date=2015-05-30 }} 
*http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010503/http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html |date=2015-05-31 }} 
*https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%81%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%8F 
*http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010117/http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ |date=2015-05-31 }} 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }}
*http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531011834/http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 |date=2015-05-31 }}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Өнер]]

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.awn.com/mag/issue3.2/3.2pages/3.2student.html Құмда қалай анимация жасау керек екендігін үйретуде]
* [http://www.sandboxstory.eu Лайтбокс өндіруші компанияның ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309022755/http://www.sandboxstory.eu/ |date=2018-03-09 }}</text>
      <sha1>eczbuh1wrioyed4lwxo89j7lg950725</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626529</id>
      <parentid>3626528</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12008" sha1="tabg8xm3uu38c26f8joir65a3wvd6gs" xml:space="preserve">'''Құммен сурет салу''' ({{lang-en|sand art, sand animation}}) - құмды өнер,құмды анимация ) – бейнелеу өнерінің ерекше әрі жаңаша бағыты. Бастапқы кезеңде бұл өнер түрі мултьфильмдердің, анимациялық фильмдердің сюжетін жасауда кең қолданылған. Осы өнерді игерем деуші адам үшін ең бастысы – шеберлік. Себебі суретшіден тек әйнек бетіне бейнелерді түсіріп қана қоймай, құмды сезіне білу қабілеті талап етіледі. Құммен сурет салу өнерінің тарихы ХХ ғасырдың 70-жылдары АҚШ-та бастау алды. Бұл өнердің пайда болуына себепші болған, сонымен қатар   құмды анимацияны мультипликацияға енгізген америкалық режиссер Кэролайн Лиф (Caroline Leaf) болды. Оның 1969 жылы «Құм немесе Питер мен қасқыр» атты бірінші құмды фильмі  (С.Прокофьеваның әуеніне сүйемелдене отырып)  жарық  көрді.  Осылайша, Кэролайн Лиф мұны дипломдық жұмысы ретінде қорғаған. Алайда жас аниматордың бұл еңбегін ешкім елемеген. Тек 1974 жылы жарыққа шыққан «Үйрекке үйленген үкі» атты құмды фильмі көпшіліктің қызығушылығын тудырған. Содан бері құмды анимация фильм, мультфильм, түрлі жарнамалық роликтерде, концерттік бағдарламаларда қолданылды. Осы бір сәтте Кэролайның есімі бүкіл әлемге тарайды. Жас аниматордың еңбегі жөнінде естіген  америкалық Ференц Цако есімді суретшінің де бұл өнерге қызығушылығы  артады. Ол үстел үстіне бейне-камера қойып, халықтың көз алдына сурет арқылы кино түсіреді.  Сол мезетте  Ференц  құм арқылы санаулы секундтың ішінде күрделі қимылдарды көрсете алды. Цако &quot;Ad Astra&quot; атты ғарыштық тақырып бойынша  құмның қимылдануының бірінші фильмін жарыққа шығарды. Ференц Цаконың осы секілді  бірнеше кинолары Канн кинофестивалінде бірнеше мәрте жүлделі болды. Құммен сурет салу нағыз өнер ретінде белгілі Израильтың суретшісі Илана Яхав арқылы қалыптасты. Құммен сурет салудың артықшылығы:  өмірді жақсы қырынан қабылдауға бейімдейді, есте сақтау қабілетін дамытады. Жылдамдықты сезініп, уақытпен жұмыс істеуге үйретеді.Құм бойдағы жағымсыз энергияны сіңіріп алады.Дәрігерлер сал ауруымен ауыратын балаларға құммен сурет салуға кеңес береді екен. Өйткені, саусаққа тиген құм түйіршіктері бойдағы ұйықтап жатқан қантамырларын іске қосады екен. Жүйке жүйесін тыныштандырып, балаға сенімділік сыйлайтыны тағы бар.  Бүлдіршіндердің шығармашылық қасиеттерді дамытады.

{{commons|Category:sand art}}
{{commons|Category:sand animation}}

== Қазақстанға таралуы ==
Құммен сурет салу өнері Қазақстанға 2009-2010 жылдары келді. 

=== Құммен сурет салу шебері - Дәулетбек Тойшыбаев ===
Дәулетбек Тойшыбаев- құммен сурет салу өнерін алғаш жан-жақты дамытқан – қылқалам шебері. Жас суретші бейнелеу өнерінің жаңа түрін ғаламтордан көріп, қатты қызыққан. Осылайша ол осы өнер жөнінде көп ізденеді. Содан кейін Д.Тойшыбаев  әйнекке құммен сурет салуды кәсіби тұрғыда меңгереді. Бүгінде ол әйнек бетінде құммен анимациялық суреттер салуға машықтандыратын үйірме ашып, шәкірт тәрбиелеуде.

=== Құммен сурет салу шебері - Р. Сапаралиева ===
Р. Сапаралиева – майлы бояумен жан бітірудің хас шебері. Сонымен бірге құммен сурет салу да оның кәсіби ермегі. «Өнердің осы түрінде ең бастысы – әйнектің астынан түсірілетін жарық» дейді ол. Құмды сепкен кезде үстінен бастастырған сайын реңкі өзгеріп, суретке ажар кіргізеді.. Сонымен қатар Р.Сапаралиеваның айтуы бойынша: «Талай сурет салдым, әттең, сол сәтті бейнелерді таспаға түсіріп алмағаныма өкінемін. Шәкірт тәрбиелеуге де болады. Ол үшін оқушының әйнек тақтасы болғаны дұрыс. Құммен сурет салуды сурет салуға ебі бар талапкер тез меңгереді». 

== Сурет салу қағидалары ==
Құммен сурет салудағы негізгі қағидалар:
*Үдемелік. Сурет салу жылдамдығы және кадрдың ауысуының жиілігі жоғары  болуға тиіс, әйтпесе бұл көрермендерді тез  шаршатып, оларға қызықсыз болып кетуі әбден мүмкін;
*Салынған суреттің әсер қалдыруы(эффектілігі). Суреттер бейнелеуші, эффектілі әрі кенеттен болған жағдайда, ол суреттер  көрермендерде ерекше әсер қалдыра алады.Бұндай өнер туындыларына көрермендердің тамсана қарауы,салынған құмдағы суреттің эффектілігін анық байқауға жол ашады;
*Бейненің ауысуы  түпнұсқалық болуға  тиіс. Бастапқы кезеңде бейнелердің ауысуы баяу басталып, әрі қарайғы ауысу бірқалыпты болуға тиіс. Әрине, әрбір суретші бейнелерінің  кезек бойынша ауысуы түпнұсқалық, кенетте пайда бола отырып  көрерменге ерекше әсер қалдыруға ұмтылуы керек;
*Сюжет және шығармашылық  идея құрылымы.  Әрбір аяқталған құмды бейне «құмды фильм» деп аталады, яғни бұл тек қана құмды суреттердің жиынтығы ғана емес, сонымен бірге  толығымен   құмды анимациялық  фильм болып есептелінеді. Сол себепті бұл өнерді драматургия деп атауға да болады. Онымен құмды  фильмдер құрылымды шығармашылық негіздегі   идеямен қалыптасады.

Айталық, мүсінші  Джейми Уордлидің  Әлем жағалауларына салған үлкен құмды суреттері әлемді таңқалдыра отырып, бейнелеу өнері негізінде ерекше із қалдырды. Оның бұл өнерге қызығушылығы Норвегияға барған сапарында оянады. Солайша Джейми  Уордли алғаш рет мүсін өнерімен танысады. Джеймидің суреттерінің басты ерекшеліктері ол жасаған бейне рухани құндылықтармен жіне қоршаған ортамен тығыз байланыста болады. Осындай жағалауларға салынған суреттердің әрқайсысы дерлік, шамамен800метр бола алды. Ал бұндай ғажап өнер туындысын тамашалау үшін көрермендердің бірнеше сағаттық қана уақыттары бар. Себебі алып толқындар бұндай әсем көріністі оңай шайып кетеді.

== Әдебиет ==
*http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224152/http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand |date=2015-05-30 }} 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }} 
*http://kz.otyrar.kz/2015/03/%D2%9B%D2%B1m%D2%93a-suret-salatyndar/ 
*http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224938/http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 |date=2015-05-30 }} 
*http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010503/http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html |date=2015-05-31 }} 
*https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%81%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%8F 
*http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010117/http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ |date=2015-05-31 }} 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }}
*http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531011834/http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 |date=2015-05-31 }}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Өнер]]

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.awn.com/mag/issue3.2/3.2pages/3.2student.html Құмда қалай анимация жасау керек екендігін үйретуде]
* [http://www.sandboxstory.eu Лайтбокс өндіруші компанияның ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309022755/http://www.sandboxstory.eu/ |date=2018-03-09 }}</text>
      <sha1>tabg8xm3uu38c26f8joir65a3wvd6gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626530</id>
      <parentid>3626529</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11884" sha1="4ji6yv8qpgiqihicivx98ershhoyhrx" xml:space="preserve">'''Құммен сурет салу''' ({{lang-en|sand art, sand animation}}) - құмды өнер,құмды анимация ) – бейнелеу өнерінің ерекше әрі жаңаша бағыты. Бастапқы кезеңде бұл өнер түрі мултьфильмдердің, анимациялық фильмдердің сюжетін жасауда кең қолданылған. Осы өнерді игерем деуші адам үшін ең бастысы – шеберлік. Себебі суретшіден тек әйнек бетіне бейнелерді түсіріп қана қоймай, құмды сезіне білу қабілеті талап етіледі. Құммен сурет салу өнерінің тарихы ХХ ғасырдың 70-жылдары АҚШ-та бастау алды. Бұл өнердің пайда болуына себепші болған, сонымен қатар   құмды анимацияны мультипликацияға енгізген америкалық режиссер Кэролайн Лиф (Caroline Leaf) болды. Оның 1969 жылы «Құм немесе Питер мен қасқыр» атты бірінші құмды фильмі  (С.Прокофьеваның әуеніне сүйемелдене отырып)  жарық  көрді.  Осылайша, Кэролайн Лиф мұны дипломдық жұмысы ретінде қорғаған. Алайда жас аниматордың бұл еңбегін ешкім елемеген. Тек 1974 жылы жарыққа шыққан «Үйрекке үйленген үкі» атты құмды фильмі көпшіліктің қызығушылығын тудырған. Содан бері құмды анимация фильм, мультфильм, түрлі жарнамалық роликтерде, концерттік бағдарламаларда қолданылды. Осы бір сәтте Кэролайның есімі бүкіл әлемге тарайды. Жас аниматордың еңбегі жөнінде естіген  америкалық Ференц Цако есімді суретшінің де бұл өнерге қызығушылығы  артады. Ол үстел үстіне бейне-камера қойып, халықтың көз алдына сурет арқылы кино түсіреді.  Сол мезетте  Ференц  құм арқылы санаулы секундтың ішінде күрделі қимылдарды көрсете алды. Цако &quot;Ad Astra&quot; атты ғарыштық тақырып бойынша  құмның қимылдануының бірінші фильмін жарыққа шығарды. Ференц Цаконың осы секілді  бірнеше кинолары Канн кинофестивалінде бірнеше мәрте жүлделі болды. Құммен сурет салу нағыз өнер ретінде белгілі Израильтың суретшісі Илана Яхав арқылы қалыптасты. Құммен сурет салудың артықшылығы:  өмірді жақсы қырынан қабылдауға бейімдейді, есте сақтау қабілетін дамытады. Жылдамдықты сезініп, уақытпен жұмыс істеуге үйретеді.Құм бойдағы жағымсыз энергияны сіңіріп алады.Дәрігерлер сал ауруымен ауыратын балаларға құммен сурет салуға кеңес береді екен. Өйткені, саусаққа тиген құм түйіршіктері бойдағы ұйықтап жатқан қантамырларын іске қосады екен. Жүйке жүйесін тыныштандырып, балаға сенімділік сыйлайтыны тағы бар.  Бүлдіршіндердің шығармашылық қасиеттерді дамытады.

{{commons|Category:sand art}}
{{commons|Category:sand animation}}

== Қазақстанға таралуы ==
Құммен сурет салу өнері Қазақстанға 2009-2010 жылдары келді. 

=== Құммен сурет салу шебері - Дәулетбек Тойшыбаев ===
Дәулетбек Тойшыбаев- құммен сурет салу өнерін алғаш жан-жақты дамытқан – қылқалам шебері. Жас суретші бейнелеу өнерінің жаңа түрін ғаламтордан көріп, қатты қызыққан. Осылайша ол осы өнер жөнінде көп ізденеді. Содан кейін Д.Тойшыбаев  әйнекке құммен сурет салуды кәсіби тұрғыда меңгереді. Бүгінде ол әйнек бетінде құммен анимациялық суреттер салуға машықтандыратын үйірме ашып, шәкірт тәрбиелеуде.

=== Құммен сурет салу шебері - Р. Сапаралиева ===
Р. Сапаралиева – майлы бояумен жан бітірудің хас шебері. Сонымен бірге құммен сурет салу да оның кәсіби ермегі. «Өнердің осы түрінде ең бастысы – әйнектің астынан түсірілетін жарық» дейді ол. Құмды сепкен кезде үстінен бастастырған сайын реңкі өзгеріп, суретке ажар кіргізеді.. Сонымен қатар Р.Сапаралиеваның айтуы бойынша: «Талай сурет салдым, әттең, сол сәтті бейнелерді таспаға түсіріп алмағаныма өкінемін. Шәкірт тәрбиелеуге де болады. Ол үшін оқушының әйнек тақтасы болғаны дұрыс. Құммен сурет салуды сурет салуға ебі бар талапкер тез меңгереді». 

== Сурет салу қағидалары ==
Құммен сурет салудағы негізгі қағидалар:
*Үдемелік. Сурет салу жылдамдығы және кадрдың ауысуының жиілігі жоғары  болуға тиіс, әйтпесе бұл көрермендерді тез  шаршатып, оларға қызықсыз болып кетуі әбден мүмкін;
*Салынған суреттің әсер қалдыруы(эффектілігі). Суреттер бейнелеуші, эффектілі әрі кенеттен болған жағдайда, ол суреттер  көрермендерде ерекше әсер қалдыра алады.Бұндай өнер туындыларына көрермендердің тамсана қарауы,салынған құмдағы суреттің эффектілігін анық байқауға жол ашады;
*Бейненің ауысуы  түпнұсқалық болуға  тиіс. Бастапқы кезеңде бейнелердің ауысуы баяу басталып, әрі қарайғы ауысу бірқалыпты болуға тиіс. Әрине, әрбір суретші бейнелерінің  кезек бойынша ауысуы түпнұсқалық, кенетте пайда бола отырып  көрерменге ерекше әсер қалдыруға ұмтылуы керек;
*Сюжет және шығармашылық  идея құрылымы.  Әрбір аяқталған құмды бейне «құмды фильм» деп аталады, яғни бұл тек қана құмды суреттердің жиынтығы ғана емес, сонымен бірге  толығымен   құмды анимациялық  фильм болып есептелінеді. Сол себепті бұл өнерді драматургия деп атауға да болады. Онымен құмды  фильмдер құрылымды шығармашылық негіздегі   идеямен қалыптасады.

Айталық, мүсінші  Джейми Уордлидің  Әлем жағалауларына салған үлкен құмды суреттері әлемді таңқалдыра отырып, бейнелеу өнері негізінде ерекше із қалдырды. Оның бұл өнерге қызығушылығы Норвегияға барған сапарында оянады. Солайша Джейми  Уордли алғаш рет мүсін өнерімен танысады. Джеймидің суреттерінің басты ерекшеліктері ол жасаған бейне рухани құндылықтармен жіне қоршаған ортамен тығыз байланыста болады. Осындай жағалауларға салынған суреттердің әрқайсысы дерлік, шамамен800метр бола алды. Ал бұндай ғажап өнер туындысын тамашалау үшін көрермендердің бірнеше сағаттық қана уақыттары бар. Себебі алып толқындар бұндай әсем көріністі оңай шайып кетеді.

== Әдебиет ==
*http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224152/http://www.art.ioso.ru/wiki/index.php/Art_sand |date=2015-05-30 }} 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }} 
*http://kz.otyrar.kz/2015/03/%D2%9B%D2%B1m%D2%93a-suret-salatyndar/ 
*http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224938/http://www.elarna.com/koru_kk.php?id=427536 |date=2015-05-30 }} 
*http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010503/http://www.syrboyi.kz/akparat/5041-iyalday-beyned-saldym-mmen.html |date=2015-05-31 }} 
*http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531010117/http://dzyuba.biz/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81/ |date=2015-05-31 }} 
*http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530224447/http://www.akjolgazet.kz/?p=19150 |date=2015-05-30 }}
*http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531011834/http://wiki.uspi.ru/index.php/%D0%A0%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC#.D0.92.D0.BB.D0.B8.D1.8F.D0.BD.D0.B8.D0.B5_.D1.80.D0.B8.D1.81.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.B8.D1.8F_.D0.BF.D0.B5.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.BC_.D0.BD.D0.B0_.D0.B4.D0.B5.D1.82.D0.B5.D0.B9 |date=2015-05-31 }}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Өнер]]

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.awn.com/mag/issue3.2/3.2pages/3.2student.html Құмда қалай анимация жасау керек екендігін үйретуде]
* [http://www.sandboxstory.eu Лайтбокс өндіруші компанияның ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309022755/http://www.sandboxstory.eu/ |date=2018-03-09 }}</text>
      <sha1>4ji6yv8qpgiqihicivx98ershhoyhrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жас қайың (ән)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557638</id>
    <revision>
      <id>3626466</id>
      <parentid>3406466</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7763" sha1="hb7siejymrzhxwpdenj2n0aigpki81x" xml:space="preserve">== Қазақтың 100 әні ==
* Атауы: Жас қайың
* Орындаушы: Индира Расылхан
* Авторы: Мұқағали Мақатаев

== Ән тарихы == 

Мұқағали – қазақ тарихында өзiндiк өшпес мұра қалдырған поэзия алыбы. Жыр алыбының өз жырларында туған жерiне, елiне, отанына деген махаббатын көремiз.Осындай табиғатының ғажаптығын әнге қосқаны тағдырына деген алаңдаушылықтан болар!Бiздердi де сүюге шақырып оны   аялап, келер ұр­пақ­­қа қалдыруды аңсайды.Оның бiрде қайыңмен тiлдесiп, тiптi жанын алмастырғысы келгенi тектен-тек емес-ау?
1924 жылдың желтоқсан айының 20 жұлдызындадүниеге келген бұл өлеңге жай оқырман тұрмақ, поэзияның екiншi тау тұлғасы Қадыр аға қатты қызыққанын арада отыз жылдан соң «Иiрiм» кітабынан оқыдық. Ал Мұқағалидың қайың туралы бұл бiрiншi жыры емес. Алғаш поэзия әлемiне енген кезiнде емiрене жазған «Жас қайың» деген екi шумақ өлеңi және бар.
Жапырақ жүрек жас қайың,
Жанымызды айырбастайын!
Сен адам бола бастасаң,
Мен қайың бола бастайын,
Келiсемiсiң, жас қайың!
Қайыңмен жанын алмастырып, қайың боп өмiр сүр­гiсi келгенi, тамырын тереңге жайып, саясында таза ауамен тыныстасын талай жан дегiсi келген болар! Ұрпағының экологиясы бұзыл­ған заманда өмiр сүрерiн сезген болар! Өзiнiң аз ғана ғұмырындағы қал­дыр­ған әр өлеңi – бiр елдiң мұрасындай!

== Автор туралы ==
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931-1976, шын аты Мұхаммедқали) – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Ол 1931 ж. 8-ші наурызында Алматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Алайда, құжаттар бойынша ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Бұған тиісті ақынның анасы Нағиман апа былай деген: «Мұқағалиым 1931 жылы наурыз айының 8-інде дүниеге келген болатын. Жаңылысуым мүмкін емес. Себебі балам мынау фәнидің есігін ашқаннан біраз уақыт кейін Наурыз тойы болады, наурыз көже жасаймыз деп күтіп отырғанбыз.» Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты Оразақын Асқар ақынның екінші туған күніне байланысты мынадай сөз айтады: «Ал құжат бойынша Мұқағали 9 ақпанда дүниеге келген. Бұл куәлікті ақын ес білген кезде сол кездегі сайлау науқанына байланысты өзі жаздырып алған екен». Азан шақырып қойылған аты — Мұхаметқали. Әкесі қарапайым шаруашы: колхозда сушы, шалғышы болып істеген. Мұқағали үйдің тұңғышы болған, оның артынан бір қыз және үш ұл туылған. Ақынның қарындасы мен алғашқы інісі ерте көз жұмған. Соңғыларының есімдері — Тоқтарбай мен Көрпеш. Қазақ дәстүрі бойынша үйдің алғашқы баласы ата-әжесінен тәрбие алуы тиіс, сондықтан Мұқағали әжесі Тиынның қолында өсіп, анасын жеңгесіндей қабылдайды. Балалық шағы соғыспен қатар өткендіктен, ақын тағдырдың ащы дәмін ерте татады («Неңді сенің аңсаймын, бала шағым?»). Мұқағалидің әкесі 1941ж Калиниград майданында қаза табады.

== Әннің сөзі ==
Жапырақ жүрек жас қайың!
Жанымды айырбастайын.
Сен адам бола бастасаң,
Мен қайың бола бастайын.
Келісесің бе, жас қайың?
(Көрінер, мүмкін, кімге ерсі),
Өміріңді маған бір берші!
Дүрбелең мына дүниені,
Адам көзімен бір көрші.
Қайың боп мен де бағайын,
Орманнан орным табайын.
Беймәлім маған өмірге,
Қайың көзімен қарайын.
Сен-дағы жерден нәр алдың,
Мен-дағы жерден нәр алдым.
Біреуден сен де жаралдың,
Біреуден мен де жаралдым.
Тілің жоқ, жанды қайың сен,
Айырмашылығым — Адаммын
Мендегі бары бір жүрек,
Беріпті жүрек саған мың.
Сондықтан ұзақ жасайсың —
Құрдасы келер заманның.
Бар-жоғы менде бір жүрек,
Ол өлсе — мәңгі кеткенім.
Сендегі семсе мың жүрек,
Келгенде жасыл көктемің,
Тірілер қайта дүркіреп.
Жапырақ жүрек жас қайың!
Жанымызды айырбастайық.
Адам боп жүрсең қасқайып,
Тәуекел, айырбастайық!
Өмірге өмір жалғасып,
Анамыз жерге жармасып.
Бірде адам, бірде қайың боп,
Сүрейік өмір алмасып…

== Сілтемелер ==
* http://almaty-akshamy.kz/2012/09/08/%D0%B0%D2%9B-%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BDi-%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BF/{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* http://www.tarih.spring.kz/kk/history/postwar/figures/makataev/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909085340/http://www.tarih.spring.kz/kk/history/postwar/figures/makataev |date=2016-09-09 }}
* https://www.google.kz/webhp?sourceid=chrome-instant&amp;ion=1&amp;espv=2&amp;ie=UTF-8#q=%D0%B6%D0%B0%D1%81+%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3+%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B
* http://bilimhttps{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2-all.kz/olen/1204{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>hb7siejymrzhxwpdenj2n0aigpki81x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626467</id>
      <parentid>3626466</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтемелер */</comment>
      <origin>3626467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7483" sha1="dz4ljuuz5ud2eda29tlq6kdxa183ccv" xml:space="preserve">== Қазақтың 100 әні ==
* Атауы: Жас қайың
* Орындаушы: Индира Расылхан
* Авторы: Мұқағали Мақатаев

== Ән тарихы == 

Мұқағали – қазақ тарихында өзiндiк өшпес мұра қалдырған поэзия алыбы. Жыр алыбының өз жырларында туған жерiне, елiне, отанына деген махаббатын көремiз.Осындай табиғатының ғажаптығын әнге қосқаны тағдырына деген алаңдаушылықтан болар!Бiздердi де сүюге шақырып оны   аялап, келер ұр­пақ­­қа қалдыруды аңсайды.Оның бiрде қайыңмен тiлдесiп, тiптi жанын алмастырғысы келгенi тектен-тек емес-ау?
1924 жылдың желтоқсан айының 20 жұлдызындадүниеге келген бұл өлеңге жай оқырман тұрмақ, поэзияның екiншi тау тұлғасы Қадыр аға қатты қызыққанын арада отыз жылдан соң «Иiрiм» кітабынан оқыдық. Ал Мұқағалидың қайың туралы бұл бiрiншi жыры емес. Алғаш поэзия әлемiне енген кезiнде емiрене жазған «Жас қайың» деген екi шумақ өлеңi және бар.
Жапырақ жүрек жас қайың,
Жанымызды айырбастайын!
Сен адам бола бастасаң,
Мен қайың бола бастайын,
Келiсемiсiң, жас қайың!
Қайыңмен жанын алмастырып, қайың боп өмiр сүр­гiсi келгенi, тамырын тереңге жайып, саясында таза ауамен тыныстасын талай жан дегiсi келген болар! Ұрпағының экологиясы бұзыл­ған заманда өмiр сүрерiн сезген болар! Өзiнiң аз ғана ғұмырындағы қал­дыр­ған әр өлеңi – бiр елдiң мұрасындай!

== Автор туралы ==
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931-1976, шын аты Мұхаммедқали) – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Ол 1931 ж. 8-ші наурызында Алматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Алайда, құжаттар бойынша ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Бұған тиісті ақынның анасы Нағиман апа былай деген: «Мұқағалиым 1931 жылы наурыз айының 8-інде дүниеге келген болатын. Жаңылысуым мүмкін емес. Себебі балам мынау фәнидің есігін ашқаннан біраз уақыт кейін Наурыз тойы болады, наурыз көже жасаймыз деп күтіп отырғанбыз.» Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты Оразақын Асқар ақынның екінші туған күніне байланысты мынадай сөз айтады: «Ал құжат бойынша Мұқағали 9 ақпанда дүниеге келген. Бұл куәлікті ақын ес білген кезде сол кездегі сайлау науқанына байланысты өзі жаздырып алған екен». Азан шақырып қойылған аты — Мұхаметқали. Әкесі қарапайым шаруашы: колхозда сушы, шалғышы болып істеген. Мұқағали үйдің тұңғышы болған, оның артынан бір қыз және үш ұл туылған. Ақынның қарындасы мен алғашқы інісі ерте көз жұмған. Соңғыларының есімдері — Тоқтарбай мен Көрпеш. Қазақ дәстүрі бойынша үйдің алғашқы баласы ата-әжесінен тәрбие алуы тиіс, сондықтан Мұқағали әжесі Тиынның қолында өсіп, анасын жеңгесіндей қабылдайды. Балалық шағы соғыспен қатар өткендіктен, ақын тағдырдың ащы дәмін ерте татады («Неңді сенің аңсаймын, бала шағым?»). Мұқағалидің әкесі 1941ж Калиниград майданында қаза табады.

== Әннің сөзі ==
Жапырақ жүрек жас қайың!
Жанымды айырбастайын.
Сен адам бола бастасаң,
Мен қайың бола бастайын.
Келісесің бе, жас қайың?
(Көрінер, мүмкін, кімге ерсі),
Өміріңді маған бір берші!
Дүрбелең мына дүниені,
Адам көзімен бір көрші.
Қайың боп мен де бағайын,
Орманнан орным табайын.
Беймәлім маған өмірге,
Қайың көзімен қарайын.
Сен-дағы жерден нәр алдың,
Мен-дағы жерден нәр алдым.
Біреуден сен де жаралдың,
Біреуден мен де жаралдым.
Тілің жоқ, жанды қайың сен,
Айырмашылығым — Адаммын
Мендегі бары бір жүрек,
Беріпті жүрек саған мың.
Сондықтан ұзақ жасайсың —
Құрдасы келер заманның.
Бар-жоғы менде бір жүрек,
Ол өлсе — мәңгі кеткенім.
Сендегі семсе мың жүрек,
Келгенде жасыл көктемің,
Тірілер қайта дүркіреп.
Жапырақ жүрек жас қайың!
Жанымызды айырбастайық.
Адам боп жүрсең қасқайып,
Тәуекел, айырбастайық!
Өмірге өмір жалғасып,
Анамыз жерге жармасып.
Бірде адам, бірде қайың боп,
Сүрейік өмір алмасып…

== Сілтемелер ==
* http://almaty-akshamy.kz/2012/09/08/%D0%B0%D2%9B-%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BDi-%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BF/{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* http://www.tarih.spring.kz/kk/history/postwar/figures/makataev/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909085340/http://www.tarih.spring.kz/kk/history/postwar/figures/makataev |date=2016-09-09 }}
* https://www.google.kz/webhp?sourceid=chrome-instant&amp;ion=1&amp;espv=2&amp;ie=UTF-8#q=%D0%B6%D0%B0%D1%81+%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3+%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B
* http://bilimhttps{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>dz4ljuuz5ud2eda29tlq6kdxa183ccv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Флуоксетин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557995</id>
    <revision>
      <id>3626473</id>
      <parentid>2407297</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8072" sha1="3vianw66ctsdl6plyploy77oo4wwjnr" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{суретші
 |Атауы           =  Флуоксетин
 |суреті           =  Fluoxetine-2D-skeletal.svg|250x250px|сүрмесіз|ешқандай
 |сурет атауы      =  Флуоксетин
 |Брутто-формула      = C17H18F3NO 
 |Мол. масса    = 309,3 г/моль
}}
#patent [[http://www.google.com/patents/WO2000064855A1?cl=en]]

==Анықтама==
Флуоксетин – бициклді, пропиламин туындысы болып табылатын [[антидепрессант]], нейрондардың синапстарындағы серотониннің селективті кері қармауыш ингибиторларына жатады. Холинергиялық, Н-1 гистаминды рецепторларына және альфа-адренорецепторларға әлсіз әсер етеді. Ми құрылысындағы серотонин концентрациясының артуына септігін тигізеді, яғни серотониннің [[жүйке жүйесі]]не әсер ету уақытын ұзартады. [[Тромбоцит]]тардағы серотонин жұтылуының алдын алады. 
Ішке қабылдағанда жақсы сіңіріледі, дегенмен, тағаммен бірге қабылдау флуоксетин ісерін төмендетеді. Оның антидепресанттық қасиеті ынталанырушы қасиетімен бірге жүреді. [[Көңіл-күй]]ді жақсартады, алаңдаушылықты, қорқыныш сезіміз азайтады, дегенмен седативті дәрі ретінде саналмайды.
Препарат [[1974 жыл]]ы Eli Lilly and Company – дағы ғылымдармен ашылған. [[АҚШ]] – тың тағам және дәрілер сапасын бақылаушыларға алғаш рет [[1977 жыл]]дың ақпан айында көрсетілген. [[1987 жыл]]дың желтоқсанында сатылымға шығаруға рұқсат алынды.
Қазіргі таңда өзге [[антидепресант]]тардың көптігіне қарамастан, флуоксетин алдыңғы қатарда тұр: [[2010 жыл]]ы тек АҚШ – та флуоксетинге 24,4 миллион рецепт берілген; [[2011 жыл]]ы Ұлыбританияда флуоксетинге 6 миллион рецепт берілген.


&lt;br /&gt;
==Синтезделуі==

[[Сурет:Imgf000006 0001.png|нобай|Флуоксетин синтезі]]
[[Сурет:Imgf000006 0002.png|нобай|Флуоксетин синтезі]]
#6 [[http://www.google.com/patents/WO2000064855A1?cl=en]]

а. –NH -   бөлінуі, орталық өнім шығара алатын кез-келген негіз қолданылады.

b. Бензил протоны түзілуі, дипольді еріткіштер қолданылады.

с. Карбон ионынын түзу үшін бензил протонының бөлінуі.

d. Тепе – теңдік жағдайындағы карбон ионы түзілуі.

е. Карбон ионының протондалуы, яғни флуоксетин түзілуі.

#патент[[http://www.google.com/patents/WO2000064855A1?cl=en]]

==Изомерия==
 
Флуоксетин рацематты қосылыстарға жуықталып жасалады, сондықтан изомермен байытылған қоспа деп аталады.
Хиралды орталығы мен изомерлері:

[[Сурет:A04fig01.jpg|нобай|солға]]

[[Сурет:Fluoxetine centre.jpg|нобай|оңға]]
#патент[[http://www.google.com/patents/WO2000064855A1?cl=en]]

==Фармококинетика==

[[Бауыр]]да флуоксетин CYP2D6 ферментінің P450 цитохромы қатысында норфлуоксетиндерге және өзге де анықталмаған метаболиттерге деметилденеді. S – норфлуоксетин активтілігі тұрғысынан    S – және R – флуоксетинге тең, ал R – норфлуоксетиннен артық болып табылады.
Флуоксетин 94 – 704 мл/мин, норфлуоксетин 60 – 336 мл/мин бауырмен шығарылады. Шамамен 12% - ы асқазан – ішек жолдары арқылы шығарылынады. Жартылай ыдырау периоды бірінше рет қабылдауда 1 – 2 тәулік, ал ұзақ уақыт қолдануда 4 – 6 тәулік болып табылады. Бауыр циррозымен ауыратын адамдарда жартылай ыдырау периоды ұзарады. 1 апта ішінде негізінен бауырмен (80%): өзгертілмеген күйде (11.6 %), флуоксетин глюкурониді ретінде (7.4%), норфлуоксетин түрінде (6.8 %), норфлуоксетин глюкурониді түрінде (8.2 %), гиппур қышқылы түрінде (20% - дан астамы), өзге қосылыстар ретінде (46%) шығарылады. 15% - ы ішекпен шығарылады.

Флуоксетин фармокинетикасын бір ерекшелігі: оның жанама әсерлері өте ұзақ уақыт сақталып қалуы мүмкін, сонымен қатар серотониндік синдром даму қаупі де өте жоғары. Оның фармокинетикасы түзусызықты қозғалыспен жүрмейтіндіктен, оның дозасын арттыру препараттың қан құрамында деңгейінің пропорциональді емес артуына әкеледі.

==Дәрілік сипаттама==

'''Қолдану себептер'''і: [[депрессия]], [[шизофрения]], биполярлы ауытқу, шизоаффективті [[психоз]], жүйкелік булимия, алкоголизм.

''Препаратқа гиперсезгіштік, бауыр аурулары, асқынған бүйрек жетіспеушілігі, глаукома, эпилепсия, [[диабет]], алкогольмен, психотропты және өзге де дәрілік заттармен улану, жүктілік, емізу кезінде қолдануға болмайды.'' 

Паркинсон ауруы, жүрек аурулары бар адамдар байқап қолданғаны жөн.

==Жанама әсерлері==

''''''Жүйке жүйесі тарапынан''':''' бас айналу, бас ауруы, ұйқышылдық немесе ұйқысыздық, тез шаршаушылық, астения,деперсонализация, нервоздық.

'''Ас қорыту жуйесі тарапынан:''' тәбет жоғалуы, лоқсу, диарея, анорексия, құсу.

'''Аллергиялық реакциялар:''' бөртпе

'''Өзге:''' көру қабілеті нашарлануы,тыныс алу жүйесі бұзылуы, васкулиттер


'''''Шамадан тыс қолдану:'''''

'''Белгілері:''' құсу, тым қозып кету, дененің құрысып қалуы

'''Емдеу:''' активлеген көмір, асқазан тазалау, транквилизаторлар, терапия жүргізу.

== Сілтемелер ==
* http://www.google.com/patents/WO2000064855A1?cl=en</text>
      <sha1>3vianw66ctsdl6plyploy77oo4wwjnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Швеция Университеттері</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558301</id>
    <revision>
      <id>3626543</id>
      <parentid>3451437</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5872" sha1="ml8dbmdik6962qbwp6xf0we3hifvahh" xml:space="preserve">'''Бұл жерде Швецияның университеттерінің тізімі берілген'''

== Мемлекеттік университеттер тізімі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;

!Университет атауы
!Университеттің ана тілінде атауы
!Негізгі ашылуы
! ашылуы
!СТуденттер саны
!Саны
|-
| Уппсаль университеті
| Uppsala universitet 
| 1477 
| 1477 
| 20,450 
|
[[Сурет:Botaniska_trädgården,_Uppsala_II.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Лунд университеті
| Lunds universitet 
| 1666 
| 1425 
| 28,554 
|
[[Сурет:Lunds_universitets_huvudbyggnad_(juli_2008).jpg|centre|250x250px]]
|-
| Гётеборг университеті
| Göteborgs universitet 
| 1954 
| 1891 
| 24,900 
|
[[Сурет:Göteborgs_universitet_-_huvudbyggnaden.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Стокгольм университеті
| Stockholms universitet 
| 1960 
| 1878 
| 28,200 
|
[[Сурет:Arrheniuslaboratoriet,_Stockholms_universitet_2005-07-01.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Каролин институты
| Karolinska institutet 
| 1965 
| 1810 
| 5,500 
|
[[Сурет:KI_Berz_lab_och_kib_20060723.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Умео Университеті
| Umeå University 
| 1965 
| 1965 
| 15,850 
|
[[Сурет:Umeå_University_Campus_pond-2012-06-06.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Корольдік технологялық институты
| Kungliga Tekniska högskolan 
| 1970 
| 1827 
| 11,950 
|
[[Сурет:Royal_Institute_of_Technology_-_Stockholm.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Линчёпинг университеті 
| Linköpings universitet 
| 1975 
| 1969 
| 17,200 
|
[[Сурет:LA2_Karallen_natt.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Швед ауылшаруашылық университеті
| Sveriges lantbruksuniversitet 
| 1977 
| 1775 
| 3,600 
|
[[Сурет:SLU_Alnarp.JPG|centre|250x250px]]
|-
|Лулео техникалық университеті
| Luleå tekniska universitet 
| 1997 
| 1971 
| 6,350 
|
[[Сурет:Lulea_University_of_Technology_-_B-building.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Карлстад университеті
| Karlstads universitet 
| 1999 
| 1977 
| 7,750 
|
[[Сурет:Karlstads_universitetsbibliotek.JPG|centre|250x250px]]
|-
| Эребрус университеті
| Örebro universitet 
| 1999 
| 1977 
| 8,600 
|
[[Сурет:Örebro_University_Primary_Building.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Орта-Швед университеті
| Mittuniversitetet 
| 2005 
| 1993 
| 7,600 
|
[[Сурет:Mittuniversitetet_Östersund.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Линнеус Университеті
| Linnéuniversitetet 
| 2010 
| 1977 
| 15,000 
|
[[Сурет:LNU_University_Library.JPG|centre|250x250px]]
|}

== Мемлекеттік институттардың тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;

!Атауы
!Институттың ана тіліндегі атауы
!Ашылған уақыты
!Фотосуреті
|-
| Бурос институты
| Högskolan i Borås 
| 1977 
| [[Сурет:SeanHenrySculptureCatafalque2.JPG|centre|250x250px]]
|-
| Мальмё  институты
| Malmö högskola 
| 1998 
| [[Сурет:Hjälmarekajen-1.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Даларн Институты
| Högskolan Dalarna 
| 1977 
| [[Сурет:Högskolan_Dalarna_Borlänge.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Батысинституты
| Högskolan Väst 
| 1990 
| [[Сурет:Polhemsgymnasiet_i_Trollhättan.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Хальмстад институты
| Högskolan i Halmstad 
| 1983 
| [[Сурет:Högskolan_i_Halmstad.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Мэлардален Университеті 
| Mälardalens högskola 
| 1977 
| [[Сурет:Mälardalens_högskolas_huvudentré_Västerås.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Блекинге техникалық институты
| Blekinge tekniska högskola 
| 1989 
|-
| Кристианстад институты
| Högskolan Kristianstad 
| 1977 
| [[Сурет:Högskolan_i_skövde.JPG|centre|250x250px]]
|-
|Шевде Институты 
| Högskolan i Skövde 
| 1977 
|-
| Евль институты
| Högskolan i Gävle 
| 1977 
| [[Сурет:Hälsinge_regemente_17.JPG|centre|250x250px]]
|-
| Готланд институты
| Högskolan på Gotland 
| 1998 
| [[Сурет:Högskolan_på_Gotland.jpg|centre|250x250px]]
|}

== Жекеменшік университеттерің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;

!Атауы
!Ана тіліндегі атауы
!АШылған уақыты
! Фотография
|-
|Чалмерс техникалық университеті
|Chalmers tekniska högskola 
| 1829 
| [[Сурет:Chalmers_Lindholmen_september_2010.jpg|centre|250x250px]]
|-
|Стокольм  экономика мектебі
| Handelshögskolan i Stockholm 
| 1909 
| [[Сурет:Sse_north_side.jpg|centre|250x250px]]
|-
| Йёнчёпинге университеті
| Högskolan i Jönköping 
| 1977 
| [[Сурет:Aerial_view_of_Jönköping_University,_Sweden.jpg|centre|250x250px]]
|}

== Сілтемелер ==
* [http://www.hsv.se/nu_oversiktstabeller?struts.portlet.action=/nudev/urval&amp;frageTyp=1&amp;frageNr=437 Официальный сайт Шведского национального агентства по высшему образованию]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230030434/http://www.hsv.se/nu_oversiktstabeller?struts.portlet.action=/nudev/urval&amp;frageTyp=1&amp;frageNr=437 |date=2014-12-30 }}{{Үлгі:Ref-sv}}(швед.)
* [http://studentur.ru/articles/arhiv_statey/universiteti_shvetsii/ Университеты Швеции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401071825/http://studentur.ru/articles/arhiv_statey/universiteti_shvetsii/ |date=2013-04-01 }}</text>
      <sha1>ml8dbmdik6962qbwp6xf0we3hifvahh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуан Мануэль Сантос</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570266</id>
    <revision>
      <id>3626403</id>
      <parentid>3430498</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T00:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46228" sha1="pcftov4u2d5a6toksnn43rw6nq1pggx" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =мемлекет басшысы 
 | Қазақша есімі        = Хуан Мануэль Сантос Кальдерон
 | Шынайы есімі         = {{Lang-es|Juan Manuel Santos Calderón}}
 | Суреті               = Juan Manuel Santos in 2018.jpg
 | Сурет ені            = 
 | Титулы               = [[Колумбия]]-ның 59-шы Президенті
 | Ту                   = Presidential Seal of Colombia (1922—2002).svg
 | Ту2                  = Flag of the President of Colombia.svg
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = [[7 тамыз]] [[2010 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[7 тамыз]] [[2018 жыл]]
 | Ізашары              = [[Альваро Урибе Велес]]
 | Ізбасары             = [[Иван Дуке Маркес]]
 | Президент            = 
 | Вице-президент       = [[Анхелино Гарсон]]&lt;br&gt;[[Херман Варгас Льерас]]&lt;br&gt;Оскар Наранхо
 | Титулы_2             = Тынық мұхиты Альянсының президенті уақытша
 | Ту_2                 = Alianza del Pacífico-Logo.PNG
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[30 маусым]] [[2017 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[24 шілде]] [[2018 жыл]]
 | Ізашары_2            = [[Мишель Бачелет]]
 | Ізбасары_2           = [[Мартин Вискарра]]
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[23 мамыр]] [[2013 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[20 маусым]] [[2014 жыл]]
 | Ізашары_3            = [[Себастьян Пиньера]]
 | Ізбасары_3           = [[Энрике Пенья Ньето]]
 | Титулы_4             = Колумбияның Ұлттық қорғаныс министрлігі
 | Ту_4                 = Ministerio_de_Defensa_de_Colombia.svg
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = [[19 шілде]] [[2006 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_4  = [[22 мамыр]] [[2009 жыл]]
 | Ізашары_4            = [[Камило Оспина Берналь]]
 | Ізбасары_4           = [[Фредди Падилья-де-Леон]]&lt;br&gt;[[Габриэль Сильва Лухан]]
 | Президент_4          = [[Альваро Урибе Велес]]
 | Титулы_5             = Қаржы министрлігі және Колумбияның мемлекеттік қарызы
 | Ту_5                 = Ministerio de Hacienda de Colombia.svg
 | Ту2_5                = 
 | Реті_5               = 
 | Басқара бастады_5    = [[7 тамыз]] [[2000 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_5  = [[22 мамыр]] [[2002 жыл]]
 | Ізашары_5            = [[Камило Оспина Берналь]]
 | Ізбасары_5           = [[Фредди Падилья-де-Леон]]&lt;br&gt;[[Габриэль Сильва Лухан]]
 | Президент_5          = [[Альваро Урибе Велес]]
 | Титулы_6            = Колумбияның Сауда, өнеркәсіп және туризм министрлігі
 | Ту_6                 =
 | Ту2_6                = 
 | Реті_6               = 
 | Басқара бастады_6    = [[16 қаңтар]] [[1991 жыл]]
 | Басқаруын аяқтады_6  = [[7 тамыз]] [[1994 жыл]]
 | Ізашары_6            = Белгісіз
 | Ізбасары_6           = Даниэль Мазуера Гомес
 | Президент_6          = [[Сесар Гавириа Трухильо]]
 | Туған күні         = 10.08.1951
 | Туған жері         = [[Богота]], [[Колумбия]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[Католицизм|Католик]]
 | Әкесі                =Энрике Сантос Кастильо
 | Анасы                =Клеменсия Кльдерион Нието
 | Жұбайы               = Сильвия Амая Лондоно (саясаткер)&lt;ref&gt;{{Cita web |título=El primer amor de Santos y el primero de Tutina |url=http://www.kienyke.com/historias/el-primer-amor-de-santos-y-el-primero-de-tutina/ |obra=KienyKe |fecha=30 de julio de 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Мария Клеменсия Родригес (1987)
 | Балалары             = Мартин Антония Сантос Родригес&lt;br /&gt;Мартин Сантос Родригес&lt;br /&gt;Эстебан Сантос Родригес
 | Партиясы             = [[Колумбия либералды партиясы]] (2005 жылға дейін) &lt;br&gt; [[Әлеуметтік Ұлттық бірлік партиясы]] (2005 жылдан кейін)  
 | Білімі               = Канзас университеті
Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебі
Менеджмент мектебі. Джон Ф. Кеннеди
Туфтс университеті
Флетчер заң философиясы және дипломатия
 | Мамандығы            =[[Саясаткер]] [[Журналист]] [[Экономист]] 
 | Қолтаңбасы           = Juan Manuel Santos Signature.svg
 | Сайты                = [http://www.juanmanuelpresidente.com/ www.juanmanuelpresidente.com]
 | Commons              = Хуан Мануэль Сантос
 | Марапаттары          ={{Нобельдік медаль}} [[Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2016]]) &lt;center&gt;''Құрмет және марапаттар және
Шетел азаматтары:'''&lt;/center&gt;[[File:MEX Order of the Aztec Eagle 1Class BAR.png|40px]] [[File:PRT_Order_of_Prince_Henry_-_Grand_Cross_BAR.png|40px]] [[File:Sacro Militare Ordine Costantiniano di San Giorgio.png|40px]] [[File:Mexican Military Merit (first class).svg|40px]] [[File:MEX Condecoracion al Merito Naval Primera Clase.png|40px]] [[File:Order of the Bath (ribbon).svg|40px]]
}}

'''Хуан Мануэль Сантос Кальдерон''' ({{Lang-es|Juan Manuel Santos Calderón}}; [[10 тамыз]] [[1951 жыл|1951]], [[Богота]]) —  [[2010 жыл]]ғы 7 тамыздан бастап, [[2018 жыл]]дың 7 тамызына дейін Колумбия президенті, бұрынғы Колумбия ұлттық қорғаныс министрі. [[Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] 2016 жылғы лауреаты.

Санат мамандығы бойынша экономист және журналист, Сантос отбасының мүшесі болып табылады, ол 1913 жылдан 2007 жылға дейін ''[[El Tiempo]]'' газетінің негізгі акционері болып 2007 жылы Планета ДеАгостиниге сатылғанға дейін болды. Ол кадет болды Картахендегі теңіз флоты академиясы. [[Канзас Университеті]]н бітіргеннен кейін көп ұзамай Колумбиядағы Кофе өсірушілердің ұлттық федерациясына экономикалық кеңесші ретінде қосылып, Лондондағы Халықаралық Кофеханалар ұйымына қатысып, Лондон экономика мектебіне оқуға түсті. [[1981 жыл]]ы ''[[El Tiempo]]'' газетінің директорының орынбасары болып тағайындалды, екі жылдан кейін оның директоры болды. Санс 1981 жылы Гарвард Кеннеди мектебінен (HKS) мемлекеттік басқаруда орта мансабын / магистр дәрежесін алды және 1988 жылғы Неман сыйлығының лауреаты болды. Сантос Фулбрайттың 1981 жылы Ффтчердегі Тофтс университетінде оқып жүрген студенті болды. Сантос Вашингтонда орналасқан американдық сұхбаттасу орталығының мүшесі және Вице-төрағасы болды және Интер Американдық баспасөз қауымдастығының сөз бостандығы комиссиясының президенті болды.

== Өмірбаяны ==
[[File:344864k.jpg|thumb|Қорғаныс министрінің орынбасары Роберт Гейтс, 2008 жылы [[Пентагон]] ға сапары кезінде министр Сантос]]
[[File:Santos Clinton.jpg|thumb|200px|Сантос пен АҚШ Мемлекеттік хатшысы [[Хиллари Клинтон]], 9 маусым 2010 жыл.]]
[[File:Santos-Bush-Uribe-Montoya.jpg|thumb|АҚШ-тың президенті [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]]тың Колумбияға ресми сапары. Министрі Хуан Мануэль Сантостың, Колумбия Президенті Альваро Уибенің және ФФММ командирінің Фредди Падиламен келуі..]]
Сантос белгілі саяси әулеттен шыққан. Оның атасының ағасы Эдуардо Сантос 1938-1942 жылдары президент болған, сондай-ақ ''El Tiempo'' газетінің негізін қалады және редакторы болған. Оның әкесі Энрике Сантос Кастильо 50-ден астам жыл газеттің редакторы болған. Оның немере ағасы Франсиско Сантос Кальдерон президент Альваро Урибенің тұсында вице-президент болған.

Оның қайын атасы - үлкен атасы Хосе Мария Эдуардо Сантос Плата, [[Сантандер (департамент)|Сантандердің]] тумасы, кейіпкер Мария Антониа Сантос Платаның ағаларының бірі, Колумбия тәуелсіздігінің батыры және оның құрметіне Хуан Мануэль Сантос жалғыз қызын Мария ретінде шомылдыру рәсімінен өткізуді шешті. Антония Оның аналық сенім телефонының үлкен атасы Аристидес Кальдерон Рейес, Бояжаның тумасы, Климако Кальдерон Рейестің інісі, [[1882 жыл]]ы Колумбия президенті. Оның үлкен әжесі Франсиска Рикаурт Камачо, [[Хоакин Камачо|Хоакин Джоакин Камачо]] мен Родригес де Лагияның немересі, Коломбаның президенті болды. сондай-ақ Тунья қаласының, Колумбия тәуелсіздігінің батыры және азап шегушісі және Сан-Матео батырының екінші немере ағасы, капитан Антонио Рикаурте. Сантос - бірінші дәрежелі немере ағасы (алғашқы немере ағалары), Колумбияның бұрынғы вице-президенті [[Франсиско Сантос Кальдерон|Франсиско Сантос Кальдеронның]] әкесі мен анасы.

1973 жылы Канзас университетінен экономика бакалавры дәрежесін алды. Лондон экономика мектебінің магистрі (1975), мамандығы — экономикалық даму. Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы Үкіметтік мектебі Мемлекеттік басқару магистрі (1981).

18 қараша 1991 - 7 тамыз 1994 жылдары — сыртқы сауда министрі. 7 тамыз 2000 — 7 тамыз 2002 жылдары — қаржы және мемлекеттік кредит министрі. 19 шілде 2006 жыл 2009 жылғы 18 мамырда, қорғаныс министрі.

2010 жылы Сантос президенттікке үміткер болды. 2010 жылы 30 сәуірде сайлаудың бірінші раунды өткізілді&lt;ref&gt;[http://www.elmundo.es/america/2010/05/31/colombia/1275323078.html Mockus admite que las encuestas lo ilusionaron y que será difícil ganar a Santos]{{Ref-es}}(исп.&lt;/ref&gt;. Сантос үшін 46,5 % сайлаушылар дауыс берді, ал оның негізгі қарсыласы Антанаса Моккуса — 21,5 %. Кандидаттардың ешқайсысы сайлаушылардың 50 пайызын жинай алмағандықтан, 2010 жылы 20 маусымда тек екі негізгі кандидаты сайлаудың екінші раундына қатысты. Онда Сантос 69,06 % дауыс алды және жаңа президент болды.

15 маусым 2014 жылы қайтадан сайланды және 7 тамыз 2014 жылы 2014-2018 жылдары кезеңіне Колумбия Президенті болып тағайындалды.

Сантостың аяси көзқарастары правоцентристік.

26 қыркүйек 2016 жылы партизандық ұйымдасқан FARC тобымен бейбіт шартқа қол қойды, бұл ұзақ жылғы Азаматтық соғысқа аяқтады.

[[2016 жыл]]ы ол «азаматтық соғыс елдегі көп жарты ғасырлық тарихы аяқтау үшін күш-жігері үшін» редакцияда, әлемнің Нобель сыйлығын алды&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Colombian president Juan Manuel Santos wins Nobel peace prize 2016 - live|first=Kate|last=Lyons|url=https://www.theguardian.com/world/live/2016/oct/07/nobel-peace-prize-2016-announcement-live|work=The Guardian|date=2016-10-07|accessdate=2016-10-07|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.

== Жеке өмірі ==
1987 жылы Сантос екі рет үйленген. Оның режиссер және тележүргізуші Сильвия Амая Лондоньомен құрған бірінші некесі үш жылға созылған&lt;ref name=&quot;tree&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.interconexioncolombia.com/genealogia/256-1-10-francisco-y-juan-manuel-santos-calderon--familiares-y-parentela-modo-de-compatibilidad.html|first=Julio Cesar|last=García Vásquez|title=Francisco Y Juan Manuel Santos Calderon, Familiares Y Parentela|publisher=Interconexion Colombia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;telemundo&quot;&gt;{{Cite journal|journal=[[Telemundo]]|access-date=4 July 2013|accessdate=4 July 2013|language=Spanish|title=Familia Santos|trans_title=Santos Family|url=http://origin-www.telemundo.com/informacion_y_noticias/Noticiero_Telemundo/photo_gallery/2010-06/Familia_de_Santos}}&lt;/ref&gt;. Өзінің екінші әйелі,Мария Клеменсию Родригес Мунера -  өнеркәсіптік дизайнер, оны Сантос El Tiempo газетінің директордың орынбасары'' ''болған кезде жолықтырды. Мария сол кезде Коммуникациялар және ақпараттық технологиялар министрлігінде хатшы болып жұмыс істеді &lt;ref name=&quot;telemundo&quot;/&gt;. Осы некеден Сантостың үш баласы дүниеге келді: Мартин (1989 ж.т.), Мария Антония (1991 ж.т.) және Эстебан (1993 ж.т.)&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=4 August 2010|title=Los nuevos inquilinos de la Casa de Nariño|trans_title=The New Occupants of the Nariño House|journal=[[El País]]|issn=1134-6582|ISSN=1134-6582|url=http://www.elpais.com.co/elpais/colombia/noticias/nuevos-inquilinos-casa-narino|language=Spanish|access-date=4 July 2013|accessdate=4 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.blog.com.co/noticias-actualidad/papa-juan-manuel-santos/1570.aspx|title=Mi papá, Juan Manuel Santos|trans_title=My Dad, Juan Manuel Santos|access-date=4 July 2013|accessdate=4 July 2013|date=18 May 2010|journal=[[Revista Semana|Semana]]|language=Spanish|issn=0124-5473|ISSN=0124-5473}}&lt;/ref&gt;.

Сантос ұзақ уақыт бойы трансценденталдық медитацияны қолданады&lt;ref name=&quot;publimetro-2011-11&quot;&gt;[http://www.publimetro.cl/nota/mundo/presidente-de-colombia-aconseja-legalicen-la-marihuana/xIQkjx!R4ata8Y4eMe6Y/ ''Publimetro, 24 қазан 2011'' : «Practico la Meditación Trascendental y hago harto ejercicio.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419011847/http://www.publimetro.cl/nota/mundo/presidente-de-colombia-aconseja-legalicen-la-marihuana/xIQkjx!R4ata8Y4eMe6Y/ |date=2014-04-19 }}&lt;/ref&gt;. 1998 жылы ол трансценденталдық медитация негізін қалаушы Махариши Махеш Йогамен кездесті&lt;ref name=&quot;eltiempo-1998-05&quot;&gt;[http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-772736 ''El Tiempo le 17 Mai 1998'' : Visita Transcendental : Durant sa tournée en Europe et aux États-Unis le candidat Juan Manuel Santos se lance dans une campagne internationale intense pour la paix en Colombie.]&lt;/ref&gt;.

== Саяси өмірі ==
Сантос Колумбиядағы (1972) Ұлттық кофе өндірушілер федерациясына қосылды және тоғыз жыл бойы [[Лондон]]да Халықаралық Кофеханалар Ұйымына ұсынылды. 1981 жылы ол елге қайтып, ''El Tiempo'' директорының орынбасары болды, Сантос отбасында өзінің ұрпағының ең беделді мүшелерінің бірі болды.

Сантос Сыртқы сауда министрі болып тағайындалды [[1991 жыл]]ы президент Сезар Гавирии мандаты кезінде, кеңсе құрылды кезде; [[1993 жыл]]ы ол Сенатпен Президенттің тағайындауы ретінде сайланды. Ол осындай ұстанымға ие болған соңғы адам еді, Өйткені ол бір жыл ішінде Республиканың вице-президенті болды. Сантостың сыртқы сауда портфелінде болу кезеңінде, ол тоғыз ай бойы бағдарламаланған электр қуатын өшіру әсеріне қарсы тұру үшін елдің заңдық уақытын жазғы уақытқа ауыстыруды ұсынды. [[1995 жыл]]дан бастап [[1997 жыл]]ға дейінгі кезеңде, ол зейнетақы барып Колумбия либералдық партиясы, бастаған үштік бөлігі болды,

[[1997 жыл]]ы жазылған хатта Самсон Сампер әкімшілігінде демилитаризацияланған аймақты ұсынды. Хатта ол былай деді:

{{дәйексөз|Үкімет интеграцияланған болады кейін, Республика Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы және қоғамдық күштердің директоры ретінде ол қақтығыс кезінде бұрынғы келісілген аумақты тазарта бастайды немесе сол сияқты,, немесе берілген географиялық кеңістікте қоғамдық билік алу, сол қандай болып табылады. Бұл аймақ бүлікшілерге толық кепілдік және толық қауіпсіздік үкімет өкілдері арасында кездесу, съезін, азаматтық қоғам мен ұлттық татуласу комиссия қамтамасыз ету мақсатында, бәсеңдету және диалог алаңы болады.|автор=Хуан Мануэль Сантос|publisher=«Коммерсантъ» |url=https://ria.ru/world/20180807/1526055976.html |date=2000-09-05}}

Сантос сонымен қатар президент Эрнест Самперге, келесі президент мемлекет пен партизандар арасындағы пікірталастың нәтижесі болатын құрылтай жиналысын шақыру үшін жауапты болады. Баспасөз мәжілісінде Сантос Самперге өз хатын оқып, онда ол былай деді: «Бұл талқылау үшін орын болуы мүмкін, үкімет ел аумағының қирауына билік жүргізеді, бұрын келісілген».

[[2000 жыл]]ы ол Қаржы және мемлекеттік несие министрі болып тағайындалды соңында Андрес Пастранға.

=== Колумбияның Ұлттық қорғаныс министрлігі (2006-2009) ===
Министр ретінде, Колумбия қоғамдық күші КҚКРА-ке қарсы ең нақты әскери операцияларды сәтке дейін орындады. «Negro Acacio» бүркеншік атының өлімі, «Мартин Кабальеро» бүркеншік аты, «Fénix Operation» -де Raúl Reyes, «Карина» бүркеншік атын демобилизациялау және бұрынғы президенттікке үміткер Ингрид Бетанкурты, үш америкалық және он бір Әскери және полиция «Операция Джак» деп ұрланған. Бұған қарамастан, бұрынғы президент Альваро Уибе Велес Сантос Кальдеронның ірі әскери операцияларға сенбейтінін және бұл қауіпсіздік саясаты мен Қарулы Күштердің күшінің нәтижесі ғана екенін растады&lt;ref&gt;{{Cita web |autor=El Espectador |título=Santos no creía en los grandes operativos militares: Uribe |url=http://www.elespectador.com/noticias/politica/santos-no-creia-los-grandes-operativos-militares-uribe-articulo-486659|accessdate=2014-05-08|date=2014-12-04}}&lt;/ref&gt;.

=== Колумбия Президенті (2010-2018) ===
[[Сурет:Juan Manuel Santos Calderón - World Economic Forum on Latin America 2010.jpg|thumb|Хуан Мануэль Сантос 2010 жылы сәуірде [[Бүкіләлемдік экономикалық форум]]ында.]]
[[Сурет:Juan Manuel Santos 2.jpg|250px|нобай|солға|Хуан Мануэль Сантос-тың [[Колумбия]]дағы Медельин қаласында ашылу рәсімінде 26 шілде 2016 жылы.]]
Сантос [[2010 жыл]]ы Колумбия президентін іздейтінін айтты, Оның айтуынша, егер президент Альваро Уибе референдумды мақұлдаған жағдайда бұл істемесе, ол оны үшінші рет президент лауазымына алуға мүмкіндік береді. Колумбияның Конституциялық Соты қайта сайлану туралы референдум конституциялық емес және конституциялық емес болып табылатынын анықтағаннан кейін Сантош [[2010]]-[[2014]] жж. Арналған президенттік ұмтылысын У Сантос партиясы атынан жасыл партия Антанас Макус кандидатымен бірге мүмкіндіктері бойынша сауалнамаларды жариялады Колумбияның президенті болу үшін.

Сантоста компаниясы Сантос науқаны ұзақ мерзімді демократиялық қауіпсіздік саясатына негізделеді, ол президент Урубиге жүзеге асыра алады.

Сантос екінші раундта, Либералдық партияның маңызды секторларының қолдауымен, радикалды өзгерістердің (бірінші раундта үшінші) және Консервативтік партияның (бесінші)

[[2010 жыл]]ғы [[30 мамыр]]да Сантос 46,56% дауысқа ие болды, ол [[20 маусым]]да Колумбияның жасыл партиясы Антанас Макус кандидатурасына қарсы сайлаудың екінші айналымына келісті. Бұл күні және дауыс берудің 68,9% -ы (жалпы дауыс саны 14,00 миллионнан 9 004 221 дауыс) Колумбия Президенті үшін оның қарсыласына қарсы жеңіске жетті.

=== КҚКРА бейбітшілік келісімдер, ҰАА-ның Нобель және Диалог ===
Көп ұзамай қызметке кіріскеннен кейін, Хуан Мануэль Сантос Колумбия ішкі қарулы қақтығыс ең маңызды қақтығысты аяқтау үшін КРВС тәсілдерін бастады. бейбіт келіссөздер диалогтар [[Норвегия]]ның [[Осло]] қаласында&lt;ref name=reuniones&gt;{{Cita web |título=Reuniones exploratorias |url=http://www.pazfarc-ep.org/index.php/reporte/2877-reuniones-exploratorias |fechaacceso=8 de octubre de 2016 |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20151225000510/http://www.pazfarc-ep.org/index.php/reporte/2877-reuniones-exploratorias |fechaarchivo=25 de diciembre de 2015 }}&lt;/ref&gt;. орнатылды 2011 жылғы 1 наурыздан және [[18 қазан]]да [[2012 жыл]]дың барлау кездесулер басталды. [[24 тамыз]]да [[2016 жыл]]ғы Колумбия үкіметінің делегациялары мен КҚКРА [[26 қыркүйек]]те [[2016 жыл]]ғы Колумбия үкіметіне қол қойылған, бірақ ол ратификацияланбаған 44 45-ке соңғы, жан-жақты және түпкілікті келісімге қол жеткізгенін мәлімдеді. [[2 қазан]]дағы [[2016 жыл]]ғы референдумға арналған референдум.

Келесі күндері, Сантос КҚКРА бейбіт келісімге оппозициялық ықтимал өзгерістер келіссөздер бастады. [[12 қараша]]да, бір жарым айдан кейін плебисцит, КҚКРА-мен келісімдерді қайта құру және модерациялауға ЖОҚ, промоутерлердің аргументтері мен қарсылықтарын ескере отырып, қол жеткізілді,

Бұл келісім Хуан Мануэль Сантосты [[2016 жыл]]ғы [[Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты атанды. Нобель сыйлығы туралы хабарландыру Норвегия парламентінің Комитетінің Төрағасы [[7 қазан]]да [[2016 жыл]]ғы жұма күні сағат 11.00-де (CEST) өткізілді. [[Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы
|Бейбітшілік Нобель сыйлығының лауреаты]], Кэчи Куллман Бес, былай деді:

{{дәйексөз|Норвегияның Нобель бейбітшілік сыйлығы жөніндегі комитеті 2016 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығын Колумбия президентіне беру туралы шешім қабылдады, Хуан Мануэль Сантос, елдегі елу жылдан астам азаматтық соғыс аяқтауға бағытталған күш-жігері үшін кем дегенде жиырма мың Колумбиялықтардың өмірін қиып, алты миллионға жуық адамды жер аударып жіберген.|автор=Кэчи Куллман|publisher=«Коммерсантъ» |url=https://ria.ru/world/20180807/1526055976.html |date=2016-26-07}}

Осы жетістіктерге қарамастан, Президент Сантос екі жылдан астам кейін, ресми, наурыз 2016 жылы елдегі басқа да қарулы партизан бейбіт келіссөздер, ұлттық азаттық армиясының (ҰАА) басталғаны туралы хабарлады келешектегі бейбіт процесс үшін мүмкін болатын нүктелердің күн тәртібін талқылауға арналған барлау кезеңінің; Дегенмен, диалогтардың басталуы ҰАА өзінің ұстап алған тұлғаларын босатқанға дейін тоқтатылды. Бұрынғы Чокано конгрессмені Оди Санчес Монтес де Окадан босатылғаннан кейін, [[4 ақпан]]ында [[2017 жыл]]дың, сол айдың 7-сында қарулы топпен әңгімелесу үстелі ресми түрде орнатылып, осылайша, қарулы қақтығыстар сол жақтық үрдістің партизандары.

===Сыртқы қатынастар===
[[2010 жыл]]дың шілдесінде Колумбия мен Венесуэла арасындағы дипломатиялық дағдарыс басталғаннан кейін, Сантос Уруге президент болып сайланған дегенмен, бұл мәселе бойынша мәлімдеме жасамауға шешім қабылдады. Латын Америкасын мемлекет басшыларымен аралап жүрген Сантос, ЮНАСУР бас хатшысы Нестор Киршнермен және оның жұбайы, [[Аргентина президенттерінің тізімі|Аргентина Президенті]] [[Кристина Фернандес де Киршнер]]мен дағдарысты жеңу үшін жеке кездеседі. 2010 жылғы 10 тамызда Президент Сантос пен президент Чавес дағдарысты талқылау үшін Санта-Мартада кездесті.

Өзінің мандаты бойынша, [[2012 жыл]]ғы [[19 қараша]]да [[БҰҰ-ның халықаралық соты|Халықаралық Сотқа]] [[Никарагуа]] мен шекарадағы дау бойынша Сан-Андрес пен Провиденсия архипелагының жеті кілттерін ратификациялай отырып шекараны белгілеп, елеулі жоғалту туралы тарихи шешім шығарды. Колумбия үшін 40% аумақтық теңіз.

Сыртқы байланыстар туралы өзінің соңғы шешімі [[2018 жыл]]дың [[3 тамыз]]ында Палестинаны «еркін, тәуелсіз және егемен мемлекет» деп таныған кезде болды; ол 2018 жылы 18 сәуірде айтқан сөздерінен айырмашылығы, [[Израиль]] мемлекетінің құрылғанына 70 жыл толуына орай іс-шара кезінде. Сол кезде Сантос:

{{дәйексөз|Біз Палестинаны тану үшін қатты қысым көрдік. Мен мұны істемедім, әрдайым бұл Израильмен бейбітшілік келісімінің нәтижесі болуы керек деп айтады.|автор=Хуан Мануэль Сантос|publisher=«Коммерсантъ»}}

Алайда екінші үкіметті аяқтағаннан бірнеше күн өткен соң, ол ақылын өзгертті. Колумбиядағы Палестина дипломатиялық миссиясының коммюникесі арқылы жаңа президенттің иелігіне алғаннан кейін, Иван Дук Маркесдің жаңадан сайланғаннан кейін, 8 тамызда ғана жарияланды; қоғамдық пікірдің жекелеген секторларында белсенділік туғызған факт, себебі, басқалармен қатар, Сыртқы істер министрі Мария Анха Холгуин, 2018 жылғы 6 тамызда (оның мерзімінің соңғы күні) мәселе туралы сұрағанда, Вики Давилаға берген сұхбатында W Radio үшін ол президенттің шешімін жариялаудан бас тартты. Жаңалықтарды естігеннен кейін Сыртқы істер министрі Карлос Холмс Трухильо жаңа Атқарушыға алдын ала хабарланғанын және Колумбияның мүдделеріне байланысты елдің ерекшелігін жоюға болатын шешімді қайта қарастыратындығын мойындады. Оңтүстік Америкада Палестина мемлекетін мойындамаған жалғыз адам.

===Бейбітшілік қағаздары===
[[2017 жыл]]дың қарашасында Хуан Мануэль Сантосты Барбадосдағы екі оффшорлық компаниялардың директоры ретінде атайды, зерттеудің халықаралық журналистика консорциумы (ТЖХК) жүргізген зерттеуге сәйкес. Екі компанияны да басқа ел басшылары басқарады және бұрынғы Колумбияның Қорғаныс министрі Габриэль Сильва Люань жасаған сақтандырушының акцияларының 95% -ына ие&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cita noticia|apellidos=|nombre=|título=Juan Manuel Santos vinculado en los &quot;Paradise Papers&quot;|url=https://www.telesurtv.net/news/Juan-Manuel-Santos-vinculado-en-los-Paradise-Papers-20171106-0002.html|fecha=6 қараша 2017 жыл|fechaacceso=|periódico=TeleSUR|página=}}&lt;/ref&gt;.

Алғашқы компания - Nova холдингтік компаниясы, онда Сантос 2000 жылдан бері директор ретінде пайда болады, сол кезде президент Андрес Пастрананың үкіметі кезінде қаржы министрі болған.. Екінші компания «Global Education &amp; Education Insurance Corp», сақтандыру компаниясы салық ауыртпалығы жоқ еді, осы Сантоста бұрынғы президент Цезарь Гавирия Трухильоның отбасын басқарған лауазым ретінде пайда болды.

==Жарияланған жұмыстар==
1999 жылы ол өзінің ''La Tercera Vía'' кітабын ұсынды: ол Колумбияға балама болды, онда сол кезде Ұлыбританияның премьер-министрі [[Тони Блэр]]дің ынтымақтастығы болды. 2009 жылы ол ''Jaque al Terror'': КҚКРА (Планета, 2009), қасіретін жылдары, ол жазба ретінде, осы үш ай бойы, ол министрліктің басшылығында болған партизанға қатты соққылар ретінде жазды. Қорғаныс Бұл кітапты мексикандық жазушы және интеллектуалды Карлос Фуэнтес жазды&lt;ref&gt;{{Cita web |título=Juan Manuel Santos presentó su libro 'Jaque al Terror' en tertulia con el periodista Jaime Bayly |url=http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-6717688 |editorial=''El Tiempo'' |fecha=1 желтоқсан 2009 жыл}}&lt;/ref&gt;.

== Отбасы ==
Әкесі:Энрике Сантос Кастильо Анасы:Клеменсия Кльдерион Нието Жұбайы:Сильвия Амая Лондоно (саясаткер). Мария Клеменсия Лондоно (1987) Балалары:Мартин Антония Сантос Родригес&lt;br /&gt;Мартин Сантос Родригес Эстебан Сантос Родригес

=== Трамп әкімшілігімен қарым-қатынас ===
Мамыр [[2017 жыл]]дың, [[Дональд Трамп]] пен Сантос [[Ақ Үй|Ақ үйде]] бірлескен баспасөз мәслихатын өткізді, онда Торп Колумбияның 52 жылдағы азаматтық соғысты аяқтауға бағытталған күш-жігерін жоғары бағалап, 220 мыңнан астам адамды өлтірді&lt;ref&gt;https://www.cnbc.com/2018/01/23/davos-2018-protectionism-will-hurt-us-most-colombias-president-says.html&lt;/ref&gt;.

Осы уақыт аралығында Торптың «бұрынғы президенттер Альваро Уибе мен Андрес Пастранамен кездесуі» Флоридадағы Мар-Лаго курортында&lt;ref&gt;http://www.latimes.com/politics/washington/la-na-essential-washington-updates-trump-has-secret-meetings-with-1492639458-htmlstory.html&lt;/ref&gt;, Сантос саяси қарсыластарының Трамптың тарихи бейбіт келісімді қолдап отырғанына күмән келтіргені туралы айтылған. Бұл іс-шара Колумбияда кеңінен жарияланған, бірақ ешқашан Ақ үйде жария етілмеген.

[[2017 жыл]]дың қыркүйегінде Сантос Колумбияның АҚШ президенті Дональд Трамптың «Кока мен өсімдіктерді өсірудің және өндірудің қолайсыз өсуі» деп атаған шағымдарына қарсы жазған болатын. Трамп, ол Ақ үйде бағалауды төмендетуді қарастырды, бұл дамуды және қауіпсіздікті қаржыландыруды қысқартады. Талқылаудың бір көзі - глифосатпен ауылшаруашылық жерлерін қайта қалпына келтіру, Вашингтон қолдаған нәрсе және Колумбия азаматтар мен ауыл шаруашылығы дақылдарына әсерлі гербицидтердің денсаулығына байланысты.

Колумбия Дональд Трамптың қауіп-қатерінен кейін есірткіге қарсы күреске қарсы әрекеттерін қорғап, елге есірткіге қарсы күрес бойынша серіктес ретінде шағымданды.

==Құрмет және марапаттар==
===Шетел азаматтары===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot;| Сыйлық немесе декорация
! style=&quot;width:130px;&quot;| Ел
! style=&quot;width:120px;&quot;| Күні
! style=&quot;width:40px;&quot;| Ескерту
|-
| [[File:MEX Order of the Aztec Eagle 1Class BAR.png|80px]]
|[[Ацтектер бүркітінің ордені]]
|{{MEX}}
|1 тамыз 2011 жыл
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= ACUERDO por el que se otorga al Excelentísimo señor Juan Manuel Santos Calderón, Presidente de la República de Colombia, la Condecoración de la Orden Mexicana del Aguila Azteca en el grado de Collar|url=http://dof.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=5202774&amp;fecha=29/07/2011 |website= DIARIO OFICIAL DE LA FEDERACIÓN|accessdate=29 January 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[File:PRT_Order_of_Prince_Henry_-_Grand_Cross_BAR.png|80px]]
|Ұлы Жағасы [[Князь Генридің ордені]]
|{{байрақ|Португалия}}
|14 қараша 2012 жыл
|&lt;ref name=&quot;OrdHonPor&quot;&gt;{{cite web|title=Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas|url=http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154|website=Página Oficial das Ordens Honoríficas Portuguesas|accessdate=29 January 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[File:Sacro Militare Ordine Costantiniano di San Giorgio.png|80px]]
|Рыцарь Гранд Крест екі сицилиялық корольдің әулие әскери константиндік ордені Сент Джордж, арнайы класс, арнайы класс
|[[Сурет:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg|50px]] Сицилияның екі патшалығы
|7 маусым 2013 жыл
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.constantinian.org.uk/colombias-president-santos-honoured-for-peace-building/|title=Colombia’s President Santos honoured for peace building at London ceremony - Sacred Military Constantinian Order of St. George|date=7 June 2013|publisher=}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[File:Mexican Military Merit (first class).svg|80px]]
|Бірінші дәрежелі әскери мақтау қағазы
|{{MEX}}
|7 мамыр 2015 жыл
|&lt;ref name=&quot;EMBcolMEX&quot;&gt;{{cite web|title=Canciller María Ángela Holguín participó en la ceremonia de bienvenida oficial en el Campo de Marte en honor del Presidente Juan Manuel Santos|url=http://mexico.embajada.gov.co/newsroom/news/2015-05-10/6085|website=Embajada de Colombia en México|accessdate=28 November 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[File:MEX Condecoracion al Merito Naval Primera Clase.png|80px]]
|Бірінші сыныптағы әскери-теңіз күштерінің медалі
|{{MEX}}
|7 мамыр 2015 жыл
|&lt;ref name=&quot;EMBcolMEX&quot;/&gt;
|-
| [[File:Order of the Bath (ribbon).svg|80px]]
|Құрметті Рыцарь [[Ваннаның ордені]]
|{{байрақ|Ұлыбритания}}
|2016 жыл
|&lt;ref&gt;http://i.dailymail.co.uk/i/pix/2016/11/01/21/39F6FE9800000578-3893006-image-a-61_1478037096125.jpg&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://4.bp.blogspot.com/-6KrO0O5hd80/WBkE78KrV4I/AAAAAAAALg0/o71_x5Rwp2M_hsaTvPD6HJTp76ZPc4J2wCLcB/s1600/2016-1101-banquet1.png&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.telegraph.co.uk/content/dam/fashion/2016/11/03/green_evening_rexfeatures_6908325m-xlarge_trans++Fd3QCbjtkJ097AP0ZIJbJHdZJ_p5O6rNqA_w2CKPF6s.jpg&lt;/ref&gt;
|}
 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.banrep.gov.co/junta/jmsc4.htm Banco de la República — Juan Manuel Santos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531194832/http://www.banrep.gov.co/junta/jmsc4.htm |date=2013-05-31 }}
* [http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4014 Markets Favor Santos ''Latin Business Chronicle''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101128170140/http://latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4014 |date=2010-11-28 }}
* [http://www.cambio.com.co/paiscambio/10preguntascambio/727/3579303-pag-2_2.html Interview with ''Cambio'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518131936/http://www.cambio.com.co/paiscambio/10preguntascambio/727/3579303-pag-2_2.html |date=2013-05-18 }}
* [http://www.colombialink.com/01_INDEX/index_personajes/politica/santos_juan_manuel.html Colombialink.com — Juan Manuel Santos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527194652/http://www.colombialink.com/01_INDEX/index_personajes/politica/santos_juan_manuel.html |date=2010-05-27 }}
* [http://www.presidencia.gov.co/prensa_new/ministerios/defensa.htm Presidencia de Colombia — Juan Manuel Santos]
[[Санат:10 тамызда туғандар]]
[[Санат:1951 жылы туғандар]]
[[Санат:Боготада туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Ацтек бүркіті ордені шынжырының иегерлері]]
[[Санат:Колумбия президенттері]]
[[Санат:Лондон университетінің түлектері]]
[[Санат:Гарвард университеті түлектері]]
[[Санат:Фулбрайт стипендиясы иегерлері]]</text>
      <sha1>pcftov4u2d5a6toksnn43rw6nq1pggx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қарағай орманындағы таң</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591130</id>
    <revision>
      <id>3626458</id>
      <parentid>2849637</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3626458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="rj7sps0b2qlw91j95tfz4k5lus7ejay" xml:space="preserve">{{Өнер туындысы
 |түрі             =  Сурет
 |сурет            =  Shishkin, Ivan - Morning in a Pine Forest.jpg
 |өлшемі          =  400px
  |атауы        =  Қарағай орманындағы таң
 |түпнұсқасы        = Утро в сосновом лесу
 |авторы           = [[Иван Иванович Шишкин|Иван Шишкин]], [[Константин Аполлонович Савицкий|Константин Савицкий]]
 |жылы             = 1889
 |материалы        = кенепте
 |техникасы         = майлы бояу 
 |биіктігі          = 139
 |ені          =  213
 |орналасуы =  [[Мәскеу]]
 |мұражай           = [[Третьяков галереясы]]
}}
'''«Қарағай орманындағы таң»''' — орыс суретшілері [[Иван Шишкин]] және [[Константин Савицкий]]дің суреті.

Савицкий [[аюлар]]ды салған болатын, бірақ коллекционер [[Павел Третьяков]] оның қолтаңбасын өшірген, сондықтан сурет авторы болып көбіне Шишкин белгіленеді. Бұл пейзажға анималистік мазмұнның элеметтерінің сурет композициясына кіріктірілгенінің арқасында сурет өте танымал. Жұмыс суретшінің [[Гордомля]] аралында көрген табиғат жағдайын егжей-тегжейлі бейнелейді. Қалың ну орман емес, ұзын ағаштардың арасынан өтіп бара жатқан күн нұры көрсетіледі. Сайлардың тереңдігі, ғасырлық ағаштардың қуаты, күн шуағының бұл қалың орманға кіріп бара жатқаны сезіледі. Таңның атып бара жатқанын ойнап жатқан қонжықтар да сезіп жатыр.

== Тарихы ==
Суретті салу ниетін Савицкий Шишкинге білдірген екен, кейін ол авторлас болып, қонжықтарды бейнелеген. Бұл қонжықтар саны және тұрыстары ерекшеленетін суреттің алдын-ала эскиздерінде болған. Жануарлардың Савицкиймен сәтті шыққаны соншалық, ол тіпті Шишкинмен бірге кенепте өз қолтаңбасын қалдырған болатын. Савицкийдің өзі жақындарына хабарлаған екен: {{Дәйексөз|«Сурет 4 мыңға сатылды, мен 4-ші үлесінің қатысушысымын»}}. Суретті иемдегеннен кейін, Третьяков Савицкийдің қолтаңбасын өшіріп, Шишкинді жалғыз автор қылып қалдырған еді, себебі оның сөзінше: {{Дәйексөз|«Ойдан бастап, орындалуына дейін барлығы Шишкинге тән шығармашылық мақам жайлы айтып тұр.}}

== Бұқаралық мәдениетте ==
«Қарағай орманындағы таң» репродукциялары [[КСРО]]-да кең таралған еді, соның ішінде XIX ғасырдың өзінде «[[Маймақ аю]]» кәмпиттерінің орамында болды. Осыған байланысты, суреттің өзінде 4 аю бейнеленгеніне қармастан, елде оны жиі «Үш аю» деп атайды.&lt;ref&gt;Генис А. А. Акмеист леса Шишкин // Фантики. — М.: Астрель : CORPUS, 2010. — 192 с. — ISBN 978-5-271-24552-7&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Иван Иванович Шишкин. Переписка. Дневник. Современники о художнике / Сост. И. Н. Шувалова — Л.: Искусство, Ленинградское отделение, 1978;
* Аленов М. А., Евангулова О. С., Лившиц Л. И. Русское искусство XI — начала XX века. — М.: Искусство, 1989;
* Анисов Л. Шишкин. — М.: Молодая гвардия, 1991. — (Серия: Жизнь замечательных людей);

== Дереккөздер == 
{{дереккөздер}}

[[Санат:Суреттер]]
[[Санат:1889 жылғы картиналар]]
[[Санат:Иван Шишкин картиналары]]
[[Санат:Константин Савицкий картиналары]]
[[Санат:Мемлекеттік Третьяков галереясы жинақтамасындағы картиналар]]
[[Санат:Аю суретті картиналар]]</text>
      <sha1>rj7sps0b2qlw91j95tfz4k5lus7ejay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>609030</id>
    <revision>
      <id>3626377</id>
      <parentid>3625977</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>СОҢҒЫ матчтар</comment>
      <origin>3626377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135647" sha1="7z6b45aznamyrjgjfkt8vkeftrpddzf" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым – 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.png
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 85
  | іріктеудегі ойындар     = 899
  | голдар саны     = 249
  | іріктеудегі голдар саны = 2527
  | келушілер_саны   = 5498919
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]&lt;br /&gt;{{Ту|Франция}} [[Килиан Мбаппе]]
  | бголдар     = 6
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанд]]
  | іголдар    = 16
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    = 
  | үздік жас ойыншы = 
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===
* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Қатысушылары==
=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

: A {{dagger}} — алдыңғы әлем біріншілігін өткізуге қолданылған стадион ([[Мексика]] мен [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]])
: A {{double-dagger}} — жабық стадион
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!{{Байрақ|Мексика}} [[Мехико]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Ист-Ратерфорд]]&lt;br&gt;([[Нью-Йорк]] — [[Нью-Джерси]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]&lt;br&gt;([[Даллас]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Хьюстон]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Ацтека|Эстадио Сьюдад-де-Мехико]]{{dagger}}
|[[Метлайф-стэдиум|Нью-Йорк — Нью-Джерси Стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти Стэдиум|Даллас Стэдиум]]{{double-dagger}}
|[[Эрроухед Стэдиум|Канзас-Сити Стэдиум]]
|[[Эн-ар-джи Стэдиум|Хьюстон Стэдиум]]{{double-dagger}}
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''80 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|[[Сурет:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|250px]]
|[[Сурет:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]]
|[[Сурет:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]]
|[[Сурет:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]]
|[[Сурет:Reliantstadium.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}}} [[Атланта]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|colspan=3 rowspan=12|{{ПозКарта+|alt=Canada USA Mexico laea location map.svg|Солтүстік Америка|float=center|width=800|caption=Қабылдаушы қалалар|places=
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Даллас]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хьюстон]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анжелес]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Майами]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Нью-Йорк]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филадельфия]]'''|position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан-Франциско]]'''}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиэтл]]'''}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мехико]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтеррей]]''' |position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}}
}}
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]&lt;br&gt;([[Лос Анжелес]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=2022-07-02|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Мерседес-Бенц Стэдиум|Атланта Стэдиум]]{{double-dagger}}
|[[Соу-Фай Стэдиум|Лос-Анджелес Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|[[Сурет:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]]
|[[Сурет:SoFi Stadium interior 2021.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Филадельфия]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Сиэтл]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд|Филадельфия Стэдиум]]
|[[Люмен Филд|Сиэтл Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|[[Сурет:Philly (45).JPG|250px]]
|[[Сурет:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]&lt;br&gt;([[Область залива Сан-Франциско]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Фоксборо]]&lt;br&gt;([[Бостон]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Ливайс Стэдиум|Сан-Франциско-Бэй-Эриа Стэдиум]]
|[[Джиллетт Стэдиум|Бостон Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|[[Сурет:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]]
|[[Сурет:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Майами-Гарденс]]&lt;br&gt;([[Майами]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Канада}} [[Ванкувер]]&lt;ref name=&quot;vancouver_candidatecity&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process|publisher=FIFA|date=2022-04-14|access-date=2022-04-14|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
!{{Байрақ|Мексика}} [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]&lt;br&gt;([[Монтеррей]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Мексика}} [[Сапопан]]&lt;br&gt;([[Гвадалахара]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Канада}} [[Торонто]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=2018-04-30 |publisher=united2026.com |archive-date=2021-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Хард Рок Стэдиум|Майами Стэдиум]]
|[[Би-Си Плейс]]{{double-dagger}}
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Эстадио Монтеррей]]
|[[Акрон (стадион)|Эстадио Гвадалахара]]
|[[Бимо Филд|Торонто Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67 518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|[[Сурет:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]]
|[[Сурет:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]]
|[[Сурет:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]]
|[[Сурет:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]]
|[[Сурет:Bmo field (8820851518).jpg|250px]]
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== A тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ)'''|3|0|0|6|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|1|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|2|2|3}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|2|2|6}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матео Чавес]] {{гол|55}}&lt;br&gt;[[Хулиан Киньонес]] {{гол|61}}&lt;br&gt;[[Альваро Фидальго]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Тапело Масеко]] {{гол|63}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швейцария}}|2|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Канада}}{{efn|Бетпе-бет нәтижесі: Канада 1–1 Босния және Герцеговина. Жалпы голдар айырмашылығы жеңімпазды шешу үшін қолданылды.|name=canbosn}} '''(Қ)'''|1|1|1|8|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}{{efn|name=canbosn}}|1|1|1|5|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|2|2|10}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = [[Рубен Варгас]] {{гол|46}}&lt;br&gt;[[Жоан Манзамби]] {{гол|57}}
| голдар2                   = [[Промис Дэвид]] {{гол|76}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Керим Алайбегович]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Махмуд Абунада]] {{гол|34|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Эрмин Махмич]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Хассан Әл-Хайдос]] {{гол|42}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Бразилия 1–1 Марокко). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=brazmor}}|2|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}{{efn|name=brazmor}}|2|1|0|6|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|2|1|4}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}}|0|0|3|2|8}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|7||45+3}}&lt;br&gt;[[Матеус Кунья]] {{гол|60}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Ашраф Хакими]] {{гол|39}}&lt;br&gt;[[Исмаэль Сайбари]] {{гол|45+1}}&lt;br&gt;[[Суфьян Рахими]] {{гол|78}}&lt;br&gt;[[Джасим Ясин]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Яссин Буну]] {{гол|10|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Вильсон Изидор]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ)'''|2|0|1|8|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Аустралия 0–0 Парагвай). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=auspar}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}{{efn|name=auspar}}|1|1|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}}|1|0|2|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = [[Арда Гүлер]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Барыш Йылмаз]] {{гол|31}}&lt;br&gt;[[Каан Айхан]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Остон Трасти]] {{гол|3}}&lt;br&gt;[[Себастьян Берхалтер]] {{гол|49}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}}{{efn|Бетпе-бет нәтижесі: Германия 2–1 Кот-д'Ивуар|name=germcote}}|2|0|1|10|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}{{efn|name=germcote}}|2|0|1|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 0:2
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Николя Пепе]] {{гол|6||54}}
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = [[Нильсон Ангуло]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Гонсало Плата]] {{гол|77}}
| голдар2                   = [[Лерой Сане]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|2|1|0|10|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|2|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|1|1|7|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}}|0|0|3|2|12}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Дайдзэн Маэда]] {{гол|56}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|62}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 137
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = [[Хазем Мастури]] {{гол|54}}
| голдар2                   = [[Эльес Схири]] {{гол|3|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Брайан Бробби]] {{гол|7}}&lt;br&gt;[[Ян Паул Ван Хекке]] {{гол|62}}
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 391
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Катя Ицель Гарсия]]
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Бельгия 1–1 Мысыр). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=belgegy}}|1|2|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Мысыр}}{{efn|name=belgegy}}|1|2|0|5|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иран}}|0|3|0|3|3}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|2|4|10}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = [[Махмуд Сабер]] {{гол|5}}
| голдар2                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|14}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:5
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Леандро Троссард]] {{гол|28||50}}&lt;br&gt;[[Кевин Де Брёйне]] {{гол|66}}&lt;br&gt;[[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}&lt;br&gt;[[Алексис Салемакерс]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|2|1|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|3|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Уругвай}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Уругвай 1–1 Сауд Арабиясы). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=urusaud}}|0|2|1|3|4}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}{{efn|name=urusaud}}|0|2|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 65-матч
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 66-матч
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Франция}}|3|0|0|10|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Норвегия}}|2|0|0|8|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|1|0|2|8|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|3|1|12}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|14||54}}&lt;br&gt;[[Усман Дембеле]] {{гол|66}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Маркус Хольмгреен Педерсен]] {{гол|43}}&lt;br&gt;[[Эрлинг Холанд]] {{гол|48||58}}
| голдар2                   = [[Исмаила Сарр]] {{гол|53||90+3}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = [[Тело Осгор]] {{гол|21}}
| голдар2                   = [[Усман Дембеле]] {{гол|7||20||32}}&lt;br&gt;[[Дезире Дуэ]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 5:0
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = [[Абиб Диарра]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Исмаила Сарр]] {{гол|56}}&lt;br&gt;[[Пап Гейе]] {{гол|59||71}}&lt;br&gt;[[Илиман Ндиай]] {{гол|82}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}}|3|0|0|8|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Аустрия 3–3 Алжир). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=australg}}|1|1|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}{{efn|name=australg}}|1|1|1|5|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|3|3|8}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 1:2
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Низар әл-Рашдан]] {{гол|36}}
| голдар2                   = [[Надир Бенбуали]] {{гол|69}}&lt;br&gt;[[Амин Гуири]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 371
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 3:3
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Рафик Бельгали]] {{гол|45}}&lt;br&gt;[[Рияд Маһрез]] {{гол|60||90+3}}
| голдар2                   = [[Марко Арнаутович]] {{гол|28}}&lt;br&gt;[[Марсель Забитцер]] {{гол|55}}&lt;br&gt;[[Саша Калайджич]] {{гол|90+6}}
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = [[Мұса Тамари]] {{гол|55}}
| голдар2                   = [[Джовани Ло Чельсо]] {{гол|19}}&lt;br&gt;[[Лаутаро Мартинес]] {{гол|31|[[Пенальти|пен.]]}}&lt;br&gt;[[Лионель Месси]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}

=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|2|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}|1|2|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}|1|1|1|4|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|3|2|11}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 5:0
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = [[Криштиану Роналду]] {{гол|6||39}}&lt;br&gt;[[Нуну Мендеш (футболшы, 2002)|Нуну Мендеш]] {{гол|17}}&lt;br&gt;[[Абдувахид Фуркатович Нематов|Абдувахид Нематов]] {{гол|60|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Рафаэл Леан]] {{гол|87}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 45 358
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = [[Йоан Висса]] {{гол|68|[[Пенальти|пен.]]|90+1}}&lt;br&gt;[[Фистон Майеле]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Эльдор Азаматович Шомурадов|Эльдор Шомурадов]] {{гол|10}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}

=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|2|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Хорватия}}|2|0|1|5|5|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Гана}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Панама}}|0|0|3|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 983
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Анте Будимир]] {{гол|54}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 0:2
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джуд Беллингем]] {{гол|62}}&lt;br&gt;[[Харри Кейн]] {{гол|67}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = [[Петар Сучич]] {{гол|31}}&lt;br&gt;[[Никола Влашич]] {{гол|83}}
| голдар2                   = [[Деррик Люккассен]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дру Фишер]]
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} (K)|1|1|1|4|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швеция}} (F)|1|1|1|7|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Гана}}{{efn|Тәртіп ұпайы: Гана −3, Эквадор −5|name=ghanecu}} (L)|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Эквадор}}{{efn|name=ghanecu}} (E)|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|1|1|1|5|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Алжир}} (J)|1|1|1|5|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|1|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Сенегал}} (I)|1|0|2|8|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Иран}} (G)|0|3|0|3|3}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Оңтүстік Корея}} (A)|1|0|2|2|3}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|2|1|4}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Уругвай}} (H)|0|2|1|3|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Плей-офф ==
{{Турнир32
|29 маусым – [[Фоксборо]]|{{футбол|Германия}}|1 (3)|'''{{футбол|Парагвай}}''' ([[Пенальти|п.]])|'''1 (4)'''
|30 маусым – [[Ист-Ратерфорд]]|'''{{футбол|Франция}}'''|'''3'''|{{футбол|Швеция}}|0
|28 маусым – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|'''{{футбол|Канада}}'''|'''1'''
|29 маусым – [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]|{{футбол|Нидерланд}}|1 (2)|'''{{футбол|Марокко}}''' ([[Пенальти|п.]])|'''1 (3)'''
|2 шілде – [[Торонто]]|'''{{футбол|Португалия}}'''|'''2'''|{{футбол|Хорватия}}|1
|2 шілде – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|'''{{футбол|Испания}}'''|'''3'''|{{футбол|Аустрия}}|0
|1 шілде – [[Санта Клара]]|'''{{футбол|АҚШ}}'''|'''2'''|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0
|1 шілде – [[Сиэтл]]|'''{{футбол|Бельгия}}''' ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})|'''3'''|{{футбол|Сенегал}}|2
|29 маусым – [[Хьюстон]]|'''{{футбол|Бразилия}}'''|'''2'''|{{футбол|Жапония}}|1
|30 маусым – [[Арлингтон (Мексика)|Арлингтон]]|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|'''{{футбол|Норвегия}}'''|'''2'''
|30 маусым – [[Мехико]]|'''{{футбол|Мексика}}'''|'''2'''|{{футбол|Эквадор}}|0
|1 шілде – [[Атланта]]|'''{{футбол|Англия}}'''|'''2'''|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}|1
|3 шілде – [[Майами-Гарденс]]|'''{{футбол|Аргентина}}''' ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})|'''3'''|{{футбол|Кабо-Верде}}|2
|3 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|{{футбол|Аустралия}}|1 (2)|'''{{футбол|Мысыр}}'''|'''1 (4)'''
|2 шілде – [[Ванкувер]]|'''{{футбол|Швейцария}}'''|'''2'''|{{футбол|Алжир}}|0
|3 шілде – [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]|'''{{футбол|Колумбия}}'''|'''1'''|{{футбол|Гана}}|0

|4 шілде – [[Филадельфия]]|{{футбол|Парагвай}}||{{футбол|Франция}}|
|4 шілде – [[Хьюстон]]|{{футбол|Канада}}|0|'''{{футбол|Марокко}}'''|'''3'''
|6 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|{{футбол|Португалия}}||{{футбол|Испания}}|
|6 шілде – [[Сиэтл]]|{{футбол|АҚШ}}||{{футбол|Бельгия}}|
|5 шілде – [[Ист-Ратерфорд]]|{{футбол|Бразилия}}||{{футбол|Норвегия}}|
|5 шілде – [[Мехико]]|{{футбол|Мексика}}||{{футбол|Англия}}|
|7 шілде – [[Атланта]]|{{футбол|Аргентина}}||{{футбол|Мысыр}}|
|7 шілде – [[Ванкувер]]|{{футбол|Швейцария}}||{{футбол|Колумбия}}|

|9 шілде – [[Фоксборо]]|89-матчтың жеңімпазы||{{футбол|Марокко}}|
|10 шілде – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|93-матчтың жеңімпазы||94-матчтың жеңімпазы|
|11 шілде – [[Майами-Гарденс]]|91-матчтың жеңімпазы||92-матчтың жеңімпазы|
|11 шілде – [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]|95-матчтың жеңімпазы||96-матчтың жеңімпазы|

|14 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|97-матчтың жеңімпазы||98-матчтың жеңімпазы|
|15 шілде – [[Атланта]]|99-матчтың жеңімпазы||100-матчтың жеңімпазы|

|19 шілде – [[Ист-Ратерфорд]]|101-матчтың жеңімпазы||102-матчтың жеңімпазы|


|18 шілде – [[Майами-Гарденс]]|101-матчтың ұтылғаны||102-матчтың ұтылғаны|
}}

=== 32 команда кезеңі ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[28 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Африка Республикасы}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 69 237
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Каземиро]] {{гол|56}}&lt;br&gt;[[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Кай Хаверц]] {{гол|54}}
| голдар2                   = [[Хулио Сесар Энсисо (футболшы, 2004)|Хулио Сесар Энсисо]] {{гол|42}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 945
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 3:4
| ком1                      = {{ublist
 |[[Кай Хаверц]] {{пенмүлт}}
 |[[Йозуа Киммих]] {{пенгол}}
 |[[Жамал Мусиала]] {{пенгол}}
 |[[Ник Вольтемаде]] {{пенмүлт}}
 |[[Надим Амири]] {{пенгол}}
 |[[Йонатан Та]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{пенгол}}
 |[[Густаво Гомес]] {{пенгол}}
 |[[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{пенгол}}
 |[[Антонио Санабрия]] {{пенмүлт}}
 |[[Фабиан Бальбуэна]] {{пенмүлт}}
 |[[Хосе Канале]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
| голдар2                   = [[Исса Диоп]] {{гол|90+2}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 2:3
| ком1                      = {{ublist
 |[[Тен Копмейнерс]] {{пенгол}}
 |[[Джастин Клюйверт]] {{пенмүлт}}
 |[[Ваут Вегхорст]] {{пенгол}}
 |[[Квинтен Тимбер]] {{пенмүлт}}
 |[[Крисенсио Саммервилл]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Нейл Эль-Айнауи]] {{пенмүлт}}
 |[[Суфьян Рахими]] {{пенгол}}
 |[[Шемсдин Тальби]] {{пенгол}}
 |[[Ашраф Хакими]] {{пенмүлт}}
 |[[Исмаэль Сайбари]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:2
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|74}}
| голдар2                   = [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}&lt;br&gt;[[Эрлинг Холанд]] {{гол|86}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 665
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45||74}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|22}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|31}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|75||86}}
| голдар2                   = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 3:2 ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] {{гол|89||120+5|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Абиб Диарра]] {{гол|25}}&lt;br&gt;[[Исмаила Сарр]] {{гол|51}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}&lt;br&gt;[[Малик Тилльман]] {{гол|82}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Микель Оярсабаль]] {{гол|36||89}}&lt;br&gt;[[Педро Порро]] {{гол|66}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|[[Пенальти|пен.]]}}&lt;br&gt;[[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
| голдар2                   = [[Иван Перишич]] {{гол|53}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 1:1 ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|55|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|13}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 244
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 2:4
| ком1                      = {{ublist
 |[[Харри Суттар]] {{пенмүлт}}
 |[[Джексон Ирвин]] {{пенгол}}
 |[[Авер Мабил]] {{пенгол}}
 |[[Лукас Херрингтон]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Махмуд Сабер]] {{пенгол}}
 |[[Рами Рабиа]] {{пенгол}}
 |[[Мохаммед Салах]] {{пенгол}}
 |[[Хоссам Абдельмагид]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|29}}&lt;br&gt;[[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}&lt;br&gt;[[Дини (футболшы, 1995)|Дини]] {{гол|111|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Сидни Кабрал]] {{гол|103}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дру Фишер]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = [[Джон Адольфо Ариас]] {{гол|14}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}


=== 16 команда кезеңі ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[4 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Аззедин Унаи]] {{гол|50||82}}&lt;br&gt;[[Суфьян Рахими]] {{гол|90+8}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[4 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 89-матч
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[5 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 91-матч
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[5 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 92-матч
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[6 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;14:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 93-матч
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[6 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 94-матч
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[7 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 95-матч
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[7 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол|Швейцария}}
| есеп                      = 96-матч
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Ширек финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[9 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 89-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 97-матч
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[10 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = 93-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 98-матч
| команда2                  = 94-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 91-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 99-матч
| команда2                  = 92-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = 95-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 100-матч
| команда2                  = 96-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Жартылай финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;14:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = 97-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 101-матч
| команда2                  = 98-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 99-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 102-матч
| команда2                  = 100-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын үшін матч ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 101-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 103-матч
| команда2                  = 102-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 101-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 104-матч
| команда2                  = 102-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

== Статистика ==
=== Гол салғандар ===
Чемпионаттың 74 матчында 219 гол салынған. Орта есеппен алғанда бұл — матч сайын 2,96 гол (2026 жылғы 30 маусым ақпаратынша; 00:15 [[Қазақстандағы уақыт|UTC+5]]). '''Жуан мәтінмен''' чемпионатта әлі белсенді ойыншылар белгіленген.

;6 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Аргентина}} '''[[Лионель Месси]]'''
*{{футбол-ту|Франция}} '''[[Килиан Мбаппе]]'''
{{div col end}}

;5 гол
*{{футбол-ту|Норвегия}} '''[[Эрлинг Холанд]]'''

;4 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Бразилия}} '''[[Винисиус Жуниор]]'''
*{{футбол-ту|Франция}} '''[[Усман Дембеле]]'''
{{div col end}}

;3 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Бразилия}} '''[[Матеус Кунья]]'''
*{{футбол-ту|Канада}} '''[[Джонатан Дэвид]]'''
*{{футбол-ту|Конго Демократиялық Республикасы}} '''[[Йоан Висса]]'''
*{{футбол-ту|Англия}} '''[[Харри Кейн]]'''
*{{футбол-ту|Германия}} [[Кай Хаверц]]
*{{футбол-ту|Германия}} [[Дениз Ундав]]
*{{футбол-ту|Мексика}} '''[[Хулиан Киньонес]]'''
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Исмаэль Сайбари]]'''
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Брайан Бробби]]
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Коди Гакпо]]
*{{футбол-ту|Жаңа Зеландия}} [[Элайджа Джаст]]
*{{футбол-ту|Сенегал}} '''[[Исмаила Сарр]]'''
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Жоан Манзамби]]'''
{{div col end}}

;2 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Алжир}} '''[[Рияд Маһрез]]'''
*{{футбол-ту|Аустрия}} '''[[Марко Арнаутович]]'''
*{{футбол-ту|Бельгия}} '''[[Леандро Троссард]]'''
*{{футбол-ту|Босния және Герцеговина}} '''[[Эрмин Махмич]]'''
*{{футбол-ту|Канада}} '''[[Кайл Ларин]]'''
*{{футбол-ту|Колумбия}} '''[[Даниэль Муньос Мехия]]'''
*{{футбол-ту|Франция}} [[Брадли Баркола]]
*{{футбол-ту|Иран}} [[Рамин Резаэян]]
*{{футбол-ту|Кот-д'Ивуар}} [[Амад Диалло]]
*{{футбол-ту|Кот-д'Ивуар}} [[Николя Пепе]]
*{{футбол-ту|Жапония}} [[Даити Камада]]
*{{футбол-ту|Жапония}} [[Аясэ Уэда]]
*{{футбол-ту|Мексика}} '''[[Рауль Хименес]]'''
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]]
*{{футбол-ту|Португалия}} '''[[Криштиану Роналду]]'''
*{{футбол-ту|Сенегал}} '''[[Пап Гейе]]'''
*{{футбол-ту|Испания}} '''[[Микель Оярсабаль]]'''
*{{футбол-ту|Швеция}} '''[[Ясин Айяри]]'''
*{{футбол-ту|Швеция}} '''[[Антони Эланга]]'''
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Рубен Варгас]]'''
*{{футбол-ту|АҚШ}} '''[[Фалорин Балоган]]'''
*{{футбол-ту|Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]]
{{div col end}}

;1 автогол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Аустралия}} '''[[Камерон Берджесс]]''' (АҚШ-қа қарсы)
*{{футбол-ту|Мысыр}} '''[[Мохамед Хани]]''' (Бельгияға қарсы)
*{{футбол-ту|Ирак}} [[Аймен Хусейн]] (Норвегияға қарсы)
*{{футбол-ту|Иордания}} [[Язан әл-Араб]] (Аустрияға қарсы)
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Яссин Буну]]''' (Гаитиге қарсы)
*{{футбол-ту|Парагвай}} '''[[Дамьян Бобадилья]]''' (АҚШ-қа қарсы)
*{{футбол-ту|Катар}} [[Махмуд Абунада]] (Босния және Герцеговинаға қарсы)
*{{футбол-ту|Катар}} [[Мохамед Манай]] (Канадаға қарсы)
*{{футбол-ту|Сауд Арабиясы}} [[Хасан ат-Тамбакти]] (Испанияға қарсы)
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Миро Мухайм]]''' (Катарға қарсы)
*{{футбол-ту|Тунис}} [[Эльес Схири]] (Нидерландқа қарсы)
*{{футбол-ту|Өзбекстан}} [[Абдувахид Фуркатович Нематов|Абдувахид Нематов]] (Португалияға қарсы)
{{div col end}}

=== Тәртіп ===
Ойыншы немесе команданың ресми өкілі келесі бұзушылықтар үшін турнирдің келесі ойынынан автоматты түрде шеттетіледі:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |language=en |publisher=[[FIFA]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |date=2025-06-23}}&lt;/ref&gt;
*Қызыл карточка алғаны (ауыр құқық бұзушылықтар үшін қызыл карточка мерзімі ұзартылуы мүмкін);
*және турнирде екі сары қағаз алғаны үшін;{{efn|Матчтан кейінгі пенальти кезінде сары қағаз көрсетілмейді. Ойыншы матч кезінде екі сары қағаз алып та ойнай бере алады, бірақ турнир кезінде бұл есептелетін болады.}} сары қағаздар топтық кезең аяқталғаннан кейін және ширек финалдан кейін күшін жояды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |language=en |publisher=[[FIFA]] |date=2025-06-28 |accessdate=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;

{{Ілеспе тақырыпша}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+ Ойыншы, не ресми өкілге қойылған дисквалификациялар
|-
! Ойыншы
! class=unsortable |Бұзақылығы
! Қуылды
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Сфифело Ситхоул]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Темба Зване]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)&lt;br&gt;[[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)&lt;br&gt;[[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матч (28 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Мексика}} [[Сесар Монтес]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Африка Республикасы Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Африка Республикасы]]на қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]]
| {{СҚ}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Босния және Герцеговина}} [[Тарик Мухаремович]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Швейцария Ұлттық футбол құрамасы|Швейцария]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Катар Ұлттық футбол құрамасы|Катар]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Катар}} [[Хомам Ахмед]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасы|Босния және Герцеговина]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Катар}} [[Ассим Мадибо]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасы|Босния және Герцеговина]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Парагвай}} [[Мигель Альмирон]]
| {{қуылды}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Түркия Ұлттық футбол құрамасы|Түркия]]ға қарсы матчта (2-матч; 19 маусым)
| [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матч (3-матч; 25 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Бельгия}} [[Натан Нгой]]
| {{қуылды}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Иран Ұлттық футбол құрамасы|Иран]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)
| [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасы|Жаңа Зеландия]]ға қарсы матч (3-матч; 26 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Кабо-Верде}} [[Сидни Кабрал]]
| {{СҚ}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]ға қарсы матчта (1-матч; 15 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Уругвай Ұлттық футбол құрамасы|Уругвай]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)
| [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы|Сауд Арабиясы]]на қарсы матч (3-матч; 26 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Парагвай}} [[Диего Гомес (парагвайлық футболшы)|Диего Гомес]]
| {{СҚ}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[АҚШ Ұлттық футбол құрамасы|АҚШ]]-қа қарсы матчта (1-матч; 12 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матчта (3-матч; 25 маусым)
| [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия]]ға қарсы матч (29 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Ирак}} [[Ребин Сулака]]
| {{Қуылды}}; [[#I тобы|I тобы]]ндағы [[Сенегал Ұлттық футбол құрамасы|Сенегал]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|-
| {{футбол-ту|Уругвай}} [[Агустин Каноббио]]
| {{Қуылды}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|-
| {{футбол-ту|Мысыр}} [[Моханад Лашин]]
| {{СҚ}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасы|Жаңа Зеландия]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Иран Ұлттық футбол құрамасы|Иран]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матч (3 шілде)
|-
| {{футбол-ту|Эквадор}} [[Пьеро Инкапье]]
| {{Қуылды}}; [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матч (30 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|}

== Марапаттары ==
=== Сыйлық ақша ===
2026 жылғы сәуірде [[ФИФА]] барлық қатысушы елдер үшін жүлделерді растады, кеңейтілген турнирдің жалпы бөлінуі 871 миллион АҚШ долларын құрады, бұл алдыңғы турнирдің жүлде қорының екі есесіне жуық. Жалпы сомасы 871 миллион доллардың 671 миллион доллары ойын негізделген жүлделерге кетеді, қалған 200 миллион доллар командалар арасында ойын сапасына қарамастан төленеді. Әрбір білікті команда 2,5 миллион доллар көлемінде дайындық ақшасын алады; мұны топтық кезеңдегі жарыстан шығарылумен бірге есептегенде, әр командаға ең аз жалпы сома 12,5 миллион доллар беріледі, ал жеңімпаз 62,5 миллион долларға дейін алады.

{{Ілеспе тақырыпша}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Ойын сапасы негізделген сыйлық ақша
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Орны
! rowspan=&quot;2&quot; | Команда саны
! colspan=&quot;2&quot; | Сыйлығы (миллиондарда)
|-
! Әр командаға
! Жалпы
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Чемпиондар
| 1
| $50
| $50
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 2-орын
| 1
| $33
| $33
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 3-орын
| 1
| $29
| $29
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 4-орын
| 1
| $27
| $27
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 5–8-орындар (ширек финал)
| 4
| $19
| $76
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 9–16-орындар (16 команда кезеңі)
| 8
| $15
| $120
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 17–32-орындар (32 команда кезеңі)
| 16
| $11
| $176
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 33–48-орындар (топтық кезең)
| 16
| $10
| $160
|-
! Жалпы
! 48
! colspan=&quot;2&quot; |$671
|}

=== Жеке ойыншы және құрама марапаттары ===
{{Толық мақала|Футболдан әлем біріншілігінің марапаттары}}
Әрбір әлем чемпионаты аяқталған соң ФИФА жақсы көзге түскен футболшылар мен құраманы түрлі номинациялармен марапаттайды. Қазіргі күнде негізгі мараппаттар мен атақтар төмендегіше:
*«Алтын доп» — Ең үздік футболшыға.
*«Алтын бутцы» — Үздік сұрмергенге
*«Алтын қолғап» немесе «adidas Golden Glove» — үздік қақпашыға (2006 жылға дейін Лев Яшин атындағы жүлде).
*Үздік жас ойыншы — 21 жасқа дейінгі футболшылардың арасындағы ең үздігіне.
*«Адал ойын» немесе Fair Play — Адалдығымен көзге түскен құрамаға

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>7z6b45aznamyrjgjfkt8vkeftrpddzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626378</id>
      <parentid>3626377</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Статистика */</comment>
      <origin>3626378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136928" sha1="stps1wml3fojrxk3yxqrfb0l3qlmg83" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым – 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.png
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 85
  | іріктеудегі ойындар     = 899
  | голдар саны     = 249
  | іріктеудегі голдар саны = 2527
  | келушілер_саны   = 5498919
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]&lt;br /&gt;{{Ту|Франция}} [[Килиан Мбаппе]]
  | бголдар     = 6
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанд]]
  | іголдар    = 16
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    = 
  | үздік жас ойыншы = 
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===
* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Қатысушылары==
=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

: A {{dagger}} — алдыңғы әлем біріншілігін өткізуге қолданылған стадион ([[Мексика]] мен [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]])
: A {{double-dagger}} — жабық стадион
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!{{Байрақ|Мексика}} [[Мехико]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Ист-Ратерфорд]]&lt;br&gt;([[Нью-Йорк]] — [[Нью-Джерси]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]&lt;br&gt;([[Даллас]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Хьюстон]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Ацтека|Эстадио Сьюдад-де-Мехико]]{{dagger}}
|[[Метлайф-стэдиум|Нью-Йорк — Нью-Джерси Стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти Стэдиум|Даллас Стэдиум]]{{double-dagger}}
|[[Эрроухед Стэдиум|Канзас-Сити Стэдиум]]
|[[Эн-ар-джи Стэдиум|Хьюстон Стэдиум]]{{double-dagger}}
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''80 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|[[Сурет:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|250px]]
|[[Сурет:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]]
|[[Сурет:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]]
|[[Сурет:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]]
|[[Сурет:Reliantstadium.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}}} [[Атланта]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|colspan=3 rowspan=12|{{ПозКарта+|alt=Canada USA Mexico laea location map.svg|Солтүстік Америка|float=center|width=800|caption=Қабылдаушы қалалар|places=
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Даллас]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хьюстон]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анжелес]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Майами]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Нью-Йорк]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филадельфия]]'''|position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан-Франциско]]'''}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиэтл]]'''}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мехико]]'''|position=right}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтеррей]]''' |position=left}}
{{ПозКарта~|Солтүстік Америка|lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}}
}}
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]&lt;br&gt;([[Лос Анжелес]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=2022-07-02|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Мерседес-Бенц Стэдиум|Атланта Стэдиум]]{{double-dagger}}
|[[Соу-Фай Стэдиум|Лос-Анджелес Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|[[Сурет:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]]
|[[Сурет:SoFi Stadium interior 2021.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Филадельфия]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Сиэтл]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд|Филадельфия Стэдиум]]
|[[Люмен Филд|Сиэтл Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|[[Сурет:Philly (45).JPG|250px]]
|[[Сурет:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]&lt;br&gt;([[Область залива Сан-Франциско]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Фоксборо]]&lt;br&gt;([[Бостон]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Ливайс Стэдиум|Сан-Франциско-Бэй-Эриа Стэдиум]]
|[[Джиллетт Стэдиум|Бостон Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|[[Сурет:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]]
|[[Сурет:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]]
|-
!{{Байрақ|АҚШ}} [[Майами-Гарденс]]&lt;br&gt;([[Майами]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Канада}} [[Ванкувер]]&lt;ref name=&quot;vancouver_candidatecity&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process|publisher=FIFA|date=2022-04-14|access-date=2022-04-14|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
!{{Байрақ|Мексика}} [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]&lt;br&gt;([[Монтеррей]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Мексика}} [[Сапопан]]&lt;br&gt;([[Гвадалахара]])&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Байрақ|Канада}} [[Торонто]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=2018-04-30 |publisher=united2026.com |archive-date=2021-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Хард Рок Стэдиум|Майами Стэдиум]]
|[[Би-Си Плейс]]{{double-dagger}}
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Эстадио Монтеррей]]
|[[Акрон (стадион)|Эстадио Гвадалахара]]
|[[Бимо Филд|Торонто Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67 518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|[[Сурет:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]]
|[[Сурет:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]]
|[[Сурет:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]]
|[[Сурет:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]]
|[[Сурет:Bmo field (8820851518).jpg|250px]]
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== A тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ)'''|3|0|0|6|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|1|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|2|2|3}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|2|2|6}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матео Чавес]] {{гол|55}}&lt;br&gt;[[Хулиан Киньонес]] {{гол|61}}&lt;br&gt;[[Альваро Фидальго]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Тапело Масеко]] {{гол|63}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швейцария}}|2|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Канада}}{{efn|Бетпе-бет нәтижесі: Канада 1–1 Босния және Герцеговина. Жалпы голдар айырмашылығы жеңімпазды шешу үшін қолданылды.|name=canbosn}} '''(Қ)'''|1|1|1|8|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}{{efn|name=canbosn}}|1|1|1|5|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|2|2|10}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = [[Рубен Варгас]] {{гол|46}}&lt;br&gt;[[Жоан Манзамби]] {{гол|57}}
| голдар2                   = [[Промис Дэвид]] {{гол|76}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Керим Алайбегович]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Махмуд Абунада]] {{гол|34|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Эрмин Махмич]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Хассан Әл-Хайдос]] {{гол|42}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Бразилия 1–1 Марокко). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=brazmor}}|2|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}{{efn|name=brazmor}}|2|1|0|6|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|2|1|4}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}}|0|0|3|2|8}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|7||45+3}}&lt;br&gt;[[Матеус Кунья]] {{гол|60}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Ашраф Хакими]] {{гол|39}}&lt;br&gt;[[Исмаэль Сайбари]] {{гол|45+1}}&lt;br&gt;[[Суфьян Рахими]] {{гол|78}}&lt;br&gt;[[Джасим Ясин]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Яссин Буну]] {{гол|10|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Вильсон Изидор]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ)'''|2|0|1|8|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Аустралия 0–0 Парагвай). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=auspar}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}{{efn|name=auspar}}|1|1|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}}|1|0|2|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = [[Арда Гүлер]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Барыш Йылмаз]] {{гол|31}}&lt;br&gt;[[Каан Айхан]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Остон Трасти]] {{гол|3}}&lt;br&gt;[[Себастьян Берхалтер]] {{гол|49}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}}{{efn|Бетпе-бет нәтижесі: Германия 2–1 Кот-д'Ивуар|name=germcote}}|2|0|1|10|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}{{efn|name=germcote}}|2|0|1|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 0:2
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Николя Пепе]] {{гол|6||54}}
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = [[Нильсон Ангуло]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Гонсало Плата]] {{гол|77}}
| голдар2                   = [[Лерой Сане]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|2|1|0|10|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|2|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|1|1|7|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}}|0|0|3|2|12}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Дайдзэн Маэда]] {{гол|56}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|62}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 137
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = [[Хазем Мастури]] {{гол|54}}
| голдар2                   = [[Эльес Схири]] {{гол|3|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Брайан Бробби]] {{гол|7}}&lt;br&gt;[[Ян Паул Ван Хекке]] {{гол|62}}
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 391
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Катя Ицель Гарсия]]
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Бельгия 1–1 Мысыр). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=belgegy}}|1|2|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Мысыр}}{{efn|name=belgegy}}|1|2|0|5|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иран}}|0|3|0|3|3}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|2|4|10}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = [[Махмуд Сабер]] {{гол|5}}
| голдар2                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|14}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:5
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Леандро Троссард]] {{гол|28||50}}&lt;br&gt;[[Кевин Де Брёйне]] {{гол|66}}&lt;br&gt;[[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}&lt;br&gt;[[Алексис Салемакерс]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|2|1|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|3|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Уругвай}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Уругвай 1–1 Сауд Арабиясы). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=urusaud}}|0|2|1|3|4}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}{{efn|name=urusaud}}|0|2|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 65-матч
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 66-матч
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Франция}}|3|0|0|10|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Норвегия}}|2|0|0|8|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|1|0|2|8|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|3|1|12}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|14||54}}&lt;br&gt;[[Усман Дембеле]] {{гол|66}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Маркус Хольмгреен Педерсен]] {{гол|43}}&lt;br&gt;[[Эрлинг Холанд]] {{гол|48||58}}
| голдар2                   = [[Исмаила Сарр]] {{гол|53||90+3}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = [[Тело Осгор]] {{гол|21}}
| голдар2                   = [[Усман Дембеле]] {{гол|7||20||32}}&lt;br&gt;[[Дезире Дуэ]] {{гол|90+4}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 5:0
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = [[Абиб Диарра]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Исмаила Сарр]] {{гол|56}}&lt;br&gt;[[Пап Гейе]] {{гол|59||71}}&lt;br&gt;[[Илиман Ндиай]] {{гол|82}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}}|3|0|0|8|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}{{efn|Бетпе-бет шайқаста тең ойын болды (Аустрия 3–3 Алжир). Жеңімпаз жалпы гол айырмашылығы негізінде.|name=australg}}|1|1|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}{{efn|name=australg}}|1|1|1|5|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|3|3|8}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 1:2
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Низар әл-Рашдан]] {{гол|36}}
| голдар2                   = [[Надир Бенбуали]] {{гол|69}}&lt;br&gt;[[Амин Гуири]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 371
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 3:3
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Рафик Бельгали]] {{гол|45}}&lt;br&gt;[[Рияд Маһрез]] {{гол|60||90+3}}
| голдар2                   = [[Марко Арнаутович]] {{гол|28}}&lt;br&gt;[[Марсель Забитцер]] {{гол|55}}&lt;br&gt;[[Саша Калайджич]] {{гол|90+6}}
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = [[Мұса Тамари]] {{гол|55}}
| голдар2                   = [[Джовани Ло Чельсо]] {{гол|19}}&lt;br&gt;[[Лаутаро Мартинес]] {{гол|31|[[Пенальти|пен.]]}}&lt;br&gt;[[Лионель Месси]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}

=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|2|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}|1|2|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}|1|1|1|4|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|3|2|11}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 5:0
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = [[Криштиану Роналду]] {{гол|6||39}}&lt;br&gt;[[Нуну Мендеш (футболшы, 2002)|Нуну Мендеш]] {{гол|17}}&lt;br&gt;[[Абдувахид Фуркатович Нематов|Абдувахид Нематов]] {{гол|60|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Рафаэл Леан]] {{гол|87}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 45 358
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = [[Йоан Висса]] {{гол|68|[[Пенальти|пен.]]|90+1}}&lt;br&gt;[[Фистон Майеле]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Эльдор Азаматович Шомурадов|Эльдор Шомурадов]] {{гол|10}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}

=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|2|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Хорватия}}|2|0|1|5|5|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Гана}}|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Панама}}|0|0|3|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 983
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Анте Будимир]] {{гол|54}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 0:2
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джуд Беллингем]] {{гол|62}}&lt;br&gt;[[Харри Кейн]] {{гол|67}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = [[Петар Сучич]] {{гол|31}}&lt;br&gt;[[Никола Влашич]] {{гол|83}}
| голдар2                   = [[Деррик Люккассен]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дру Фишер]]
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} (K)|1|1|1|4|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швеция}} (F)|1|1|1|7|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Гана}}{{efn|Тәртіп ұпайы: Гана −3, Эквадор −5|name=ghanecu}} (L)|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Эквадор}}{{efn|name=ghanecu}} (E)|1|1|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|1|1|1|5|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Алжир}} (J)|1|1|1|5|7|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|1|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Сенегал}} (I)|1|0|2|8|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Иран}} (G)|0|3|0|3|3}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Оңтүстік Корея}} (A)|1|0|2|2|3}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|2|1|4}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Уругвай}} (H)|0|2|1|3|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Плей-офф ==
{{Турнир32
|29 маусым – [[Фоксборо]]|{{футбол|Германия}}|1 (3)|'''{{футбол|Парагвай}}''' ([[Пенальти|п.]])|'''1 (4)'''
|30 маусым – [[Ист-Ратерфорд]]|'''{{футбол|Франция}}'''|'''3'''|{{футбол|Швеция}}|0
|28 маусым – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|'''{{футбол|Канада}}'''|'''1'''
|29 маусым – [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]|{{футбол|Нидерланд}}|1 (2)|'''{{футбол|Марокко}}''' ([[Пенальти|п.]])|'''1 (3)'''
|2 шілде – [[Торонто]]|'''{{футбол|Португалия}}'''|'''2'''|{{футбол|Хорватия}}|1
|2 шілде – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|'''{{футбол|Испания}}'''|'''3'''|{{футбол|Аустрия}}|0
|1 шілде – [[Санта Клара]]|'''{{футбол|АҚШ}}'''|'''2'''|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0
|1 шілде – [[Сиэтл]]|'''{{футбол|Бельгия}}''' ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})|'''3'''|{{футбол|Сенегал}}|2
|29 маусым – [[Хьюстон]]|'''{{футбол|Бразилия}}'''|'''2'''|{{футбол|Жапония}}|1
|30 маусым – [[Арлингтон (Мексика)|Арлингтон]]|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|'''{{футбол|Норвегия}}'''|'''2'''
|30 маусым – [[Мехико]]|'''{{футбол|Мексика}}'''|'''2'''|{{футбол|Эквадор}}|0
|1 шілде – [[Атланта]]|'''{{футбол|Англия}}'''|'''2'''|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}|1
|3 шілде – [[Майами-Гарденс]]|'''{{футбол|Аргентина}}''' ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})|'''3'''|{{футбол|Кабо-Верде}}|2
|3 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|{{футбол|Аустралия}}|1 (2)|'''{{футбол|Мысыр}}'''|'''1 (4)'''
|2 шілде – [[Ванкувер]]|'''{{футбол|Швейцария}}'''|'''2'''|{{футбол|Алжир}}|0
|3 шілде – [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]|'''{{футбол|Колумбия}}'''|'''1'''|{{футбол|Гана}}|0

|4 шілде – [[Филадельфия]]|{{футбол|Парагвай}}||{{футбол|Франция}}|
|4 шілде – [[Хьюстон]]|{{футбол|Канада}}|0|'''{{футбол|Марокко}}'''|'''3'''
|6 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|{{футбол|Португалия}}||{{футбол|Испания}}|
|6 шілде – [[Сиэтл]]|{{футбол|АҚШ}}||{{футбол|Бельгия}}|
|5 шілде – [[Ист-Ратерфорд]]|{{футбол|Бразилия}}||{{футбол|Норвегия}}|
|5 шілде – [[Мехико]]|{{футбол|Мексика}}||{{футбол|Англия}}|
|7 шілде – [[Атланта]]|{{футбол|Аргентина}}||{{футбол|Мысыр}}|
|7 шілде – [[Ванкувер]]|{{футбол|Швейцария}}||{{футбол|Колумбия}}|

|9 шілде – [[Фоксборо]]|89-матчтың жеңімпазы||{{футбол|Марокко}}|
|10 шілде – [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]|93-матчтың жеңімпазы||94-матчтың жеңімпазы|
|11 шілде – [[Майами-Гарденс]]|91-матчтың жеңімпазы||92-матчтың жеңімпазы|
|11 шілде – [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]|95-матчтың жеңімпазы||96-матчтың жеңімпазы|

|14 шілде – [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]|97-матчтың жеңімпазы||98-матчтың жеңімпазы|
|15 шілде – [[Атланта]]|99-матчтың жеңімпазы||100-матчтың жеңімпазы|

|19 шілде – [[Ист-Ратерфорд]]|101-матчтың жеңімпазы||102-матчтың жеңімпазы|


|18 шілде – [[Майами-Гарденс]]|101-матчтың ұтылғаны||102-матчтың ұтылғаны|
}}

=== 32 команда кезеңі ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[28 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Африка Республикасы}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 69 237
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Каземиро]] {{гол|56}}&lt;br&gt;[[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Кай Хаверц]] {{гол|54}}
| голдар2                   = [[Хулио Сесар Энсисо (футболшы, 2004)|Хулио Сесар Энсисо]] {{гол|42}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 945
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 3:4
| ком1                      = {{ublist
 |[[Кай Хаверц]] {{пенмүлт}}
 |[[Йозуа Киммих]] {{пенгол}}
 |[[Жамал Мусиала]] {{пенгол}}
 |[[Ник Вольтемаде]] {{пенмүлт}}
 |[[Надим Амири]] {{пенгол}}
 |[[Йонатан Та]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{пенгол}}
 |[[Густаво Гомес]] {{пенгол}}
 |[[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{пенгол}}
 |[[Антонио Санабрия]] {{пенмүлт}}
 |[[Фабиан Бальбуэна]] {{пенмүлт}}
 |[[Хосе Канале]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[29 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
| голдар2                   = [[Исса Диоп]] {{гол|90+2}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 2:3
| ком1                      = {{ublist
 |[[Тен Копмейнерс]] {{пенгол}}
 |[[Джастин Клюйверт]] {{пенмүлт}}
 |[[Ваут Вегхорст]] {{пенгол}}
 |[[Квинтен Тимбер]] {{пенмүлт}}
 |[[Крисенсио Саммервилл]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Нейл Эль-Айнауи]] {{пенмүлт}}
 |[[Суфьян Рахими]] {{пенгол}}
 |[[Шемсдин Тальби]] {{пенгол}}
 |[[Ашраф Хакими]] {{пенмүлт}}
 |[[Исмаэль Сайбари]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:2
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|74}}
| голдар2                   = [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}&lt;br&gt;[[Эрлинг Холанд]] {{гол|86}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 665
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45||74}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[30 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|22}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|31}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|75||86}}
| голдар2                   = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 68 239
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 3:2 ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] {{гол|89||120+5|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Абиб Диарра]] {{гол|25}}&lt;br&gt;[[Исмаила Сарр]] {{гол|51}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[1 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}&lt;br&gt;[[Малик Тилльман]] {{гол|82}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Микель Оярсабаль]] {{гол|36||89}}&lt;br&gt;[[Педро Порро]] {{гол|66}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|[[Пенальти|пен.]]}}&lt;br&gt;[[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
| голдар2                   = [[Иван Перишич]] {{гол|53}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[2 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 1:1 ({{comment|қ.у.а.|Қосымша уақыт алғанда}})
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|55|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|13}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 244
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
{{Пенальтилер сериясы
| есеп                      = 2:4
| ком1                      = {{ublist
 |[[Харри Суттар]] {{пенмүлт}}
 |[[Джексон Ирвин]] {{пенгол}}
 |[[Авер Мабил]] {{пенгол}}
 |[[Лукас Херрингтон]] {{пенмүлт}}
}}
| ком2                      = {{ublist
 |[[Махмуд Сабер]] {{пенгол}}
 |[[Рами Рабиа]] {{пенгол}}
 |[[Мохаммед Салах]] {{пенгол}}
 |[[Хоссам Абдельмагид]] {{пенгол}}
}}
| фон                       = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|29}}&lt;br&gt;[[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}&lt;br&gt;[[Дини (футболшы, 1995)|Дини]] {{гол|111|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Сидни Кабрал]] {{гол|103}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 478
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дру Фишер]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[3 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = [[Джон Адольфо Ариас]] {{гол|14}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}


=== 16 команда кезеңі ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[4 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 0:3
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Аззедин Унаи]] {{гол|50||82}}&lt;br&gt;[[Суфьян Рахими]] {{гол|90+8}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[4 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 89-матч
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[5 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 91-матч
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[5 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 92-матч
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[6 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;14:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 93-матч
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[6 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 94-матч
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[7 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 95-матч
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[7 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол|Швейцария}}
| есеп                      = 96-матч
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Ширек финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[9 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 89-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 97-матч
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[10 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = 93-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 98-матч
| команда2                  = 94-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 91-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 99-матч
| команда2                  = 92-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = 95-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 100-матч
| команда2                  = 96-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Жартылай финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;14:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = 97-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 101-матч
| команда2                  = 98-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 99-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 102-матч
| команда2                  = 100-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын үшін матч ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 101-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 103-матч
| команда2                  = 102-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== Финал ===
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 шілде]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = 101-матчтың жеңімпазы
| есеп                      = 104-матч
| команда2                  = 102-матчтың жеңімпазы
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

== Статистика ==
=== Гол салғандар ===
Чемпионаттың 89 матчында 260 гол салынған. Орта есеппен алғанда бұл — матч сайын 2,92 гол (2026 жылғы 5 шілде ақпаратынша; 00:55 [[Қазақстандағы уақыт|UTC+5]]). '''Жуан мәтінмен''' чемпионатта әлі белсенді ойыншылар белгіленген.

;7 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Аргентина}} '''[[Лионель Месси]]'''
{{div col end}}

;6 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Франция}} '''[[Килиан Мбаппе]]'''
{{div col end}}

;5 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Англия}} '''[[Харри Кейн]]'''
*{{футбол-ту|Норвегия}} '''[[Эрлинг Холанд]]'''
{{div col end}}

;4 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Бразилия}} '''[[Винисиус Жуниор]]'''
*{{футбол-ту|Франция}} '''[[Усман Дембеле]]'''
*{{футбол-ту|Сенегал}} [[Исмаила Сарр]]
*{{футбол-ту|Испания}} '''[[Микель Оярсабаль]]'''
{{div col end}}

;3 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Бразилия}} '''[[Матеус Кунья]]'''
*{{футбол-ту|Канада}} [[Джонатан Дэвид]]
*{{футбол-ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Йоан Висса]]
*{{футбол-ту|Германия}} [[Кай Хаверц]]
*{{футбол-ту|Германия}} [[Дениз Ундав]]
*{{футбол-ту|Мексика}} '''[[Хулиан Киньонес]]'''
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Исмаэль Сайбари]]'''
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Брайан Бробби]]
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Коди Гакпо]]
*{{футбол-ту|Жаңа Зеландия}} [[Элайджа Джаст]]
*{{футбол-ту|Португалия}} '''[[Криштиану Роналду]]'''
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Жоан Манзамби]]'''
*{{футбол-ту|АҚШ}} '''[[Фалорин Балоган]]'''
{{div col end}}

;2 гол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Алжир}} [[Рияд Маһрез]]
*{{футбол-ту|Аустрия}} [[Марко Арнаутович]]
*{{футбол-ту|Бельгия}} '''[[Ромелу Лукаку]]'''
*{{футбол-ту|Бельгия}} '''[[Юри Тилеманс]]'''
*{{футбол-ту|Бельгия}} '''[[Леандро Троссард]]'''
*{{футбол-ту|Босния және Герцеговина}} [[Эрмин Махмич]]
*{{футбол-ту|Канада}} [[Кайл Ларин]]
*{{футбол-ту|Колумбия}} '''[[Даниэль Муньос Мехия]]'''
*{{футбол-ту|Мысыр}} '''[[Эмам Ашур]]'''
*{{футбол-ту|Англия}} '''[[Джуд Беллингем]]'''
*{{футбол-ту|Франция}} '''[[Брадли Баркола]]'''
*{{футбол-ту|Иран}} [[Рамин Резаэян]]
*{{футбол-ту|Кот-д'Ивуар}} [[Амад Диалло]]
*{{футбол-ту|Кот-д'Ивуар}} [[Николя Пепе]]
*{{футбол-ту|Жапония}} [[Даити Камада]]
*{{футбол-ту|Жапония}} [[Аясэ Уэда]]
*{{футбол-ту|Мексика}} '''[[Рауль Хименес]]'''
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Аззедин Унаи]]'''
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Суфьян Рахими]]'''
*{{футбол-ту|Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]]
*{{футбол-ту|Сенегал}} [[Абиб Диарра]]
*{{футбол-ту|Сенегал}} [[Пап Гейе]]
*{{футбол-ту|Швеция}} [[Ясин Айяри]]
*{{футбол-ту|Швеция}} [[Антони Эланга]]
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Брель Эмболо]]'''
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Рубен Варгас]]'''
*{{футбол-ту|Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]]
{{div col end}}

;1 автогол
{{div col|colwidth=20em}}
*{{футбол-ту|Аустралия}} [[Камерон Берджесс]] (АҚШ-қа қарсы)
*{{футбол-ту|Кабо-Верде}} [[Дини (футболшы, 1995)|Дини]] (Аргентинаға қарсы)
*{{футбол-ту|Ирак}} [[Аймен Хусейн]] (Норвегияға қарсы)
*{{футбол-ту|Иордания}} [[Язан әл-Араб]] (Аустрияға қарсы)
*{{футбол-ту|Марокко}} '''[[Яссин Буну]]''' (Гаитиге қарсы)
*{{футбол-ту|Парагвай}} '''[[Дамьян Бобадилья]]''' (АҚШ-қа қарсы)
*{{футбол-ту|Катар}} [[Махмуд Абунада]] (Босния және Герцеговинаға қарсы)
*{{футбол-ту|Катар}} [[Мохамед Манай]] (Канадаға қарсы)
*{{футбол-ту|Сауд Арабиясы}} [[Хасан ат-Тамбакти]] (Испанияға қарсы)
*{{футбол-ту|Швейцария}} '''[[Миро Мухайм]]''' (Катарға қарсы)
*{{футбол-ту|Тунис}} [[Эльес Схири]] (Нидерландқа қарсы)
*{{футбол-ту|Өзбекстан}} [[Абдувахид Фуркатович Нематов|Абдувахид Нематов]] (Португалияға қарсы)
{{div col end}}

;2 автогол
*{{футбол-ту|Мысыр}} '''[[Мохамед Хани]]''' (Бельгияға қарсы)

=== Тәртіп ===
Ойыншы немесе команданың ресми өкілі келесі бұзушылықтар үшін турнирдің келесі ойынынан автоматты түрде шеттетіледі:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |language=en |publisher=[[FIFA]]}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |date=2025-06-23}}&lt;/ref&gt;
*Қызыл карточка алғаны (ауыр құқық бұзушылықтар үшін қызыл карточка мерзімі ұзартылуы мүмкін);
*және турнирде екі сары қағаз алғаны үшін;{{efn|Матчтан кейінгі пенальти кезінде сары қағаз көрсетілмейді. Ойыншы матч кезінде екі сары қағаз алып та ойнай бере алады, бірақ турнир кезінде бұл есептелетін болады.}} сары қағаздар топтық кезең аяқталғаннан кейін және ширек финалдан кейін күшін жояды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |language=en |publisher=[[FIFA]] |date=2025-06-28 |accessdate=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;

{{Ілеспе тақырыпша}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+ Ойыншы, не ресми өкілге қойылған дисквалификациялар
|-
! Ойыншы
! class=unsortable |Бұзақылығы
! Қуылды
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Сфифело Ситхоул]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Темба Зване]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)&lt;br&gt;[[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)&lt;br&gt;[[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матч (28 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Мексика}} [[Сесар Монтес]]
| {{қуылды}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Африка Республикасы Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Африка Республикасы]]на қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Оңтүстік Африка Республикасы}} [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]]
| {{СҚ}}; [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матчта (1-матч; 11 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]ға қарсы матч (2-матч; 18 маусым)
| [[#A тобы|A тобы]]ндағы [[Оңтүстік Корея Ұлттық футбол құрамасы|Оңтүстік Корея]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Босния және Герцеговина}} [[Тарик Мухаремович]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Швейцария Ұлттық футбол құрамасы|Швейцария]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Катар Ұлттық футбол құрамасы|Катар]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Катар}} [[Хомам Ахмед]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасы|Босния және Герцеговина]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Катар}} [[Ассим Мадибо]]
| {{қуылды}}; [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канада]]ға қарсы матчта (2-матч; 18 маусым)
| [[#B тобы|B тобы]]ндағы [[Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасы|Босния және Герцеговина]]ға қарсы матч (3-матч; 24 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Парагвай}} [[Мигель Альмирон]]
| {{қуылды}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Түркия Ұлттық футбол құрамасы|Түркия]]ға қарсы матчта (2-матч; 19 маусым)
| [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матч (3-матч; 25 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Бельгия}} [[Натан Нгой]]
| {{қуылды}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Иран Ұлттық футбол құрамасы|Иран]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)
| [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасы|Жаңа Зеландия]]ға қарсы матч (3-матч; 26 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Кабо-Верде}} [[Сидни Кабрал]]
| {{СҚ}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]ға қарсы матчта (1-матч; 15 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Уругвай Ұлттық футбол құрамасы|Уругвай]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)
| [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы|Сауд Арабиясы]]на қарсы матч (3-матч; 26 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Парагвай}} [[Диего Гомес (парагвайлық футболшы)|Диего Гомес]]
| {{СҚ}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[АҚШ Ұлттық футбол құрамасы|АҚШ]]-қа қарсы матчта (1-матч; 12 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#D тобы|D тобы]]ндағы [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матчта (3-матч; 25 маусым)
| [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия]]ға қарсы матч (29 маусым)
|-
| {{футбол-ту|Ирак}} [[Ребин Сулака]]
| {{Қуылды}}; [[#I тобы|I тобы]]ндағы [[Сенегал Ұлттық футбол құрамасы|Сенегал]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|-
| {{футбол-ту|Уругвай}} [[Агустин Каноббио]]
| {{Қуылды}}; [[#H тобы|H тобы]]ндағы [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|-
| {{футбол-ту|Мысыр}} [[Моханад Лашин]]
| {{СҚ}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасы|Жаңа Зеландия]]ға қарсы матчта (2-матч; 21 маусым)&lt;br&gt;{{СҚ}}; [[#G тобы|G тобы]]ндағы [[Иран Ұлттық футбол құрамасы|Иран]]ға қарсы матчта (3-матч; 26 маусым)
| [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]ға қарсы матч (3 шілде)
|-
| {{футбол-ту|Эквадор}} [[Пьеро Инкапье]]
| {{Қуылды}}; [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]]ға қарсы матч (30 маусым)
| ''Дисквалификация турнирден тыс орын алды''
|-
| {{футбол-ту|АҚШ}} [[Фоларин Балоган]]
| {{Қуылды}}; [[#32 команда кезеңі|32 команда кезеңі]]ндегі [[Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасы|Босния және Герцеговина]]ға қарсы матч (1 шілде)
| [[#16 команда кезеңі|16 команда кезеңі]]ндегі [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгия]]ға қарсы матч (6 шілде)
|}

== Марапаттары ==
=== Сыйлық ақша ===
2026 жылғы сәуірде [[ФИФА]] барлық қатысушы елдер үшін жүлделерді растады, кеңейтілген турнирдің жалпы бөлінуі 871 миллион АҚШ долларын құрады, бұл алдыңғы турнирдің жүлде қорының екі есесіне жуық. Жалпы сомасы 871 миллион доллардың 671 миллион доллары ойын негізделген жүлделерге кетеді, қалған 200 миллион доллар командалар арасында ойын сапасына қарамастан төленеді. Әрбір білікті команда 2,5 миллион доллар көлемінде дайындық ақшасын алады; мұны топтық кезеңдегі жарыстан шығарылумен бірге есептегенде, әр командаға ең аз жалпы сома 12,5 миллион доллар беріледі, ал жеңімпаз 62,5 миллион долларға дейін алады.

{{Ілеспе тақырыпша}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Ойын сапасы негізделген сыйлық ақша
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Орны
! rowspan=&quot;2&quot; | Команда саны
! colspan=&quot;2&quot; | Сыйлығы (миллиондарда)
|-
! Әр командаға
! Жалпы
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Чемпиондар
| 1
| $50
| $50
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 2-орын
| 1
| $33
| $33
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 3-орын
| 1
| $29
| $29
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 4-орын
| 1
| $27
| $27
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 5–8-орындар (ширек финал)
| 4
| $19
| $76
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 9–16-орындар (16 команда кезеңі)
| 8
| $15
| $120
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 17–32-орындар (32 команда кезеңі)
| 16
| $11
| $176
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | 33–48-орындар (топтық кезең)
| 16
| $10
| $160
|-
! Жалпы
! 48
! colspan=&quot;2&quot; |$671
|}

=== Жеке ойыншы және құрама марапаттары ===
{{Толық мақала|Футболдан әлем біріншілігінің марапаттары}}
Әрбір әлем чемпионаты аяқталған соң ФИФА жақсы көзге түскен футболшылар мен құраманы түрлі номинациялармен марапаттайды. Қазіргі күнде негізгі мараппаттар мен атақтар төмендегіше:
*«Алтын доп» — Ең үздік футболшыға.
*«Алтын бутцы» — Үздік сұрмергенге
*«Алтын қолғап» немесе «adidas Golden Glove» — үздік қақпашыға (2006 жылға дейін Лев Яшин атындағы жүлде).
*Үздік жас ойыншы — 21 жасқа дейінгі футболшылардың арасындағы ең үздігіне.
*«Адал ойын» немесе Fair Play — Адалдығымен көзге түскен құрамаға

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>stps1wml3fojrxk3yxqrfb0l3qlmg83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төлепберген Ілиясұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613333</id>
    <revision>
      <id>3626480</id>
      <parentid>3302451</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10672" sha1="3kw8p2oo2yrff6prncn4qocr3fcpukk" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Төлепберген Ілиясұлы
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 =  
 |Сурет ені             =
 |Сурет атауы           = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Туған күні          = 1903
 |Туған жері          = [[Шакей]], [[Ерейментау ауданы]], [[Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]]
 |Мансабы               = дін қайраткері, имам
 |Азаматтығы            = {{Байрақ|USSR}}
 |Ұлты                  = қазақ
 |Қайтыс болған күні    = 02.12.1974
 |Қайтыс болған жері    = [[Еңбек (Ерейментау ауданы)|Еңбек ауылы]], {{туғанжері|Ерейментау ауданы|Ерейментау ауданында}}, [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
 |Әкесі                 = Ілияс Құсайынұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = Зейнеп Құдабайқызы
 |Балалары              = Раушан Төлепбергенқызы
 |Марапаттары           = 
 |Сайты                 =  
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Төлепберген Ілиясұлы''' ([[1903 жыл]], [[Ақмола облысы]], [[Шакей]] ауылы — [[2 желтоқсан]] [[1974 жыл]], [[Ақмола облысы]], [[Еңбек (Ерейментау ауданы)|Еңбек]] ауылы; '''Төлепберген хазірет''', '''Төкен ата''', '''Майда Төкен''' деген лақап аттарымен танымал) — дін қайраткері, Еңбек ауылының имамы, [[Сәдуақас Ғылмани]]дің шәкірті.

== Өмірбаяны ==
Ол қазіргі Ақмола облысы, Ерейментау ауданы, Ленинский маңындағы Шакей ауылында Ілияс Құсайынұлының отбасында 1903 жылы дүниеге келген. Тегі – Қанжығалы елінің ішіндегі Киікбай тайпасы. Төлепберген хазірет Шакей ауылында төрт сыныпты тәмамдады. Кейін Сәкен халпеден 4 жылдай дәріс алды. [[1944 жыл|1944]]-[[1945 жыл|1945 жж.]] Атбасар маңындағы Станция-Адырда Синий пунктке қызмет атқарды. Соғыстан кейін сол жерде [[1958 жыл]]ы зейнетке шыққанға дейін директор болып істеді.

1958 жылы Ерейментау қаласына, ал [[1959 жыл]]ы Ерейментау ауданындағы Еңбек ауылына көшіп келді. Зейнетке шықса да мал шаруашылығымен айналысты.

Жұбайының аты – Зейнеп Құдабайқызы, руы – [[Найман]]. Ол [[1986 жыл]]ы [[27 желтоқсан]] күні 77 жасында қайтыс болды. Төлепберген хазіреттің 10 баласы болып, 9 баласы сәби кезінде үш-үштен бірінен соң бірі шетінеп кетті. Тек Раушан деген қызы аман қалды. Раушан Төлепбергенқызы қазіргі Ерейментау ауданы, Еңбек ауылында тұрып жатыр.

[[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Татар тілі|татар]], [[Түрік тілі|түрік]], [[Араб тілі|араб]], [[Парсы тілі|парсы]] тілдерін жетік білген.

1974 жылы 2 желтоқсан күні 71 жасында Еңбек ауылында қайтыс болды. Сол ауылдың қабірстанында жерленген. Бастапқы кезде Төлепберген хазіреттің мазарында жұма күндері бірнеше жыл бойы шам-шырақ жанып тұратын&lt;ref&gt;[http://mazhab.kz/kk/maqalalar/islam-tarihy/tolepbergen-hazirettin-omir-tarihy-5253/ ТӨЛЕПБЕРГЕН ХАЗІРЕТТІҢ ӨМІР ТАРИХЫ]&lt;/ref&gt;.

==Басынан өткен оқиғалар==
Төлепберген хазірет [[ингуштар]] жер аударып келгенде, соларды киіммен қамтамасыз ететін. [[Атбасар]]дағы ингуштарды басқарып, олардың арасында орын алатын дау-дамайларды тәртіп сақшылары емес, өзі жалғыз шешіп, оларды татуластыратын.

Адам психологиясын жетік білген. Өз мәселелерімен келген адамдарға майда сөйлеп, мәселелерін шешіп беретін. Сондықтан халық оған '''Майда Төкен''' деген лақап ат қойған.

Дін мен саясатты бірге алып жүретін. Саяси талас-тартыстарда жеңіп отыратын. [[Коммунизм]]ді қолдады. Бір күні бір бастықпен келіспегенде, сол бастық: «Сен коммунист емессің бе? Коммунисттігін қайда?»,- дегенде, Төлепберген хазірет коммунисттік билетті бастықтың бетіне лақтырып: «Мә, сендердің коммунисттіктерің мынау екен, менің коммунисттігім, міне, мында, жүрегімде», деп айтқан.

Төлепберген хазірет іс-сапармен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағының]] барлық аймақтарын түгел аралап шыққан. Өзі: «Аяғым тимеген жерім, баспаған тауым болмады»,- деп айтатын.

Кеңес өкіметі ораза тұтуға тыйым салғандықтан Төлепберген хазірет оразаны жасырын ұстайтын. Әртүрлі сылтаулар тауып, тамақ жемейтін. Рамазан айында ауызашар беретін. Халық ауызашарда ішіп-жеп болғаннан кейін «Тарауықты қалай оқимыз?», деп сұрасқанда Кеңес өкіметінің тәртіп сақшылары Тарауық намазын оқуға кедергі болмас үшін Төлепберген хазірет: «Ленин мен Сталинді дұғаға қосып оқиық», деп, сайға шығып, жайнамаз төсеп, [[Тарауық|Тарауық намазын]] өткізетін. Рәкағаттар арасында [[тәсбих]] айтқанда [[Владимир Ильич Ленин|Ленин]] мен [[Иосиф Виссарионович Сталин|Сталинді]] дұғаға қосып отыратын. Сонда тәртіп сақшылары соларды аңдып тұрғанда: «Ленин мен Сталинді айтып отыр екен, онда оқи берсін» деп жамағатты жайына қалдыратын.

Соғыс жылдары аштық кезінде күрекке бидай сеуіп, астынан от жағып, қуырып, [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Әскер]] жауынгерлерін тамақтандыратын.

[[Аңшылық]]пен де айналысты. Бір күні бір қасқырды Атбасардың көшелеріне айдап әкеліп, сол қасқырды тірідей қамшымен аулаған еді. Ерейментауда да аңшылығын тасмаған. Бір күні қасқырдың 3 күшігін тірідей ұстап алған. [[Түлкі]], [[қасқыр]]ларды аулап, солардың терісін пайдаланатын.

[[Абай Құнанбайұлы|Абай]] өлеңдерін жатқа білген. Абайдың әрбір сөзін дәлел ретінде келтіріп, пікірталасқан адамдарды осылайша жеңіп отырған.

Намазда көп тұрғандығы сонша – жайнамаздың аяқтары тұратын бөлігі жыртылып қалған. Соны көрегн кісілер: «Жайнамаз жырту оңай емес қой, әркімнің қолынан келе бермейді» деп айтатын&lt;ref&gt;[http://islam.kz/kk/articles/islam-jane-tulga/tolepbergen-hazirettin-erekshe-omir-tarihy-2591/#gsc.tab=0 Төлепберген хазіреттің ерекше өмір тарихы]&lt;/ref&gt;.

==Ұстаздары==
* [[Сәдуақас Ғылмани|Сәдуақас Сәлменұлы Ғылмани]]
* Қосай халпе

==Шәкірттері==
* Қайыркелді Баймұқанұлы Жүсіп немересі
* Мәшкен Бекмолдаұлы
 
==Қолжазбалары==
* «Қанжығалы елінің дінбасшылары»
* «Мүбәрак дұғалар» (қызы Раушанға арнап жазған)
* «Әһли суннат уәл жамағат»
* «Расулулланың өмір тарихы»
* «Түрікше-қазақша сөздік»
* «Пайғамбарға салауат»
* «Хаят бақшасы»
* «Ахуал қиямат. Қиямат халынан»
* «Өлік мәселесі»
* «Хадис-тәпсір мәселесі»
* «Нағт Расул Екрам (саллаллаһу ғаләйһи уә сәлләм)»

== Әдебиет ==
* Муминов Әшірбек. Заманамызда болған ғұламаларымыздың тарихтары, Дайк-Пресс баспасы. 1-басылым. Алматы, 2014.

==Дереккөздер==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Ислам уағызшылары]]

{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>3kw8p2oo2yrff6prncn4qocr3fcpukk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626483</id>
      <parentid>3626480</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10673" sha1="4aff0x1llezrbbp914kgqekoe0yzb6o" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Төлепберген Ілиясұлы
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 =  
 |Сурет ені             =
 |Сурет атауы           = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Туған күні          = 1903
 |Туған жері          = [[Шакей]], [[Ерейментау ауданы]], [[Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]]
 |Мансабы               = дін қайраткері, имам
 |Азаматтығы            = {{Байрақ|USSR}}
 |Ұлты                  = қазақ
 |Қайтыс болған күні    = 02.12.1974
 |Қайтыс болған жері    = [[Еңбек (Ерейментау ауданы)|Еңбек ауылы]], {{туғанжері|Ерейментау ауданы|Ерейментау ауданында}}, [[Ақмола облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
 |Әкесі                 = Ілияс Құсайынұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = Зейнеп Құдабайқызы
 |Балалары              = Раушан Төлепбергенқызы
 |Марапаттары           = 
 |Сайты                 =  
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Төлепберген Ілиясұлы''' ([[1903 жыл]], [[Ақмола облысы]], [[Шакей]] ауылы — [[2 желтоқсан]] [[1974 жыл]], [[Ақмола облысы]], [[Еңбек (Ерейментау ауданы)|Еңбек]] ауылы; '''Төлепберген хазірет''', '''Төкен ата''', '''Майда Төкен''' деген лақап аттарымен танымал) — дін қайраткері, Еңбек ауылының имамы, [[Сәдуақас Ғылмани]]дің шәкірті.

== Өмірбаяны ==
Ол қазіргі Ақмола облысы, Ерейментау ауданы, Ленинский маңындағы Шакей ауылында Ілияс Құсайынұлының отбасында 1903 жылы дүниеге келген. Тегі – Қанжығалы елінің ішіндегі Киікбай тайпасы. Төлепберген хазірет Шакей ауылында төрт сыныпты тәмамдады. Кейін Сәкен халпеден 4 жылдай дәріс алды. [[1944 жыл|1944]]-[[1945 жыл|1945 жж.]] Атбасар маңындағы Станция-Адырда Синий пунктке қызмет атқарды. Соғыстан кейін сол жерде [[1958 жыл]]ы зейнетке шыққанға дейін директор болып істеді.

1958 жылы Ерейментау қаласына, ал [[1959 жыл]]ы Ерейментау ауданындағы Еңбек ауылына көшіп келді. Зейнетке шықса да мал шаруашылығымен айналысты.

Жұбайының аты – Зейнеп Құдабайқызы, руы – [[Найман]]. Ол [[1986 жыл]]ы [[27 желтоқсан]] күні 77 жасында қайтыс болды. Төлепберген хазіреттің 10 баласы болып, 9 баласы сәби кезінде үш-үштен бірінен соң бірі шетінеп кетті. Тек Раушан деген қызы аман қалды. Раушан Төлепбергенқызы қазіргі Ерейментау ауданы, Еңбек ауылында тұрып жатыр.

[[Қазақ тілі|Қазақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Татар тілі|татар]], [[Түрік тілі|түрік]], [[Араб тілі|араб]], [[Парсы тілі|парсы]] тілдерін жетік білген.

1974 жылы 2 желтоқсан күні 71 жасында Еңбек ауылында қайтыс болды. Сол ауылдың қабірстанында жерленген. Бастапқы кезде Төлепберген хазіреттің мазарында жұма күндері бірнеше жыл бойы шам-шырақ жанып тұратын&lt;ref&gt;[http://mazhab.kz/kk/maqalalar/islam-tarihy/tolepbergen-hazirettin-omir-tarihy-5253/ ТӨЛЕПБЕРГЕН ХАЗІРЕТТІҢ ӨМІР ТАРИХЫ]&lt;/ref&gt;.

==Басынан өткен оқиғалар==
Төлепберген хазірет [[ингуштар]] жер аударып келгенде, соларды киіммен қамтамасыз ететін. [[Атбасар]]дағы ингуштарды басқарып, олардың арасында орын алатын дау-дамайларды тәртіп сақшылары емес, өзі жалғыз шешіп, оларды татуластыратын.

Адам психологиясын жетік білген. Өз мәселелерімен келген адамдарға майда сөйлеп, мәселелерін шешіп беретін. Сондықтан халық оған '''Майда Төкен''' деген лақап ат қойған.

Дін мен саясатты бірге алып жүретін. Саяси талас-тартыстарда жеңіп отыратын. [[Коммунизм]]ді қолдады. Бір күні бір бастықпен келіспегенде, сол бастық: «Сен коммунист емессің бе? Коммунисттігін қайда?»,- дегенде, Төлепберген хазірет коммунисттік билетті бастықтың бетіне лақтырып: «Мә, сендердің коммунисттіктерің мынау екен, менің коммунисттігім, міне, мында, жүрегімде», деп айтқан.

Төлепберген хазірет іс-сапармен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағының]] барлық аймақтарын түгел аралап шыққан. Өзі: «Аяғым тимеген жерім, баспаған тауым болмады»,- деп айтатын.

Кеңес өкіметі ораза тұтуға тыйым салғандықтан Төлепберген хазірет оразаны жасырын ұстайтын. Әртүрлі сылтаулар тауып, тамақ жемейтін. Рамазан айында ауызашар беретін. Халық ауызашарда ішіп-жеп болғаннан кейін «Тарауықты қалай оқимыз?», деп сұрасқанда Кеңес өкіметінің тәртіп сақшылары Тарауық намазын оқуға кедергі болмас үшін Төлепберген хазірет: «Ленин мен Сталинді дұғаға қосып оқиық», деп, сайға шығып, жайнамаз төсеп, [[Тарауық|Тарауық намазын]] өткізетін. Рәкағаттар арасында [[тәсбих]] айтқанда [[Владимир Ильич Ленин|Ленин]] мен [[Иосиф Виссарионович Сталин|Сталинді]] дұғаға қосып отыратын. Сонда тәртіп сақшылары соларды аңдып тұрғанда: «Ленин мен Сталинді айтып отыр екен, онда оқи берсін» деп жамағатты жайына қалдыратын.

Соғыс жылдары аштық кезінде күрекке бидай сеуіп, астынан от жағып, қуырып, [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл Әскер]] жауынгерлерін тамақтандыратын.

[[Аңшылық]]пен де айналысты. Бір күні бір қасқырды Атбасардың көшелеріне айдап әкеліп, сол қасқырды тірідей қамшымен аулаған еді. Ерейментауда да аңшылығын тасмаған. Бір күні қасқырдың 3 күшігін тірідей ұстап алған. [[Түлкі]], [[қасқыр]]ларды аулап, солардың терісін пайдаланатын.

[[Абай Құнанбайұлы|Абай]] өлеңдерін жатқа білген. Абайдың әрбір сөзін дәлел ретінде келтіріп, пікірталасқан адамдарды осылайша жеңіп отырған.

Намазда көп тұрғандығы сонша – жайнамаздың аяқтары тұратын бөлігі жыртылып қалған. Соны көрегн кісілер: «Жайнамаз жырту оңай емес қой, әркімнің қолынан келе бермейді» деп айтатын&lt;ref&gt;[http://islam.kz/kk/articles/islam-jane-tulga/tolepbergen-hazirettin-erekshe-omir-tarihy-2591/#gsc.tab=0 Төлепберген хазіреттің ерекше өмір тарихы]&lt;/ref&gt;.

==Ұстаздары==
* [[Сәдуақас Ғылмани|Сәдуақас Сәлменұлы Ғылмани]]
* Қосай халпе

==Шәкірттері==
* Қайыркелді Баймұқанұлы Жүсіп немересі
* Мәшкен Бекмолдаұлы
 
==Қолжазбалары==
* «Қанжығалы елінің дінбасшылары»
* «Мүбәрак дұғалар» (қызы Раушанға арнап жазған)
* «Әһли суннат уәл жамағат»
* «Расулулланың өмір тарихы»
* «Түрікше-қазақша сөздік»
* «Пайғамбарға салауат»
* «Хаят бақшасы»
* «Ахуал қиямат. Қиямат халынан»
* «Өлік мәселесі»
* «Хадис-тәпсір мәселесі»
* «Нағт Расул Екрам (саллаллаһу ғаләйһи уә сәлләм)»

== Әдебиет ==
* Муминов Әшірбек. Заманамызда болған ғұламаларымыздың тарихтары, Дайк-Пресс баспасы. 1-басылым. Алматы, 2014.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан ақындары]]
[[Санат:Ислам уағызшылары]]</text>
      <sha1>4aff0x1llezrbbp914kgqekoe0yzb6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deep Blue (шахмат компьютері)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>622745</id>
    <revision>
      <id>3626400</id>
      <parentid>2697340</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <origin>3626400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4382" sha1="pn9tj86bzhqzjw1ntwwxwwoj43y8cnd" xml:space="preserve">'''Deep Blue''' — [[IBM]] компаниясы шығарған [[шахмат]] ойнайтын компьютер. Сол кездегі әлем чемпионына қарсы қалыпты уақыт бақалау ережесі аясында Шахмат ойнын және шахмат матчын жеңген шахмат ойнайтын алғашқы компьютерлік жүйесі ретінде танымал.

[[Сурет:Deep Blue.jpg|thumb|right|Deep Blue, [[Компьютер тарихы мұражайы]]нда]]
«Deep Blue» 1996 жылы 10 ақпанда әлем чемпионы [[Гарри Каспаров]]ты алты-ойындық матчтың алғашқы бірінде жеңген. Дегенмен, Каспаров үш ұпай жинап, келесі бес ойынның екеуін жеңді, ол 4-2 есебімен Deep Blue жүйнсін жеңді. Кейінірек Deep Blue қайта жаңартылып 1997 жылы мамырда қайтадан Каспаровпен ойнайды&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/kasparov-deep-blues-losingchess-champ-rooke-article-1.762264|title=IBM's Deep Blue beats chess champion Garry Kasparov in 1997|work=NY Daily News|access-date=2017-08-03|language=en}}&lt;/ref&gt;. Deep Blue алтыншы ойынды жеңіп, сол себепті алты-ойындық матчты 3½-2½ ұпаймен жеңіп, уақыт бақылайтын стандартты шахмат турнирлеріндегі матчты жеңіп әлем чемпионын тізе бүктірген бірінші компьютерлік жүйе болды.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chess Bump: The triumphant teamwork of humans and computers
 |url=http://www.slate.com/id/2166000/
 |first=William
 |last=Saletan
 |author-link=William Saletan
 |publisher=[[Slate (magazine)|Slate]]
 |date=11 May 2007
 |deadurl=no
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070513035007/http://www.slate.com/id/2166000/
 |archivedate=13 May 2007
 |df=
}}&lt;/ref&gt; Каспаров IBM-ді алаяқтықпен айыптап&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hsu |first=Feng-Hsiung |date=2004 |edition=revised |title=Behind Deep Blue: Building the Computer that Defeated the World Chess Champion |url=https://books.google.com/books?id=WOk9DwAAQBAJ&amp;pg=PR10 |publisher=Princeton University Press |page=Preface page x |isbn=9780691118185 }}&lt;/ref&gt; қайтадан ре-матч талап етті. IBM компаниясы бас тартып Deep Blue жүйесін бөлшектейді.

Deep Blue 1985 жылы [[Carnegie Mellon университеті]]нде [[ChipTest]] жобасымен басталды. Бұл жоба, ақыр соңында, Deep Thought-ге айналды, сол кезде дамыту тобын IBM өзіне алады. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://mentalfloss.com/article/503178/brief-history-deep-blue-ibms-chess-computer|title=A Brief History of Deep Blue, IBM's Chess Computer|date=2017-07-29|access-date=2017-08-03|language=en}}&lt;/ref&gt; Жоба 1989 жылы Deep Blue атымен ары дамыды. Грандмастер Жо Бенжамен де жамыту командасы құрамында болады.

== Соңында ==
Deep Blue секундына 200 миллион позицияны бағалау қабілетімен әлем шахмат чемпионына қарсы шыққан ең жылдам компьютер болды. Бүгінгі күндері компьютерлік шахматтық зерттеулер мен компьютерлерге қарсы әлемдік деңгейдегі ойыншылардың ойындарында назар арнайы шахматтық аппараттық жабдықтарға емес шахматтық бағдарламаларға ауысты. Houdini, Rybka, Deep Fritz немесе Deep Junior тәрізді заманауи шахмат бағдарламалары Deep Blue дәуіріндегі бағдарламаларға қарағанда тиімді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шахмат туралы аяқталмаған мақалалар]]
[[Санат:Компьютерлік шахматтар]]
[[Санат:IBM суперкомпьютерлері]]</text>
      <sha1>pn9tj86bzhqzjw1ntwwxwwoj43y8cnd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626401</id>
      <parentid>3626400</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <origin>3626401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4381" sha1="cojwaoxp8tx49iq2eqlgx27qipopwt7" xml:space="preserve">'''Deep Blue''' — [[IBM]] компаниясы шығарған [[шахмат]] ойнайтын компьютер. Сол кездегі әлем чемпионына қарсы қалыпты уақыт бақалау ережесі аясында Шахмат ойнын және шахмат матчын жеңген шахмат ойнайтын алғашқы компьютерлік жүйесі ретінде танымал.

[[Сурет:Deep Blue.jpg|thumb|right|Deep Blue, [[Компьютер тарихы мұражайы]]нда]]
«Deep Blue» 1996 жылы 10 ақпанда әлем чемпионы [[Гарри Каспаров]]ты алты-ойындық матчтың алғашқы бірінде жеңген. Дегенмен, Каспаров үш ұпай жинап, келесі бес ойынның екеуін жеңді, ол 4-2 есебімен Deep Blue жүйнсін жеңді. Кейінірек Deep Blue қайта жаңартылып 1997 жылы мамырда қайтадан Каспаровпен ойнайды&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/kasparov-deep-blues-losingchess-champ-rooke-article-1.762264|title=IBM's Deep Blue beats chess champion Garry Kasparov in 1997|work=NY Daily News|access-date=2017-08-03|language=en}}&lt;/ref&gt;. Deep Blue алтыншы ойынды жеңіп, сол себепті алты-ойындық матчты 3½-2½ ұпаймен жеңіп, уақыт бақылайтын стандартты шахмат турнирлеріндегі матчты жеңіп әлем чемпионын тізе бүктірген бірінші компьютерлік жүйе болды.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chess Bump: The triumphant teamwork of humans and computers
 |url=http://www.slate.com/id/2166000/
 |first=William
 |last=Saletan
 |author-link=William Saletan
 |publisher=[[Slate (magazine)|Slate]]
 |date=11 May 2007
 |deadurl=no
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070513035007/http://www.slate.com/id/2166000/
 |archivedate=13 May 2007
 |df=
}}&lt;/ref&gt; Каспаров IBM-ді алаяқтықпен айыптап&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hsu |first=Feng-Hsiung |date=2004 |edition=revised |title=Behind Deep Blue: Building the Computer that Defeated the World Chess Champion |url=https://books.google.com/books?id=WOk9DwAAQBAJ&amp;pg=PR10 |publisher=Princeton University Press |page=Preface page x |isbn=9780691118185 }}&lt;/ref&gt; қайтадан ре-матч талап етті. IBM компаниясы бас тартып Deep Blue жүйесін бөлшектейді.

Deep Blue 1985 жылы [[Carnegie Mellon университеті]]нде [[ChipTest]] жобасымен басталды. Бұл жоба, ақыр соңында, Deep Thought-ге айналды, сол кезде дамыту тобын IBM өзіне алады.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://mentalfloss.com/article/503178/brief-history-deep-blue-ibms-chess-computer|title=A Brief History of Deep Blue, IBM's Chess Computer|date=2017-07-29|access-date=2017-08-03|language=en}}&lt;/ref&gt; Жоба 1989 жылы Deep Blue атымен ары дамыды. Грандмастер Жо Бенжамен де жамыту командасы құрамында болады.

== Соңында ==
Deep Blue секундына 200 миллион позицияны бағалау қабілетімен әлем шахмат чемпионына қарсы шыққан ең жылдам компьютер болды. Бүгінгі күндері компьютерлік шахматтық зерттеулер мен компьютерлерге қарсы әлемдік деңгейдегі ойыншылардың ойындарында назар арнайы шахматтық аппараттық жабдықтарға емес шахматтық бағдарламаларға ауысты. Houdini, Rybka, Deep Fritz немесе Deep Junior тәрізді заманауи шахмат бағдарламалары Deep Blue дәуіріндегі бағдарламаларға қарағанда тиімді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шахмат туралы аяқталмаған мақалалар]]
[[Санат:Компьютерлік шахматтар]]
[[Санат:IBM суперкомпьютерлері]]</text>
      <sha1>cojwaoxp8tx49iq2eqlgx27qipopwt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эгон Вух</title>
    <ns>0</ns>
    <id>633317</id>
    <revision>
      <id>3626452</id>
      <parentid>2736986</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтемелер */</comment>
      <origin>3626452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4881" sha1="fp6pjmguheanvjju23ontpfxmxx4rbh" xml:space="preserve">
{{Футболшы
| есімі = Эгон Вух
| сурет= Egon Vůch - July 2015.jpg
| туған күні = 1.02.1991
| азаматтығы = {{flagicon|Чехия|20px}} [[Чехия]]
| бойы = 177
| салмағы = 64
| позиция = жартылай қорғаушы
| қазіргі клуб = еркін  агент
| клубтары = {{футбол карьерасы
|2011—2015|{{flagicon|Чехия|20px}} [[Теплице (футбол клубы)|Теплице]]|88 (8)
|2015—2017|{{flagicon|Чехия|20px}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория (Пльзень)]]|3 (0)
|2016—2017|{{аренда}}{{flagicon|Чехия|20px}} [[Слован (футбол клубы, Либерец)|Слован (Либерец)]]|30 (3)
|2017|{{flagicon|Қазақстан|20px}} [[Тобыл]]|12 (3)
|2018|{{аренда}}{{flagicon|Қазақстан|20px}} [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр ]]|23 (2)
|2019|{{flagicon|Чехия|20px}} [[Пршибрам (футбол клубы)|Пршибрам]]|2 (0)
}}
}}
'''Эгон Вух''' ( {{Lang-cs|Egon Vůch}}; 1 ақпан 1991 жыл&lt;ref&gt;https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/180534&lt;/ref&gt;, [[Пльзен|Пилсен]], [[Чехословакия]]) — чех футболшысы, [[жартылай қорғаушы]] . 

== Мансап ==
Футболдағы мансабын 2011 жылы [[ Teplice (футбол клубы)|Теплице]] клубында бастаған. 

2015 жылы [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пилсенге]] ауысты. 

2016 жылы оны [[Слован (футбол клубы, Либерец)|Слован]] (Либерец) клубы жалға алды. 24 қараша 2016 жылы [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|Еуропа Лигасының]] топтық кезеңінде гол соғып, [[Әзірбайжан|әзірбайжандық]] « [[Карабах (футбол клубы)|Карабахты]] » жеңіп, гол соғып (3-0). 

2017 жылдың маусымында ол [[Қазақстан]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] клубының ойыншысы болды &lt;ref&gt;[https://prosports.kz/news/233804 Згон Вух. Хочу уйти от людей, которые разрушили мою жизнь]&lt;/ref&gt; . 22 қазан, өзінің мансабындағы алғашқы [[Хет-трик|хет-трикті]] [[Көкшетау]] [[Оқжетпес (футбол клубы)|Окжетпес]] қақпасына ойнады &lt;ref&gt;[https://www.sports.kz/news/het-trik-vuha-vyivel-tobol-na-chetvertoe-mesto-premer-ligi Хет-трик Вуха вывел «Тобол» на четвёртое место Премьер-Лиги]&lt;/ref&gt; Жалпы, 2017 жылдың маусымында ол «Тобол» сапында 12 матч өткізіп, 3 гол соғып, 1 нәтижелі пасберді. 

2018 жылдың маусымында ол [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|«Шахтер» (Қарағанды)]] командасында несие бойынша ойнады. Ол 23 матч өткізіп, 2 гол соғып, 4 пас берді &lt;ref&gt;[http://kazfootball.kz/news/34534 Эгон Вух покинул «Шахтёр»]&lt;/ref&gt; . 

2019 жылдың ақпан айында ол Чехияның &quot;Пршибрам&quot; клубымен 2020 жылдың жазына дейін келісімшартқа отырды &lt;ref&gt;[http://vesti.kz/kazfutbol/261241/ Легионер «Шахтера» подписал контракт с европейским клубом]&lt;/ref&gt; . 

== Ұлттық құрамада ==
2011-12 жылдары ол Чехия жастар құрамасында ойнады.

== Жетістіктер ==

* Чехия чемпионы: 2015/16
* Чехия Суперкубогының жеңімпазы: 2015 ж

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://www.fkpribram.cz/hrac.asp?id=Egon-Vuch-78&amp;sezona=2019&amp;kategorie=MUZ Pribram сайтындағы профиль] 
* [https://www.fortunaliga.cz/hrac/2181-egon-vuch Бір лига профилі] 
* [https://repre.fotbal.cz/hrac/hraci/3871 Чехиялық футбол қауымдастығының сайтындағы профиль]

[[Санат:Чехия футболшылары]]
[[Санат:Виктория Пльзень ФК ойыншылары]]
[[Санат:Слован Либерец ФК ойыншылары]]
[[Санат:Тобыл ФК ойыншылары]]
[[Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары]]
[[Санат:Пршибрам ФК ойыншылары]]</text>
      <sha1>fp6pjmguheanvjju23ontpfxmxx4rbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Игорь Юрьевич Войнаровский</title>
    <ns>0</ns>
    <id>639944</id>
    <revision>
      <id>3626484</id>
      <parentid>3580514</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8433" sha1="ce4glxvbvajsw7lz45b3chghe0en3kd" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған кездегі есімі=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған күні=5.05.1912(22.04)|Туған жері=[[Рыбинск]], Ярослав губерниясы, [[Ресей империясы]]|Қайтыс болған күні=28.02.2003|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей Федерациясы]]|Өлімі=Жаңа Донеск зират|Мемлекет={{USSR}}&lt;br&gt; {{KZ}}&lt;br&gt;{{RUS}}|Мамандықтары=Оперетта актеры, әнші|Дауыс түрі=Тенор|Ұжымдары=Хабаров музыкалық комедия театры, Қарағанды музыкалық комедия академиялық теарты}}
'''Игорь Юрьевич Войнаровский''' (1912–2003) - кеңестік оперетта әртісі, әнші, [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] ([[1966 жыл|1966]] )

== Өмірбаяны ==
[[1912 жыл|1912]] жылы 22 сәуірде ([[5 мамыр]]) [[Рыбинск|Рыбинск қаласында]] (қазіргі [[ Ярослав облысы|Ярославль облысы]]) дүниеге келді. 1931 жылдан бастап ол өзінің әкесі, актер және қаласында оперетта Войнаровский (Кильчевский) Юрий Николаевич (1892-1939, қуғын-сүргінге) директоры басшылығымен  қаласында опереттасы труппасында өнер көрсетті ([[КСР|КССР]]). 

== Шығармашылық ==
1936-1973 жылдары - [[ Хабаровск облыстық музыкалық театры|Хабаровск музыкалық комедия театрының]] солисті. 

1973 жылы [[Нина Ивановна Войнаровская|Н.И. Симонова]] жұбайымен бірге [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР-нің халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісімен]] 1998 жылға дейін өнер көрсеткен [[Қарағанды академиялық музыкалық комедия театры]]ның құрылуына қатысты. 67 жылдық сахналық қызметінде ол 200-ден астам рөлдерді ойнап шықты, оның ішінде балетте де (әртістің ең маңызды туындыларының бірі Гиренің бөлігі Б. В. Асафьев «Бахчисарай фонтаны»). Ол Ю. С. Милютиннің «Цирк шамдарды жағады» опереттасындағы Граф Лососиностровскийдің рөлін үздік орындаушы деп танылды. 

1960-1970 жылдары [[Жұпар|Т.И. Шмыга]] мен бірге өнер көрсетті. 

[[2003 жыл]]ы [[28 ақпан]]да қайтыс болды.

== Рөлдері ==
* «[[ Робиндегі үйлену тойы|Малиновкадағы үйлену тойы]]» [[ Борис Александрович Александров|Б.]] [[ Борис Александрович Александров|А.]] [[ Борис Александрович Александров|Александрова]] - ''Яшка атқыш''
* «[[ Еркін жел|Еркін жел]]» [[ Дунаевский, Исаак Осипович|И.]][[ Дунаевский, Исаак Осипович|О.]] [[ Дунаевский, Исаак Осипович|Дунаевский]] - Фома
* «[[Трембита]]» [[Милютин, Юрий Сергеевич|Ю.]] [[Милютин, Юрий Сергеевич|С.]] [[ Милютин, Юрий Сергеевич|Милютина]] - ''Сусик''
* «[[ Севастополь вальсі|Севастополь вальсі»]] [[ Листов, Константин Яковлевич|К.]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Мен]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Листова]] - ''Боцман''
* «18 жас» [[Василий Павлович Соловьев-Седой|В.]][[Василий Павлович Соловьев-Седой|П.]] [[Василий Павлович Соловьев-Седой|Соловьев-Седойдың]] - ''Дмитрий Михайлович''
* &quot;[[Жарқанаттар|Жарғанат]]&quot; [[Иоганн Штраус|И.]] [[Иоганн Штраус|Штраус]] - ''Фальк''
* « [[ Көңілді жесір|Көңілді жесір]] » [[ Легар|Ф.]] [[ Легар|Легара]] - ''Данила''

== Отбасы ==

* жұбайы - [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі Симонова Н.]] [[Нина Ивановна Войнаровская|Мен]]
* ұлы - танымал актер және әнші [[ Вячеслав Войнаровский|Ресейдің халық әртісі Вячеслав Войнаровский]]
* немересі - театр және кино актері [[ Войнаровский, Игорь Вячеславович|Игорь Войнаровский]]

1998 жылдан бастап зейнеткер атанды, Мәскеуде тұрды. [[ Жаңа Дон зираты|Донск монастыры]] зиратының колумбарийінде күлі жерленген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html|title=Где дремлют мёртвые|accessdate=2013-01-09|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; 

== Марапаттары ==

* [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] (1966 ж. 29 наурыз)
* [[ РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі|РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі]] (9 ақпан 1953)
* [[ Қызыл Жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] (12.10.1945 ж.) 

== Пайдаланылған әдебиеттер ==
http://www.music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907190258/http://music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html |date=2019-09-07 }}

http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html

http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180119070742/http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names |date=2018-01-19 }}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:РКФСР халық әртістері]]
[[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)]]
[[Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Ресей әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр әншілері]]
[[Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]
[[Санат:Ресей актерлері]]
[[Санат:КСРО актерлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша актерлер]]
[[Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар]]
[[Санат:2003 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:5 мамырда туғандар]]</text>
      <sha1>ce4glxvbvajsw7lz45b3chghe0en3kd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626485</id>
      <parentid>3626484</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8410" sha1="rx5s4zsx4vx6n3mod7zv366m7606sp9" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған кездегі есімі=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған күні=5.05.1912(22.04)|Туған жері=[[Рыбинск]], Ярослав губерниясы, [[Ресей империясы]]|Қайтыс болған күні=28.02.2003|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей Федерациясы]]|Өлімі=Жаңа Донеск зират|Мемлекет={{USSR}}&lt;br&gt; {{KZ}}&lt;br&gt;{{RUS}}|Мамандықтары=Оперетта актеры, әнші|Дауыс түрі=Тенор|Ұжымдары=Хабаров музыкалық комедия театры, Қарағанды музыкалық комедия академиялық теарты}}
'''Игорь Юрьевич Войнаровский''' (1912–2003) - кеңестік оперетта әртісі, әнші, [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] ([[1966 жыл|1966]] )

== Өмірбаяны ==
[[1912 жыл|1912]] жылы 22 сәуірде ([[5 мамыр]]) [[Рыбинск|Рыбинск қаласында]] (қазіргі [[ Ярослав облысы|Ярославль облысы]]) дүниеге келді. 1931 жылдан бастап ол өзінің әкесі, актер және қаласында оперетта Войнаровский (Кильчевский) Юрий Николаевич (1892-1939, қуғын-сүргінге) директоры басшылығымен  қаласында опереттасы труппасында өнер көрсетті ([[КСР|КССР]]). 

== Шығармашылық ==
1936-1973 жылдары - [[ Хабаровск облыстық музыкалық театры|Хабаровск музыкалық комедия театрының]] солисті. 

1973 жылы [[Нина Ивановна Войнаровская|Н.И. Симонова]] жұбайымен бірге [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР-нің халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісімен]] 1998 жылға дейін өнер көрсеткен [[Қарағанды академиялық музыкалық комедия театры]]ның құрылуына қатысты. 67 жылдық сахналық қызметінде ол 200-ден астам рөлдерді ойнап шықты, оның ішінде балетте де (әртістің ең маңызды туындыларының бірі Гиренің бөлігі Б. В. Асафьев «Бахчисарай фонтаны»). Ол Ю. С. Милютиннің «Цирк шамдарды жағады» опереттасындағы Граф Лососиностровскийдің рөлін үздік орындаушы деп танылды. 

1960-1970 жылдары [[Жұпар|Т.И. Шмыга]] мен бірге өнер көрсетті. 

[[2003 жыл]]ы [[28 ақпан]]да қайтыс болды.

== Рөлдері ==
* «[[ Робиндегі үйлену тойы|Малиновкадағы үйлену тойы]]» [[ Борис Александрович Александров|Б.]] [[ Борис Александрович Александров|А.]] [[ Борис Александрович Александров|Александрова]] - ''Яшка атқыш''
* «[[ Еркін жел|Еркін жел]]» [[ Дунаевский, Исаак Осипович|И.]][[ Дунаевский, Исаак Осипович|О.]] [[ Дунаевский, Исаак Осипович|Дунаевский]] - Фома
* «[[Трембита]]» [[Милютин, Юрий Сергеевич|Ю.]] [[Милютин, Юрий Сергеевич|С.]] [[ Милютин, Юрий Сергеевич|Милютина]] - ''Сусик''
* «[[ Севастополь вальсі|Севастополь вальсі»]] [[ Листов, Константин Яковлевич|К.]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Мен]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Листова]] - ''Боцман''
* «18 жас» [[Василий Павлович Соловьев-Седой|В.]][[Василий Павлович Соловьев-Седой|П.]] [[Василий Павлович Соловьев-Седой|Соловьев-Седойдың]] - ''Дмитрий Михайлович''
* &quot;[[Жарқанаттар|Жарғанат]]&quot; [[Иоганн Штраус|И.]] [[Иоганн Штраус|Штраус]] - ''Фальк''
* « [[ Көңілді жесір|Көңілді жесір]] » [[ Легар|Ф.]] [[ Легар|Легара]] - ''Данила''

== Отбасы ==

* жұбайы - [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі Симонова Н.]] [[Нина Ивановна Войнаровская|Мен]]
* ұлы - танымал актер және әнші [[ Вячеслав Войнаровский|Ресейдің халық әртісі Вячеслав Войнаровский]]
* немересі - театр және кино актері [[ Войнаровский, Игорь Вячеславович|Игорь Войнаровский]]

1998 жылдан бастап зейнеткер атанды, Мәскеуде тұрды. [[ Жаңа Дон зираты|Донск монастыры]] зиратының колумбарийінде күлі жерленген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html|title=Где дремлют мёртвые|accessdate=2013-01-09|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; 

== Марапаттары ==

* [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] (1966 ж. 29 наурыз)
* [[ РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі|РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі]] (9 ақпан 1953)
* [[ Қызыл Жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] (12.10.1945 ж.) 

== Сілтемелер ==
* http://www.music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907190258/http://music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html |date=2019-09-07 }}
* http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html
* http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180119070742/http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names |date=2018-01-19 }}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:РКФСР халық әртістері]]
[[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)]]
[[Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Ресей әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр әншілері]]
[[Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]
[[Санат:Ресей актерлері]]
[[Санат:КСРО актерлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша актерлер]]
[[Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар]]
[[Санат:2003 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:5 мамырда туғандар]]</text>
      <sha1>rx5s4zsx4vx6n3mod7zv366m7606sp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626488</id>
      <parentid>3626485</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8410" sha1="bk24lbfqali9q95uw1oq5fu91c9k9ol" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған кездегі есімі=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған күні=5.05.1912(22.04)|Туған жері=[[Рыбинск]], Ярослав губерниясы, [[Ресей империясы]]|Қайтыс болған күні=28.02.2003|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей Федерациясы]]|Өлімі=Жаңа Донеск зират|Мемлекет={{USSR}}&lt;br&gt; {{KZ}}&lt;br&gt;{{RUS}}|Мамандықтары=Оперетта актеры, әнші|Дауыс түрі=Тенор|Ұжымдары=Хабаров музыкалық комедия театры, Қарағанды музыкалық комедия академиялық теарты}}
'''Игорь Юрьевич Войнаровский''' (1912–2003) - кеңестік оперетта әртісі, әнші, [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] ([[1966 жыл|1966]] )

== Өмірбаяны ==
[[1912 жыл|1912]] жылы 22 сәуірде ([[5 мамыр]]) [[Рыбинск|Рыбинск қаласында]] (қазіргі [[ Ярослав облысы|Ярославль облысы]]) дүниеге келді. 1931 жылдан бастап ол өзінің әкесі, актер және қаласында оперетта Войнаровский (Кильчевский) Юрий Николаевич (1892-1939, қуғын-сүргінге) директоры басшылығымен  қаласында опереттасы труппасында өнер көрсетті ([[КСР|КССР]]). 

== Шығармашылық ==
1936-1973 жылдары - [[ Хабаровск облыстық музыкалық театры|Хабаровск музыкалық комедия театрының]] солисті. 

1973 жылы [[Нина Ивановна Войнаровская|Н.И. Симонова]] жұбайымен бірге [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР-нің халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісімен]] 1998 жылға дейін өнер көрсеткен [[Қарағанды академиялық музыкалық комедия театры]]ның құрылуына қатысты. 67 жылдық сахналық қызметінде ол 200-ден астам рөлдерді ойнап шықты, оның ішінде балетте де (әртістің ең маңызды туындыларының бірі Гиренің бөлігі Б. В. Асафьев «Бахчисарай фонтаны»). Ол Ю. С. Милютиннің «Цирк шамдарды жағады» опереттасындағы Граф Лососиностровскийдің рөлін үздік орындаушы деп танылды. 

1960-1970 жылдары [[Жұпар|Т.И. Шмыга]] мен бірге өнер көрсетті. 

[[2003 жыл]]ы [[28 ақпан]]да қайтыс болды.

== Рөлдері ==
* «[[ Робиндегі үйлену тойы|Малиновкадағы үйлену тойы]]» [[ Борис Александрович Александров|Б.]] [[ Борис Александрович Александров|А.]] [[ Борис Александрович Александров|Александрова]] - ''Яшка атқыш''
* «[[ Еркін жел|Еркін жел]]» [[ Дунаевский, Исаак Осипович|И.]][[ Дунаевский, Исаак Осипович|О.]] [[ Дунаевский, Исаак Осипович|Дунаевский]] - Фома
* «[[Трембита]]» [[Милютин, Юрий Сергеевич|Ю.]] [[Милютин, Юрий Сергеевич|С.]] [[ Милютин, Юрий Сергеевич|Милютина]] - ''Сусик''
* «[[ Севастополь вальсі|Севастополь вальсі»]] [[ Листов, Константин Яковлевич|К.]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Мен]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Листова]] - ''Боцман''
* «18 жас» [[Василий Павлович Соловьев-Седой|В.]][[Василий Павлович Соловьев-Седой|П.]] [[Василий Павлович Соловьев-Седой|Соловьев-Седойдың]] - ''Дмитрий Михайлович''
* &quot;[[Жарқанаттар|Жарғанат]]&quot; [[Иоганн Штраус|И.]] [[Иоганн Штраус|Штраус]] - ''Фальк''
* « [[ Көңілді жесір|Көңілді жесір]] » [[ Легар|Ф.]] [[ Легар|Легара]] - ''Данила''

== Отбасы ==

* жұбайы - [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі Симонова Н.]] [[Нина Ивановна Войнаровская|Мен]]
* ұлы - танымал актер және әнші [[ Вячеслав Войнаровский|Ресейдің халық әртісі Вячеслав Войнаровский]]
* немересі - театр және кино актері [[ Войнаровский, Игорь Вячеславович|Игорь Войнаровский]]

1998 жылдан бастап зейнеткер атанды, Мәскеуде тұрды. [[ Жаңа Дон зираты|Донск монастыры]] зиратының колумбарийінде күлі жерленген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html|title=Где дремлют мёртвые|accessdate=2013-01-09|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; 

== Марапаттары ==

* [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] (1966 ж. 29 наурыз)
* [[ РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі|РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі]] (9 ақпан 1953)
* [[ Қызыл Жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] (12.10.1945 ж.) 

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* http://www.music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907190258/http://music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html |date=2019-09-07 }}
* http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html
* http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180119070742/http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names |date=2018-01-19 }}

[[Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:РКФСР халық әртістері]]
[[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)]]
[[Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Ресей әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр әншілері]]
[[Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]
[[Санат:Ресей актерлері]]
[[Санат:КСРО актерлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша актерлер]]
[[Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар]]
[[Санат:2003 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:5 мамырда туғандар]]</text>
      <sha1>bk24lbfqali9q95uw1oq5fu91c9k9ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626489</id>
      <parentid>3626488</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8411" sha1="ozumhe1syxxb903jdduw18uy8x3q1te" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған кездегі есімі=Войнаровский, Игорь Юрьевич|Туған күні=5.05.1912(22.04)|Туған жері=[[Рыбинск]], Ярослав губерниясы, [[Ресей империясы]]|Қайтыс болған күні=28.02.2003|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей Федерациясы]]|Өлімі=Жаңа Донеск зират|Мемлекет={{USSR}}&lt;br&gt; {{KZ}}&lt;br&gt;{{RUS}}|Мамандықтары=Оперетта актеры, әнші|Дауыс түрі=Тенор|Ұжымдары=Хабаров музыкалық комедия театры, Қарағанды музыкалық комедия академиялық теарты}}
'''Игорь Юрьевич Войнаровский''' (1912–2003) — кеңестік оперетта әртісі, әнші, [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] ([[1966 жыл|1966]])

== Өмірбаяны ==
[[1912 жыл|1912]] жылы 22 сәуірде ([[5 мамыр]]) [[Рыбинск|Рыбинск қаласында]] (қазіргі [[ Ярослав облысы|Ярославль облысы]]) дүниеге келді. 1931 жылдан бастап ол өзінің әкесі, актер және қаласында оперетта Войнаровский (Кильчевский) Юрий Николаевич (1892-1939, қуғын-сүргінге) директоры басшылығымен  қаласында опереттасы труппасында өнер көрсетті ([[КСР|КССР]]). 

== Шығармашылық ==
1936-1973 жылдары - [[ Хабаровск облыстық музыкалық театры|Хабаровск музыкалық комедия театрының]] солисті. 

1973 жылы [[Нина Ивановна Войнаровская|Н.И. Симонова]] жұбайымен бірге [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР-нің халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісімен]] 1998 жылға дейін өнер көрсеткен [[Қарағанды академиялық музыкалық комедия театры]]ның құрылуына қатысты. 67 жылдық сахналық қызметінде ол 200-ден астам рөлдерді ойнап шықты, оның ішінде балетте де (әртістің ең маңызды туындыларының бірі Гиренің бөлігі Б. В. Асафьев «Бахчисарай фонтаны»). Ол Ю. С. Милютиннің «Цирк шамдарды жағады» опереттасындағы Граф Лососиностровскийдің рөлін үздік орындаушы деп танылды. 

1960-1970 жылдары [[Жұпар|Т.И. Шмыга]] мен бірге өнер көрсетті. 

[[2003 жыл]]ы [[28 ақпан]]да қайтыс болды.

== Рөлдері ==
* «[[ Робиндегі үйлену тойы|Малиновкадағы үйлену тойы]]» [[ Борис Александрович Александров|Б.]] [[ Борис Александрович Александров|А.]] [[ Борис Александрович Александров|Александрова]] - ''Яшка атқыш''
* «[[ Еркін жел|Еркін жел]]» [[ Дунаевский, Исаак Осипович|И.]][[ Дунаевский, Исаак Осипович|О.]] [[ Дунаевский, Исаак Осипович|Дунаевский]] - Фома
* «[[Трембита]]» [[Милютин, Юрий Сергеевич|Ю.]] [[Милютин, Юрий Сергеевич|С.]] [[ Милютин, Юрий Сергеевич|Милютина]] - ''Сусик''
* «[[ Севастополь вальсі|Севастополь вальсі»]] [[ Листов, Константин Яковлевич|К.]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Мен]] [[ Листов, Константин Яковлевич|Листова]] - ''Боцман''
* «18 жас» [[Василий Павлович Соловьев-Седой|В.]][[Василий Павлович Соловьев-Седой|П.]] [[Василий Павлович Соловьев-Седой|Соловьев-Седойдың]] - ''Дмитрий Михайлович''
* &quot;[[Жарқанаттар|Жарғанат]]&quot; [[Иоганн Штраус|И.]] [[Иоганн Штраус|Штраус]] - ''Фальк''
* « [[ Көңілді жесір|Көңілді жесір]] » [[ Легар|Ф.]] [[ Легар|Легара]] - ''Данила''

== Отбасы ==

* жұбайы - [[Нина Ивановна Войнаровская|Қазақ КСР халық әртісі, РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі Симонова Н.]] [[Нина Ивановна Войнаровская|Мен]]
* ұлы - танымал актер және әнші [[ Вячеслав Войнаровский|Ресейдің халық әртісі Вячеслав Войнаровский]]
* немересі - театр және кино актері [[ Войнаровский, Игорь Вячеславович|Игорь Войнаровский]]

1998 жылдан бастап зейнеткер атанды, Мәскеуде тұрды. [[ Жаңа Дон зираты|Донск монастыры]] зиратының колумбарийінде күлі жерленген. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html|title=Где дремлют мёртвые|accessdate=2013-01-09|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; 

== Марапаттары ==

* [[ РСФСР халық әртісі|РСФСР халық әртісі]] (1966 ж. 29 наурыз)
* [[ РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі|РСФСР-нің еңбек сіңірген әртісі]] (9 ақпан 1953)
* [[ Қызыл Жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] (12.10.1945 ж.) 

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* http://www.music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907190258/http://music-dic.ru/html-music-enc/v/1773.html |date=2019-09-07 }}
* http://bozaboza.narod.ru/voynarovskiy.html
* http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180119070742/http://www.muzteatr.khv.ru/jubilee/names |date=2018-01-19 }}

[[Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:РКФСР халық әртістері]]
[[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)]]
[[Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Ресей әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр әншілері]]
[[Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:КСРО әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]
[[Санат:Ресей актерлері]]
[[Санат:КСРО актерлері]]
[[Санат:Қазақстан актерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша актерлер]]
[[Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар]]
[[Санат:2003 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:5 мамырда туғандар]]</text>
      <sha1>ozumhe1syxxb903jdduw18uy8x3q1te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байғали Ермекұлы Серкебаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>639965</id>
    <revision>
      <id>3626453</id>
      <parentid>3588996</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7435" sha1="iydbhvj43m3g7g3zrb56t98dar18n2e" xml:space="preserve">
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Серкебаев, Байгали Ермекович|Туған күні=27 маусым 1958 (62 жас)|Туған жері=Алма-Ата, Қазақ КСР, КСРО|Мемлекет=КСРО
Қазақстан
Ресей|Мамандықтары=Пешнетақташы, музыкалық продюсер, ресторатор|Аспабы=Күйсандық|Жанры=Поп|Ұжымы=А'Студио|Сурет=Байгали Ермекович Серкебаев.jpg}}

'''Байғали Ермекұлы Серкебаев''' ( {{Lang-kk|Байғали Ермекұлы Серкебаев}}, [[27 маусым]] [[1958 жыл|1958 ж.]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ) - орыс, кеңестік, қазақстандық музыкант, пианист, аранжировщик, продюсер, ән жазушы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. 

== Өмірбаяны ==
[[Керей (тайпа)|Керей]] тайпасының [[Тарышы]] руының [[Ақсары (ру)|Ақсары]] бөлімінен шыққан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kerey.kz/?p=12608|title=Есбол Күрсарыұлы (1550-1654) {{!}} Kerey.kz/Керей.кз|website=kerey.kz|access-date=2021-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/kazahskaya-politicheskaya-i-intellektualnaya-elita-klanovaya-prinadlezhnost-i-vnutrietnicheskoe-sopernichestvo Казахская политическая и интеллектуальная элита: клановая принадлежность и внутриэтническое соперничество – тема научной статьи по истории и историческим наукам читайте беспла...&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

КСРО халық әртісі опера әншісі (баритон) [[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев|Ермек Серкебаевтың]] ұлы. [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы]]  [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы[[Қазақ ұлттық консерваториясы|консерваториясын]] бітірген[[Қазақ ұлттық консерваториясы|,]] фортепиано сыныбын. 

Консерваторияны бітіргеннен кейін ол «Арай» тобында жұмыс жасап, қазақ әншісі [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Роза Рымбаевамен]] бірге жұмыс жасады. [[1982 жыл|1982 жылы]] барлық Арая музыканттары тарап кетті, Роза Байғалиды жаңа топ жинауға және басқаруға шақырды. Топтың жаңа құрамы жұмысқа қабылданды, бірақ атауы өзгеріссіз қалды - «Aray». Кейіннен «Арай» «Алма-Ата-Студио» деп аталды, содан кейін - « [[A`Studio|A'Студио]] ». Қазіргі уақытта «A'Studio» командасын шығарумен айналысады. 90-жылдардың басында режиссер Алексей Беркович A-Studio тобы туралы музыканттардың өздері қатысқан «Джулия» музыкалық фильмін түсірді. 

Ол Emporio Cafe Мәскеу клуб-мейрамханасының бірлескен иесі болып табылады &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gettime.ru/place/emporio_cafe.phtml|title=Архивированная копия|accessdate=2010-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113125315/http://www.gettime.ru/place/emporio_cafe.phtml|archivedate=2010-01-13|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. 

Үйленген. Әйелі - Раушан Серкебаева &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://comode.kz/post/vybor-zvezd/zheny-v-teni-slavy-zhenschiny-o-kotoryh-my-ne-znaem|title=Жены в тени славы: женщины, о которых мы не знаем|publisher=Comode|accessdate=2016-04-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRnGvK0_Ryg|title=Байгали Серкебаев - Моя история 23.04.15 (Полный выпуск)|author=Седьмой канал - 7 канал Казахстан|date=2015-04-24|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt; . Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: үлкені Камила және кішісі Сана. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Камила мен Сана скрипка сыныбында білім алды. Алматы мен Астанада Камила [https://www.facebook.com/theatrehdkz?fref=ts TheatreHD жобасын] алға [https://www.facebook.com/theatrehdkz?fref=ts тарта] бастады. Оның басты ерекшелігі - әлемге әйгілі театр премьераларын үлкен экранға шығару. 

2015 жылдың 12 ақпанында Emporio Cafe мейрамханасында Байғали мен қазақстандық композитор Ринат Гайсин шығарған The Jigits презентациясы өтті. «Джигиттер» - бұл «Жаңа толқын» халықаралық байқауында тұңғыш шыққан, алғашқы қазақстандық жұлдыздар фабрикасының финалистерінен құралған жас топ, онда балалар 4-орынды иемденді. Равиль Исаков, Әлішер Егембердиев және Батыржан Тазабеков кіретін қазақстандық балалар тобы. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://yvision.kz/post/379619|title=The Jigits — казахстанский бойз-бэнд|publisher=YourVision|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRnGvK0_Ryg|title=Байгали Серкебаев - Моя история 23.04.15 (Полный выпуск)|author=Седьмой канал - 7 канал Казахстан|date=2015-04-24|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt;

== Пайдаланылған әдебиеттер ==
[http://www.astudio.ru/ A'Studio-ның ресми сайты]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша музыканттар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:1958 жылы туғандар]]
[[Санат:27 маусымда туғандар]]
[[Санат:Ресей қазақтары]]</text>
      <sha1>iydbhvj43m3g7g3zrb56t98dar18n2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626454</id>
      <parentid>3626453</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7410" sha1="0x08exzw1g6jvx3kltyt3xxk3cy0mkk" xml:space="preserve">
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Музыкант|Толық аты=Серкебаев, Байгали Ермекович|Туған күні=27 маусым 1958 (62 жас)|Туған жері=Алма-Ата, Қазақ КСР, КСРО|Мемлекет=КСРО
Қазақстан
Ресей|Мамандықтары=Пешнетақташы, музыкалық продюсер, ресторатор|Аспабы=Күйсандық|Жанры=Поп|Ұжымы=А'Студио|Сурет=Байгали Ермекович Серкебаев.jpg}}

'''Байғали Ермекұлы Серкебаев''' ( {{Lang-kk|Байғали Ермекұлы Серкебаев}}, [[27 маусым]] [[1958 жыл|1958 ж.]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ) - орыс, кеңестік, қазақстандық музыкант, пианист, аранжировщик, продюсер, ән жазушы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. 

== Өмірбаяны ==
[[Керей (тайпа)|Керей]] тайпасының [[Тарышы]] руының [[Ақсары (ру)|Ақсары]] бөлімінен шыққан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kerey.kz/?p=12608|title=Есбол Күрсарыұлы (1550-1654) {{!}} Kerey.kz/Керей.кз|website=kerey.kz|access-date=2021-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/kazahskaya-politicheskaya-i-intellektualnaya-elita-klanovaya-prinadlezhnost-i-vnutrietnicheskoe-sopernichestvo Казахская политическая и интеллектуальная элита: клановая принадлежность и внутриэтническое соперничество – тема научной статьи по истории и историческим наукам читайте беспла...&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

КСРО халық әртісі опера әншісі (баритон) [[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев|Ермек Серкебаевтың]] ұлы. [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы]]  [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы[[Қазақ ұлттық консерваториясы|консерваториясын]] бітірген[[Қазақ ұлттық консерваториясы|,]] фортепиано сыныбын. 

Консерваторияны бітіргеннен кейін ол «Арай» тобында жұмыс жасап, қазақ әншісі [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Роза Рымбаевамен]] бірге жұмыс жасады. [[1982 жыл|1982 жылы]] барлық Арая музыканттары тарап кетті, Роза Байғалиды жаңа топ жинауға және басқаруға шақырды. Топтың жаңа құрамы жұмысқа қабылданды, бірақ атауы өзгеріссіз қалды - «Aray». Кейіннен «Арай» «Алма-Ата-Студио» деп аталды, содан кейін - « [[A`Studio|A'Студио]] ». Қазіргі уақытта «A'Studio» командасын шығарумен айналысады. 90-жылдардың басында режиссер Алексей Беркович A-Studio тобы туралы музыканттардың өздері қатысқан «Джулия» музыкалық фильмін түсірді. 

Ол Emporio Cafe Мәскеу клуб-мейрамханасының бірлескен иесі болып табылады &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gettime.ru/place/emporio_cafe.phtml|title=Архивированная копия|accessdate=2010-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113125315/http://www.gettime.ru/place/emporio_cafe.phtml|archivedate=2010-01-13|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. 

Үйленген. Әйелі - Раушан Серкебаева &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://comode.kz/post/vybor-zvezd/zheny-v-teni-slavy-zhenschiny-o-kotoryh-my-ne-znaem|title=Жены в тени славы: женщины, о которых мы не знаем|publisher=Comode|accessdate=2016-04-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRnGvK0_Ryg|title=Байгали Серкебаев - Моя история 23.04.15 (Полный выпуск)|author=Седьмой канал - 7 канал Казахстан|date=2015-04-24|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt; . Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: үлкені Камила және кішісі Сана. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Камила мен Сана скрипка сыныбында білім алды. Алматы мен Астанада Камила [https://www.facebook.com/theatrehdkz?fref=ts TheatreHD жобасын] алға [https://www.facebook.com/theatrehdkz?fref=ts тарта] бастады. Оның басты ерекшелігі - әлемге әйгілі театр премьераларын үлкен экранға шығару. 

2015 жылдың 12 ақпанында Emporio Cafe мейрамханасында Байғали мен қазақстандық композитор Ринат Гайсин шығарған The Jigits презентациясы өтті. «Джигиттер» - бұл «Жаңа толқын» халықаралық байқауында тұңғыш шыққан, алғашқы қазақстандық жұлдыздар фабрикасының финалистерінен құралған жас топ, онда балалар 4-орынды иемденді. Равиль Исаков, Әлішер Егембердиев және Батыржан Тазабеков кіретін қазақстандық балалар тобы. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://yvision.kz/post/379619|title=The Jigits — казахстанский бойз-бэнд|publisher=YourVision|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRnGvK0_Ryg|title=Байгали Серкебаев - Моя история 23.04.15 (Полный выпуск)|author=Седьмой канал - 7 канал Казахстан|date=2015-04-24|accessdate=2016-04-16}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.astudio.ru/ A'Studio-ның ресми сайты]

[[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алфавит бойынша музыканттар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:1958 жылы туғандар]]
[[Санат:27 маусымда туғандар]]
[[Санат:Ресей қазақтары]]</text>
      <sha1>0x08exzw1g6jvx3kltyt3xxk3cy0mkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айман Болатқызы Қожахметова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>640065</id>
    <revision>
      <id>3626450</id>
      <parentid>3589003</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4426" sha1="08t2dpk8dl6t4etw1umpd653wh9tavd" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

[[Сурет:AymanKh.JPG|нобай|Кожахметова, Айман Болатқызы]]
'''Қожахметова Айман Болатқызы''' ( [[1991 жыл|1991]] ж. [[23 сәуір]]де [[1991 жыл|туған]] ) - [[қазақстан]]дық [[Жеңіл атлетика|спортшы]] ( [[Жаяу|жаяу жүру]] ), [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон Олимпиадасының]] қатысушысы.

== Өмірбаяны ==
Айман, әпкесі [[Шолпан Қожахметова|Шолпан]] сияқты, [[Талдықорған]] қаласында дүниеге келген. Қазіргі уақытта апалы-сіңлілер [[Алматы|Алматыда тұрады]] және [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби]] атындағы [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]] биология факультетінде оқиды. Сонымен қатар, апалы-сіңлілер ұзақ уақыт жүзумен кәсіби түрде айналысып, өте жақсы нәтижелер көрсетті. Бірақ кейінірек олар спорттық жүріске ауысып кетті.

Ол [[Лондон]]дағы [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2012 жылғы Олимпиадада]] [[Мәскеу]]де өткен Ресей ашық чемпионатында сөз сөйлеу құқығына ие болды, онда 20 км қашықтықта уақытты 1: 31.55 көрсетті. Олимпиаданың өзінде 1.35.00 қашықтықты бағындырған Айман Қожахметова 42-ші нәтиже көрсетті.

[[Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты 2013|2013 жылғы әлем чемпионатында]] Айманның [[допинг]] ( [[экзогендік тестостерон]] және [[эритропоэтин]] ) бар екендігі анықталды. Соның салдарынан ол 2015 жылдың 11 қыркүйегіне дейін дисквалификацияланған болатын және оның нәтижесі ( [[2013 ж. Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты - 20 км серуендеу (әйелдер)|20 км қашықтықта]] 27 орын) жойылды &lt;ref&gt;[http://vesti.kz/athletics/180423/ Факт применения допинга легкоатлеткой Кожахметовой на ЧМ в Москве подтвердился] Новость на сайте [[Vesti.kz]] от 9 октября 2013 года&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iaaf.org/download/download?filename=9e9fcae7-9424-4289-9bdd-5f18c9568cb2.pdf&amp;urlslug=List%20of%20athletes%20currently%20serving%20a%20period%20of%20ineligibility%20as%20a%20result%20of%20an%20Anti-Doping%20Rule%20Violation%20under%20IAAF%20Rules Athletes currently suspended from all competitions in athletics following an Anti-Doping Rule Violation as at: 21.03.14] Публикация на сайте [[IAAF]]{{ref-en}}&lt;/ref&gt; .

== Сілтемелер ==
* [https://archive.is/20130128011427/www.london2012.com/athlete/kozhakhmetova-ayman-234376/ Айман Қожахметова] IAAF-те
* [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ko/ayman-kozhakhmetova-1.html Айман Қожахметова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121216101450/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ko/ayman-kozhakhmetova-1.html |date=2012-12-16 }} Olimpic Sports сайтында

== Ескертпелер ==
{{Спортшы|есімі=Қожахметова Айман Болатқызы|туған күні-23 сәуір 1991 (29 жас)|туған жері-Талдықорған, Қазақ КСР, КСРО|азаматтығы=Қазақстан|бойы=168 см|салмағы=57 кг|бапкерлері=Жүзгенбаев Мұрат Туабайұлы}}&lt;br /&gt;

[[Санат:Талдықорғанда туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:1991 жылы туғандар]]
[[Санат:23 сәуірде туғандар]]</text>
      <sha1>08t2dpk8dl6t4etw1umpd653wh9tavd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626451</id>
      <parentid>3626450</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="3nlgio2x0i6do4e7qxtyd532giiwlbr" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Спортшы|есімі=Қожахметова Айман Болатқызы|туған күні-23 сәуір 1991 (29 жас)|туған жері-Талдықорған, Қазақ КСР, КСРО|азаматтығы=Қазақстан|бойы=168 см|салмағы=57 кг|бапкерлері=Жүзгенбаев Мұрат Туабайұлы}}&lt;br /&gt;
[[Сурет:AymanKh.JPG|нобай|Кожахметова, Айман Болатқызы]]
'''Қожахметова Айман Болатқызы''' ( [[1991 жыл|1991]] ж. [[23 сәуір]]де [[1991 жыл|туған]] ) - [[қазақстан]]дық [[Жеңіл атлетика|спортшы]] ( [[Жаяу|жаяу жүру]] ), [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Лондон Олимпиадасының]] қатысушысы.

== Өмірбаяны ==
Айман, әпкесі [[Шолпан Қожахметова|Шолпан]] сияқты, [[Талдықорған]] қаласында дүниеге келген. Қазіргі уақытта апалы-сіңлілер [[Алматы|Алматыда тұрады]] және [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби]] атындағы [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]] биология факультетінде оқиды. Сонымен қатар, апалы-сіңлілер ұзақ уақыт жүзумен кәсіби түрде айналысып, өте жақсы нәтижелер көрсетті. Бірақ кейінірек олар спорттық жүріске ауысып кетті.

Ол [[Лондон]]дағы [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2012 жылғы Олимпиадада]] [[Мәскеу]]де өткен Ресей ашық чемпионатында сөз сөйлеу құқығына ие болды, онда 20 км қашықтықта уақытты 1: 31.55 көрсетті. Олимпиаданың өзінде 1.35.00 қашықтықты бағындырған Айман Қожахметова 42-ші нәтиже көрсетті.

[[Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты 2013|2013 жылғы әлем чемпионатында]] Айманның [[допинг]] ( [[экзогендік тестостерон]] және [[эритропоэтин]] ) бар екендігі анықталды. Соның салдарынан ол 2015 жылдың 11 қыркүйегіне дейін дисквалификацияланған болатын және оның нәтижесі ( [[2013 ж. Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты - 20 км серуендеу (әйелдер)|20 км қашықтықта]] 27 орын) жойылды.&lt;ref&gt;[http://vesti.kz/athletics/180423/ Факт применения допинга легкоатлеткой Кожахметовой на ЧМ в Москве подтвердился] Новость на сайте [[Vesti.kz]] от 9 октября 2013 года&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iaaf.org/download/download?filename=9e9fcae7-9424-4289-9bdd-5f18c9568cb2.pdf&amp;urlslug=List%20of%20athletes%20currently%20serving%20a%20period%20of%20ineligibility%20as%20a%20result%20of%20an%20Anti-Doping%20Rule%20Violation%20under%20IAAF%20Rules Athletes currently suspended from all competitions in athletics following an Anti-Doping Rule Violation as at: 21.03.14] Публикация на сайте [[IAAF]]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://archive.is/20130128011427/www.london2012.com/athlete/kozhakhmetova-ayman-234376/ Айман Қожахметова] IAAF-те
* [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ko/ayman-kozhakhmetova-1.html Айман Қожахметова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121216101450/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ko/ayman-kozhakhmetova-1.html |date=2012-12-16 }} Olimpic Sports сайтында

[[Санат:Талдықорғанда туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:1991 жылы туғандар]]
[[Санат:23 сәуірде туғандар]]</text>
      <sha1>3nlgio2x0i6do4e7qxtyd532giiwlbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сәуле Ғарифоллақызы Құрманғалиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>640167</id>
    <revision>
      <id>3626490</id>
      <parentid>3503787</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8783" sha1="1r6yhsdjxr3w16ei36knx7lvhca7rv6" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}}
{{Музыкант|Толық аты=Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы|Туған күні=20 қазан 1937|Туған жері=Алма-Ата қ., Қазақ КСР, КСРО|Қайтыс болған күні=20 наурыз 2020 (82 жас)|Мемлекет=Қазақстан|Мамандығы=Опера әншісі, мұғалім}}

'''Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы'''  ( [[20 қазан]] [[1937 жыл|1937]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ) - кеңестік қазақ опера әншісі (лирикалық-колоратуралық [[сопрано]] ), көрнекті ұстаз. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры .

== Өмірбаяны ==

=== Отбасы ===
Құрманғалиева Сәуле  [[Алматы|Алма-Ата]] қаласында 20 қазанда, 1937 жылы дүниеге келген. Қазақтың танымал опера әншісі және композитор [[Ғарифолла Құрманғалиев|Гарифулла Құрманғалиев]] пен Рабиға Макарованың жеті баласының үлкені. Үйленген. Күйеуі еңбек сіңірген экономист Жақыпбаев Күлтай Молдахметұлы. Қыздары - Гауһар мен Маржан. Немересі - Жоламанова Дәмеш.

=== Оқуы ===
№ 10 мектепті бітіргеннен кейін олАлматыдағы П. И. Чайковский атындағы музыка мектебіне оқуға түсті. Оны аяқтағаннан кейін мен П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясына оқуға түсті. Үш турдан өткеннен кейін ол КСРО халық әртісі Валерия Владимировна Барсованың сыныбына түсті.

=== Мансабы ===
1964 жылы ол Қазақстанға оралып, жетекші солист ретінде [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының труппасына түсті]] .

Ол Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрімен бірге өнер көрсетті. 1966 - 1989 жж оркестр труппасымен бірге бүкіл Қазақстанға, Ресейге, Германияға, Чехословакияға, Югославияға, Польшаға, Венгрияға, тіпті Вьетнамға гастрольмен барып шықты.

Ол Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі|Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрімен]] бірге қазақстандық, орыс және шетелдік композиторлардың шығармаларын орындады.

Қазақстан, Украина, Өзбекстандағы халықаралық байқаулардың лауреаты.

90-жылдардың басынан бастап. қазіргі уақытта [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]нда вокал сыныбынан жүргізеді, профессор.

== Шығармашылық ==
Сәуле Құрманғалиева лирикалық-колоратуралық сопраноның келесі бөліктерін керемет орындады:

# Розина (&quot;Севильдің [[Севилья барабаны (опера)|шаштаразшысы]]&quot;, Дж. Россини)
# Виолетта ( &quot;[[Ла Травиата|Травиата]]&quot;, Дж. Верди)
# Сара ( &quot;[[Біржан - Сара (опера)|Біржан мен Сара]]&quot; [[Мұқан Төлебаев|М.]] [[Мұқан Төлебаев|Төлебаева]] )
# Еңлік (« [[Еңлік-Кебек|Еңлік - Кебек]] » Ғ. Жұбанова)
# Ажар («Абай» [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ә.]] [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Жұбанова]] және [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л.]] [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Хамиди]] )
# Бет Оскар (« [[Маскарад добы (опера)|Маскарад добы]] » Дж. Верди)
# Иоланта (« [[Иоланте|Иоланта]] » П. И. Чайковский)
# Гүлбаршин («Алпамыс» Е. Рахмадиев)

== Мұрасы ==
[[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның профессоры[[Қазақ ұлттық консерваториясы|.]] Осындай қазақстандық әртістерді тәрбиеледі,

# Евгения Чурикова-Вульф (Дрезден мемлекеттік операсының солисті)
# Любовь Адилова (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, Алматы П. И. Чайковский атындағы музыка колледжінің оқытушысы)
# Гүлнар Марамова-Хамзина (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі)
# [[Жәмила Төлегенқызы Баспақова|Джамиля Баспакова]] (Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Өзбекстанның еңбек сіңірген әртісі, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті &lt;ref&gt;[http://www.kazpravda.kz/c/1341536701]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; )
# Оксана Давыденко (Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті, П. И. Чайковский атындағы халықаралық конкурстың дипломанты.  &lt;ref&gt;[http://www.lenta.ru/news/2011/06/28/vocal/ В финал конкурса Чайковского вышли три вокалиста из России: Культура: Lenta.ru]&lt;/ref&gt;

Сонымен қатар, Сәуле Құрманғалиева студенттері Корея Халық Республикасы мен Корея Республикасының (Сеул) сахналарында өнер көрсетеді.

== Дискографиясы ==
2011 — «Оперное искусство Казахстана», 3 дискілі топтама&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|title=Архивированная копия|accessdate=2013-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810102202/http://asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|archivedate=2013-08-10|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

== Пайдаланылған әдебиеттер ==
http://kp.kazpravda.kz/c/1341536701{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

https://web.archive.org/web/20160304105758/http://new.inform.kz/rus/article/2197204

http://www.izvestia.kz/node/5669{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан опера әншілері]]
[[Санат:КСРО опера әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр опера әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:20 қазанда туғандар]]
[[Санат:20 наурызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1937 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>1r6yhsdjxr3w16ei36knx7lvhca7rv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626491</id>
      <parentid>3626490</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8760" sha1="33oaf0appow9dbwf3yz1t6g9cab1mjm" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}}
{{Музыкант|Толық аты=Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы|Туған күні=20 қазан 1937|Туған жері=Алма-Ата қ., Қазақ КСР, КСРО|Қайтыс болған күні=20 наурыз 2020 (82 жас)|Мемлекет=Қазақстан|Мамандығы=Опера әншісі, мұғалім}}

'''Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы'''  ( [[20 қазан]] [[1937 жыл|1937]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ) - кеңестік қазақ опера әншісі (лирикалық-колоратуралық [[сопрано]] ), көрнекті ұстаз. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры .

== Өмірбаяны ==

=== Отбасы ===
Құрманғалиева Сәуле  [[Алматы|Алма-Ата]] қаласында 20 қазанда, 1937 жылы дүниеге келген. Қазақтың танымал опера әншісі және композитор [[Ғарифолла Құрманғалиев|Гарифулла Құрманғалиев]] пен Рабиға Макарованың жеті баласының үлкені. Үйленген. Күйеуі еңбек сіңірген экономист Жақыпбаев Күлтай Молдахметұлы. Қыздары - Гауһар мен Маржан. Немересі - Жоламанова Дәмеш.

=== Оқуы ===
№ 10 мектепті бітіргеннен кейін олАлматыдағы П. И. Чайковский атындағы музыка мектебіне оқуға түсті. Оны аяқтағаннан кейін мен П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясына оқуға түсті. Үш турдан өткеннен кейін ол КСРО халық әртісі Валерия Владимировна Барсованың сыныбына түсті.

=== Мансабы ===
1964 жылы ол Қазақстанға оралып, жетекші солист ретінде [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының труппасына түсті]] .

Ол Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрімен бірге өнер көрсетті. 1966 - 1989 жж оркестр труппасымен бірге бүкіл Қазақстанға, Ресейге, Германияға, Чехословакияға, Югославияға, Польшаға, Венгрияға, тіпті Вьетнамға гастрольмен барып шықты.

Ол Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі|Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрімен]] бірге қазақстандық, орыс және шетелдік композиторлардың шығармаларын орындады.

Қазақстан, Украина, Өзбекстандағы халықаралық байқаулардың лауреаты.

90-жылдардың басынан бастап. қазіргі уақытта [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]нда вокал сыныбынан жүргізеді, профессор.

== Шығармашылық ==
Сәуле Құрманғалиева лирикалық-колоратуралық сопраноның келесі бөліктерін керемет орындады:

# Розина (&quot;Севильдің [[Севилья барабаны (опера)|шаштаразшысы]]&quot;, Дж. Россини)
# Виолетта ( &quot;[[Ла Травиата|Травиата]]&quot;, Дж. Верди)
# Сара ( &quot;[[Біржан - Сара (опера)|Біржан мен Сара]]&quot; [[Мұқан Төлебаев|М.]] [[Мұқан Төлебаев|Төлебаева]] )
# Еңлік (« [[Еңлік-Кебек|Еңлік - Кебек]] » Ғ. Жұбанова)
# Ажар («Абай» [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ә.]] [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Жұбанова]] және [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л.]] [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Хамиди]] )
# Бет Оскар (« [[Маскарад добы (опера)|Маскарад добы]] » Дж. Верди)
# Иоланта (« [[Иоланте|Иоланта]] » П. И. Чайковский)
# Гүлбаршин («Алпамыс» Е. Рахмадиев)

== Мұрасы ==
[[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның профессоры[[Қазақ ұлттық консерваториясы|.]] Осындай қазақстандық әртістерді тәрбиеледі,

# Евгения Чурикова-Вульф (Дрезден мемлекеттік операсының солисті)
# Любовь Адилова (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, Алматы П. И. Чайковский атындағы музыка колледжінің оқытушысы)
# Гүлнар Марамова-Хамзина (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі)
# [[Жәмила Төлегенқызы Баспақова|Джамиля Баспакова]] (Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Өзбекстанның еңбек сіңірген әртісі, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті &lt;ref&gt;[http://www.kazpravda.kz/c/1341536701]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; )
# Оксана Давыденко (Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті, П. И. Чайковский атындағы халықаралық конкурстың дипломанты.  &lt;ref&gt;[http://www.lenta.ru/news/2011/06/28/vocal/ В финал конкурса Чайковского вышли три вокалиста из России: Культура: Lenta.ru]&lt;/ref&gt;

Сонымен қатар, Сәуле Құрманғалиева студенттері Корея Халық Республикасы мен Корея Республикасының (Сеул) сахналарында өнер көрсетеді.

== Дискографиясы ==
2011 — «Оперное искусство Казахстана», 3 дискілі топтама&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|title=Архивированная копия|accessdate=2013-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810102202/http://asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|archivedate=2013-08-10|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

== Сілтемелер ==
* http://kp.kazpravda.kz/c/1341536701{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://web.archive.org/web/20160304105758/http://new.inform.kz/rus/article/2197204
* http://www.izvestia.kz/node/5669{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан опера әншілері]]
[[Санат:КСРО опера әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр опера әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:20 қазанда туғандар]]
[[Санат:20 наурызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1937 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>33oaf0appow9dbwf3yz1t6g9cab1mjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626492</id>
      <parentid>3626491</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8760" sha1="ig9qemcapcvv6mjfsaz7pq4moqp6d8k" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}}
{{Музыкант|Толық аты=Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы|Туған күні=20 қазан 1937|Туған жері=Алма-Ата қ., Қазақ КСР, КСРО|Қайтыс болған күні=20 наурыз 2020 (82 жас)|Мемлекет=Қазақстан|Мамандығы=Опера әншісі, мұғалім}}

'''Құрманғалиева Сәуле Гарифуллақызы'''  ( [[20 қазан]] [[1937 жыл|1937]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ) - кеңестік қазақ опера әншісі (лирикалық-колоратуралық [[сопрано]] ), көрнекті ұстаз. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры .

== Өмірбаяны ==

=== Отбасы ===
Құрманғалиева Сәуле  [[Алматы|Алма-Ата]] қаласында 20 қазанда, 1937 жылы дүниеге келген. Қазақтың танымал опера әншісі және композитор [[Ғарифолла Құрманғалиев|Гарифулла Құрманғалиев]] пен Рабиға Макарованың жеті баласының үлкені. Үйленген. Күйеуі еңбек сіңірген экономист Жақыпбаев Күлтай Молдахметұлы. Қыздары - Гауһар мен Маржан. Немересі - Жоламанова Дәмеш.

=== Оқуы ===
№ 10 мектепті бітіргеннен кейін олАлматыдағы П. И. Чайковский атындағы музыка мектебіне оқуға түсті. Оны аяқтағаннан кейін мен П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясына оқуға түсті. Үш турдан өткеннен кейін ол КСРО халық әртісі Валерия Владимировна Барсованың сыныбына түсті.

=== Мансабы ===
1964 жылы ол Қазақстанға оралып, жетекші солист ретінде [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының труппасына түсті]] .

Ол Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрімен бірге өнер көрсетті. 1966 - 1989 жж оркестр труппасымен бірге бүкіл Қазақстанға, Ресейге, Германияға, Чехословакияға, Югославияға, Польшаға, Венгрияға, тіпті Вьетнамға гастрольмен барып шықты.

Ол Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі|Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрімен]] бірге қазақстандық, орыс және шетелдік композиторлардың шығармаларын орындады.

Қазақстан, Украина, Өзбекстандағы халықаралық байқаулардың лауреаты.

90-жылдардың басынан бастап. қазіргі уақытта [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]нда вокал сыныбынан жүргізеді, профессор.

== Шығармашылық ==
Сәуле Құрманғалиева лирикалық-колоратуралық сопраноның келесі бөліктерін керемет орындады:

# Розина (&quot;Севильдің [[Севилья барабаны (опера)|шаштаразшысы]]&quot;, Дж. Россини)
# Виолетта ( &quot;[[Ла Травиата|Травиата]]&quot;, Дж. Верди)
# Сара ( &quot;[[Біржан - Сара (опера)|Біржан мен Сара]]&quot; [[Мұқан Төлебаев|М.]] [[Мұқан Төлебаев|Төлебаева]] )
# Еңлік (« [[Еңлік-Кебек|Еңлік - Кебек]] » Ғ. Жұбанова)
# Ажар («Абай» [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ә.]] [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Жұбанова]] және [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л.]] [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Хамиди]] )
# Бет Оскар (« [[Маскарад добы (опера)|Маскарад добы]] » Дж. Верди)
# Иоланта (« [[Иоланте|Иоланта]] » П. И. Чайковский)
# Гүлбаршин («Алпамыс» Е. Рахмадиев)

== Мұрасы ==
[[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның профессоры[[Қазақ ұлттық консерваториясы|.]] Осындай қазақстандық әртістерді тәрбиеледі,

# Евгения Чурикова-Вульф (Дрезден мемлекеттік операсының солисті)
# Любовь Адилова (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, Алматы П. И. Чайковский атындағы музыка колледжінің оқытушысы)
# Гүлнар Марамова-Хамзина (Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі)
# [[Жәмила Төлегенқызы Баспақова|Джамиля Баспакова]] (Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Өзбекстанның еңбек сіңірген әртісі, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті &lt;ref&gt;[http://www.kazpravda.kz/c/1341536701]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; )
# Оксана Давыденко (Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисті, П. И. Чайковский атындағы халықаралық конкурстың дипломанты.  &lt;ref&gt;[http://www.lenta.ru/news/2011/06/28/vocal/ В финал конкурса Чайковского вышли три вокалиста из России: Культура: Lenta.ru]&lt;/ref&gt;

Сонымен қатар, Сәуле Құрманғалиева студенттері Корея Халық Республикасы мен Корея Республикасының (Сеул) сахналарында өнер көрсетеді.

== Дискографиясы ==
2011 — «Оперное искусство Казахстана», 3 дискілі топтама.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|title=Архивированная копия|accessdate=2013-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810102202/http://asylmura.kz/diski/index.php?p=opera3|archivedate=2013-08-10|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* http://kp.kazpravda.kz/c/1341536701{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://web.archive.org/web/20160304105758/http://new.inform.kz/rus/article/2197204
* http://www.izvestia.kz/node/5669{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Қазақстан опера әншілері]]
[[Санат:КСРО опера әншілері]]
[[Санат:XX ғасыр опера әншілері]]
[[Санат:Алфавит бойынша әншілер]]
[[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
[[Санат:Алматыда туғандар]]
[[Санат:20 қазанда туғандар]]
[[Санат:20 наурызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1937 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>ig9qemcapcvv6mjfsaz7pq4moqp6d8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Футболдан Чехия чемпионаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>649272</id>
    <revision>
      <id>3626273</id>
      <parentid>2815108</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5260" sha1="m9hwb4x8aqo6c98ui2dlt0ma7wu3zul" xml:space="preserve">{{футбол турнирінің карточкасы
|логотип = 
|атауы=Бірінші лига
|қаланған=1993
|мемлекет={{ту|Чехия}} [[Чехия]]
|қатысушы командалар=18
|әрекеттегі чемпион=[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] '''(6-шы)'''
|атағы ең көп=[[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта Прага]] '''(12)'''
|сайты=[https://www.fortunaliga.cz/ fortunaliga.cz]
|ағымдағы маусым=2020/21}}
'''Чехия бірінші лигасы''' ([[Чех тілі|чех]]. ''1. česká fotbalová liga'') — [[Чехия|Чехиядағы]] ең басты футбол турнирі. [[1993 жыл|1993 жылдан]] бері өткізіліп келеді. 18 команда Чехия чемпиондығы үшін сынға түседі. 

== Жүлдегерлер ==

=== Жылдар бойынша ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Маусым
!Чемпион
!2 орын
!3 орын
|-
|1993/94
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Баник Острава
|-
|1994/95
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Боби Брно
|-
|1995/96
|Славия Прага
|Сигма Оломоуц
|Яблонец-над-Нисоу
|-
|1996/97
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Яблонец-над-Нисоу
|-
|1997/98
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Сигма Оломоуц
|-
|1998/99
|Спарта Прага
|Теплице
|Славия Прага
|-
|1999/00
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Петра Дрновице
|-
|2000/01
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Сигма Оломоуц
|-
|2001/02
|Слован Либерец
|Спарта Прага
|Виктория Жижков
|-
|2002/03
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Виктория Жижков
|-
|2003/04
|Баник Острава
|Спарта Прага
|Сигма Оломоуц
|-
|2004/05
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Теплице
|-
|2005/06
|Слован Либерец
|Млада-Болеслав
|Славия Прага
|-
|2006/07
|Спарта Прага
|Славия Прага
|Млада-Болеслав
|-
|2007/08
|Славия Прага
|Спарта Прага
|Баник Острава
|-
|2008/09
|Славия Прага
|Спарта Прага
|Слован Либерец
|-
|2009/10
|Спарта Прага
|Баумит Яблонец
|Баник Острава
|-
|2010/11
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|Баумит Яблонец
|-
|2011/12
|Слован Либерец
|Спарта Прага
|Виктория Пльзень
|-
|2012/13
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|Слован Либерец
|-
|2013/14
|Спарта Прага
|Виктория Пльзень
|Млада-Болеслав
|-
|2014/15
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|Баумит Яблонец
|-
|2015/16
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|Слован Либерец
|-
|2016/17
|Славия Прага
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|-
|2017/18
|Виктория Пльзень
|Славия Прага
|Яблонец
|-
|2018/19
|Славия Прага
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|-
|2019/20
|Славия Прага
|Виктория Пльзень
|Спарта Прага
|}

=== Клубтар бойынша ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Клуб
!Чемпион
!2 орын
!3 орын
|-
|[[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта Прага]]
|12 (1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2007, 2010, 2014)
|9 (2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016)
|2 (2017, 2019, 2020)
|-
|[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]]
|6 (1996, 2008, 2009, 2017, 2019, 2020)
|10 (1994, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2005, 2007, 2018)
|2 (1999, 2006)
|-
|[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]
|5 (2011, 2013, 2015, 2016, 2018)
|4 (2014, 2017, 2019, 2020)
|1 (2012)
|-
|[[Слован (футбол клубы, Либерец)|Слован Либерец]]
|3 (2002, 2006, 2012)
| -
|3 (2009, 2013, 2016)
|-
|Баник Острава
|1 (2004)
| -
|3 (1994, 2008, 2010)
|-
|[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]]
| -
|1 (2010)
|5 (1996, 1997, 2011, 2015, 2018)
|-
|[[Сигма (футбол клубы)|Сигма Оломоуц]]
| -
|1 (1996)
|3 (1998, 2001, 2004)
|-
|[[Млада-Болеслав (футбол клубы)|Млада-Болеслав]]
| -
|1 (2006)
|2 (2007, 2014)
|-
|Теплице
| -
|1 (1999)
|1 (2005)
|-
|[[Виктория Жижков]]
| -
| -
|2 (2002, 2003)
|-
|Зброёвка Брно
| -
| -
|1 (1995)
|-
|Дрновице
| -
| -
|1 (2000)
|}

== Сілтемелер ==

* https://www.fortunaliga.cz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101104443/https://www.fortunaliga.cz/ |date=2022-11-01 }}
[[Санат:Футболдан Чехия чемпионаты]]</text>
      <sha1>m9hwb4x8aqo6c98ui2dlt0ma7wu3zul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл мерейтойлық медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653430</id>
    <revision>
      <id>3626331</id>
      <parentid>3608563</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12251" sha1="3zsj5j8t20hqng0mefj4y5rx2hgncvo" xml:space="preserve">{{Жүлде
 | атауы                    = «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі
 | суреті                   = [[Сурет:RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:50 ann WW2 obverse.jpg|right|130px]]
 | фон түсі                 = 
 | шынайы атауы             = {{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}
 | мемлекет                 = {{KAZ}} &lt;br /&gt; {{BLR}} &lt;br /&gt; {{UZB}} &lt;br /&gt; {{AZE}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.e-qanun.az/framework/9327 |title=Указ президента Республики Азербайджан № 322. “1941 — 1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 50 illiyi” yubiley medalı ilə təltif haqqında |access-date=2019-11-27 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731165635/http://www.e-qanun.az/framework/9327 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; {{UKR}} &lt;br /&gt; {{ARM}} &lt;br /&gt; {{RUS}}
 | түрі                     = [[Медаль]]
 | үшін марапатталған       = 
 | негіз                    = 
 | жағдайы                  = берілмейді
 | тапсырушы                = 
 | негізделді               = [[7 шілде]] [[1993 жыл]]
 | алғашқы иегері           = 
 | соңғы иегері             = 
 | барынша ұсынылған        = шамамен 19 500 000
 | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | төменгі марапаты         = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» мерейтойлық медалі]]
 | сайты                    = 
 | Commons                  = Jubilee Medal &quot;50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945&quot;
 }}
'''«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерейтойлық медалі''' ({{lang-ru|Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясы]], [[Украина]], [[Қазақстан]] және [[Беларусь|Беларустің]] мемлекеттік марапаты, Ресей Федерациясының 1993 жылғы 7 шілдедегі Заңымен 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 50 жылдығын еске алуға арналған, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылғы 26 қазандағы № 2485-XII қаулысы негізінде Қазақстан Республикасының мерейтойлық медалі және Беларусь Республикасы Президентінің 1995 жылғы 14 наурыздағы № 102 Жарлығы негізінде Беларусь Республикасының мерейтойлық медалі деп танылды.

Медаль 2010 жылдың 7 қыркүйегінен бастап - Ресей Федерациясы Президентінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі № 1099 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттау жүйесін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығының заңды күшіне енгеннен кейін Ресей Федерациясының қазіргі марапаттау жүйесінде жоқ&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. N 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905174911/http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html |date=2015-09-05 }}, п.3&lt;/ref&gt;.

== Медал туралы ереже ==
Медалмен марапатталады:
* Ұлы Отан соғысы майдандарындағы ұрыс қимылдарына КСРО Қарулы Күштері қатарында қатысқан әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО-ның уақытша басып алынған аумақтарында әрекет еткен партизандар мен астыртын ұйымдардың мүшелері, әскери Ұлы Отан соғысы жылдарында КСРО Қарулы Күштерінде қызмет еткен әскери қызметшілер мен өз еркімен жалданғандар құрамы тұлғалары, «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медалдарымен марапатталған адамдар, сондай-ақ «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі  немесе соғысқа қатысушы куәлігі бар адамдар;
* Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жанқиярлық еңбегі үшін КСРО ордендерімен, «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы ерен еңбегі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін», «Еңбектегі ерекшелігі үшін», «Ленинградты қорғағаны үшін», «Мәскеуді қорғағаны үшін», «Одессаны қорғағаны үшін», «Севастопольді қорғағаны үшін», «Сталинградты қорғағаны үшін», «Киевті қорғағаны үшін», «Кавказды қорғағаны үшін», «Кеңес Арктикасын қорғағаны үшін» медалдарымен марапатталған тыл еңбеккерлері, сондай-ақ «Блокадалық Ленинград тұрғыны» белгісі бар немесе «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінің куәлігі тұлғалар;
* жау уақытша басып алған аумақтардағы жұмыс уақытын қоспағанда, 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейінгі кезеңде кемінде алты ай жұмыс істеген адамдар;
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистер мен олардың одақтастары құрған концлагерьлердің, геттолардың және басқа да мәжбүрлеп ұстау орындарының бұрынғы кәмелетке толмаған тұтқындары.

== Медалдің сипаттамасы ==
«1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» мерекелік медалі дөңгелек, диаметрі 32 мм, томбактан жасалған. Медальдың алдыңғы жағында Спасск мұнарасынан қарағандағы Кремль қабырғасы, Покрова на Рву соборы және мерекелік отшашу бейнелері бар. Медальдың төменгі жағында Отан соғысы орденінің суреті және «1945-1995» сандары, айналасы лавр бұтақтары бар. Медалдың арт жағында ортасында «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» деген жазу бар. Төменде айналасын бойлай лавр жартылай гүлшоғы бар. Медалдың шеттері жиекпен көмкерілген. Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер дөңес келеді.

Медал ені 24 мм болатын қызыл жібек қатқыл таспасымен қапталған бесбұрышты тағанға құлақша және шығыңқы жалғанған. Таспаның сол жақ шетінде бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі тоқсары. Жолақ ені 2 мм. Шеткі қара жолақтар ені 1 мм болатын тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Галерея ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War2.jpg|Арт жағы
Медаль 50 лет Победы ВОВ.jpg|Украинада берілген «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы жеңіске 50 жыл» медалінің куәлігі
&lt;/gallery&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* Закон Российской Федерации от 7 июля 1993 г. № 5336-I «Об учреждении юбилейной медали „50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.“» // Российская газета. — 10 августа 1993.
* {{cite web|url=http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|title=Юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»|publisher=Государственные награды Республики Беларусь|accessdate=2009-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110103042603/http://belawards.narod.ru/MPobeda50.htm|archivedate=2011-01-03|deadlink=yes}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=339/95 Указ президента України № 339/95. Про нагородження ювілейною медаллю «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-uk}}
* [http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=266%2F95 Указ президента України № 266/95. Про порядок вручення ювілейної медалі «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»]{{ref-uk}}
* [http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/view/text?doc=287 Решение о Положении о юбилейной медали «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.», её описании и порядке финансирования расходов на её изготовление] (принято на заседании Совета глав государств СНГ 24 декабря 1993 года в Ашхабаде).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан марапаттары}}

[[Санат:Мерейтойлық медалдар]]
[[Санат:Қазақстан медалдары]]
[[Санат:Украина медалдары]]
[[Санат:Ресей Федерациясы медалдары]]
[[Санат:Беларус медалдары]]</text>
      <sha1>3zsj5j8t20hqng0mefj4y5rx2hgncvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Челси Клинтон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>655685</id>
    <revision>
      <id>3626412</id>
      <parentid>3595594</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14216" sha1="cd1y4ruc31pkrtzix8ufg0dverwak9y" xml:space="preserve">{{Тұлға|Есімі=Челси Клинтон |Шынайы есімі          = {{lang-en|Chelsea Victoria Clinton}}|Сурет=Chelsea Clinton DNC July 2016 (cropped).jpg|Сурет атауы=Челси Клинтон 2016 жылдың шілдесінде|Туған күні=27.02.1980|Туған жері=[[Литл-Рок (Арканзас)|Литл-Рок]], АҚШ|Азаматтығы={{USA}}|Әкесі=Билл Клинтон|Анасы=Хиллари Клинтон|Жұбайы=Марк Мезвински|Балалары=3 |Commons = Chelsea Clinton}}
'''Челси Виктория Клинтон''' ({{lang-en|Chelsea Victoria Clinton}}. [[27 ақпан]] [[1980 жыл]]) – [[жазушы]], американдық қоғам белсендісі. Ол АҚШ-тың бұрынғы президенті [[Билл Клинтон]] мен бұрынғы мемлекет хатшысы, әрі 2016 жылғы Президент сайлауында кандидат болған [[Хиллари Клинтон|Хиллари Клинтонның]] жалғыз қызы. Ол 2011 жылдан 2014 жылға дейін [[NBC|NBC News]]-тің арнайы тілшісі болып жұмыс атқарған. Ал қазір Clinton Foundation және Clinton Global Initiative-те жұмыс істейді. Аталған фондта басты рөлді атқарып қана қоймай, оның басшылық қызметін де атқарады.        

== Өмірбаяны==
Челси Клинтон 1980 жылы 27 ақпанда Литл-Рокта ([[Арканзас (штат)|Арканзас штаты]]) дүниеге келген. Хилларидың айтуы бойынша Билл 1969 жылы Джуди Коллинз жазып алған Джони Митчеллдің &quot;Челси морнинг&quot; әнін естігенде «Егер біз қызды болсақ, оның атын Челси деп атаймыз деп шешкен екен». Солай оның есімі осы әнмен байланысты болды.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Living_History_(book) Living History (book)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1993/01/19/us/the-inauguration-shedding-light-on-a-morning-and-a-name.html THE INAUGURATION; Shedding Light On a Morning And a Name]&lt;/ref&gt;

Челси Клинтон екі жаста болған кезде, әкесінің губернаторлық  жарысы үшін Арканзас штатындағы үгіт-насихат жұмыстарына қатысқан. Ол кішкентай кезінен оқу-жазуды білген.  Ол үш жасында газет оқи алғанын, ал бес жасында президент [[Рональд Рейган|Рональд Рейганға]] хат жазғанын айтады.&lt;ref&gt;[https://people.com/books/chelsea-clintons-letter-to-ronald-reagan-revealed-in-her-new-book/ Read the Letter 5-Year-Old Chelsea Clinton Wrote to Ronald Reagan]&lt;/ref&gt; 

Клинтон бастауыш сыныпта Форест-Парк және Букер өнер және ғылым Магнит мектептерінде,  ал орта мектепті Хорас Манн әне Литл-Рок мемлекеттік мектептерінде оқыды.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20130810145800/http://www.hillary-rodham-clinton.org/chelsea_clinton.html&lt;/ref&gt; Ол бала кезінде әкесінің Оңтүстік баптистік сенімінде өсті, кейіннен анасының Методист шіркеуіне барды.&lt;ref&gt;[https://www.christianpost.com/news/chelsea-clinton-insulting-mother-christian-faith-hillary-abortion-baptist-methodist-157418/ Chelsea Clinton Reveals She Left Baptist Church Over Abortion, Insulted When People Question Hillary's Faith]&lt;/ref&gt;

1993 жылы Клинтон АҚШ президенті болған кезде Челси [[Ақ үй|Ақ үйге]] көшті.

== Білім жолы==
'''Стэнфорд университеті'''

Клинтон 1997 жылдың күзінде [[Стэнфорд университеті|Стэнфорд]] университетіне Тарих мамандығына оқуға түсті.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/07/31/us/politics/31chelsea.html Primed for a Second Stint as First Daughter]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sfgate.com/bayarea/article/Stanford-graduation-for-Chelsea-Clinton-History-2907469.php Stanford graduation for Chelsea Clinton / History major kept low profile at school]&lt;/ref&gt; Кейіннен 2001 жылы стенфорд университетінде тарих мамандығы бойынша жоғары мәртебелі өнер бакалавры дәрежесін алды. 

'''Оксфорд университеті'''

Челси 2001 жылдан бастап [[Оксфорд университеті|Оксфорд университетінде]] магистратурада оқып, 2003 жылы халықаралық қатынастар саласындағы философия магистрі дәрежесін алды.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/1441248.stm Chelsea Clinton heads for Oxford]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.oxfordmail.co.uk/news/6574693.chelsea-faces-finals-test/&lt;/ref&gt; Оқуды бітіргеннен кейін, Америка Құрама Штаттарына қайтып оралды.

'''Колумбия университеті'''

2010 жылдың көктемінде Клинтон, [[Колумбия университеті|Колумбия университетінің]] Майлман Қоғамдық денсаулық сақтау мектебінде, қоғамдық денсаулық сақтау саласы бойынша магистр дәрежесін алды.&lt;ref&gt;[https://www.cbsnews.com/news/chelsea-clinton-all-grown-up/ Chelsea Clinton, All Grown Up]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://voices.washingtonpost.com/reliable-source/2010/08/chelsea_clinton_marc_mezvinsky.html Chelsea Clinton, Marc Mezvinsky wedding details: &quot;Like a family wedding&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009232552/http://voices.washingtonpost.com/reliable-source/2010/08/chelsea_clinton_marc_mezvinsky.html |date=2010-10-09 }}&lt;/ref&gt; Ол 2012 жылдан бастап сол жерде [[Аспирантура|аспирантурада]] сабақ бере бастады.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120815024330/http://www.vogue.com/magazine/article/waiting-in-the-wings-an-exclusive-interview-with-chelsea-clinton/#1 Waiting in the Wings: An Exclusive Interview with Chelsea Clinton]&lt;/ref&gt;
12 жасынан бастап Челсидің жеке өмірі телеарналардың назарында болды. Ол әкесінің бет-беделінің бір бөлігі ретінде әрқашан қоғам назарында болды.
2008 және 2016 жылдардағы сайлау науқаны кезінде демократиялық лагерьде Челси анасы Хиллари Клинтонды белсенді түрде қолдады.

== Кәсіби өмірі ==
2003 жылы Клинтон Нью-Йорктегі McKinsey &amp; Company консалтингтік фирмасына жұмысқа қабылданды.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/07/31/us/politics/31chelsea.html Primed for a Second Stint as First Daughter]&lt;/ref&gt; Ал, 2006 жылдың соңынан бастап Avenue Capital Group-та жұмыс істей бастады. Сонымен қатар  Клинтон қорына қаражат жинау апталығының  төрағасы болып, кейіннен қордың вице-төрағасына айналды.&lt;ref&gt;[https://www.csmonitor.com/USA/Latest-News-Wires/2014/0510/Chelsea-Clinton-gets-PhD-from-Oxford-For-what Chelsea Clinton gets PhD from Oxford: For what?]&lt;/ref&gt; Ол Американдық балет мектебінің және InterActiveCorp корпорациясының директорлар кеңеснінің мүшесі.&lt;ref&gt;[https://money.cnn.com/2011/09/26/technology/chelsea_clinton_IAC/index.htm Chelsea Clinton joins IAC board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930023246/http://money.cnn.com/2011/09/26/technology/chelsea_clinton_IAC/index.htm |date=2011-09-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nymag.com/intelligencer/2011/09/chelsea_clinton_joins_iac_boar.html Chelsea Clinton Joins IAC Board]&lt;/ref&gt; 2017 жылдың наурызында Клинтон американдық жаһандық туристік компания – Expedia Group-тың директорлар кеңесінің мүшесі болып тағайындалды.&lt;ref&gt;[https://www.washingtontimes.com/news/2017/mar/20/chelsea-clinton-gets-250k-year-expedia-board-seat/ Chelsea Clinton gets $250K/year Expedia board seat, just 'cuz]&lt;/ref&gt;

2011 жылы қарашада NBC телеарнасы Челси Клинтонды өзінің арнайы корреспонденті ретінде жалдады.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2011/11/14/business/media/chelsea-clinton-hired-by-nbc-news.html Chelsea Clinton to Report for NBC]&lt;/ref&gt; Оның рөлдерінің бірі Брайан Уильямспен бірге NBC Nightly News-тегі рок орталығы үшін &quot;Making a Difference&quot; туралы репортаждар жасау болатын. Бұл үш айлық келісімшарт еді. Бұл келісімшарт Челсиға бір уақытта Клинтон қорында жұмыс істеуге және оқуын жалғастыруға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120309140600/http://www.mediabistro.com/tvnewser/chelsea-clintons-tv-news-debut_b102216 Chelsea Clinton’s TV News Debut]&lt;/ref&gt; Оның жұмысына деген көптеген сындарға қарамастан NBC телеарнасы Челси Клинтонмен арадағы келісімшартты 2012 жылдың ақпан айына дейін ұзартты. Клинтонның NBC-дегі жұмысы үшін жылдық жалақысы 600 000 долларды құраған деген мәліметтер де бар.&lt;ref&gt;[https://www.politico.com/story/2014/06/chelsea-clinton-nbc-600-k-salary-107827 Chelsea Clinton paid $600K by NBC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150907183745/http://www.politico.com/story/2014/06/chelsea-clinton-nbc-600-k-salary-107827 |date=2015-09-07 }}&lt;/ref&gt;  

Клинтон балаларға арналған бес кітаптың авторы және ол кітаптардың екеуі бестселлер болған. 
Сонымен қатар ол денсаулық сақтау саласындағы жаһандық саясат туралы ғылыми кітаптың бірлескен авторларының бірі. 
Ол сонымен қатар CNN.com. Time журналы, Huffington Post, Refinery 29 сияқты ірі бұқаралық ақпарат құралдарында көптеген мақалалар мен пікірлер жазған.

== Жеке өмірі ==
2010 жылы 31-шілдеде Клинтон инвестициялық банкир Марк  Мезвинскийге тұрмысқа шықты.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/12/01/us/01chelsea.html?ref=chelsea_clinton Chelsea Clinton Announces Engagement]&lt;/ref&gt; Мезвиннің ата-анасы конгресстің бұрынғы мүшелері еді. Екеуінің де ата-аналары 1990 жылдан бастап таныс әрі дос болған. 

Үйлену тойларынан кейін жұбайлар [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] Грамерси Парк ауданында үш жыл тұрған.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2010/08/01/nyregion/01chelsea.html Town Elbows Its Way Into Clinton Wedding]&lt;/ref&gt; Содан кейін Манхэттендегі Номад ауданына көшті. 2014 жылы 26-шы қыркүйекте олардың тұңғыштары Шарлотта есімді қыз дүниеге келеді.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2014/09/28/us/politics/chelsea-clinton-gives-birth-to-a-daughter-charlotte.html Daughter for Chelsea Clinton (and Granddaughter for a Certain Couple)]&lt;/ref&gt; Екінші балалары Айдан есімді ұл, 2016 жылдың 18 маусымында дүниеге келген.&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/life/people/2016/06/18/chelsea-clinton-gives-birth-son-aidan/86082490/ Chelsea Clinton gives birth to son Aidan]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/news/reliable-source/wp/2016/06/18/chelsea-clinton-gives-birth-to-second-child-son-aidan/?hpid=hp_no-name_hp-in-the-news%253Apage%252Fin-the-news Chelsea Clinton gives birth to second child, son Aidan]&lt;/ref&gt; Айдан дүниеге келген күннен бастап олар көрші Флатайрон ауданына көшті.&lt;ref&gt;[https://ny.curbed.com/2016/6/8/11888700/chelsea-clinton-sold-madison-square-park Chelsea Clinton's Former Madison Square Park Pad Already in Contract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160807130954/http://ny.curbed.com/2016/6/8/11888700/chelsea-clinton-sold-madison-square-park |date=2016-08-07 }}&lt;/ref&gt; Олардың үшінші балалары, екінші ұлы Джаспер 2019 жылдың 22 шілдесінде дүниеге келген.&lt;ref&gt;https://twitter.com/ChelseaClinton/status/1153312383798075393&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://twitter.com/ChelseaClinton/status/1087784023399776256&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

[[Санат:Оксфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Стэнфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Колумбия университеті түлектері]]
[[Санат:АҚШ жазушылары]]
[[Санат:Нью-Йорк университеті түлектері]]</text>
      <sha1>cd1y4ruc31pkrtzix8ufg0dverwak9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баһадүр Исомиддинұлы Жалолов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666068</id>
    <revision>
      <id>3626386</id>
      <parentid>3625907</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9595" sha1="42bs4raamo889eckpq8glhwr4j4buok" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Баһадүр Жалолов
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Bahodir Jalolov}}
 |Суреті              = Baxodir Jalolov.jpg
 |Толық есімі         =
 |Лақап аты           = «Үлкен Өзбек»&lt;br&gt;{{lang-en|Big Uzbek}}
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.7.1994
 |Туған жері          = [[Сариасий ауданы]], {{туғанжері|Сұрқандария облысы|Сұрқандария облысында}}, [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     = [[Бруклин|Брюклин]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              = оңақай
 |Бойы                = 201 см
 |Қолдың қарқыны      = 202 см
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             = 
 |Алғашқы айқасы      = 5 мамыр 2018
 |Соңғы айқасы        = 26 қараша 2022
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            = 12
 |Жеңістер саны       = 12
 |Нокаут              = 12
 |Жеңілгені           = 
 |Тең түскендері      = 
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            = 110
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 95
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 15
 |Әуесқой айқастарда нокауты   = 21
 |Әуесқой айқастарда тең түскендері = 
 |Кәсіпқой айқастары            = 
 |Кәсіпқой айқастарда жеңгені   = 
 |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
 |Кәсіпқой айқастарда нокауты   = 
 |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері = 
 |Рейтинг1            = [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]]
 |Позиция1            = 15
 |Үздік позициясы1    = 
 |Рейтинг2            = [[BoxRec]]
 |Позиция2            = 41
 |Үздік позициясы2    = 
 |Рейтинг3            =
 |Позиция3            =
 |Үздік позициясы3    =
 |Рейтинг4            =
 |Позиция4            =
 |Үздік позициясы4    =
 |Рейтинг5            =
 |Позиция5            =
 |Үздік позициясы5    =
 |Рейтинг6            =
 |Позиция6            =
 |Үздік позициясы6    =
 |Рейтинг7            =
 |Позиция7            =
 |Үздік позициясы7    =
 |Рейтинг8            =
 |Позиция8            =
 |Үздік позициясы8    =
 |Рейтинг9            =
 |Позиция9            =
 |Үздік позициясы9    =
 |Үздік позициясы     =
 |Нашар позициясы     =
 |boxrec_id           = 834487
 |Сайты               =
 }}
'''Баһадүр Исомиддинұлы Жалолов'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Боксеры Баходир Жалолов и Икболжон Холдаров награждены Государственной премией|url=https://www.xabar.uz/sport/bokschilar-bahodir-jalolov-va-iqboljon-xoldorov|website=Xabar.uz|date=29 маусым 2018|language=ru|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; ({{lang-uz|Bahodir Isomiddin o‘g‘li Jalolov}}; [[8 шілде]] [[1994 жыл]], [[Сариосиё ауданы]], [[Сурхандария облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық кәсіпқой және әуесқой боксшы, аса ауыр салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bakhodir JALOLOV|url=https://www.olympics.com/en/athletes/bakhodir-jalolov|website=Olympics.com|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Ол [[2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Токио-2020]] және [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/sports/olympics/boxing-uzbekistans-jalolov-wins-mens-super-heavyweight-gold-paris-games-2024-08-10/|title=Boxing-Uzbekistan's Jalolov wins men's super heavyweight gold at Paris Games|work=Reuters|date=10 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; сондай-ақ 2019 және 2023 жылдардағы әлем чемпионы.&lt;ref&gt;{{cite web|title=IBA Men's World Boxing Championships Tashkent 2023|url=https://www.iba.sport/event/iba-mens-world-boxing-championships-tashkent-2023/|website=IBA|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Мансабы ==
2019 жылы Екатеринбургте өткен әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bakhodir Jalolov|url=https://www.olympedia.org/athletes/136408|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Кейін Ташкентте өткен 2023 жылғы IBA ерлер арасындағы әлем чемпионатында да аса ауыр салмақта чемпион атанды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=IBA Men's World Boxing Championships Tashkent 2023|url=https://www.iba.sport/event/iba-mens-world-boxing-championships-tashkent-2023/|website=IBA|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2023 жылы Ханчжоуда өткен 2022 жылғы Азия ойындарында +92 кг салмақта алтын медаль иеленді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hangzhou 2022: Bakhodir Jalolov becomes the champion of the Asian Games|url=https://www.uzdaily.uz/en/hangzhou-2022-bakhodir-jalolov-becomes-the-champion-of-the-asian-games/|website=UzDaily|date=5 қазан 2023|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда қазақстандық Қамшыбек Қоңқабаевты жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hangzhou 2022: Bakhodir Jalolov becomes the champion of the Asian Games|url=https://www.uzdaily.uz/en/hangzhou-2022-bakhodir-jalolov-becomes-the-champion-of-the-asian-games/|website=UzDaily|date=5 қазан 2023|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы Париж Олимпиадасында Жалолов ерлер арасындағы +92 кг салмақта екінші рет Олимпиада чемпионы атанды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/sports/olympics/boxing-uzbekistans-jalolov-wins-mens-super-heavyweight-gold-paris-games-2024-08-10/|title=Boxing-Uzbekistan's Jalolov wins men's super heavyweight gold at Paris Games|work=Reuters|date=10 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Финалда Испания өкілі Аюб Гадфаны жеңіп, Токио-2020 ойындарындағы атағын қорғады.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Boxing recap, Aug. 10: Jalolov, Uzbekistan dominates day and games with more gold|url=https://www.nbcolympics.com/news/boxing-recap-aug-10-jalolov-uzbekistan-dominates-day-and-games-more-gold|website=NBC Olympics|date=10 тамыз 2024|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жетістіктері ==

* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2020, 2024&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bakhodir JALOLOV|url=https://www.olympics.com/en/athletes/bakhodir-jalolov|website=Olympics.com|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/sports/olympics/boxing-uzbekistans-jalolov-wins-mens-super-heavyweight-gold-paris-games-2024-08-10/|title=Boxing-Uzbekistan's Jalolov wins men's super heavyweight gold at Paris Games|work=Reuters|date=10 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2019, 2023&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bakhodir Jalolov|url=https://www.olympedia.org/athletes/136408|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=IBA Men's World Boxing Championships Tashkent 2023|url=https://www.iba.sport/event/iba-mens-world-boxing-championships-tashkent-2023/|website=IBA|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия ойындарының чемпионы: 2022&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hangzhou 2022: Bakhodir Jalolov becomes the champion of the Asian Games|url=https://www.uzdaily.uz/en/hangzhou-2022-bakhodir-jalolov-becomes-the-champion-of-the-asian-games/|website=UzDaily|date=5 қазан 2023|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]</text>
      <sha1>42bs4raamo889eckpq8glhwr4j4buok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фазлиддин Хасанбайұлы Гаибназаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666120</id>
    <revision>
      <id>3626387</id>
      <parentid>3625926</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13714" sha1="h8afnv2ko4thzyxp27zgbvqqhexqe69" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі                =Фазлиддин Хасанбайұлы Гаибназаров
 |Шынайы есімі        =
 |Суреті              =
 |Толық есімі         =
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 16.06.1991
 |Туған жері          = Бекабад
 |Қайтыс болған күні     =
 |Қайтыс болған жері     =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =63,5
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =170
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =Аброр Турсунпулатов
 |Команда             = 
 |Алғашқы айқасы      = 22 сәуір 2017
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   =
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені =
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |Әуесқой айқастарда тең түскендері =
 |Кәсіпқой айқастары            = 
 |Кәсіпқой айқастарда жеңгені   = 
 |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені = 
 |Кәсіпқой айқастарда нокауты   =
 |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
 |Рейтинг1            =
 |Позиция1            =
 |Үздік позициясы1    =
 |Рейтинг2            =
 |Позиция2            =
 |Үздік позициясы2    =
 |Рейтинг3            =
 |Позиция3            =
 |Үздік позициясы3    =
 |Рейтинг4            =
 |Позиция4            =
 |Үздік позициясы4    =
 |Рейтинг5            =
 |Позиция5            =
 |Үздік позициясы5    =
 |Рейтинг6            =
 |Позиция6            =
 |Үздік позициясы6    =
 |Рейтинг7            =
 |Позиция7            =
 |Үздік позициясы7    =
 |Рейтинг8            =
 |Позиция8            =
 |Үздік позициясы8    =
 |Рейтинг9            =
 |Позиция9            =
 |Үздік позициясы9    =
 |Үздік позициясы     =
 |Нашар позициясы     =
 |boxrec_id           = 
 |Сайты               =
 }}
'''Фазлиддин Хасанбайұлы Гаибназаров''' ({{lang-uz|Fazliddin Hasanboyevich Gʻoibnazarov}}; [[16 маусым]] [[1991 жыл]], [[Бекабад]], [[Ташкент облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық кәсіпқой боксшы, жартылай орта және бірінші жартылай орта салмақтарда өнер көрсеткен.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Әуесқой бокста ол [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 жылғы Рио Олимпиадасының]] чемпионы болды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://boxrec.com/wiki/index.php/Fazliddin_Gaibnazarov|website=BoxRec|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; 2015 жылы әлем чемпионаты мен Азия чемпионатында күміс медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Кәсіпқой боксқа 2017 жылы ауысты.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov News|url=https://www.boxingscene.com/fazliddin-gaibnazarov/news|website=BoxingScene|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Мансабы ==
Гаибназаров 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында да Өзбекстан құрамасы атынан сынға түсті. Ол ширек финалға дейін жетіп, кейін күміс жүлдегер атанған Оңтүстік Корея боксшысы Хан Сун Чулдан жеңілді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадасында Гаибназаров 64 кг салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://boxrec.com/wiki/index.php/Fazliddin_Gaibnazarov|website=BoxRec|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда Әзербайжан атынан өнер көрсеткен Лоренсо Сотомайорды жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rio 2016 Olympics boxing results: Fazliddin Gaibnazarov wins Uzbekistan's third gold|url=https://www.badlefthook.com/2016/8/21/12576074/rio-2016-olympics-boxing-results-fazliddin-gaibnazarov-wins-uzbekistan-s-third-gold|website=Bad Left Hook|date=21 тамыз 2016|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

Кәсіпқой бокстағы алғашқы айқасын 2017 жылы өткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov News|url=https://www.boxingscene.com/fazliddin-gaibnazarov/news|website=BoxingScene|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; 2022 жылы Ташкентте Жамшид Каримовты ұпай санымен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov Overcomes Karimov, Bachkov Blitzes Barraza in Two|url=https://www.boxingscene.com/fazliddin-gaibnazarov/news|website=BoxingScene|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; 2017–2018 жылдары ол АҚШ-та бірнеше айқас өткізіп, кәсіпқой рингтегі жеңісті сериясын жалғастырды. 2018 жылғы шілдеде Жаңа Орлеанда Кевин Джонсонды сегіз раундтық айқаста төрешілер шешімімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prograis-Velasco Undercard Results From New Orleans|url=https://www.boxingscene.com/forums/boxing-forums/non-stop-boxing/806142|website=BoxingScene|date=14 шілде 2018|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жетістіктері ==
* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2016&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2015&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.olympedia.org/athletes/123858|website=Olympedia|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпқой бокс ==
Гаибназаров 2017 жылы кәсіпқой боксқа ауысып, Top Rank промоутерлік компаниясымен көпжылдық келісімшарт жасады.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Rank signs light welterweight gold medalist Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/18929041/top-rank-signs-light-welterweight-gold-medalist-fazliddin-gaibnazarov-uzbekistan|website=ESPN|date=16 наурыз 2017|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; 

Оның кәсіпқой бокстағы алғашқы айқасы 2017 жылғы 22 сәуірде АҚШ-тың Калифорния штатындағы Карсон қаласында өтті.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Rank signs light welterweight gold medalist Fazliddin Gaibnazarov|url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/18929041/top-rank-signs-light-welterweight-gold-medalist-fazliddin-gaibnazarov-uzbekistan|website=ESPN|date=16 наурыз 2017|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Дебюттік жекпе-жекте Гаибназаров пуэрторикалық Виктор Васкесті екінші раундта техникалық нокаутпен жеңді; ESPN мәліметінше, ол бірінші раундтағы нокдауннан кейін қайта ес жиып, айқасты 2-раундта аяқтаған.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Uzbek gold medalist wins pro debut after 1st-round knockdown|url=https://www.espn.com/extra/boxing/story?id=19220165&amp;src=desktop|website=ESPN|date=22 сәуір 2017|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;  

2017–2018 жылдары ол АҚШ-та бірнеше айқас өткізіп, кәсіпқой рингтегі жеңісті сериясын жалғастырды. 2018 жылғы шілдеде Жаңа Орлеанда Кевин Джонсонды сегіз раундтық айқаста төрешілер шешімімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prograis-Velasco Undercard Results From New Orleans|url=https://www.boxingscene.com/forums/boxing-forums/non-stop-boxing/806142|website=BoxingScene|date=14 шілде 2018|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы қаңтарда Верона қаласында өткен бокс кешінде Гаибназаров мексикалық Рикардо Гарсияны төртінші раундта тоқтатып, кәсіпқой бокстағы рекордын 7–0-ге жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Rank on ESPN Early Results From Turning Stone Casino|url=https://www.boxingscene.com/articles/top-rank-on-espn-early-results-from-turning-stone-casino|website=BoxingScene|date=19 қаңтар 2019|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы 11 мамырда Тусонда өткен айқаста ол америкалық Майкал Фокстен төрешілердің бірауызды шешімімен жеңіліп, кәсіпқой мансабындағы алғашқы жеңілісіне ұшырады.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mykal Fox upsets Fazliddin Gaibnazarov on ESPN prelims|url=https://www.badlefthook.com/2019/5/11/18616142/berchelt-vs-vargas-ii-results-prelims-espn-top-rank-gaibnazarov-mykal-fox-carlos-castro|website=Bad Left Hook|date=12 мамыр 2019|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Fox пен Гаибназаров арасындағы айқаста төрешілер есептері 95–93, 95–93 және 96–92 болды; жекпе-жек ESPN+ платформасында көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov suffers heavy defeat from American Mykal Fox|url=https://kun.uz/en/news/2019/05/12/fazliddin-gaibnazarov-suffers-heavy-defeat-from-american-mykal-fox|website=Kun.uz|date=12 мамыр 2019|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2020 жылғы желтоқсанда Екатеринбургтегі RCC Boxing Academy аренасында Гаибназаров армениялық Манук Диланянды сегіз раундтық айқаста төрешілер шешімімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kamilov, Gaibnazarov, Nikitin Victorious in Ekaterinburg, Russia|url=https://www.boxingscene.com/articles/kamilov-gaibnazarov-nikitin-victorious-ekaterinburg-russia|website=BoxingScene|date=6 желтоқсан 2020|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы тамызда Ташкенттегі Humo Arena-да ол венесуэлалық Жайдер Парраны бірінші раундта нокаутпен жеңіп, ұзақ үзілістен кейін рингке сәтті оралды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov Overcomes Karimov, Bachkov Blitzes Barraza in Two|url=https://www.boxingscene.com/articles/fazliddin-gaibnazarov-overcomes-karimov-bachkov-blitzes-barraza-two|website=BoxingScene|date=4 желтоқсан 2022|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 2 желтоқсанда Гаибназаров Ташкенттегі Humo Arena-да өзбекстандық Жамшид Каримовты он раундтық айқаста төрешілер шешімімен жеңді. Осы жеңістен кейін оның кәсіпқой рекорды 11 жеңіс және 1 жеңіліске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fazliddin Gaibnazarov Overcomes Karimov, Bachkov Blitzes Barraza in Two|url=https://www.boxingscene.com/articles/fazliddin-gaibnazarov-overcomes-karimov-bachkov-blitzes-barraza-two|website=BoxingScene|date=4 желтоқсан 2022|language=en|accessdate=3 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]</text>
      <sha1>h8afnv2ko4thzyxp27zgbvqqhexqe69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669674</id>
    <revision>
      <id>3626388</id>
      <parentid>3626152</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16445" sha1="kkbudooon3tx9n6h2808mtujhjali6l" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Shahobiddin Shokir oʻgʻli Zoirov}}
 |Суреті              = Shahobiddin Zoirov (2021-10-31).jpg
 |Толық есімі         = Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{UZB}}
 |Туған күні          = 3.03.1993
 |Туған жері          = [[Қаған (қала)|Қаған]], [[Бұхара облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             = 55,225 кг дейін
 |Тұрысы              = оңақай
 |Бойы                = 169 см
 |Қолдың қарқыны      = 170 см
 |Стилі               = панчер
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      = 5 сәуір 2019
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары   = 122
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 96
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 26
 |Әуесқой айқастарда нокауты   = 4
 |Әуесқой айқастарда тең түскендері =
 |Кәсіпқой айқастары            = 5
 |Кәсіпқой айқастарда жеңгені   = 5
 |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
 |Кәсіпқой айқастарда нокауты   = 3
 |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
 |Рейтинг1            =
 |Позиция1            =
 |Үздік позициясы1    =
 |Рейтинг2            =
 |Позиция2            =
 |Үздік позициясы2    =
 |Рейтинг3            =
 |Позиция3            =
 |Үздік позициясы3    =
 |Рейтинг4            =
 |Позиция4            =
 |Үздік позициясы4    =
 |Рейтинг5            =
 |Позиция5            =
 |Үздік позициясы5    =
 |Рейтинг6            =
 |Позиция6            =
 |Үздік позициясы6    =
 |Рейтинг7            =
 |Позиция7            =
 |Үздік позициясы7    =
 |Рейтинг8            =
 |Позиция8            =
 |Үздік позициясы8    =
 |Рейтинг9            =
 |Позиция9            =
 |Үздік позициясы9    =
 |Үздік позициясы     =
 |Нашар позициясы     =
 |Марапаттары         =
 |boxrec_id           = 851168
 |Сайты               =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | Ерлер [[Бокс|боксы]]}}
{{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}}
{{медаль|Алтын|[[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейро 2016]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2019|Екатеринбург 2019]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Азия ойындары|Жазғы Азия ойындары]]}}
{{медаль|Күміс|[[Жазғы Азия ойындары 2014|Инчхон 2014]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|[[2013 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Амман 2013]]|52 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Таиланд 2015]]|52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|[[2021 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Дубай 2021]]|52 кг дейін}}
}}
'''Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров''' ({{lang-uz|Shahobiddin Shokir oʻgʻli Zoirov}}; [[3 наурыз]] [[1993 жыл]], [[Қаған (қала)|Қаған]], [[Бұхара облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой және кәсіпқой боксшы, 52 кг дейінгі салмақта өнер көрсеткен.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/oz/news/4358|title=Olimpiada chempioni Shahobiddin Zoirov 30 yoshda!|website=Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi|date=3 наурыз 2023|language=uz|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Ол 2016 жылғы Рио Олимпиадасының чемпионы, 2019 жылғы әлем чемпионы және 2021 жылғы Азия чемпионы.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/ru/news/4358|title=Олимпийскому чемпиону Шахобиддину Зоирову — 30 лет!|website=Национальный олимпийский комитет Узбекистана|date=3 наурыз 2023|language=ru|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olympics.com/en/news/indian-boxer-amit-panghal-asian-boxing-championships-best-performance|title=Amit Panghal hails his best performance despite Asian Championships loss|website=Olympics.com|date=4 маусым 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Зоиров 1993 жылғы 3 наурызда Өзбекстанның Бұхара облысындағы Қаған қаласында дүниеге келген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anhor.uz/society/nokaut-za-19-sekund-uzbekskiy-bokser-debyutiroval-na-professionalynom-ringe-video/|title=Нокаут за 19 секунд: узбекский боксер дебютировал на профессиональном ринге|website=Anhor.uz|date=6 сәуір 2019|language=ru|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Өзбекстан Ұлттық олимпиада комитеті оны Рио-2016 Олимпиадасының чемпионы ретінде атап көрсеткен.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/oz/news/4358|title=Olimpiada chempioni Shahobiddin Zoirov 30 yoshda!|website=Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi|date=3 наурыз 2023|language=uz|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Әуесқой бокс ==
2014 жылы Инчхонда өткен Азия ойындарында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта күміс медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/asian-games-recap-results|title=Asian Games recap and results|website=IBA|date=3 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда ол Қазақстан өкілі Ілияс Сүлейменовтен төрешілердің бөлек шешімімен жеңілді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/majority-decision/|title=Asian Games 2014: Majority decision|website=The Indian Express|date=4 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадасында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/uzbekistan-shakhobidin-zoirov-wins-mens-flyweight-gold-boxing-2989724/|title=Uzbekistan's Shakhobidin Zoirov wins men's flyweight gold|website=The Indian Express|date=22 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда Ресей өкілі Михаил Алоянды төрешілердің бірауызды шешімімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.badlefthook.com/2016/8/21/12575832/rio-2016-olympics-boxing-results-shakhobidin-zoirov-wins-gold-for-uzbekistan|title=Rio 2016 Olympics boxing results: Shakhobidin Zoirov wins gold for Uzbekistan|website=Bad Left Hook|date=21 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылы Екатеринбургте өткен әлем чемпионатында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта әлем чемпионы атанды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда Үндістан өкілі Амит Пангалды 5:0 есебімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/world-boxing-championships-2019-final-live-amit-panghal-vs-shakhobidin-zoirov-boxing-live-6016612/|title=World Boxing Championships 2019 Final, Amit Panghal vs Shakhobidin Zoirov|website=The Indian Express|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2021 жылы Дубайда өткен Азия чемпионатында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olympics.com/en/news/indian-boxer-amit-panghal-asian-boxing-championships-best-performance|title=Amit Panghal hails his best performance despite Asian Championships loss|website=Olympics.com|date=4 маусым 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда ол Амит Пангалды 3:2 есебімен ұтты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/asian-boxing-championships-2021-mens-finals-dubai-live-updates-2453182|title=Sanjeet Wins Gold; Amit Panghal, Shiva Thapa Bag Silver|website=NDTV Sports|date=31 мамыр 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпқой бокс ==
Зоиров кәсіпқой бокстағы алғашқы жекпе-жегін 2019 жылғы 5 сәуірде Дубайдағы Emirates Golf Club алаңында өткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/en/news/view/shakhobidin-zoirov-spends-16-seconds-to-knock-out-indonesian-anthony-holt-at-emirates-golf-club-05-04-2019|title=Shakhobidin Zoirov spends 16 seconds to knock out Indonesian Anthony Holt at Emirates Golf Club|website=Sports.uz|date=5 сәуір 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Дебюттік айқаста ол Энтони Холтты бірінші раундта нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxingscene.com/articles/dubai-fight-night-on-espn-live-fight-results|title=Dubai Fight Night on ESPN+ — LIVE Fight Results|website=BoxingScene|date=5 сәуір 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы мамырда Зоиров Глазгодағы кәсіпқой бокс кешінде Мишико Шубитидзені бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.badlefthook.com/2019/5/18/18630633/inoue-vs-rodriguez-results-burnett-wins-despite-injury-kelly-stops-robinson-zoirov-wins-prograis|title=Inoue vs Rodriguez results: Burnett wins, Kelly stops Robinson, Zoirov wins|website=Bad Left Hook|date=18 мамыр 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 11 наурызда Зоиров Англияның Грейс қаласындағы Civic Hall аренасында Бретт Фидоумен кездесті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/87051-mtk-fight-night|title=MTK Fight Night|website=Tapology|date=11 наурыз 2022|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Бұл жекпе-жекте ол ұпай санымен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/87051-mtk-fight-night|title=MTK Fight Night|website=Tapology|date=11 наурыз 2022|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 жылы Зоиров IBA Champions' Night аясында Самуэль Кармонамен айқас өткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/iba-champions-night-ordinary-congress-and-global-boxing-forum-to-take-place-in-dubai-on-6-7-december-2024|title=IBA Champions' Night, Ordinary Congress and Global Boxing Forum to take place in Dubai|website=IBA|date=1 желтоқсан 2024|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; IBA мәліметінше, кейін ол Йоэль Финолмен 54 кг салмақтағы IBA Pro әлем чемпионы атағы үшін жұдырықтасуға тиіс болды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/iba-champions-night-ordinary-congress-and-global-boxing-forum-to-take-place-in-dubai-on-6-7-december-2024|title=IBA Champions' Night, Ordinary Congress and Global Boxing Forum to take place in Dubai|website=IBA|date=1 желтоқсан 2024|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жетістіктері ==
* Олимпиада чемпионы: 2016&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/uzbekistan-shakhobidin-zoirov-wins-mens-flyweight-gold-boxing-2989724/|title=Uzbekistan's Shakhobidin Zoirov wins men's flyweight gold|website=The Indian Express|date=22 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионы: 2021&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/asian-boxing-championships-2021-mens-finals-dubai-live-updates-2453182|title=Sanjeet Wins Gold; Amit Panghal, Shiva Thapa Bag Silver|website=NDTV Sports|date=31 мамыр 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия ойындарының күміс жүлдегері: 2014&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/asian-games-recap-results|title=Asian Games recap and results|website=IBA|date=3 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жекпе-жектері ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Әуесқой бокс
|-
! Жекпе-жектер
| 122
|-
! Жеңістер
| 96
|-
! Нокаут
| 4
|-
! Жеңіліс
| 26
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Кәсіпқой бокс
|-
! Жекпе-жектер
| 5
|-
! Жеңістер
| 5
|-
! Нокаут
| 3
|-
! Жеңіліс
| 0
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Бұхара облысында туғандар]]
[[Санат:2014 жылғы Азия ойындарының жүлдегерлері]]
[[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы боксшылар]]
[[Санат:Азия ойындарының бокс жүлдегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша боксшылар]]
[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары жүлдегерлері]]</text>
      <sha1>kkbudooon3tx9n6h2808mtujhjali6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626389</id>
      <parentid>3626388</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алфавит бойынша боксшылар|Алфавит бойынша боксшылар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3626389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16381" sha1="bxbfaum9n3y6uuus1pp4tdmje5rb42c" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Shahobiddin Shokir oʻgʻli Zoirov}}
 |Суреті              = Shahobiddin Zoirov (2021-10-31).jpg
 |Толық есімі         = Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{UZB}}
 |Туған күні          = 3.03.1993
 |Туған жері          = [[Қаған (қала)|Қаған]], [[Бұхара облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             = 55,225 кг дейін
 |Тұрысы              = оңақай
 |Бойы                = 169 см
 |Қолдың қарқыны      = 170 см
 |Стилі               = панчер
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      = 5 сәуір 2019
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары   = 122
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 96
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 26
 |Әуесқой айқастарда нокауты   = 4
 |Әуесқой айқастарда тең түскендері =
 |Кәсіпқой айқастары            = 5
 |Кәсіпқой айқастарда жеңгені   = 5
 |Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
 |Кәсіпқой айқастарда нокауты   = 3
 |Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
 |Рейтинг1            =
 |Позиция1            =
 |Үздік позициясы1    =
 |Рейтинг2            =
 |Позиция2            =
 |Үздік позициясы2    =
 |Рейтинг3            =
 |Позиция3            =
 |Үздік позициясы3    =
 |Рейтинг4            =
 |Позиция4            =
 |Үздік позициясы4    =
 |Рейтинг5            =
 |Позиция5            =
 |Үздік позициясы5    =
 |Рейтинг6            =
 |Позиция6            =
 |Үздік позициясы6    =
 |Рейтинг7            =
 |Позиция7            =
 |Үздік позициясы7    =
 |Рейтинг8            =
 |Позиция8            =
 |Үздік позициясы8    =
 |Рейтинг9            =
 |Позиция9            =
 |Үздік позициясы9    =
 |Үздік позициясы     =
 |Нашар позициясы     =
 |Марапаттары         =
 |boxrec_id           = 851168
 |Сайты               =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | Ерлер [[Бокс|боксы]]}}
{{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}}
{{медаль|Алтын|[[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейро 2016]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2019|Екатеринбург 2019]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Азия ойындары|Жазғы Азия ойындары]]}}
{{медаль|Күміс|[[Жазғы Азия ойындары 2014|Инчхон 2014]]|52 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|[[2013 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Амман 2013]]|52 кг дейін}}
{{медаль|Күміс|[[2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Таиланд 2015]]|52 кг дейін}}
{{медаль|Алтын|[[2021 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Дубай 2021]]|52 кг дейін}}
}}
'''Шаһобиддин Шәкірұлы Зоиров''' ({{lang-uz|Shahobiddin Shokir oʻgʻli Zoirov}}; [[3 наурыз]] [[1993 жыл]], [[Қаған (қала)|Қаған]], [[Бұхара облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой және кәсіпқой боксшы, 52 кг дейінгі салмақта өнер көрсеткен.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/oz/news/4358|title=Olimpiada chempioni Shahobiddin Zoirov 30 yoshda!|website=Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi|date=3 наурыз 2023|language=uz|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Ол 2016 жылғы Рио Олимпиадасының чемпионы, 2019 жылғы әлем чемпионы және 2021 жылғы Азия чемпионы.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/ru/news/4358|title=Олимпийскому чемпиону Шахобиддину Зоирову — 30 лет!|website=Национальный олимпийский комитет Узбекистана|date=3 наурыз 2023|language=ru|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olympics.com/en/news/indian-boxer-amit-panghal-asian-boxing-championships-best-performance|title=Amit Panghal hails his best performance despite Asian Championships loss|website=Olympics.com|date=4 маусым 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Зоиров 1993 жылғы 3 наурызда Өзбекстанның Бұхара облысындағы Қаған қаласында дүниеге келген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anhor.uz/society/nokaut-za-19-sekund-uzbekskiy-bokser-debyutiroval-na-professionalynom-ringe-video/|title=Нокаут за 19 секунд: узбекский боксер дебютировал на профессиональном ринге|website=Anhor.uz|date=6 сәуір 2019|language=ru|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Өзбекстан Ұлттық олимпиада комитеті оны Рио-2016 Олимпиадасының чемпионы ретінде атап көрсеткен.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olympic.uz/oz/news/4358|title=Olimpiada chempioni Shahobiddin Zoirov 30 yoshda!|website=Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi|date=3 наурыз 2023|language=uz|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Әуесқой бокс ==
2014 жылы Инчхонда өткен Азия ойындарында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта күміс медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/asian-games-recap-results|title=Asian Games recap and results|website=IBA|date=3 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда ол Қазақстан өкілі Ілияс Сүлейменовтен төрешілердің бөлек шешімімен жеңілді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/majority-decision/|title=Asian Games 2014: Majority decision|website=The Indian Express|date=4 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадасында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/uzbekistan-shakhobidin-zoirov-wins-mens-flyweight-gold-boxing-2989724/|title=Uzbekistan's Shakhobidin Zoirov wins men's flyweight gold|website=The Indian Express|date=22 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда Ресей өкілі Михаил Алоянды төрешілердің бірауызды шешімімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.badlefthook.com/2016/8/21/12575832/rio-2016-olympics-boxing-results-shakhobidin-zoirov-wins-gold-for-uzbekistan|title=Rio 2016 Olympics boxing results: Shakhobidin Zoirov wins gold for Uzbekistan|website=Bad Left Hook|date=21 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылы Екатеринбургте өткен әлем чемпионатында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта әлем чемпионы атанды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда Үндістан өкілі Амит Пангалды 5:0 есебімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/world-boxing-championships-2019-final-live-amit-panghal-vs-shakhobidin-zoirov-boxing-live-6016612/|title=World Boxing Championships 2019 Final, Amit Panghal vs Shakhobidin Zoirov|website=The Indian Express|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2021 жылы Дубайда өткен Азия чемпионатында Зоиров 52 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olympics.com/en/news/indian-boxer-amit-panghal-asian-boxing-championships-best-performance|title=Amit Panghal hails his best performance despite Asian Championships loss|website=Olympics.com|date=4 маусым 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Финалда ол Амит Пангалды 3:2 есебімен ұтты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/asian-boxing-championships-2021-mens-finals-dubai-live-updates-2453182|title=Sanjeet Wins Gold; Amit Panghal, Shiva Thapa Bag Silver|website=NDTV Sports|date=31 мамыр 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпқой бокс ==
Зоиров кәсіпқой бокстағы алғашқы жекпе-жегін 2019 жылғы 5 сәуірде Дубайдағы Emirates Golf Club алаңында өткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/en/news/view/shakhobidin-zoirov-spends-16-seconds-to-knock-out-indonesian-anthony-holt-at-emirates-golf-club-05-04-2019|title=Shakhobidin Zoirov spends 16 seconds to knock out Indonesian Anthony Holt at Emirates Golf Club|website=Sports.uz|date=5 сәуір 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Дебюттік айқаста ол Энтони Холтты бірінші раундта нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxingscene.com/articles/dubai-fight-night-on-espn-live-fight-results|title=Dubai Fight Night on ESPN+ — LIVE Fight Results|website=BoxingScene|date=5 сәуір 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы мамырда Зоиров Глазгодағы кәсіпқой бокс кешінде Мишико Шубитидзені бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.badlefthook.com/2019/5/18/18630633/inoue-vs-rodriguez-results-burnett-wins-despite-injury-kelly-stops-robinson-zoirov-wins-prograis|title=Inoue vs Rodriguez results: Burnett wins, Kelly stops Robinson, Zoirov wins|website=Bad Left Hook|date=18 мамыр 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 11 наурызда Зоиров Англияның Грейс қаласындағы Civic Hall аренасында Бретт Фидоумен кездесті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/87051-mtk-fight-night|title=MTK Fight Night|website=Tapology|date=11 наурыз 2022|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Бұл жекпе-жекте ол ұпай санымен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/87051-mtk-fight-night|title=MTK Fight Night|website=Tapology|date=11 наурыз 2022|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 жылы Зоиров IBA Champions' Night аясында Самуэль Кармонамен айқас өткізді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/iba-champions-night-ordinary-congress-and-global-boxing-forum-to-take-place-in-dubai-on-6-7-december-2024|title=IBA Champions' Night, Ordinary Congress and Global Boxing Forum to take place in Dubai|website=IBA|date=1 желтоқсан 2024|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; IBA мәліметінше, кейін ол Йоэль Финолмен 54 кг салмақтағы IBA Pro әлем чемпионы атағы үшін жұдырықтасуға тиіс болды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/iba-champions-night-ordinary-congress-and-global-boxing-forum-to-take-place-in-dubai-on-6-7-december-2024|title=IBA Champions' Night, Ordinary Congress and Global Boxing Forum to take place in Dubai|website=IBA|date=1 желтоқсан 2024|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жетістіктері ==
* Олимпиада чемпионы: 2016&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/uzbekistan-shakhobidin-zoirov-wins-mens-flyweight-gold-boxing-2989724/|title=Uzbekistan's Shakhobidin Zoirov wins men's flyweight gold|website=The Indian Express|date=22 тамыз 2016|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/amit-panghal-loses-to-shakhobidin-zoirov-in-final-first-indian-male-to-get-world-boxing-championship-2104942|title=Amit Panghal Loses To Shakhobidin Zoirov In Final|website=NDTV Sports|date=21 қыркүйек 2019|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионы: 2021&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/boxing/asian-boxing-championships-2021-mens-finals-dubai-live-updates-2453182|title=Sanjeet Wins Gold; Amit Panghal, Shiva Thapa Bag Silver|website=NDTV Sports|date=31 мамыр 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;
* Азия ойындарының күміс жүлдегері: 2014&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iba.sport/news/asian-games-recap-results|title=Asian Games recap and results|website=IBA|date=3 қазан 2014|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Жекпе-жектері ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Әуесқой бокс
|-
! Жекпе-жектер
| 122
|-
! Жеңістер
| 96
|-
! Нокаут
| 4
|-
! Жеңіліс
| 26
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Кәсіпқой бокс
|-
! Жекпе-жектер
| 5
|-
! Жеңістер
| 5
|-
! Нокаут
| 3
|-
! Жеңіліс
| 0
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Бұхара облысында туғандар]]
[[Санат:2014 жылғы Азия ойындарының жүлдегерлері]]
[[Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы боксшылар]]
[[Санат:Азия ойындарының бокс жүлдегерлері]]
[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары жүлдегерлері]]</text>
      <sha1>bxbfaum9n3y6uuus1pp4tdmje5rb42c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675070</id>
    <revision>
      <id>3626497</id>
      <parentid>3626031</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16889" sha1="gr8kgde3hp3mf76m5rxj7ru7mh08rjf" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСҚ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88020||2859||391||23673||189||54||4350||1453
|-
|2||4||{{u|Kasymov}}||96240||76564||11052||229||3386||234||110||5818||742
|-
|3||2||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2243||909||49||0||957||136
|-
|4||3||{{u|Мағыпар}}||84748||79618||882||635||37||388||0||2884||49
|-
|5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24
|-
|6||8||{{u|Arystanbek}}||55551||30519||3588||368||5769||944||2238||4782||5193
|-
|7||6||{{u|Casserium}}||48710||39992||1761||102||628||17||9||4479||40
|-
|8||7||{{u|Sibom}}||41112||38489||884||90||357||62||0||786||381
|-
|9||10||{{u|Ulan}}||30436||23962||391||78||4579||14||0||199||209
|-
|10||9||{{u|1nter pares}}||30041||27991||213||7||628||70||0||1413||144
|-
|11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844
|-
|12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980
|-
|13||11||{{u|Орел Карл}}||22569||21274||775||39||137||4||0||121||11
|-
|14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13874||4118||203||768||812||373||1111||1007
|-
|15||12||{{u|Sagzhan}}||20301||19009||414||43||201||10||0||320||87
|-
|16||18||{{u|Nurken}}||19318||9978||1346||41||6916||115||8||429||51
|-
|17||17||{{u|Kaiyr}}||17124||12156||224||7||133||162||8||2485||355
|-
|18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302
|-
|19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630
|-
|20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12989||207||1||183||2||0||224||42
|-
|21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183
|-
|22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14
|-
|23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11277||6812||508||0||102||512||0||615||55
|-
|24||22||{{u|Nurkhan}}||10121||7957||1222||40||4||0||4||333||36
|-
|25||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32
|-
|26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170
|-
|27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1
|-
|28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8156||5727||27||5||1867||204||0||172||52
|-
|29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348
|-
|30||35||{{u|Nurtenge}}||7949||5420||977||137||628||59||24||532||198
|-
|31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1
|-
|32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0
|-
|33||30||{{u|Ashina}}||7488||5986||189||71||63||88||3||385||325
|-
|34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5280||468||132||761||0||64||97||72
|-
|35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1
|-
|36||29||{{u|SSE}}||6974||6252||254||108||0||1||0||126||23
|-
|37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444
|-
|38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311
|-
|39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24
|-
|40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24
|-
|41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7
|-
|42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59
|-
|43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10
|-
|44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10
|-
|45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308
|-
|46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18
|-
|47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4357||0||68||0||82||0||62||40
|-
|48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26
|-
|49||58||{{u|Madi Dos}}||4498||3070||214||63||53||50||0||637||122
|-
|50||45||{{u|Coffee86}}||4413||3873||4||0||11||7||0||415||5
|-
|51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21
|-
|52||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0
|-
|53||49||{{u|Makenzis}}||3644||3587||5||0||0||0||0||46||5
|-
|54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0
|-
|55||57||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138
|-
|56||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0
|-
|57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2
|-
|58||60||{{u|Нурасылл}}||3396||2997||193||0||18||0||0||50||8
|-
|59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62
|-
|60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0
|-
|61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0
|-
|62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1
|-
|63||68||{{u|ShadZ01}}||3205||2543||348||110||105||0||0||4||0
|-
|64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3
|-
|65||59||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0
|-
|66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2834||0||0||0||0||0||0||0
|-
|67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1
|-
|68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144
|-
|69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2894||1869||314||0||91||55||0||434||4
|-
|70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6
|-
|71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0
|-
|72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-
|73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11
|-
|74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2
|-
|75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30
|-
|76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4
|-
|77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5
|-
|78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0
|-
|79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4
|-
|80||76||{{u|G55}}||2468||2295||0||50||0||0||0||0||2
|-
|81||90||{{u|Balaburgem}}||2466||1750||11||29||31||59||0||182||48
|-
|82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2
|-
|83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2
|-
|84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2407||1985||126||0||13||1||0||189||43
|-
|85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35
|-
|86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75
|-
|87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2
|-
|88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2
|-
|89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22
|-
|90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4
|-
|92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48
|-
|93||88||{{u|RaiymbekZh}}||2089||1781||8||0||20||0||0||78||81
|-
|94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5
|-
|95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1947||1||0||0||0||0||0||0
|-
|96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0
|-
|97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1
|-
|98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2
|-
|99||132||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1
|-
|100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0
|-
|101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29
|-
|102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24
|-
|103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0
|-
|104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1
|-
|105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0
|-
|106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1605||1339||1||0||105||1||0||5||0
|-
|107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0
|-
|108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1537||1346||0||0||7||0||0||123||8
|-
|109||95||{{u|Gliwi}}||1527||1521||3||0||0||0||0||0||0
|-
|110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26
|-
|111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22
|-
|112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0
|-
|113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0
|-
|114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0
|-
|115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0
|-
|116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1
|-
|117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0
|-
|118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1
|-
|120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0
|-
|121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14
|-
|122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2
|-
|123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0
|-
|124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1
|-
|125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1
|-
|126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0
|-
|127||119||{{u|Ziv}}||1155||1082||60||0||0||2||0||9||2
|-
|128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0
|-
|129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1
|-
|130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10
|-
|131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2
|-
|132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3
|-
|133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0
|-
|134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2
|-
|135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4
|-
|136||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2
|-
|137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0
|-
|138||144||{{u|Wikuiser}}||1052||756||142||0||62||0||43||18||4
|-
|139||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0
|-
|140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0
|-
|141||131||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11
|-
|142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3
|-
|143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504
|-
|145||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11
|-
|146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3
|-
|147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1
|-
|148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5
|-
|149||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5
|-
|150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0
|-
|151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0
|-
|152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0
|-
|153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1
|-
|154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10
|-
|155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2
|-
|157||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17
|-
|158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1
|-
|159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0
|-
|161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0
|-
|162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6
|-
|163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0
|-
|164||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0
|-
|165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0
|-
|166||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1
|-
|167||152||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0
|-
|168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3
|-
|169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3
|-
|170||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0
|-
|171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2
|-
|172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1
|-
|173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2
|-
|174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0
|-
|175||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24
|-
|177||159||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||692||647||15||0||0||0||0||2||0
|-
|178||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36
|-
|179||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2
|-
|181||158||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1
|-
|182||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1
|-
|183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0
|-
|184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0
|-
|185||220||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17
|-
|186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0
|-
|187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21
|-
|189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0
|-
|190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11
|-
|192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2
|-
|193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13
|-
|194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0
|-
|195||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0
|-
|196||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12
|-
|197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1
|-
|198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0
|-
|199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3
|-
|200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3
|-
|202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0
|-
|204||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0
|-
|205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6
|-
|206||175||{{u|Tuttiorchestra687}}||574||572||0||0||0||0||0||4||2
|-
|207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0
|-
|208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0
|-
|211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1
|-
|212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0
|-
|213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2
|-
|214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0
|-
|215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0
|-
|216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0
|-
|218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0
|-
|219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0
|-
|220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0
|-
|221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||219||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1
|-
|223||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1
|-
|224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0
|-
|225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0
|-
|226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0
|-
|227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8
|-
|228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12
|-
|229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0
|-
|230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0
|-
|231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0
|-
|232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0
|-
|233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>gr8kgde3hp3mf76m5rxj7ru7mh08rjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675089</id>
    <revision>
      <id>3626538</id>
      <parentid>3626205</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="enk4cz5x6qxywk0cy8878fjxbn7unws" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСБ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|BolatbekBot}}||515625||380102||110090||1||5897||3||1||19437||23
|-
|2||2||{{u|EmausBot}}||145869||131247||957||0||13593||6||0||44||22
|-
|3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132391||127405||713||15||62||17||10||2859||1285
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|4||4||{{u|Legobot}}||119563||112797||457||0||6067||15||0||85||142
|-
|5||120||{{u|New user message}}||113571||1||0||0||0||0||0||113570||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|6||5||{{u|MerlIwBot}}||105851||88195||6297||0||10800||24||0||36||497
|-
|7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||88025||88025||0||0||0||0||0||0||0
|-
|8||7||{{u|GaiJinBot}}||79303||79288||7||0||0||0||0||3||5
|-
|9||8||{{u|BekusBot}}||50448||50155||232||3||53||0||0||4||1
|-
|10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0
|-
|11||10||{{u|Xqbot}}||26598||22823||42||0||3648||2||0||61||22
|-
|12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3
|-
|13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0
|-
|15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14589||13607||432||1||0||83||0||387||41
|-
|16||14||{{u|Kasymbot}}||13734||13237||240||4||8||22||0||169||42
|-
|17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0
|-
|18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134
|-
|19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1
|-
|20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2
|-
|21||16||{{u|Kia content bot}}||9118||9118||0||0||0||0||0||0||0
|-
|22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126
|-
|23||24||{{u|Nurtenge}}||7975||5420||977||137||628||40||24||532||198
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0
|-
|26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0
|-
|27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6
|-
|28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4
|-
|29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0
|-
|32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0
|-
|33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0
|-
|37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0
|-
|38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0
|-
|39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6
|-
|41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0
|-
|42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0
|-
|46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2
|-
|47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2
|-
|48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0
|-
|54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1
|-
|56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3
|-
|58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0
|-
|59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1
|-
|60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945
|-
|61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0
|-
|62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3
|-
|64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11
|-
|66||58||{{u|TuranBot}}||1120||1046||28||2||4||6||0||28||6
|-
|67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1
|-
|68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1
|-
|69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0
|-
|73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0
|-
|75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0
|-
|76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0
|-
|79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0
|-
|83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0
|-
|84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0
|-
|85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2
|-
|86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0
|-
|88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0
|-
|90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0
|-
|92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|94||87||{{u|KiranBOT}}||166||164||0||0||0||0||0||2||0
|-
|95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152
|-
|96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0
|-
|101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2
|-
|102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0
|-
|106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1
|-
|107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0
|-
|108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0
|-
|110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0
|-
|112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0
|-
|125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0
|-
|127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0
|-
|128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0
|-
|131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
|135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]]</text>
      <sha1>enk4cz5x6qxywk0cy8878fjxbn7unws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675116</id>
    <revision>
      <id>3626247</id>
      <parentid>3625865</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103815" sha1="rse85vt9dvj63439y8vy327gv6llulg" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ББҚ}}&lt;center&gt;{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0
|-
|1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kia content bot}}||7809||948||164||0||0||0||0||0||0
|-
|2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2150||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0
|-
|3||{{u|Мағыпар}}||2621||42||0||59||33||593||1||0||0
|-
|4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2285||102||13||200||86||0||57||0||4
|-
|5||{{u|SSE}}||2185||97||3||165||0||106||0||0||0
|-
|6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0
|-
|7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0
|-
|8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10
|-
|9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0
|-
|10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0
|-
|11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0
|-
|12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0
|-
|13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|14||{{u|Орел Карл}}||1330||314||1||308||91||24||0||0||0
|-
|15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78
|-
|16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0
|-
|17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0
|-
|18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0
|-
|19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0
|-
|20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0
|-
|21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52
|-
|22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17
|-
|23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0
|-
|24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25
|-
|25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0
|-
|26||{{u|Nurkhan}}||978||101||14||344||4||26||0||1||0
|-
|27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0
|-
|28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0
|-
|29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0
|-
|30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0
|-
|31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0
|-
|32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||71||7||25||3||3
|-
|33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0
|-
|34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0
|-
|35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0
|-
|36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3
|-
|37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0
|-
|38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0
|-
|39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0
|-
|40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0
|-
|41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0
|-
|42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0
|-
|43||{{u|1nter pares}}||557||306||0||10||465||3||0||0||4
|-
|44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0
|-
|45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11
|-
|46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0
|-
|47||{{u|Casserium}}||532||185||72||75||331||48||0||7||0
|-
|48||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0
|-
|49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0
|-
|50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0
|-
|51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0
|-
|52||{{u|Nurken}}||503||482||3||640||4708||32||15||3||4
|-
|53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0
|-
|54||{{u|Sagzhan}}||483||82||2||19||150||30||0||0||0
|-
|55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0
|-
|56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0
|-
|57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0
|-
|58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0
|-
|60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0
|-
|61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0
|-
|62||{{u|TheNomadEditor}}||423||37||0||0||1599||3||0||0||0
|-
|63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0
|-
|64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0
|-
|65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0
|-
|66||{{u|Ashina}}||387||181||3||56||22||38||31||0||21
|-
|67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0
|-
|68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0
|-
|69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0
|-
|70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0
|-
|73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0
|-
|74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0
|-
|75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0
|-
|76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0
|-
|77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0
|-
|78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0
|-
|79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0
|-
|80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0
|-
|81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0
|-
|83||{{u|Alphy Haydar}}||303||198||4||7||17||1||0||0||0
|-
|84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0
|-
|85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0
|-
|87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4
|-
|89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0
|-
|90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0
|-
|92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0
|-
|93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0
|-
|94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0
|-
|95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0
|-
|96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0
|-
|97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49
|-
|98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0
|-
|100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0
|-
|103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0
|-
|104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0
|-
|105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0
|-
|111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0
|-
|112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0
|-
|113||{{u|Coffee86}}||201||65||2||0||5||0||0||0||0
|-
|114||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0
|-
|115||{{u|ShadZ01}}||199||23||0||34||81||59||0||0||0
|-
|116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0
|-
|120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0
|-
|121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49
|-
|122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0
|-
|123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0
|-
|124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21
|-
|128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0
|-
|129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0
|-
|132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0
|-
|134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0
|-
|135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0
|-
|139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6
|-
|140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0
|-
|141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0
|-
|142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308
|-
|145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0
|-
|148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0
|-
|150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0
|-
|152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0
|-
|157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0
|-
|158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0
|-
|159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0
|-
|166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0
|-
|172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0
|-
|173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2
|-
|178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0
|-
|179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0
|-
|182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0
|-
|183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0
|-
|185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0
|-
|187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0
|-
|193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0
|-
|195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1
|-
|196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8
|-
|200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0
|-
|205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0
|-
|206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2
|-
|207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0
|-
|215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0
|-
|216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0
|-
|218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0
|-
|225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0
|-
|228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0
|-
|230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0
|-
|233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0
|-
|234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0
|-
|236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0
|-
|238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0
|-
|241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|245||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7
|-
|246||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0
|-
|247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|249||{{u|MuratbekErkebulan}}||85||21||0||67||83||0||11||0||0
|-
|250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0
|-
|251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|253||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|254||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|256||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0
|-
|257||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0
|-
|258||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0
|-
|260||{{u|Madi Dos}}||82||22||0||55||30||40||6||0||3
|-
|261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0
|-
|262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2
|-
|269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0
|-
|270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0
|-
|271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0
|-
|278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|279||{{u|RaiymbekZh}}||77||43||5||1||11||0||0||0||1
|-
|280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0
|-
|282||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|285||{{u|Kasymov}}||74||667||7||2977||521||93||0||38||4
|-
|286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3
|-
|290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0
|-
|299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0
|-
|300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0
|-
|301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2
|-
|308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0
|-
|310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3
|-
|317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0
|-
|322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2
|-
|324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0
|-
|331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0
|-
|333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0
|-
|335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0
|-
|341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0
|-
|342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0
|-
|346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72
|-
|352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0
|-
|354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0
|-
|358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1
|-
|360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0
|-
|370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|371||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1
|-
|372||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|373||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|374||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0
|-
|375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0
|-
|392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0
|-
|394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|396||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|397||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|398||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0
|-
|399||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|400||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|401||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|402||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2
|-
|403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0
|-
|408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0
|-
|409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0
|-
|410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0
|-
|414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|418||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||35||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|419||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|420||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|421||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|422||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|423||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|424||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|425||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|426||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0
|-
|427||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0
|-
|429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0
|-
|431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0
|-
|437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0
|-
|441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0
|-
|448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0
|-
|449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0
|-
|455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0
|-
|465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0
|-
|467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0
|-
|469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0
|-
|475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0
|-
|480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1
|-
|483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0
|-
|486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0
|-
|489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0
|-
|492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1
|-
|493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0
|-
|499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0
|-
|501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0
|-
|503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0
|-
|504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0
|-
|506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0
|-
|507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|508||{{u|Unknown Alash}}||22||28||0||0||0||0||0||0||0
|-
|509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0
|-
|521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0
|-
|528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0
|-
|529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0
|-
|530||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|531||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|532||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|533||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|534||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|535||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|536||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|537||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|538||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0
|-
|541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0
|-
|544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0
|-
|545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0
|-
|546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0
|-
|553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0
|-
|557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|560||{{u|Tuttiorchestra687}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|561||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|562||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|563||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0
|-
|564||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|565||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|566||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|567||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|568||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|569||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|570||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|571||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0
|-
|572||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|573||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|574||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|575||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|576||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|577||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|578||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0
|-
|579||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|580||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0
|-
|581||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|582||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|583||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0
|-
|584||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|585||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0
|-
|586||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|587||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1
|-
|588||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0
|-
|589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0
|-
|596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0
|-
|602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0
|-
|604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0
|-
|608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0
|-
|624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0
|-
|628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|633||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||12||0||1||1||0||0||0||0||0
|-
|634||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|635||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|636||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|637||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|638||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|639||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|640||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|641||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0
|-
|642||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|643||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0
|-
|644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1
|-
|645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0
|-
|650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|657||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|658||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|659||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|660||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0
|-
|661||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|662||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|663||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|664||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|665||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0
|-
|666||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|667||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|668||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|669||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|670||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0
|-
|673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0
|-
|678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|679||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|680||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|681||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|682||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|683||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|684||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0
|-
|685||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0
|-
|686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0
|-
|707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1
|-
|715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|717||{{u|Gaukhar1980}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|718||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|719||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|720||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0
|-
|721||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|722||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|723||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|724||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|725||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|730||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|731||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|732||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|733||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|734||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|735||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|736||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|737||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|738||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|739||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|740||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|741||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|742||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|743||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0
|-
|744||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|745||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|746||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|747||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|748||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|749||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0
|-
|750||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|751||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|752||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|753||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|754||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0
|-
|755||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|756||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|757||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|758||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|759||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|760||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|761||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|762||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|763||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|764||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|765||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|766||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|767||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|768||{{u|Jimmy&amp;Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0
|-
|769||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|770||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|771||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0
|-
|772||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|773||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|774||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|775||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|776||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|777||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|778||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|779||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|780||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|781||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|782||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|783||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0
|-
|784||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|785||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|786||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|787||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|788||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|789||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|790||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|791||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|792||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|793||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|794||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|795||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|796||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|797||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|798||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0
|-
|799||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|800||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|801||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|802||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|803||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|804||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|805||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|806||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|807||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|808||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|809||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|810||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|811||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0
|-
|823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0
|-
|824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0
|-
|827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0
|-
|828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0
|-
|831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0
|-
|832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0
|-
|833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1
|-
|841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0
|-
|850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0
|-
|854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|862||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|863||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0
|-
|887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0
|-
|896||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|897||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|898||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|899||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|900||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0
|-
|901||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|902||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|903||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|904||{{u|Ayazhan10}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|905||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|906||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|907||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|908||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|909||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0
|-
|910||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|911||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|912||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|913||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|914||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|915||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|916||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|917||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|918||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|919||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|920||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|921||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|922||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|923||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0
|-
|924||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|925||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|926||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|927||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0
|-
|928||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|929||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|930||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|931||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|932||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|933||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0
|-
|934||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|935||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|936||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|937||{{u|Wikuiser}}||5||11||2||47||29||0||0||23||0
|-
|938||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|939||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|940||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|941||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|942||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|943||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|944||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|945||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|946||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|947||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|948||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0
|-
|949||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|950||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|951||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|952||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|953||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|954||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|955||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|956||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0
|-
|957||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|958||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|959||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|960||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|961||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|962||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|963||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|964||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|965||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|966||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|967||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|968||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|969||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|970||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|971||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|972||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|973||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|974||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|975||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|976||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|977||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|978||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|979||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|980||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|981||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|982||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|983||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|984||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|985||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|986||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0
|-
|987||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0
|-
|988||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|989||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|990||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|991||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|992||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|993||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|994||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|995||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|996||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|997||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|998||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|999||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1000||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1001||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1002||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1003||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1004||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1005||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1006||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1007||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1008||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1009||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1010||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0
|-
|1011||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1012||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1013||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1014||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1015||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1016||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1017||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1018||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0
|-
|1019||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1020||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1021||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1022||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1023||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1024||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1025||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0
|-
|1026||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1027||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1028||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1029||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1030||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1031||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1032||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1033||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1034||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1035||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0
|-
|1036||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1037||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1038||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1039||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1040||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1041||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1042||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1043||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1044||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1045||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1046||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1047||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1048||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1049||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1050||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1051||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1052||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1053||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1054||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1055||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0
|-
|1056||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1057||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1058||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1059||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1060||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1061||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0
|-
|1062||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1063||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1064||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1065||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1066||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1067||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1068||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1069||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1070||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1071||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1072||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1073||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1074||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1075||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1076||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1077||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1078||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1079||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1080||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1081||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1082||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1083||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1084||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1085||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1086||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|1087||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0
|-
|1088||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1089||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1090||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1091||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1092||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1093||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1094||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1095||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1096||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0
|-
|1097||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1098||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1099||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1100||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0
|-
|1101||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1102||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1103||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1104||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1105||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1106||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1107||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1108||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1109||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1110||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1111||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1112||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1113||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1114||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1115||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1116||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1117||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1118||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1119||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1120||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1121||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1122||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1123||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0
|-
|1124||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1125||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1126||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1127||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1128||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1129||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1130||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1131||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1132||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1133||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1134||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1135||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1136||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1137||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1138||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1139||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1140||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1141||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1142||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1143||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1144||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1145||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1146||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1147||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1148||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1149||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1150||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1151||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1152||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1153||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1154||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1155||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1156||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1157||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1158||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1159||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1160||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1161||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1162||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1163||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1164||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1165||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1166||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1167||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1168||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1169||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1170||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1171||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1172||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1173||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1174||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1175||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1176||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0
|-
|1177||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1178||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0
|-
|1179||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1180||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1181||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1182||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1183||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1184||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1185||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1186||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1187||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1188||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1189||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1190||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1191||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1192||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1193||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0
|-
|1194||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1195||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1196||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0
|-
|1197||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1198||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0
|-
|1199||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1200||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1201||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1202||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1203||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1204||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|1205||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1206||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1207||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1208||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1209||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0
|-
|1210||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1211||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1212||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1213||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1214||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1215||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1216||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1217||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1218||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1219||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1220||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1221||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1222||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1223||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1224||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1225||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1226||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1227||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0
|-
|1228||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1229||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1230||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0
|-
|1231||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1232||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1233||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1234||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1235||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1236||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1237||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1238||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1239||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1240||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1241||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1242||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1243||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1244||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1245||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1246||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1247||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1248||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1249||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1250||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1251||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1252||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1253||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1254||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1255||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1256||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1257||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1258||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1259||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1260||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1261||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1262||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1263||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1264||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1265||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1266||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1267||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1268||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1269||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1270||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1271||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|1272||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1273||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1274||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1275||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1276||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1277||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1278||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1279||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1280||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1281||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1282||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1283||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1284||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1285||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1286||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1287||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1288||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1289||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1290||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1291||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1292||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1293||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1294||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1295||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1296||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1297||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1298||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1299||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1300||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1301||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1302||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1303||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1304||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1305||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1306||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1307||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0
|-
|1308||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1309||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1310||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1311||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1312||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1313||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1314||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1315||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1316||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1317||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1318||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1319||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1320||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1321||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1322||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1323||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1324||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1325||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1326||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1327||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1328||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1329||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1330||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1331||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1332||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1333||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1334||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1335||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1336||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1337||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1338||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1339||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1340||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1341||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1342||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1343||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1344||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1345||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1346||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1347||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1348||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1349||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1350||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1351||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1352||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1353||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1354||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1355||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1356||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1357||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1358||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1359||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1360||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1361||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1362||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1363||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1364||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1365||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1366||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1367||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1368||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1369||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1370||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1371||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1372||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1373||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1374||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1375||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1376||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1377||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1378||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1379||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1380||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1381||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1382||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1383||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1384||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1385||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1386||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1387||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1388||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1389||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1390||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1391||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1392||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1393||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1394||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1395||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1396||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1397||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|1398||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1399||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1400||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1401||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1402||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1403||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1404||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1405||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1406||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1407||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1408||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1409||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1410||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1411||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1412||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1413||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1414||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1415||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1416||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1417||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1418||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1419||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1420||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1421||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1422||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1423||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1424||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1425||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|1426||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1427||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1428||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1429||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1430||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1431||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1432||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1433||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1434||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1435||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1436||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1437||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1438||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|1439||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1440||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1441||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1442||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1443||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1444||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1445||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1446||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1447||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1448||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1449||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1450||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1451||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1452||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1453||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1454||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1455||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0
|-
|1456||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1457||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1458||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1459||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1460||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1461||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1462||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1463||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1464||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1465||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1466||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1467||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1468||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1469||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1470||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1471||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1472||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1473||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1474||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1475||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1476||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1477||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1478||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1479||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1480||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1481||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1482||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1483||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1484||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1485||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1486||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1487||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1488||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1489||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1490||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1491||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1492||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1493||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1494||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1495||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1496||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1497||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1498||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1499||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1500||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1501||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1502||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1503||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1504||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1505||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1506||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1507||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1508||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1509||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1510||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1511||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1512||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1513||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1514||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1515||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1516||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1517||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1518||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1519||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1520||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1521||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1522||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1523||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1524||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1525||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1526||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1527||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1528||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1529||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1530||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1531||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0
|-
|1532||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1533||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1534||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1535||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1536||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1537||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1538||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1539||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1540||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1541||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1542||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1543||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1544||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1545||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1546||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1547||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1548||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1549||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1550||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0
|-
|1551||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1552||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1553||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1554||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1555||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1556||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1557||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1558||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1559||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1560||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1561||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1562||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1563||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1564||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1565||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0
|-
|1566||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1567||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1568||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1569||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1570||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1571||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1572||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1573||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1574||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1575||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1576||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1577||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1578||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1579||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1580||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1581||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1582||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1583||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1584||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1585||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1586||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1587||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1588||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1589||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1590||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1591||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1592||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1593||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1594||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1595||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1596||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1597||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1598||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1599||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1600||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1601||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1602||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1603||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1604||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1605||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1606||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1607||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1608||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1609||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1610||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1611||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1612||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1613||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1614||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1615||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1616||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1617||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1618||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1619||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1620||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1621||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1622||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1623||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1624||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1625||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1626||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1627||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1628||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1629||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1630||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1631||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1632||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1633||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1634||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1635||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0
|-
|1636||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1637||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1638||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1639||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1640||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1641||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1642||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1643||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1644||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1645||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1646||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1647||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1648||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1649||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1650||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1651||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1652||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1653||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1654||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1655||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1656||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1657||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1658||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1659||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1660||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1661||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1662||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1663||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1664||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1665||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1666||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1667||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1668||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1669||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1670||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1671||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1672||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1673||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1674||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1675||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1676||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1677||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1678||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1679||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1680||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1681||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1682||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1683||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1684||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1685||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1686||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1687||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1688||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1689||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1690||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1691||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1692||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1693||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1694||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1695||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1696||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1697||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1698||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0
|-
|1699||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1700||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1701||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1702||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1703||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0
|-
|1704||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1705||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1706||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1707||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1708||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1709||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1710||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1711||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1712||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1713||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1714||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1715||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||265||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>rse85vt9dvj63439y8vy327gv6llulg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ерлан Жақанұлы Қошанов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>676127</id>
    <revision>
      <id>3626404</id>
      <parentid>3624026</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T00:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Отбасы */</comment>
      <origin>3626404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19901" sha1="2hcx6hzdsp4phpz8jgrkk6tpz6e9qlr" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ерлан Қошанов
 | Суреті               = Erlan Qoşanov (2023-06-19, B).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Қошанов, 2023 жыл

 | Титулы                 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісінің]] 10-[[Қазақстан Мәжілісі төрағаларының тізімі|төрағасы]]
 | Ту                     = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
 | Ту2                    = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады        = 1 ақпан 2022
 | Басқаруын аяқтады      = 30 маусым 2026
 | Бірігіп басқарушы1             = {{Collapsible list|title=Орынбасарлары|[[Альберт Павлович Рау|Альберт Рау]] (2023–)&lt;br&gt;[[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]] (2023–)&lt;br&gt;[[Павел Олегович Казанцев|Павел Казанцев]] (2022–2023)&lt;br&gt;[[Балайым Туғанбайқызы Кесебаева|Балайым Кесебаева]] (2022–2023)}}
 | Ізашары                = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]
 | Ізбасары               = ''Мәжіліс тарады''
 | Президент            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]

 | Титулы_2             = [[Аманат (партия)|Аманат партиясының]] 3-төрағасы
 | Ту_2                 = Logo of the Amanat political party.svg
 | Ту2_2                = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_2    = 26 сәуір 2022
 | Басқаруын аяқтады_2  = 14 маусым 2026
 | Ізашары_2            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізбасары_2           = ''партия тарады''
 | Бірігіп басқарушы1_2 = '''Атқарушы хатшысы''' &lt;br&gt;[[Асхат Раздықұлы Оралов|Асхат Оралов]]&lt;br&gt;[[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]]&lt;br&gt;[[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек|Дәулет Кәрібек]]

 | Титулы_3               = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]] және [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланымы]]ның депутаты
 | Ту_3                   = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
 | Ту2_3                  = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_3      = 1 ақпан 2022
 | Басқаруын аяқтады_3    = 30 маусым 2026
 | Ізашары_3              = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]]
 | Ізбасары_3             = ''Мәжіліс тарады''

 | Титулы_4               = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан президенті Әкімшілігі]]нің 18-[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі#Басшылары|басшысы]]
 | Ту_4                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_4                  = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_4      = 18 қыркүйек 2019 
 | Басқаруын аяқтады_4    = 1 ақпан 2022 
 | Ізашары_4              = [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]]
 | Ізбасары_4             = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]]
 | Президент_4            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]

 | Титулы_5             = [[Қарағанды облысы]]ның 9-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Қарағанды облысы|әкімі]]
 | Ту_5                 = Coat of Arms of Karagandy Province.svg 
 | Ту2_5                = Flag of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_5    = 14 наурыз 2017
 | Басқаруын аяқтады_5  = 18 қыркүйек 2019
 | Президент_5          = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_5            = [[Нұрмұхамбет Қанапияұлы Әбдібеков|Нұрмұхамбет Әбдібеков]] 
 | Ізбасары_5           = [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]]

|Титулы_6=[[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің басшысы]]
|Ту_6=Flag_of_Kazakhstan.svg
|Ту2_6=Emblem of Kazakhstan.svg
|Басқара бастады_6=2 ақпан 2012
|Басқаруын аяқтады_6=14 наурыз 2017
|Премьер_6=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br/&gt;[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]&lt;br&gt;[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]&lt;br/&gt;[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]
|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
|Ізашары_6=[[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]]|Ізбасары_6=[[Нұрлан Шәдібекұлы Алдабергенов|Нұрлан Алдабергенов]]

 | Титулы_7               = [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Сенаты]] [[Қазақстан Парламенті Сенатының 1-сайланым депутаттары|I сайланымының депутаты]]
 | Ту_7                   = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_7                  = Emblem of Kazakhstan.svg
 | Басқара бастады_7      = 1995 
 | Басқаруын аяқтады_7    = 1999 
 
 | Туған күні         = 14.08.1962
 | Туған жері         = {{Туғанжері|Ақсу-Аюлы|Ақсу-Аюлыда}}, [[Жезқазған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = Гүлжан Абауова
 | Балалары             = 2
 | Партиясы             = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2026 жылға дейін)&lt;br&gt;[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)
 | Білімі               = {{Unbulleted list
  |[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті|Қарағанды политехникалық институты]] (1984)
  |КСРО Сыртқы сауда академиясы жанындағы Жоғары коммерция мектебі (1991)
  |[[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]] (1999)
}}
 | Мамандығы            = {{hlist|инженер-механик|экономист}}
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = Erlan Qoşanov
 | Марапаттары          = {{Қатар
  |{{Барыс ордені}}
}}
{{Қатар
  |{{Парасат ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Ерлан Жақанұлы Қошанов''' ([[14 тамыз]] [[1962 жыл|1962]], [[Ақсу-Аюлы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, партия және қоғам қайраткері, экономист, 2022–2026 жылдары [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілістің]] және [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясының соңғы төрағасы болды.

== Өмірбаяны ==
Қошанов 1962 жылғы 14 тамызда [[Қарағанды облысы]]ндағы [[Ақсу-Аюлы]] жерінде туған. [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руы Қырғыз бөлімінен шыққан. 1984 жылы [[Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті|Қарағанды политехникалық институтын]] инженер-механик мамандығы бойынша бітірді. 1991 жылы КСРО Сыртқы сауда академиясы жанындағы Жоғары коммерция мектебін бітіріп, 1999 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясында экономист мамандығын алды.

Институтты бітірген соң [[Жезқазған кен-металлургия комбинаты|Жезқазған кен-металлургия комбинаты байыту фабрикасының]] слесары, шебері болып істеді.

1988—1990 жылдары Қазақстан ЛКЖО Жезқазған облыстық комитетінің  жұмыскер және ауыл жастары бөлімінің нұсқаушысы, жастар проблемаларының әлеуметтік-экономикалық бөлімінің меңгерушісі.

1990—1995 жылдары Жезқазған облыстық сыртқы экономикалық байланыстар комитетінің жетекші маманы, бөлім бастығы, төрағасының орынбасары, төрағасы секілді қызметтер атқарды.

1995—1999 жылдары [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Парламент Сенатының]] депутаты болды.

1999—2003 жылдары Үкіметтің Парламенттегі өкілі, оған қоса 2001—2003 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Басшысының орынбасары болды.

2003—2006 жылдары Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация вице-министрі, 2006—2007 жылдары Көлік және коммуникация министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы болды.

2007—2012 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Басшысының орынбасары — Үкіметтің Парламенттегі өкілі, 2012—2017 жылдары [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің Басшысы]] болып қызмет атқарды.

2017 жылғы 14 наурызда [[Қарағанды облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.

2019 жылғы 18 қыркүйектен бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігін]] басқарды.

2012, 2016, 2021 жылдары «Нұр Отан» партиясының партиялық тізімі бойынша V, VI, VII шақырылымдағы Парламент Мәжілісі депутаттығына кандидат болды.

2022 жылы 1 ақпанда өз еркімен отставкаға кеткен [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулиннің]] орнына Парламент Мәжілісінің VII шақырылым депутаты болып тіркеліп, Мәжіліс төрағасы болып сайланды.&lt;ref&gt;[https://baq.kz/mazhilis-toragasy-saylandy_270523/ Мәжіліс төрағасы сайланды]&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 29 наурызда Мәжілістің VIII шақырылым Төрағасы болып қайта сайланып, 2026 жылғы 30 маусымға дейін атқарды.

2022 жылы 15 ақпанда «Nur Otan» (кейінгі «Amanat») партиясының Мәжілістегі фракциясының жетекшісі болып сайланды.&lt;ref&gt;[https://kz.kursiv.media/kk/2022-02-15/erlan-oshanov-nur-otan-partiyasy-frakciyasyny-zhetekshisi-bolyp-sajlandy/ Ерлан Қошанов Nur Otan партиясы фракциясының жетекшісі болып сайланды]&lt;/ref&gt; 2023 жылы 29 наурызда фракцияға жетекшілік етуді партияның атқарушы хатшысы [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаевқа]] тапсырды.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/338795-madgilistegi-amanat-fraktsiyasynynh-dgetekshisi-saylandy Мәжілістегі AMANAT фракциясының жетекшісі сайланды]&lt;/ref&gt;

2022 жылы 26 сәуірде «[[Аманат (партия)|Аманат]]&lt;nowiki/&gt;» партиясының төрағасы болып сайланды. 2022 жылғы Президент сайлауы қарсаңында Қасым-Жомарт Тоқаевты қолдау үшін құрылған Халықтық коалиция мен Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауалды штабын басқарды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/news/koldaushylar-forumy-kasym-zhomart-tokaev-ozine-senim-artkandarga-rizashylygyn-bildirdi_a3987677/ Қолдаушылар форумы: Қасым-Жомарт Тоқаев өзіне сенім артқандарға ризашылығын білдірді]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://newsroom.kz/70104/asym-zhomart-to-aevty-saylaualdy-shtabyn-erlan-oshanov-bas-arady Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауалды штабын Ерлан Қошанов басқарады]&lt;/ref&gt; 2024 жылғы республикалық референдум қарсаңында АЭС салуды қолдау жөніндегі Халықтық штабты басқарды.&lt;ref&gt;[https://azattyq-ruhy.kz/politics/76735-saiasi-zh-ne-kogamdyk-uiymdar-aes-saludy-koldau-zhonindegi-khalyktyk-shtabka-birikti Саяси және қоғамдық ұйымдар АЭС салуды қолдау жөніндегі Халықтық штабқа бірікті]&lt;/ref&gt; 2026 жылғы конституциялық референдум қарсаңында «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» жалпыұлттық коалициясына жетекшілік етті.&lt;ref&gt;[https://den-der.kz/zhanalyqtar/kogam/diletti-zhne-progressivti-kazakstanny-khalyktyk-konstitutsiyasy-shin-koalitsiyasy-kryldy.html «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» Коалициясы құрылды]&lt;/ref&gt; 2026 жылғы 14 маусымда «Аманат» партиясы [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясына қосылды.&lt;ref&gt;[https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-14/zmts-amanat-adiletke-kosyldy/ AMANAT «Әділетке» қосылды – партия съезі «қолдап» дауыс берді]&lt;/ref&gt;

== Отбасы ==
Әкесі — Жақан Қошанов (марқұм), партиялық-кеңестік қайраткер. Анасы — Сәуле Қошанова (марқұм), орыс тілі және әдебиеті пәнінің мұғалімі.&lt;ref&gt;[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31116649 Карим Масимов представил коллективу Канцелярии Премьер-министра РК нового руководителя]&lt;/ref&gt;

Үйленген, 1992 жылы туған Мөлдір және 1997 жылы туған Алтынай атты екі қызы бар.&lt;ref&gt;[https://yedilov.online/person/255 Кошанов Ерлан Жаканович]&lt;/ref&gt;
* Жұбайы Гүлжан Абауова (1969 жылы туған) — экономика ғылымдарының кандидаты, Esil University доценті.&lt;ref&gt;[https://esil.edu.kz/employees/%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%83%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%B6%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0/ Абауова Гульжан Мейрамовна]&lt;/ref&gt; Ол [[Атырау]]дың бұрынғы әкімі, 2021–2026 жылдары [[Аманат (партия)|«Аманат»]] партиясы атынан Мәжіліс депутаты болған Дүйсенбай Тұрғановтың әйелі Рахияның сіңілісі болып келеді.&lt;ref&gt;[https://orda.kz/borec-s-izhdivenchestvom-i-ljubitel-twitter-chem-izvesten-novyj-spiker-mazhilisa-erlan-koshanov/ Борец с иждивенчеством и ленью: чем известен новый спикер мажилиса Ерлан Кошанов]&lt;/ref&gt;

Інісі Ғазиз Қошанов (1964 ж. туған) — мамандығы бойынша инженер, 2022 жылдан бастап [[ҚазТрансОйл]]дың басқарушы директоры.&lt;ref&gt;[https://qams.kz/news/izmenen-sostav-pravleniya-ao-kaztransojl Изменен состав Правления АО «КазТрансОйл»]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* [[Құрмет ордені]] (2007)
* [[Парасат ордені]] (2013)
* І дәрежелі [[Барыс ордені]] (2021)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}}

{{DEFAULTSORT:Қошанов, Ерлан Жақанұлы}}
[[Санат:Қарағанды облысының әкімдері]]
[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан экономистері]]
[[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]]
[[Санат:БЛКЖО функционерлері]]
[[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары]]
[[Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағалары]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>2hcx6hzdsp4phpz8jgrkk6tpz6e9qlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Харпер Ли</title>
    <ns>0</ns>
    <id>679112</id>
    <revision>
      <id>3626376</id>
      <parentid>2996773</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3741" sha1="5r1myhfhmtj2kafuwpcfwn5169nlbxr" xml:space="preserve">{{Жазушы
 |Есімі               = Харпер Ли
 |Шынайы есімі        = Harper Lee
 |Суреті              =Photo portrait of Harper Lee (To Kill a Mockingbird dust jacket, 1960).jpg
 |Ені                 = 160px
 |Суреттің аты        = 
 |туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні        = 28.04.1926
 |Туған жері        = Монровилл, [[Алабама]]
 |Қайтыс болған күні  = 19.02.2016
 |Қайтыс болған жері  = Монровилл
 |Азаматтығы          = {{USA}}
 |Ұлты                = 
 |Мансабы             = [[жазушы]]
 |Шығармашылық жылдары  = 
 |Бағыты              = 
 |Жанры               = 
 |Шығармалардың тілі  = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Дебюті              = 
 |Марапаттары         = 
 |Сыйлықтары          = Пулитцер сыйлығы
 |Қолтаңбасы          =Harper Lee signature.svg
 |Сайты               = 
 |Commons             =Harper Lee
}}
'''Нелл Харпер Ли''' ({{lang-en|Nelle Harper Lee}}; 1926 — 2016) — америкалық жазушы әйел.

Алабама университетінде заңды оқыды, студенттермен алмасу бойынша [[Оксфорд университеті|Оксфордта]] болды.&lt;ref&gt;[https://www.conted.ox.ac.uk/about/harper-lees-oxford-summer 1948: Harper Lee's summer in Oxford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220320031806/https://www.conted.ox.ac.uk/about/harper-lees-oxford-summer |date=2022-03-20 }}&lt;/ref&gt; Бірнеше әңгіме және мақалаларды жазды.

1960 жылы оның «[[Құйқылжықты өлтіру]]» атты алғашқы романы шығады. Бұл оның бала шағында өзі куәгер болған оқиғалардың негізінде жазылған шығармасы еді. Оның көршісі мен досы, болашақ жазушы мен сценарист [[Трумен Капоте]] басты кейіпкерлердің бірінің [[прототип]]і болды. Роман расалық теңсіздік тақырыбын қозғайды. Кітап бірден [[бестселлер]] болып шықты және автордың даңқын кеңге жайды.

1961 жылы оған [[Пулитцер сыйлығы]] берілді. Келесі жылы роман желісімен [[Құйқылжықты өлтіру (фильм)|фильм]] түсірілді.

[[Сурет:Harper Lee Medal.jpg|нобай|солға|Президент [[Джордж Уокер Буш]]пен бірге Ақ үйде, 5 қараша 2007 жыл]]
2007 жылы Харпер Лиге Президенттің Азаттық медалі табысталды.

2015 жылы Харпер Лидің «Бар, қарауылшыны қой» атты екінші романы шығады. Бұл оқырмандарға «Құйқылжықты өлтірудің» жалғасы ретінде ұсынылған еді, бірақ зерттеушілер оны алғашқы романның бір нұсқасы ретінде қарастырады.&lt;ref&gt;[http://qz.com/452650/harper-lee-revisions See where ‘Go Set a Watchman’ overlaps with ‘To Kill a Mockingbird,’ word-for-word]&lt;/ref&gt;

Харпер Ли үйленбей қайтыс болды, балалары болған жоқ.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ жазушылары]]</text>
      <sha1>5r1myhfhmtj2kafuwpcfwn5169nlbxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999</title>
    <ns>0</ns>
    <id>684545</id>
    <revision>
      <id>3626428</id>
      <parentid>3051357</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="9xw8jz4uddmg39cvugqmpg83okxodho" xml:space="preserve">{{Хоккейден халықаралық жарыс
| атауы        = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 
| жыл             =  1999
| басқа_атаулары =1999 IIHF World Championship &lt;br /&gt;A-VM i ishockey for menn 1999| &lt;br /&gt;1999 Championnat Mondiale d'IIHF
| логотипі            = 
| өлшемі          = 
| сурет_атауы         =
| өткізу орыны          = {{NOR}} 
| ел2         = 
| уақыты           = [[1  мамыр]] - [[16 мамыр]]
| командалар_саны    = 16
| қала           = [[Осло]], [[Хамар]], [[Лиллехаммер]]
| чемпион         = {{CZE}}
| лауазым           = 2
| екінші_орын    = {{FIN}}
| үшінші_орын    = {{SWE}}
| ойындар             = 49
| голдар           = 302
| келушілер_саны    = 180394
| бомбардир       = {{flagicon|Finland}}
[[Саку Койву]] (16)
| mvp             = {{flagicon|Finland}}
[[Теему Селяне]] 
| алд     = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|Швейцария 1998]]
| кел     = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|Ресей 2000]]
}}

'''[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]] 1999''' [[Норвегия]], [[Осло]]/[[Хамар]]/ [[Лиллехаммер]] қалаларында өтетін 63-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Норвегияда үшінші рет (1952,1958) өткізілетін чемпионат.

== Командалардың қорытынды орындары ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!
!Түс бойынша белгілеу
|-
| style=&quot;background: #F7F6A8;&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Команда — әлем чемпионы
|-
| style=&quot;background: #DCE5E5;&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Команда — күміс жүлдегер
|-
| style=&quot;background: #FFDAB9;&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Команда — қола жүлдегер
|-
| style=&quot;background: #ffcccc;&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Бірінші дивизионға өткен командалар
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;185px&quot;
|-bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Сурет:Gold medal with cup.svg|16x16px]]
| {{CZE}}
|-
|-bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Сурет:Silver medal with cup.svg|16x16px]]
| {{FIN}}
|-
|-bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; 
| align=&quot;center&quot; |[[Сурет:Bronze medal with cup.svg|16x16px]]
| {{SWE}}
|-
| align=&quot;center&quot;|4.
| {{CAN}}
|-
| align=&quot;center&quot;|5.
| {{RUS}}
|-
| align=&quot;center&quot;|6.
| {{USA}}
|-
| align=&quot;center&quot;|7.
| {{SVK}}
|-
| align=&quot;center&quot;|8.
| {{CHE}}
|-
| align=&quot;center&quot;|9.
| {{BLR}}
|-
| align=&quot;center&quot;|10.
| {{AUT}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|11.
| {{LAT}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|12.
| {{NOR}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|13.
| {{ITA}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|14.
| {{UKR}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|15.
| {{FRA}}
|-bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;
| align=&quot;center&quot;|16.
| {{JPN}}
|}

== Чемпион ==

{| class=wikitable style=&quot;text-align:center; margin:auto&quot;
!1999 жылдың шайбалы хоккейден әлем чемпионы
|-
|[[Сурет:Flag of  Czech Republic.svg|100px]] &lt;br /&gt; '''[[Чехия]]''' &lt;br /&gt; '''екінші рет'''
|}

==Сыртқы сілтемелер==
*[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1999.htm Complete results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513001652/http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1999.htm |date=2017-05-13 }}
*{{cite book |last=Podnieks |first=Andrew |title=IIHF Media Guide &amp; Record Book 2011 |year=2010 |publisher=Moydart Press |pages=163–4}}
*[https://web.archive.org/web/20100725023118/http://hokej.snt.cz/ms/ms1999.html Archive of Norway 1999]

{{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}}

[[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары]]</text>
      <sha1>9xw8jz4uddmg39cvugqmpg83okxodho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нұрсұлтан мешіті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>689168</id>
    <revision>
      <id>3626535</id>
      <parentid>3600988</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T10:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mheidegger</username>
        <id>1111</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mheidegger [[Астана қаласының бас мешіті]] бетін [[Нұрсұлтан мешіті]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3299945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9347" sha1="ac8vn2nrelmsc73cmoi4x0y4iyz67fn" xml:space="preserve">{{Мешіт
| мешіт атауы      = Астана қаласының бас мешіті
| шынайы аты       = 
| суреті           =
| сурет атауы      = 
| позициялық карта = Қазақстан
  |lat_dir = N |lat_deg = 51 |lat_min = 4 |lat_sec = 22.8
  |lon_dir = E |lon_deg = 71 |lon_min = 24 |lon_sec = 37.8
| карта атауы      = 
| карта ені        = 
| мемлекет         = {{байрақ|Қазақстан}}
| қала             = [[Сурет:Flag of Astana, Kazakhstan.svg|23px]] [[Астана]]
| статусы          = 
| ағымы            = [[Сунниттер|суннизм]]
| мұсылмандардың діни басқармасы = [[Сурет:Logo muftyat.png|23px]] [[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы|ҚМДБ]]
| иесі             = 
| мешіт түрі       = 
| сәулет стилі     = 
| жобаның авторы   = 
| сәулетшісі       = Dewan Architects &amp; Engineers
| құрылысшысы      = 
| құрылыстың бастамашысы = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
| құрылыс құны     = 
| қайырымгері      = 
| алғашқы деректер = 
| құрылысы         = 
| құрылысы басталды = 2019
| құрылысы аяқталды = 2022
| жәдігерлер       = 
| имамы            = 
| қазіргі жағдайы  = 
| жалпы ауданы     = 68 062 м²
| көлемі           = 
| ішкі ауданы      = 
| сыйымдылығы      = 30 000
| биіктігі         = 130 м
| күмбездердің саны  = 
| күмбездің биіктігі = 83,2 м
| күмбездің диаметрі = 62 м
| мұнаралар саны     = 4
| мұнаралардың биіктігі = 130 м
| материал          = 
| таравих           = 
| ифтар және сухур  = 
| кітапхана         = 
| мектеп            = 
| медресе           = 
| сайты             = 
| Commons           = Astana Grand Mosque
}}
'''Астана қаласының бас мешіті''' — Қазақстанның [[Астана]] қаласындағы [[мешіт]]. Бұл [[Қазақстан]] мен [[Орталық Азия]]дағы сыйымдылығы бойынша ең үлкен мешіттердің бірі.

== Құрылысы ==
2019 жылғы 18 наурызда құрылыстың бастамашысы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] жаңа мешіттің құрылыс алаңына алғашқы кірпішін қалады&lt;ref&gt;{{кітап |авторы = Назарбаев Н. Н. |тақырыбы = Менің өмірім. Бодандықтан — бостандыққа |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2023 |беттері = 3 |барлық беті = 688 |isbn = 978-601-271-821-8|тиражы =7500}}&lt;/ref&gt;. Құрылысты жеке инвесторлар қолдады, мемлекеттік бюджеттен қаражат пайдаланылмады&lt;ref name=khabar1&gt;{{cite web|url=https://khabar.kz/ru/news/item/111207-n-nazarbaev-prinyal-uchastie-v-zakladke-kamnya-na-meste-stroitelstva-mecheti|title=Н. Назарбаев принял участие в закладке камня на месте строительства мечети|publisher=khabar.kz|date=18 наурыз 2019|lang=ru}}&lt;/ref&gt;. 2022 жылдың 12 тамызында Назарбаевтың қатысуымен мешіттің ашылуы өтті&lt;ref name=sputnik1&gt;{{cite web|url=https://ru.sputnik.kz/20220812/samuyu-bolshuyu-mechet-v-tsentralnoy-azii-otkryl-nazarbaev---foto-26669172.html|title=Самую большую мечеть в Центральной Азии открыл Назарбаев|publisher=ru.sputnik.kz|date=12 тамыз 2022|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Сәулеті ==
Мешіт 10 гектар жер учаскесінде салынған. Жалпы ауданы 68 062 м². Мешіттің сыйымдылығы 235 мың адамды құрайды. Оның ішінде ашық алаңда шамамен 200 мың адам, нақтырақ айтқанда подиум мен сахна аймағында 30 мың адам, мешіт ауласында 170 мың адам бір мезетте құлшылық жасайды.

Мешітте биіктігі 130 метр төрт [[мұнара]] бар. Әрбір мұнара [[Ислам негіздері|исламның бес негізін]] білдіретін 5 бөліктен тұрады. Сол қанаттағы мұнаралардың бірі келушілер үшін ашық, туристер мұнараға лифт арқылы немесе жаяу көтеріліп, қаланы биіктен тамашалай алады.

Үлкен [[күмбез]]дің биіктігі – 83,2 метр, диаметрі – 62 метр. Мешіттің кіреберіс есігі әлемдегі ең биік ағаш есіктердің бірі саналады. Ол тропик [[Африка|Африкада]] өсетін ироко атты қатты ағаштан қолмен жасалған. Оның биікті – 12,40 метр, салмағы – 1,5 тонна. Сондай-ақ есіктер [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі|қазақша өрнектермен]] безендірілген.

[[Құбыла]] жақтағы қабырғада алтын түспен жарықтандырылған [[Алланың есімдері|Аллаһтың 99 есімі]] жазылған. [[Мозаика]] қабырғасының ұзындығы 100 метр, биіктігі 22,4 метр. Мозаика алуан түсті 25 миллион шыныдан тұрады&lt;ref name=ktk1&gt;{{cite web|url=https://www.ktk.kz/ru/news/video/2022/08/12/219997/|title=В Нур-Султане открылась самая большая мечеть в Центральной Азии|publisher=ktk.kz|date=12 тамыз 2022|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.Мешіттің үлкен залы мен әйелдер намаз оқитын орынға толық кілем төселген. Бұл – әлемдегі қолмен тоқылған ең үлкен кілем. Оның жалпы ауданы – 15 525 шаршы метр. Салмағы – 4 700 гр/м2. Қалыңдығы – 15 мм. Кілем [[Жаңа Зеландия]]да таза (100%) жүннен тоқылған. Кілемнің ортасындағы медальонының диаметрі – 70 метр. Ол да әлемдегі ең үлкен кілем медальоны болып саналады. Кілемнің оюлары қазақша нақышпен безендірілген.

Мешіттің үлкен залына ілінген ортадағы таза шыны (хрусталь) аспашамы әлемдегі ең үлкен аспашамдардың бірі саналады. Оның диаметрі – 27 метр, салмағы 20 тонна. Ол да түрлі көлемдегі [[хрусталь]] панельдерден құралған. Барлық хрусталь жеті түстегі 3 614 833 бөлшектен тұрады, әрқайсысы қолмен жиналған. Үлкен люстра 1 360 890 хрусталь бөлшектен құрастырылған. Мешіттің төрт бұрышында диаметрі 8 метрлік төрт аспашам ілінген.

Сонымен қатар, мешіттің жерасты қабатында 440 орындық банкет залы, 405 орындық жабық паркинг, вестибюль, дәретхана, техникалық, ритуалдық қызмет көрсету орны, құрбан шалу орны және басқа бөлмелер орналасқан. Бірінші және екінші қабаттарда намаз оқитын орыннан бөлек сыныптар, конференц-зал, неке қию залы, [[Құран]] оқитын бөлме, телестудия, кеңселер, қызметтік бөлмелер, дүкендер, мұражай және техникалық бөлмелер бар&lt;ref name=inform&gt;{{cite web|url=https://www.inform.kz/kz/astanadagy-respublikalyk-bas-meshit-zhayly-ne-bilemiz_a3976320|title=Астанадағы Республикалық бас мешіт жайлы не білеміз|publisher=inform.kz|date=12 тамыз 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстандағы мешіттер тізімі]]
* [[Қазақстандағы ислам]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтеме ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=i4dgRHF9xtg &quot;Архитектуралық інжу-маржан&quot; атты деректі фильм]. ''Елбасының Баспасөз қызметі'', 13 тамыз 2022 жыл.

{{islam-stub}}

{{Астана мешіттері}}</text>
      <sha1>ac8vn2nrelmsc73cmoi4x0y4iyz67fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626537</id>
      <parentid>3626535</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T10:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mheidegger</username>
        <id>1111</id>
      </contributor>
      <comment>Нұрсұлтан мешіті</comment>
      <origin>3626537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9867" sha1="9zhl527hx03wf3j3nmgpz27snfuh5ac" xml:space="preserve">{{Мешіт
| мешіт атауы      = Нұрсұлтан мешіті
| шынайы аты       = 
| суреті           =
| сурет атауы      = 
| позициялық карта = Қазақстан
  |lat_dir = N |lat_deg = 51 |lat_min = 4 |lat_sec = 22.8
  |lon_dir = E |lon_deg = 71 |lon_min = 24 |lon_sec = 37.8
| карта атауы      = 
| карта ені        = 
| мемлекет         = {{байрақ|Қазақстан}}
| қала             = [[Сурет:Flag of Astana, Kazakhstan.svg|23px]] [[Астана]]
| статусы          = 
| ағымы            = [[Сунниттер|суннизм]]
| мұсылмандардың діни басқармасы = [[Сурет:Logo muftyat.png|23px]] [[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы|ҚМДБ]]
| иесі             = 
| мешіт түрі       = 
| сәулет стилі     = 
| жобаның авторы   = 
| сәулетшісі       = Dewan Architects &amp; Engineers
| құрылысшысы      = 
| құрылыстың бастамашысы = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]
| құрылыс құны     = 
| қайырымгері      = 
| алғашқы деректер = 
| құрылысы         = 
| құрылысы басталды = 2019
| құрылысы аяқталды = 2022
| жәдігерлер       = 
| имамы            = 
| қазіргі жағдайы  = 
| жалпы ауданы     = 68 062 м²
| көлемі           = 
| ішкі ауданы      = 
| сыйымдылығы      = 30 000
| биіктігі         = 130 м
| күмбездердің саны  = 
| күмбездің биіктігі = 83,2 м
| күмбездің диаметрі = 62 м
| мұнаралар саны     = 4
| мұнаралардың биіктігі = 130 м
| материал          = 
| таравих           = 
| ифтар және сухур  = 
| кітапхана         = 
| мектеп            = 
| медресе           = 
| сайты             = 
| Commons           = Astana Grand Mosque
}}
'''Нұрсұлтан мешіті''' — Қазақстанның [[Астана]] қаласындағы [[мешіт]]. Бұл [[Қазақстан]] мен [[Орталық Азия]]дағы сыйымдылығы бойынша ең үлкен мешіттердің бірі.

== Тарих ==
2019 жылғы 18 наурызда құрылыстың бастамашысы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] жаңа мешіттің құрылыс алаңына алғашқы кірпішін қалады&lt;ref&gt;{{кітап |авторы = Назарбаев Н. Н. |тақырыбы = Менің өмірім. Бодандықтан — бостандыққа |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2023 |беттері = 3 |барлық беті = 688 |isbn = 978-601-271-821-8|тиражы =7500}}&lt;/ref&gt;. Құрылысты жеке инвесторлар қолдады, мемлекеттік бюджеттен қаражат пайдаланылмады&lt;ref name=khabar1&gt;{{cite web|url=https://khabar.kz/ru/news/item/111207-n-nazarbaev-prinyal-uchastie-v-zakladke-kamnya-na-meste-stroitelstva-mecheti|title=Н. Назарбаев принял участие в закладке камня на месте строительства мечети|publisher=khabar.kz|date=18 наурыз 2019|lang=ru}}&lt;/ref&gt;. 2022 жылдың 12 тамызында Назарбаевтың қатысуымен мешіттің ашылуы өтті&lt;ref name=sputnik1&gt;{{cite web|url=https://ru.sputnik.kz/20220812/samuyu-bolshuyu-mechet-v-tsentralnoy-azii-otkryl-nazarbaev---foto-26669172.html|title=Самую большую мечеть в Центральной Азии открыл Назарбаев|publisher=ru.sputnik.kz|date=12 тамыз 2022|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

2026 жылы 5 маусымда Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Республикалық бас мешітке «Нұрсұлтан мешіті» атауын ресми түрде берді.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://tengrinews.kz/news/respublikanskuyu-mechet-v-astane-nazvali-nursultan-mesht-603257/ | title = Республиканскую мечеть в Астане назвали «Нұрсұлтан мешіті» | website = tengrinews.kz | date = 2026-07-05 | accessdate = 2026-07-05 | lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Сәулеті ==
Мешіт 10 гектар жер учаскесінде салынған. Жалпы ауданы 68 062 м². Мешіттің сыйымдылығы 235 мың адамды құрайды. Оның ішінде ашық алаңда шамамен 200 мың адам, нақтырақ айтқанда подиум мен сахна аймағында 30 мың адам, мешіт ауласында 170 мың адам бір мезетте құлшылық жасайды.

Мешітте биіктігі 130 метр төрт [[мұнара]] бар. Әрбір мұнара [[Ислам негіздері|исламның бес негізін]] білдіретін 5 бөліктен тұрады. Сол қанаттағы мұнаралардың бірі келушілер үшін ашық, туристер мұнараға лифт арқылы немесе жаяу көтеріліп, қаланы биіктен тамашалай алады.

Үлкен [[күмбез]]дің биіктігі – 83,2 метр, диаметрі – 62 метр. Мешіттің кіреберіс есігі әлемдегі ең биік ағаш есіктердің бірі саналады. Ол тропик [[Африка|Африкада]] өсетін ироко атты қатты ағаштан қолмен жасалған. Оның биікті – 12,40 метр, салмағы – 1,5 тонна. Сондай-ақ есіктер [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі|қазақша өрнектермен]] безендірілген.

[[Құбыла]] жақтағы қабырғада алтын түспен жарықтандырылған [[Алланың есімдері|Аллаһтың 99 есімі]] жазылған. [[Мозаика]] қабырғасының ұзындығы 100 метр, биіктігі 22,4 метр. Мозаика алуан түсті 25 миллион шыныдан тұрады&lt;ref name=ktk1&gt;{{cite web|url=https://www.ktk.kz/ru/news/video/2022/08/12/219997/|title=В Нур-Султане открылась самая большая мечеть в Центральной Азии|publisher=ktk.kz|date=12 тамыз 2022|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.Мешіттің үлкен залы мен әйелдер намаз оқитын орынға толық кілем төселген. Бұл – әлемдегі қолмен тоқылған ең үлкен кілем. Оның жалпы ауданы – 15 525 шаршы метр. Салмағы – 4 700 гр/м2. Қалыңдығы – 15 мм. Кілем [[Жаңа Зеландия]]да таза (100%) жүннен тоқылған. Кілемнің ортасындағы медальонының диаметрі – 70 метр. Ол да әлемдегі ең үлкен кілем медальоны болып саналады. Кілемнің оюлары қазақша нақышпен безендірілген.

Мешіттің үлкен залына ілінген ортадағы таза шыны (хрусталь) аспашамы әлемдегі ең үлкен аспашамдардың бірі саналады. Оның диаметрі – 27 метр, салмағы 20 тонна. Ол да түрлі көлемдегі [[хрусталь]] панельдерден құралған. Барлық хрусталь жеті түстегі 3 614 833 бөлшектен тұрады, әрқайсысы қолмен жиналған. Үлкен люстра 1 360 890 хрусталь бөлшектен құрастырылған. Мешіттің төрт бұрышында диаметрі 8 метрлік төрт аспашам ілінген.

Сонымен қатар, мешіттің жерасты қабатында 440 орындық банкет залы, 405 орындық жабық паркинг, вестибюль, дәретхана, техникалық, ритуалдық қызмет көрсету орны, құрбан шалу орны және басқа бөлмелер орналасқан. Бірінші және екінші қабаттарда намаз оқитын орыннан бөлек сыныптар, конференц-зал, неке қию залы, [[Құран]] оқитын бөлме, телестудия, кеңселер, қызметтік бөлмелер, дүкендер, мұражай және техникалық бөлмелер бар&lt;ref name=inform&gt;{{cite web|url=https://www.inform.kz/kz/astanadagy-respublikalyk-bas-meshit-zhayly-ne-bilemiz_a3976320|title=Астанадағы Республикалық бас мешіт жайлы не білеміз|publisher=inform.kz|date=12 тамыз 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстандағы мешіттер тізімі]]
* [[Қазақстандағы ислам]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтеме ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=i4dgRHF9xtg &quot;Архитектуралық інжу-маржан&quot; атты деректі фильм]. ''Елбасының Баспасөз қызметі'', 13 тамыз 2022 жыл.

{{islam-stub}}

{{Астана мешіттері}}</text>
      <sha1>9zhl527hx03wf3j3nmgpz27snfuh5ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>697905</id>
    <revision>
      <id>3626384</id>
      <parentid>3626000</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сыртқы сілтемелер */</comment>
      <origin>3626384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11278" sha1="tie1l3lfhqk21u5u68zeculnjo6z048" xml:space="preserve">{{Боксшы
|Есімі               = Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров
|Шынайы есімі        = {{Lang-uz|Iqboljon Xoldorov}}
|Суреті              = Ikboljon Kholdarov, April 2021.jpg
|Толық есімі         =
|Лақап аты           =
|Азаматтығы          = {{UZB}}
|Туған күні          = 8.3.1997
|Туған жері          = {{туғанжері|Әндіжан|Әндіжанда}}, [[Әндіжан облысы]], [[Өзбекстан]]
|Қайтыс болған күні  =
|Қайтыс болған жері  =
|Тұрғылықты жері     = [[Ташкент]]
|Салмағы             = 64 кг дейін
|Тұрысы              = солақай
|Бойы                =
|Қолдың қарқыны      =
|Стилі               =
|Бапкері             =
|Команда             = Uzbek Tigers
|Алғашқы айқасы      =
|Соңғы айқасы        =
|Чемпион белдігі     =
|Айқастар            =
|Жеңістер саны       =
|Нокаут              =
|Жеңілгені           =
|Тең түскендері      =
|Болмағандары        =
|Әуесқой айқастары   =
|Әуесқой айқастарда жеңгені   =
|Әуесқой айқастарда жеңілгені =
|Әуесқой айқастарда нокауты   =
|Әуесқой айқастарда тең түскендері =
|Кәсіпқой айқастары            =
|Кәсіпқой айқастарда жеңгені   =
|Кәсіпқой айқастарда жеңілгені =
|Кәсіпқой айқастарда нокауты   =
|Кәсіпқой айқастарда тең түскендері =
|Рейтинг1            =
|Позиция1            =
|Үздік позициясы1    =
|Рейтинг2            =
|Позиция2            =
|Үздік позициясы2    =
|Рейтинг3            =
|Позиция3            =
|Үздік позициясы3    =
|Рейтинг4            =
|Позиция4            =
|Үздік позициясы4    =
|Рейтинг5            =
|Позиция5            =
|Үздік позициясы5    =
|Рейтинг6            =
|Позиция6            =
|Үздік позициясы6    =
|Рейтинг7            =
|Позиция7            =
|Үздік позициясы7    =
|Рейтинг8            =
|Позиция8            =
|Үздік позициясы8    =
|Рейтинг9            =
|Позиция9            =
|Үздік позициясы9    =
|Үздік позициясы     =
|Нашар позициясы     =
|boxrec_id           = 851210
|Сайты               =
}}
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}}
{{медаль|Күміс|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2017|Гамбург 2017]]|64 кг дейін}}
{{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаты]]}}
{{медаль|Алтын|[[2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Ташкент 2017]]|64 кг дейін}}
{{турнир|[[Азия ойындары]]}}
{{медаль|Алтын|[[Жазғы Азия ойындары 2018|Джакарта 2018]]|64 кг дейін}}
}}

'''Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров''' ({{Lang-uz|Iqboljon Xoldorov}}; [[8 наурыз]] [[1997 жыл|1997 жылы]] туған) — өзбекстандық боксшы, 64 кг дейінгі салмақта өнер көрсеткен. Бокстан Өзбекстан ұлттық құрамасының мүшесі.

2017 жылы Ташкентте өткен [[2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионатында]] 64 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dusmatov stars as Uzbekistan win all five gold medals on final day of Asian Boxing Championships|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1050178/dusmatov-stars-as-uzbekistan-win-all-five-gold-medals-on-final-day-of-asian-boxing-championships|website=Inside the Games|date=7 мамыр 2017|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt; Сол жылы [[Гамбург|Гамбургте]] өткен [[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2017|әлем чемпионатында]] күміс жүлдегер болды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AIBA World Boxing Championships Hamburg 2017: Session Results|url=https://www.iba.sport/wp-content/uploads/2017/07/C74-C74E10.pdf|website=International Boxing Association|date=27 тамыз 2017|format=PDF|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы [[Жазғы Азия ойындары 2018|Джакартадағы Азия ойындарында]] 64 кг дейінгі салмақта алтын медаль иеленді. Финалда ол Моңғолия өкілі Баатарсүхийн Чинзоригті 5:0 есебімен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Results of men's and women's boxing finals at 2018 Asian Games|url=https://www.xinhuanet.com/english/2018-09/01/c_137437027.htm|website=Xinhua News Agency|date=1 қыркүйек 2018|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Әуесқой мансабы ==
Холдаров 2017 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 64 кг дейінгі салмақта жеңімпаз атанды. Бұл жарыста Өзбекстан құрамасы ерлер арасындағы финалдық кездесулерде бес алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dusmatov stars as Uzbekistan win all five gold medals on final day of Asian Boxing Championships|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1050178/dusmatov-stars-as-uzbekistan-win-all-five-gold-medals-on-final-day-of-asian-boxing-championships|website=Inside the Games|date=7 мамыр 2017|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы әлем чемпионатында ол 64 кг дейінгі салмақта финалға дейін жетіп, турнирдің күміс жүлдегері болды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AIBA World Boxing Championships Hamburg 2017: Draw Sheet, Men's Light Welter 64kg|url=https://boxingfederation.in/wp-content/uploads/2017/08/64kg.pdf|website=Boxing Federation of India|publisher=AIBA / Swiss Timing|date=24 тамыз 2017|format=PDF|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Джакартада өткен Азия ойындарында Холдаров 64 кг дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=18th Asian Games - Jakarta, Indonesia - August 24 - September 1 2018|url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianGames2018.html|website=Amateur Boxing Results|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпқой бокс ==
Холдаров кәсіпқой бокстағы алғашқы айқасын 2021 жылғы 3 сәуірде Ташкенттегі Humo Arena кешенінде өткен Tashkent Boxing Night турнирінде өткізді. Дебюттік кездесуінде ол Танзания өкілі Кулва Бушириді нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ikboljon Kholdarov made his professional debut|url=https://sports.uz/en/news/view/ikboljon-kholdarov-made-his-professional-debut-04-04-2021|website=Sports.uz|date=4 сәуір 2021|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы 17 желтоқсанда Ташкенттегі Renaissance Hall кешенінде Дзмитрий Милюшаны техникалық нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ikboljon Kholdarov vs. Dzmitry Miliusha, Madrimov vs. Soro|url=https://www.tapology.com/fightcenter/bouts/618413-madrimov-vs-soro-ikboljon-kholdarov-vs-dzmitry-miliusha|website=Tapology|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 21 мамырда Мексиканың Мехикали қаласында Рамон Барахасқа қарсы жекпе-жек өткізіп, төрешілердің бірауызды шешімімен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cachanilla Promotions Boxing Event|url=https://www.tapology.com/fightcenter/promotions/2633-cachanilla-promotions|website=Tapology|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 20 тамызда Мехикали қаласында өткен келесі айқасында Клементе Агундесті техникалық нокаутпен жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ikboljon Kholdarov boxer|url=https://boxerlist.com/boxer/ikboljon-kholdarov/539865|website=BoxerList|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы 15 сәуірде Тихуанада Элеазар Валенсуэламен кездесіп, бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Eleazar Valenzuela Boxer Page|url=https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/233791-eleazar-valenzuela-tronco|website=Tapology|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы 17 тамызда Әндіжанда өткен бокс кешінде Жамшидбек Тожибоевты жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kholdarov vs. Tojiboev|url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/116871-kholdarov-vs-tojiboev|website=Tapology|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы 26 қазанда Бішкекте өткен SAIKO x Lush vol.3 турнирінде Арген Қадырбек уулуға қарсы жекпе-жек өткізіп, техникалық нокаутпен жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Argen Kadyrbek uulu vs. Ikboljon Kholdarov, SAIKO x Lush vol.3|url=https://www.tapology.com/fightcenter/bouts/1054980-saiko-x-lush-vol-3-argen-kadyrbek-uulu-vs-ikboljon-kholdarov|website=Tapology|language=en|accessdate=4 шілде 2026}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2017.html 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қорытындысы]
* [https://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2017.html 2017 жылғы бокстан әлем чемпионатының қорытындысы]
* [https://www.gazeta.uz/ru/2016/12/19/boxing/ Фарман Салмановты еске алуға арналған турнир туралы Gazeta.uz материалы]

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:Бокстан Азия чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]]</text>
      <sha1>tie1l3lfhqk21u5u68zeculnjo6z048</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fire OS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701165</id>
    <revision>
      <id>3626516</id>
      <parentid>3619769</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5397" sha1="53yrseswwtbag3hec8rbhqedt556m9o" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2023}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Fire ОS''' – Android Open Source Project (AOSP) бастапқы кодына негізделген мобильді операциялық жүйе . Оны өз құрылғылары үшін Amazon әзірлеген . Fire OS жеке бағдарламалық жасақтаманы , ең алдымен мазмұнды тұтынуға бағытталған теңшелген пайдаланушы интерфейсін және Amazon дүкендерінде және қызметтерінде қолжетімді мазмұнмен ауыр байланыстарды қамтиды.

==Тарих== 
Сондай-ақ қараңыз: Fire HD § Бағдарламалық құрал
Amazon Fire OS деп аталатын Android туындысын Fire планшеттерінің үшінші итерациясымен атай бастады . Операциялық жүйесі «Android негізінде» деп сипатталған алдыңғы Fire үлгілерінен айырмашылығы, Fire OS 3.0 Android жүйесімен «үйлесімді» деп сипатталды. 

'''Fire OS 5'''
Android 5.1 &quot;Lollipop&quot; негізінде  ол жаңартылған интерфейсті қосты. Басты экранда алдыңғы карусель интерфейсіне қарағанда дәстүрлі қолданба торы және мазмұн түрлеріне арналған беттер бар. Ол сондай-ақ жаңа мазмұнға арналған сақтау орнын сақтау үшін мазмұнды офлайн жадтан автоматты түрде жылжытатын On Deck функциясын ұсынды; Word Runner жылдам оқу құралы; және экран түсінің сүзгілері. Ата-ана бақылауы балаларға сәйкес келетін мазмұнды таңдауды қамтитын FreeTime режиміне арналған жаңа веб-шолғышпен және балалардың пайдалануын бақылауға арналған Әрекет орталығымен жақсартылды. Ол құрылғыны шифрлауды қолдауды алып тастады, Amazon өкілі оны жеткіліксіз пайдаланылған кәсіпорынға бағытталған мүмкіндік деп айтты. 2016 жылдың наурызында, FBI-Apple шифрлау дауынан кейін жойылу жарияланып, сынға ұшырағаннан кейін , Amazon болашақ патчта бұл мүмкіндікті қалпына келтіретінін жариялады.

'''Fire OS 6''' 
Android 7.1.2 &quot;Nougat&quot; негізінде оның негізгі өзгерістері мен толықтырулары мыналарды қамтиды: 

Қолданылатын жад, пайдаланушыларға SD картасын ішкі жад ретінде пішімдеуге және пайдалануға мүмкіндік береді
Doze/App күту режимі, белсенді пайдаланылмаған кезде құрылғыларды ұйықтауға мәжбүрлеу арқылы батареяның қызмет ету мерзімін ұзартуға, әдетте фондық процестерді жалғастыратын қолданбаларға шектеулер қосуға бағытталған.
MediaTek эксплойттері (2019) 
2019 жылдың басында алты Fire Tablet үлгісі мен бір Fire TV моделіүшін қауіпсіздік осалдығына байланысты уақытша түбірлік қатынасқа , тұрақты түбірлік қатынасқа және жүктеуші құлпын ашуға мүмкіндік беретін  қауіпсіздік қателері табылды. бірнеше MediaTek чипсеттері.

'''Fire OS 7''' 
Android 9.0 &quot;Pie&quot;  негізінде ол 2019 жылы барлық 8-11 буын Fire планшеттері үшін шығарылды .

2022 жылдың ақпан айында Amazon Docs қолданбасы Files қолданбасында құжат жасау функциясына ауыстырылатынын (2022 жылдың тамызында) жариялады; және жақсартылған үй өңдеу жүйесін енгізді. 

'''Fire OS 8''' 
FireOS 8 - Android 11 негізіндегі Fire 7 12-ші буынына арналған FireOS жүйесінің соңғы шығарылымы , шығарылым туралы ақпарат Amazon әзірлеушісінің құжаттамасы арқылы 2022 жылдың мамырында қолжетімді болды.

FireOS 8 Android 10 және Android 11 өзгерістерін біріктіреді , дегенмен Amazon әзірлеушісінің құжаттамасында файлға негізделген шифрлау (FBE) сияқты кейбір Android 11 мүмкіндіктеріне әлі қолдау көрсетілмейтіні айтылған</text>
      <sha1>53yrseswwtbag3hec8rbhqedt556m9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кэсы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>710630</id>
    <revision>
      <id>3626510</id>
      <parentid>3200765</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="8wmnrq7a3rqz38qds0pk50k2d0c4hr2" xml:space="preserve">[[Сурет:Admonitions_Scroll_Song_Embroidery_Cover.jpg|нобай|Гу Кайчжидің «Өсиеттер шиыршық» кітабындағы [[Шығысгүлі|гидранж]] арасындағы пион бейнеленген Әндер династиясының жібек гобеленінің қаптамасы]]
'''Кэсы''' ({{zh-c|緙絲|缂丝}}; немесе {{zh-c|刻絲|刻丝|||резаный шёлк}})&lt;ref name=сөздік&gt;Көзде ''刻丝 kèsī'' және ''缂丝 kèsī'' сөздік мақалаларын қараңыз: {{кітап|тақырыбы=现代汉语词典 (Сяньдай ханьюй цыдянь)|баспасы=Шанъу иньшугуань|орны=Пекин|language=zh|жыл=2010|басылым=5 б. (2005)|isbn=9787100043854|беттері=774, 776}}&lt;/ref&gt; – [[Өріс жібі|өрімде]] шикі [[жібек]]тен және өрімде түрлі-түсті жібек жіптерден шағын қол тоқыма станоктарында жасалған түрлі-түсті тоқыма [[Картина|кескіндемелерді]] жасаудың [[қытай]]лық қолөнер өнері. Жібек иірілген жіпті қолмен миниатюралық бамбук челноктарымен жіпке салып, ағаш щеткамен мықтап басады. Өрім өрнекке сәйкес түсті аймақтардың шекарасында шағын саңылаулар жасап, матаға ат берді. Бір картина жасау көп айлық еңбекті қажет етті. Шебер өзінің бүкіл ғасырында жиырмадан астам ірі туындылар жасай алмады{{sfn|Жань Шаньчуань|2022}}.

Кеса техникасы негізінен [[Хан патшалығы|Хань әулетінде]] жүннен жасалған бұйымдарды тоқу үшін пайдаланылған Сучжоу аймағында кең таралған. Шеберлер [[Тан әулеті|Тан әулетінен]] бастап жібекке көшті. Сун және [[Юань Империясы|Юань]] әулеттері кезінде кеса техникасы билеуші тұлғалардың киімдері мен портреттерін, [[каллиграфия]] мен кескіндемелерді жасау үшін пайдаланылды. Кеса техникасы табиғат пен адам бейнелерімен ерекшеленетін Оңтүстік әулеті кезінде шыңына жетті. [[Мин династиясы|Мин]] және [[Цинь империясы|Цин]] әулеттері кезінде шеберлер ең жақсы жағдайда болды, бірақ олардың жұмыстарын тек императорға жақын адамдар ғана пайдалана алады. 2006 жылы Сучжоудың кеса техникасы Қытайдың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енді{{sfn|Жань Шаньчуань|2022}}.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* {{кітап|тақырыбы=Кес жібегі|авторы=Жань Шаньчуань|ref=Жань Шаньчуань|issn=1005-5010|беттері=60-61|жыл=2022|нөмірі=1}}

== Сілтемелер ==
* [http://abirus.ru/content/564/623/625/645/656/863.html#3 Кэсы]
* [https://baike.baidu.com/item/%E7%BC%82%E4%B8%9D 缂丝] — Байдупедияден мақала

[[Санат:Қолөнер]]
[[Санат:Соғдылар]]</text>
      <sha1>8wmnrq7a3rqz38qds0pk50k2d0c4hr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626515</id>
      <parentid>3626510</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="0cslz6r8z1mrb89zxr9jqecx78009hn" xml:space="preserve">[[Сурет:Admonitions_Scroll_Song_Embroidery_Cover.jpg|нобай|Гу Кайчжидің «Өсиеттер шиыршық» кітабындағы [[Шығысгүлі|гидранж]] арасындағы пион бейнеленген Әндер династиясының жібек гобеленінің қаптамасы]]
'''Кэсы''' ({{zh-c|緙絲|缂丝}}; немесе {{zh-c|刻絲|刻丝|||резаный шёлк}})&lt;ref name=сөздік&gt;Көзде ''刻丝 kèsī'' және ''缂丝 kèsī'' сөздік мақалаларын қараңыз: {{кітап|тақырыбы=现代汉语词典 (Сяньдай ханьюй цыдянь)|баспасы=Шанъу иньшугуань|орны=Пекин|language=zh|жыл=2010|басылым=5 б. (2005)|isbn=9787100043854|беттері=774, 776}}&lt;/ref&gt; – [[Өріс жібі|өрімде]] шикі [[жібек]]тен және өрімде түрлі-түсті жібек жіптерден шағын қол тоқыма станоктарында жасалған түрлі-түсті тоқыма [[Картина|кескіндемелерді]] жасаудың [[қытай]]лық қолөнер өнері. Жібек иірілген жіпті қолмен миниатюралық бамбук челноктарымен жіпке салып, ағаш щеткамен мықтап басады. Өрім өрнекке сәйкес түсті аймақтардың шекарасында шағын саңылаулар жасап, матаға ат берді. Бір картина жасау көп айлық еңбекті қажет етті. Шебер өзінің бүкіл ғасырында жиырмадан астам ірі туындылар жасай алмады{{sfn|Жань Шаньчуань|2022}}.

Кеса техникасы негізінен [[Хан патшалығы|Хань әулетінде]] жүннен жасалған бұйымдарды тоқу үшін пайдаланылған Сучжоу аймағында кең таралған. Шеберлер [[Тан әулеті|Тан әулетінен]] бастап жібекке көшті. Сун және [[Юань Империясы|Юань]] әулеттері кезінде кеса техникасы билеуші тұлғалардың киімдері мен портреттерін, [[каллиграфия]] мен кескіндемелерді жасау үшін пайдаланылды. Кеса техникасы табиғат пен адам бейнелерімен ерекшеленетін Оңтүстік әулеті кезінде шыңына жетті. [[Мин династиясы|Мин]] және [[Цинь империясы|Цин]] әулеттері кезінде шеберлер ең жақсы жағдайда болды, бірақ олардың жұмыстарын тек императорға жақын адамдар ғана пайдалана алады. 2006 жылы Сучжоудың кеса техникасы Қытайдың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енді.{{sfn|Жань Шаньчуань|2022}}

== Әдебиет ==
* {{кітап|тақырыбы=Кес жібегі|авторы=Жань Шаньчуань|ref=Жань Шаньчуань|issn=1005-5010|беттері=60-61|жыл=2022|нөмірі=1}}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://abirus.ru/content/564/623/625/645/656/863.html#3 Кэсы]
* [https://baike.baidu.com/item/%E7%BC%82%E4%B8%9D 缂丝] — Байдупедияден мақала

[[Санат:Қолөнер]]
[[Санат:Соғдылар]]</text>
      <sha1>0cslz6r8z1mrb89zxr9jqecx78009hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаварнак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>711197</id>
    <revision>
      <id>3626504</id>
      <parentid>3293066</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T08:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2903" sha1="9puv8jn334ll419yqfehmomxegmn9l9" xml:space="preserve">[[Сурет:Kamal-ud-din_Bihzad_-_Construction_of_the_fort_of_Kharnaq.jpg|thumb|upright|Хаварнак құрылысын бейнелейтін [[парсы миниатюрасы]]]]
'''Әл-Хаварнак''' — [[Ирак]]тағы ауыл, [[Нажаф|Наджафтан]] шығысқа қарай 1 км жерде.

Аңыз бойынша, Лахмид патшасы әл-Нуман (Нусман Ибн Имру 'әл-Қайс «әл-Ағвар», 403-431 жж.) мұнда [[Сасани әулеті|Сасанид]] шахы үшін сарай салды. Ол көршілес Садыр (мүмкін Ухайдыр) қамалымен бірге әлемнің 30 кереметінің бірі саналған. Оны салған византиялық сәулетші [[Сенмар]]ды шах өлтірген. Бекініске айналған сарай Аббасидтер кезінде пайдаланылған. Ол 14 ғасырда қираған болатын. Оның атауы ''хувармадан'' «керемет шатырлы» немесе ''хаварнардан'' «салтанатты орын» дегенді білдіреді.

Бұл қамал [[Араб тілі|араб]] және [[Парсы тілі|парсы]] деректерінде де айтылады, дегенмен қайсысы тарихи, қайсысы мифтік екенін анықтау қиын{{Sfn|Würsch|2013|pp=143–145}}.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* [https://www.iranicaonline.org/articles/kawarnaq Ḵawarnaq] // Encyclopædia Iranica [Электронный ресурс]: [англ.] / ed. by E. Yarshater. — 2013.
* Loosley, Emma (2018). [https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-2639?rskey=rheLMe&amp;result=1 «Khawarnaq»]. In Nicholson, Oliver (ed.). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-866277-8.

== Библиография ==
* [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/al-khawarnak-SIM_4244?s.num=0&amp;s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&amp;s.q=Khawarnak al-K̲h̲awarnaḳ] / Massignon, L. // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed: [англ.]: in 12 vol. / edited by C. E. Bosworth; E. van Donzel; B. Lewis &amp; Ch. Pellat. Assisted by C. Dumont, G. R. Hawting and Miss M. Paterson. — Leiden: E.J. Brill, 1997. — Vol. 4. &lt;small&gt;(төленген)&lt;/small&gt;
* Ислам энциклопедиясы, арнайы [http://books.google.cat/books?id=7CP7fYghBFQC&amp;pg=PA932&amp;lpg=PA932&amp;dq=Khawarnak&amp;source=bl&amp;ots=F6FskmNI7c&amp;sig=w9XjPzDosmurY4RKYXvgaItnifw&amp;hl=ca&amp;sa=X&amp;ei=Vh-ET_S_MYHA0QW_q8CrBw&amp;ved=0CGIQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=Khawarnak&amp;f=false осында]

[[Санат:Ирактағы қамалдар]]
[[Санат:Лахмидтер]]</text>
      <sha1>9puv8jn334ll419yqfehmomxegmn9l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гриффиндер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>712787</id>
    <revision>
      <id>3626236</id>
      <parentid>3594329</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>88032</id>
      </contributor>
      <origin>3626236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9104" sha1="0yjhx4ysrd23z9013fn7apfqsuofvgb" xml:space="preserve">[[Сурет:Family Guy tv icon.svg|нобай|alt= Family Guy tv icon.svg| Family Guy tv icon.svg]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2023}}
{{Мультсериал|Атауы=Гриффиндер|Түпнұсқа=Family Guy|Сурет=|Жанры=[[Сатира]]&lt;br/&gt;[[Ситуациялық комедия|ситком]]&lt;br/&gt;[[Қара әзіл|Қара комедия]]|Жасаушы=[[Сет Макфарлейн]]|Сценарист=Шэннон Смит
Ким Фертман
Юлиус Шарп
Стив Мармель (2011)
Шерри Гюнтер (1999–2003 жж.)|Рөлдер=[[Сет Макфарлейн]]&lt;br&gt;[[Алекс Борштейн]]&lt;br&gt;[[Сет Грин]]&lt;br&gt;[[Мила Кунис]]&lt;br&gt;[[Майк Генри]]|Композиторы=[[Уолтер Мёрфи]]&lt;br&gt;Рон Джонс|Ел={{Ту|АҚШ}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]|Маусымдар саны=24|Сериялар саны=461|Ұзақтығы=20 — 24 минут|Телеарна=[[Fox Broadcasting Company|Fox]]|Премьера=1999 жылы, 31 қаңтар}}

'''''Гриффиндер''''' — Fox Broadcasting Company үшін Сет МакФарлейн жасаған американдық анимациялық ситком. Бұл мультхикая 1999 жылы 31 қаңтарда Super Bowl XXXIII ойынынан кейін көрсетілді. Бірінші маусымның қалған бөлігі екі айдан кейін, 1999 жылы 11 сәуірде көрсетілді. Бұл шоу Гриффиндердің айналасында, ата-анасы Питер мен Лоис, олардың балалары, Мег, Крис және Стюиден және олардың [[Антропоморфизм|антропоморфты]] [[Ит|иттері]] Брайаннан тұратын жұмыс істемейтін отбасы. [[Род-Айленд|Род-Айлендтің]] ойдан шығарылған Куахог қаласында орналасқан шоу өзінің әзіл-оспақтарының көпшілігін американдық мәдениетті жиі дүр сілкіндіретін метафикционалды кесінділер түрінде көрсетеді.

Отбасын МакФарлейн ''«Ларридің өмірі»'' және ''«Ларри мен Стив»'' атты екі анимациялық фильмді әзірлегеннен кейін дүниеге әкелді. МакФарлейн фильмдердің бас кейіпкері Ларри мен оның иті Стив дизайнын өзгертіп, тиісінше Питер және Брайан деп атады. МакФарлейн 1998 жылдың желтоқсанында Фоксқа жеті минуттық пилотты ұсынды, ал шоу жасыл жарықпен жанып, өндірісті бастады. ''«Гриффиндер»'' мультхикаясының тоқтатылуы 2002 жылы үшінші маусымы шыққаннан кейін көп ұзамай жарияланды, 2003 жылы Adult Swim фильмінде көрсетілмеген бір эпизод серияның бастапқы нұсқасын аяқтады. Қолайлы DVD сатылымдары және синдикатталған қайталанулардың жоғары рейтингтері Фоксты шоуды 2004 жылы жандандыруға сендірді; төртінші маусымы келесі жылы, 2005 жылдың 1 мамырында көрсетіле бастады.

Премьерадан кейін ''Гриффиндер'' біраз оң пікірлерге ие болды. 2009 жылы ол «Үздік комедия сериясы» үшін Primetime Emmy сыйлығына ұсынылды, бұл 1961 жылы ''«Флинтстондар» фильмінен'' кейін бұл сыйлыққа алғаш рет анимациялық сериал ұсынылды. 2013 жылы ''TV Guide'' ''Гриффиндер фильмін'' ең үлкен телемультфильм ретінде тоғызыншы орындады. &lt;ref name=&quot;tvguide1&quot;&gt;{{Cite web|date=September 24, 2013|title=TV Guide Magazine's 60 Greatest Cartoons of All Time|url=https://www.tvguide.com/News/Greatest-Cartoons-TV-Guide-Magazine-1071203.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180710095501/https://www.tvguide.com/news/greatest-cartoons-tv-guide-magazine-1071203/|archivedate=July 10, 2018|accessdate=February 6, 2014|publisher=[[TV Guide]]}}&lt;/ref&gt; Табиғаты сатиралық болғанымен, сериал сюжеттер мен кейіпкерлердің стереотиптерінен бастап нәсілшілдік, гомофобия және сексизм туралы айыптауларға дейін көптеген сын мен қайшылықтарға ие болды. 

Шоуға негізделген көптеген байланыс құралдары шығарылды. Соның ішінде ''Стьюи Гриффин: Айтылмаған әңгіме'', 2005 жылы шығарылған тікелей DVD-ге арнайы фильм; ''Family Guy: Live in Vegas'', 2005 жылы шығарылған саундтрек-DVD комбо, шоудағы музыка, сонымен қатар МакФарлейн мен Уолтер Мерфи жасаған музыка; сәйкесінше 2006 және 2007 жылдары шығарылған бейне ойын және пинбол машинасы. 2005 жылдан бастап Harper Adult баспасынан алты кітап шықты.  ''Laugh It Up, Fuzzball: The Family Guy трилогиясы'' (2010), ''Star Wars'' түпнұсқа трилогиясын пародиялайтын үш эпизодтан тұратын топтама. Кливленд Браун қатысқан ''«Кливленд шоуы»'' [[спин-офф]] сериясы 2009 жылдың 27 қыркүйегінен 2013 жылдың 19 мамырына дейін көрсетілді. 

2023 жылдың 26 қаңтарында Фокс сериал 22 және 23 маусымдарға жаңартылып, шоуды 2024–25 жылдардың телемаусымына дейін жалғастырғанын хабарлады. &lt;ref name=&quot;Bob's Burgers, Family Guy, The Simpsons renewed&quot;&gt;{{Cite web|author=Petski|first=Denise|date=January 26, 2023|title=''The Simpsons'', ''Family Guy'' &amp; ''Bob's Burgers'' Renewed For Two Additional Seasons Through 2024-25|url=https://deadline.com/2023/01/the-simpsons-family-guy-bobs-burgers-renewed-two-additional-seasons-through-2024-25-1235241757/|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|accessdate=January 26, 2023|archivedate=January 26, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230126195301/https://deadline.com/2023/01/the-simpsons-family-guy-bobs-burgers-renewed-two-additional-seasons-through-2024-25-1235241757/}}&lt;/ref&gt; 22 маусымның премьерасы 2023 жылдың 1 қазанында болады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Breaking News - FOX to Debut Animated Comedy &quot;Krapopolis&quot; on Sunday, Sept. 24 {{!}} TheFutonCritic.com|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2023/07/10/fox-to-debut-animated-comedy-krapopolis-on-sunday-sept-24-849013/20230710fox02/|accessdate=July 10, 2023|work=www.thefutoncritic.com|archivedate=September 27, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230927141717/http://www.thefutoncritic.com/news/2023/07/10/fox-to-debut-animated-comedy-krapopolis-on-sunday-sept-24-849013/20230710fox02/}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 12 мамырында ''«Гриффиндер»'' сериалының серуендері, оның ішінде Сет МакФарлейн, Америка Жазушылар Гильдиясының 2023 жылғы ереуілінінен кейін шоуды уақытша тастайтыны жарияланды. Олар 2023 жылдың 27 қыркүйегінде, ереуіл аяқталды деп жарияланғаннан кейін шоуға қайта оралды. &lt;ref&gt;{{Cite web|author=Patten|first=Dominic|date=May 12, 2023|title=Seth MacFarlane &amp; Showrunners Exit 'Family Guy' &amp; 'American Dad' Until Striking WGA Gets New Contract|url=https://deadline.com/2023/05/writers-strike-seth-macfarlane-exits-family-guy-american-dad-wga-showrunners-1235365362/|accessdate=May 13, 2023|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|lang=en-US|archivedate=May 12, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230512210742/https://deadline.com/2023/05/writers-strike-seth-macfarlane-exits-family-guy-american-dad-wga-showrunners-1235365362/}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]]
[[Санат:АҚШ мультсериалдары]]
[[Санат:Fox Broadcasting Company телебағдарламалары]]</text>
      <sha1>0yjhx4ysrd23z9013fn7apfqsuofvgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>714660</id>
    <revision>
      <id>3626539</id>
      <parentid>3594186</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38288-61</username>
        <id>183181</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ер есімдерінің тізімі */ Хайрм</comment>
      <origin>3626539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192596" sha1="gkdqhq16uuwfhqcw4l6b1qs04ng9gj8" xml:space="preserve">Қазақстан қазақтарының 2021 жылға ең көп кездесетін 5 000 ер (еркек, ұл) есімдерінің тізімі. Есімдер құжаттағы жазылуы бойынша берілген. [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының]] мәліметі бойынша.&lt;ref&gt;https://stat.gov.kz/upload/iblock/806/2lg4ydcnxvevgfu945x8ng6v12w6f8ow/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%20%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BD%20%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96.xlsx&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://stat.gov.kz/news/azamat-pen-aruzhan-aza-standa-y-e-tanymal-aza-esimderi-/&lt;/ref&gt;  Тізімде 91,4% жуық ер қазақтың есімдері бар.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Есімдер тізімі
|-
|'''Ер'''
|'''Әйел'''
|-
|'''[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі|1-5000]]'''
|'''[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі|1-5000]]'''
|-
|'''[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (5001-10000)|5001-10000]]'''
|'''[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)|5001-10000]]'''
|-
|'''[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (10001-15000)|10001-15000]]'''
|'''[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (10001-15000)|10001-15000]]'''
|}
== Ер есімдерінің тізімі ==
{| style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;width:50%;&quot; |

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible sticky-header&quot;
|+Тізім
! № !! Ерлер !! Аттас саны
|-
! 1 
| ХАЙРМ || 63 818
|-
! 2
| [[Серик]] || 53 780
|-
! 3
| [[Марат]] || 50 601
|-
! 4
| [[Руслан]] || 50 382
|-
! 5
| [[Нурлан]] || 50 068
|-
! 6
| [[Ерасыл]] || 49 660
|-
! 7
| [[Ерлан]] || 49 623
|-
! 8
| [[Алихан]] || 47 826
|-
! 9
| [[Данияр]] || 46 390
|-
! 10
| [[Арман]] || 45 476
|-
! 11
| [[Бауыржан]] || 43 246
|-
! 12
| [[Ержан]] || 42 620
|-
! 13
| [[Кайрат]] || 42 146
|-
! 14
| [[Талгат]] || 40 435
|-
! 15
| [[Диас]] || 38 940
|-
! 16
| [[Мирас]] || 34 868
|-
! 17
| [[Рамазан]] || 34 854
|-
! 18
| [[Канат]] || 34 751
|-
! 19
| [[Мурат]] || 34 181
|-
! 20
| [[Санжар]] || 33 338
|-
! 21
| [[Нұрислам]] || 32 272
|-
! 22
| [[Ербол]] || 31 455
|-
! 23
| [[Дамир]] || 29 525
|-
! 24
| [[Нұрасыл]] || 28 648
|-
! 25
| [[Нуржан]] || 28 034
|-
! 26
| [[Аскар]] || 27 082
|-
! 27
| [[Айбек]] || 26 861
|-
! 28
| [[Бекзат]] || 26 796
|-
! 29
| [[Жандос]] || 26 795
|-
! 30
| [[Дархан]] || 26 143
|-
! 31
| [[Айсұлтан]] || 25 941
|-
! 32
| [[Болат]] || 25 661
|-
! 33
| [[Нұрсұлтан]] || 25 500
|-
! 34
| [[Олжас]] || 25 382
|-
! 35
| [[Арсен]] || 25 178
|-
! 36
| [[Тимур]] || 25 060
|-
! 37
| [[Самат]] || 25 026
|-
! 38
| [[Асхат]] || 24 900
|-
! 39
| [[Берик]] || 24 562
|-
! 40
| [[Мадияр]] || 24 396
|-
! 41
| [[Алдияр]] || 24 335
|-
! 42
| [[Ислам]] || 23 982
|-
! 43
| [[Айдос]] || 23 825
|-
! 44
| [[Амир]] || 23 402
|-
! 45
| [[Алмас]] || 22 878
|-
! 46
| [[Али]] || 22 583
|-
! 47
| [[Куаныш]] || 21 711
|-
! 48
| [[Ернар]] || 21 533
|-
! 49
| [[Аян]] || 21 161
|-
! 50
| [[Аслан]] || 21 153
|-
! 51
| [[Әділет]] || 20 692
|-
! 52
| [[Даурен]] || 20 318
|-
! 53
| [[Нұрдәулет]] || 20 193
|-
! 54
| [[Асылбек]] || 20 137
|-
! 55
| [[Ерболат]] || 20 103
|-
! 56
| [[Дастан]] || 19 473
|-
! 57
| [[Ермек]] || 19 098
|-
! 58
| [[Айдын]] || 19 058
|-
! 59
| [[Даулет]] || 18 430
|-
! 60
| [[Максат]] || 18 181
|-
! 61
| [[Абай]] || 17 988
|-
! 62
| [[Нурсултан]] || 17 440
|-
! 63
| [[Айдар]] || 17 330
|-
! 64
| [[Расул]] || 17 227
|-
! 65
| [[Бауржан]] || 17 148
|-
! 66
| [[Алинұр]] || 16 910
|-
! 67
| [[Алишер]] || 16 643
|-
! 68
| [[Ерсұлтан]] || 16 499
|-
! 69
| [[Дидар]] || 16 270
|-
! 70
| [[Алибек]] || 16 269
|-
! 71
| [[Ернұр]] || 15 963
|-
! 72
| [[Саят]] || 15 948
|-
! 73
| [[Бексұлтан]] || 15 836
|-
! 74
| [[Абзал]] || 15 586
|-
! 75
| [[Бекжан]] || 15 427
|-
! 76
| [[Мейрамбек]] || 15 403
|-
! 77
| [[Еркебұлан]] || 15 348
|-
! 78
| [[Медет]] || 15 045
|-
! 79
| [[Абылай]] || 15 006
|-
! 80
| [[Сұлтан]] || 14 736
|-
! 81
| [[Мансур]] || 14 714
|-
! 82
| [[Бекарыс]] || 14 711
|-
! 83
| [[Ринат]] || 14 611
|-
! 84
| [[Жанат]] || 14 552
|-
! 85
| [[Жанболат]] || 14 407
|-
! 86
| [[Дарын]] || 14 380
|-
! 87
| [[Нұржан]] || 14 157
|-
! 88
| [[Бақдәулет]] || 13 982
|-
! 89
| [[Жасулан]] || 13 786
|-
! 90
| [[Ильяс]] || 13 706
|-
! 91
| [[Рауан]] || 13 661
|-
! 92
| [[Дулат]] || 13 639
|-
! 93
| [[Әлихан]] || 13 615
|-
! 94
| [[Әли]] || 13 565
|-
! 95
| [[Қуаныш]] || 13 506
|-
! 96
| [[Темірлан]] || 13 383
|-
! 97
| [[Мақсат]] || 13 367
|-
! 98
| [[Алтынбек]] || 13 150
|-
! 99
| [[Асылхан]] || 13 101
|-
! 100
| [[Бейбарыс]] || 13 065
|-
! 101
| [[Батырхан]] || 13 030
|-
! 102
| [[Алмат]] || 12 993
|-
! 103
| [[Жасұлан]] || 12 847
|-
! 104
| [[Азат]] || 12 694
|-
! 105
| [[Ануар]] || 12 670
|-
! 106
| [[Бахтияр]] || 12 440
|-
! 107
| [[Мейіржан]] || 12 309
|-
! 108
| [[Рустем]] || 12 257
|-
! 109
| [[Мансұр]] || 12 227
|-
! 110
| [[Дінмұхаммед]] || 12 205
|-
! 111
| [[Асылжан]] || 12 188
|-
! 112
| [[Айбар]] || 12 064
|-
! 113
| [[Асет]] || 12 003
|-
! 114
| [[Еркебулан]] || 11 952
|-
! 115
| [[Бакытжан]] || 11 638
|-
! 116
| [[Еркин]] || 11 635
|-
! 117
| [[Нурбол]] || 11 603
|-
! 118
| [[Амангельды]] || 11 564
|-
! 119
| [[Омар]] || 11 523
|-
! 120
| [[Мухтар]] || 11 484
|-
! 121
| [[Султан]] || 11 177
|-
! 122
| [[Мағжан]] || 11 097
|-
! 123
| [[Думан]] || 11 020
|-
! 124
| [[Рустам]] || 10 970
|-
! 125
| [[Дәулет]] || 10 959
|-
! 126
| [[Елдос]] || 10 854
|-
! 127
| [[Сакен]] || 10 837
|-
! 128
| [[Аңсар]] || 10 789
|-
! 129
| [[Абылайхан]] || 10 765
|-
! 130
| [[Қайсар]] || 10 532
|-
! 131
| [[Галымжан]] || 10 512
|-
! 132
| [[Мади]] || 10 451
|-
! 133
| [[Арлан]] || 10 287
|-
! 134
| [[Алан]] || 10 254
|-
! 135
| [[Еламан]] || 10 107
|-
! 136
| [[Бекболат]] || 10 033
|-
! 137
| [[Заңғар]] || 9 942
|-
! 138
| [[Рахат]] || 9 932
|-
! 139
| [[Жанибек]] || 9 924
|-
! 140
| [[Сабит]] || 9 899
|-
! 141
| [[Әмір]] || 9 840
|-
! 142
| [[Темирлан]] || 9 804
|-
! 143
| [[Нурболат]] || 9 796
|-
! 144
| [[Ибраһим]] || 9 694
|-
! 145
| [[Нурбек]] || 9 595
|-
! 146
| [[Алмаз]] || 9 535
|-
! 147
| [[Жомарт]] || 9 439
|-
! 148
| [[Ералы]] || 9 422
|-
! 149
| [[Сырым]] || 9 377
|-
! 150
| [[Аманжол]] || 9 208
|-
! 151
| [[Саян]] || 9 122
|-
! 152
| [[Нариман]] || 9 086
|-
! 153
| [[Әділ]] || 9 078
|-
! 154
| [[Нурлыбек]] || 9 061
|-
! 155
| [[Нұрлан]] || 8 880
|-
! 156
| [[Нұрбек]] || 8 867
|-
! 157
| [[Бахытжан]] || 8 756
|-
! 158
| [[Муслим]] || 8 699
|-
! 159
| [[Александр]] || 8 600
|-
! 160
| [[Даниял]] || 8 501
|-
! 161
| [[Әлинұр]] || 8 499
|-
! 162
| [[Шыңғыс]] || 8 482
|-
! 163
| [[Нұрали]] || 8 467
|-
! 164
| [[Тамерлан]] || 8 425
|-
! 165
| [[Серік]] || 8 374
|-
! 166
| [[Сержан]] || 8 333
|-
! 167
| [[Нұрболат]] || 8 226
|-
! 168
| [[Бекнұр]] || 8 200
|-
! 169
| [[Болатбек]] || 8 197
|-
! 170
| [[Даниал]] || 8 177
|-
! 171
| [[Нұрбол]] || 8 146
|-
! 172
| [[Қанат]] || 8 057
|-
! 173
| [[Амирхан]] || 8 025
|-
! 174
| [[Ансар]] || 7 999
|-
! 175
| [[Асан]] || 7 985
|-
! 176
| [[Женис]] || 7 916
|-
! 177
| [[Ахмет]] || 7 909
|-
! 178
| [[Бақытжан]] || 7 803
|-
! 179
| [[Багдат]] || 7 725
|-
! 180
| [[Адиль]] || 7 689
|-
! 181
| [[Райымбек]] || 7 610
|-
! 182
| [[Мәди]] || 7 564
|-
! 183
| [[Нурдаулет]] || 7 333
|-
! 184
| [[Ақжол]] || 7 307
|-
! 185
| [[Дінмұхамед]] || 7 300
|-
! 186
| [[Арнұр]] || 7 108
|-
! 187
| [[Асқар]] || 7 105
|-
! 188
| [[Дәурен]] || 7 086
|-
! 189
| [[Әлішер]] || 7 056
|-
! 190
| [[Ерик]] || 7 025
|-
! 191
| [[Габит]] || 6 898
|-
! 192
| [[Қайрат]] || 6 859
|-
! 193
| [[Жалғас]] || 6 833
|-
! 194
| [[Бакыт]] || 6 785
|-
! 195
| [[Сергей]] || 6 757
|-
! 196
| [[Саламат]] || 6 701
|-
! 197
| [[Алижан]] || 6 687
|-
! 198
| [[Марлен]] || 6 673
|-
! 199
| [[Альтаир]] || 6 594
|-
! 200
| [[Нұртас]] || 6 577
|-
! 201
| [[Нұрдаулет]] || 6 558
|-
! 202
| [[Ілияс]] || 6 557
|-
! 203
| [[Мерей]] || 6 552
|-
! 204
| [[Артур]] || 6 545
|-
! 205
| [[Куандык]] || 6 531
|-
! 206
| [[Жәнібек]] || 6 454
|-
! 207
| [[Бахыт]] || 6 386
|-
! 208
| [[Ардак]] || 6 364
|-
! 209
| [[Амантай]] || 6 352
|-
! 210
| [[Муратбек]] || 6 320
|-
! 211
| [[Айбол]] || 6 233
|-
! 212
| [[Алинур]] || 6 221
|-
! 213
| [[Берік]] || 6 184
|-
! 214
| [[Нургали]] || 6 174
|-
! 215
| [[Талғат]] || 6 121
|-
! 216
| [[Ергали]] || 6 121
|-
! 217
| [[Ұлан]] || 6 116
|-
! 218
| [[Әбілмансұр]] || 6 033
|-
! 219
| [[Серикбай]] || 5 998
|-
! 220
| [[Ғалымжан]] || 5 980
|-
! 221
| [[Нұрлыбек]] || 5 955
|-
! 222
| [[Булат]] || 5 942
|-
! 223
| [[Куат]] || 5 903
|-
! 224
| [[Әлібек]] || 5 835
|-
! 225
| [[Жаксылык]] || 5 827
|-
! 226
| [[Әсет]] || 5 813
|-
! 227
| [[Батыр]] || 5 766
|-
! 228
| [[Бағлан]] || 5 760
|-
! 229
| [[Ерхан]] || 5 730
|-
! 230
| [[Эльдар]] || 5 723
|-
! 231
| [[Сабыржан]] || 5 719
|-
! 232
| [[Ердәулет]] || 5 714
|-
! 233
| [[Жансерік]] || 5 701
|-
! 234
| [[Нұрәли]] || 5 672
|-
! 235
| [[Нұрхан]] || 5 664
|-
! 236
| [[Орынбасар]] || 5 630
|-
! 237
| [[Мейрам]] || 5 629
|-
! 238
| [[Азиз]] || 5 626
|-
! 239
| [[Бағдат]] || 5 579
|-
! 240
| [[Жарас]] || 5 488
|-
! 241
| [[Алимжан]] || 5 475
|-
! 242
| [[Гани]] || 5 429
|-
! 243
| [[Батырбек]] || 5 405
|-
! 244
| [[Елнұр]] || 5 375
|-
! 245
| [[Бекасыл]] || 5 354
|-
! 246
| [[Абдурахман]] || 5 349
|-
! 247
| [[Фархат]] || 5 338
|-
! 248
| [[Шерхан]] || 5 330
|-
! 249
| [[Жантөре]] || 5 330
|-
! 250
| [[Бейбит]] || 5 329
|-
! 251
| [[Нурали]] || 5 317
|-
! 252
| [[Әділхан]] || 5 291
|-
! 253
| [[Мұхаммед]] || 5 281
|-
! 254
| [[Ибрахим]] || 5 275
|-
! 255
| [[Абдулла]] || 5 253
|-
! 256
| [[Акылбек]] || 5 243
|-
! 257
| [[Нұрмұхаммед]] || 5 212
|-
! 258
| [[Аман]] || 5 188
|-
! 259
| [[Улан]] || 5 185
|-
! 260
| [[Досжан]] || 5 182
|-
! 261
| [[Малик]] || 5 142
|-
! 262
| [[Айсултан]] || 5 141
|-
! 263
| [[Максим]] || 5 135
|-
! 264
| [[Нұржігіт]] || 5 085
|-
! 265
| [[Адилбек]] || 5 055
|-
! 266
| [[Бақдаулет]] || 5 050
|-
! 267
| [[Арыстан]] || 5 032
|-
! 268
| [[Бексултан]] || 5 032
|-
! 269
| [[Айқын]] || 5 023
|-
! 270
| [[Әділжан]] || 4 992
|-
! 271
| [[Ибрагим]] || 4 921
|-
! 272
| [[Әмірхан]] || 4 911
|-
! 273
| [[Баглан]] || 4 874
|-
! 274
| [[Мұрат]] || 4 858
|-
! 275
| [[Алтай]] || 4 842
|-
! 276
| [[Арслан]] || 4 833
|-
! 277
| [[Кенжебек]] || 4 812
|-
! 278
| [[Ерқанат]] || 4 800
|-
! 279
| [[Нұрбақыт]] || 4 776
|-
! 280
| [[Ердос]] || 4 773
|-
! 281
| [[Исмаил]] || 4 754
|-
! 282
| [[Елдар]] || 4 713
|-
! 283
| [[Нурислам]] || 4 710
|-
! 284
| [[Роман]] || 4 685
|-
! 285
| [[Адилет]] || 4 665
|-
! 286
| [[Асанали]] || 4 664
|-
! 287
| [[Ернур]] || 4 641
|-
! 288
| [[Жігер]] || 4 598
|-
! 289
| [[Жумабек]] || 4 597
|-
! 290
| [[Санат]] || 4 586
|-
! 291
| [[Хамза]] || 4 567
|-
! 292
| [[Ренат]] || 4 509
|-
! 293
| [[Мухит]] || 4 488
|-
! 294
| [[Дияр]] || 4 464
|-
! 295
| [[Владимир]] || 4 464
|-
! 296
| [[Мұстафа]] || 4 462
|-
! 297
| [[Манас]] || 4 453
|-
! 298
| [[Нұрғиса]] || 4 450
|-
! 299
| [[Ерназар]] || 4 444
|-
! 300
| [[Жанарыс]] || 4 429
|-
! 301
| [[Казбек]] || 4 387
|-
! 302
| [[Нуркен]] || 4 376
|-
! 303
| [[Жақсылық]] || 4 362
|-
! 304
| [[Галым]] || 4 357
|-
! 305
| [[Иманғали]] || 4 345
|-
! 306
| [[Толеген]] || 4 340
|-
! 307
| [[Жалгас]] || 4 253
|-
! 308
| [[Тулеген]] || 4 236
|-
! 309
| [[Әділбек]] || 4 235
|-
! 310
| [[Манарбек]] || 4 222
|-
! 311
| [[Нұрым]] || 4 221
|-
! 312
| [[Жаслан]] || 4 182
|-
! 313
| [[Ерсултан]] || 4 182
|-
! 314
| [[Рахымжан]] || 4 180
|-
! 315
| [[Алим]] || 4 126
|-
! 316
| [[Махамбет]] || 4 125
|-
! 317
| [[Ақылбек]] || 4 123
|-
! 318
| [[Дмитрий]] || 4 122
|-
! 319
| [[Рашид]] || 4 120
|-
! 320
| [[Жандарбек]] || 4 095
|-
! 321
| [[Марғұлан]] || 4 071
|-
! 322
| [[Мереке]] || 4 050
|-
! 323
| [[Исламбек]] || 4 030
|-
! 324
| [[Айболат]] || 4 025
|-
! 325
| [[Таир]] || 4 001
|-
! 326
| [[Нұриман]] || 3 980
|-
! 327
| [[Назар]] || 3 968
|-
! 328
| [[Біржан]] || 3 929
|-
! 329
| [[Биржан]] || 3 896
|-
! 330
| [[Кайсар]] || 3 880
|-
! 331
| [[Куанышбек]] || 3 870
|-
! 332
| [[Адилхан]] || 3 812
|-
! 333
| [[Мейірбек]] || 3 803
|-
! 334
| [[Имран]] || 3 798
|-
! 335
| [[Ернат]] || 3 794
|-
! 336
| [[Еркін]] || 3 790
|-
! 337
| [[Алпамыс]] || 3 773
|-
! 338
| [[Ердаулет]] || 3 772
|-
! 339
| [[Иса]] || 3 748
|-
! 340
| [[Бақберген]] || 3 715
|-
! 341
| [[Асылан]] || 3 682
|-
! 342
| [[Артём]] || 3 659
|-
! 343
| [[Нұрәлі]] || 3 626
|-
! 344
| [[Ерсін]] || 3 616
|-
! 345
| [[Карим]] || 3 614
|-
! 346
| [[Уалихан]] || 3 592
|-
! 347
| [[Арнур]] || 3 578
|-
! 348
| [[Жамбыл]] || 3 560
|-
! 349
| [[Нұрәділ]] || 3 550
|-
! 350
| [[Ерзат]] || 3 532
|-
! 351
| [[Ержігіт]] || 3 529
|-
! 352
| [[Әліби]] || 3 528
|-
! 353
| [[Ерсайын]] || 3 501
|-
! 354
| [[Аят]] || 3 469
|-
! 355
| [[Ертай]] || 3 461
|-
! 356
| [[Елжан]] || 3 431
|-
! 357
| [[Бакытбек]] || 3 427
|-
! 358
| [[Рахман]] || 3 423
|-
! 359
| [[Максут]] || 3 418
|-
! 360
| [[Ескендір]] || 3 416
|-
! 361
| [[Айтөре]] || 3 403
|-
! 362
| [[Андрей]] || 3 390
|-
! 363
| [[Исатай]] || 3 370
|-
! 364
| [[Ахмад]] || 3 342
|-
! 365
| [[Темирхан]] || 3 319
|-
! 366
| [[Ермахан]] || 3 307
|-
! 367
| [[Нұртілеу]] || 3 293
|-
! 368
| [[Нурасыл]] || 3 271
|-
! 369
| [[Алексей]] || 3 232
|-
! 370
| [[Мухаммад]] || 3 225
|-
! 371
| [[Нұралы]] || 3 189
|-
! 372
| [[Жан]] || 3 178
|-
! 373
| [[Досымжан]] || 3 147
|-
! 374
| [[Жумабай]] || 3 134
|-
! 375
| [[Адлет]] || 3 133
|-
! 376
| [[Чингиз]] || 3 126
|-
! 377
| [[Наурызбек]] || 3 124
|-
! 378
| [[Сабыр]] || 3 085
|-
! 379
| [[Нұрқанат]] || 3 072
|-
! 380
| [[Рысбек]] || 3 051
|-
! 381
| [[Адил]] || 3 049
|-
! 382
| [[Мустафа]] || 3 040
|-
! 383
| [[Бибарыс]] || 3 038
|-
! 384
| [[Алиби]] || 3 037
|-
! 385
| [[Николай]] || 3 029
|-
! 386
| [[Никита]] || 3 029
|-
! 387
| [[Бейбіт]] || 3 025
|-
! 388
| [[Тамирлан]] || 3 015
|-
! 389
| [[Ғани]] || 3 013
|-
! 390
| [[Дияс]] || 3 001
|-
! 391
| [[Газиз]] || 2 993
|-
! 392
| [[Евгений]] || 2 992
|-
! 393
| [[Асыл]] || 2 979
|-
! 394
| [[Эмир]] || 2 961
|-
! 395
| [[Шыңғысхан]] || 2 954
|-
! 396
| [[Данил]] || 2 952
|-
! 397
| [[Кирилл]] || 2 939
|-
! 398
| [[Әміре]] || 2 919
|-
! 399
| [[Наурызбай]] || 2 914
|-
! 400
| [[Оразбек]] || 2 914
|-
! 401
| [[Батыржан]] || 2 912
|-
! 402
| [[Есбол]] || 2 902
|-
! 403
| [[Адильхан]] || 2 898
|-
! 404
| [[Ануарбек]] || 2 886
|-
! 405
| [[Бақтияр]] || 2 882
|-
! 406
| [[Ахмедияр]] || 2 881
|-
! 407
| [[Есен]] || 2 878
|-
! 408
| [[Асланбек]] || 2 877
|-
! 409
| [[Қуандық]] || 2 864
|-
! 410
| [[Айдарбек]] || 2 854
|-
! 411
| [[Мұхтар]] || 2 838
|-
! 412
| [[Жеңіс]] || 2 837
|-
! 413
| [[Нұркелді]] || 2 810
|-
! 414
| [[Мейржан]] || 2 807
|-
! 415
| [[Архат]] || 2 805
|-
! 416
| [[Аманбек]] || 2 796
|-
! 417
| [[Адильбек]] || 2 795
|-
! 418
| [[Маулен]] || 2 786
|-
! 419
| [[Әлімжан]] || 2 777
|-
! 420
| [[Бақыт]] || 2 766
|-
! 421
| [[Оралбек]] || 2 747
|-
! 422
| [[Нұртілек]] || 2 742
|-
! 423
| [[Базарбай]] || 2 727
|-
! 424
| [[Қазыбек]] || 2 712
|-
! 425
| [[Өркен]] || 2 698
|-
! 426
| [[Хамит]] || 2 690
|-
! 427
| [[Айбат]] || 2 688
|-
! 428
| [[Айбын]] || 2 683
|-
! 429
| [[Искандер]] || 2 676
|-
! 430
| [[Ардақ]] || 2 639
|-
! 431
| [[Муса]] || 2 637
|-
! 432
| [[Султанбек]] || 2 632
|-
! 433
| [[Бекет]] || 2 617
|-
! 434
| [[Самир]] || 2 616
|-
! 435
| [[Асанәлі]] || 2 584
|-
! 436
| [[Айдархан]] || 2 576
|-
! 437
| [[Канатбек]] || 2 567
|-
! 438
| [[Сансызбай]] || 2 554
|-
! 439
| [[Серикжан]] || 2 550
|-
! 440
| [[Амиржан]] || 2 531
|-
! 441
| [[Досбол]] || 2 506
|-
! 442
| [[Динмухамед]] || 2 486
|-
! 443
| [[Нурхан]] || 2 483
|-
! 444
| [[Осман]] || 2 457
|-
! 445
| [[Нұртөре]] || 2 448
|-
! 446
| [[Рүстем]] || 2 446
|-
! 447
| [[Жангир]] || 2 444
|-
! 448
| [[Шынгыс]] || 2 434
|-
! 449
| [[Сарсенбай]] || 2 430
|-
! 450
| [[Илья]] || 2 424
|-
! 451
| [[Әнуар]] || 2 423
|-
! 452
| [[Мухаммед]] || 2 417
|-
! 453
| [[Усен]] || 2 412
|-
! 454
| [[Сагындык]] || 2 404
|-
! 455
| [[Нуртас]] || 2 399
|-
! 456
| [[Ғазиз]] || 2 394
|-
! 457
| [[Ақниет]] || 2 390
|-
! 458
| [[Виктор]] || 2 385
|-
! 459
| [[Мейрбек]] || 2 379
|-
! 460
| [[Махсат]] || 2 375
|-
! 461
| [[Даниил]] || 2 374
|-
! 462
| [[Серикбол]] || 2 369
|-
! 463
| [[Айтжан]] || 2 357
|-
! 464
| [[Манат]] || 2 354
|-
! 465
| [[Хан]] || 2 342
|-
! 466
| [[Қасым]] || 2 340
|-
! 467
| [[Кудайберген]] || 2 332
|-
! 468
| [[Жумагали]] || 2 320
|-
! 469
| [[Еділ]] || 2 315
|-
! 470
| [[Жанасыл]] || 2 310
|-
! 471
| [[Аскарбек]] || 2 278
|-
! 472
| [[Жанабай]] || 2 270
|-
! 473
| [[Бек]] || 2 267
|-
! 474
| [[Қасымхан]] || 2 260
|-
! 475
| [[Денис]] || 2 259
|-
! 476
| [[Заманбек]] || 2 257
|-
! 477
| [[Мырзабек]] || 2 256
|-
! 478
| [[Иван]] || 2 252
|-
! 479
| [[Ақарыс]] || 2 252
|-
! 480
| [[Нартай]] || 2 249
|-
! 481
| [[Владислав]] || 2 246
|-
! 482
| [[Сәкен]] || 2 245
|-
! 483
| [[Ғабит]] || 2 236
|-
! 484
| [[Нұрғали]] || 2 234
|-
! 485
| [[Ерден]] || 2 232
|-
! 486
| [[Амангелди]] || 2 223
|-
! 487
| [[Турар]] || 2 217
|-
! 488
| [[Елжас]] || 2 214
|-
! 489
| [[Бактияр]] || 2 207
|-
! 490
| [[Салауат]] || 2 201
|-
! 491
| [[Еркен]] || 2 194
|-
! 492
| [[Арыстанбек]] || 2 180
|-
! 493
| [[Мейірлан]] || 2 177
|-
! 494
| [[Сұңқар]] || 2 175
|-
! 495
| [[Богдан]] || 2 175
|-
! 496
| [[Михаил]] || 2 164
|-
! 497
| [[Нуралы]] || 2 163
|-
! 498
| [[Женисбек]] || 2 157
|-
! 499
| [[Есет]] || 2 155
|-
! 500
| [[Аблай]] || 2 148
|-
! 501
| [[Сүндет]] || 2 147
|-
! 502
| [[Дінислам]] || 2 147
|-
! 503
| [[Арнат]] || 2 138
|-
! 504
| [[Мұхамеджан]] || 2 131
|-
! 505
| [[Юрий]] || 2 123
|-
! 506
| [[Темирбек]] || 2 105
|-
! 507
| [[Оразбай]] || 2 103
|-
! 508
| [[Димаш]] || 2 088
|-
! 509
| [[Ерали]] || 2 076
|-
! 510
| [[Сунгат]] || 2 075
|-
! 511
| [[Талант]] || 2 069
|-
! 512
| [[Ақтөре]] || 2 067
|-
! 513
| [[Абат]] || 2 065
|-
! 514
| [[Берекет]] || 2 064
|-
! 515
| [[Рамиль]] || 2 063
|-
! 516
| [[Ахат]] || 2 062
|-
! 517
| [[Амандык]] || 2 059
|-
! 518
| [[Диар]] || 2 046
|-
! 519
| [[Бакдаулет]] || 2 030
|-
! 520
| [[Нуртай]] || 2 019
|-
! 521
| [[Рахим]] || 2 018
|-
! 522
| [[Бахытбек]] || 2 018
|-
! 523
| [[Оразалы]] || 2 013
|-
! 524
| [[Аблайхан]] || 2 009
|-
! 525
| [[Орынбек]] || 2 002
|-
! 526
| [[Аскат]] || 2 002
|-
! 527
| [[Акжол]] || 2 002
|-
! 528
| [[Нұрзат]] || 1 991
|-
! 529
| [[Хасан]] || 1 989
|-
! 530
| [[Сайлау]] || 1 975
|-
! 531
| [[Сапар]] || 1 974
|-
! 532
| [[Естай]] || 1 970
|-
! 533
| [[Давид]] || 1 959
|-
! 534
| [[Алимхан]] || 1 949
|-
! 535
| [[Сұлтанбек]] || 1 948
|-
! 536
| [[Мейірхан]] || 1 945
|-
! 537
| [[Айтуар]] || 1 944
|-
! 538
| [[Галимжан]] || 1 941
|-
! 539
| [[Жаныбек]] || 1 940
|-
! 540
| [[Жарқын]] || 1 939
|-
! 541
| [[Ален]] || 1 930
|-
! 542
| [[Жоламан]] || 1 918
|-
! 543
| [[Едил]] || 1 916
|-
! 544
| [[Сайран]] || 1 896
|-
! 545
| [[Бекбол]] || 1 888
|-
! 546
| [[Курмангазы]] || 1 885
|-
! 547
| [[Амирлан]] || 1 884
|-
! 548
| [[Сапаргали]] || 1 881
|-
! 549
| [[Әлижан]] || 1 880
|-
! 550
| [[Мұхаммеджан]] || 1 878
|-
! 551
| [[Хантөре]] || 1 872
|-
! 552
| [[Кенжебай]] || 1 872
|-
! 553
| [[Ақтілек]] || 1 871
|-
! 554
| [[Бағжан]] || 1 869
|-
! 555
| [[Нұрберген]] || 1 866
|-
! 556
| [[Анатолий]] || 1 863
|-
! 557
| [[Олег]] || 1 849
|-
! 558
| [[Данабек]] || 1 846
|-
! 559
| [[Анвар]] || 1 839
|-
! 560
| [[Илияс]] || 1 829
|-
! 561
| [[Бектас]] || 1 828
|-
! 562
| [[Парасат]] || 1 826
|-
! 563
| [[Ерканат]] || 1 823
|-
! 564
| [[Ерсин]] || 1 820
|-
! 565
| [[Нұркен]] || 1 813
|-
! 566
| [[Мирамбек]] || 1 812
|-
! 567
| [[Сардар]] || 1 811
|-
! 568
| [[Жансерик]] || 1 811
|-
! 569
| [[Шалкар]] || 1 798
|-
! 570
| [[Бакберген]] || 1 798
|-
! 571
| [[Адильжан]] || 1 792
|-
! 572
| [[Нияз]] || 1 789
|-
! 573
| [[Оралхан]] || 1 787
|-
! 574
| [[Ерғали]] || 1 787
|-
! 575
| [[Еркинбек]] || 1 785
|-
! 576
| [[Танат]] || 1 782
|-
! 577
| [[Нұрхат]] || 1 782
|-
! 578
| [[Анарбек]] || 1 777
|-
! 579
| [[Сапарбек]] || 1 775
|-
! 580
| [[Оспан]] || 1 768
|-
! 581
| [[Фархад]] || 1 760
|-
! 582
| [[Нұрсәт]] || 1 755
|-
! 583
| [[Нуржигит]] || 1 746
|-
! 584
| [[Орал]] || 1 745
|-
! 585
| [[Жанарбек]] || 1 744
|-
! 586
| [[Жансұлтан]] || 1 743
|-
! 587
| [[Төлеген]] || 1 737
|-
! 588
| [[Касым]] || 1 736
|-
! 589
| [[Береке]] || 1 731
|-
! 590
| [[Дауренбек]] || 1 730
|-
! 591
| [[Шадияр]] || 1 726
|-
! 592
| [[Ғалым]] || 1 715
|-
! 593
| [[Медеу]] || 1 712
|-
! 594
| [[Нұрдос]] || 1 705
|-
! 595
| [[Аманбай]] || 1 705
|-
! 596
| [[Бекнур]] || 1 689
|-
! 597
| [[Абдурахим]] || 1 689
|-
! 598
| [[Мұқағали]] || 1 681
|-
! 599
| [[Абдрахман]] || 1 681
|-
! 600
| [[Талап]] || 1 679
|-
! 601
| [[Сериккали]] || 1 677
|-
! 602
| [[Равиль]] || 1 676
|-
! 603
| [[Нургазы]] || 1 676
|-
! 604
| [[Амангали]] || 1 675
|-
! 605
| [[Игорь]] || 1 669
|-
! 606
| [[Маргулан]] || 1 667
|-
! 607
| [[Едіге]] || 1 663
|-
! 608
| [[Амангелды]] || 1 662
|-
! 609
| [[Тұрар]] || 1 652
|-
! 610
| [[Ярослав]] || 1 647
|-
! 611
| [[Ербулат]] || 1 647
|-
! 612
| [[Ахметжан]] || 1 647
|-
! 613
| [[Жолдас]] || 1 645
|-
! 614
| [[Темірхан]] || 1 642
|-
! 615
| [[Қуанышбек]] || 1 642
|-
! 616
| [[Әміржан]] || 1 637
|-
! 617
| [[Сұңғат]] || 1 634
|-
! 618
| [[Ерназ]] || 1 627
|-
! 619
| [[Каирбек]] || 1 626
|-
! 620
| [[Шалқар]] || 1 621
|-
! 621
| [[Нұргелді]] || 1 618
|-
! 622
| [[Ергазы]] || 1 613
|-
! 623
| [[Ерік]] || 1 611
|-
! 624
| [[Калдыбек]] || 1 606
|-
! 625
| [[Абдулазиз]] || 1 605
|-
! 626
| [[Қуат]] || 1 601
|-
! 627
| [[Кенес]] || 1 599
|-
! 628
| [[Валерий]] || 1 599
|-
! 629
| [[Аманжан]] || 1 599
|-
! 630
| [[Айтбай]] || 1 595
|-
! 631
| [[Бақытбек]] || 1 584
|-
! 632
| [[Амангелді]] || 1 583
|-
! 633
| [[Сәбит]] || 1 581
|-
! 634
| [[Серікбол]] || 1 580
|-
! 635
| [[Боранбай]] || 1 578
|-
! 636
| [[Төрехан]] || 1 568
|-
! 637
| [[Жаркын]] || 1 566
|-
! 638
| [[Мухамеджан]] || 1 563
|-
! 639
| [[Константин]] || 1 558
|-
! 640
| [[Шапағат]] || 1 557
|-
! 641
| [[Нұрахмет]] || 1 556
|-
! 642
| [[Каиржан]] || 1 555
|-
! 643
| [[Бағдаулет]] || 1 549
|-
! 644
| [[Радмир]] || 1 547
|-
! 645
| [[Сулейман]] || 1 545
|-
! 646
| [[Қанағат]] || 1 544
|-
! 647
| [[Асилбек]] || 1 538
|-
! 648
| [[Ерсаин]] || 1 536
|-
! 649
| [[Абдуллах]] || 1 534
|-
! 650
| [[Тілек]] || 1 530
|-
! 651
| [[Балтабай]] || 1 530
|-
! 652
| [[Рахимжан]] || 1 514
|-
! 653
| [[Нұрлыхан]] || 1 502
|-
! 654
| [[Жандәулет]] || 1 498
|-
! 655
| [[Даулетбек]] || 1 489
|-
! 656
| [[Нұрмұхамед]] || 1 485
|-
! 657
| [[Тлек]] || 1 483
|-
! 658
| [[Егор]] || 1 483
|-
! 659
| [[Ризабек]] || 1 474
|-
! 660
| [[Ақжан]] || 1 473
|-
! 661
| [[Полат]] || 1 470
|-
! 662
| [[Болатхан]] || 1 470
|-
! 663
| [[Виталий]] || 1 467
|-
! 664
| [[Әкежан]] || 1 463
|-
! 665
| [[Сейтжан]] || 1 457
|-
! 666
| [[Досхан]] || 1 453
|-
! 667
| [[Адилжан]] || 1 449
|-
! 668
| [[Абдуррахман]] || 1 446
|-
! 669
| [[Магжан]] || 1 441
|-
! 670
| [[Хансұлтан]] || 1 439
|-
! 671
| [[Тәуекел]] || 1 439
|-
! 672
| [[Досым]] || 1 436
|-
! 673
| [[Ахан]] || 1 430
|-
! 674
| [[Жанали]] || 1 424
|-
! 675
| [[Қайнар]] || 1 421
|-
! 676
| [[Касымхан]] || 1 418
|-
! 677
| [[Сағындық]] || 1 413
|-
! 678
| [[Сағадат]] || 1 408
|-
! 679
| [[Есболат]] || 1 407
|-
! 680
| [[Наурыз]] || 1 389
|-
! 681
| [[Миржан]] || 1 388
|-
! 682
| [[Құдайберген]] || 1 386
|-
! 683
| [[Оразхан]] || 1 384
|-
! 684
| [[Эрик]] || 1 382
|-
! 685
| [[Мирлан]] || 1 380
|-
! 686
| [[Ақназар]] || 1 379
|-
! 687
| [[Мүслім]] || 1 374
|-
! 688
| [[Мұхаммедали]] || 1 374
|-
! 689
| [[Алмасбек]] || 1 373
|-
! 690
| [[Бекежан]] || 1 372
|-
! 691
| [[Меиржан]] || 1 363
|-
! 692
| [[Нұртай]] || 1 358
|-
! 693
| [[Мейрхан]] || 1 356
|-
! 694
| [[Досан]] || 1 356
|-
! 695
| [[Сайлаубек]] || 1 353
|-
! 696
| [[Сергазы]] || 1 352
|-
! 697
| [[Бекен]] || 1 350
|-
! 698
| [[Сымбат]] || 1 348
|-
! 699
| [[Вадим]] || 1 346
|-
! 700
| [[Даниэль]] || 1 344
|-
! 701
| [[Ахмед]] || 1 344
|-
! 702
| [[Камбар]] || 1 343
|-
! 703
| [[Алпысбай]] || 1 341
|-
! 704
| [[Сагат]] || 1 340
|-
! 705
| [[Жанатбек]] || 1 332
|-
! 706
| [[Акан]] || 1 329
|-
! 707
| [[Тоқтар]] || 1 327
|-
! 708
| [[Бердибек]] || 1 326
|-
! 709
| [[Айтбек]] || 1 326
|-
! 710
| [[Алдаберген]] || 1 325
|-
! 711
| [[Ернияз]] || 1 324
|-
! 712
| [[Мардан]] || 1 322
|-
! 713
| [[Мұса]] || 1 321
|-
! 714
| [[Ораз]] || 1 320
|-
! 715
| [[Жандаулет]] || 1 320
|-
! 716
| [[Канагат]] || 1 318
|-
! 717
| [[Мерхат]] || 1 315
|-
! 718
| [[Әлім]] || 1 313
|-
! 719
| [[Раян]] || 1 312
|-
! 720
| [[Мұратбек]] || 1 307
|-
! 721
| [[Куатбек]] || 1 301
|-
! 722
| [[Нурмахан]] || 1 298
|-
! 723
| [[Казыбек]] || 1 295
|-
! 724
| [[Шамиль]] || 1 294
|-
! 725
| [[Әбілқайыр]] || 1 294
|-
! 726
| [[Вячеслав]] || 1 294
|-
! 727
| [[Роллан]] || 1 293
|-
! 728
| [[Саид]] || 1 293
|-
! 729
| [[Ерген]] || 1 289
|-
! 730
| [[Юсуф]] || 1 287
|-
! 731
| [[Бағдәулет]] || 1 279
|-
! 732
| [[Ратмир]] || 1 277
|-
! 733
| [[Ақылжан]] || 1 276
|-
! 734
| [[Мират]] || 1 275
|-
! 735
| [[Валихан]] || 1 275
|-
! 736
| [[Эмиль]] || 1 268
|-
! 737
| [[Қазбек]] || 1 268
|-
! 738
| [[Махмуд]] || 1 267
|-
! 739
| [[Нурхат]] || 1 262
|-
! 740
| [[Бекназар]] || 1 260
|-
! 741
| [[Амандық]] || 1 260
|-
! 742
| [[Зейін]] || 1 256
|-
! 743
| [[Бекмурат]] || 1 256
|-
! 744
| [[Шынболат]] || 1 251
|-
! 745
| [[Хақназар]] || 1 251
|-
! 746
| [[Оралбай]] || 1 248
|-
! 747
| [[Арафат]] || 1 245
|-
! 748
| [[Армат]] || 1 242
|-
! 749
| [[Нурым]] || 1 241
|-
! 750
| [[Төреғали]] || 1 239
|-
! 751
| [[Аскербек]] || 1 234
|-
! 752
| [[Ақжүрек]] || 1 234
|-
! 753
| [[Сарсен]] || 1 231
|-
! 754
| [[Ильдар]] || 1 227
|-
! 755
| [[Динмухаммед]] || 1 227
|-
! 756
| [[Берикбол]] || 1 227
|-
! 757
| [[Шахмардан]] || 1 222
|-
! 758
| [[Шынғыс]] || 1 222
|-
! 759
| [[Муратхан]] || 1 221
|-
! 760
| [[Әбубәкір]] || 1 221
|-
! 761
| [[Павел]] || 1 218
|-
! 762
| [[Адай]] || 1 212
|-
! 763
| [[Бердібек]] || 1 211
|-
! 764
| [[Қайыржан]] || 1 208
|-
! 765
| [[Жигер]] || 1 206
|-
! 766
| [[Тахир]] || 1 205
|-
! 767
| [[Омирбек]] || 1 205
|-
! 768
| [[Бақжан]] || 1 200
|-
! 769
| [[Умирбек]] || 1 199
|-
! 770
| [[Елхан]] || 1 189
|-
! 771
| [[Елтай]] || 1 188
|-
! 772
| [[Байжан]] || 1 188
|-
! 773
| [[Алияр]] || 1 184
|-
! 774
| [[Куанышбай]] || 1 180
|-
! 775
| [[Ержигит]] || 1 178
|-
! 776
| [[Кайыржан]] || 1 176
|-
! 777
| [[Чингис]] || 1 173
|-
! 778
| [[Ришат]] || 1 172
|-
! 779
| [[Рашит]] || 1 170
|-
! 780
| [[Назарбек]] || 1 170
|-
! 781
| [[Елубай]] || 1 168
|-
! 782
| [[Нүркен]] || 1 167
|-
! 783
| [[Жанабек]] || 1 167
|-
! 784
| [[Берикбай]] || 1 167
|-
! 785
| [[Амирбек]] || 1 167
|-
! 786
| [[Нұрсултан]] || 1 166
|-
! 787
| [[Калдыбай]] || 1 166
|-
! 788
| [[Елнур]] || 1 163
|-
! 789
| [[Нурберген]] || 1 162
|-
! 790
| [[Аманат]] || 1 162
|-
! 791
| [[Ниязбек]] || 1 160
|-
! 792
| [[Мұхаммедәли]] || 1 158
|-
! 793
| [[Даулетхан]] || 1 154
|-
! 794
| [[Жеңісбек]] || 1 148
|-
! 795
| [[Мухан]] || 1 143
|-
! 796
| [[Абдуллаһ]] || 1 143
|-
! 797
| [[Елнар]] || 1 140
|-
! 798
| [[Бактыбай]] || 1 140
|-
! 799
| [[Орынбай]] || 1 136
|-
! 800
| [[Нургиса]] || 1 136
|-
! 801
| [[Мерген]] || 1 136
|-
! 802
| [[Айхан]] || 1 136
|-
! 803
| [[Станислав]] || 1 134
|-
! 804
| [[Ерлик]] || 1 134
|-
! 805
| [[Мұхит]] || 1 133
|-
! 806
| [[Қыдырәлі]] || 1 133
|-
! 807
| [[Жангельды]] || 1 133
|-
! 808
| [[Кадырбек]] || 1 128
|-
! 809
| [[Азим]] || 1 128
|-
! 810
| [[Жаксыбек]] || 1 125
|-
! 811
| [[Бегалы]] || 1 122
|-
! 812
| [[Жанайдар]] || 1 121
|-
! 813
| [[Ади]] || 1 121
|-
! 814
| [[Дуйсенбай]] || 1 114
|-
! 815
| [[Мұрагер]] || 1 113
|-
! 816
| [[Айбатыр]] || 1 111
|-
! 817
| [[Аманкелди]] || 1 110
|-
! 818
| [[Бейбут]] || 1 109
|-
! 819
| [[Баубек]] || 1 109
|-
! 820
| [[Ясин]] || 1 105
|-
! 821
| [[Совет]] || 1 103
|-
! 822
| [[Меирбек]] || 1 103
|-
! 823
| [[Жанбулат]] || 1 103
|-
! 824
| [[Әбдірахман]] || 1 099
|-
! 825
| [[Турсынбек]] || 1 093
|-
! 826
| [[Жолдасбек]] || 1 093
|-
! 827
| [[Кайырбек]] || 1 093
|-
! 828
| [[Сундет]] || 1 092
|-
! 829
| [[Темиржан]] || 1 090
|-
! 830
| [[Мажит]] || 1 090
|-
! 831
| [[Самғат]] || 1 087
|-
! 832
| [[Өмірбек]] || 1 084
|-
! 833
| [[Токтар]] || 1 082
|-
! 834
| [[Ықылас]] || 1 079
|-
! 835
| [[Сағи]] || 1 076
|-
! 836
| [[Рахым]] || 1 075
|-
! 837
| [[Ершат]] || 1 075
|-
! 838
| [[Матвей]] || 1 069
|-
! 839
| [[Нұрғазы]] || 1 068
|-
! 840
| [[Галымбек]] || 1 067
|-
! 841
| [[Абубакир]] || 1 062
|-
! 842
| [[Умар]] || 1 061
|-
! 843
| [[Шокан]] || 1 060
|-
! 844
| [[Мухаммедали]] || 1 060
|-
! 845
| [[Нурлыбай]] || 1 059
|-
! 846
| [[Серікболсын]] || 1 058
|-
! 847
| [[Сүлеймен]] || 1 058
|-
! 848
| [[Джамбул]] || 1 055
|-
! 849
| [[Серікжан]] || 1 051
|-
! 850
| [[Мырзахан]] || 1 049
|-
! 851
| [[Азизбек]] || 1 049
|-
! 852
| [[Избасар]] || 1 047
|-
! 853
| [[Сағыныш]] || 1 046
|-
! 854
| [[Бахитжан]] || 1 046
|-
! 855
| [[Багдаулет]] || 1 041
|-
! 856
| [[Серикбек]] || 1 037
|-
! 857
| [[Махмут]] || 1 037
|-
! 858
| [[Кенесары]] || 1 035
|-
! 859
| [[Сулеймен]] || 1 033
|-
! 860
| [[Артем]] || 1 033
|-
! 861
| [[Сатыбалды]] || 1 032
|-
! 862
| [[Нұртуған]] || 1 030
|-
! 863
| [[Алиасқар]] || 1 030
|-
! 864
| [[Мухамед]] || 1 028
|-
! 865
| [[Утеген]] || 1 023
|-
! 866
| [[Жангелді]] || 1 021
|-
! 867
| [[Турарбек]] || 1 020
|-
! 868
| [[Габиден]] || 1 019
|-
! 869
| [[Аманкос]] || 1 016
|-
! 870
| [[Кенжетай]] || 1 015
|-
! 871
| [[Наби]] || 1 010
|-
! 872
| [[Ермурат]] || 1 010
|-
! 873
| [[Танатар]] || 1 009
|-
! 874
| [[Замир]] || 999
|-
! 875
| [[Исабек]] || 999
|-
! 876
| [[Сарсенбек]] || 998
|-
! 877
| [[Бейсен]] || 998
|-
! 878
| [[Торехан]] || 993
|-
! 879
| [[Азимхан]] || 992
|-
! 880
| [[Бейсенбай]] || 990
|-
! 881
| [[Жұмабек]] || 984
|-
! 882
| [[Шахназар]] || 983
|-
! 883
| [[Әбілхайыр]] || 983
|-
! 884
| [[Жамбул]] || 982
|-
! 885
| [[Кадыр]] || 981
|-
! 886
| [[Наиль]] || 979
|-
! 887
| [[Дуйсенбек]] || 977
|-
! 888
| [[Мэлс]] || 973
|-
! 889
| [[Марал]] || 973
|-
! 890
| [[Эдуард]] || 971
|-
! 891
| [[Данат]] || 970
|-
! 892
| [[Ерман]] || 968
|-
! 893
| [[Жанәділ]] || 967
|-
! 894
| [[Жумахан]] || 963
|-
! 895
| [[Дінмухаммед]] || 961
|-
! 896
| [[Умирзак]] || 959
|-
! 897
| [[Муратбай]] || 958
|-
! 898
| [[Курмангали]] || 958
|-
! 899
| [[Хасен]] || 957
|-
! 900
| [[Салим]] || 954
|-
! 901
| [[Раимбек]] || 953
|-
! 902
| [[Бекбулат]] || 949
|-
! 903
| [[Исламхан]] || 945
|-
! 904
| [[Жарқынбек]] || 940
|-
! 905
| [[Амирали]] || 936
|-
! 906
| [[Адият]] || 935
|-
! 907
| [[Жұбаныш]] || 934
|-
! 908
| [[Ельдар]] || 934
|-
! 909
| [[Жарылкасын]] || 933
|-
! 910
| [[Куралбай]] || 932
|-
! 911
| [[Байбек]] || 929
|-
! 912
| [[Ырысбек]] || 923
|-
! 913
| [[Асқат]] || 921
|-
! 914
| [[Есімхан]] || 920
|-
! 915
| [[Рақымжан]] || 919
|-
! 916
| [[Ескендир]] || 919
|-
! 917
| [[Ұлағат]] || 916
|-
! 918
| [[Нұрымжан]] || 915
|-
! 919
| [[Аманкелді]] || 912
|-
! 920
| [[Мухамедали]] || 911
|-
! 921
| [[Сейлхан]] || 910
|-
! 922
| [[Ұлықбек]] || 907
|-
! 923
| [[Сагадат]] || 907
|-
! 924
| [[Жаркынбек]] || 906
|-
! 925
| [[Шоқан]] || 904
|-
! 926
| [[Темур]] || 904
|-
! 927
| [[Ерұлан]] || 903
|-
! 928
| [[Аспандияр]] || 903
|-
! 929
| [[Ербосын]] || 900
|-
! 930
| [[Ғибрат]] || 896
|-
! 931
| [[Ерболсын]] || 894
|-
! 932
| [[Фараби]] || 893
|-
! 933
| [[Әлімхан]] || 892
|-
! 934
| [[Жолдыбай]] || 891
|-
! 935
| [[Асилхан]] || 891
|-
! 936
| [[Шохан]] || 889
|-
! 937
| [[Маратбек]] || 888
|-
! 938
| [[Ақсұлтан]] || 885
|-
! 939
| [[Куралбек]] || 884
|-
! 940
| [[Василий]] || 883
|-
! 941
| [[Таймас]] || 882
|-
! 942
| [[Балтабек]] || 882
|-
! 943
| [[Алиаскар]] || 882
|-
! 944
| [[Жуматай]] || 880
|-
! 945
| [[Бекайдар]] || 878
|-
! 946
| [[Надир]] || 876
|-
! 947
| [[Базарбек]] || 876
|-
! 948
| [[Нәби]] || 874
|-
! 949
| [[Арон]] || 873
|-
! 950
| [[Дуйсен]] || 872
|-
! 951
| [[Каныбек]] || 871
|-
! 952
| [[Жаксыбай]] || 871
|-
! 953
| [[Ақберен]] || 869
|-
! 954
| [[Ролан]] || 867
|-
! 955
| [[Бисенбай]] || 867
|-
! 956
| [[Тасболат]] || 866
|-
! 957
| [[Құрмет]] || 866
|-
! 958
| [[Иманали]] || 865
|-
! 959
| [[Зангар]] || 865
|-
! 960
| [[Атабек]] || 865
|-
! 961
| [[Бакитжан]] || 862
|-
! 962
| [[Нурман]] || 859
|-
! 963
| [[Айзат]] || 859
|-
! 964
| [[Ерганат]] || 858
|-
! 965
| [[Кайржан]] || 857
|-
! 966
| [[Саттар]] || 856
|-
! 967
| [[Бақкелді]] || 856
|-
! 968
| [[Таңат]] || 855
|-
! 969
| [[Камиль]] || 855
|-
! 970
| [[Маханбет]] || 853
|-
! 971
| [[Нұрсейіт]] || 852
|-
! 972
| [[Асыланбек]] || 852
|-
! 973
| [[Серікбай]] || 850
|-
! 974
| [[Мәулен]] || 850
|-
! 975
| [[Алидар]] || 849
|-
! 976
| [[Курмет]] || 847
|-
! 977
| [[Кайнар]] || 847
|-
! 978
| [[Жангали]] || 846
|-
! 979
| [[Жәңгір]] || 844
|-
! 980
| [[Салават]] || 843
|-
! 981
| [[Нұрперзент]] || 839
|-
! 982
| [[Талгатбек]] || 838
|-
! 983
| [[Альберт]] || 838
|-
! 984
| [[Нуриддин]] || 837
|-
! 985
| [[Дармен]] || 836
|-
! 986
| [[Есенбек]] || 833
|-
! 987
| [[Бейбарс]] || 831
|-
! 988
| [[Борис]] || 830
|-
! 989
| [[Турсын]] || 829
|-
! 990
| [[Кадыржан]] || 827
|-
! 991
| [[Есенгали]] || 827
|-
! 992
| [[Тлеген]] || 825
|-
! 993
| [[Тәңірберген]] || 824
|-
! 994
| [[Акежан]] || 822
|-
! 995
| [[Сартай]] || 821
|-
! 996
| [[Глеб]] || 819
|-
! 997
| [[Парахат]] || 818
|-
! 998
| [[Арсений]] || 814
|-
! 999
| [[Нарұл]] || 812
|-
! 1000
| [[Лесбек]] || 811
|-
! 1001
| [[Кенжегали]] || 809
|-
! 1002
| [[Саясат]] || 806
|-
! 1003
| [[Тұрсынбек]] || 802
|-
! 1004
| [[Байкен]] || 801
|-
! 1005
| [[Дінмухамед]] || 800
|-
! 1006
| [[Антон]] || 797
|-
! 1007
| [[Айберген]] || 797
|-
! 1008
| [[Сембай]] || 796
|-
! 1009
| [[Оразәлі]] || 796
|-
! 1010
| [[Жалгасбай]] || 795
|-
! 1011
| [[Ералхан]] || 795
|-
! 1012
| [[Айкын]] || 795
|-
! 1013
| [[Ерлік]] || 793
|-
! 1014
| [[Халид]] || 792
|-
! 1015
| [[Даулетбай]] || 791
|-
! 1016
| [[Сапарбай]] || 790
|-
! 1017
| [[Ермекбай]] || 790
|-
! 1018
| [[Кайратбек]] || 788
|-
! 1019
| [[Нұрсерік]] || 786
|-
! 1020
| [[Ерхат]] || 786
|-
! 1021
| [[Мұхаммад]] || 782
|-
! 1022
| [[Марс]] || 781
|-
! 1023
| [[Бегзат]] || 781
|-
! 1024
| [[Жумажан]] || 780
|-
! 1025
| [[Бейсенбек]] || 780
|-
! 1026
| [[Ізбасар]] || 778
|-
! 1027
| [[Айтуган]] || 778
|-
! 1028
| [[Ақан]] || 777
|-
! 1029
| [[Нұр]] || 776
|-
! 1030
| [[Алмасхан]] || 774
|-
! 1031
| [[Турлан]] || 773
|-
! 1032
| [[Кали]] || 773
|-
! 1033
| [[Серикхан]] || 770
|-
! 1034
| [[Қасиет]] || 770
|-
! 1035
| [[Имангали]] || 770
|-
! 1036
| [[Махсут]] || 769
|-
! 1037
| [[Марсель]] || 769
|-
! 1038
| [[Есенгельды]] || 768
|-
! 1039
| [[Ақәділ]] || 768
|-
! 1040
| [[Рахматулла]] || 766
|-
! 1041
| [[Айбарыс]] || 766
|-
! 1042
| [[Уәлихан]] || 765
|-
! 1043
| [[Пернебек]] || 765
|-
! 1044
| [[Бақнұр]] || 765
|-
! 1045
| [[Турехан]] || 764
|-
! 1046
| [[Ермұрат]] || 764
|-
! 1047
| [[Мейірман]] || 763
|-
! 1048
| [[Кайрбек]] || 760
|-
! 1049
| [[Айткали]] || 759
|-
! 1050
| [[Жантас]] || 758
|-
! 1051
| [[Бахит]] || 758
|-
! 1052
| [[Кайдар]] || 757
|-
! 1053
| [[Аскер]] || 757
|-
! 1054
| [[Оркен]] || 756
|-
! 1055
| [[Альбек]] || 756
|-
! 1056
| [[Шәкәрім]] || 753
|-
! 1057
| [[Абдуали]] || 750
|-
! 1058
| [[Толеубек]] || 749
|-
! 1059
| [[Алик]] || 748
|-
! 1060
| [[Салимжан]] || 746
|-
! 1061
| [[Жалгасбек]] || 746
|-
! 1062
| [[Нурзат]] || 743
|-
! 1063
| [[Абдумалик]] || 742
|-
! 1064
| [[Әлиасқар]] || 739
|-
! 1065
| [[Акбар]] || 739
|-
! 1066
| [[Нурбулат]] || 738
|-
! 1067
| [[Нурканат]] || 738
|-
! 1068
| [[Конысбай]] || 738
|-
! 1069
| [[Сайлаубай]] || 735
|-
! 1070
| [[Ерғазы]] || 735
|-
! 1071
| [[Сандибек]] || 729
|-
! 1072
| [[Оразгали]] || 729
|-
! 1073
| [[Нұржас]] || 729
|-
! 1074
| [[Камал]] || 726
|-
! 1075
| [[Еркінбек]] || 725
|-
! 1076
| [[Сауран]] || 723
|-
! 1077
| [[Аргын]] || 723
|-
! 1078
| [[Сагдат]] || 722
|-
! 1079
| [[Максот]] || 722
|-
! 1080
| [[Есимхан]] || 721
|-
! 1081
| [[Сагидулла]] || 720
|-
! 1082
| [[Курманбек]] || 719
|-
! 1083
| [[Альжан]] || 719
|-
! 1084
| [[Нұрсаят]] || 718
|-
! 1085
| [[Аллаберген]] || 718
|-
! 1086
| [[Улугбек]] || 717
|-
! 1087
| [[Қайырбек]] || 717
|-
! 1088
| [[Жексенбай]] || 715
|-
! 1089
| [[Нурмухаммед]] || 714
|-
! 1090
| [[Инсар]] || 714
|-
! 1091
| [[Мейір]] || 712
|-
! 1092
| [[Керей]] || 711
|-
! 1093
| [[Геннадий]] || 711
|-
! 1094
| [[Марк]] || 709
|-
! 1095
| [[Темиргали]] || 707
|-
! 1096
| [[Жалғасбек]] || 707
|-
! 1097
| [[Танирберген]] || 702
|-
! 1098
| [[Темир]] || 702
|-
! 1099
| [[Мырзагали]] || 702
|-
! 1100
| [[Нурсеит]] || 702
|-
! 1101
| [[Куантай]] || 701
|-
! 1102
| [[Досымхан]] || 697
|-
! 1103
| [[Нурбакыт]] || 696
|-
! 1104
| [[Бактыбек]] || 696
|-
! 1105
| [[Ермухан]] || 695
|-
! 1106
| [[Есентай]] || 695
|-
! 1107
| [[Жанбырбай]] || 691
|-
! 1108
| [[Қасымжомарт]] || 688
|-
! 1109
| [[Джанибек]] || 688
|-
! 1110
| [[Берікбол]] || 685
|-
! 1111
| [[Мейрамхан]] || 684
|-
! 1112
| [[Төре]] || 681
|-
! 1113
| [[Кыдырбай]] || 680
|-
! 1114
| [[Сапархан]] || 678
|-
! 1115
| [[Амангельди]] || 677
|-
! 1116
| [[Оразали]] || 676
|-
! 1117
| [[Каиргельды]] || 676
|-
! 1118
| [[Нурахмет]] || 675
|-
! 1119
| [[Мырзабай]] || 673
|-
! 1120
| [[Жаннұр]] || 673
|-
! 1121
| [[Еркеғали]] || 673
|-
! 1122
| [[Арғын]] || 673
|-
! 1123
| [[Төлеби]] || 672
|-
! 1124
| [[Рустембек]] || 672
|-
! 1125
| [[Жанторе]] || 671
|-
! 1126
| [[Кемел]] || 671
|-
! 1127
| [[Кенжехан]] || 668
|-
! 1128
| [[Тлектес]] || 666
|-
! 1129
| [[Жанай]] || 664
|-
! 1130
| [[Жанғали]] || 663
|-
! 1131
| [[Жанкелді]] || 663
|-
! 1132
| [[Серикказы]] || 660
|-
! 1133
| [[Алимбек]] || 660
|-
! 1134
| [[Маралбек]] || 659
|-
! 1135
| [[Жарасхан]] || 659
|-
! 1136
| [[Ақжігіт]] || 659
|-
! 1137
| [[Мирхат]] || 655
|-
! 1138
| [[Елемес]] || 655
|-
! 1139
| [[Турлыбек]] || 654
|-
! 1140
| [[Мұхтархан]] || 653
|-
! 1141
| [[Рамзан]] || 652
|-
! 1142
| [[Жаскайрат]] || 650
|-
! 1143
| [[Жайдар]] || 650
|-
! 1144
| [[Самрат]] || 649
|-
! 1145
| [[Нурланбек]] || 649
|-
! 1146
| [[Узакбай]] || 648
|-
! 1147
| [[Қадыр]] || 648
|-
! 1148
| [[Сергали]] || 646
|-
! 1149
| [[Рафхат]] || 646
|-
! 1150
| [[Рахмет]] || 645
|-
! 1151
| [[Жумагазы]] || 645
|-
! 1152
| [[Арын]] || 645
|-
! 1153
| [[Қанатбек]] || 643
|-
! 1154
| [[Махсет]] || 641
|-
! 1155
| [[Есжан]] || 640
|-
! 1156
| [[Рафаэль]] || 639
|-
! 1157
| [[Кенже]] || 639
|-
! 1158
| [[Құрманғазы]] || 638
|-
! 1159
| [[Исмайл]] || 638
|-
! 1160
| [[Едиге]] || 638
|-
! 1161
| [[Мұхамедияр]] || 636
|-
! 1162
| [[Үсен]] || 635
|-
! 1163
| [[Мәлік]] || 634
|-
! 1164
| [[Кайролла]] || 634
|-
! 1165
| [[Тилек]] || 632
|-
! 1166
| [[Мүсілім]] || 632
|-
! 1167
| [[Өмірзақ]] || 632
|-
! 1168
| [[Балғынбек]] || 631
|-
! 1169
| [[Нұрмахан]] || 630
|-
! 1170
| [[Қамбар]] || 630
|-
! 1171
| [[Аршат]] || 630
|-
! 1172
| [[Тлеубек]] || 628
|-
! 1173
| [[Дінмұхамет]] || 628
|-
! 1174
| [[Айтуған]] || 628
|-
! 1175
| [[Нурбай]] || 627
|-
! 1176
| [[Мейрман]] || 627
|-
! 1177
| [[Баймурат]] || 627
|-
! 1178
| [[Руфат]] || 626
|-
! 1179
| [[Қадыржан]] || 625
|-
! 1180
| [[Бекмырза]] || 625
|-
! 1181
| [[Мухамбет]] || 623
|-
! 1182
| [[Сериккан]] || 622
|-
! 1183
| [[Аңсаған]] || 622
|-
! 1184
| [[Адам]] || 621
|-
! 1185
| [[Турсынбай]] || 620
|-
! 1186
| [[Нурлыхан]] || 620
|-
! 1187
| [[Касымбек]] || 620
|-
! 1188
| [[Берикжан]] || 620
|-
! 1189
| [[Байбол]] || 619
|-
! 1190
| [[Кадирбек]] || 617
|-
! 1191
| [[Аманғали]] || 617
|-
! 1192
| [[Назарбай]] || 616
|-
! 1193
| [[Арманбек]] || 615
|-
! 1194
| [[Меирхан]] || 614
|-
! 1195
| [[Сагыныш]] || 613
|-
! 1196
| [[Коблан]] || 613
|-
! 1197
| [[Ербатыр]] || 613
|-
! 1198
| [[Калибек]] || 612
|-
! 1199
| [[Байболат]] || 612
|-
! 1200
| [[Жанбота]] || 611
|-
! 1201
| [[Бекнар]] || 610
|-
! 1202
| [[Ғаламат]] || 610
|-
! 1203
| [[Әлишер]] || 609
|-
! 1204
| [[Радик]] || 608
|-
! 1205
| [[Балгабай]] || 608
|-
! 1206
| [[Асылмұрат]] || 608
|-
! 1207
| [[Шынгысхан]] || 606
|-
! 1208
| [[Темирболат]] || 606
|-
! 1209
| [[Хайдар]] || 605
|-
! 1210
| [[Идрис]] || 605
|-
! 1211
| [[Нурмухамед]] || 604
|-
! 1212
| [[Назымбек]] || 603
|-
! 1213
| [[Толеу]] || 602
|-
! 1214
| [[Жетписбай]] || 602
|-
! 1215
| [[Әмірлан]] || 601
|-
! 1216
| [[Акылжан]] || 601
|-
! 1217
| [[Омархан]] || 600
|-
! 1218
| [[Зейнулла]] || 600
|-
! 1219
| [[Бегжан]] || 600
|-
! 1220
| [[Нұрсат]] || 599
|-
! 1221
| [[Нұрқасым]] || 599
|-
! 1222
| [[Мұхамед]] || 597
|-
! 1223
| [[Муратжан]] || 596
|-
! 1224
| [[Захар]] || 596
|-
! 1225
| [[Тельман]] || 595
|-
! 1226
| [[Алисұлтан]] || 594
|-
! 1227
| [[Толеухан]] || 592
|-
! 1228
| [[Салих]] || 592
|-
! 1229
| [[Айәділ]] || 592
|-
! 1230
| [[Ондасын]] || 591
|-
! 1231
| [[Аралбай]] || 591
|-
! 1232
| [[Саяхат]] || 590
|-
! 1233
| [[Жалын]] || 590
|-
! 1234
| [[Ерулан]] || 590
|-
! 1235
| [[Альмансур]] || 590
|-
! 1236
| [[Альнур]] || 589
|-
! 1237
| [[Арнай]] || 588
|-
! 1238
| [[Абильмансур]] || 588
|-
! 1239
| [[Ханкелді]] || 585
|-
! 1240
| [[Калыбек]] || 585
|-
! 1241
| [[Жанузак]] || 585
|-
! 1242
| [[Әбілмансур]] || 583
|-
! 1243
| [[Жайық]] || 580
|-
! 1244
| [[Хаким]] || 578
|-
! 1245
| [[Каныш]] || 578
|-
! 1246
| [[Жайык]] || 578
|-
! 1247
| [[Нуридин]] || 577
|-
! 1248
| [[Төребек]] || 576
|-
! 1249
| [[Қажымұқан]] || 576
|-
! 1250
| [[Жансултан]] || 576
|-
! 1251
| [[Жақсыбек]] || 576
|-
! 1252
| [[Еркебай]] || 573
|-
! 1253
| [[Жарылқасын]] || 572
|-
! 1254
| [[Туребек]] || 570
|-
! 1255
| [[Айдынбек]] || 570
|-
! 1256
| [[Аманкелды]] || 568
|-
! 1257
| [[Амин]] || 567
|-
! 1258
| [[Касен]] || 566
|-
! 1259
| [[Хайрулла]] || 565
|-
! 1260
| [[Куан]] || 565
|-
! 1261
| [[Дәуренбек]] || 565
|-
! 1262
| [[Шахнұр]] || 564
|-
! 1263
| [[Ерғанат]] || 563
|-
! 1264
| [[Файзулла]] || 561
|-
! 1265
| [[Нурлибек]] || 561
|-
! 1266
| [[Омиржан]] || 561
|-
! 1267
| [[Абдуррахим]] || 561
|-
! 1268
| [[Қалдыбек]] || 560
|-
! 1269
| [[Дәулетхан]] || 560
|-
! 1270
| [[Асқарбек]] || 560
|-
! 1271
| [[Иманәлі]] || 559
|-
! 1272
| [[Бахтыбай]] || 559
|-
! 1273
| [[Гали]] || 559
|-
! 1274
| [[Есенжол]] || 558
|-
! 1275
| [[Нұршат]] || 556
|-
! 1276
| [[Саги]] || 554
|-
! 1277
| [[Тимофей]] || 553
|-
! 1278
| [[Закир]] || 553
|-
! 1279
| [[Саулет]] || 552
|-
! 1280
| [[Мукан]] || 552
|-
! 1281
| [[Нұрғалым]] || 550
|-
! 1282
| [[Кумар]] || 550
|-
! 1283
| [[Алмабек]] || 550
|-
! 1284
| [[Сапарғали]] || 549
|-
! 1285
| [[Самғар]] || 548
|-
! 1286
| [[Спандияр]] || 548
|-
! 1287
| [[Ережеп]] || 548
|-
! 1288
| [[Рахметолла]] || 547
|-
! 1289
| [[Сункар]] || 545
|-
! 1290
| [[Мұхамедали]] || 544
|-
! 1291
| [[Байдаулет]] || 544
|-
! 1292
| [[Омирзак]] || 543
|-
! 1293
| [[Бекмұрат]] || 543
|-
! 1294
| [[Мерлан]] || 542
|-
! 1295
| [[Хангелді]] || 541
|-
! 1296
| [[Мусабек]] || 541
|-
! 1297
| [[Гарифулла]] || 541
|-
! 1298
| [[Айнабек]] || 541
|-
! 1299
| [[Даниель]] || 540
|-
! 1300
| [[Әди]] || 538
|-
! 1301
| [[Қаршыға]] || 537
|-
! 1302
| [[Әмірбек]] || 536
|-
! 1303
| [[Даян]] || 536
|-
! 1304
| [[Багитжан]] || 535
|-
! 1305
| [[Жүсіп]] || 534
|-
! 1306
| [[Бактыгали]] || 534
|-
! 1307
| [[Бижан]] || 533
|-
! 1308
| [[Азатбек]] || 533
|-
! 1309
| [[Ермұхаммед]] || 532
|-
! 1310
| [[Жеткерген]] || 531
|-
! 1311
| [[Сейтхан]] || 530
|-
! 1312
| [[Садуакас]] || 530
|-
! 1313
| [[Нурдос]] || 530
|-
! 1314
| [[Мырзахмет]] || 530
|-
! 1315
| [[Кусаин]] || 530
|-
! 1316
| [[Тлеужан]] || 528
|-
! 1317
| [[Онгарбай]] || 528
|-
! 1318
| [[Темірбек]] || 526
|-
! 1319
| [[Ербулан]] || 525
|-
! 1320
| [[Болатжан]] || 525
|-
! 1321
| [[Сарсенгали]] || 524
|-
! 1322
| [[Серикпай]] || 524
|-
! 1323
| [[Нуриман]] || 524
|-
! 1324
| [[Турганбай]] || 523
|-
! 1325
| [[Адайбек]] || 523
|-
! 1326
| [[Рысбай]] || 522
|-
! 1327
| [[Жубаныш]] || 522
|-
! 1328
| [[Кенесбек]] || 522
|-
! 1329
| [[Рахметулла]] || 521
|-
! 1330
| [[Мұхаммедәлі]] || 521
|-
! 1331
| [[Жандар]] || 521
|-
! 1332
| [[Батырлан]] || 521
|-
! 1333
| [[Олжабай]] || 520
|-
! 1334
| [[Мержан]] || 520
|-
! 1335
| [[Жумаш]] || 520
|-
! 1336
| [[Бегарыс]] || 520
|-
! 1337
| [[Токтасын]] || 519
|-
! 1338
| [[Ертөре]] || 519
|-
! 1339
| [[Мейрлан]] || 518
|-
! 1340
| [[Ертуған]] || 518
|-
! 1341
| [[Баян]] || 518
|-
! 1342
| [[Еркегали]] || 517
|-
! 1343
| [[Ерәлі]] || 517
|-
! 1344
| [[Абулхаир]] || 517
|-
! 1345
| [[Саин]] || 516
|-
! 1346
| [[Кәрім]] || 516
|-
! 1347
| [[Шалхар]] || 515
|-
! 1348
| [[Тайыр]] || 515
|-
! 1349
| [[Мұхамедәли]] || 515
|-
! 1350
| [[Каир]] || 515
|-
! 1351
| [[Арлен]] || 515
|-
! 1352
| [[Уали]] || 513
|-
! 1353
| [[Тагир]] || 513
|-
! 1354
| [[Онгар]] || 512
|-
! 1355
| [[Нурмаханбет]] || 512
|-
! 1356
| [[Дінмұхамбет]] || 511
|-
! 1357
| [[Өміржан]] || 510
|-
! 1358
| [[Ғалымбек]] || 510
|-
! 1359
| [[Бекхан]] || 510
|-
! 1360
| [[Пернебай]] || 509
|-
! 1361
| [[Құдірет]] || 509
|-
! 1362
| [[Конысбек]] || 508
|-
! 1363
| [[Азизхан]] || 508
|-
! 1364
| [[Акжан]] || 508
|-
! 1365
| [[Бейсембай]] || 507
|-
! 1366
| [[Манап]] || 505
|-
! 1367
| [[Әлфараби]] || 505
|-
! 1368
| [[Есенбай]] || 505
|-
! 1369
| [[Арай]] || 505
|-
! 1370
| [[Сырымбет]] || 504
|-
! 1371
| [[Курал]] || 503
|-
! 1372
| [[Ағзам]] || 503
|-
! 1373
| [[Сабырхан]] || 502
|-
! 1374
| [[Даир]] || 502
|-
! 1375
| [[Шынғысхан]] || 501
|-
! 1376
| [[Шынтас]] || 500
|-
! 1377
| [[Серғазы]] || 500
|-
! 1378
| [[Алдиар]] || 500
|-
! 1379
| [[Галим]] || 498
|-
! 1380
| [[Турсун]] || 497
|-
! 1381
| [[Ержанат]] || 497
|-
! 1382
| [[Акимжан]] || 497
|-
! 1383
| [[Мейрамбай]] || 496
|-
! 1384
| [[Бектөре]] || 496
|-
! 1385
| [[Азимбек]] || 495
|-
! 1386
| [[Сембек]] || 494
|-
! 1387
| [[Әрсен]] || 494
|-
! 1388
| [[Жуман]] || 493
|-
! 1389
| [[Сагатбек]] || 492
|-
! 1390
| [[Демеу]] || 492
|-
! 1391
| [[Аманбол]] || 492
|-
! 1392
| [[Мухаметжан]] || 490
|-
! 1393
| [[Мәдияр]] || 490
|-
! 1394
| [[Беймбет]] || 490
|-
! 1395
| [[Нуртуган]] || 489
|-
! 1396
| [[Мухаммеджан]] || 489
|-
! 1397
| [[Жорабек]] || 489
|-
! 1398
| [[Сагидолла]] || 488
|-
! 1399
| [[Каржаубай]] || 488
|-
! 1400
| [[Калижан]] || 487
|-
! 1401
| [[Даулен]] || 487
|-
! 1402
| [[Достан]] || 486
|-
! 1403
| [[Полатбек]] || 485
|-
! 1404
| [[Мирам]] || 485
|-
! 1405
| [[Мақсұт]] || 485
|-
! 1406
| [[Алем]] || 485
|-
! 1407
| [[Сагынтай]] || 484
|-
! 1408
| [[Сатжан]] || 484
|-
! 1409
| [[Турганбек]] || 483
|-
! 1410
| [[Садык]] || 483
|-
! 1411
| [[Юсуп]] || 482
|-
! 1412
| [[Мырза]] || 482
|-
! 1413
| [[Қолқанат]] || 482
|-
! 1414
| [[Кумисбек]] || 481
|-
! 1415
| [[Таңжарық]] || 479
|-
! 1416
| [[Арыслан]] || 479
|-
! 1417
| [[Ынтымақ]] || 477
|-
! 1418
| [[Төрежан]] || 477
|-
! 1419
| [[Ельдос]] || 477
|-
! 1420
| [[Акилбек]] || 477
|-
! 1421
| [[Жұмағали]] || 475
|-
! 1422
| [[Жансейіт]] || 475
|-
! 1423
| [[Абубакр]] || 475
|-
! 1424
| [[Бекбосын]] || 474
|-
! 1425
| [[Мадениет]] || 472
|-
! 1426
| [[Гизат]] || 472
|-
! 1427
| [[Эмирхан]] || 471
|-
! 1428
| [[Сеилхан]] || 470
|-
! 1429
| [[Райан]] || 470
|-
! 1430
| [[Нурмухан]] || 470
|-
! 1431
| [[Ыбырай]] || 469
|-
! 1432
| [[Шухрат]] || 469
|-
! 1433
| [[Ерен]] || 469
|-
! 1434
| [[Ауезхан]] || 469
|-
! 1435
| [[Райян]] || 468
|-
! 1436
| [[Ермұхан]] || 468
|-
! 1437
| [[Досымбек]] || 468
|-
! 1438
| [[Әліхан]] || 467
|-
! 1439
| [[Омарбек]] || 466
|-
! 1440
| [[Жанас]] || 465
|-
! 1441
| [[Тілеген]] || 464
|-
! 1442
| [[Пердебай]] || 464
|-
! 1443
| [[Абилхан]] || 464
|-
! 1444
| [[Әлтайыр]] || 463
|-
! 1445
| [[Сагиндык]] || 462
|-
! 1446
| [[Тасқын]] || 462
|-
! 1447
| [[Игілік]] || 462
|-
! 1448
| [[Ауесхан]] || 462
|-
! 1449
| [[Советхан]] || 461
|-
! 1450
| [[Есенжан]] || 461
|-
! 1451
| [[Шерали]] || 460
|-
! 1452
| [[Төренұр]] || 460
|-
! 1453
| [[Сағдат]] || 460
|-
! 1454
| [[Раймбек]] || 460
|-
! 1455
| [[Кенесбай]] || 460
|-
! 1456
| [[Кабылбек]] || 460
|-
! 1457
| [[Усман]] || 459
|-
! 1458
| [[Орынгали]] || 459
|-
! 1459
| [[Жаңабай]] || 459
|-
! 1460
| [[Булатбек]] || 459
|-
! 1461
| [[Уразбай]] || 457
|-
! 1462
| [[Леонид]] || 457
|-
! 1463
| [[Жолдасбай]] || 457
|-
! 1464
| [[Беркин]] || 457
|-
! 1465
| [[Анарбай]] || 457
|-
! 1466
| [[Кыдырбек]] || 456
|-
! 1467
| [[Өмірсерік]] || 455
|-
! 1468
| [[Бірлік]] || 455
|-
! 1469
| [[Ризат]] || 454
|-
! 1470
| [[Ербұлан]] || 454
|-
! 1471
| [[Ғабиден]] || 454
|-
! 1472
| [[Абилмансур]] || 454
|-
! 1473
| [[Русланбек]] || 451
|-
! 1474
| [[Икрам]] || 451
|-
! 1475
| [[Бибол]] || 451
|-
! 1476
| [[Георгий]] || 451
|-
! 1477
| [[Алдан]] || 451
|-
! 1478
| [[Абдукарим]] || 451
|-
! 1479
| [[Тлеухан]] || 448
|-
! 1480
| [[Нагашыбай]] || 448
|-
! 1481
| [[Нурадил]] || 448
|-
! 1482
| [[Курман]] || 448
|-
! 1483
| [[Магауия]] || 448
|-
! 1484
| [[Сапаралы]] || 447
|-
! 1485
| [[Зейнолла]] || 447
|-
! 1486
| [[Бахтиёр]] || 447
|-
! 1487
| [[Нұртаза]] || 446
|-
! 1488
| [[Нұрман]] || 445
|-
! 1489
| [[Жасталап]] || 445
|-
! 1490
| [[Смагул]] || 444
|-
! 1491
| [[Мейірім]] || 444
|-
! 1492
| [[Әлтаир]] || 444
|-
! 1493
| [[Арстан]] || 444
|-
! 1494
| [[Еркеш]] || 443
|-
! 1495
| [[Эмин]] || 442
|-
! 1496
| [[Мирболат]] || 442
|-
! 1497
| [[Дәулетбек]] || 442
|-
! 1498
| [[Дастанбек]] || 440
|-
! 1499
| [[Кобланды]] || 439
|-
! 1500
| [[Абибулла]] || 439
|-
! 1501
| [[Акниет]] || 439
|-
! 1502
| [[Султангали]] || 436
|-
! 1503
| [[Мадиар]] || 436
|-
! 1504
| [[Рымбек]] || 435
|-
! 1505
| [[Нұрбақ]] || 435
|-
! 1506
| [[Әбдінұр]] || 435
|-
! 1507
| [[Агзам]] || 435
|-
! 1508
| [[Ильхам]] || 433
|-
! 1509
| [[Азилхан]] || 433
|-
! 1510
| [[Самгат]] || 432
|-
! 1511
| [[Мураткан]] || 432
|-
! 1512
| [[Бисұлтан]] || 432
|-
! 1513
| [[Бирлик]] || 432
|-
! 1514
| [[Саябек]] || 431
|-
! 1515
| [[Шаттық]] || 430
|-
! 1516
| [[Сагит]] || 430
|-
! 1517
| [[Дәуіржан]] || 430
|-
! 1518
| [[Байдәулет]] || 430
|-
! 1519
| [[Жанбек]] || 429
|-
! 1520
| [[Тохтар]] || 428
|-
! 1521
| [[Әкімжан]] || 428
|-
! 1522
| [[Бүркіт]] || 428
|-
! 1523
| [[Ашим]] || 428
|-
! 1524
| [[Марлан]] || 427
|-
! 1525
| [[Гайдар]] || 427
|-
! 1526
| [[Айдан]] || 425
|-
! 1527
| [[Мұхамедәлі]] || 424
|-
! 1528
| [[Елмұрат]] || 423
|-
! 1529
| [[Аманкельды]] || 423
|-
! 1530
| [[Сайранбек]] || 422
|-
! 1531
| [[Темирбай]] || 422
|-
! 1532
| [[Шернияз]] || 421
|-
! 1533
| [[Сырлыбай]] || 421
|-
! 1534
| [[Омирсерик]] || 421
|-
! 1535
| [[Мейирбек]] || 421
|-
! 1536
| [[Болысбек]] || 421
|-
! 1537
| [[Маулет]] || 420
|-
! 1538
| [[Исахан]] || 420
|-
! 1539
| [[Ибрай]] || 420
|-
! 1540
| [[Әзімхан]] || 420
|-
! 1541
| [[Сабырбек]] || 419
|-
! 1542
| [[Нурдәулет]] || 419
|-
! 1543
| [[Әлнұр]] || 419
|-
! 1544
| [[Дінмұханбет]] || 419
|-
! 1545
| [[Бериккали]] || 419
|-
! 1546
| [[Қажымұхан]] || 418
|-
! 1547
| [[Темір]] || 416
|-
! 1548
| [[Ихсан]] || 416
|-
! 1549
| [[Нурсейт]] || 415
|-
! 1550
| [[Әлибек]] || 415
|-
! 1551
| [[Еларыс]] || 415
|-
! 1552
| [[Сагынгали]] || 414
|-
! 1553
| [[Әнуарбек]] || 414
|-
! 1554
| [[Елназар]] || 414
|-
! 1555
| [[Нуртаза]] || 413
|-
! 1556
| [[Дидарбек]] || 413
|-
! 1557
| [[Алимансур]] || 412
|-
! 1558
| [[Сарсембай]] || 411
|-
! 1559
| [[Иброхим]] || 411
|-
! 1560
| [[Батухан]] || 411
|-
! 1561
| [[Алиакбар]] || 411
|-
! 1562
| [[Тілеухан]] || 410
|-
! 1563
| [[Хабибулла]] || 409
|-
! 1564
| [[Сейфулла]] || 409
|-
! 1565
| [[Сәтжан]] || 409
|-
! 1566
| [[Бакит]] || 409
|-
! 1567
| [[Амалбек]] || 409
|-
! 1568
| [[Сейдахмет]] || 408
|-
! 1569
| [[Жарасбек]] || 408
|-
! 1570
| [[Шаяхмет]] || 407
|-
! 1571
| [[Байгали]] || 407
|-
! 1572
| [[Аймұрат]] || 407
|-
! 1573
| [[Тұрарбек]] || 406
|-
! 1574
| [[Мухтархан]] || 406
|-
! 1575
| [[Тойлыбай]] || 405
|-
! 1576
| [[Жумат]] || 404
|-
! 1577
| [[Бехруз]] || 404
|-
! 1578
| [[Нұрболсын]] || 403
|-
! 1579
| [[Мархабат]] || 403
|-
! 1580
| [[Абдолла]] || 403
|-
! 1581
| [[Улыкбек]] || 402
|-
! 1582
| [[Раджан]] || 402
|-
! 1583
| [[Акылбай]] || 402
|-
! 1584
| [[Фарид]] || 401
|-
! 1585
| [[Ерсын]] || 401
|-
! 1586
| [[Әлжан]] || 401
|-
! 1587
| [[Сайын]] || 400
|-
! 1588
| [[Кабыл]] || 400
|-
! 1589
| [[Рамиз]] || 399
|-
! 1590
| [[Рамир]] || 398
|-
! 1591
| [[Нурмухамбет]] || 398
|-
! 1592
| [[Батырбай]] || 398
|-
! 1593
| [[Нұрмухаммед]] || 397
|-
! 1594
| [[Мухамедияр]] || 397
|-
! 1595
| [[Аймурат]] || 397
|-
! 1596
| [[Алиар]] || 397
|-
! 1597
| [[Жанадил]] || 395
|-
! 1598
| [[Динислам]] || 395
|-
! 1599
| [[Адилбай]] || 395
|-
! 1600
| [[Тугелбай]] || 394
|-
! 1601
| [[Сабир]] || 394
|-
! 1602
| [[Сәулет]] || 394
|-
! 1603
| [[Серіжан]] || 394
|-
! 1604
| [[Курбанбай]] || 394
|-
! 1605
| [[Медетбек]] || 394
|-
! 1606
| [[Есіл]] || 394
|-
! 1607
| [[Бектемир]] || 393
|-
! 1608
| [[Закария]] || 391
|-
! 1609
| [[Канатбай]] || 390
|-
! 1610
| [[Каршыга]] || 390
|-
! 1611
| [[Асадбек]] || 390
|-
! 1612
| [[Саржан]] || 389
|-
! 1613
| [[Сералы]] || 388
|-
! 1614
| [[Тлеккабыл]] || 388
|-
! 1615
| [[Заур]] || 388
|-
! 1616
| [[Бақтыбай]] || 388
|-
! 1617
| [[Абдурасул]] || 388
|-
! 1618
| [[Адылхан]] || 387
|-
! 1619
| [[Кадиржан]] || 386
|-
! 1620
| [[Есенгелди]] || 386
|-
! 1621
| [[Баймырза]] || 386
|-
! 1622
| [[Сапарали]] || 385
|-
! 1623
| [[Ибадулла]] || 385
|-
! 1624
| [[Жангазы]] || 385
|-
! 1625
| [[Дильшат]] || 385
|-
! 1626
| [[Бекжігіт]] || 385
|-
! 1627
| [[Абдикарим]] || 385
|-
! 1628
| [[Едиль]] || 384
|-
! 1629
| [[Әлисұлтан]] || 384
|-
! 1630
| [[Әзиз]] || 384
|-
! 1631
| [[Ансаган]] || 384
|-
! 1632
| [[Хамид]] || 383
|-
! 1633
| [[Нуржас]] || 383
|-
! 1634
| [[Елшат]] || 383
|-
! 1635
| [[Мадихан]] || 382
|-
! 1636
| [[Орынтай]] || 381
|-
! 1637
| [[Нұриддин]] || 381
|-
! 1638
| [[Каримжан]] || 381
|-
! 1639
| [[Эркин]] || 380
|-
! 1640
| [[Хайрат]] || 380
|-
! 1641
| [[Юнус]] || 380
|-
! 1642
| [[Қуатбек]] || 380
|-
! 1643
| [[Даут]] || 380
|-
! 1644
| [[Еркын]] || 380
|-
! 1645
| [[Абдималик]] || 380
|-
! 1646
| [[Нұрқожа]] || 378
|-
! 1647
| [[Қайырхан]] || 376
|-
! 1648
| [[Амандос]] || 376
|-
! 1649
| [[Таңатар]] || 375
|-
! 1650
| [[Нұрлыбай]] || 375
|-
! 1651
| [[Мукагали]] || 375
|-
! 1652
| [[Аркен]] || 375
|-
! 1653
| [[Сұнғат]] || 374
|-
! 1654
| [[Бердибай]] || 374
|-
! 1655
| [[Айса]] || 374
|-
! 1656
| [[Абдурашид]] || 374
|-
! 1657
| [[Шакир]] || 373
|-
! 1658
| [[Сисенбай]] || 373
|-
! 1659
| [[Жазылбек]] || 373
|-
! 1660
| [[Бахтыбек]] || 373
|-
! 1661
| [[Айтпай]] || 373
|-
! 1662
| [[Мирхан]] || 372
|-
! 1663
| [[Болаткан]] || 372
|-
! 1664
| [[Гарифолла]] || 372
|-
! 1665
| [[Қыран]] || 371
|-
! 1666
| [[Жанбол]] || 371
|-
! 1667
| [[Даулетжан]] || 371
|-
! 1668
| [[Аралбек]] || 371
|-
! 1669
| [[Агабек]] || 371
|-
! 1670
| [[Алжан]] || 371
|-
! 1671
| [[Нурадин]] || 370
|-
! 1672
| [[Нұрбахыт]] || 370
|-
! 1673
| [[Даниел]] || 370
|-
! 1674
| [[Гафур]] || 370
|-
! 1675
| [[Токтарбек]] || 369
|-
! 1676
| [[Нұрмұхамет]] || 369
|-
! 1677
| [[Махат]] || 369
|-
! 1678
| [[Дәрмен]] || 369
|-
! 1679
| [[Қадырбек]] || 368
|-
! 1680
| [[Ерсайн]] || 368
|-
! 1681
| [[Ильхан]] || 367
|-
! 1682
| [[Барат]] || 367
|-
! 1683
| [[Жусуп]] || 366
|-
! 1684
| [[Ойрат]] || 365
|-
! 1685
| [[Мухаммадали]] || 365
|-
! 1686
| [[Адылбек]] || 365
|-
! 1687
| [[Абу]] || 365
|-
! 1688
| [[Сеит]] || 364
|-
! 1689
| [[Родион]] || 364
|-
! 1690
| [[Нұрпейіс]] || 364
|-
! 1691
| [[Нуршат]] || 364
|-
! 1692
| [[Жангирхан]] || 364
|-
! 1693
| [[Дуйсенгали]] || 364
|-
! 1694
| [[Биболат]] || 364
|-
! 1695
| [[Аділет]] || 364
|-
! 1696
| [[Рустамбек]] || 363
|-
! 1697
| [[Темирбулат]] || 363
|-
! 1698
| [[Сейдулла]] || 363
|-
! 1699
| [[Кумарбек]] || 363
|-
! 1700
| [[Кахарман]] || 363
|-
! 1701
| [[Жумагул]] || 363
|-
! 1702
| [[Дінмұхаммет]] || 363
|-
! 1703
| [[Толыбай]] || 362
|-
! 1704
| [[Торебек]] || 362
|-
! 1705
| [[Эльнур]] || 362
|-
! 1706
| [[Нуркасым]] || 362
|-
! 1707
| [[Жаңабек]] || 362
|-
! 1708
| [[Дихан]] || 362
|-
! 1709
| [[Елмурат]] || 362
|-
! 1710
| [[Мырзатай]] || 361
|-
! 1711
| [[Нұржау]] || 361
|-
! 1712
| [[Кайрулла]] || 361
|-
! 1713
| [[Бекжигит]] || 361
|-
! 1714
| [[Альмир]] || 361
|-
! 1715
| [[Кадырхан]] || 360
|-
! 1716
| [[Дюсенбай]] || 360
|-
! 1717
| [[Бақтыбек]] || 360
|-
! 1718
| [[Абдиманап]] || 360
|-
! 1719
| [[Абуталип]] || 360
|-
! 1720
| [[Григорий]] || 359
|-
! 1721
| [[Әбілхан]] || 359
|-
! 1722
| [[Шакен]] || 358
|-
! 1723
| [[Макар]] || 358
|-
! 1724
| [[Жанаберген]] || 358
|-
! 1725
| [[Ауелбек]] || 358
|-
! 1726
| [[Бектурган]] || 358
|-
! 1727
| [[Шахислам]] || 357
|-
! 1728
| [[Сайфулла]] || 357
|-
! 1729
| [[Беглан]] || 357
|-
! 1730
| [[Бисембай]] || 356
|-
! 1731
| [[Қолғанат]] || 355
|-
! 1732
| [[Пернехан]] || 354
|-
! 1733
| [[Құрманбек]] || 354
|-
! 1734
| [[Жұмабай]] || 354
|-
! 1735
| [[Бейімбет]] || 354
|-
! 1736
| [[Ғизат]] || 354
|-
! 1737
| [[Есхат]] || 353
|-
! 1738
| [[Джумабай]] || 353
|-
! 1739
| [[Байсал]] || 353
|-
! 1740
| [[Айтказы]] || 353
|-
! 1741
| [[Толеутай]] || 352
|-
! 1742
| [[Касымжан]] || 352
|-
! 1743
| [[Аршын]] || 352
|-
! 1744
| [[Билал]] || 352
|-
! 1745
| [[Алимбай]] || 352
|-
! 1746
| [[Нұраят]] || 351
|-
! 1747
| [[Жәдігер]] || 350
|-
! 1748
| [[Данила]] || 350
|-
! 1749
| [[Арыс]] || 350
|-
! 1750
| [[Койшыбай]] || 349
|-
! 1751
| [[Кунанбай]] || 349
|-
! 1752
| [[Базар]] || 349
|-
! 1753
| [[Султанали]] || 348
|-
! 1754
| [[Жаркинбек]] || 348
|-
! 1755
| [[Кази]] || 348
|-
! 1756
| [[Тілектес]] || 347
|-
! 1757
| [[Курбан]] || 347
|-
! 1758
| [[Бегали]] || 347
|-
! 1759
| [[Калдарбек]] || 346
|-
! 1760
| [[Есим]] || 346
|-
! 1761
| [[Нурмуханбет]] || 345
|-
! 1762
| [[Жумагельды]] || 345
|-
! 1763
| [[Еркинбай]] || 345
|-
! 1764
| [[Аязбек]] || 345
|-
! 1765
| [[Әл-Фараби]] || 344
|-
! 1766
| [[Алтынбай]] || 344
|-
! 1767
| [[Теміржан]] || 343
|-
! 1768
| [[Сүйіндік]] || 343
|-
! 1769
| [[Пулат]] || 343
|-
! 1770
| [[Жүрсін]] || 343
|-
! 1771
| [[Карасай]] || 343
|-
! 1772
| [[Ерлен]] || 343
|-
! 1773
| [[Бекберген]] || 343
|-
! 1774
| [[Максет]] || 342
|-
! 1775
| [[Мергенбай]] || 342
|-
! 1776
| [[Жадигер]] || 342
|-
! 1777
| [[Батыргали]] || 342
|-
! 1778
| [[Омирхан]] || 341
|-
! 1779
| [[Куанышкали]] || 341
|-
! 1780
| [[Хамзат]] || 340
|-
! 1781
| [[Сабиржан]] || 340
|-
! 1782
| [[Мирбек]] || 340
|-
! 1783
| [[Қастер]] || 340
|-
! 1784
| [[Майрамбай]] || 340
|-
! 1785
| [[Шахкерім]] || 339
|-
! 1786
| [[Тұрсын]] || 339
|-
! 1787
| [[Шарапат]] || 339
|-
! 1788
| [[Толеубай]] || 339
|-
! 1789
| [[Базархан]] || 339
|-
! 1790
| [[Нурсат]] || 338
|-
! 1791
| [[Ердана]] || 338
|-
! 1792
| [[Дюсембай]] || 338
|-
! 1793
| [[Бахтжан]] || 338
|-
! 1794
| [[Тулепберген]] || 337
|-
! 1795
| [[Кожахмет]] || 337
|-
! 1796
| [[Курманбай]] || 337
|-
! 1797
| [[Альфараби]] || 337
|-
! 1798
| [[Хамидулла]] || 336
|-
! 1799
| [[Қожахмет]] || 336
|-
! 1800
| [[Хусан]] || 335
|-
! 1801
| [[Нұрмұхамбет]] || 335
|-
! 1802
| [[Курбанали]] || 335
|-
! 1803
| [[Аяз]] || 335
|-
! 1804
| [[Хафиз]] || 334
|-
! 1805
| [[Елеусиз]] || 334
|-
! 1806
| [[Аянбек]] || 334
|-
! 1807
| [[Тауекел]] || 333
|-
! 1808
| [[Дәуір]] || 333
|-
! 1809
| [[Бектемір]] || 333
|-
! 1810
| [[Коныс]] || 332
|-
! 1811
| [[Аянат]] || 332
|-
! 1812
| [[Аким]] || 332
|-
! 1813
| [[Нұрлы]] || 331
|-
! 1814
| [[Жусип]] || 331
|-
! 1815
| [[Абдулхамид]] || 331
|-
! 1816
| [[Дәуіт]] || 330
|-
! 1817
| [[Абдулкарим]] || 330
|-
! 1818
| [[Абдибек]] || 330
|-
! 1819
| [[Ринад]] || 329
|-
! 1820
| [[Мубарак]] || 329
|-
! 1821
| [[Жангелди]] || 329
|-
! 1822
| [[Ақтан]] || 329
|-
! 1823
| [[Шапагат]] || 328
|-
! 1824
| [[Нурсултон]] || 328
|-
! 1825
| [[Жансері]] || 328
|-
! 1826
| [[Ертас]] || 328
|-
! 1827
| [[Усербай]] || 327
|-
! 1828
| [[Сейтбек]] || 327
|-
! 1829
| [[Ратбек]] || 327
|-
! 1830
| [[Ильнур]] || 327
|-
! 1831
| [[Бердияр]] || 327
|-
! 1832
| [[Аубакир]] || 327
|-
! 1833
| [[Бекұлан]] || 327
|-
! 1834
| [[Аманай]] || 327
|-
! 1835
| [[Буркитбай]] || 326
|-
! 1836
| [[Бектурсын]] || 326
|-
! 1837
| [[Молдабек]] || 325
|-
! 1838
| [[Таскын]] || 324
|-
! 1839
| [[Талғар]] || 324
|-
! 1840
| [[Ақсұңқар]] || 324
|-
! 1841
| [[Советбек]] || 323
|-
! 1842
| [[Нұрмұхан]] || 323
|-
! 1843
| [[Баймахан]] || 323
|-
! 1844
| [[Аңсат]] || 322
|-
! 1845
| [[Хабиб]] || 321
|-
! 1846
| [[Мұхаммед Али]] || 321
|-
! 1847
| [[Берікжан]] || 321
|-
! 1848
| [[Чингизхан]] || 320
|-
! 1849
| [[Петр]] || 320
|-
! 1850
| [[Мұратхан]] || 320
|-
! 1851
| [[Мухтарбек]] || 320
|-
! 1852
| [[Иман]] || 320
|-
! 1853
| [[Бердалы]] || 320
|-
! 1854
| [[Шарип]] || 319
|-
! 1855
| [[Ельнур]] || 319
|-
! 1856
| [[Ансат]] || 319
|-
! 1857
| [[Нурпеис]] || 318
|-
! 1858
| [[Калмурат]] || 318
|-
! 1859
| [[Дінасыл]] || 318
|-
! 1860
| [[Ахмади]] || 318
|-
! 1861
| [[Нурбахыт]] || 317
|-
! 1862
| [[Пердебек]] || 317
|-
! 1863
| [[Куттыбай]] || 317
|-
! 1864
| [[Құралбек]] || 317
|-
! 1865
| [[Иляс]] || 317
|-
! 1866
| [[Жолдыбек]] || 317
|-
! 1867
| [[Джумабек]] || 317
|-
! 1868
| [[Амангазы]] || 317
|-
! 1869
| [[Ноян]] || 316
|-
! 1870
| [[Оңғар]] || 316
|-
! 1871
| [[Нұрлыжан]] || 316
|-
! 1872
| [[Әбіш]] || 316
|-
! 1873
| [[Ырыскелді]] || 315
|-
! 1874
| [[Жайлаубай]] || 315
|-
! 1875
| [[Ертарғын]] || 315
|-
! 1876
| [[Октябрь]] || 314
|-
! 1877
| [[Әмірәлі]] || 314
|-
! 1878
| [[Бәйдібек]] || 314
|-
! 1879
| [[Турсунбек]] || 313
|-
! 1880
| [[Нуржау]] || 313
|-
! 1881
| [[Даулеткерей]] || 313
|-
! 1882
| [[Аширбек]] || 313
|-
! 1883
| [[Фарух]] || 312
|-
! 1884
| [[Сейлбек]] || 312
|-
! 1885
| [[Сагинтай]] || 312
|-
! 1886
| [[Жанкелди]] || 312
|-
! 1887
| [[Байрам]] || 312
|-
! 1888
| [[Чингисхан]] || 311
|-
! 1889
| [[Нұрғасыр]] || 311
|-
! 1890
| [[Калкаман]] || 311
|-
! 1891
| [[Әлиби]] || 311
|-
! 1892
| [[Салтанат]] || 310
|-
! 1893
| [[Рахымбек]] || 310
|-
! 1894
| [[Ордабек]] || 310
|-
! 1895
| [[Жасурбек]] || 310
|-
! 1896
| [[Жумадил]] || 310
|-
! 1897
| [[Әскербек]] || 310
|-
! 1898
| [[Асанхан]] || 310
|-
! 1899
| [[Бисен]] || 310
|-
! 1900
| [[Габдулла]] || 310
|-
! 1901
| [[Айдынгали]] || 310
|-
! 1902
| [[Степан]] || 309
|-
! 1903
| [[Нургелди]] || 309
|-
! 1904
| [[Мұхаметжан]] || 309
|-
! 1905
| [[Мусахан]] || 309
|-
! 1906
| [[Мейрамгали]] || 309
|-
! 1907
| [[Жеңісхан]] || 309
|-
! 1908
| [[Бекзод]] || 309
|-
! 1909
| [[Оразай]] || 308
|-
! 1910
| [[Әлінұр]] || 308
|-
! 1911
| [[Дулатбек]] || 308
|-
! 1912
| [[Байсұлтан]] || 307
|-
! 1913
| [[Нұрмұханбет]] || 306
|-
! 1914
| [[Нұғман]] || 306
|-
! 1915
| [[Алпыс]] || 306
|-
! 1916
| [[Сатбек]] || 305
|-
! 1917
| [[Жанәли]] || 305
|-
! 1918
| [[Ерәли]] || 305
|-
! 1919
| [[Турсынхан]] || 304
|-
! 1920
| [[Жайдарбек]] || 304
|-
! 1921
| [[Ганибек]] || 304
|-
! 1922
| [[Абдусамат]] || 304
|-
! 1923
| [[Алтынхан]] || 304
|-
! 1924
| [[Сейткали]] || 303
|-
! 1925
| [[Нұрталап]] || 303
|-
! 1926
| [[Зейн]] || 303
|-
! 1927
| [[Жанұзақ]] || 303
|-
! 1928
| [[Ерполат]] || 303
|-
! 1929
| [[Тынышбек]] || 302
|-
! 1930
| [[Салман]] || 302
|-
! 1931
| [[Мурад]] || 302
|-
! 1932
| [[Мирасбек]] || 302
|-
! 1933
| [[Жасын]] || 302
|-
! 1934
| [[Игилик]] || 302
|-
! 1935
| [[Баянбек]] || 302
|-
! 1936
| [[Косай]] || 301
|-
! 1937
| [[Алимансұр]] || 301
|-
! 1938
| [[Кадир]] || 300
|-
! 1939
| [[Дияз]] || 300
|-
! 1940
| [[Бисенгали]] || 300
|-
! 1941
| [[Худайберген]] || 299
|-
! 1942
| [[Алшын]] || 299
|-
! 1943
| [[Элдар]] || 298
|-
! 1944
| [[Тасбулат]] || 298
|-
! 1945
| [[Раис]] || 298
|-
! 1946
| [[Мухаметкали]] || 298
|-
! 1947
| [[Махсот]] || 298
|-
! 1948
| [[Кылышбек]] || 298
|-
! 1949
| [[Жакып]] || 298
|-
! 1950
| [[Берикхан]] || 298
|-
! 1951
| [[Алисултан]] || 298
|-
! 1952
| [[Мухамет]] || 297
|-
! 1953
| [[Қаһарман]] || 297
|-
! 1954
| [[Жәңгірхан]] || 297
|-
! 1955
| [[Ергалий]] || 297
|-
! 1956
| [[Толеугазы]] || 296
|-
! 1957
| [[Ришад]] || 296
|-
! 1958
| [[Шералы]] || 295
|-
! 1959
| [[Тамир]] || 295
|-
! 1960
| [[Дүйсенбек]] || 295
|-
! 1961
| [[Әлимансұр]] || 295
|-
! 1962
| [[Турсынгали]] || 294
|-
! 1963
| [[Арсланбек]] || 294
|-
! 1964
| [[Гибрат]] || 294
|-
! 1965
| [[Абдрахим]] || 294
|-
! 1966
| [[Аманқос]] || 294
|-
! 1967
| [[Нышанбай]] || 293
|-
! 1968
| [[Мелис]] || 293
|-
! 1969
| [[Жантемир]] || 293
|-
! 1970
| [[Дәулеткерей]] || 293
|-
! 1971
| [[Ауез]] || 293
|-
! 1972
| [[Төремұрат]] || 292
|-
! 1973
| [[Муктар]] || 292
|-
! 1974
| [[Игнат]] || 292
|-
! 1975
| [[Амре]] || 292
|-
! 1976
| [[Кыдырали]] || 291
|-
! 1977
| [[Қонысбек]] || 291
|-
! 1978
| [[Бернар]] || 291
|-
! 1979
| [[Шархан]] || 290
|-
! 1980
| [[Музаффар]] || 290
|-
! 1981
| [[Жасқанат]] || 290
|-
! 1982
| [[Женисбай]] || 290
|-
! 1983
| [[Жансейт]] || 290
|-
! 1984
| [[Есимжан]] || 290
|-
! 1985
| [[Әзілхан]] || 290
|-
! 1986
| [[Бекдаулет]] || 290
|-
! 1987
| [[Сагингали]] || 289
|-
! 1988
| [[Нуркелди]] || 289
|-
! 1989
| [[Нығмет]] || 289
|-
! 1990
| [[Жансеит]] || 289
|-
! 1991
| [[Әбдімәлік]] || 289
|-
! 1992
| [[Ханзада]] || 288
|-
! 1993
| [[Нур]] || 288
|-
! 1994
| [[Ербақыт]] || 288
|-
! 1995
| [[Асхар]] || 288
|-
! 1996
| [[Буркит]] || 288
|-
! 1997
| [[Тұрлан]] || 287
|-
! 1998
| [[Тілеужан]] || 287
|-
! 1999
| [[Нарбек]] || 287
|-
! 2000
| [[Мухаммед Али]] || 287
|-
! 2001
| [[Өтеген]] || 287
|-
! 2002
| [[Нурполат]] || 287
|-
! 2003
| [[Мурадым]] || 287
|-
! 2004
| [[Бекнияз]] || 287
|-
! 2005
| [[Оразғали]] || 286
|-
! 2006
| [[Қаныш]] || 286
|-
! 2007
| [[Мадьяр]] || 286
|-
! 2008
| [[Кадылбек]] || 286
|-
! 2009
| [[Кадирхан]] || 286
|-
! 2010
| [[Уркен]] || 285
|-
! 2011
| [[Урал]] || 285
|-
! 2012
| [[Жалел]] || 285
|-
! 2013
| [[Есей]] || 285
|-
! 2014
| [[Ақыл]] || 285
|-
! 2015
| [[Төреәлі]] || 284
|-
! 2016
| [[Убайдулла]] || 284
|-
! 2017
| [[Жумакан]] || 284
|-
! 2018
| [[Кажмухан]] || 284
|-
! 2019
| [[Ахметали]] || 284
|-
! 2020
| [[Турысбек]] || 283
|-
! 2021
| [[Муханбет]] || 283
|-
! 2022
| [[Ибраим]] || 283
|-
! 2023
| [[Инаят]] || 283
|-
! 2024
| [[Женисхан]] || 283
|-
! 2025
| [[Жакан]] || 283
|-
! 2026
| [[Баходир]] || 283
|-
! 2027
| [[Мағауия]] || 282
|-
! 2028
| [[Кажымухан]] || 282
|-
! 2029
| [[Агыбай]] || 282
|-
! 2030
| [[Халел]] || 281
|-
! 2031
| [[Мирзабек]] || 281
|-
! 2032
| [[Жаннур]] || 281
|-
! 2033
| [[Ертуган]] || 281
|-
! 2034
| [[Бақыткелді]] || 281
|-
! 2035
| [[Тыныштык]] || 280
|-
! 2036
| [[Сеитжан]] || 280
|-
! 2037
| [[Нургельды]] || 280
|-
! 2038
| [[Баймұрат]] || 280
|-
! 2039
| [[Уразбек]] || 279
|-
! 2040
| [[Серикболат]] || 279
|-
! 2041
| [[Калмахан]] || 279
|-
! 2042
| [[Арсылан]] || 279
|-
! 2043
| [[Ахметбек]] || 279
|-
! 2044
| [[Толкын]] || 278
|-
! 2045
| [[Беимбет]] || 278
|-
! 2046
| [[Абил]] || 278
|-
! 2047
| [[Айсері]] || 278
|-
! 2048
| [[Абилкасым]] || 278
|-
! 2049
| [[Самалбек]] || 277
|-
! 2050
| [[Сырымбек]] || 277
|-
! 2051
| [[Нурпейс]] || 277
|-
! 2052
| [[Асанбек]] || 277
|-
! 2053
| [[Сагынбек]] || 276
|-
! 2054
| [[Жансен]] || 276
|-
! 2055
| [[Баязит]] || 276
|-
! 2056
| [[Атымтай]] || 276
|-
! 2057
| [[Акжигит]] || 276
|-
! 2058
| [[Абубәкір]] || 276
|-
! 2059
| [[Рыскали]] || 275
|-
! 2060
| [[Самандар]] || 275
|-
! 2061
| [[Серікқали]] || 275
|-
! 2062
| [[Сәрсенбай]] || 275
|-
! 2063
| [[Өмірхан]] || 275
|-
! 2064
| [[Нуртилек]] || 275
|-
! 2065
| [[Мирон]] || 275
|-
! 2066
| [[Гамзат]] || 275
|-
! 2067
| [[Абен]] || 275
|-
! 2068
| [[Умиржан]] || 274
|-
! 2069
| [[Шаймерден]] || 274
|-
! 2070
| [[Қасымбек]] || 274
|-
! 2071
| [[Бекдәулет]] || 274
|-
! 2072
| [[Мамай]] || 273
|-
! 2073
| [[Лев]] || 273
|-
! 2074
| [[Калжан]] || 273
|-
! 2075
| [[Ғасырбек]] || 273
|-
! 2076
| [[Акрам]] || 273
|-
! 2077
| [[Рахимбек]] || 272
|-
! 2078
| [[Тайман]] || 272
|-
! 2079
| [[Рамис]] || 272
|-
! 2080
| [[Мамырбек]] || 272
|-
! 2081
| [[Музафар]] || 272
|-
! 2082
| [[Ахылбек]] || 272
|-
! 2083
| [[Туремурат]] || 271
|-
! 2084
| [[Роберт]] || 271
|-
! 2085
| [[Семён]] || 271
|-
! 2086
| [[Мурагер]] || 271
|-
! 2087
| [[Кенжеболат]] || 271
|-
! 2088
| [[Ельжан]] || 271
|-
! 2089
| [[Джахангир]] || 271
|-
! 2090
| [[Валентин]] || 271
|-
! 2091
| [[Айвар]] || 271
|-
! 2092
| [[Қалқаман]] || 270
|-
! 2093
| [[Мурзабек]] || 270
|-
! 2094
| [[Қали]] || 270
|-
! 2095
| [[Жастлек]] || 270
|-
! 2096
| [[Жарбол]] || 270
|-
! 2097
| [[Алибай]] || 270
|-
! 2098
| [[Копжасар]] || 269
|-
! 2099
| [[Хакназар]] || 268
|-
! 2100
| [[Сұлтанәлі]] || 268
|-
! 2101
| [[Сардор]] || 268
|-
! 2102
| [[Мыктыбек]] || 268
|-
! 2103
| [[Меир]] || 268
|-
! 2104
| [[Жексен]] || 268
|-
! 2105
| [[Жангелды]] || 268
|-
! 2106
| [[Манатбек]] || 267
|-
! 2107
| [[Зейнұр]] || 267
|-
! 2108
| [[Далер]] || 267
|-
! 2109
| [[Бердихан]] || 267
|-
! 2110
| [[Бекзатхан]] || 267
|-
! 2111
| [[Болатбай]] || 267
|-
! 2112
| [[Аманкул]] || 267
|-
! 2113
| [[Шалабай]] || 266
|-
! 2114
| [[Шәмші]] || 266
|-
! 2115
| [[Нурганат]] || 266
|-
! 2116
| [[Демид]] || 266
|-
! 2117
| [[Ян]] || 265
|-
! 2118
| [[Саятбек]] || 265
|-
! 2119
| [[Расим]] || 265
|-
! 2120
| [[Нышанбек]] || 265
|-
! 2121
| [[Иманбек]] || 265
|-
! 2122
| [[Калыбай]] || 265
|-
! 2123
| [[Жахангир]] || 265
|-
! 2124
| [[Әмре]] || 265
|-
! 2125
| [[Байғали]] || 265
|-
! 2126
| [[Аль-Фараби]] || 265
|-
! 2127
| [[Тулеу]] || 264
|-
! 2128
| [[Даулетияр]] || 264
|-
! 2129
| [[Балабек]] || 264
|-
! 2130
| [[Ғафур]] || 264
|-
! 2131
| [[Акыл]] || 264
|-
! 2132
| [[Акарыс]] || 264
|-
! 2133
| [[Табылды]] || 263
|-
! 2134
| [[Серікбек]] || 263
|-
! 2135
| [[Расұл]] || 263
|-
! 2136
| [[Мураткали]] || 263
|-
! 2137
| [[Магзум]] || 263
|-
! 2138
| [[Бердигали]] || 263
|-
! 2139
| [[Бокенбай]] || 263
|-
! 2140
| [[Ақнұр]] || 263
|-
! 2141
| [[Толепберген]] || 262
|-
! 2142
| [[Сагынбай]] || 262
|-
! 2143
| [[Мамыр]] || 262
|-
! 2144
| [[Жардем]] || 262
|-
! 2145
| [[Жакыпбек]] || 262
|-
! 2146
| [[Асанбай]] || 262
|-
! 2147
| [[Ыдырыс]] || 261
|-
! 2148
| [[Санджар]] || 261
|-
! 2149
| [[Токтарбай]] || 261
|-
! 2150
| [[Науан]] || 261
|-
! 2151
| [[Кошербай]] || 261
|-
! 2152
| [[Махмет]] || 261
|-
! 2153
| [[Заурбек]] || 261
|-
! 2154
| [[Кемеңгер]] || 261
|-
! 2155
| [[Елюбай]] || 261
|-
! 2156
| [[Адал]] || 261
|-
! 2157
| [[Абиш]] || 261
|-
! 2158
| [[Ханат]] || 260
|-
! 2159
| [[Эрлан]] || 260
|-
! 2160
| [[Майрамбек]] || 260
|-
! 2161
| [[Абыл]] || 260
|-
! 2162
| [[Сейілхан]] || 259
|-
! 2163
| [[Тлеуберген]] || 259
|-
! 2164
| [[Сағынғали]] || 259
|-
! 2165
| [[Дос]] || 259
|-
! 2166
| [[Жасур]] || 258
|-
! 2167
| [[Ескали]] || 258
|-
! 2168
| [[Ермұхамед]] || 258
|-
! 2169
| [[Арал]] || 258
|-
! 2170
| [[Темиртас]] || 257
|-
! 2171
| [[Оңдасын]] || 257
|-
! 2172
| [[Қалдыбай]] || 257
|-
! 2173
| [[Молдабай]] || 257
|-
! 2174
| [[Артыкбай]] || 257
|-
! 2175
| [[Артык]] || 257
|-
! 2176
| [[Айбулат]] || 257
|-
! 2177
| [[Амангос]] || 257
|-
! 2178
| [[Ұлықпан]] || 256
|-
! 2179
| [[Мұхамбет]] || 256
|-
! 2180
| [[Оналбек]] || 256
|-
! 2181
| [[Әбілқасым]] || 256
|-
! 2182
| [[Динмухамбет]] || 256
|-
! 2183
| [[Алданыш]] || 256
|-
! 2184
| [[Смадияр]] || 255
|-
! 2185
| [[Нурмухамет]] || 255
|-
! 2186
| [[Кабиден]] || 255
|-
! 2187
| [[Жұмахан]] || 255
|-
! 2188
| [[Жулдыз]] || 255
|-
! 2189
| [[Айгали]] || 255
|-
! 2190
| [[Мұхаммед Әли]] || 254
|-
! 2191
| [[Куатбай]] || 254
|-
! 2192
| [[Қабыл]] || 254
|-
! 2193
| [[Ағыбай]] || 254
|-
! 2194
| [[Акберген]] || 254
|-
! 2195
| [[Уралбай]] || 253
|-
! 2196
| [[Савелий]] || 253
|-
! 2197
| [[Куангали]] || 253
|-
! 2198
| [[Курбанбек]] || 253
|-
! 2199
| [[Кайыргали]] || 253
|-
! 2200
| [[Жанқожа]] || 253
|-
! 2201
| [[Жантілек]] || 253
|-
! 2202
| [[Берген]] || 253
|-
! 2203
| [[Бакытхан]] || 253
|-
! 2204
| [[Абдигали]] || 253
|-
! 2205
| [[Умирхан]] || 252
|-
! 2206
| [[Онгарбек]] || 252
|-
! 2207
| [[Жеткербай]] || 252
|-
! 2208
| [[Жадырасын]] || 252
|-
! 2209
| [[Ақберді]] || 252
|-
! 2210
| [[Абзалбек]] || 252
|-
! 2211
| [[Умирбай]] || 251
|-
! 2212
| [[Токен]] || 251
|-
! 2213
| [[Сактаган]] || 251
|-
! 2214
| [[Самет]] || 251
|-
! 2215
| [[Мұзафар]] || 251
|-
! 2216
| [[Керим]] || 251
|-
! 2217
| [[Бекзад]] || 251
|-
! 2218
| [[Сагандык]] || 250
|-
! 2219
| [[Мұқан]] || 250
|-
! 2220
| [[Ойбек]] || 250
|-
! 2221
| [[Мухиддин]] || 250
|-
! 2222
| [[Қаныбек]] || 250
|-
! 2223
| [[Жанбатыр]] || 250
|-
! 2224
| [[Бахадыр]] || 250
|-
! 2225
| [[Бержан]] || 250
|-
! 2226
| [[Бегайдар]] || 250
|-
! 2227
| [[Бектур]] || 250
|-
! 2228
| [[Ақеділ]] || 250
|-
! 2229
| [[Шаймурат]] || 249
|-
! 2230
| [[Онталап]] || 249
|-
! 2231
| [[Каират]] || 249
|-
! 2232
| [[Есенғали]] || 249
|-
! 2233
| [[Дюсен]] || 249
|-
! 2234
| [[Динмуханбет]] || 249
|-
! 2235
| [[Тилеген]] || 248
|-
! 2236
| [[Ермаханбет]] || 248
|-
! 2237
| [[Бегасыл]] || 247
|-
! 2238
| [[Шингис]] || 245
|-
! 2239
| [[Сардарбек]] || 245
|-
! 2240
| [[Талас]] || 245
|-
! 2241
| [[Жантуар]] || 245
|-
! 2242
| [[Әлем]] || 245
|-
! 2243
| [[Әбдікәрім]] || 245
|-
! 2244
| [[Жайлау]] || 245
|-
! 2245
| [[Бақберді]] || 245
|-
! 2246
| [[Уәли]] || 244
|-
! 2247
| [[Наурызхан]] || 244
|-
! 2248
| [[Калихан]] || 244
|-
! 2249
| [[Ерәділ]] || 244
|-
! 2250
| [[Айназар]] || 244
|-
! 2251
| [[Сандыбек]] || 243
|-
! 2252
| [[Сәндібек]] || 243
|-
! 2253
| [[Райым]] || 243
|-
! 2254
| [[Раушанбек]] || 243
|-
! 2255
| [[Қалижан]] || 243
|-
! 2256
| [[Букенбай]] || 243
|-
! 2257
| [[Турсунбай]] || 242
|-
! 2258
| [[Сәрсенбек]] || 242
|-
! 2259
| [[Сексенбай]] || 242
|-
! 2260
| [[Сандыбай]] || 242
|-
! 2261
| [[Керимбек]] || 242
|-
! 2262
| [[Ердан]] || 242
|-
! 2263
| [[Асад]] || 242
|-
! 2264
| [[Акимбек]] || 242
|-
! 2265
| [[Ақмырза]] || 242
|-
! 2266
| [[Секен]] || 241
|-
! 2267
| [[Темерлан]] || 241
|-
! 2268
| [[Нагашибай]] || 241
|-
! 2269
| [[Курманали]] || 241
|-
! 2270
| [[Курмаш]] || 241
|-
! 2271
| [[Қобыланды]] || 241
|-
! 2272
| [[Бекболсын]] || 241
|-
! 2273
| [[Бахт]] || 241
|-
! 2274
| [[Ханали]] || 240
|-
! 2275
| [[Тарас]] || 240
|-
! 2276
| [[Талгар]] || 240
|-
! 2277
| [[Мырзалы]] || 240
|-
! 2278
| [[Каскырбай]] || 240
|-
! 2279
| [[Ахмат]] || 240
|-
! 2280
| [[Шерзод]] || 239
|-
! 2281
| [[Сейсенбек]] || 239
|-
! 2282
| [[Самигулла]] || 239
|-
! 2283
| [[Мендибай]] || 239
|-
! 2284
| [[Ислям]] || 239
|-
! 2285
| [[Еркежан]] || 239
|-
! 2286
| [[Жамалбек]] || 239
|-
! 2287
| [[Утепберген]] || 238
|-
! 2288
| [[Тілеубек]] || 238
|-
! 2289
| [[Жаснұр]] || 238
|-
! 2290
| [[Досболат]] || 238
|-
! 2291
| [[Ғасыр]] || 238
|-
! 2292
| [[Бейсембек]] || 238
|-
! 2293
| [[Абдулхамит]] || 238
|-
! 2294
| [[Айторе]] || 238
|-
! 2295
| [[Нұрадин]] || 237
|-
! 2296
| [[Каиргали]] || 237
|-
! 2297
| [[Искак]] || 237
|-
! 2298
| [[Зиннұр]] || 237
|-
! 2299
| [[Кадырбай]] || 237
|-
! 2300
| [[Арысбек]] || 237
|-
! 2301
| [[Айғали]] || 237
|-
! 2302
| [[Ақберген]] || 237
|-
! 2303
| [[Тимурлан]] || 236
|-
! 2304
| [[Тастанбек]] || 236
|-
! 2305
| [[Молдияр]] || 236
|-
! 2306
| [[Кабдулла]] || 236
|-
! 2307
| [[Жахонгир]] || 236
|-
! 2308
| [[Даниярбек]] || 236
|-
! 2309
| [[Ғанибек]] || 236
|-
! 2310
| [[Арманжан]] || 236
|-
! 2311
| [[Бекполат]] || 236
|-
! 2312
| [[Гайрат]] || 236
|-
! 2313
| [[Сеилбек]] || 235
|-
! 2314
| [[Керейхан]] || 235
|-
! 2315
| [[Жумагалий]] || 235
|-
! 2316
| [[Жакен]] || 235
|-
! 2317
| [[Беккали]] || 235
|-
! 2318
| [[Асхан]] || 235
|-
! 2319
| [[Анес]] || 235
|-
! 2320
| [[Яхия]] || 234
|-
! 2321
| [[Зият]] || 234
|-
! 2322
| [[Едилбай]] || 234
|-
! 2323
| [[Бахытхан]] || 234
|-
! 2324
| [[Байдулла]] || 234
|-
! 2325
| [[Асар]] || 234
|-
! 2326
| [[Сахи]] || 233
|-
! 2327
| [[Рзабек]] || 233
|-
! 2328
| [[Сайлаухан]] || 233
|-
! 2329
| [[Мұхан]] || 233
|-
! 2330
| [[Каким]] || 233
|-
! 2331
| [[Айшуақ]] || 233
|-
! 2332
| [[Тилеубек]] || 232
|-
! 2333
| [[Жамшид]] || 232
|-
! 2334
| [[Гумар]] || 232
|-
! 2335
| [[Аяпберген]] || 232
|-
! 2336
| [[Төрегелді]] || 231
|-
! 2337
| [[Қуан]] || 231
|-
! 2338
| [[Куттыбек]] || 231
|-
! 2339
| [[Кобейсин]] || 231
|-
! 2340
| [[Жетес]] || 231
|-
! 2341
| [[Есенали]] || 231
|-
! 2342
| [[Асулан]] || 231
|-
! 2343
| [[Айрат]] || 231
|-
! 2344
| [[Таубай]] || 230
|-
! 2345
| [[Орман]] || 230
|-
! 2346
| [[Жанахмет]] || 230
|-
! 2347
| [[Далелхан]] || 230
|-
! 2348
| [[Ағлан]] || 230
|-
! 2349
| [[Керім]] || 229
|-
! 2350
| [[Канапия]] || 229
|-
! 2351
| [[Ертис]] || 229
|-
! 2352
| [[Тлеубай]] || 228
|-
! 2353
| [[Тажибай]] || 228
|-
! 2354
| [[Асанәли]] || 228
|-
! 2355
| [[Бақытнұр]] || 228
|-
! 2356
| [[Уланбек]] || 227
|-
! 2357
| [[Уразали]] || 227
|-
! 2358
| [[Сырлыбек]] || 227
|-
! 2359
| [[Райбек]] || 227
|-
! 2360
| [[Нурсұлтан]] || 227
|-
! 2361
| [[Нұрмағанбет]] || 227
|-
! 2362
| [[Ергеш]] || 227
|-
! 2363
| [[Әлімбек]] || 227
|-
! 2364
| [[Байназар]] || 227
|-
! 2365
| [[Ахметкали]] || 227
|-
! 2366
| [[Умбет]] || 226
|-
! 2367
| [[Танжарык]] || 226
|-
! 2368
| [[Серикболсын]] || 226
|-
! 2369
| [[Майдан]] || 226
|-
! 2370
| [[Қуантай]] || 226
|-
! 2371
| [[Кизат]] || 226
|-
! 2372
| [[Бакир]] || 226
|-
! 2373
| [[Бакыткали]] || 226
|-
! 2374
| [[Аббас]] || 226
|-
! 2375
| [[Ракымжан]] || 225
|-
! 2376
| [[Меирман]] || 225
|-
! 2377
| [[Каратай]] || 225
|-
! 2378
| [[Анет]] || 225
|-
! 2379
| [[Насихат]] || 224
|-
! 2380
| [[Нұрсейт]] || 224
|-
! 2381
| [[Жастілек]] || 224
|-
! 2382
| [[Әлмансұр]] || 224
|-
! 2383
| [[Бейсенгали]] || 224
|-
! 2384
| [[Бектай]] || 224
|-
! 2385
| [[Ашимхан]] || 224
|-
! 2386
| [[Алишах]] || 224
|-
! 2387
| [[Алаш]] || 224
|-
! 2388
| [[Қажымұрат]] || 223
|-
! 2389
| [[Жахангер]] || 223
|-
! 2390
| [[Бахберген]] || 223
|-
! 2391
| [[Аймырза]] || 223
|-
! 2392
| [[Саулебек]] || 222
|-
! 2393
| [[Сейтказы]] || 222
|-
! 2394
| [[Сагитжан]] || 222
|-
! 2395
| [[Нұрайдар]] || 222
|-
! 2396
| [[Колганат]] || 222
|-
! 2397
| [[Диаз]] || 222
|-
! 2398
| [[Даулеткали]] || 222
|-
! 2399
| [[Арқат]] || 222
|-
! 2400
| [[Харун]] || 221
|-
! 2401
| [[Ырысдәулет]] || 221
|-
! 2402
| [[Шахан]] || 221
|-
! 2403
| [[Сағат]] || 221
|-
! 2404
| [[Осербай]] || 221
|-
! 2405
| [[Омирбай]] || 221
|-
! 2406
| [[Қыдырбек]] || 221
|-
! 2407
| [[Ертаргын]] || 221
|-
! 2408
| [[Дален]] || 221
|-
! 2409
| [[Даулеткан]] || 221
|-
! 2410
| [[Габидулла]] || 221
|-
! 2411
| [[Сұлтанали]] || 220
|-
! 2412
| [[Сатбай]] || 220
|-
! 2413
| [[Есимбек]] || 220
|-
! 2414
| [[Давлет]] || 220
|-
! 2415
| [[Егизбай]] || 220
|-
! 2416
| [[Актан]] || 220
|-
! 2417
| [[Қасымжан]] || 219
|-
! 2418
| [[Кемелбек]] || 219
|-
! 2419
| [[Каирбай]] || 219
|-
! 2420
| [[Ерланбек]] || 219
|-
! 2421
| [[Әбунасыр]] || 219
|-
! 2422
| [[Әзірет]] || 219
|-
! 2423
| [[Ахмеджан]] || 219
|-
! 2424
| [[Асыгат]] || 219
|-
! 2425
| [[Ұланбек]] || 218
|-
! 2426
| [[Молдагали]] || 218
|-
! 2427
| [[Әсілбек]] || 218
|-
! 2428
| [[Байзак]] || 218
|-
! 2429
| [[Токтамыс]] || 217
|-
! 2430
| [[Салимгерей]] || 217
|-
! 2431
| [[Нурбосын]] || 217
|-
! 2432
| [[Ордабай]] || 217
|-
! 2433
| [[Кенен]] || 217
|-
! 2434
| [[Кеңес]] || 217
|-
! 2435
| [[Ихтияр]] || 217
|-
! 2436
| [[Бердимурат]] || 217
|-
! 2437
| [[Балташ]] || 217
|-
! 2438
| [[Гайса]] || 217
|-
! 2439
| [[Рыскелді]] || 216
|-
! 2440
| [[Сейітжан]] || 216
|-
! 2441
| [[Нурмагамбет]] || 216
|-
! 2442
| [[Нұрқабыл]] || 216
|-
! 2443
| [[Ильяр]] || 216
|-
! 2444
| [[Ахметхан]] || 216
|-
! 2445
| [[Шахрияр]] || 215
|-
! 2446
| [[Тулеубай]] || 215
|-
! 2447
| [[Мұхамет]] || 215
|-
! 2448
| [[Қадір]] || 215
|-
! 2449
| [[Конакбай]] || 215
|-
! 2450
| [[Какимжан]] || 215
|-
! 2451
| [[Жабай]] || 215
|-
! 2452
| [[Айтқали]] || 215
|-
! 2453
| [[Утемис]] || 214
|-
! 2454
| [[Эльнар]] || 214
|-
! 2455
| [[Рулан]] || 214
|-
! 2456
| [[Сейсенбай]] || 214
|-
! 2457
| [[Суиндик]] || 214
|-
! 2458
| [[Нурмаганбет]] || 214
|-
! 2459
| [[Кыдыр]] || 214
|-
! 2460
| [[Куанткан]] || 214
|-
! 2461
| [[Риза]] || 213
|-
! 2462
| [[Тарлан]] || 213
|-
! 2463
| [[Нұрмаханбет]] || 213
|-
! 2464
| [[Демир]] || 213
|-
! 2465
| [[Асфандияр]] || 213
|-
! 2466
| [[Аркадий]] || 213
|-
! 2467
| [[Нуриден]] || 212
|-
! 2468
| [[Рақым]] || 212
|-
! 2469
| [[Жантемір]] || 212
|-
! 2470
| [[Канаткали]] || 212
|-
! 2471
| [[Калабай]] || 211
|-
! 2472
| [[Есенгелды]] || 211
|-
! 2473
| [[Әзімбек]] || 211
|-
! 2474
| [[Ғали]] || 211
|-
! 2475
| [[Арстанбек]] || 211
|-
! 2476
| [[Гайни]] || 211
|-
! 2477
| [[Адилгазы]] || 211
|-
! 2478
| [[Ұлас]] || 210
|-
! 2479
| [[Сейт]] || 210
|-
! 2480
| [[Нұржол]] || 210
|-
! 2481
| [[Камбарбек]] || 210
|-
! 2482
| [[Даниар]] || 210
|-
! 2483
| [[Дилшод]] || 210
|-
! 2484
| [[Есиркеп]] || 210
|-
! 2485
| [[Ұлар]] || 209
|-
! 2486
| [[Нұрәлем]] || 209
|-
! 2487
| [[Нурсерик]] || 209
|-
! 2488
| [[Дүйсен]] || 209
|-
! 2489
| [[Балгабек]] || 209
|-
! 2490
| [[Багдад]] || 209
|-
! 2491
| [[Айнар]] || 209
|-
! 2492
| [[Сафуан]] || 208
|-
! 2493
| [[Нағашыбай]] || 208
|-
! 2494
| [[Мухитдин]] || 208
|-
! 2495
| [[Найман]] || 208
|-
! 2496
| [[Нурымжан]] || 208
|-
! 2497
| [[Мұхаммедияр]] || 208
|-
! 2498
| [[Мейиржан]] || 208
|-
! 2499
| [[Жиенбай]] || 208
|-
! 2500
| [[Жексембай]] || 208
|}

| valign=&quot;top&quot; style=&quot;width:50%;&quot; |

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible sticky-header&quot;
|+Тізім
! № !! Ерлер !! Аттас саны
|-
! 2501 
| [[Төрекелді]] || 207
|-
! 2502
| [[Табиғат]] || 207
|-
! 2503
| [[Тлеулес]] || 207
|-
! 2504
| [[Сағынбек]] || 207
|-
! 2505
| [[Нугман]] || 207
|-
! 2506
| [[Кендебай]] || 207
|-
! 2507
| [[Джамиль]] || 207
|-
! 2508
| [[Багжан]] || 207
|-
! 2509
| [[Анас]] || 207
|-
! 2510
| [[Абылхайыр]] || 207
|-
! 2511
| [[Мухаметали]] || 206
|-
! 2512
| [[Иманәли]] || 206
|-
! 2513
| [[Әуез]] || 206
|-
! 2514
| [[Бекмұхаммед]] || 206
|-
! 2515
| [[Корганбек]] || 205
|-
! 2516
| [[Беибит]] || 205
|-
! 2517
| [[Бөгенбай]] || 205
|-
! 2518
| [[Бекали]] || 205
|-
! 2519
| [[Сагинбай]] || 204
|-
! 2520
| [[Султангазы]] || 204
|-
! 2521
| [[Отабек]] || 204
|-
! 2522
| [[Есенгелді]] || 204
|-
! 2523
| [[Бектұрсын]] || 204
|-
! 2524
| [[Біләл]] || 204
|-
! 2525
| [[Альтайр]] || 204
|-
! 2526
| [[Абдирахман]] || 204
|-
! 2527
| [[Айарыс]] || 204
|-
! 2528
| [[Шынгис]] || 203
|-
! 2529
| [[Рысдәулет]] || 203
|-
! 2530
| [[Сұнқар]] || 203
|-
! 2531
| [[Нургалым]] || 203
|-
! 2532
| [[Жанатай]] || 203
|-
! 2533
| [[Даур]] || 203
|-
! 2534
| [[Сәрсен]] || 202
|-
! 2535
| [[Табигат]] || 202
|-
! 2536
| [[Мухамбетжан]] || 202
|-
! 2537
| [[Мусагали]] || 202
|-
! 2538
| [[Кожабек]] || 202
|-
! 2539
| [[Мият]] || 202
|-
! 2540
| [[Заман]] || 202
|-
! 2541
| [[Едилхан]] || 202
|-
! 2542
| [[Әбдіғани]] || 202
|-
! 2543
| [[Амангалий]] || 202
|-
! 2544
| [[Ардан]] || 202
|-
! 2545
| [[Ыклас]] || 201
|-
! 2546
| [[Садуахас]] || 201
|-
! 2547
| [[Сыдык]] || 201
|-
! 2548
| [[Рыспек]] || 201
|-
! 2549
| [[Мырзағали]] || 201
|-
! 2550
| [[Колканат]] || 201
|-
! 2551
| [[Жанібек]] || 201
|-
! 2552
| [[Байжігіт]] || 201
|-
! 2553
| [[Акболат]] || 201
|-
! 2554
| [[Шаттык]] || 200
|-
! 2555
| [[Султанбай]] || 200
|-
! 2556
| [[Тамырлан]] || 200
|-
! 2557
| [[Нагашбек]] || 200
|-
! 2558
| [[Құрбан]] || 200
|-
! 2559
| [[Зиннур]] || 200
|-
! 2560
| [[Әсілхан]] || 200
|-
! 2561
| [[Ермуханбет]] || 200
|-
! 2562
| [[Балаби]] || 200
|-
! 2563
| [[Анварбек]] || 200
|-
! 2564
| [[Абу Бакр]] || 200
|-
! 2565
| [[Тулебай]] || 199
|-
! 2566
| [[Бекзада]] || 199
|-
! 2567
| [[Асылмурат]] || 199
|-
! 2568
| [[Арапбай]] || 199
|-
! 2569
| [[Шарипхан]] || 198
|-
! 2570
| [[Серғали]] || 198
|-
! 2571
| [[Мамырхан]] || 198
|-
! 2572
| [[Мерхан]] || 198
|-
! 2573
| [[Қалыбек]] || 198
|-
! 2574
| [[Қалжан]] || 198
|-
! 2575
| [[Кайргали]] || 198
|-
! 2576
| [[Кабдолла]] || 198
|-
! 2577
| [[Динмухамет]] || 198
|-
! 2578
| [[Абдуррохман]] || 198
|-
! 2579
| [[Рысдаулет]] || 197
|-
! 2580
| [[Мухаммед-Али]] || 197
|-
! 2581
| [[Құнанбай]] || 197
|-
! 2582
| [[Изат]] || 197
|-
! 2583
| [[Ельнар]] || 197
|-
! 2584
| [[Серікхан]] || 196
|-
! 2585
| [[Самал]] || 196
|-
! 2586
| [[Мұхаммед-Али]] || 196
|-
! 2587
| [[Пердехан]] || 196
|-
! 2588
| [[Мамбет]] || 196
|-
! 2589
| [[Иброһим]] || 196
|-
! 2590
| [[Дауржан]] || 196
|-
! 2591
| [[Бериккан]] || 196
|-
! 2592
| [[Фазыл]] || 195
|-
! 2593
| [[Ыкылас]] || 195
|-
! 2594
| [[Сламбек]] || 195
|-
! 2595
| [[Сегизбай]] || 195
|-
! 2596
| [[Назархан]] || 195
|-
! 2597
| [[Нұрнияз]] || 195
|-
! 2598
| [[Лес]] || 195
|-
! 2599
| [[Исмагул]] || 195
|-
! 2600
| [[Дүйсенбай]] || 195
|-
! 2601
| [[Жаксыгали]] || 195
|-
! 2602
| [[Дауылбай]] || 195
|-
! 2603
| [[Ержас]] || 195
|-
! 2604
| [[Богенбай]] || 195
|-
! 2605
| [[Бейбыт]] || 195
|-
! 2606
| [[Айжарык]] || 195
|-
! 2607
| [[Адлан]] || 195
|-
! 2608
| [[Уралбек]] || 194
|-
! 2609
| [[Ыбрай]] || 194
|-
! 2610
| [[Уразгали]] || 194
|-
! 2611
| [[Сагын]] || 194
|-
! 2612
| [[Мәрлен]] || 194
|-
! 2613
| [[Кемелхан]] || 194
|-
! 2614
| [[Есберген]] || 194
|-
! 2615
| [[Багдан]] || 194
|-
! 2616
| [[Абдулғани]] || 194
|-
! 2617
| [[Самархан]] || 193
|-
! 2618
| [[Смаил]] || 193
|-
! 2619
| [[Мұхаммед-Әли]] || 193
|-
! 2620
| [[Нұрмұхаммет]] || 193
|-
! 2621
| [[Жармахан]] || 193
|-
! 2622
| [[Жаналык]] || 193
|-
! 2623
| [[Диярбек]] || 193
|-
! 2624
| [[Ақтілеу]] || 193
|-
! 2625
| [[Сайдулла]] || 192
|-
! 2626
| [[Нұрбатыр]] || 192
|-
! 2627
| [[Нұрсайын]] || 192
|-
! 2628
| [[Қалмұрат]] || 192
|-
! 2629
| [[Куанбек]] || 192
|-
! 2630
| [[Мукаш]] || 192
|-
! 2631
| [[Жайсан]] || 192
|-
! 2632
| [[Дюсенбек]] || 192
|-
! 2633
| [[Абдугани]] || 192
|-
! 2634
| [[Тұрлыбек]] || 191
|-
! 2635
| [[Нагашбай]] || 191
|-
! 2636
| [[Рамадан]] || 191
|-
! 2637
| [[Медетхан]] || 191
|-
! 2638
| [[Бөкейхан]] || 191
|-
! 2639
| [[Абунасыр]] || 191
|-
! 2640
| [[Санжарбек]] || 190
|-
! 2641
| [[Нурмат]] || 190
|-
! 2642
| [[Күмісбек]] || 190
|-
! 2643
| [[Мәдениет]] || 190
|-
! 2644
| [[Кушербай]] || 190
|-
! 2645
| [[Жетпис]] || 190
|-
! 2646
| [[Даниль]] || 190
|-
! 2647
| [[Айдәулет]] || 190
|-
! 2648
| [[Рафик]] || 189
|-
! 2649
| [[Меирлан]] || 189
|-
! 2650
| [[Жолбарыс]] || 189
|-
! 2651
| [[Жусипбек]] || 189
|-
! 2652
| [[Есмурат]] || 189
|-
! 2653
| [[Буркут]] || 189
|-
! 2654
| [[Ғанибет]] || 189
|-
! 2655
| [[Айкен]] || 189
|-
! 2656
| [[Ариф]] || 189
|-
! 2657
| [[Шыныбек]] || 188
|-
! 2658
| [[Сұлтанғали]] || 188
|-
! 2659
| [[Нысанбай]] || 188
|-
! 2660
| [[Өскен]] || 188
|-
! 2661
| [[Рауль]] || 188
|-
! 2662
| [[Нұрбай]] || 188
|-
! 2663
| [[Нұрбосын]] || 188
|-
! 2664
| [[Мұқтар]] || 188
|-
! 2665
| [[Максад]] || 188
|-
! 2666
| [[Махди]] || 188
|-
! 2667
| [[Касиет]] || 188
|-
! 2668
| [[Жақып]] || 188
|-
! 2669
| [[Алиайдар]] || 188
|-
! 2670
| [[Наурзбай]] || 187
|-
! 2671
| [[Меирамбек]] || 187
|-
! 2672
| [[Исмайыл]] || 187
|-
! 2673
| [[Жанполат]] || 187
|-
! 2674
| [[Ерсеит]] || 187
|-
! 2675
| [[Байрамбай]] || 187
|-
! 2676
| [[Чокан]] || 186
|-
! 2677
| [[Таргын]] || 186
|-
! 2678
| [[Отеген]] || 186
|-
! 2679
| [[Куатжан]] || 186
|-
! 2680
| [[Иманжүсіп]] || 186
|-
! 2681
| [[Жаннат]] || 186
|-
! 2682
| [[Бахитбек]] || 186
|-
! 2683
| [[Бейбитжан]] || 186
|-
! 2684
| [[Амиргали]] || 186
|-
! 2685
| [[Абдигаппар]] || 186
|-
! 2686
| [[Спартак]] || 185
|-
! 2687
| [[Талапбек]] || 185
|-
! 2688
| [[Сұлтанхан]] || 185
|-
! 2689
| [[Кошкарбай]] || 185
|-
! 2690
| [[Карибай]] || 185
|-
! 2691
| [[Ергалы]] || 185
|-
! 2692
| [[Есенаман]] || 185
|-
! 2693
| [[Аюб]] || 185
|-
! 2694
| [[Асылкан]] || 185
|-
! 2695
| [[Аибек]] || 185
|-
! 2696
| [[Нұрланбек]] || 184
|-
! 2697
| [[Омир]] || 184
|-
! 2698
| [[Еркебек]] || 184
|-
! 2699
| [[Бейбитхан]] || 184
|-
! 2700
| [[Самұрат]] || 183
|-
! 2701
| [[Нұрмухамед]] || 183
|-
! 2702
| [[Нұржалғас]] || 183
|-
! 2703
| [[Манар]] || 183
|-
! 2704
| [[Қонысбай]] || 183
|-
! 2705
| [[Мекен]] || 183
|-
! 2706
| [[Жасар]] || 183
|-
! 2707
| [[Кажымурат]] || 183
|-
! 2708
| [[Иглик]] || 183
|-
! 2709
| [[Дильмурат]] || 183
|-
! 2710
| [[Ескендер]] || 183
|-
! 2711
| [[Егинбай]] || 183
|-
! 2712
| [[Артемий]] || 183
|-
! 2713
| [[Бағылан]] || 183
|-
! 2714
| [[Гадилбек]] || 183
|-
! 2715
| [[Ақансері]] || 183
|-
! 2716
| [[Альрами]] || 183
|-
! 2717
| [[Сейсен]] || 182
|-
! 2718
| [[Таңнұр]] || 182
|-
! 2719
| [[Орак]] || 182
|-
! 2720
| [[Омиртай]] || 182
|-
! 2721
| [[Мұратжан]] || 182
|-
! 2722
| [[Мустахим]] || 182
|-
! 2723
| [[Нұр-Ислам]] || 182
|-
! 2724
| [[Мәнсүр]] || 182
|-
! 2725
| [[Құрбанәлі]] || 182
|-
! 2726
| [[Заир]] || 182
|-
! 2727
| [[Зеин]] || 182
|-
! 2728
| [[Әкім]] || 182
|-
! 2729
| [[Есенкелди]] || 182
|-
! 2730
| [[Данис]] || 182
|-
! 2731
| [[Алмахан]] || 182
|-
! 2732
| [[Ақдәулет]] || 182
|-
! 2733
| [[Шахмурат]] || 181
|-
! 2734
| [[Шакарим]] || 181
|-
! 2735
| [[Толенди]] || 181
|-
! 2736
| [[Нысанбек]] || 181
|-
! 2737
| [[Қуанышбай]] || 181
|-
! 2738
| [[Медгат]] || 181
|-
! 2739
| [[Жеткиншек]] || 181
|-
! 2740
| [[Диёрбек]] || 181
|-
! 2741
| [[Бектұр]] || 181
|-
! 2742
| [[Актилек]] || 181
|-
! 2743
| [[Алматбек]] || 181
|-
! 2744
| [[Акторе]] || 181
|-
! 2745
| [[Алайдар]] || 181
|-
! 2746
| [[Тилектес]] || 180
|-
! 2747
| [[Нұрас]] || 180
|-
! 2748
| [[Нурум]] || 180
|-
! 2749
| [[Макулбек]] || 180
|-
! 2750
| [[Канатжан]] || 180
|-
! 2751
| [[Какен]] || 180
|-
! 2752
| [[Дәулетияр]] || 180
|-
! 2753
| [[Бакитбек]] || 180
|-
! 2754
| [[Аллан]] || 180
|-
! 2755
| [[Алхан]] || 180
|-
! 2756
| [[Амзе]] || 180
|-
! 2757
| [[Туребай]] || 179
|-
! 2758
| [[Шахрух]] || 179
|-
! 2759
| [[Каирболат]] || 179
|-
! 2760
| [[Есімжан]] || 179
|-
! 2761
| [[Дилмурат]] || 179
|-
! 2762
| [[Берікбай]] || 179
|-
! 2763
| [[Бибарс]] || 179
|-
! 2764
| [[Эльхан]] || 178
|-
! 2765
| [[Нургалий]] || 178
|-
! 2766
| [[Пархат]] || 178
|-
! 2767
| [[Калымжан]] || 178
|-
! 2768
| [[Женыс]] || 178
|-
! 2769
| [[Асен]] || 178
|-
! 2770
| [[Самурат]] || 177
|-
! 2771
| [[Султанмурат]] || 177
|-
! 2772
| [[Султанхан]] || 177
|-
! 2773
| [[Конай]] || 177
|-
! 2774
| [[Мирамбай]] || 177
|-
! 2775
| [[Қыдыр]] || 177
|-
! 2776
| [[Жасарал]] || 177
|-
! 2777
| [[Даулбай]] || 177
|-
! 2778
| [[Бигали]] || 177
|-
! 2779
| [[Амаль]] || 177
|-
! 2780
| [[Тагайбек]] || 176
|-
! 2781
| [[Тілекқабыл]] || 176
|-
! 2782
| [[Нұрдан]] || 176
|-
! 2783
| [[Даукен]] || 176
|-
! 2784
| [[Диасыл]] || 176
|-
! 2785
| [[Ағабек]] || 176
|-
! 2786
| [[Абдулмалик]] || 176
|-
! 2787
| [[Аділхан]] || 176
|-
! 2788
| [[Турдыбек]] || 175
|-
! 2789
| [[Хайролла]] || 175
|-
! 2790
| [[Тынысбек]] || 175
|-
! 2791
| [[Сабыргали]] || 175
|-
! 2792
| [[Телжан]] || 175
|-
! 2793
| [[Нышан]] || 175
|-
! 2794
| [[Насыр]] || 175
|-
! 2795
| [[Кымбат]] || 175
|-
! 2796
| [[Меиіржан]] || 175
|-
! 2797
| [[Жандияр]] || 175
|-
! 2798
| [[Женіс]] || 175
|-
! 2799
| [[Жакия]] || 175
|-
! 2800
| [[Ақиқат]] || 175
|-
! 2801
| [[Ақселеу]] || 175
|-
! 2802
| [[Лесхан]] || 174
|-
! 2803
| [[Махаббат]] || 174
|-
! 2804
| [[Калбай]] || 174
|-
! 2805
| [[Бердыбек]] || 174
|-
! 2806
| [[Бақытхан]] || 174
|-
! 2807
| [[Ростислав]] || 173
|-
! 2808
| [[Сенбек]] || 173
|-
! 2809
| [[Несипбек]] || 173
|-
! 2810
| [[Мамыржан]] || 173
|-
! 2811
| [[Кадирбай]] || 173
|-
! 2812
| [[Дәулетжан]] || 173
|-
! 2813
| [[Жайнар]] || 173
|-
! 2814
| [[Есенбол]] || 173
|-
! 2815
| [[Бақсұлтан]] || 173
|-
! 2816
| [[Асембек]] || 173
|-
! 2817
| [[Бахдаулет]] || 173
|-
! 2818
| [[Бегім]] || 173
|-
! 2819
| [[Акназар]] || 173
|-
! 2820
| [[Алькен]] || 173
|-
! 2821
| [[Хамидолла]] || 172
|-
! 2822
| [[Хусаин]] || 172
|-
! 2823
| [[Халил]] || 172
|-
! 2824
| [[Сұлтанбейбарыс]] || 172
|-
! 2825
| [[Жанәлі]] || 172
|-
! 2826
| [[Ерғалым]] || 172
|-
! 2827
| [[Әбіл]] || 172
|-
! 2828
| [[Бекалы]] || 172
|-
! 2829
| [[Айжарық]] || 172
|-
! 2830
| [[Адияр]] || 172
|-
! 2831
| [[Үмбет]] || 171
|-
! 2832
| [[Мынжасар]] || 171
|-
! 2833
| [[Маркс]] || 171
|-
! 2834
| [[Илхам]] || 171
|-
! 2835
| [[Тұрлыхан]] || 170
|-
! 2836
| [[Эржан]] || 170
|-
! 2837
| [[Тлепберген]] || 170
|-
! 2838
| [[Сағынтай]] || 170
|-
! 2839
| [[Суюндык]] || 170
|-
! 2840
| [[Нұрмат]] || 170
|-
! 2841
| [[Мықтыбек]] || 170
|-
! 2842
| [[Нұрқадыр]] || 170
|-
! 2843
| [[Кунтуган]] || 170
|-
! 2844
| [[Кенжеғали]] || 170
|-
! 2845
| [[Бақтығали]] || 170
|-
! 2846
| [[Хансултан]] || 169
|-
! 2847
| [[Сенбай]] || 169
|-
! 2848
| [[Тойбек]] || 169
|-
! 2849
| [[Толгат]] || 169
|-
! 2850
| [[Жақсыбай]] || 169
|-
! 2851
| [[Берикказы]] || 169
|-
! 2852
| [[Алмазбек]] || 169
|-
! 2853
| [[Рифат]] || 168
|-
! 2854
| [[Тілеуберді]] || 168
|-
! 2855
| [[Сейдалы]] || 168
|-
! 2856
| [[Саматбек]] || 168
|-
! 2857
| [[Сағын]] || 168
|-
! 2858
| [[Нұрлат]] || 168
|-
! 2859
| [[Мухамбеткали]] || 168
|-
! 2860
| [[Дайрабай]] || 168
|-
! 2861
| [[Аскарбай]] || 168
|-
! 2862
| [[Асильбек]] || 168
|-
! 2863
| [[Айдаулет]] || 168
|-
! 2864
| [[Абдурохман]] || 168
|-
! 2865
| [[Сагынай]] || 167
|-
! 2866
| [[Олжабек]] || 167
|-
! 2867
| [[Нураддин]] || 167
|-
! 2868
| [[Зейнур]] || 167
|-
! 2869
| [[Жулдызбек]] || 167
|-
! 2870
| [[Жумарт]] || 167
|-
! 2871
| [[Керимхан]] || 167
|-
! 2872
| [[Бахтыгали]] || 167
|-
! 2873
| [[Аязбай]] || 167
|-
! 2874
| [[Абдикадир]] || 167
|-
! 2875
| [[Саруар]] || 166
|-
! 2876
| [[Нурулла]] || 166
|-
! 2877
| [[Нурғали]] || 166
|-
! 2878
| [[Қорған]] || 166
|-
! 2879
| [[Исматулла]] || 166
|-
! 2880
| [[Каржау]] || 166
|-
! 2881
| [[Есім]] || 166
|-
! 2882
| [[Есқат]] || 166
|-
! 2883
| [[Дарханбек]] || 166
|-
! 2884
| [[Давлат]] || 166
|-
! 2885
| [[Найзабек]] || 165
|-
! 2886
| [[Озат]] || 165
|-
! 2887
| [[Нұрназар]] || 165
|-
! 2888
| [[Кенесхан]] || 165
|-
! 2889
| [[Жума]] || 165
|-
! 2890
| [[Ермухамбет]] || 165
|-
! 2891
| [[Гиззат]] || 165
|-
! 2892
| [[Елзат]] || 165
|-
! 2893
| [[Боранбек]] || 165
|-
! 2894
| [[Айткул]] || 165
|-
! 2895
| [[Айат]] || 165
|-
! 2896
| [[Шахсұлтан]] || 164
|-
! 2897
| [[Сарыбай]] || 164
|-
! 2898
| [[Мелс]] || 164
|-
! 2899
| [[Керимбай]] || 164
|-
! 2900
| [[Ердәуіт]] || 164
|-
! 2901
| [[Ерсанат]] || 164
|-
! 2902
| [[Абдуманап]] || 164
|-
! 2903
| [[Тургали]] || 163
|-
! 2904
| [[Узак]] || 163
|-
! 2905
| [[Кикбай]] || 163
|-
! 2906
| [[Джаксылык]] || 163
|-
! 2907
| [[Ельтай]] || 163
|-
! 2908
| [[Елдияр]] || 163
|-
! 2909
| [[Багытжан]] || 163
|-
! 2910
| [[Бекмурза]] || 163
|-
! 2911
| [[Абилкасим]] || 163
|-
! 2912
| [[Умирсерик]] || 162
|-
! 2913
| [[Турган]] || 162
|-
! 2914
| [[Тайжан]] || 162
|-
! 2915
| [[Мұханбет]] || 162
|-
! 2916
| [[Лесбай]] || 162
|-
! 2917
| [[Жараскан]] || 162
|-
! 2918
| [[Ерсен]] || 162
|-
! 2919
| [[Ергалым]] || 162
|-
! 2920
| [[Багит]] || 162
|-
! 2921
| [[Арна]] || 162
|-
! 2922
| [[Абдырахман]] || 162
|-
! 2923
| [[Тұрсынбай]] || 161
|-
! 2924
| [[Нұраддин]] || 161
|-
! 2925
| [[Оңталап]] || 161
|-
! 2926
| [[Латиф]] || 161
|-
! 2927
| [[Мендигали]] || 161
|-
! 2928
| [[Илесбек]] || 161
|-
! 2929
| [[Жарасқан]] || 161
|-
! 2930
| [[Жумадилла]] || 161
|-
! 2931
| [[Жексенбек]] || 161
|-
! 2932
| [[Ерсейіт]] || 161
|-
! 2933
| [[Жакслык]] || 161
|-
! 2934
| [[Жавохир]] || 161
|-
! 2935
| [[Дәулеткелді]] || 161
|-
! 2936
| [[Есдаулет]] || 161
|-
! 2937
| [[Абилхаир]] || 161
|-
! 2938
| [[Ынтымак]] || 160
|-
! 2939
| [[Сагимбай]] || 160
|-
! 2940
| [[Сундетбай]] || 160
|-
! 2941
| [[Нуртилеу]] || 160
|-
! 2942
| [[Қадіржан]] || 160
|-
! 2943
| [[Мергали]] || 160
|-
! 2944
| [[Кемал]] || 160
|-
! 2945
| [[Ертілеу]] || 160
|-
! 2946
| [[Жайлаубек]] || 160
|-
! 2947
| [[Дуйсебай]] || 160
|-
! 2948
| [[Елсұлтан]] || 160
|-
! 2949
| [[Ерслан]] || 160
|-
! 2950
| [[Барысхан]] || 160
|-
! 2951
| [[Бектұрған]] || 160
|-
! 2952
| [[Азимжан]] || 160
|-
! 2953
| [[Айсар]] || 160
|-
! 2954
| [[Аманкельди]] || 160
|-
! 2955
| [[Абугали]] || 160
|-
! 2956
| [[Солтан]] || 159
|-
! 2957
| [[Несипбай]] || 159
|-
! 2958
| [[Нұрғанат]] || 159
|-
! 2959
| [[Жастилек]] || 159
|-
! 2960
| [[Ермухамед]] || 159
|-
! 2961
| [[Ерсейт]] || 159
|-
! 2962
| [[Бекәділ]] || 159
|-
! 2963
| [[Бекдияр]] || 159
|-
! 2964
| [[Сапабек]] || 158
|-
! 2965
| [[Тауман]] || 158
|-
! 2966
| [[Сүйінбай]] || 158
|-
! 2967
| [[Тлеугазы]] || 158
|-
! 2968
| [[Кажимурат]] || 158
|-
! 2969
| [[Исагали]] || 158
|-
! 2970
| [[Кайыр]] || 158
|-
! 2971
| [[Ертіс]] || 158
|-
! 2972
| [[Беркинбай]] || 158
|-
! 2973
| [[Бибит]] || 158
|-
! 2974
| [[Балғын]] || 158
|-
! 2975
| [[Биназар]] || 158
|-
! 2976
| [[Абдигани]] || 158
|-
! 2977
| [[Шерзат]] || 157
|-
! 2978
| [[Самиголла]] || 157
|-
! 2979
| [[Мұқасан]] || 157
|-
! 2980
| [[Майлыбай]] || 157
|-
! 2981
| [[Қылышбек]] || 157
|-
! 2982
| [[Жанғазы]] || 157
|-
! 2983
| [[Данай]] || 157
|-
! 2984
| [[Жайсанбек]] || 157
|-
! 2985
| [[Жаксилик]] || 157
|-
! 2986
| [[Бибатыр]] || 157
|-
! 2987
| [[Абдуғани]] || 157
|-
! 2988
| [[Сериккалий]] || 156
|-
! 2989
| [[Өмір]] || 156
|-
! 2990
| [[Марғулан]] || 156
|-
! 2991
| [[Искендер]] || 156
|-
! 2992
| [[Жомартбек]] || 156
|-
! 2993
| [[Ильшат]] || 156
|-
! 2994
| [[Байбатыр]] || 156
|-
! 2995
| [[Бактыгерей]] || 156
|-
! 2996
| [[Альмади]] || 156
|-
! 2997
| [[Адыл]] || 156
|-
! 2998
| [[Фаррух]] || 155
|-
! 2999
| [[Тулеухан]] || 155
|-
! 3000
| [[Сухраб]] || 155
|-
! 3001
| [[Таирхан]] || 155
|-
! 3002
| [[Раман]] || 155
|-
! 3003
| [[Пазылбек]] || 155
|-
! 3004
| [[Жанжігіт]] || 155
|-
! 3005
| [[Дуйсембай]] || 155
|-
! 3006
| [[Ескелді]] || 155
|-
! 3007
| [[Әнет]] || 155
|-
! 3008
| [[Асадулла]] || 155
|-
! 3009
| [[Герман]] || 155
|-
! 3010
| [[Ақболат]] || 155
|-
! 3011
| [[Оналбай]] || 154
|-
! 3012
| [[Махсуд]] || 154
|-
! 3013
| [[Маратхан]] || 154
|-
! 3014
| [[Калымбек]] || 154
|-
! 3015
| [[Әуезхан]] || 154
|-
! 3016
| [[Ділмұрат]] || 154
|-
! 3017
| [[Асылбай]] || 154
|-
! 3018
| [[Аскербай]] || 154
|-
! 3019
| [[Абдусаттар]] || 154
|-
! 3020
| [[Тұран]] || 153
|-
! 3021
| [[Нұрберді]] || 153
|-
! 3022
| [[Раим]] || 153
|-
! 3023
| [[Нурлубек]] || 153
|-
! 3024
| [[Нургелды]] || 153
|-
! 3025
| [[Расулбек]] || 153
|-
! 3026
| [[Өмірәлі]] || 153
|-
! 3027
| [[Комекбай]] || 153
|-
! 3028
| [[Мурод]] || 153
|-
! 3029
| [[Қайратбек]] || 153
|-
! 3030
| [[Қыдырбай]] || 153
|-
! 3031
| [[Калдан]] || 153
|-
! 3032
| [[Кайырлы]] || 153
|-
! 3033
| [[Жусупбек]] || 153
|-
! 3034
| [[Канибек]] || 153
|-
! 3035
| [[Әбдіманап]] || 153
|-
! 3036
| [[Ескермес]] || 153
|-
! 3037
| [[Елеусин]] || 153
|-
! 3038
| [[Асхад]] || 153
|-
! 3039
| [[Бердіхан]] || 153
|-
! 3040
| [[Бекслан]] || 153
|-
! 3041
| [[Абилсеит]] || 153
|-
! 3042
| [[Тюлеген]] || 152
|-
! 3043
| [[Толеби]] || 152
|-
! 3044
| [[Мұсабек]] || 152
|-
! 3045
| [[Радион]] || 152
|-
! 3046
| [[Ниет]] || 152
|-
! 3047
| [[Нурлат]] || 152
|-
! 3048
| [[Мирасхан]] || 152
|-
! 3049
| [[Жунисбек]] || 152
|-
! 3050
| [[Еркингали]] || 152
|-
! 3051
| [[Есенкелді]] || 152
|-
! 3052
| [[Бахадир]] || 152
|-
! 3053
| [[Аркат]] || 152
|-
! 3054
| [[Агибай]] || 152
|-
! 3055
| [[Шынберген]] || 151
|-
! 3056
| [[Төленді]] || 151
|-
! 3057
| [[Хантемір]] || 151
|-
! 3058
| [[Сұлтанмұрат]] || 151
|-
! 3059
| [[Нурдавлет]] || 151
|-
! 3060
| [[Оракбай]] || 151
|-
! 3061
| [[Нұршуақ]] || 151
|-
! 3062
| [[Нурмахамбет]] || 151
|-
! 3063
| [[Қоблан]] || 151
|-
! 3064
| [[Құрман]] || 151
|-
! 3065
| [[Каршига]] || 151
|-
! 3066
| [[Жантілеу]] || 151
|-
! 3067
| [[Илес]] || 151
|-
! 3068
| [[Еркеболат]] || 151
|-
! 3069
| [[Әлі]] || 151
|-
! 3070
| [[Асылзат]] || 151
|-
! 3071
| [[Ауелхан]] || 151
|-
! 3072
| [[Аргынбек]] || 151
|-
! 3073
| [[Толқын]] || 150
|-
! 3074
| [[Рыскул]] || 150
|-
! 3075
| [[Нуржаубай]] || 150
|-
! 3076
| [[Нурсолтан]] || 150
|-
! 3077
| [[Меделхан]] || 150
|-
! 3078
| [[Камза]] || 150
|-
! 3079
| [[Жұмажан]] || 150
|-
! 3080
| [[Думанбек]] || 150
|-
! 3081
| [[Әдлет]] || 150
|-
! 3082
| [[Дониёр]] || 150
|-
! 3083
| [[Беклан]] || 150
|-
! 3084
| [[Айымбек]] || 150
|-
! 3085
| [[Абдинур]] || 150
|-
! 3086
| [[Абдикерим]] || 150
|-
! 3087
| [[Аманхан]] || 150
|-
! 3088
| [[Максатбек]] || 149
|-
! 3089
| [[Камалбек]] || 149
|-
! 3090
| [[Жамбулат]] || 149
|-
! 3091
| [[Кабидолла]] || 149
|-
! 3092
| [[Елубек]] || 149
|-
! 3093
| [[Билол]] || 149
|-
! 3094
| [[Абайхан]] || 149
|-
! 3095
| [[Саттархан]] || 148
|-
! 3096
| [[Медеубек]] || 148
|-
! 3097
| [[Керимжан]] || 148
|-
! 3098
| [[Есдәулет]] || 148
|-
! 3099
| [[Бурхан]] || 148
|-
! 3100
| [[Абдульазиз]] || 148
|-
! 3101
| [[Толеугали]] || 147
|-
! 3102
| [[Эльбрус]] || 147
|-
! 3103
| [[Советкан]] || 147
|-
! 3104
| [[Сәт]] || 147
|-
! 3105
| [[Тастемир]] || 147
|-
! 3106
| [[Сұлтанәли]] || 147
|-
! 3107
| [[Сагиндик]] || 147
|-
! 3108
| [[Мирбулат]] || 147
|-
! 3109
| [[Инабат]] || 147
|-
! 3110
| [[Әбу Бәкір]] || 147
|-
! 3111
| [[Баурджан]] || 147
|-
! 3112
| [[Аскан]] || 147
|-
! 3113
| [[Барлыбай]] || 147
|-
! 3114
| [[Бағытжан]] || 147
|-
! 3115
| [[Азимбай]] || 147
|-
! 3116
| [[Абилгазы]] || 147
|-
! 3117
| [[Абдулхаким]] || 147
|-
! 3118
| [[Ускенбай]] || 146
|-
! 3119
| [[Темурлан]] || 146
|-
! 3120
| [[Семсер]] || 146
|-
! 3121
| [[Мейр]] || 146
|-
! 3122
| [[Какимбек]] || 146
|-
! 3123
| [[Каирхан]] || 146
|-
! 3124
| [[Жанкелды]] || 146
|-
! 3125
| [[Дидархан]] || 146
|-
! 3126
| [[Бахрам]] || 146
|-
! 3127
| [[Берен]] || 146
|-
! 3128
| [[Айтан]] || 146
|-
! 3129
| [[Айнияз]] || 146
|-
! 3130
| [[Абиль]] || 146
|-
! 3131
| [[Акат]] || 146
|-
! 3132
| [[Умиртай]] || 145
|-
! 3133
| [[Ураз]] || 145
|-
! 3134
| [[Уахит]] || 145
|-
! 3135
| [[Сағынай]] || 145
|-
! 3136
| [[Тастан]] || 145
|-
! 3137
| [[Мухамедкали]] || 145
|-
! 3138
| [[Құрбанбек]] || 145
|-
! 3139
| [[Қарасай]] || 145
|-
! 3140
| [[Кайнарбек]] || 145
|-
! 3141
| [[Жарылгасын]] || 145
|-
! 3142
| [[Ергешбай]] || 145
|-
! 3143
| [[Әбу]] || 145
|-
! 3144
| [[Джумагали]] || 145
|-
! 3145
| [[Бекетай]] || 145
|-
! 3146
| [[Ардагер]] || 145
|-
! 3147
| [[Торежан]] || 144
|-
! 3148
| [[Рифхат]] || 144
|-
! 3149
| [[Наурызгали]] || 144
|-
! 3150
| [[Құдырет]] || 144
|-
! 3151
| [[Қобылан]] || 144
|-
! 3152
| [[Мадибек]] || 144
|-
! 3153
| [[Құрманғали]] || 144
|-
! 3154
| [[Жасболат]] || 144
|-
! 3155
| [[Жунис]] || 144
|-
! 3156
| [[Иран]] || 144
|-
! 3157
| [[Жасан]] || 144
|-
! 3158
| [[Ғарифолла]] || 144
|-
! 3159
| [[Абдрашит]] || 144
|-
! 3160
| [[Токсанбай]] || 143
|-
! 3161
| [[Рыскелди]] || 143
|-
! 3162
| [[Муханбетжан]] || 143
|-
! 3163
| [[Оңалбек]] || 143
|-
! 3164
| [[Құрал]] || 143
|-
! 3165
| [[Жунус]] || 143
|-
! 3166
| [[Жеткизген]] || 143
|-
! 3167
| [[Канабек]] || 143
|-
! 3168
| [[Досай]] || 143
|-
! 3169
| [[Әділғазы]] || 143
|-
! 3170
| [[Ержүрек]] || 143
|-
! 3171
| [[Армия]] || 143
|-
! 3172
| [[Берден]] || 143
|-
! 3173
| [[Байбосын]] || 143
|-
! 3174
| [[Борамбай]] || 143
|-
! 3175
| [[Акадил]] || 143
|-
! 3176
| [[Умурзак]] || 142
|-
! 3177
| [[Тилеужан]] || 142
|-
! 3178
| [[Сабитхан]] || 142
|-
! 3179
| [[Сайн]] || 142
|-
! 3180
| [[Сарсембек]] || 142
|-
! 3181
| [[Мұхаммет]] || 142
|-
! 3182
| [[Рабат]] || 142
|-
! 3183
| [[Кыдыргали]] || 142
|-
! 3184
| [[Кенжалы]] || 142
|-
! 3185
| [[Исмат]] || 142
|-
! 3186
| [[Жылкыбай]] || 142
|-
! 3187
| [[Каби]] || 142
|-
! 3188
| [[Ихлас]] || 142
|-
! 3189
| [[Ердар]] || 142
|-
! 3190
| [[Ермухаммед]] || 142
|-
! 3191
| [[Бекәлі]] || 142
|-
! 3192
| [[Асұлан]] || 142
|-
! 3193
| [[Асмир]] || 142
|-
! 3194
| [[Усенбай]] || 141
|-
! 3195
| [[Тлеуберды]] || 141
|-
! 3196
| [[Тойлыбек]] || 141
|-
! 3197
| [[Танаткан]] || 141
|-
! 3198
| [[Нұрдидар]] || 141
|-
! 3199
| [[Рамин]] || 141
|-
! 3200
| [[Онласын]] || 141
|-
! 3201
| [[Кусман]] || 141
|-
! 3202
| [[Кудабай]] || 141
|-
! 3203
| [[Миргали]] || 141
|-
! 3204
| [[Қосай]] || 141
|-
! 3205
| [[Занғар]] || 141
|-
! 3206
| [[Зарлык]] || 141
|-
! 3207
| [[Зафар]] || 141
|-
! 3208
| [[Жангабыл]] || 141
|-
! 3209
| [[Ермагамбет]] || 141
|-
! 3210
| [[Әшім]] || 141
|-
! 3211
| [[Беделхан]] || 141
|-
! 3212
| [[Байтас]] || 141
|-
! 3213
| [[Алтинбек]] || 141
|-
! 3214
| [[Тугел]] || 140
|-
! 3215
| [[Шарипбек]] || 140
|-
! 3216
| [[Назир]] || 140
|-
! 3217
| [[Райхан]] || 140
|-
! 3218
| [[Молдахмет]] || 140
|-
! 3219
| [[Кажымукан]] || 140
|-
! 3220
| [[Жалғасбай]] || 140
|-
! 3221
| [[Атабай]] || 140
|-
! 3222
| [[Бухарбай]] || 140
|-
! 3223
| [[Байтұрсын]] || 140
|-
! 3224
| [[Абдували]] || 140
|-
! 3225
| [[Алтаир]] || 140
|-
! 3226
| [[Айтмурат]] || 140
|-
! 3227
| [[Шахнияз]] || 139
|-
! 3228
| [[Тулеубек]] || 139
|-
! 3229
| [[Шора]] || 139
|-
! 3230
| [[Нұржанат]] || 139
|-
! 3231
| [[Намазбай]] || 139
|-
! 3232
| [[Нурболсын]] || 139
|-
! 3233
| [[Нуртлеу]] || 139
|-
! 3234
| [[Нұраян]] || 139
|-
! 3235
| [[Дуйсембек]] || 139
|-
! 3236
| [[Жайлыбай]] || 139
|-
! 3237
| [[Әбілмәнсүр]] || 139
|-
! 3238
| [[Джангир]] || 139
|-
! 3239
| [[Батихан]] || 139
|-
! 3240
| [[Байтөре]] || 139
|-
! 3241
| [[Базаралы]] || 139
|-
! 3242
| [[Абдірахман]] || 139
|-
! 3243
| [[Алиахмет]] || 139
|-
! 3244
| [[Ардабек]] || 139
|-
! 3245
| [[Темирали]] || 138
|-
! 3246
| [[Сейілбек]] || 138
|-
! 3247
| [[Мұнар]] || 138
|-
! 3248
| [[Нұрәлім]] || 138
|-
! 3249
| [[Равшан]] || 138
|-
! 3250
| [[Койшибай]] || 138
|-
! 3251
| [[Курмантай]] || 138
|-
! 3252
| [[Кадыргали]] || 138
|-
! 3253
| [[Зиябек]] || 138
|-
! 3254
| [[Еркимбек]] || 138
|-
! 3255
| [[Ертілек]] || 138
|-
! 3256
| [[Габбас]] || 138
|-
! 3257
| [[Буранбай]] || 138
|-
! 3258
| [[Бағнұр]] || 138
|-
! 3259
| [[Бекбатыр]] || 138
|-
! 3260
| [[Ақылбай]] || 138
|-
! 3261
| [[Альмурат]] || 138
|-
! 3262
| [[Ақнар]] || 138
|-
! 3263
| [[Чапай]] || 137
|-
! 3264
| [[Турсунгали]] || 137
|-
! 3265
| [[Толыбек]] || 137
|-
! 3266
| [[Суюндик]] || 137
|-
! 3267
| [[Нурперзент]] || 137
|-
! 3268
| [[Олжасбек]] || 137
|-
! 3269
| [[Мылтыкбай]] || 137
|-
! 3270
| [[Маден]] || 137
|-
! 3271
| [[Копжан]] || 137
|-
! 3272
| [[Комек]] || 137
|-
! 3273
| [[Жахан]] || 137
|-
! 3274
| [[Ермұқан]] || 137
|-
! 3275
| [[Галы]] || 137
|-
! 3276
| [[Абылхаир]] || 137
|-
! 3277
| [[Аллажар]] || 137
|-
! 3278
| [[Альхам]] || 137
|-
! 3279
| [[Шындаулет]] || 136
|-
! 3280
| [[Уткир]] || 136
|-
! 3281
| [[Расулхан]] || 136
|-
! 3282
| [[Мухсин]] || 136
|-
! 3283
| [[Онербек]] || 136
|-
! 3284
| [[Мынбай]] || 136
|-
! 3285
| [[Мақсот]] || 136
|-
! 3286
| [[Кошкар]] || 136
|-
! 3287
| [[Кайрлы]] || 136
|-
! 3288
| [[Жантуре]] || 136
|-
! 3289
| [[Калтай]] || 136
|-
! 3290
| [[Казихан]] || 136
|-
! 3291
| [[Жаппар]] || 136
|-
! 3292
| [[Әуесхан]] || 136
|-
! 3293
| [[Әл Фараби]] || 136
|-
! 3294
| [[Жадыгер]] || 136
|-
! 3295
| [[Динар]] || 136
|-
! 3296
| [[Ділшат]] || 136
|-
! 3297
| [[Бату]] || 136
|-
! 3298
| [[Бораш]] || 136
|-
! 3299
| [[Галимбек]] || 136
|-
! 3300
| [[Алымжан]] || 136
|-
! 3301
| [[Абубакір]] || 136
|-
! 3302
| [[Абдуалим]] || 136
|-
! 3303
| [[Ханкерей]] || 135
|-
! 3304
| [[Шекербек]] || 135
|-
! 3305
| [[Төлеухан]] || 135
|-
! 3306
| [[Фарход]] || 135
|-
! 3307
| [[Тенелбай]] || 135
|-
! 3308
| [[Табыс]] || 135
|-
! 3309
| [[Рүстембек]] || 135
|-
! 3310
| [[Сарвар]] || 135
|-
! 3311
| [[Такен]] || 135
|-
! 3312
| [[Суннат]] || 135
|-
! 3313
| [[Нұрділдә]] || 135
|-
! 3314
| [[Нуролла]] || 135
|-
! 3315
| [[Мухаммет]] || 135
|-
! 3316
| [[Махан]] || 135
|-
! 3317
| [[Калел]] || 135
|-
! 3318
| [[Камил]] || 135
|-
! 3319
| [[Исенбай]] || 135
|-
! 3320
| [[Исабай]] || 135
|-
! 3321
| [[Еділхан]] || 135
|-
! 3322
| [[Дарибай]] || 135
|-
! 3323
| [[Ермеккали]] || 135
|-
! 3324
| [[Бердәулет]] || 135
|-
! 3325
| [[Айжас]] || 135
|-
! 3326
| [[Абилсейт]] || 135
|-
! 3327
| [[Торебай]] || 134
|-
! 3328
| [[Шавкат]] || 134
|-
! 3329
| [[Шеризат]] || 134
|-
! 3330
| [[Сармат]] || 134
|-
! 3331
| [[Тенел]] || 134
|-
! 3332
| [[Насипкали]] || 134
|-
! 3333
| [[Райымжан]] || 134
|-
! 3334
| [[Құмар]] || 134
|-
! 3335
| [[Мейрамгазы]] || 134
|-
! 3336
| [[Құттыбек]] || 134
|-
! 3337
| [[Даутбек]] || 134
|-
! 3338
| [[Беркут]] || 134
|-
! 3339
| [[Бостан]] || 134
|-
! 3340
| [[Шынарбек]] || 133
|-
! 3341
| [[Райс]] || 133
|-
! 3342
| [[Нұрахмед]] || 133
|-
! 3343
| [[Платон]] || 133
|-
! 3344
| [[Жүсіпбек]] || 133
|-
! 3345
| [[Жасузак]] || 133
|-
! 3346
| [[Ерубай]] || 133
|-
! 3347
| [[Ерсінбек]] || 133
|-
! 3348
| [[Бахытбай]] || 133
|-
! 3349
| [[Төлепберген]] || 132
|-
! 3350
| [[Фатих]] || 132
|-
! 3351
| [[Туяк]] || 132
|-
! 3352
| [[Тлеукабыл]] || 132
|-
! 3353
| [[Тілеуқабыл]] || 132
|-
! 3354
| [[Құрманәлі]] || 132
|-
! 3355
| [[Мағзұм]] || 132
|-
! 3356
| [[Жолдаскали]] || 132
|-
! 3357
| [[Исраил]] || 132
|-
! 3358
| [[Искандар]] || 132
|-
! 3359
| [[Илиас]] || 132
|-
! 3360
| [[Каирлы]] || 132
|-
! 3361
| [[Дәуірбек]] || 132
|-
! 3362
| [[Даркан]] || 132
|-
! 3363
| [[Әбутәліп]] || 132
|-
! 3364
| [[Әбдіқадыр]] || 132
|-
! 3365
| [[Бокен]] || 132
|-
! 3366
| [[Абылкасым]] || 132
|-
! 3367
| [[Акберди]] || 132
|-
! 3368
| [[Утебай]] || 131
|-
! 3369
| [[Турегали]] || 131
|-
! 3370
| [[Федор]] || 131
|-
! 3371
| [[Хусейн]] || 131
|-
! 3372
| [[Шаймардан]] || 131
|-
! 3373
| [[Сүндетәлі]] || 131
|-
! 3374
| [[Нуркожа]] || 131
|-
! 3375
| [[Қабылбек]] || 131
|-
! 3376
| [[Қадырхан]] || 131
|-
! 3377
| [[Қасен]] || 131
|-
! 3378
| [[Қоныс]] || 131
|-
! 3379
| [[Жұматай]] || 131
|-
! 3380
| [[Жүніс]] || 131
|-
! 3381
| [[Ермухамет]] || 131
|-
! 3382
| [[Бексеит]] || 131
|-
! 3383
| [[Боран]] || 131
|-
! 3384
| [[Абдимажит]] || 131
|-
! 3385
| [[Акмаль]] || 131
|-
! 3386
| [[Абдинұр]] || 131
|-
! 3387
| [[Төлеу]] || 130
|-
! 3388
| [[Тұрсынхан]] || 130
|-
! 3389
| [[Шынасыл]] || 130
|-
! 3390
| [[Фёдор]] || 130
|-
! 3391
| [[Торегали]] || 130
|-
! 3392
| [[Рысхан]] || 130
|-
! 3393
| [[Рахманберди]] || 130
|-
! 3394
| [[Сәлімжан]] || 130
|-
! 3395
| [[Тазабек]] || 130
|-
! 3396
| [[Сүлейман]] || 130
|-
! 3397
| [[Тагай]] || 130
|-
! 3398
| [[Расылхан]] || 130
|-
! 3399
| [[Наржан]] || 130
|-
! 3400
| [[Өнербек]] || 130
|-
! 3401
| [[Мұзаффар]] || 130
|-
! 3402
| [[Мұқият]] || 130
|-
! 3403
| [[Панабек]] || 130
|-
! 3404
| [[Қуантқан]] || 130
|-
! 3405
| [[Макен]] || 130
|-
! 3406
| [[Есеналы]] || 130
|-
! 3407
| [[Даурбек]] || 130
|-
! 3408
| [[Гинаят]] || 130
|-
! 3409
| [[Жайнарбек]] || 130
|-
! 3410
| [[Джандос]] || 130
|-
! 3411
| [[Демежан]] || 130
|-
! 3412
| [[Галижан]] || 130
|-
! 3413
| [[Аширбай]] || 130
|-
! 3414
| [[Абдул-Азиз]] || 130
|-
! 3415
| [[Абдусамад]] || 130
|-
! 3416
| [[Абылхан]] || 130
|-
! 3417
| [[Аидос]] || 130
|-
! 3418
| [[Ханболат]] || 129
|-
! 3419
| [[Төлеубек]] || 129
|-
! 3420
| [[Урынбасар]] || 129
|-
! 3421
| [[Сәттібек]] || 129
|-
! 3422
| [[Тоқтасын]] || 129
|-
! 3423
| [[Қайырғали]] || 129
|-
! 3424
| [[Иззат]] || 129
|-
! 3425
| [[Жарылкап]] || 129
|-
! 3426
| [[Кайырхан]] || 129
|-
! 3427
| [[Кайргельды]] || 129
|-
! 3428
| [[Досмұхаммед]] || 129
|-
! 3429
| [[Жакипбек]] || 129
|-
! 3430
| [[Джалгас]] || 129
|-
! 3431
| [[Бекпулат]] || 129
|-
! 3432
| [[Абдихан]] || 129
|-
! 3433
| [[Азрет]] || 129
|-
! 3434
| [[Тулеутай]] || 128
|-
! 3435
| [[Шалкарбек]] || 128
|-
! 3436
| [[Тұрғанбек]] || 128
|-
! 3437
| [[Серали]] || 128
|-
! 3438
| [[Сагымбек]] || 128
|-
! 3439
| [[Нуржон]] || 128
|-
! 3440
| [[Отан]] || 128
|-
! 3441
| [[Мирали]] || 128
|-
! 3442
| [[Қуанбек]] || 128
|-
! 3443
| [[Бекмухамбет]] || 128
|-
! 3444
| [[Берікболсын]] || 128
|-
! 3445
| [[Актай]] || 128
|-
! 3446
| [[Алтыбай]] || 128
|-
! 3447
| [[Адалбек]] || 128
|-
! 3448
| [[Элбек]] || 127
|-
! 3449
| [[Умиджан]] || 127
|-
! 3450
| [[Тлеу]] || 127
|-
! 3451
| [[Тлеугабыл]] || 127
|-
! 3452
| [[Тайбек]] || 127
|-
! 3453
| [[Сапаржан]] || 127
|-
! 3454
| [[Нұрқат]] || 127
|-
! 3455
| [[Нұрқуат]] || 127
|-
! 3456
| [[Пётр]] || 127
|-
! 3457
| [[Мухидин]] || 127
|-
! 3458
| [[Кудрет]] || 127
|-
! 3459
| [[Маман]] || 127
|-
! 3460
| [[Капар]] || 127
|-
! 3461
| [[Калдар]] || 127
|-
! 3462
| [[Женгис]] || 127
|-
! 3463
| [[Зулхарнай]] || 127
|-
! 3464
| [[Ілиас]] || 127
|-
! 3465
| [[Ислом]] || 127
|-
! 3466
| [[Әмірәли]] || 127
|-
! 3467
| [[Дабыл]] || 127
|-
! 3468
| [[Дилмурод]] || 127
|-
! 3469
| [[Әуелбек]] || 127
|-
! 3470
| [[Даулеткелди]] || 127
|-
! 3471
| [[Галихан]] || 127
|-
! 3472
| [[Бердикул]] || 127
|-
! 3473
| [[Бакжан]] || 127
|-
! 3474
| [[Бегим]] || 127
|-
! 3475
| [[Абдыкадыр]] || 127
|-
! 3476
| [[Алемхан]] || 127
|-
! 3477
| [[Самад]] || 126
|-
! 3478
| [[Сабитбек]] || 126
|-
! 3479
| [[Молдахан]] || 126
|-
! 3480
| [[Қобланды]] || 126
|-
! 3481
| [[Махсетбай]] || 126
|-
! 3482
| [[Муқағали]] || 126
|-
! 3483
| [[Карабай]] || 126
|-
! 3484
| [[Касымкан]] || 126
|-
! 3485
| [[Келдибек]] || 126
|-
! 3486
| [[Айюб]] || 126
|-
! 3487
| [[Абилда]] || 126
|-
! 3488
| [[Толен]] || 125
|-
! 3489
| [[Эдик]] || 125
|-
! 3490
| [[Умирали]] || 125
|-
! 3491
| [[Сатыпалды]] || 125
|-
! 3492
| [[Тилеухан]] || 125
|-
! 3493
| [[Тигран]] || 125
|-
! 3494
| [[Сердалы]] || 125
|-
! 3495
| [[Санатбек]] || 125
|-
! 3496
| [[Орынғали]] || 125
|-
! 3497
| [[Нұридин]] || 125
|-
! 3498
| [[Озодбек]] || 125
|-
! 3499
| [[Жанади]] || 125
|-
! 3500
| [[Еркетай]] || 125
|-
! 3501
| [[Дамиль]] || 125
|-
! 3502
| [[Бакен]] || 125
|-
! 3503
| [[Абумансур]] || 125
|-
! 3504
| [[Толеужан]] || 124
|-
! 3505
| [[Шахнур]] || 124
|-
! 3506
| [[Халмурат]] || 124
|-
! 3507
| [[Ташкенбай]] || 124
|-
! 3508
| [[Нұрбах]] || 124
|-
! 3509
| [[Мухамбетали]] || 124
|-
! 3510
| [[Нуран]] || 124
|-
! 3511
| [[Өсер]] || 124
|-
! 3512
| [[Көбей]] || 124
|-
! 3513
| [[Мерейхан]] || 124
|-
! 3514
| [[Медғат]] || 124
|-
! 3515
| [[Кожабай]] || 124
|-
! 3516
| [[Кажимухан]] || 124
|-
! 3517
| [[Жасқайрат]] || 124
|-
! 3518
| [[Кажмурат]] || 124
|-
! 3519
| [[Жарасбай]] || 124
|-
! 3520
| [[Әзім]] || 124
|-
! 3521
| [[Достияр]] || 124
|-
! 3522
| [[Акмырза]] || 124
|-
! 3523
| [[Адиет]] || 124
|-
! 3524
| [[Аділ]] || 124
|-
! 3525
| [[Умид]] || 123
|-
! 3526
| [[Садық]] || 123
|-
! 3527
| [[Орынхан]] || 123
|-
! 3528
| [[Нұрқадір]] || 123
|-
! 3529
| [[Мұхаметәли]] || 123
|-
! 3530
| [[Қайдар]] || 123
|-
! 3531
| [[Лукпан]] || 123
|-
! 3532
| [[Жангір]] || 123
|-
! 3533
| [[Искендир]] || 123
|-
! 3534
| [[Изатулла]] || 123
|-
! 3535
| [[Әбдірахим]] || 123
|-
! 3536
| [[Елеу]] || 123
|-
! 3537
| [[Байболсын]] || 123
|-
! 3538
| [[Бауырбек]] || 123
|-
! 3539
| [[Аязби]] || 123
|-
! 3540
| [[Ауэз]] || 123
|-
! 3541
| [[Айдынғали]] || 123
|-
! 3542
| [[Айтмухамбет]] || 123
|-
! 3543
| [[Акмал]] || 123
|-
! 3544
| [[Торемурат]] || 122
|-
! 3545
| [[Тулеш]] || 122
|-
! 3546
| [[Файзолла]] || 122
|-
! 3547
| [[Толенды]] || 122
|-
! 3548
| [[Сейткасым]] || 122
|-
! 3549
| [[Рай]] || 122
|-
! 3550
| [[Нұр-Мұхаммед]] || 122
|-
! 3551
| [[Нуркуат]] || 122
|-
! 3552
| [[Нұрмұрат]] || 122
|-
! 3553
| [[Мартбек]] || 122
|-
! 3554
| [[Құралбай]] || 122
|-
! 3555
| [[Макат]] || 122
|-
! 3556
| [[Манасбек]] || 122
|-
! 3557
| [[Мирослав]] || 122
|-
! 3558
| [[Келдібек]] || 122
|-
! 3559
| [[Дәнекер]] || 122
|-
! 3560
| [[Дінмухамет]] || 122
|-
! 3561
| [[Едилбек]] || 122
|-
! 3562
| [[Есил]] || 122
|-
! 3563
| [[Досалы]] || 122
|-
! 3564
| [[Дәнияр]] || 122
|-
! 3565
| [[Бисенбек]] || 122
|-
! 3566
| [[Асылболат]] || 122
|-
! 3567
| [[Ғаділбек]] || 122
|-
! 3568
| [[Бигелді]] || 122
|-
! 3569
| [[Арайбек]] || 122
|-
! 3570
| [[Абсаттар]] || 122
|-
! 3571
| [[Альдаир]] || 122
|-
! 3572
| [[Аржан]] || 122
|-
! 3573
| [[Абилкаир]] || 122
|-
! 3574
| [[Нурмухаммад]] || 121
|-
! 3575
| [[Нуркан]] || 121
|-
! 3576
| [[Ныгмет]] || 121
|-
! 3577
| [[Нурдин]] || 121
|-
! 3578
| [[Махмұт]] || 121
|-
! 3579
| [[Курмангалий]] || 121
|-
! 3580
| [[Зинулла]] || 121
|-
! 3581
| [[Калий]] || 121
|-
! 3582
| [[Жумамурат]] || 121
|-
! 3583
| [[Калдибек]] || 121
|-
! 3584
| [[Кеулимжай]] || 121
|-
! 3585
| [[Жетибай]] || 121
|-
! 3586
| [[Әлкей]] || 121
|-
! 3587
| [[Дамирхан]] || 121
|-
! 3588
| [[Данабай]] || 121
|-
! 3589
| [[Бинұр]] || 121
|-
! 3590
| [[Айбас]] || 121
|-
! 3591
| [[Абдижаппар]] || 121
|-
! 3592
| [[Абдул]] || 121
|-
! 3593
| [[Аманали]] || 121
|-
! 3594
| [[Абдусалам]] || 121
|-
! 3595
| [[Арғынбек]] || 121
|-
! 3596
| [[Улыкпан]] || 120
|-
! 3597
| [[Туралы]] || 120
|-
! 3598
| [[Яссауи]] || 120
|-
! 3599
| [[Тілекжан]] || 120
|-
! 3600
| [[Темірболат]] || 120
|-
! 3601
| [[Тагабай]] || 120
|-
! 3602
| [[Қалибек]] || 120
|-
! 3603
| [[Көбейсін]] || 120
|-
! 3604
| [[Имаш]] || 120
|-
! 3605
| [[Жаһангер]] || 120
|-
! 3606
| [[Жуманазар]] || 120
|-
! 3607
| [[Бекбай]] || 120
|-
! 3608
| [[Аязхан]] || 120
|-
! 3609
| [[Бердаулет]] || 120
|-
! 3610
| [[Алтынсары]] || 120
|-
! 3611
| [[Алкен]] || 120
|-
! 3612
| [[Ақтаң]] || 120
|-
! 3613
| [[Ысқақ]] || 119
|-
! 3614
| [[Тыныбек]] || 119
|-
! 3615
| [[Сеитбек]] || 119
|-
! 3616
| [[Танырберген]] || 119
|-
! 3617
| [[Отанбек]] || 119
|-
! 3618
| [[Көркем]] || 119
|-
! 3619
| [[Молдаш]] || 119
|-
! 3620
| [[Мендыбай]] || 119
|-
! 3621
| [[Кеншилик]] || 119
|-
! 3622
| [[Жапар]] || 119
|-
! 3623
| [[Жанабил]] || 119
|-
! 3624
| [[Жиенбек]] || 119
|-
! 3625
| [[Дауд]] || 119
|-
! 3626
| [[Бимырза]] || 119
|-
! 3627
| [[Базаргали]] || 119
|-
! 3628
| [[Бердали]] || 119
|-
! 3629
| [[Аширхан]] || 119
|-
! 3630
| [[Атажан]] || 119
|-
! 3631
| [[Аятбек]] || 119
|-
! 3632
| [[Абдимурат]] || 119
|-
! 3633
| [[Абилхайыр]] || 119
|-
! 3634
| [[Сеитхан]] || 118
|-
! 3635
| [[Тлекжан]] || 118
|-
! 3636
| [[Святослав]] || 118
|-
! 3637
| [[Саяжан]] || 118
|-
! 3638
| [[Рафаил]] || 118
|-
! 3639
| [[Мәжит]] || 118
|-
! 3640
| [[Максуд]] || 118
|-
! 3641
| [[Жеткер]] || 118
|-
! 3642
| [[Зинур]] || 118
|-
! 3643
| [[Калиаскар]] || 118
|-
! 3644
| [[Кайсарбек]] || 118
|-
! 3645
| [[Елик]] || 118
|-
! 3646
| [[Бейбитбек]] || 118
|-
! 3647
| [[Бексейіт]] || 118
|-
! 3648
| [[Беркін]] || 118
|-
! 3649
| [[Байбулат]] || 118
|-
! 3650
| [[Абдразак]] || 118
|-
! 3651
| [[Ақбар]] || 118
|-
! 3652
| [[Ыхлас]] || 117
|-
! 3653
| [[Ұзақбай]] || 117
|-
! 3654
| [[Нурмурат]] || 117
|-
! 3655
| [[Нуржігіт]] || 117
|-
! 3656
| [[Нурлы]] || 117
|-
! 3657
| [[Мыктыбай]] || 117
|-
! 3658
| [[Жангабай]] || 117
|-
! 3659
| [[Изтурган]] || 117
|-
! 3660
| [[Жонибек]] || 117
|-
! 3661
| [[Каликан]] || 117
|-
! 3662
| [[Әмірали]] || 117
|-
! 3663
| [[Ермұханбет]] || 117
|-
! 3664
| [[Борибай]] || 117
|-
! 3665
| [[Бакыткан]] || 117
|-
! 3666
| [[Берикбек]] || 117
|-
! 3667
| [[Абдрасил]] || 117
|-
! 3668
| [[Адылет]] || 117
|-
! 3669
| [[Толеш]] || 116
|-
! 3670
| [[Сертай]] || 116
|-
! 3671
| [[Толағай]] || 116
|-
! 3672
| [[Сенім]] || 116
|-
! 3673
| [[Рахманберді]] || 116
|-
! 3674
| [[Нураш]] || 116
|-
! 3675
| [[Омарали]] || 116
|-
! 3676
| [[Нурбақыт]] || 116
|-
! 3677
| [[Мухагали]] || 116
|-
! 3678
| [[Колдас]] || 116
|-
! 3679
| [[Мейримхан]] || 116
|-
! 3680
| [[Камит]] || 116
|-
! 3681
| [[Ирлан]] || 116
|-
! 3682
| [[Жумагелди]] || 116
|-
! 3683
| [[Кайырболат]] || 116
|-
! 3684
| [[Кенжебулат]] || 116
|-
! 3685
| [[Еркеұлан]] || 116
|-
! 3686
| [[Ерикжан]] || 116
|-
! 3687
| [[Ахад]] || 116
|-
! 3688
| [[Айткожа]] || 116
|-
! 3689
| [[Адихан]] || 116
|-
! 3690
| [[Абайбек]] || 116
|-
! 3691
| [[Туран]] || 115
|-
! 3692
| [[Нурдан]] || 115
|-
! 3693
| [[Ермат]] || 115
|-
! 3694
| [[Дуйсебек]] || 115
|-
! 3695
| [[Ерсаян]] || 115
|-
! 3696
| [[Байдос]] || 115
|-
! 3697
| [[Бахтибай]] || 115
|-
! 3698
| [[Асфендияр]] || 115
|-
! 3699
| [[Адамбек]] || 115
|-
! 3700
| [[Айнат]] || 115
|-
! 3701
| [[Абсамат]] || 115
|-
! 3702
| [[Хакім]] || 114
|-
! 3703
| [[Төрәлі]] || 114
|-
! 3704
| [[Суиндык]] || 114
|-
! 3705
| [[Серык]] || 114
|-
! 3706
| [[Рыскелды]] || 114
|-
! 3707
| [[Тойшыбек]] || 114
|-
! 3708
| [[Сағидолла]] || 114
|-
! 3709
| [[Токан]] || 114
|-
! 3710
| [[Сәлім]] || 114
|-
! 3711
| [[Рассул]] || 114
|-
! 3712
| [[Оралтай]] || 114
|-
! 3713
| [[Өмірұзақ]] || 114
|-
! 3714
| [[Нұраман]] || 114
|-
! 3715
| [[Курманжан]] || 114
|-
! 3716
| [[Көпжан]] || 114
|-
! 3717
| [[Мендибек]] || 114
|-
! 3718
| [[Кобей]] || 114
|-
! 3719
| [[Диасбек]] || 114
|-
! 3720
| [[Джанабай]] || 114
|-
! 3721
| [[Бабахан]] || 114
|-
! 3722
| [[Гадылбек]] || 114
|-
! 3723
| [[Ботир]] || 114
|-
! 3724
| [[Абилкайыр]] || 114
|-
! 3725
| [[Акберен]] || 114
|-
! 3726
| [[Адель]] || 114
|-
! 3727
| [[Аль-Мансур]] || 114
|-
! 3728
| [[Ханиф]] || 113
|-
! 3729
| [[Яков]] || 113
|-
! 3730
| [[Тәукехан]] || 113
|-
! 3731
| [[Сарман]] || 113
|-
! 3732
| [[Нуртлек]] || 113
|-
! 3733
| [[Омиргали]] || 113
|-
! 3734
| [[Кылышбай]] || 113
|-
! 3735
| [[Жасканат]] || 113
|-
! 3736
| [[Әмин]] || 113
|-
! 3737
| [[Әскер]] || 113
|-
! 3738
| [[Дауиржан]] || 113
|-
! 3739
| [[Әбдірахым]] || 113
|-
! 3740
| [[Диханбай]] || 113
|-
! 3741
| [[Дәуірхан]] || 113
|-
! 3742
| [[Бейсенгазы]] || 113
|-
! 3743
| [[Арысланбек]] || 113
|-
! 3744
| [[Абдулрахман]] || 113
|-
! 3745
| [[Арда]] || 113
|-
! 3746
| [[Алтайбек]] || 113
|-
! 3747
| [[Алий]] || 113
|-
! 3748
| [[Адылжан]] || 113
|-
! 3749
| [[Слямбек]] || 112
|-
! 3750
| [[Оразымбет]] || 112
|-
! 3751
| [[Өтеміс]] || 112
|-
! 3752
| [[Кудияр]] || 112
|-
! 3753
| [[Кобеген]] || 112
|-
! 3754
| [[Мархат]] || 112
|-
! 3755
| [[Кенжибек]] || 112
|-
! 3756
| [[Еркенже]] || 112
|-
! 3757
| [[Джумахан]] || 112
|-
! 3758
| [[Екпін]] || 112
|-
! 3759
| [[Бахадур]] || 112
|-
! 3760
| [[Балгынбек]] || 112
|-
! 3761
| [[Баянды]] || 112
|-
! 3762
| [[Азатхан]] || 112
|-
! 3763
| [[Абуали]] || 112
|-
! 3764
| [[Абдикалык]] || 112
|-
! 3765
| [[Абдумажит]] || 112
|-
! 3766
| [[Алғыс]] || 112
|-
! 3767
| [[Сардорбек]] || 111
|-
! 3768
| [[Серәлі]] || 111
|-
! 3769
| [[Танир]] || 111
|-
! 3770
| [[Сабырбай]] || 111
|-
! 3771
| [[Нурахан]] || 111
|-
! 3772
| [[Оралгазы]] || 111
|-
! 3773
| [[Ильнар]] || 111
|-
! 3774
| [[Жаик]] || 111
|-
! 3775
| [[Еликбай]] || 111
|-
! 3776
| [[Ермак]] || 111
|-
! 3777
| [[Ербакыт]] || 111
|-
! 3778
| [[Ермаганбет]] || 111
|-
! 3779
| [[Жайылхан]] || 111
|-
! 3780
| [[Дилдабек]] || 111
|-
! 3781
| [[Дәулетбай]] || 111
|-
! 3782
| [[Биғали]] || 111
|-
! 3783
| [[Гайнулла]] || 111
|-
! 3784
| [[Быржан]] || 111
|-
! 3785
| [[Аккали]] || 111
|-
! 3786
| [[Ақтанберді]] || 111
|-
! 3787
| [[Абильхан]] || 111
|-
! 3788
| [[Абдуазиз]] || 111
|-
! 3789
| [[Абдуғаппар]] || 111
|-
! 3790
| [[Яхья]] || 110
|-
! 3791
| [[Улукбек]] || 110
|-
! 3792
| [[Турабек]] || 110
|-
! 3793
| [[Саду]] || 110
|-
! 3794
| [[Смағұл]] || 110
|-
! 3795
| [[Семейхан]] || 110
|-
! 3796
| [[Сүйеніш]] || 110
|-
! 3797
| [[Нурғиса]] || 110
|-
! 3798
| [[Муратали]] || 110
|-
! 3799
| [[Кырыкбай]] || 110
|-
! 3800
| [[Кәдірбек]] || 110
|-
! 3801
| [[Журсин]] || 110
|-
! 3802
| [[Камидолла]] || 110
|-
! 3803
| [[Жолан]] || 110
|-
! 3804
| [[Жалғасхан]] || 110
|-
! 3805
| [[Ғазизхан]] || 110
|-
! 3806
| [[Бектияр]] || 110
|-
! 3807
| [[Габитжан]] || 110
|-
! 3808
| [[Барыс]] || 110
|-
! 3809
| [[Ғасыржан]] || 110
|-
! 3810
| [[Ғабидулла]] || 110
|-
! 3811
| [[Альтемир]] || 110
|-
! 3812
| [[Хаджимурат]] || 109
|-
! 3813
| [[Шейхислам]] || 109
|-
! 3814
| [[Умирзах]] || 109
|-
! 3815
| [[Садуақас]] || 109
|-
! 3816
| [[Рахимберди]] || 109
|-
! 3817
| [[Нұржаусын]] || 109
|-
! 3818
| [[Нағашбек]] || 109
|-
! 3819
| [[Нұрділда]] || 109
|-
! 3820
| [[Жаналы]] || 109
|-
! 3821
| [[Кайырбай]] || 109
|-
! 3822
| [[Калмырза]] || 109
|-
! 3823
| [[Жеткізген]] || 109
|-
! 3824
| [[Әбдіжаппар]] || 109
|-
! 3825
| [[Әкімбек]] || 109
|-
! 3826
| [[Билял]] || 109
|-
! 3827
| [[Арыстанбай]] || 109
|-
! 3828
| [[Багадат]] || 109
|-
! 3829
| [[Баянбай]] || 109
|-
! 3830
| [[Аділжан]] || 109
|-
! 3831
| [[Абдул Азиз]] || 109
|-
! 3832
| [[Ақжолтай]] || 109
|-
! 3833
| [[Адлен]] || 109
|-
! 3834
| [[Туленди]] || 108
|-
! 3835
| [[Салык]] || 108
|-
! 3836
| [[Токтархан]] || 108
|-
! 3837
| [[Талип]] || 108
|-
! 3838
| [[Садвакас]] || 108
|-
! 3839
| [[Сагинбек]] || 108
|-
! 3840
| [[Смайыл]] || 108
|-
! 3841
| [[Нурадиль]] || 108
|-
! 3842
| [[Нуржанат]] || 108
|-
! 3843
| [[Нұрсәулет]] || 108
|-
! 3844
| [[Қайсарбек]] || 108
|-
! 3845
| [[Жанзак]] || 108
|-
! 3846
| [[Жауынбай]] || 108
|-
! 3847
| [[Жубаткан]] || 108
|-
! 3848
| [[Кабдрахман]] || 108
|-
! 3849
| [[Жанысбек]] || 108
|-
! 3850
| [[Жубандык]] || 108
|-
! 3851
| [[Жақсыкелді]] || 108
|-
! 3852
| [[Дегдар]] || 108
|-
! 3853
| [[Әбіл-Мансұр]] || 108
|-
! 3854
| [[Галамат]] || 108
|-
! 3855
| [[Багыт]] || 108
|-
! 3856
| [[Аятулла]] || 108
|-
! 3857
| [[Абдугали]] || 108
|-
! 3858
| [[Аксултан]] || 108
|-
! 3859
| [[Абдугаппар]] || 108
|-
! 3860
| [[Алгабек]] || 108
|-
! 3861
| [[Акпар]] || 108
|-
! 3862
| [[Абдуррохим]] || 108
|-
! 3863
| [[Халит]] || 107
|-
! 3864
| [[Тыныс]] || 107
|-
! 3865
| [[Уласбек]] || 107
|-
! 3866
| [[Ырысбай]] || 107
|-
! 3867
| [[Сандибай]] || 107
|-
! 3868
| [[Тоқтарбек]] || 107
|-
! 3869
| [[Сабитжан]] || 107
|-
! 3870
| [[Мухамед-Али]] || 107
|-
! 3871
| [[Нуркелды]] || 107
|-
! 3872
| [[Нургалы]] || 107
|-
! 3873
| [[Максутбек]] || 107
|-
! 3874
| [[Жекен]] || 107
|-
! 3875
| [[Жаңбырбай]] || 107
|-
! 3876
| [[Канаш]] || 107
|-
! 3877
| [[Жанкельды]] || 107
|-
! 3878
| [[Кенжемурат]] || 107
|-
! 3879
| [[Каиркен]] || 107
|-
! 3880
| [[Жетпісбай]] || 107
|-
! 3881
| [[Калкен]] || 107
|-
! 3882
| [[Исламжан]] || 107
|-
! 3883
| [[Әбдібек]] || 107
|-
! 3884
| [[Дауыл]] || 107
|-
! 3885
| [[Әлмұхаммед]] || 107
|-
! 3886
| [[Дюсенгали]] || 107
|-
! 3887
| [[Аруан]] || 107
|-
! 3888
| [[Абилбек]] || 107
|-
! 3889
| [[Алмурат]] || 107
|-
! 3890
| [[Абілмансұр]] || 107
|-
! 3891
| [[Халык]] || 106
|-
! 3892
| [[Элнур]] || 106
|-
! 3893
| [[Ұласбек]] || 106
|-
! 3894
| [[Тимерлан]] || 106
|-
! 3895
| [[Сагымбай]] || 106
|-
! 3896
| [[Съезбек]] || 106
|-
! 3897
| [[Тиллабек]] || 106
|-
! 3898
| [[Наврузбек]] || 106
|-
! 3899
| [[Полатбай]] || 106
|-
! 3900
| [[Орысбай]] || 106
|-
! 3901
| [[Кошкинбай]] || 106
|-
! 3902
| [[Козыбай]] || 106
|-
! 3903
| [[Мирамгали]] || 106
|-
! 3904
| [[Куракбай]] || 106
|-
! 3905
| [[Мукатай]] || 106
|-
! 3906
| [[Қадірбек]] || 106
|-
! 3907
| [[Караман]] || 106
|-
! 3908
| [[Кабидулла]] || 106
|-
! 3909
| [[Жеткеншек]] || 106
|-
! 3910
| [[Канай]] || 106
|-
! 3911
| [[Егемберди]] || 106
|-
! 3912
| [[Ергенбай]] || 106
|-
! 3913
| [[Елибай]] || 106
|-
! 3914
| [[Асаналы]] || 106
|-
! 3915
| [[Бисултан]] || 106
|-
! 3916
| [[Бижигит]] || 106
|-
! 3917
| [[Бөкенбай]] || 106
|-
! 3918
| [[Габдолла]] || 106
|-
! 3919
| [[Алипбай]] || 106
|-
! 3920
| [[Амиль]] || 106
|-
! 3921
| [[Абдужалил]] || 106
|-
! 3922
| [[Шамшидин]] || 105
|-
! 3923
| [[Уринбасар]] || 105
|-
! 3924
| [[Туймебай]] || 105
|-
! 3925
| [[Солих]] || 105
|-
! 3926
| [[Нұр Ислам]] || 105
|-
! 3927
| [[Лашын]] || 105
|-
! 3928
| [[Кувандык]] || 105
|-
! 3929
| [[Мадий]] || 105
|-
! 3930
| [[Кенжегазы]] || 105
|-
! 3931
| [[Иманбай]] || 105
|-
! 3932
| [[Гусман]] || 105
|-
! 3933
| [[Әбілсейіт]] || 105
|-
! 3934
| [[Асемхан]] || 105
|-
! 3935
| [[Баймурза]] || 105
|-
! 3936
| [[Айдамир]] || 105
|-
! 3937
| [[Алданазар]] || 105
|-
! 3938
| [[Алдамжар]] || 105
|-
! 3939
| [[Туленды]] || 104
|-
! 3940
| [[Шайхислам]] || 104
|-
! 3941
| [[Тарғын]] || 104
|-
! 3942
| [[Нурслан]] || 104
|-
! 3943
| [[Нурдилла]] || 104
|-
! 3944
| [[Магауя]] || 104
|-
! 3945
| [[Кулажан]] || 104
|-
! 3946
| [[Максутхан]] || 104
|-
! 3947
| [[Қайролла]] || 104
|-
! 3948
| [[Кенжегул]] || 104
|-
! 3949
| [[Камидулла]] || 104
|-
! 3950
| [[Жаныс]] || 104
|-
! 3951
| [[Іляс]] || 104
|-
! 3952
| [[Казтай]] || 104
|-
! 3953
| [[Әліжан]] || 104
|-
! 3954
| [[Доскали]] || 104
|-
! 3955
| [[Әбдірасул]] || 104
|-
! 3956
| [[Әбілғазы]] || 104
|-
! 3957
| [[Дюсембек]] || 104
|-
! 3958
| [[Дәмір]] || 104
|-
! 3959
| [[Бекарыстан]] || 104
|-
! 3960
| [[Байсултан]] || 104
|-
! 3961
| [[Балта]] || 104
|-
! 3962
| [[Болыс]] || 104
|-
! 3963
| [[Бижігіт]] || 104
|-
! 3964
| [[Шымболат]] || 103
|-
! 3965
| [[Юлдаш]] || 103
|-
! 3966
| [[Турсынгазы]] || 103
|-
! 3967
| [[Нургожа]] || 103
|-
! 3968
| [[Мухаммедәли]] || 103
|-
! 3969
| [[Назарали]] || 103
|-
! 3970
| [[Мирман]] || 103
|-
! 3971
| [[Корган]] || 103
|-
! 3972
| [[Кыдыралы]] || 103
|-
! 3973
| [[Мағди]] || 103
|-
! 3974
| [[Ильгиз]] || 103
|-
! 3975
| [[Жангельди]] || 103
|-
! 3976
| [[Ерсинбек]] || 103
|-
! 3977
| [[Елеубай]] || 103
|-
! 3978
| [[Ерғұлан]] || 103
|-
! 3979
| [[Байтурсын]] || 103
|-
! 3980
| [[Арыстангали]] || 103
|-
! 3981
| [[Абдурашит]] || 103
|-
! 3982
| [[Айткалий]] || 103
|-
! 3983
| [[Абдикадыр]] || 103
|-
! 3984
| [[Шахзод]] || 102
|-
! 3985
| [[Турлыбай]] || 102
|-
! 3986
| [[Тимурбек]] || 102
|-
! 3987
| [[Серкебай]] || 102
|-
! 3988
| [[Тойбазар]] || 102
|-
! 3989
| [[Орманбек]] || 102
|-
! 3990
| [[Нургабыл]] || 102
|-
! 3991
| [[Куттымурат]] || 102
|-
! 3992
| [[Иманжан]] || 102
|-
! 3993
| [[Калиолла]] || 102
|-
! 3994
| [[Далабай]] || 102
|-
! 3995
| [[Ергулан]] || 102
|-
! 3996
| [[Есбулат]] || 102
|-
! 3997
| [[Әлемхан]] || 102
|-
! 3998
| [[Дауир]] || 102
|-
! 3999
| [[Байжигит]] || 102
|-
! 4000
| [[Аюп]] || 102
|-
! 4001
| [[Ағаділ]] || 102
|-
! 4002
| [[Абдрасул]] || 102
|-
! 4003
| [[Албек]] || 102
|-
! 4004
| [[Аймахан]] || 102
|-
! 4005
| [[Ханторе]] || 101
|-
! 4006
| [[Шәміл]] || 101
|-
! 4007
| [[Тұрсынәлі]] || 101
|-
! 4008
| [[Шахдияр]] || 101
|-
! 4009
| [[Темурбек]] || 101
|-
! 4010
| [[Сағинұр]] || 101
|-
! 4011
| [[Рустэм]] || 101
|-
! 4012
| [[Салахаддин]] || 101
|-
! 4013
| [[Оралкан]] || 101
|-
! 4014
| [[Нұрай]] || 101
|-
! 4015
| [[Мурзагали]] || 101
|-
! 4016
| [[Идирис]] || 101
|-
! 4017
| [[Зуфар]] || 101
|-
! 4018
| [[Кайрболат]] || 101
|-
! 4019
| [[Дуйсенали]] || 101
|-
! 4020
| [[Ержет]] || 101
|-
! 4021
| [[Есенәлі]] || 101
|-
! 4022
| [[Аядиль]] || 101
|-
! 4023
| [[Айтмухамет]] || 101
|-
! 4024
| [[Туркменбай]] || 100
|-
! 4025
| [[Серикгали]] || 100
|-
! 4026
| [[Сейфолла]] || 100
|-
! 4027
| [[Сисенгали]] || 100
|-
! 4028
| [[Сәуірбек]] || 100
|-
! 4029
| [[Сисен]] || 100
|-
! 4030
| [[Сеил]] || 100
|-
! 4031
| [[Тазабай]] || 100
|-
! 4032
| [[Өсербай]] || 100
|-
! 4033
| [[Орынжан]] || 100
|-
! 4034
| [[Оскар]] || 100
|-
! 4035
| [[Нұрасхан]] || 100
|-
! 4036
| [[Мусилим]] || 100
|-
! 4037
| [[Кунболат]] || 100
|-
! 4038
| [[Муратказы]] || 100
|-
! 4039
| [[Курманалы]] || 100
|-
! 4040
| [[Қойшыбай]] || 100
|-
! 4041
| [[Мейірімжан]] || 100
|-
! 4042
| [[Құштар]] || 100
|-
! 4043
| [[Жұман]] || 100
|-
! 4044
| [[Жанатхан]] || 100
|-
! 4045
| [[Жузбай]] || 100
|-
! 4046
| [[Жамбылбек]] || 100
|-
! 4047
| [[Ильзат]] || 100
|-
! 4048
| [[Даврон]] || 100
|-
! 4049
| [[Дилан]] || 100
|-
! 4050
| [[Данышпан]] || 100
|-
! 4051
| [[Әбдуәли]] || 100
|-
! 4052
| [[Галиаскар]] || 100
|-
! 4053
| [[Архимед]] || 100
|-
! 4054
| [[Балхаш]] || 100
|-
! 4055
| [[Ғибадат]] || 100
|-
! 4056
| [[Баянгали]] || 100
|-
! 4057
| [[Абдуллох]] || 100
|-
! 4058
| [[Эрали]] || 99
|-
! 4059
| [[Тұрғанбай]] || 99
|-
! 4060
| [[Фарит]] || 99
|-
! 4061
| [[Турдалы]] || 99
|-
! 4062
| [[Тілеу]] || 99
|-
! 4063
| [[Сыздык]] || 99
|-
! 4064
| [[Сағынжан]] || 99
|-
! 4065
| [[Рахимбай]] || 99
|-
! 4066
| [[Талғатбек]] || 99
|-
! 4067
| [[Толебай]] || 99
|-
! 4068
| [[Сағатбек]] || 99
|-
! 4069
| [[Раушан]] || 99
|-
! 4070
| [[Мүслим]] || 99
|-
! 4071
| [[Раиль]] || 99
|-
! 4072
| [[Мырзаш]] || 99
|-
! 4073
| [[Омирали]] || 99
|-
! 4074
| [[Кирил]] || 99
|-
! 4075
| [[Мейранбек]] || 99
|-
! 4076
| [[Мусатай]] || 99
|-
! 4077
| [[Жанар]] || 99
|-
! 4078
| [[Жарылгап]] || 99
|-
! 4079
| [[Калдибай]] || 99
|-
! 4080
| [[Жасылан]] || 99
|-
! 4081
| [[Карл]] || 99
|-
! 4082
| [[Джанат]] || 99
|-
! 4083
| [[Досмухан]] || 99
|-
! 4084
| [[Байнұр]] || 99
|-
! 4085
| [[Бекмахан]] || 99
|-
! 4086
| [[Бегежан]] || 99
|-
! 4087
| [[Арысбай]] || 99
|-
! 4088
| [[Баймухан]] || 99
|-
! 4089
| [[Айтмагамбет]] || 99
|-
! 4090
| [[Адис]] || 99
|-
! 4091
| [[Айнур]] || 99
|-
! 4092
| [[Азидолла]] || 99
|-
! 4093
| [[Абдулхафиз]] || 99
|-
! 4094
| [[Айтмухан]] || 99
|-
! 4095
| [[Айтмуханбет]] || 99
|-
! 4096
| [[Фазылбек]] || 98
|-
! 4097
| [[Рахымбай]] || 98
|-
! 4098
| [[Саркыт]] || 98
|-
! 4099
| [[Назым]] || 98
|-
! 4100
| [[Нуркат]] || 98
|-
! 4101
| [[Мир]] || 98
|-
! 4102
| [[Қанжар]] || 98
|-
! 4103
| [[Жолтай]] || 98
|-
! 4104
| [[Канжарбек]] || 98
|-
! 4105
| [[Кеменгер]] || 98
|-
! 4106
| [[Жанәбіл]] || 98
|-
! 4107
| [[Әбіл Мансұр]] || 98
|-
! 4108
| [[Ерсағын]] || 98
|-
! 4109
| [[Джамбулат]] || 98
|-
! 4110
| [[Арнас]] || 98
|-
! 4111
| [[Бахтжон]] || 98
|-
! 4112
| [[Айтас]] || 98
|-
! 4113
| [[Алау]] || 98
|-
! 4114
| [[Альнұр]] || 98
|-
! 4115
| [[Алдонгар]] || 98
|-
! 4116
| [[Шохрух]] || 97
|-
! 4117
| [[Рахманали]] || 97
|-
! 4118
| [[Тельжан]] || 97
|-
! 4119
| [[Сапаргалий]] || 97
|-
! 4120
| [[Рәтбек]] || 97
|-
! 4121
| [[Раимжан]] || 97
|-
! 4122
| [[Нурлибай]] || 97
|-
! 4123
| [[Нуратдин]] || 97
|-
! 4124
| [[Нурсагат]] || 97
|-
! 4125
| [[Миятбек]] || 97
|-
! 4126
| [[Кобыланды]] || 97
|-
! 4127
| [[Мамадияр]] || 97
|-
! 4128
| [[Исак]] || 97
|-
! 4129
| [[Илесбай]] || 97
|-
! 4130
| [[Кайрош]] || 97
|-
! 4131
| [[Ерханат]] || 97
|-
! 4132
| [[Ельжас]] || 97
|-
! 4133
| [[Елсияр]] || 97
|-
! 4134
| [[Бахтиер]] || 97
|-
! 4135
| [[Бигазы]] || 97
|-
! 4136
| [[Бекмұхамед]] || 97
|-
! 4137
| [[Атанияз]] || 97
|-
! 4138
| [[Бақтөре]] || 97
|-
! 4139
| [[Акдаулет]] || 97
|-
! 4140
| [[Эрнест]] || 96
|-
! 4141
| [[Серижан]] || 96
|-
! 4142
| [[Сали]] || 96
|-
! 4143
| [[Нурхожа]] || 96
|-
! 4144
| [[Құлмұхаммед]] || 96
|-
! 4145
| [[Қуатжан]] || 96
|-
! 4146
| [[Қымбат]] || 96
|-
! 4147
| [[Касим]] || 96
|-
! 4148
| [[Калым]] || 96
|-
! 4149
| [[Керімжан]] || 96
|-
! 4150
| [[Еркасым]] || 96
|-
! 4151
| [[Есқали]] || 96
|-
! 4152
| [[Бахтибек]] || 96
|-
! 4153
| [[Бакытнур]] || 96
|-
! 4154
| [[Айткен]] || 96
|-
! 4155
| [[Туракбай]] || 95
|-
! 4156
| [[Сауытбек]] || 95
|-
! 4157
| [[Танжарбай]] || 95
|-
! 4158
| [[Саркытбек]] || 95
|-
! 4159
| [[Темірғали]] || 95
|-
! 4160
| [[Селим]] || 95
|-
! 4161
| [[Рауф]] || 95
|-
! 4162
| [[Кожамурат]] || 95
|-
! 4163
| [[Маратжан]] || 95
|-
! 4164
| [[Ільяс]] || 95
|-
! 4165
| [[Имантай]] || 95
|-
! 4166
| [[Жумагелды]] || 95
|-
! 4167
| [[Демьян]] || 95
|-
! 4168
| [[Ерқожа]] || 95
|-
! 4169
| [[Әлен]] || 95
|-
! 4170
| [[Әбдіғали]] || 95
|-
! 4171
| [[Елисей]] || 95
|-
! 4172
| [[Бекмуханбет]] || 95
|-
! 4173
| [[Бекдос]] || 95
|-
! 4174
| [[Аширали]] || 95
|-
! 4175
| [[Байзақ]] || 95
|-
! 4176
| [[Бегман]] || 95
|-
! 4177
| [[Баяхмет]] || 95
|-
! 4178
| [[Ажибек]] || 95
|-
! 4179
| [[Акимхан]] || 95
|-
! 4180
| [[Эрбол]] || 94
|-
! 4181
| [[Ырысдаулет]] || 94
|-
! 4182
| [[Шегебай]] || 94
|-
! 4183
| [[Садыбек]] || 94
|-
! 4184
| [[Рыспай]] || 94
|-
! 4185
| [[Сейіт]] || 94
|-
! 4186
| [[Солтанбек]] || 94
|-
! 4187
| [[Нұр-Али]] || 94
|-
! 4188
| [[Оразкан]] || 94
|-
! 4189
| [[Қасым-Жомарт]] || 94
|-
! 4190
| [[Курбангали]] || 94
|-
! 4191
| [[Келден]] || 94
|-
! 4192
| [[Жұлдызбек]] || 94
|-
! 4193
| [[Калжигит]] || 94
|-
! 4194
| [[Калимжан]] || 94
|-
! 4195
| [[Жанаман]] || 94
|-
! 4196
| [[Кайрбай]] || 94
|-
! 4197
| [[Жакип]] || 94
|-
! 4198
| [[Дін-Мұхаммед]] || 94
|-
! 4199
| [[Ерқасым]] || 94
|-
! 4200
| [[Асуан]] || 94
|-
! 4201
| [[Бекқали]] || 94
|-
! 4202
| [[Газизбек]] || 94
|-
! 4203
| [[Ахтан]] || 94
|-
! 4204
| [[Байкадам]] || 94
|-
! 4205
| [[Асангали]] || 94
|-
! 4206
| [[Абдирахим]] || 94
|-
! 4207
| [[Аби]] || 94
|-
! 4208
| [[Эльмар]] || 93
|-
! 4209
| [[Умербек]] || 93
|-
! 4210
| [[Хакимжан]] || 93
|-
! 4211
| [[Садибек]] || 93
|-
! 4212
| [[Сапарәлі]] || 93
|-
! 4213
| [[Ризван]] || 93
|-
! 4214
| [[Сердар]] || 93
|-
! 4215
| [[Таласбек]] || 93
|-
! 4216
| [[Сырбай]] || 93
|-
! 4217
| [[Мұратбай]] || 93
|-
! 4218
| [[Нұрымхан]] || 93
|-
! 4219
| [[Мұхаметали]] || 93
|-
! 4220
| [[Мұсахан]] || 93
|-
! 4221
| [[Мухтор]] || 93
|-
! 4222
| [[Милан]] || 93
|-
! 4223
| [[Мирзагали]] || 93
|-
! 4224
| [[Мелдехан]] || 93
|-
! 4225
| [[Мендыгали]] || 93
|-
! 4226
| [[Кемаль]] || 93
|-
! 4227
| [[Исломбек]] || 93
|-
! 4228
| [[Дильдар]] || 93
|-
! 4229
| [[Давлатбек]] || 93
|-
! 4230
| [[Джаныбек]] || 93
|-
! 4231
| [[Ғамзат]] || 93
|-
! 4232
| [[Ботабек]] || 93
|-
! 4233
| [[Бердімұрат]] || 93
|-
! 4234
| [[Арынгазы]] || 93
|-
! 4235
| [[Аятхан]] || 93
|-
! 4236
| [[Ауесбек]] || 93
|-
! 4237
| [[Акжолтай]] || 93
|-
! 4238
| [[Анзор]] || 93
|-
! 4239
| [[Акимбай]] || 93
|-
! 4240
| [[Альтайыр]] || 93
|-
! 4241
| [[Арипхан]] || 93
|-
! 4242
| [[Шахмұрат]] || 92
|-
! 4243
| [[Якуб]] || 92
|-
! 4244
| [[Хадис]] || 92
|-
! 4245
| [[Шерәлі]] || 92
|-
! 4246
| [[Сактапберген]] || 92
|-
! 4247
| [[Савет]] || 92
|-
! 4248
| [[Серикбосын]] || 92
|-
! 4249
| [[Нигмет]] || 92
|-
! 4250
| [[Отарбай]] || 92
|-
! 4251
| [[Кожаберген]] || 92
|-
! 4252
| [[Қалмырза]] || 92
|-
! 4253
| [[Жора]] || 92
|-
! 4254
| [[Кабден]] || 92
|-
! 4255
| [[Кабылжан]] || 92
|-
! 4256
| [[Имангазы]] || 92
|-
! 4257
| [[Госман]] || 92
|-
! 4258
| [[Есболсын]] || 92
|-
! 4259
| [[Аяган]] || 92
|-
! 4260
| [[Бота]] || 92
|-
! 4261
| [[Бекмухамед]] || 92
|-
! 4262
| [[Вахит]] || 92
|-
! 4263
| [[Абылгазы]] || 92
|-
! 4264
| [[Абдижалил]] || 92
|-
! 4265
| [[Альхан]] || 92
|-
! 4266
| [[Аргынгазы]] || 92
|-
! 4267
| [[Тургун]] || 91
|-
! 4268
| [[Тұңғышбай]] || 91
|-
! 4269
| [[Төле]] || 91
|-
! 4270
| [[Рахметжан]] || 91
|-
! 4271
| [[Сұлтанғазы]] || 91
|-
! 4272
| [[Нұрдияр]] || 91
|-
! 4273
| [[Нуритдин]] || 91
|-
! 4274
| [[Кыдырхан]] || 91
|-
! 4275
| [[Медетбай]] || 91
|-
! 4276
| [[Кубайдулла]] || 91
|-
! 4277
| [[Куанбай]] || 91
|-
! 4278
| [[Избаскан]] || 91
|-
! 4279
| [[Жанмурат]] || 91
|-
! 4280
| [[Кенжекан]] || 91
|-
! 4281
| [[Еслямбек]] || 91
|-
! 4282
| [[Әлиқан]] || 91
|-
! 4283
| [[Әбдіғаппар]] || 91
|-
! 4284
| [[Әлмұрат]] || 91
|-
! 4285
| [[Дильяр]] || 91
|-
! 4286
| [[Әбдурахман]] || 91
|-
! 4287
| [[Есенкул]] || 91
|-
! 4288
| [[Еркеблан]] || 91
|-
! 4289
| [[Дузелбай]] || 91
|-
! 4290
| [[Батыл]] || 91
|-
! 4291
| [[Булан]] || 91
|-
! 4292
| [[Арун]] || 91
|-
! 4293
| [[Беколжас]] || 91
|-
! 4294
| [[Ашир]] || 91
|-
! 4295
| [[Бейбет]] || 91
|-
! 4296
| [[Альдияр]] || 91
|-
! 4297
| [[Анияр]] || 91
|-
! 4298
| [[Абдраман]] || 91
|-
! 4299
| [[Адилгерей]] || 91
|-
! 4300
| [[Абдухамит]] || 91
|-
! 4301
| [[Амиран]] || 91
|-
! 4302
| [[Алемжан]] || 91
|-
! 4303
| [[Абдыгали]] || 91
|-
! 4304
| [[Шингисхан]] || 90
|-
! 4305
| [[Шамил]] || 90
|-
! 4306
| [[Турсунхан]] || 90
|-
! 4307
| [[Сулайман]] || 90
|-
! 4308
| [[Сәдуақас]] || 90
|-
! 4309
| [[Тенизбай]] || 90
|-
! 4310
| [[Смайл]] || 90
|-
! 4311
| [[Саби]] || 90
|-
! 4312
| [[Өмірбай]] || 90
|-
! 4313
| [[Орын]] || 90
|-
! 4314
| [[Нурсаят]] || 90
|-
! 4315
| [[Мухаммад Али]] || 90
|-
! 4316
| [[Нуралхан]] || 90
|-
! 4317
| [[Нарын]] || 90
|-
! 4318
| [[Оскен]] || 90
|-
! 4319
| [[Нурторе]] || 90
|-
! 4320
| [[Мақсатбек]] || 90
|-
! 4321
| [[Мәді]] || 90
|-
! 4322
| [[Замирбек]] || 90
|-
! 4323
| [[Жанбирбай]] || 90
|-
! 4324
| [[Каиртай]] || 90
|-
! 4325
| [[Жолдыгали]] || 90
|-
! 4326
| [[Ермұхамет]] || 90
|-
! 4327
| [[Белес]] || 90
|-
! 4328
| [[Байсеит]] || 90
|-
! 4329
| [[Бағыжан]] || 90
|-
! 4330
| [[Бикелді]] || 90
|-
! 4331
| [[Бекулан]] || 90
|-
! 4332
| [[Билимжан]] || 90
|-
! 4333
| [[Асылтай]] || 90
|-
! 4334
| [[Аспан]] || 90
|-
! 4335
| [[Бейбітхан]] || 90
|-
! 4336
| [[Алинар]] || 90
|-
! 4337
| [[Алшынбек]] || 90
|-
! 4338
| [[Айдарали]] || 90
|-
! 4339
| [[Эрнар]] || 89
|-
! 4340
| [[Хазрет]] || 89
|-
! 4341
| [[Тулеугали]] || 89
|-
! 4342
| [[Самен]] || 89
|-
! 4343
| [[Темерхан]] || 89
|-
! 4344
| [[Тилеуберди]] || 89
|-
! 4345
| [[Табынбай]] || 89
|-
! 4346
| [[Сейтмурат]] || 89
|-
! 4347
| [[Сафар]] || 89
|-
! 4348
| [[Тимурхан]] || 89
|-
! 4349
| [[Ниетбай]] || 89
|-
! 4350
| [[Нурымбет]] || 89
|-
! 4351
| [[Назбек]] || 89
|-
! 4352
| [[Кубей]] || 89
|-
! 4353
| [[Линар]] || 89
|-
! 4354
| [[Кудрат]] || 89
|-
! 4355
| [[Келис]] || 89
|-
! 4356
| [[Казибек]] || 89
|-
! 4357
| [[Иклас]] || 89
|-
! 4358
| [[Ілесбек]] || 89
|-
! 4359
| [[Ерталап]] || 89
|-
! 4360
| [[Есбосын]] || 89
|-
! 4361
| [[Дильмухамед]] || 89
|-
! 4362
| [[Батыркан]] || 89
|-
! 4363
| [[Буркутбай]] || 89
|-
! 4364
| [[Артық]] || 89
|-
! 4365
| [[Баязид]] || 89
|-
! 4366
| [[Асау]] || 89
|-
! 4367
| [[Бектибай]] || 89
|-
! 4368
| [[Адылкан]] || 89
|-
! 4369
| [[Аль-Таир]] || 89
|-
! 4370
| [[Усер]] || 88
|-
! 4371
| [[Тұрдыбек]] || 88
|-
! 4372
| [[Шайзада]] || 88
|-
! 4373
| [[Тұмар]] || 88
|-
! 4374
| [[Турсынали]] || 88
|-
! 4375
| [[Туржан]] || 88
|-
! 4376
| [[Сейтжаппар]] || 88
|-
! 4377
| [[Сұлтанмахмұт]] || 88
|-
! 4378
| [[Сейткан]] || 88
|-
! 4379
| [[Рашат]] || 88
|-
! 4380
| [[Сауат]] || 88
|-
! 4381
| [[Садыр]] || 88
|-
! 4382
| [[Мұхағали]] || 88
|-
! 4383
| [[Құсайын]] || 88
|-
! 4384
| [[Зиятбек]] || 88
|-
! 4385
| [[Карабек]] || 88
|-
! 4386
| [[Кабиболла]] || 88
|-
! 4387
| [[Закиржан]] || 88
|-
! 4388
| [[Дарынбек]] || 88
|-
! 4389
| [[Жайлыбек]] || 88
|-
! 4390
| [[Әкімхан]] || 88
|-
! 4391
| [[Байгабыл]] || 88
|-
! 4392
| [[Габидин]] || 88
|-
! 4393
| [[Байузак]] || 88
|-
! 4394
| [[Аятолла]] || 88
|-
! 4395
| [[Бакытбай]] || 88
|-
! 4396
| [[Бахром]] || 88
|-
! 4397
| [[Аглан]] || 88
|-
! 4398
| [[Ағарыс]] || 88
|-
! 4399
| [[Аркалык]] || 88
|-
! 4400
| [[Ясир]] || 87
|-
! 4401
| [[Хан-Төре]] || 87
|-
! 4402
| [[Умиджон]] || 87
|-
! 4403
| [[Тилеубай]] || 87
|-
! 4404
| [[Советжан]] || 87
|-
! 4405
| [[Саурбек]] || 87
|-
! 4406
| [[Садриддин]] || 87
|-
! 4407
| [[Сайрамбек]] || 87
|-
! 4408
| [[Сақтаған]] || 87
|-
! 4409
| [[Сейітхан]] || 87
|-
! 4410
| [[Нұрсолтан]] || 87
|-
! 4411
| [[Нұрбұлан]] || 87
|-
! 4412
| [[Мұрал]] || 87
|-
! 4413
| [[Полатхан]] || 87
|-
! 4414
| [[Нарбота]] || 87
|-
! 4415
| [[Нарынбек]] || 87
|-
! 4416
| [[Мустапа]] || 87
|-
! 4417
| [[Мұхаметәлі]] || 87
|-
! 4418
| [[Нұрсеит]] || 87
|-
! 4419
| [[Құттыбай]] || 87
|-
! 4420
| [[Мелдебек]] || 87
|-
! 4421
| [[Матай]] || 87
|-
! 4422
| [[Матжан]] || 87
|-
! 4423
| [[Заңғарбек]] || 87
|-
! 4424
| [[Жасдаурен]] || 87
|-
! 4425
| [[Зубайр]] || 87
|-
! 4426
| [[Зекен]] || 87
|-
! 4427
| [[Каиргазы]] || 87
|-
! 4428
| [[Дилшат]] || 87
|-
! 4429
| [[Екпин]] || 87
|-
! 4430
| [[Елбек]] || 87
|-
! 4431
| [[Жамал]] || 87
|-
! 4432
| [[Бердіғали]] || 87
|-
! 4433
| [[Беркимбай]] || 87
|-
! 4434
| [[Бекмухан]] || 87
|-
! 4435
| [[Бертай]] || 87
|-
! 4436
| [[Ғарифулла]] || 87
|-
! 4437
| [[Бактибай]] || 87
|-
! 4438
| [[Абилжан]] || 87
|-
! 4439
| [[Аркабай]] || 87
|-
! 4440
| [[Абинұр]] || 87
|-
! 4441
| [[Актлек]] || 87
|-
! 4442
| [[Үміт]] || 86
|-
! 4443
| [[Улуғбек]] || 86
|-
! 4444
| [[Умиргали]] || 86
|-
! 4445
| [[Эльмурат]] || 86
|-
! 4446
| [[Серікболат]] || 86
|-
! 4447
| [[Семби]] || 86
|-
! 4448
| [[Саден]] || 86
|-
! 4449
| [[Сырымжан]] || 86
|-
! 4450
| [[Нұрсаян]] || 86
|-
! 4451
| [[Нурсаин]] || 86
|-
! 4452
| [[Нурдилда]] || 86
|-
! 4453
| [[Нұрасқан]] || 86
|-
! 4454
| [[Мерейбек]] || 86
|-
! 4455
| [[Қадырәлі]] || 86
|-
! 4456
| [[Койлыбай]] || 86
|-
! 4457
| [[Мендихан]] || 86
|-
! 4458
| [[Косман]] || 86
|-
! 4459
| [[Жасұзақ]] || 86
|-
! 4460
| [[Кабибулла]] || 86
|-
! 4461
| [[Жарылхасын]] || 86
|-
! 4462
| [[Жамболат]] || 86
|-
! 4463
| [[Ерамир]] || 86
|-
! 4464
| [[Еслям]] || 86
|-
! 4465
| [[Гиният]] || 86
|-
! 4466
| [[Әбумансұр]] || 86
|-
! 4467
| [[Бексейт]] || 86
|-
! 4468
| [[Асқан]] || 86
|-
! 4469
| [[Гариполла]] || 86
|-
! 4470
| [[Бислан]] || 86
|-
! 4471
| [[Битөре]] || 86
|-
! 4472
| [[Абдисаттар]] || 86
|-
! 4473
| [[Алыбек]] || 86
|-
! 4474
| [[Аділбек]] || 86
|-
! 4475
| [[Айтқазы]] || 86
|-
! 4476
| [[Акмурат]] || 86
|-
! 4477
| [[Альмансұр]] || 86
|-
! 4478
| [[Тукен]] || 85
|-
! 4479
| [[Тохтарбай]] || 85
|-
! 4480
| [[Хан-Сұлтан]] || 85
|-
! 4481
| [[Сағидулла]] || 85
|-
! 4482
| [[Салимхан]] || 85
|-
! 4483
| [[Таласбай]] || 85
|-
! 4484
| [[Нұрмұқан]] || 85
|-
! 4485
| [[Орунбасар]] || 85
|-
! 4486
| [[Миран]] || 85
|-
! 4487
| [[Куанышкерей]] || 85
|-
! 4488
| [[Кайыргельды]] || 85
|-
! 4489
| [[Кабланбек]] || 85
|-
! 4490
| [[Жумахмет]] || 85
|-
! 4491
| [[Жәнгір]] || 85
|-
! 4492
| [[Кажмукан]] || 85
|-
! 4493
| [[Ізет]] || 85
|-
! 4494
| [[Илан]] || 85
|-
! 4495
| [[Естияр]] || 85
|-
! 4496
| [[Дуйсехан]] || 85
|-
! 4497
| [[Достык]] || 85
|-
! 4498
| [[Дуйсенби]] || 85
|-
! 4499
| [[Әбілхаир]] || 85
|-
! 4500
| [[Жаксибек]] || 85
|-
! 4501
| [[Бүркітбай]] || 85
|-
! 4502
| [[Асат]] || 85
|-
! 4503
| [[Бағашар]] || 85
|-
! 4504
| [[Аябек]] || 85
|-
! 4505
| [[Берк]] || 85
|-
! 4506
| [[Ақмедияр]] || 85
|-
! 4507
| [[Акылтай]] || 85
|-
! 4508
| [[Арап]] || 85
|-
! 4509
| [[Анархан]] || 85
|-
! 4510
| [[Айтемір]] || 85
|-
! 4511
| [[Ықлас]] || 84
|-
! 4512
| [[Уалхан]] || 84
|-
! 4513
| [[Эльдос]] || 84
|-
! 4514
| [[Сагин]] || 84
|-
! 4515
| [[Саттибек]] || 84
|-
! 4516
| [[Талапкер]] || 84
|-
! 4517
| [[Нарбай]] || 84
|-
! 4518
| [[Өміртай]] || 84
|-
! 4519
| [[Нұриден]] || 84
|-
! 4520
| [[Рафаиль]] || 84
|-
! 4521
| [[Наурызғали]] || 84
|-
! 4522
| [[Рақат]] || 84
|-
! 4523
| [[Медхат]] || 84
|-
! 4524
| [[Куандик]] || 84
|-
! 4525
| [[Жаңалық]] || 84
|-
! 4526
| [[Жумалы]] || 84
|-
! 4527
| [[Дамиржан]] || 84
|-
! 4528
| [[Жақыпбек]] || 84
|-
! 4529
| [[Әлияр]] || 84
|-
! 4530
| [[Бақбол]] || 84
|-
! 4531
| [[Аллаяр]] || 84
|-
! 4532
| [[Алимгазы]] || 84
|-
! 4533
| [[Шындәулет]] || 83
|-
! 4534
| [[Хамзе]] || 83
|-
! 4535
| [[Таукен]] || 83
|-
! 4536
| [[Тайр]] || 83
|-
! 4537
| [[Муханбетали]] || 83
|-
! 4538
| [[Нағашыбек]] || 83
|-
! 4539
| [[Одилбек]] || 83
|-
! 4540
| [[Қабанбай]] || 83
|-
! 4541
| [[Козы]] || 83
|-
! 4542
| [[Мехмет]] || 83
|-
! 4543
| [[Қажыбек]] || 83
|-
! 4544
| [[Камилжан]] || 83
|-
! 4545
| [[Кабыкен]] || 83
|-
! 4546
| [[Кеңесбек]] || 83
|-
! 4547
| [[Ілес]] || 83
|-
! 4548
| [[Жолболды]] || 83
|-
! 4549
| [[Джалил]] || 83
|-
! 4550
| [[Еркеулан]] || 83
|-
! 4551
| [[Далиль]] || 83
|-
! 4552
| [[Данель]] || 83
|-
! 4553
| [[Әулет]] || 83
|-
! 4554
| [[Ділмұхаммед]] || 83
|-
! 4555
| [[Гылымбек]] || 83
|-
! 4556
| [[Баккелди]] || 83
|-
! 4557
| [[Батырали]] || 83
|-
! 4558
| [[Байхан]] || 83
|-
! 4559
| [[Габид]] || 83
|-
! 4560
| [[Батирбек]] || 83
|-
! 4561
| [[Бакибай]] || 83
|-
! 4562
| [[Бурибай]] || 83
|-
! 4563
| [[Берлик]] || 83
|-
! 4564
| [[Абдилда]] || 83
|-
! 4565
| [[Амантұр]] || 83
|-
! 4566
| [[Абдухалик]] || 83
|-
! 4567
| [[Абдурахмон]] || 83
|-
! 4568
| [[Адиат]] || 83
|-
! 4569
| [[Шах-Керім]] || 82
|-
! 4570
| [[Турдыбай]] || 82
|-
! 4571
| [[Уразалы]] || 82
|-
! 4572
| [[Тулеп]] || 82
|-
! 4573
| [[Серкбай]] || 82
|-
! 4574
| [[Таиржан]] || 82
|-
! 4575
| [[Сагимбек]] || 82
|-
! 4576
| [[Сағит]] || 82
|-
! 4577
| [[Сагнай]] || 82
|-
! 4578
| [[Токтагул]] || 82
|-
! 4579
| [[Нұрмағамбет]] || 82
|-
! 4580
| [[Оразгалий]] || 82
|-
! 4581
| [[Наурзбек]] || 82
|-
! 4582
| [[Мухат]] || 82
|-
! 4583
| [[Нұр Мұхаммед]] || 82
|-
! 4584
| [[Нуркелді]] || 82
|-
! 4585
| [[Ракимжан]] || 82
|-
! 4586
| [[Корганбай]] || 82
|-
! 4587
| [[Көпжасар]] || 82
|-
! 4588
| [[Конарбай]] || 82
|-
! 4589
| [[Мерболат]] || 82
|-
! 4590
| [[Құдияр]] || 82
|-
! 4591
| [[Мурзабай]] || 82
|-
! 4592
| [[Мейрімжан]] || 82
|-
! 4593
| [[Жаңаберген]] || 82
|-
! 4594
| [[Келдибай]] || 82
|-
! 4595
| [[Елеман]] || 82
|-
! 4596
| [[Әбдіхалық]] || 82
|-
! 4597
| [[Гарипулла]] || 82
|-
! 4598
| [[Ганижан]] || 82
|-
! 4599
| [[Байгазы]] || 82
|-
! 4600
| [[Бақжол]] || 82
|-
! 4601
| [[Бақытқали]] || 82
|-
! 4602
| [[Болашақ]] || 82
|-
! 4603
| [[Ғайса]] || 82
|-
! 4604
| [[Бейсебай]] || 82
|-
! 4605
| [[Алдаш]] || 82
|-
! 4606
| [[Аманияз]] || 82
|-
! 4607
| [[Абухан]] || 82
|-
! 4608
| [[Алым]] || 82
|-
! 4609
| [[Абдисамат]] || 82
|-
! 4610
| [[Шайдулла]] || 81
|-
! 4611
| [[Семен]] || 81
|-
! 4612
| [[Тауасар]] || 81
|-
! 4613
| [[Нышанәлі]] || 81
|-
! 4614
| [[Мухаметхан]] || 81
|-
! 4615
| [[Омербек]] || 81
|-
! 4616
| [[Қуанғали]] || 81
|-
! 4617
| [[Кобылан]] || 81
|-
! 4618
| [[Кинаят]] || 81
|-
! 4619
| [[Камран]] || 81
|-
! 4620
| [[Кабдеш]] || 81
|-
! 4621
| [[Ерқосай]] || 81
|-
! 4622
| [[Әнес]] || 81
|-
! 4623
| [[Данекер]] || 81
|-
! 4624
| [[Гимран]] || 81
|-
! 4625
| [[Әмірсұлтан]] || 81
|-
! 4626
| [[Давронбек]] || 81
|-
! 4627
| [[Жаксымурат]] || 81
|-
! 4628
| [[Жалил]] || 81
|-
! 4629
| [[Боранкул]] || 81
|-
! 4630
| [[Бакыткелди]] || 81
|-
! 4631
| [[Аслбек]] || 81
|-
! 4632
| [[Алшынбай]] || 81
|-
! 4633
| [[Аблахат]] || 81
|-
! 4634
| [[Алмазхан]] || 81
|-
! 4635
| [[Абухайыр]] || 81
|-
! 4636
| [[Акбулат]] || 81
|-
! 4637
| [[Хуаныш]] || 80
|-
! 4638
| [[Тураш]] || 80
|-
! 4639
| [[Шәкен]] || 80
|-
! 4640
| [[Тұрысбек]] || 80
|-
! 4641
| [[Ханзат]] || 80
|-
! 4642
| [[Сейсембай]] || 80
|-
! 4643
| [[Сагинай]] || 80
|-
! 4644
| [[Темиртай]] || 80
|-
! 4645
| [[Сұлтан Бейбарыс]] || 80
|-
! 4646
| [[Рахматилла]] || 80
|-
! 4647
| [[Сураган]] || 80
|-
! 4648
| [[Нурмолда]] || 80
|-
! 4649
| [[Нұрымбет]] || 80
|-
! 4650
| [[Нүрбек]] || 80
|-
! 4651
| [[Нурталап]] || 80
|-
! 4652
| [[Оңғарбек]] || 80
|-
! 4653
| [[Нурқанат]] || 80
|-
! 4654
| [[Мейірбан]] || 80
|-
! 4655
| [[Макаш]] || 80
|-
! 4656
| [[Журабек]] || 80
|-
! 4657
| [[Жұманазар]] || 80
|-
! 4658
| [[Әубәкір]] || 80
|-
! 4659
| [[Есенгазы]] || 80
|-
! 4660
| [[Жаксибай]] || 80
|-
! 4661
| [[Ерденбек]] || 80
|-
! 4662
| [[Даурхан]] || 80
|-
! 4663
| [[Есенгельди]] || 80
|-
! 4664
| [[Бурамбай]] || 80
|-
! 4665
| [[Бурабай]] || 80
|-
! 4666
| [[Абдужаппар]] || 80
|-
! 4667
| [[Андас]] || 80
|-
! 4668
| [[Адыльбек]] || 80
|-
! 4669
| [[Абдумәлік]] || 80
|-
! 4670
| [[Абдихалык]] || 80
|-
! 4671
| [[Айболсын]] || 80
|-
! 4672
| [[Ақтай]] || 80
|-
! 4673
| [[Абзалхан]] || 80
|-
! 4674
| [[Айту]] || 80
|-
! 4675
| [[Фахриддин]] || 79
|-
! 4676
| [[Тажибек]] || 79
|-
! 4677
| [[Тілеуберген]] || 79
|-
! 4678
| [[Сейдали]] || 79
|-
! 4679
| [[Нұрмұхаммад]] || 79
|-
! 4680
| [[Радж]] || 79
|-
! 4681
| [[Нурасил]] || 79
|-
! 4682
| [[Омурзак]] || 79
|-
! 4683
| [[Нұрқазы]] || 79
|-
! 4684
| [[Рамил]] || 79
|-
! 4685
| [[Нұрисламбек]] || 79
|-
! 4686
| [[Қайырлы]] || 79
|-
! 4687
| [[Кахар]] || 79
|-
! 4688
| [[Кентай]] || 79
|-
! 4689
| [[Кенбай]] || 79
|-
! 4690
| [[Жумадулла]] || 79
|-
! 4691
| [[Дайыр]] || 79
|-
! 4692
| [[Дарий]] || 79
|-
! 4693
| [[Әбдуәлі]] || 79
|-
! 4694
| [[Динмухаммет]] || 79
|-
! 4695
| [[Диасхан]] || 79
|-
! 4696
| [[Джангельды]] || 79
|-
! 4697
| [[Әділетхан]] || 79
|-
! 4698
| [[Аскарали]] || 79
|-
! 4699
| [[Ахметәли]] || 79
|-
! 4700
| [[Аль Мансур]] || 79
|-
! 4701
| [[Айтемир]] || 79
|-
! 4702
| [[Абдыкарим]] || 79
|-
! 4703
| [[Хожабай]] || 78
|-
! 4704
| [[Ыбырайым]] || 78
|-
! 4705
| [[Шабай]] || 78
|-
! 4706
| [[Усенбек]] || 78
|-
! 4707
| [[Ускен]] || 78
|-
! 4708
| [[Рыскулбек]] || 78
|-
! 4709
| [[Сейткарим]] || 78
|-
! 4710
| [[Рыскельды]] || 78
|-
! 4711
| [[Серек]] || 78
|-
! 4712
| [[Саит]] || 78
|-
! 4713
| [[Сұлтанби]] || 78
|-
! 4714
| [[Муханбеткали]] || 78
|-
! 4715
| [[Өскенбай]] || 78
|-
! 4716
| [[Нұршапағат]] || 78
|-
! 4717
| [[Мадали]] || 78
|-
! 4718
| [[Мейрхат]] || 78
|-
! 4719
| [[Колбай]] || 78
|-
! 4720
| [[Кызыр]] || 78
|-
! 4721
| [[Мирзабай]] || 78
|-
! 4722
| [[Жуманали]] || 78
|-
! 4723
| [[Жанер]] || 78
|-
! 4724
| [[Жамшит]] || 78
|-
! 4725
| [[Исламгали]] || 78
|-
! 4726
| [[Есенхан]] || 78
|-
! 4727
| [[Даняр]] || 78
|-
! 4728
| [[Дулатхан]] || 78
|-
! 4729
| [[Дәлелхан]] || 78
|-
! 4730
| [[Егеубай]] || 78
|-
! 4731
| [[Даулетказы]] || 78
|-
! 4732
| [[Болатказы]] || 78
|-
! 4733
| [[Бирлес]] || 78
|-
! 4734
| [[Газез]] || 78
|-
! 4735
| [[Альмухаммед]] || 78
|-
! 4736
| [[Акансери]] || 78
|-
! 4737
| [[Алпысбек]] || 78
|-
! 4738
| [[Абдураим]] || 78
|-
! 4739
| [[Абдилла]] || 78
|-
! 4740
| [[Яромир]] || 77
|-
! 4741
| [[Ырысхан]] || 77
|-
! 4742
| [[Тастемір]] || 77
|-
! 4743
| [[Сағынбай]] || 77
|-
! 4744
| [[Тойжан]] || 77
|-
! 4745
| [[Сатыбай]] || 77
|-
! 4746
| [[Мұхамбетжан]] || 77
|-
! 4747
| [[Нургази]] || 77
|-
! 4748
| [[Нұрарыс]] || 77
|-
! 4749
| [[Оскенбай]] || 77
|-
! 4750
| [[Мухамедәлі]] || 77
|-
! 4751
| [[Нурлыжан]] || 77
|-
! 4752
| [[Мыңжасар]] || 77
|-
! 4753
| [[Қадылбек]] || 77
|-
! 4754
| [[Куанышпай]] || 77
|-
! 4755
| [[Жантай]] || 77
|-
! 4756
| [[Жаркин]] || 77
|-
! 4757
| [[Керімбек]] || 77
|-
! 4758
| [[Казыбай]] || 77
|-
! 4759
| [[Жолдасхан]] || 77
|-
! 4760
| [[Зайнулла]] || 77
|-
! 4761
| [[Джомарт]] || 77
|-
! 4762
| [[Гомар]] || 77
|-
! 4763
| [[Есалы]] || 77
|-
! 4764
| [[Есенболат]] || 77
|-
! 4765
| [[Джафар]] || 77
|-
! 4766
| [[Ескендр]] || 77
|-
! 4767
| [[Әбілмансүр]] || 77
|-
! 4768
| [[Ербаян]] || 77
|-
! 4769
| [[Дуйсеналы]] || 77
|-
! 4770
| [[Есенкелды]] || 77
|-
! 4771
| [[Галий]] || 77
|-
! 4772
| [[Асылнұр]] || 77
|-
! 4773
| [[Бедел]] || 77
|-
! 4774
| [[Білімжан]] || 77
|-
! 4775
| [[Баукен]] || 77
|-
! 4776
| [[Асылтас]] || 77
|-
! 4777
| [[Бағдар]] || 77
|-
! 4778
| [[Абдулахад]] || 77
|-
! 4779
| [[Арипжан]] || 77
|-
! 4780
| [[Абдраим]] || 77
|-
! 4781
| [[Абдраш]] || 77
|-
! 4782
| [[Шерзад]] || 76
|-
! 4783
| [[Шафхат]] || 76
|-
! 4784
| [[Рымхан]] || 76
|-
! 4785
| [[Суйндик]] || 76
|-
! 4786
| [[Сагынжан]] || 76
|-
! 4787
| [[Сүндетхан]] || 76
|-
! 4788
| [[Сексен]] || 76
|-
! 4789
| [[Тенгиз]] || 76
|-
! 4790
| [[Онайбай]] || 76
|-
! 4791
| [[Нұрболхан]] || 76
|-
! 4792
| [[Өнер]] || 76
|-
! 4793
| [[Қалдарбек]] || 76
|-
! 4794
| [[Мендеш]] || 76
|-
! 4795
| [[Махабат]] || 76
|-
! 4796
| [[Қайыр]] || 76
|-
! 4797
| [[Қыдыржан]] || 76
|-
! 4798
| [[Магаз]] || 76
|-
! 4799
| [[Мейірхат]] || 76
|-
! 4800
| [[Лескен]] || 76
|-
! 4801
| [[Қорғанбек]] || 76
|-
! 4802
| [[Қажыкелді]] || 76
|-
! 4803
| [[Мусабай]] || 76
|-
! 4804
| [[Казез]] || 76
|-
! 4805
| [[Зинолла]] || 76
|-
! 4806
| [[Казиз]] || 76
|-
! 4807
| [[Жамантай]] || 76
|-
! 4808
| [[Ислан]] || 76
|-
! 4809
| [[Ирисбек]] || 76
|-
! 4810
| [[Кажигали]] || 76
|-
! 4811
| [[Джалиль]] || 76
|-
! 4812
| [[Есмухан]] || 76
|-
! 4813
| [[Джалгасбай]] || 76
|-
! 4814
| [[Данир]] || 76
|-
! 4815
| [[Асатбек]] || 76
|-
! 4816
| [[Бекқожа]] || 76
|-
! 4817
| [[Ауельбек]] || 76
|-
! 4818
| [[Бакыткерей]] || 76
|-
! 4819
| [[Болысбай]] || 76
|-
! 4820
| [[Асу]] || 76
|-
! 4821
| [[Всеволод]] || 76
|-
! 4822
| [[Бахтбек]] || 76
|-
! 4823
| [[Айхат]] || 76
|-
! 4824
| [[Абжан]] || 76
|-
! 4825
| [[Алпыспай]] || 76
|-
! 4826
| [[Төлен]] || 75
|-
! 4827
| [[Сәулебек]] || 75
|-
! 4828
| [[Серекбай]] || 75
|-
! 4829
| [[Оңғарсын]] || 75
|-
! 4830
| [[Оспанали]] || 75
|-
! 4831
| [[Нұрмұқасан]] || 75
|-
! 4832
| [[Клим]] || 75
|-
! 4833
| [[Куанишбек]] || 75
|-
! 4834
| [[Махамбетали]] || 75
|-
! 4835
| [[Мейрім]] || 75
|-
! 4836
| [[Кәусар]] || 75
|-
! 4837
| [[Куаниш]] || 75
|-
! 4838
| [[Каирбулат]] || 75
|-
! 4839
| [[Карлыбай]] || 75
|-
! 4840
| [[Ибрахым]] || 75
|-
! 4841
| [[Кәдіржан]] || 75
|-
! 4842
| [[Едыге]] || 75
|-
! 4843
| [[Болеген]] || 75
|-
! 4844
| [[Берікхан]] || 75
|-
! 4845
| [[Берікқали]] || 75
|-
! 4846
| [[Бабыр]] || 75
|-
! 4847
| [[Ауданбек]] || 75
|-
! 4848
| [[Баратбек]] || 75
|-
! 4849
| [[Бостандык]] || 75
|-
! 4850
| [[Беккожа]] || 75
|-
! 4851
| [[Бегзод]] || 75
|-
! 4852
| [[Абдунұр]] || 75
|-
! 4853
| [[Абдукадыр]] || 75
|-
! 4854
| [[Аманғазы]] || 75
|-
! 4855
| [[Амірхан]] || 75
|-
! 4856
| [[Ақжайық]] || 75
|-
! 4857
| [[Амиртай]] || 75
|-
! 4858
| [[Абди]] || 75
|-
! 4859
| [[Адыль]] || 75
|-
! 4860
| [[Абыз]] || 75
|-
! 4861
| [[Тулкибай]] || 74
|-
! 4862
| [[Тынышбай]] || 74
|-
! 4863
| [[Смат]] || 74
|-
! 4864
| [[Сеиткали]] || 74
|-
! 4865
| [[Мухамедгали]] || 74
|-
! 4866
| [[Нұржұма]] || 74
|-
! 4867
| [[Нурбулан]] || 74
|-
! 4868
| [[Коптилеу]] || 74
|-
! 4869
| [[Мадиярбек]] || 74
|-
! 4870
| [[Кубейсин]] || 74
|-
! 4871
| [[Кидирбай]] || 74
|-
! 4872
| [[Кулахмет]] || 74
|-
! 4873
| [[Мирбол]] || 74
|-
! 4874
| [[Мансүр]] || 74
|-
! 4875
| [[Қасқырбай]] || 74
|-
! 4876
| [[Қуанышқали]] || 74
|-
! 4877
| [[Малдыбай]] || 74
|-
! 4878
| [[Мәулет]] || 74
|-
! 4879
| [[Калык]] || 74
|-
! 4880
| [[Зулпыхар]] || 74
|-
! 4881
| [[Жұмаділ]] || 74
|-
! 4882
| [[Каблан]] || 74
|-
! 4883
| [[Кенжегалий]] || 74
|-
! 4884
| [[Жұмағазы]] || 74
|-
! 4885
| [[Калмурза]] || 74
|-
! 4886
| [[Касимбек]] || 74
|-
! 4887
| [[Еділжан]] || 74
|-
! 4888
| [[Дарибек]] || 74
|-
! 4889
| [[Ербахыт]] || 74
|-
! 4890
| [[Джамал]] || 74
|-
! 4891
| [[Емберген]] || 74
|-
! 4892
| [[Дилияр]] || 74
|-
! 4893
| [[Әлайдар]] || 74
|-
! 4894
| [[Едик]] || 74
|-
! 4895
| [[Динмухаммад]] || 74
|-
! 4896
| [[Балапан]] || 74
|-
! 4897
| [[Асмет]] || 74
|-
! 4898
| [[Алдажар]] || 74
|-
! 4899
| [[Айтболат]] || 74
|-
! 4900
| [[Адебиет]] || 74
|-
! 4901
| [[Аният]] || 74
|-
! 4902
| [[Айбархан]] || 74
|-
! 4903
| [[Айзар]] || 74
|-
! 4904
| [[Абилтай]] || 74
|-
! 4905
| [[Азизжан]] || 74
|-
! 4906
| [[Тулемис]] || 73
|-
! 4907
| [[Турлубек]] || 73
|-
! 4908
| [[Шамурат]] || 73
|-
! 4909
| [[Хуанган]] || 73
|-
! 4910
| [[Шамшадин]] || 73
|-
! 4911
| [[Тұрсынжан]] || 73
|-
! 4912
| [[Уринбай]] || 73
|-
! 4913
| [[Савит]] || 73
|-
! 4914
| [[Сундетбек]] || 73
|-
! 4915
| [[Тауржан]] || 73
|-
! 4916
| [[Тлеуберди]] || 73
|-
! 4917
| [[Сапармұрат]] || 73
|-
! 4918
| [[Спабек]] || 73
|-
! 4919
| [[Темербек]] || 73
|-
! 4920
| [[Ромазан]] || 73
|-
! 4921
| [[Нурдавлат]] || 73
|-
! 4922
| [[Мырзакул]] || 73
|-
! 4923
| [[Нышанали]] || 73
|-
! 4924
| [[Мухамедрахим]] || 73
|-
! 4925
| [[Нуржол]] || 73
|-
! 4926
| [[Надирбек]] || 73
|-
! 4927
| [[Мирзахан]] || 73
|-
! 4928
| [[Миранбек]] || 73
|-
! 4929
| [[Куваныш]] || 73
|-
! 4930
| [[Кузембай]] || 73
|-
! 4931
| [[Магзом]] || 73
|-
! 4932
| [[Қалихан]] || 73
|-
! 4933
| [[Мәдихан]] || 73
|-
! 4934
| [[Калаубек]] || 73
|-
! 4935
| [[Каиркан]] || 73
|-
! 4936
| [[Жексенгали]] || 73
|-
! 4937
| [[Іңкәр]] || 73
|-
! 4938
| [[Жұлдыз]] || 73
|-
! 4939
| [[Ергабыл]] || 73
|-
! 4940
| [[Елеусіз]] || 73
|-
! 4941
| [[Жаксалык]] || 73
|-
! 4942
| [[Есембек]] || 73
|-
! 4943
| [[Доминик]] || 73
|-
! 4944
| [[Джанбулат]] || 73
|-
! 4945
| [[Дулыға]] || 73
|-
! 4946
| [[Ербай]] || 73
|-
! 4947
| [[Аскен]] || 73
|-
! 4948
| [[Ахметәлі]] || 73
|-
! 4949
| [[Аль Фараби]] || 73
|-
! 4950
| [[Алипбек]] || 73
|-
! 4951
| [[Абдукадир]] || 73
|-
! 4952
| [[Арген]] || 73
|-
! 4953
| [[Алимурат]] || 73
|-
! 4954
| [[Хурметбек]] || 72
|-
! 4955
| [[Шахзат]] || 72
|-
! 4956
| [[Шорман]] || 72
|-
! 4957
| [[Тулкин]] || 72
|-
! 4958
| [[Турмахан]] || 72
|-
! 4959
| [[Шамшат]] || 72
|-
! 4960
| [[Тохтасын]] || 72
|-
! 4961
| [[Саутбек]] || 72
|-
! 4962
| [[Тілеулес]] || 72
|-
! 4963
| [[Суюндук]] || 72
|-
! 4964
| [[Сейл]] || 72
|-
! 4965
| [[Мырзан]] || 72
|-
! 4966
| [[Нургелді]] || 72
|-
! 4967
| [[Рат]] || 72
|-
! 4968
| [[Мухаметкарим]] || 72
|-
! 4969
| [[Мухаммедияр]] || 72
|-
! 4970
| [[Парвиз]] || 72
|-
! 4971
| [[Нұрсері]] || 72
|-
! 4972
| [[Кумаргали]] || 72
|-
! 4973
| [[Кумысбек]] || 72
|-
! 4974
| [[Қази]] || 72
|-
! 4975
| [[Койшыбек]] || 72
|-
! 4976
| [[Кулбай]] || 72
|-
! 4977
| [[Махмуджан]] || 72
|-
! 4978
| [[Кыстаубай]] || 72
|-
! 4979
| [[Исмет]] || 72
|-
! 4980
| [[Жунусбек]] || 72
|-
! 4981
| [[Карсыбай]] || 72
|-
! 4982
| [[Ераман]] || 72
|-
! 4983
| [[Ерсай]] || 72
|-
! 4984
| [[Далел]] || 72
|-
! 4985
| [[Елдес]] || 72
|-
! 4986
| [[Ерлат]] || 72
|-
! 4987
| [[Ауганбай]] || 72
|-
! 4988
| [[Багашар]] || 72
|-
! 4989
| [[Берлибек]] || 72
|-
! 4990
| [[Габидолла]] || 72
|-
! 4991
| [[Батир]] || 72
|-
! 4992
| [[Бидәулет]] || 72
|-
! 4993
| [[Балғабай]] || 72
|-
! 4994
| [[Бихан]] || 72
|-
! 4995
| [[Бауржон]] || 72
|-
! 4996
| [[Бекжасар]] || 72
|-
! 4997
| [[Бақашар]] || 72
|-
! 4998
| [[Бекәли]] || 72
|-
! 4999
| [[Атахан]] || 72
|-
! 5000
| [[Ағжан]] || 72
|}
|}

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақ есімдері]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстан халқының есімдері}}
[[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]]
[[Санат:Қазақ есімдері]]</text>
      <sha1>gkdqhq16uuwfhqcw4l6b1qs04ng9gj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чарльз Линдберг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>726388</id>
    <revision>
      <id>3626409</id>
      <parentid>3430442</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T02:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2478" sha1="mnwdbokdv54fyse4qwzbbfwpam1t2vg" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Чарльз Линдберг
 |Шынайы есімі          = Charles Lindbergh
 |Сурет                 = Col Charles Lindbergh, original, hec.21329.jpg
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 4.02.1902
 |Туған жері            = [[Детройт]], [[Мичиган]]
 |Қайтыс болған күні    = 26.08.1974
 |Қайтыс болған жері    = Мауи аралы, [[Гавайи]]
 |Азаматтығы            = {{байрақ|АҚШ}}
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = Ұшқыш
 |Әкесі                 = Чарльз Август Линдберг
 |Анасы                 = Эванджелин Лодж Лэнд
 |Жұбайы                = Энн Морроу
 |Балалары              = 
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Charles Lindbergh
}}
'''Чарльз Огастус Линдберг''' ({{lang-en|Charles Augustus Lindbergh Jr.}}; 4 ақпан 1902, [[Детройт]], [[Мичиган]] — 26 тамыз 1974, Мауи аралы, [[Гавайи]]) — американ ұшқышы.

Ол [[Атлант мұхиты]]н жалғыз өтіп ұшқан алғашқы адам ([[Нью-Йорк]] — [[Париж]] маршрутымен 1927 жылдың 20—21 мамырында).

Осы тарихи ұшуынан соң [[Time]] журналы оны «Жыл адамы» деп салтанатты түрде атайды.

1954 жылы оған өзі жазған автобиографиялық кітабы үшін [[Пулитцер сыйлығы]] табысталды.&lt;ref&gt;[http://www.pulitzer.org/awards/1954 1954 Pulitzer Prizes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119092942/http://www.pulitzer.org/awards/1954 |date=2016-01-19 }}&lt;/ref&gt;

Линдбергтің жетістігі коммерциалды авиацияның және әуе поштасының дамуына зор үлес қосты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Сурет:Lindbergh_Airmail_Stamp_c10.jpg|нобай|солға|300px|Линдберг ұшағының суреті]]

{{Жыл адамы (Тайм журналы бойынша) 1927—1950}}
[[Санат:АҚШ ұшқыштары]]</text>
      <sha1>mnwdbokdv54fyse4qwzbbfwpam1t2vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Халықаралық қылмыстық сот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>748890</id>
    <revision>
      <id>3626353</id>
      <parentid>3600906</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35415" sha1="jge4woz67nxmad4j28gupaip35f72bx" xml:space="preserve">{{Infobox
|name         = Infobox/doc
|bodystyle    = 
|title        = Халықаралық қылмыстық сот&lt;br /&gt;{{lang-fr|'''Cour Pénale Internationale'''}}&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;{{lang-en|International Criminal Court}}&lt;br&gt; {{lang-ar|المحكمة الجنائية الدولية}}&lt;br&gt;{{lang-ru|Международный уголовный суд}}&lt;br&gt;{{lang-es|Corte Penal Internacional}}
|titlestyle   = background:#B0C4DE; color:white
|image        = [[Сурет:International_Criminal_Court_logo.svg|150px]]
|caption      = Сот эмблемасы
|imagestyle   = 
|captionstyle = 
|headerstyle  = background:#B0C4DE; color:white
|labelstyle   = background:#ADD8E6;
|datastyle    = 
|header1      = Жалпы мәлімет
|label2       = Түрі
|data2        = [[Халықаралық сот органдары|халықаралық сот органы]]
|label3       = [[Сот инстанциясы|Инстанциясы]]
|data3        = жоғарғы сот инстанциясы
|label4       = Құрылған күні
|data4        = [[1998 жыл]]ғы [[17 шілде]] (Рим статутына қол қойылған күн)&lt;br /&gt;[[2002 жыл]]ғы [[1 шілде]] (күшіне енген күн)
|label5       = Іс жүргізу тіл(дер)і
|data5        = [[Ағылшын тілі|ағылшын]], [[Француз тілі|француз]]
|label6       = Құрамы
|data6        = судьяларды қатысушы мемлекеттер ассамблеясы сайлайды
|label7       = Құзыретті
|data7        = Рим статуты негізінде
|label8       = Мүшелердің қызмет ету мерзімі
|data8        = 10 жыл
|label9       = Мүшелер саны
|data9        =	18 (сан көбейтілуі мүмкін)
|header10     = Басшылығы
|label11      = Төрағасы
|data11       =	{{Ту|Жапония}} Томоко Аканэ
|label12      = Қызметке тағайындалған күні
|data12       =	11.03.2024&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.icc-cpi.int/news/new-icc-presidency-elected-2024-2027 |title=New ICC Presidency elected for 2024-2027 |access-date=2024-03-11 |archive-date=2024-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401065110/https://www.icc-cpi.int/news/new-icc-presidency-elected-2024-2027 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|header13     = Отырыс залы
|label14      = Орналасуы
|data14       =	{{Ту|Нидерланд}} [[Гаага]], [[Нидерланд]]
|label15      = Сайты
|data15       =	https://www.icc-cpi.int/
}}
'''Халықаралық қылмыстық сот (ХҚС)''' — тұрақты қызмет ететін алғашқы құқықтық институт, оның құзыретіне [[геноцид]], [[әскери қылмыс]]тар және [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] үшін жауапты тұлғаларды қудалау кіреді. [[1998 жыл]]ы қабылданған [[Рим статуты|Рим статутына]] негізделген. [[2002 жыл]]дың шілде айынан бастап жұмыс істейді.

Басқа халықаралық және аралас қылмыстық соттардан айырмашылығы, ХҚС — тұрақты қызмет ететін мекеме. Оның құзыретіне Рим статутының күшіне енуінен кейін жасалған қылмыстар кіреді. Сот [[Гаага]] қаласында орналасқан, бірақ сот отырыстары қажет болған жағдайда кез келген жерде өтуі мүмкін. Халықаралық қылмыстық сотты [[БҰҰ-ның халықаралық соты|БҰҰ-ның Халықаралық соты]]мен шатастырмау керек, өйткені ол да Гаагада орналасқан, бірақ оның құзыреті басқа. ХҚС [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның ресми құрылымдарына кірмейді, бірақ [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі|БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің]] ұсынысымен істер қозғауы мүмкін.

==Тарихы==
Халықаралық қоғамдастық тұрақты қызмет ететін халықаралық қылмыстық сотты құруды көптен бері көздеді, бірақ түрлі келіспеушіліктердің себебінен бұл мәселе ұзақ уақыт бойы кейінге қалдырылды. Халықаралық қылмыстық сотты құру идеясы алғаш рет 1919 жылы [[Париж бітім конференциясы|Париж бейбіт конференциясы]] кезінде [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін саяси көшбасшылар тарапынан ұсынылған болатын. Бұл мәселе 1937 жылы [[Женева]]да [[Ұлттар Лигасы]] ұйымдастырған конференцияда қайта көтеріліп, [[халықаралық терроризм]] актілерін қарастыру үшін тұрақты халықаралық сот құруды көздейтін алғашқы [[конвенция]]ға қол қойылды. Конвенцияға 13 мемлекет қол қойды, бірақ оны ешкім [[Мақұлдау|мақұлдамады]], сондықтан ол күшіне енген жоқ&lt;ref&gt;Dempsey, Gary T. (16 July 1998). «[http://Reasonable%20Doubt:%20The%20Case%20Against%20the%20Proposed%20International%20Criminal%20Court Reasonable Doubt: The Case Against the Proposed International Criminal Court]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}»&lt;/ref&gt;.

1948 жылы [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы|БҰҰ Бас Ассамблеясы]]ның [[резолюция]]сында арнайы заңды орган құру қажеттігін атап өтті, ол геноцид және басқа да ауыр қылмыстар үшін жауапты тұлғаларды тұрақты негізде қудалайтын еді. Бұл мәселе бойынша жұмыс Халықаралық құқық комиссиясына тапсырылып, ол мұндай органның құрылуы халықаралық құқық тұрғысынан мүмкін әрі қажетті екенін анықтады, алайда кейіннен Бас Ассамблея жұмысын жалғастырмады, себебі агрессия ұғымын анықтауда келісімге келмеді.

XX ғасырдың ортасында [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін халықаралық қоғамдастық геноцид, адамзатқа қарсы қылмыстар және әскери қылмыстар ұғымдарын анықтап, олар бойынша халықаралық құжаттар қабылдады. [[Нюрнберг процесі|Нюрнберг]] және [[Токио трибуналы|Токио]]дағы сот процестері Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қылмыстар мен адамзатқа қарсы қылмыстар үшін жауапты тұлғаларға қатысты халықаралық қылмыстық құқықтың қалыптасуына үлкен әсер етті. Кейін [[Дүниежүзілік саясаттағы күштер балансы|биполярлы әлем]] мен [[қырғи қабақ соғысы]]ның күшеюі жағдайында халықаралық қылмыстық сот құру мәселесі көтерілген жоқ.

Тек 1980-1990 жылдары суық соғыс аяқталғаннан кейін бұл мәселе қайта назарға алынды. Алдымен 1989 жылы [[Тринидад және Тобаго]] үкіметі БҰҰ Бас Ассамблеясына халықаралық қылмыстық соттың жұмысын қайта бастауды өтініп хат жолдады, ол қылмыстармен қатар есірткі заттарын заңсыз айналымға салу мәселелерін де қарастыруы тиіс еді. 1991 жылы бұрынғы [[Югославия соғыстары|Югославияда қанды азаматтық соғыс]] басталып, 1994 жылы Руандада геноцид орын алды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бұл оқиғаларға жауап ретінде [[ad hoc]] трибуналдарын ([[Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық трибунал|БЮХТ]] және [[Руанда бойынша халықаралық трибунал|РХТ]]) құрды. Бірақ бұл трибуналдар тек белгілі бір уақыт пен конфликт шеңберінде жасалған қылмыстарды қарастыруға арналған еді. Сол кезде халықаралық қоғамдастық тұрақты және тәуелсіз қылмыстық сот құру қажет деген жалпы келісімге келді. 1998 жылы БҰҰ қарауында [[Рим]]де барлық мемлекеттердің қатысуымен дипломатиялық конференция өткізілді, оның қорытындысы бойынша 17 шілде 1998 жылы 120 мемлекет [[Рим статуты|Рим статутына]] қол қойып, оны халықаралық қылмыстық сотты құру үшін заңды негіз ретінде қабылдады. 21 мемлекет дауыс беруден бас тартты. Рим статутын қабылдаған 7 ел: [[Қытай]], [[Ирак]], [[Израиль]], [[Ливия]], [[Қатар]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Йемен]].

Халықаралық қылмыстық сот (ХҚС) — мемлекеттер арасындағы келісім бойынша құрылған бірінші тұрақты халықаралық қылмыстық әділет органы, оның басты мақсаты — халықаралық қоғамдастықты алаңдатқан ең ауыр қылмыстарды жасаған тұлғалардың жазасыз қалуына жол бермеу. ХҚС тәуелсіз халықаралық ұйым ретінде әрекет етеді және БҰҰ құрылымына кірмейді. Ол [[Нидерланд]]тың Гаага қаласында орналасқан. Соттың шығындарын оның мүше мемлекеттері қаржылай қамтамасыз етеді, сондай-ақ халықаралық ұйымдар, үкіметтер, жеке тұлғалар, корпорациялар мен басқа да субъектілердің ерікті қаржыландыруы мүмкін&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.un.org/ru/law/icc/overview.shtml |title=Международный уголовный суд: Исторический обзор. сайт ООН. |accessdate=30 червня 2015 |archive-date=6 желтоқсан 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121206070017/http://www.un.org/ru/law/icc/overview.shtml }}&lt;/ref&gt;.

Рим статуты 2002 жылғы 1 шілдеде 60 мемлекет тарапынан ратификацияланғаннан кейін күшіне енді.

==Қатысушы мемлекеттер==
[[Сурет:ICC member states.svg|thumb|400px|{{Легенда|#00aa00|ХҚС-ке қатысушы мемлекеттер}} {{Легенда|#eeee00|Рим статутына қол қойып, бірақ ратификацияламаған мемлекеттер}} {{legend|Orange|Қол қойып, кейін қолын кері қайтарған мемлекеттер}} {{Легенда|purple|ХҚС-ке бұрын қатысқан мемлекеттер}} {{Легенда|#ff1111|Рим статутына қол қоймаған және қосылмаған мемлекеттер}}]]
Мемлекеттер Рим статутын [[Мақұлдау|ратификациялағаннан]] кейін Халықаралық қылмыстық сотқа (ХҚС) қатысушы болып саналады, ал олардың азаматтары немесе олардың аумағында жасалған қылмыстар соттың юрисдикциясына жатады.

2013 жылдың сәуіріндегі жағдай бойынша Рим статутын әлем бойынша 123 мемлекет ратификациялаған ([[Палестина]] оны 2015 жылдың 2 қаңтарында ратификациялады). [[Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттер|БҰҰ-ға мүше 193 мемлекеттің]] ішінде 121 мемлекет оны ратификациялаған ([[Кук аралдары]] БҰҰ мүшесі емес), 31 мемлекет қол қойған, бірақ ратификацияламаған, ал 41 мемлекет мүлде қол қоймаған.

Рим статутын ратификациялаған қатысушы мемлекеттер келесі аймақтық топтарға бөлінеді:
* [[Африка|Африка елдері]];
* [[Азия|Азия елдері]], оның ішінде [[Тынық мұхит]]ы аймағындағы елдер;
* [[Шығыс Еуропа]] елдері;
* [[Латын Америкасы]] және [[Вест-Индия|Кариб бассейні]] елдері;
* [[Батыс Еуропа]] және басқа мемлекеттер.
* [[Посткеңестік кеңістік|Кеңестен кейінгі кеңістіктегі]] елдер арасынан Рим статутына [[Эстония]], [[Латвия]], [[Литва]], [[Молдова]], [[Грузия]], Тәжікстан, [[Армения]] және [[Украина]] қол қойып, ратификациялаған. [[Өзбекстан]] мен [[Қырғызстан]] қол қойған, бірақ ратификацияламаған. [[Беларусь]], [[Әзербайжан|Әзірбайжан]], [[Қазақстан]] және [[Түрікменстан]] қол қоймаған. [[Ресей]] ратификацияланбаған қолын кері қайтарып алған.

2013 жылдың сәуіріндегі жағдай бойынша МКС-ке қатысушы 34 мемлекет Африка елдеріне, 19 мемлекет Азия елдеріне, 18 мемлекет Шығыс Еуропа елдеріне, 27 мемлекет Латын Америкасы және Кариб бассейні елдеріне, ал 25 мемлекет Батыс Еуропа және басқа мемлекеттерге жатады&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.icc-cpi.int/en_menus/asp/states%20parties/Pages/the%20states%20parties%20to%20the%20rome%20statute.aspx|title = ICC: The States Parties to the Rome Statute|lang = en|accessdate = 2013-04-03|archiveurl = https://www.webcitation.org/6FwmGqGmC?url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/asp/states%20parties/Pages/the%20states%20parties%20to%20the%20rome%20statute.aspx|archivedate = 2013-04-17|deadlink = yes}}&lt;/ref&gt;.

===Қатысушы мемлекеттер Ассамблеясы===
Қатысушы мемлекеттер Ассамблеясы Сот Президиумы, Прокурор мен Хатшылықтың әкімшілік қызметін бақылауды жүзеге асыру, сондай-ақ ХҚС қызметіне байланысты ұйымдастыру мәселелерін шешу үшін құрылады. Әрбір қатысушы мемлекет бір дауысқа ие, Ассамблеяның барлық шешімдері қатысушылар арасында [[консенсус]]қа қол жеткізу арқылы қабылданады, егер консенсусқа қол жеткізілмесе, мәселе дауысқа салынады. Ассамблеяны төраға мен екі тең төраға басқарады, олар үш жылдық мерзімге қатысушылардың дауыс беруі арқылы сайланады. Ассамблеяның сессиялары жыл сайын кезектесіп [[Нью-Йорк]]та немесе [[Гаага]]да өткізіледі, сондай-ақ жағдайларға байланысты арнайы сессиялар өткізілуі мүмкін. Сессиялар бақылаушы мемлекеттер мен үкіметтік емес ұйымдар үшін ашық&lt;ref name=article112&gt;Article 112 of the [https://legal.un.org/icc/statute/99_corr/cstatute.htm Rome Statute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711080436/https://legal.un.org/icc/statute/99_corr/cstatute.htm |date=2020-07-11 }}. Retrieved 18 October 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amnesty International, 11 November 2007. ''[https://www.amnesty.org/en/international-justice/issues/international-criminal-court/assembly-states-parties Assembly of States Parties of the International Criminal Court] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811084858/https://www.amnesty.org/en/international-justice/issues/international-criminal-court/assembly-states-parties |date=2014-08-11 }}''. Retrieved 2 January 2008.&lt;/ref&gt;.

Ассамблея судьялар мен прокурорларды сайлайды, Соттың бюджеті мен сот өндірісі тәртібі мен дәлелдеме ережелерін қабылдайды, сондай-ақ Сот органдарының бақылау өкілеттіктерін жүзеге асырады. Римдік статут Ассамблеяға судьяларды немесе прокурорларды қызметінен босатуға мүмкіндік береді, егер олар ауыр қылмыс жасаса немесе өз міндеттерін орындауда айтарлықтай бұзушылықтарға жол берсе және Статут талаптарына сәйкес функцияларын орындауға қабілетсіз болса&lt;ref name=article46&gt;Article 46 of the [https://legal.un.org/icc/statute/99_corr/cstatute.htm Rome Statute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711080436/https://legal.un.org/icc/statute/99_corr/cstatute.htm |date=2020-07-11 }}. Retrieved 18 October 2013.&lt;/ref&gt;.

Қатысушы мемлекеттер Соттың сот функцияларына араласа алмайды&lt;ref name=iccnow-asp&gt;Coalition for the International Criminal Court. [http://www.iccnow.org/?mod=asp ''Assembly of States Parties''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212164725/http://www.iccnow.org/?mod=asp |date=2007-12-12 }}. Retrieved 2 January 2008.&lt;/ref&gt;.

===Қатысудан бас тартқан мемлекеттер===
Бірқатар елдер мемлекеттің егемендігін шектейтін және сотқа шексіз кең өкілеттіктер беретін ХҚС-тың идеясына түбегейлі қарсы. Олардың ішінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Қытай]], [[Үндістан]], [[Израиль]] және [[Иран]] бар.

ХҚС қызметіне қарсы ең белсенді қарсылас — АҚШ. АҚШ үкіметі 2000 жылы Римдік статутты қол қойғанымен, 2002 жылы өз қолын қайтарып алды. Алғашында [[Билл Клинтон]], құжатты қол қою кезінде, АҚШ Рим статутын ратификациялауды, оны толыққанды тексермейінше және Халықаралық қылмыстық соттың жұмысымен таныспағанша, көздемейтінін айтты&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/1095580.stm|title=Clinton's statement on war crimes court|work=BBC News|lang=en|accessdate=2013-04-04|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwmOeeEq?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/1095580.stm|archivedate=2013-04-17|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Кейіннен [[Джордж Уокер Буш|кіші Буштың]] әкімшілігі өз әскерилерін қорғау үшін Рим статутынан толық бас тартып, оны АҚШ-тың ұлттық мүдделері мен егемендігіне қарсы деп атады. Сонымен қатар, 2002 жылы [[Америкалық әскери қызметшілерді қорғау туралы заң|америкалық әскери қызметкерлерді қорғау]] туралы арнайы заң қабылданды, ол ХҚС ордеріне сәйкес кез келген америкалық азаматты немесе АҚШ-тың одақтастарының азаматтарын қамаудан босатуға әскери күш қолдануға рұқсат берді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hrights.ru/text/b16/Chapter26.htm|title=Новая атака США на Международный уголовный суд|date=2002|work=[[Human Rights Watch]]|accessdate=2013-04-04|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924031536/http://www.hrights.ru/text/b16/Chapter26.htm|archivedate=2015-09-24}}&lt;/ref&gt;. АҚШ сонымен қатар бірқатар елдермен екіжақты келісімдер жасады, онда оларды күдікті америкалық азаматтарды ХҚС-қа бермеуге міндеттеді, ал бұл келісімдердің бұзылуы жағдайында АҚШ оларға әскери көмек пен басқа да қолдауды тоқтататынын ескерткен&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://index.org.ru/othproj/crimcrt/icc-020708-1.html|title=Начало противостояния. США и Международный уголовный суд. Обзор за май 2002 г.|work=Журнал «Индекс»|accessdate=2013-04-04|deadlink=no|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210232112/http://index.org.ru/othproj/crimcrt/icc-020708-1.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iccnow.org/documents/CICCFS_BIAstatusCurrent.pdf|title=Status of US Bilateral Immunity Acts|date=2006|work=Coalition for the International Criminal Court|format=PDF|lang=en|accessdate=2013-04-04|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwmQXZTq?url=http://www.iccnow.org/documents/CICCFS_BIAstatusCurrent.pdf|archivedate=2013-04-17|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

[[Ресей|Ресей Федерациясы]] Рим статутына 2000 жылғы 13 қыркүйекте қол қойды, алайда оны ратификацияламады және осылайша Халықаралық қылмыстық соттың қатысушы мемлекеті болмады. Дегенмен, Ресей МҚС-пен ынтымақтастық жасады және оның жұмысына бақылаушы ретінде қатысты. 2016 жылы Ресей [[Қырым аннексиясы]]н оккупация деп танығаннан кейін ХҚС-тан шықты&lt;ref name=&quot;ukr&quot;&gt;[https://www.bbc.com/russian/news-60598274 Международный суд в Гааге начал расследование действий России на Украине] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220319152541/https://www.bbc.com/russian/news-60598274 |date=2022-03-19 }}, BBC, 3.03.2022&lt;/ref&gt;.

==Халықаралық қылмыстық соттың қызметі==
Сотқа кем дегенде 139 елден айыптаулар түскен, бірақ қазіргі уақытта соттың прокуроры Африкада орын алған тек сегіз жағдай бойынша тергеу жүргізуде: [[Конго Демократиялық Республикасы]]нда, [[Уганда]]да, [[Орталық Африка Республикасы]]нда; [[Судан]]ның [[Дарфур (аймақ)|Дарфур]] аймағында, [[Кения]], [[Ливия]], [[Кот-д’Ивуар]] және [[Мали]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/Pages/situations%20and%20cases.aspx|title=ICC: Situations and cases|lang=en|accessdate=2013-04-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwmTEpMM?url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/Pages/situations%20and%20cases.aspx|archivedate=2013-04-17|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; елдерінде. Олардың төртеуін өздері мүдделі мемлекеттер сотқа тапсырған (Уганда, Конго Демократиялық Республикасы, Орталық Африка Республикасы және Мали), екеуі [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі|БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі]] тарапынан тапсырылды (Дарфур және Ливия), ал екеуі прокурордың бастамасымен қозғалды (Кения және Кот-д'Ивуар).

2006 жылы сот нақты істерді қарауды бастады. 2006 жылы 17 наурызда Конго Демократиялық Республикасының азаматтығы бар [[Томас Лубангу Дьило]] қамауға алынды. Ол [[Конго патриоттары одағы]]ның жетекшісі болған және [[Итури конфликті]]не қатысқан. Ол 15 жасқа дейінгі балаларды әскери қызметке шақыру және оларды әскери әрекеттерге қатыстыру бойынша айыпталған. Соттың басталуы 2007 жылдың қаңтарына жоспарланған болатын, бірақ процедуралық себептермен екі рет кейінге шегерілді. Сот 2009 жылдың 26 қаңтарында басталды, ал 2012 жылдың 14 наурызында Лубанга айыпты деп танылды. Бұл ХҚС үшін алғашқы айыптау үкімі болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ru.euronews.com/2012/03/14/congolese-warlord-found-guilty-in-icc-s-first-ruling/ |title=Томас Лубанга признан виновным в вербовке детей |access-date=2012-03-15 |archive-date=2012-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315103340/http://ru.euronews.com/2012/03/14/congolese-warlord-found-guilty-in-icc-s-first-ruling/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

Сондай-ақ, прокурор Угандадағы қарулы топтың бес мүшесіне қатысты тұтқындау бұйрықтарын шығарды. Оларды мыңдаған баланы ұрлап, олардың қатарында әскери қызметке алу, үй қызметшілері немесе жыныстық құл ретінде пайдалану бойынша айыптады.

2008 жылдың 21 шілдесінде Халықаралық қылмыстық сот Судан президенті [[Омар әл-Башир]]ді [[Дарфур қақтығысы]] бойынша [[геноцид]] айыбымен тұтқындау бұйрығын шығарды. Осылайша, әл-Башир халықаралық сотта айыпталған алғашқы қызметтегі мемлекет басшысы болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gzt.ru/world/2008/07/14/165434.html|title=Международный трибунал требует арестовать президента Судана|publisher=«Газета»|date=2008-07-14|accessdate=2008-08-21|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090313004434/https://gzt.ru/world/2008/07/14/165434.html|archivedate=2009-03-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vz.ru/politics/2008/7/18/188101.html|title=Судный день Судана|publisher=«Взгляд» газетасы|date=2008-07-18|accessdate=2008-08-21|deadlink=no|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725091318/http://www.vz.ru/politics/2008/7/18/188101.html}}&lt;/ref&gt;.

2011 жылдың 27 маусымында [[Ливия]]ның басшысы [[Муаммар Каддафи]], оның ұлы [[Саиф әл-Ислам]] және Ливия барлау қызметінің басшысы [[Абдұлла әл-Сенусси]]ге қарсы қылмыстық әрекеттер үшін тұтқындау бұйрықтары шығарылды. ХҚС прокуроры [[Луис Морено Окампо]] 2011 жылдың мамырында Ливиядағы наразылық білдірушілердің «саяси түрде» өлтірілуіне байланысты тұтқындау бұйрықтарын шығару сұрауын жасады.

2013 жылдың 4 наурызында [[Кениядағы саяси дағдарыс (2007—2008)|Кенияда болған жағдай]] бойынша айыпталған [[Ухуру Кениата]] Кения президенті болып сайланды&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itar-tass.com/c1/670982.html|title=Вице-премьер Кении Ухуру Кениата победил на президентских выборах, набрав более 50 процентов голосов|date=2013-03-09|publisher=ИТАР-ТАСС|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwmTrEad?url=http://www.itar-tass.com/c1/670982.html|archivedate=2013-04-17|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2019 жылдың 12 сәуірінде ХҚС [[Ауғанстан соғысы (2001—2021)|Ауғанстандағы АҚШ әскери қызметкерлерінің ісін]] тергеуден бас тартты&lt;ref&gt;Мелтон М. [https://www.golos-ameriki.ru/a/icc-declines-us-investigation/4873627.html Международный уголовный суд не будет расследовать действия американских военных в Афганистане] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412235918/https://www.golos-ameriki.ru/a/icc-declines-us-investigation/4873627.html |date=2019-04-12 }} // Америка дауысы, 04.12.2019&lt;/ref&gt;.

2023 жылдың 17 наурызында ХҚС Ресей президенті [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]ді және баланы қорғау жөніндегі уәкіл [[Мария Львова-Белова]]ны [[Украина]]ның балаларын заңсыз депортациялау айыбы бойынша тұтқындау бұйрығын шығарды&lt;ref name=&quot;ордер на арест&quot;&gt;{{cite web|url=https://meduza.io/news/2023/03/17/mezhdunarodnyy-ugolovnyy-sud-vydal-order-na-arest-vladimira-putina|title=Международный уголовный суд в Гааге выдал ордер на арест Владимира Путина|date=2023-03-17|publisher=Meduza|access-date=2023-03-17|archive-date=2023-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317153306/https://meduza.io/news/2023/03/17/mezhdunarodnyy-ugolovnyy-sud-vydal-order-na-arest-vladimira-putina|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2024 жылғы 20 мамырда Халықаралық қылмыстық сот Израиль премьер-министрі [[Беньямин Нетаньяху]] мен Израиль қорғаныс министрі [[Йоав Галант]]ы [[Палестина]] аумағында ([[Газа секторы]]нда) 2023 жылдың 7 қазанынан кейін адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін тұтқындау ордерлерін шығару процесін бастады&lt;ref&gt;[https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state Statement of ICC Prosecutor Karim A.A. Khan KC: Applications for arrest warrants in the situation in the State of Palestine]&lt;/ref&gt;.

2024 жылғы 21 қарашада Халықаралық қылмыстық соттың I Алдын ала тергеу палатасы ({{lang-en|ICC Pre-Trial Chamber I}}) [[Палестина|Палестина Мемлекеті]] туралы іс бойынша Рим статутының 18 және 19-баптарына сәйкес екі шешім қабылдады. Сот Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху мен бұрынғы қорғаныс министрі Йоав Галанты тұтқындау ордерлерін шығарды. Сот хабарламасында Нетаньяхуға «2023 жылдың 8 қазанынан 2024 жылдың 20 мамырына дейін жасалған әскери қылмыстар мен адамзатқа қарсы қылмыстар» бойынша айып тағылатыны атап өтілген&lt;ref&gt;[https://www.icc-cpi.int/news/situation-state-palestine-icc-pre-trial-chamber-i-rejects-state-israels-challenges Situation in the State of Palestine: ICC Pre-Trial Chamber I rejects the State of Israel’s challenges to jurisdiction and issues warrants of arrest for Benjamin Netanyahu and Yoav Gallant. // Press Release: 21 November 2024] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241123195207/https://www.icc-cpi.int/news/situation-state-palestine-icc-pre-trial-chamber-i-rejects-state-israels-challenges |date=2024-11-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nv.ua/ukr/world/geopolitics/mus-vydal-order-na-arest-netanyahu-iz-za-sobytiy-v-sektore-gaza-50468291.html МКС видав ордер на арешт Нетаньягу через події в Секторі Гази. 21.11.2024, 14:06]&lt;/ref&gt;.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:2002 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:Халықаралық қылмыстық сот]]
[[Санат:Сот ісі]]
[[Санат:Гаагадағы ұйымдар]]
[[Санат:БҰҰ мамандандырылған мекемелері]]</text>
      <sha1>jge4woz67nxmad4j28gupaip35f72bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шолданешты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754282</id>
    <revision>
      <id>3626425</id>
      <parentid>3438468</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8169" sha1="8pmzicyep8owqkvbae5limfxwh0ycra" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Шолданешты
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Şoldăneşti}}
 |сурет                   = MD.SD.SD - roundabout - sep 2020.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =48 |lat_sec =55 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =47 |lon_sec =48 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Шолданешты ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 1610
 |бұрынғы атаулары        = 1985 ж. дейін – Шолданешты, 1988 ж. дейін - Черненко
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 145
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 7 596
  |санақ жылы             = 2025
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 272
 |пошта индексі           = MD-7201
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Řoldănești
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Шолданешты''' (Шолдэнешть; {{Lang-ro|Şoldăneşti}}) — [[Молдова]]дағы қала, Шолданешт ауданының орталығы.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B|title=Шолданешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-02 |lang=}}&lt;/ref&gt;
2025 жылы Шолданешты қаласының тұрғындарының саны 7 596 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://chislennost.com/ru/md/population_of_goldanesti_10883.html?ysclid=m7rbzr4n76489652906|title=Шолданешты халқы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-02 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Географиялық орналасуы ==
Шолданешты қаласы Молдованың Солтүстік үстіртінде және Чорна өзенінің аңғарында орналасқан, ол Сорока-Резина транзиттік жолына параллель ағып жатыр. Қала елдің солтүстік-шығыс бөлігінде, [[Кишинев]]тен 81 км қашықтықта, Чорна өзенінің екі жағалауында, оның жағасында 4,5 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://infor24.ru/%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%88%D1%82%D1%8B|title=Шолданешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-02 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Шолданешты ауылы алғаш рет 1610 жылы көрші ауылдардың шекарасын белгілеу туралы жарғыда бояр Писоцкий мен оның әйелі Тудосканың меншігі ретінде көрсетілген.
1817 жылғы халық санағы Шолданештыде 52 шаруа қожалығы, Чорна өзенінде су диірмені, егістік жерлер, жайылым және шабындықтар бар екенін көрсетті. 1835 жылғы халық санағы кезінде елді мекенде 304 тұрғын тіркелген. 1894 жылы Рыбница-Бельцы темір жол учаскесінде бірқатар стансалар, соның ішінде Шолданешты стансасы ашылды.

1911 жылы пошта бөлімшесі ашылып, телеграф байланысы жолға қойылды.

1918–1940 жылдары Шолданешты Оргеев уезінің Резина болысына кіретін коммунаның орталығы болды.

1863 жылы Шолданештыде приход мектебі ашылды, ал 1902 жылы бір сыныпты бастауыш мектеп жұмыс істей бастады.

1804 жылы ауылда Әулие Архангел Михаилдің ағаш шіркеуі салынды. 1957 жылы Кеңес өкіметі шіркеуді жауып, оның үй-жайлары коммерциялық мақсатта пайдаланыла бастады. 1993 жылы 14 қарашада шіркеу қайтадан есігін ашты.

1980 жылы Шолданештыге қалалық типтегі елді мекен, 2002 жылы қала мәртебесі берілді.

Бүгінде Шолданешты қаласы Шолданешты ауданының әкімшілік орталығы болып табылады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nistru.news/sholdenesht-503-goda-istorii/|title=Шолданешты – 503 жылдық тарих|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-02 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономика және инфрақұрылымы ==
Қалада 7 акционерлік қоғам, 68 жауапкершілігі шектеулі серіктестік және 292 шаруа қожалығы жұмыс істейді. Ірі шаруашылық субъектілері: темекі фабрикасы,  АО «Cereale», «Dacia-Agrochim», мемлекеттік орман шаруашылығы.

Қалада 60 сауда нүктесі, 2 ауылшаруашылық базары, 7 қоғамдық тамақтандыру мекемесі, 2 тұрмыстық қызмет көрсету мекемесі, 5 банк филиалы, 2 сақтандыру компаниясының өкілдігі бар. 

Қалалық білім беру жүйесі балабақша, орта мектеп және Алексей Матеевич атындағы теориялық лицейден тұрады. Денсаулық сақтау жүйесі аудандық аурухананы, отбасылық дәрігерлер орталығын, жедел жәрдем станциясын, бес дәріхананы қамтиды.

Аудан орталығында мәдениет орталығы мен екі кітапхана жұмыс істейді. Шолданештыда жыл сайын Халықаралық фестивальдар өтеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/120?ysclid=m7rbvpg44p294671321|title=Шолданешты, Шолданешты ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-03-02 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>8pmzicyep8owqkvbae5limfxwh0ycra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мокэницэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>759334</id>
    <revision>
      <id>3626508</id>
      <parentid>3471126</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9584" sha1="o1jmkfvb7571s784f9rm31c1kdc1nqq" xml:space="preserve">'''Мокэницэ''' ({{lang-ro|Mocăniță}}) — [[Румыния]]дағы тар табанды теміржол, негізінен [[Марамуреш]] жудецінде, [[Трансильвания]] мен [[Буковина]]да кездеседі. Мұндай жолдар көбіне таулы аймақтарда орналасқан, олармен дизель локомотивтері қатынайды, кейде солардың өзін де «мокэницэ» деп атайды. [[Аустрия-Мажарстан]] империясы кезінде бұл жолдар жүк және жолаушы тасымалдау үшін пайдаланылған. Кейіннен көптеген тар табанды жолдар қараусыз қалып, қираған. Қазіргі таңда сақталып қалған кейбір мокэницэлер [[турист]]ік нысан ретінде қызмет етеді.

[[Сурет:Mocanita cu Aburi de pe Valea Vaserului.jpg|thumb|Васер өзенінің аңғарындағы Мокэницэ]]

== Этимология ==
Румын сөзі mocăniță (mocan; [[мокан]]) деген сөзден шыққан – бұл Карпат тауларында өмір сүретін румындардың субэтникалық тобының өкілі. Румын тіліндегі -iță жұрнағы әйел жынысты зат есімдерге тән, көбіне кішірейтіп, еркелету мағынасын береді және көлік құралдарын атауда қолданылады. Кейбір деректерде бұл сөз «кофе қайнатқыш» деген мағынада қолданылуы мүмкін деген де болжам айтылған, өйткені мұндай теміржолда қолданылған локомотивтердің бірі кофеқайнатқышқа ұқсас болған деседі.&lt;ref&gt;{{cw|url=http://www.transylvaniaexpress.com/agnita/restoration.html|title=The Restoration of the Sibiu to Agnita Narrow-Gauge Railway|publisher=transylvaniaexpress.com|archivedate=2016-03-03|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303183801/http://www.transylvaniaexpress.com/agnita/restoration.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Васер аңғары ==
[[Сурет:MocanitaCar.JPG|thumb|Локомотивке айналдырылған Rocar шағын фургоны]]

Ең танымал мокэницэ [[Марамуреш]] жудеціндегі [[Васер]] өзенінің аңғарымен өтеді. Бұл 760 мм тар табанды теміржол 1933–1935 жылдары салынған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер оны ішінара қиратқанымен, соғыстан кейін жол қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта бұл [[теміржол]] орман өнеркәсібі, нақтырақ айтқанда, ағаш дайындау үшін қолданылады. Алайда 2004 жылдан бері оның кейбір бөліктерін туристерге арналған ойын-сауық бағыты ретінде қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Бұл бастаманы 1987 жылы Hilfe für die Wassertalbahn in Rumänien ұйымын құрған бір швейцариялық азамат қолға алған. Бұл жолда Германияда жасалған 764-211 Măriuța (Берлин, Orenstein &amp; Koppel, 1910) және 763-193 Krauss (1921) бу қозғалтқышты локомотивтері жүреді. Сонымен қатар, 1953–1955 жылдары [[Решице]]де құрастырылған бес румындық [[локомотив]] те қызмет етеді. Кейде бұл бағытпен дизельді локомотивтер мен фургондардан қайта жасалған қозғалтқыштар да жүреді. Соңғылары шекара полициясы, орман шаруашылықтары және жеке тұлғалар тарапынан тауға жылдам көтерілу үшін пайдаланылады.

Жол [[Вишеу-де-Сус]] қаласынан басталады, шамамен А. И. Куза жолынан бірнеше шақырым жерде, қаланың орталығынан 1,5 км солтүстікте орналасқан. Негізгі тармағының ұзындығы — Вишеу-де-Сустан Украин шекарасындағы Коман станциясына дейін 43 км. Қосымша тармақтар [[Новац]] өзенінің аңғарымен (13 км) және Стевиуаре бағытына (3 км) өтеді. Васер өзенінің аңғары — [[қоңыр аю]]лар мен [[марал]]дардың мекендеу аймағы, сонымен қатар бұл жерлер мал жаюға пайдаланылады. Теміржолды Căile Ferate Forestiere атты жеке компания басқарады.

== Басқа теміржолдар ==
[[Сурет:CFF Viseul de Sus - Mocanita - Vedere Laterala.JPG|thumb|Пойыз тар табанды теміржолмен жүріп келеді. [[Вишеу-де-Сус]], 2014 жылғы қыркүйек]]

* [[Батыс Румын таулары]]нда, [[Арьеш]] өзенінің аңғарында ([[Алба]] жудецінде) пойыздар [[Абруд]] — [[Кымпени]] бағыты бойынша жүреді. Сонымен қатар, Абруд — [[Турда]] туристік бағытын ашу жоспарланып отыр: 1988 жылы Турдадан Абрудқа немесе кері бағыттағы жол (ұзындығы 93 км) шамамен 6,5 сағатты құраған.
* [[Агнит теміржолы]] 2001 жылы пайдаланудан шығарылған, алайда оны қайта іске қосу жобасы бар.&lt;ref&gt;{{cw|url=http://www.sibiuagnitarailway.com|title=Mocănița Sibiu-Agnita|publisher=sibiuagnitarailway.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Ковасна]] — [[Командэу]] жолы ([[Ковасна]] жудеці) — 1999 жылға дейін бұл бағытта тұрақты туристік пойыздар қатынаған, ал 2002 жылы пойызды сақтап қалған қауымдастық құрылғаннан кейін қайта жанданды.
* [[Кришчиор]] — [[Брад]] жолы ([[Хунедоара]] жудеці) — Румынияның тарихи ескерткіші әрі мәдени мұра нысаны болып табылады, қазіргі таңда туристік тартым ретінде қолданылады.&lt;ref&gt;{{YouTube|9cMu3S0HMhs|An amateur video of a mocăniță at Brad}}&lt;/ref&gt;
* Қазір қараусыз қалған мокэницэ жолдарын туристерге арналған ойын-сауық нысандарына айналдыру жобалары қолға алынуда. Мұндай жобаларға үміткерлер қатарында [[Тыргу]] — [[Муреш]] — [[Банд]], [[Дорнешти]] — [[Улма]] және [[Молдовицэ]] бағытындағы жолдар бар (кейбір жолдар стандартты теміржол табанына бейімделуі мүмкін).

== Құжаттық фильмдер ==
[[BBC — Майкл Пейлинмен Жаңа Еуропа]] (2007), 3-бөлім «Жабайы Шығыс»&lt;ref&gt;{{YouTube|id=cD-u9g8sZ0w|title=Michael Palin's New Europe - Wild East - From the Dniestr to the Danube}}&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=John Organ|тақырыбы=Romania &amp; Bulgaria Narrow Gauge|серия=Narrow Gauge Branch Lines series|орын=Midhurst, West Sussex, UK|баспасы=Middleton Press|жыл=2008|тілі=en|isbn=9781906008239}}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* {{cw|url=https://artsandculture.google.com/partner/mocanita|title=Mocănița – Last of the Carpathian Forestry Railways|publisher=Google Cultural Institute|lang=en}}
* [http://www.cfi.ro/ Румыниядағы тар табанды теміржолдарды қызметпен қамту қауымдастығы] {{ref-ro}}
* [http://www.internationalsteam.co.uk/trains/roman03.htm Autumn Gold - Steam in Romania, October 1998] {{ref-en}}
* [http://www.mocanita.ro/ Васер өзені аңғарындағы Мокэницэ теміржолын қызметпен қамтитын компанияның ресми сайты] {{ref-ro}}
* {{cw|url=http://maramuresland.blogspot.com/2007/11/vaser-valley-ultimate-train.html|title=Vaser Valley, the ultimate train|author=Adela Ulici, Teofil Ivanciuc|publisher=Maramures, the lost world|lang=en|date=2007-11-04|accessdate=2025-04-22}}
* [http://www.wassertalbahn.ch/ Hilfe für die Wassertalbahn in Rumänien] {{ref-de}}

[[Санат:Румынияның теміржол көлігі]]
[[Санат:Хунедоара жудецінің көрікті жерлері]]
[[Санат:Алба жудецінің көрікті жерлері]]
[[Санат:Марамуреш жудецінің көрікті жерлері]]</text>
      <sha1>o1jmkfvb7571s784f9rm31c1kdc1nqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>5:32</title>
    <ns>0</ns>
    <id>762061</id>
    <revision>
      <id>3626496</id>
      <parentid>3623576</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Madi Dos</username>
        <id>18369</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7342" sha1="r0828fcfewuuvf74dkjvozwhaglpye9" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = 5:32
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = криминалды
 | формат = веб-сериал
 | авторы = Әлішер Утев
 | желісі = 
 | өндіріс = [[Sәlem Entertainment]] 
 | рөлдерде = Әбілмансұр Серіков&lt;br /&gt;Қобыланды Болат&lt;br /&gt;Марат Амираев&lt;br /&gt;
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = Роберт Зиганшин
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = қазақ, орыс
 | маусымдар = 1
 | сериялар саны = 12
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Әлішер Утев
 | режиссёрі = Әлішер Утев
 | операторы = Бағдат Аргинов
 | сценарист = Әлішер Утев&lt;br /&gt;Сергей Литовченко
 | түсірілім орны = [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]]
 | ұзақтығы = 40 минут
 | студия = Rocket Studios
 | статусы = аяқталған
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 11 қараша, 2021
 | соңғы рет көрсетілді = 15 ақпан, 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''5:32''' — [[Қазақстан]]да түсірілген криминалды-драма жанрындағы көпсериалы [[веб-сериал]]. Сериалдың авторы әрі продюсері — [[Әлішер Утев]]. Туынды [[Қазақстан]]дағы бірқатар шулы кісі өлтіру оқиғаларына негізделіп, нақты өмірден алынған істерден шабыттанған. Тұсаукесері [[2021 жыл]]ғы [[11 қараша]]да [[YouTube]] және [[Aitube]] видеоплатформаларындағы «Пацанские истории» арналарында өтті. Сериалдың атауы — сағат 5:32-ні білдіреді, бұл – әрбір қылмыс жасалған шамамен уақыт. Онымен қоса Құранның 5 сүресі, 32 аятына сілтеме жасайды.

== Сюжет ==
Сериал оқиғасы полиция тергеушісі мен криминалист маманның айналасында өрбиді. Олар бірнеше кісі өлтіру ісін ашу барысында адамның психологиясы мен қоғамдағы терең жараларды ашады. Әр бөлімде жаңа қылмыстық оқиға көрсетіліп, оның артында тұрған адамның мотиві мен тағдырына үңіледі. Сериалда қоғамдағы зорлық-зомбылық, отбасылық мәселелер, жүйеге сенімсіздік секілді тақырыптар көтеріледі.

Оқиға екі уақыт желісінде өрбиді және маньяк-кісі өлтірушілерге маманданған тәжірибелі тергеуші Шалқар Рахымов туралы баяндалады. 1990-жылдары жас милиционер Шалқар серігі Думан Алтаевпен бірге қолға түспей жүрген маньяктың ізіне түседі. Арада жиырма бес жылдан астам уақыт өткен соң, ол қызметінен әлдеқашан шеттетілген, өмірден түңілген, маскүнем қария ретінде суреттеледі. Шалқарды маскүнемдіктен бұрынғы бастығы Марат Успанов құтқарады. Ол 90-жылдардағы сол маньяк қайтадан адам өлтіре бастаған соң, Шалқардан оны ұстауға көмектесуін сұрайды.

== Актерлік құрам ==
* Әбілмансұр Серіков – Шалқар, тергеуші&lt;ref&gt;[https://ru.kinorium.com/2883300/cast/ Актеры сериала 5:32]&lt;/ref&gt;
* Қобыланды Болат – Думан, тергеуші
* Сағызбай Қарабалин - Арыстан, Еліктеуші маньяк
* Марат Амираев - кәрі Шалқар
* Жалғас Жанғазин - Әмір, жас тергеуші
* Бақтияр Байсерік - Марат, бөлімше полицейі
* Ержан Жаманқұлов - Олжас Қайратұлы, бөлімше бастығы
* Игорь Вербицкий - Әлихан, потологоанатом
* Таңшолпан Кінжембетова - Меруерт
* Тамирис Жанғазина - Балжан
* Саят Мақұлбаев - маньяк, таксист
* Жәудір Сарыпбекова - маньяк, бәліш сатушы
* Қуаныш Құдайберген - маньяк, боксшы
* Аслан Жанұзақов - маньяк (8 бөлім)
* Аян Батырбек - маньяк, аңшы
* Мақсат Рахмет - ауған соғысының ардагері
* Шыңғыс Бейбітұлы - жас Арыстан&lt;ref&gt;[https://marieclaire.kz/zvezdy/5-faktov-o-beke-iz-klipa-iriny-kairatovny/ Факты о Беке из клипа Ирины Кайратовны]&lt;/ref&gt;

== Өндіріс ==
Сериалдың түсірілім жұмыстары [[Алматы]] қаласында және Жамбыл облысында жүргізілген. Туындының құрылымы халықаралық стандарттарға сай келетін драматургиямен ерекшеленеді. Музыкасы, режиссурасы мен монтажы қазақстандық сапалы контентке деген сұранысты ескеріп жасалған.

== Қабылдау ==
Сериал көрермендер мен сыншылар тарапынан жоғары баға алды. Әсіресе, шынайылық пен актерлер ойыны, әлеуметтік мәселелерді көтеруі жағынан мақтауға ие болды. YouTube платформасында миллиондаған қаралым жинады.&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-532-pokoriaiet-ssha/ Казахстанский веб-сериал покоряет США]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://youtube/qWp5NDkCdm4?si=goD1DM3IWHYAV7cK «5:32» ресми YouTube арнасы]{{Deadlink|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.instagram.com/532series/ «5:32» Instagram парақшасы]
* [https://massaget.kz/layfstayl/madeniet/74922/ Массагет – «5:32» сериалы туралы мақала]

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]
[[Санат:Қазақстан криминал телесериалдары]]</text>
      <sha1>r0828fcfewuuvf74dkjvozwhaglpye9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Түбежік ғибадатханалар тобы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>763150</id>
    <revision>
      <id>3626518</id>
      <parentid>3494167</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10451" sha1="b3x6s8tdkfrs2ono0syz8l9udnu13px" xml:space="preserve">[[Сурет:Түбежік-1 ғибадатханасы.jpg|thumb|right|300px|Түбежік-1 ғибадатханасы.]]
'''Түбежік ғибадатханалар тобы''' – [[Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші.

== Орналасқан жері ==
[[Түпқараған ауданы]], [[Форт-Шевченко]] қаласынан 30-35 км солтүстік және шығыс бағыттарда орналасқан. Түбежік құдығынан солтүстік-шығысқа қарай 2–3 км жерде, қоршаған ортадан 3 м биік төбенің шығыс шетінде тұрғызылған.

== Сипаты ==
Ертте темір дәуірі көшпелілерінің Түбежік-1, Түбежік-2 археологиялық кешендері өңделген табиғи кесек тастардан дөңгелек пішінді, күмбезді, ішкі және сыртқы қабырғаларының арасы ұсақ тастармен жымдастырылып, діни рәсімдер өткізетін және адам жерлейтін қабірлер орналасқан ішкі бөлмелер төртбұрышты немесе шаршы тәрізді етіп тұрғызылған. Табылған құрылыстардың іргетастары негізінде ескерткіштердің бастапқы көркі қалпына келтірілген. Алғашында бұл ғимараттарда ежелгі тұрғындар құдайға табынып, құрбандықтар шалған. Кейінгі дәуірлерде бұл орындар жерлеу орындары ретінде пайдаланылған. Кешеннің айналасынан және ішінен табылған артефактілер ежелгі адамдардың күнге, отқа, ата-бабалар рухына, Жер-анаға, табиғаттың тылсым күштеріне табынып, оларға арнап құрбандық шалып, сиынған киелі орындары болғанын көрсетеді. Ерте көшпелілердің ғибадатханаларының сәулеттік үлгілері сол аймақтағы жерасты мешіттері: күмбездерде, сағаналарда және т.б. ескерткіштердің құрылыс үлгілерінде қайталанады.

[[Түпқараған түбегі|Түпқараған]] түбегіндегі осы ғибадат ету қасиетті орындары мен жерлеу кешендері б.з.д. IV–II ғасырларға мерзімделеді. Мұндағы Түбежік-1 және Түбежік-2 ғибадатханалары жобасы бойынша айқыш (крест) тәрізді болып келуімен ерекшеленеді.

=== Түбежік-1 ===
Түбежік-1 диаметрі 16-18 м тас қорған, жобасы айқыш (крест) тәріздес, ішкі бөлмесі үш бүйір бөлме мен орталық залдан тұрады. Ішкі бөлменің мықты тас тұғыры тас пен топырақтан түзілген платформаның үстіне салынған. Бөлмеге оңтүстік шетінен кіретін дромосқа ұқсас дәліздің ұзындығы – 2,7 м. Дәліз қабырғаларына тігінен көміліп қойылған ірі тақтамен еден деңгейінен 40-50 см көтеріліп тұр. Дәліз оңтүстігінде ортасына тігінен орнатылған тақтамен шектелген. Тақта мен қабырға арасындағы кеңістік топырақ және ұсақ тастармен толтырылған. Бөлме ортасынан құрбандық орны анықталған. Оның еден деңгейіндегі қабатынан нашар сақталған қойдың екі қабырғасы мен қолдан жапсырып жасалған ыдыстың жоғарғы жағының сынығы табылды. Бөлмелер ішінен бұзылған жерлеулердің табылуы және орталық зал мен шеткі бөлмелер арасында аласа аралықтардың болуы екінші мәнге ие болуы мүмкін.

=== Түбежік-2 ===
Түбежік-2 ғибадатханасы да тас тұғыр деңгейінде сақталған. Ол тас пен топырақ араласқан негізге, нығайтылған тас тұғырдың үстіне тұрғызылған ішкі бөлмеден тұрады. Ішкі бөлменің көлемі – 3,9×4 м. Бөлменің оңтүстік қабырғасындағы ені 0,7 м болатын үзік дромос тәріздес ауыз бөлмеге қарай өтетін есіктің орны. Дәліз ұзын жағымен солтүстіктен оңтүстікке қарай сәл ғана шығысқа ауытқыған бағытта орналасқан. Ішкі бөлмеге өтетін дромос тәріздес өткел шамасы, тік шахта-құдық түрінде жасалған. Шахта-құдықтың түбі, төбесі кезінде күмбезделіп жабылуы мүмкін кіреберіс бөлмемен жалғасқан.

=== Мүсінтас ===
Қазбаның оңтүстік бөлігінде қаптама қабырғаның қаландысының жанынан антропоморфты мүсінтастың екі сынығы табылған. Оңтүстік, оңтүстік-шығыс бөлікте құрылыстың қаптама қабырғасынан 2,8 м жерде, материктік қабат деңгейінде төңкеріліп жатқан қолдан жапсырып жасалған қыш ыдыс табылды. Шамасы, Түбежік-2 құрылысының дөңгелек залында мүсінтаспен құрбандық алтарь және оның үстінде тас тостаған орналасқан. Табылған қалдықтар бойынша мүсінтасты сол кездің өзінде үш бөлікке сындырып далаға лақтырып тастаған. Кейін оны құлаған қабырғаның тас кесектері басып, құм жауып қалған. Осының арқасында адам қолынан шыққан бұл керемет туынды бізге дейін жақсы сақталған күйде жеткен.

== Құрылыс кезеңдері ==
Ішкі бөлмеде көріктендірудің бірнеше кезеңі тіркеледі. Бұл құрылыстың ұзақ уақыт бойы, бәлкім, әр түрлі этникалық топтардың пайдаланылғандығын көрсетеді. Құрылыстың салыну уақыты әзірге б.з.д. IV ғасыр басымен (мүсінтаста салынған қарулар түріне қарай) мерзімделеді. Құрылыстың соңғы пайдаланылған уақытын жерлеу қабірінен табылған жебе ұштары бойынша орта сармат кезімен мерзімдеуге болады. Құрылыс сыртынан табылған төрт құлақты ыдыс сынықтары кейінгі сармат уақытымен белгіленеді.

Жергілікті маңызы бар археологиялық ескерткіш ерте көшпелілер дәуіріндегі киелі діни нысан Ғаламның жаратылуы мен ондағы адамның орны туралы түсініктен қалыптасқан дамыған діни-мифологиялық жүйе мәліметтерін сақтаған. Қалыптасқан идеология мен құндылық жүйесі ежелгі ғибадатхана мен осында өткізілген рәсімдерде көрініс тапқан.&lt;ref&gt;Қазақстанның киелі орындарының географиясы: Табиғат, археология, этнография және діни сәулет өнері нысандарының тізілімі / Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА академигі Байтанаев Б.Ә. – Алматы: Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, 2017 – 1-шығарылым. – 904 б. ISBN 978-601-7312-78-7&lt;/ref&gt; 

== Әдебиет ==
* Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени ескерткіштерінің жинағы. Маңғыстау облысы. – Өскемен: AsT prime, 2012. – 600 с. – 453–454-бб.
* Онгарулы А., Ольховский В.С., Астафьев А., Дарменов Р. Древние святилища Устюрта и Восточного Приара лья. – Алматы: Институт археологии им. А.Х. Маргу- лана, 2017. – 320 с.
* Самашев З., Кушербаев К., Аманшаев Е., Астафьев А. Сокровища Устюрта и Манкыстау. – Алматы: Архео логия, 2007. – 400 с.
* Самашев З., Оңғар А., Оралбай Е., Қиясбек Ғ. Қызылүйік ғибадатханасы. – Алматы: Археология, 2011. – 200 б.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]
[[Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]</text>
      <sha1>b3x6s8tdkfrs2ono0syz8l9udnu13px</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626519</id>
      <parentid>3626518</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10451" sha1="1crtsw3x44qh52u02clesnapgbjrdn8" xml:space="preserve">[[Сурет:Түбежік-1 ғибадатханасы.jpg|thumb|right|300px|Түбежік-1 ғибадатханасы.]]
'''Түбежік ғибадатханалар тобы''' — [[Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші.

== Орналасқан жері ==
[[Түпқараған ауданы]], [[Форт-Шевченко]] қаласынан 30-35 км солтүстік және шығыс бағыттарда орналасқан. Түбежік құдығынан солтүстік-шығысқа қарай 2–3 км жерде, қоршаған ортадан 3 м биік төбенің шығыс шетінде тұрғызылған.

== Сипаты ==
Ертте темір дәуірі көшпелілерінің Түбежік-1, Түбежік-2 археологиялық кешендері өңделген табиғи кесек тастардан дөңгелек пішінді, күмбезді, ішкі және сыртқы қабырғаларының арасы ұсақ тастармен жымдастырылып, діни рәсімдер өткізетін және адам жерлейтін қабірлер орналасқан ішкі бөлмелер төртбұрышты немесе шаршы тәрізді етіп тұрғызылған. Табылған құрылыстардың іргетастары негізінде ескерткіштердің бастапқы көркі қалпына келтірілген. Алғашында бұл ғимараттарда ежелгі тұрғындар құдайға табынып, құрбандықтар шалған. Кейінгі дәуірлерде бұл орындар жерлеу орындары ретінде пайдаланылған. Кешеннің айналасынан және ішінен табылған артефактілер ежелгі адамдардың күнге, отқа, ата-бабалар рухына, Жер-анаға, табиғаттың тылсым күштеріне табынып, оларға арнап құрбандық шалып, сиынған киелі орындары болғанын көрсетеді. Ерте көшпелілердің ғибадатханаларының сәулеттік үлгілері сол аймақтағы жерасты мешіттері: күмбездерде, сағаналарда және т.б. ескерткіштердің құрылыс үлгілерінде қайталанады.

[[Түпқараған түбегі|Түпқараған]] түбегіндегі осы ғибадат ету қасиетті орындары мен жерлеу кешендері б.з.д. IV–II ғасырларға мерзімделеді. Мұндағы Түбежік-1 және Түбежік-2 ғибадатханалары жобасы бойынша айқыш (крест) тәрізді болып келуімен ерекшеленеді.

=== Түбежік-1 ===
Түбежік-1 диаметрі 16-18 м тас қорған, жобасы айқыш (крест) тәріздес, ішкі бөлмесі үш бүйір бөлме мен орталық залдан тұрады. Ішкі бөлменің мықты тас тұғыры тас пен топырақтан түзілген платформаның үстіне салынған. Бөлмеге оңтүстік шетінен кіретін дромосқа ұқсас дәліздің ұзындығы – 2,7 м. Дәліз қабырғаларына тігінен көміліп қойылған ірі тақтамен еден деңгейінен 40-50 см көтеріліп тұр. Дәліз оңтүстігінде ортасына тігінен орнатылған тақтамен шектелген. Тақта мен қабырға арасындағы кеңістік топырақ және ұсақ тастармен толтырылған. Бөлме ортасынан құрбандық орны анықталған. Оның еден деңгейіндегі қабатынан нашар сақталған қойдың екі қабырғасы мен қолдан жапсырып жасалған ыдыстың жоғарғы жағының сынығы табылды. Бөлмелер ішінен бұзылған жерлеулердің табылуы және орталық зал мен шеткі бөлмелер арасында аласа аралықтардың болуы екінші мәнге ие болуы мүмкін.

=== Түбежік-2 ===
Түбежік-2 ғибадатханасы да тас тұғыр деңгейінде сақталған. Ол тас пен топырақ араласқан негізге, нығайтылған тас тұғырдың үстіне тұрғызылған ішкі бөлмеден тұрады. Ішкі бөлменің көлемі – 3,9×4 м. Бөлменің оңтүстік қабырғасындағы ені 0,7 м болатын үзік дромос тәріздес ауыз бөлмеге қарай өтетін есіктің орны. Дәліз ұзын жағымен солтүстіктен оңтүстікке қарай сәл ғана шығысқа ауытқыған бағытта орналасқан. Ішкі бөлмеге өтетін дромос тәріздес өткел шамасы, тік шахта-құдық түрінде жасалған. Шахта-құдықтың түбі, төбесі кезінде күмбезделіп жабылуы мүмкін кіреберіс бөлмемен жалғасқан.

=== Мүсінтас ===
Қазбаның оңтүстік бөлігінде қаптама қабырғаның қаландысының жанынан антропоморфты мүсінтастың екі сынығы табылған. Оңтүстік, оңтүстік-шығыс бөлікте құрылыстың қаптама қабырғасынан 2,8 м жерде, материктік қабат деңгейінде төңкеріліп жатқан қолдан жапсырып жасалған қыш ыдыс табылды. Шамасы, Түбежік-2 құрылысының дөңгелек залында мүсінтаспен құрбандық алтарь және оның үстінде тас тостаған орналасқан. Табылған қалдықтар бойынша мүсінтасты сол кездің өзінде үш бөлікке сындырып далаға лақтырып тастаған. Кейін оны құлаған қабырғаның тас кесектері басып, құм жауып қалған. Осының арқасында адам қолынан шыққан бұл керемет туынды бізге дейін жақсы сақталған күйде жеткен.

== Құрылыс кезеңдері ==
Ішкі бөлмеде көріктендірудің бірнеше кезеңі тіркеледі. Бұл құрылыстың ұзақ уақыт бойы, бәлкім, әр түрлі этникалық топтардың пайдаланылғандығын көрсетеді. Құрылыстың салыну уақыты әзірге б.з.д. IV ғасыр басымен (мүсінтаста салынған қарулар түріне қарай) мерзімделеді. Құрылыстың соңғы пайдаланылған уақытын жерлеу қабірінен табылған жебе ұштары бойынша орта сармат кезімен мерзімдеуге болады. Құрылыс сыртынан табылған төрт құлақты ыдыс сынықтары кейінгі сармат уақытымен белгіленеді.

Жергілікті маңызы бар археологиялық ескерткіш ерте көшпелілер дәуіріндегі киелі діни нысан Ғаламның жаратылуы мен ондағы адамның орны туралы түсініктен қалыптасқан дамыған діни-мифологиялық жүйе мәліметтерін сақтаған. Қалыптасқан идеология мен құндылық жүйесі ежелгі ғибадатхана мен осында өткізілген рәсімдерде көрініс тапқан.&lt;ref&gt;Қазақстанның киелі орындарының географиясы: Табиғат, археология, этнография және діни сәулет өнері нысандарының тізілімі / Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА академигі Байтанаев Б.Ә. – Алматы: Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, 2017 – 1-шығарылым. – 904 б. ISBN 978-601-7312-78-7&lt;/ref&gt; 

== Әдебиет ==
* Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени ескерткіштерінің жинағы. Маңғыстау облысы. – Өскемен: AsT prime, 2012. – 600 с. – 453–454-бб.
* Онгарулы А., Ольховский В.С., Астафьев А., Дарменов Р. Древние святилища Устюрта и Восточного Приара лья. – Алматы: Институт археологии им. А.Х. Маргу- лана, 2017. – 320 с.
* Самашев З., Кушербаев К., Аманшаев Е., Астафьев А. Сокровища Устюрта и Манкыстау. – Алматы: Архео логия, 2007. – 400 с.
* Самашев З., Оңғар А., Оралбай Е., Қиясбек Ғ. Қызылүйік ғибадатханасы. – Алматы: Археология, 2011. – 200 б.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]
[[Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]</text>
      <sha1>1crtsw3x44qh52u02clesnapgbjrdn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сноубордтан әлем кубогы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>763389</id>
    <revision>
      <id>3626396</id>
      <parentid>3624969</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жалпы медальдар саны */</comment>
      <origin>3626396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6082" sha1="qh0k95s6dnh4v5utdltzuc6e050ig1c" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
|logo=
|pixels=
|caption=
|sport=[[Сноуборд]]
|founded= 1994
|teams=42 ([[2025 жыл]])
|continent=[[Әлем]] [[Халықаралық шаңғы спорт федерациясы]] (IBU {{lang-en|FIS International Ski Federation}})
|champion=
}}

'''Сноубордтан әлем кубогы''' {{lang-en|FIS Snowboard World Cup}} — [[Халықаралық шаңғы спорт федерациясы]]мен ({{lang-en|FIS International Ski Federation}}) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

==Parallel slalom (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{AUT}}
|11||8||7||'''26'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}} 
|4||2||2||'''8'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|4||6||7||'''17'''
|-
|'''4'''||align=left|{{FRA}} 
|3||4||0||'''7'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|1||3||3||'''7'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{BUL}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|1||0||1||'''2'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||3||2||'''5'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|}

==Parallel giant slalom (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{ITA}}
|5||6||4||'''15'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{AUT}} 
|4||0||5||'''9'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|3||2||0||'''5'''
|-
|rowspan=2|'''4'''||align=left|{{GER}} 
|1||1||1||'''3'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|1||1||1||'''3'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|0||3||1||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|rowspan=2|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{BUL}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|}

==Half-pipe (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{JPN}}
|10||8||9||'''27'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}} 
|5||6||4||'''15'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|4||4||2||'''10'''
|-
|'''4'''||align=left|{{SWE}} 
|4||3||2||'''9'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|3||3||3||'''9'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|2||3||1||'''6'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|1||1||2||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}}
|1||0||2||'''3'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|}

==Big Air (2001-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{AUT}}
|5||1||3||'''9'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}} 
|5||0||9||'''14'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|4||4||6||'''14'''
|-
|'''4'''||align=left|{{JPN}} 
|3||1||2||'''6'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|3||1||1||'''5'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|2||2||0||'''4'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{BEL}}
|2||0||2||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|1||1||3||'''5'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|0||3||3||'''6'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|0||2||1||'''3'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''13'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|0||0||2||'''2'''
|}

==Slope style (2011-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{USA}}
|5||4||2||'''107'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}} 
|2||3||4||'''122'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{JPN}}
|2||2||1||'''5'''
|-
|'''4'''||align=left|{{FIN}} 
|1||1||1||'''3'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|rowspan=2|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{NZL}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|rowspan=2|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{GBR}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|0||0||1||'''1'''
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{FRA}}
|47||31||29||'''107'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}} 
|37||39||46||'''122'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|27||14||15||'''56'''
|-
|'''4'''||align=left|{{USA}} 
|22||29||26||'''77'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|19||15||2||'''46'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|15||14||9||'''38'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|11||9||8||'''28'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|11||7||8||'''26'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|10||10||10||'''30'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|7||18||12||'''37'''
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==

*{{official website|http://www.fissnowboardworldcup.com/}}
*[https://web.archive.org/web/20151222162644/http://data.fis-ski.com/global-links/statistics/multi-cup-standings.html?nbr=2&amp;gender=M&amp;cup=WC&amp;nation=&amp;seasoncode=ALL&amp;discipline=ALL&amp;sector=SB&amp;search=Search&amp;orderby=nbr Statistics]&amp; Men, Women
*[https://web.archive.org/web/20090928041014/http://www.fis-ski.com/uk/disciplines/snowboard/ Snowboard] at ''FIS-Ski.com''
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_women.html Podium places in the World Cup Women]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_men.html Podium places in the World Cup Men]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_d_women.html Podium places in the World Cup Women / Disciplines]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_d_men.html Podium places in the World Cup Men / Disciplines]

[[Санат:Сноубордтан әлем кубогы]]
[[Санат:Сноуборд]]</text>
      <sha1>qh0k95s6dnh4v5utdltzuc6e050ig1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626397</id>
      <parentid>3626396</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жалпы медальдар саны */</comment>
      <origin>3626397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6065" sha1="5po20fia2veswd4fayil8zble52i16w" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
|logo=
|pixels=
|caption=
|sport=[[Сноуборд]]
|founded= 1994
|teams=42 ([[2025 жыл]])
|continent=[[Әлем]] [[Халықаралық шаңғы спорт федерациясы]] (IBU {{lang-en|FIS International Ski Federation}})
|champion=
}}

'''Сноубордтан әлем кубогы''' {{lang-en|FIS Snowboard World Cup}} — [[Халықаралық шаңғы спорт федерациясы]]мен ({{lang-en|FIS International Ski Federation}}) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

==Parallel slalom (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{AUT}}
|11||8||7||'''26'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}} 
|4||2||2||'''8'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|4||6||7||'''17'''
|-
|'''4'''||align=left|{{FRA}} 
|3||4||0||'''7'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|1||3||3||'''7'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{BUL}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|1||0||1||'''2'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||3||2||'''5'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|}

==Parallel giant slalom (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{ITA}}
|5||2||3||'''10'''
|-
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{AUT}} 
|3||7||6||'''16'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|3||0||3||'''6'''
|-
|'''4'''||align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|1||3||0||'''4'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|1||2||2||'''5'''
|-
|'''6'''||align=left|{{BUL}} 
|1||1||1||'''3'''
|-
|rowspan=2|'''7'''||align=left|{{GER}} 
|1||0||0||'''1'''
|-
|align=left|{{CHE}} 
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{POL}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|}

==Half-pipe (1994-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{JPN}}
|10||8||9||'''27'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}} 
|5||6||4||'''15'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|4||4||2||'''10'''
|-
|'''4'''||align=left|{{SWE}} 
|4||3||2||'''9'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|3||3||3||'''9'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|2||3||1||'''6'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|1||1||2||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}}
|1||0||2||'''3'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|}

==Big Air (2001-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{AUT}}
|5||1||3||'''9'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}} 
|5||0||9||'''14'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|4||4||6||'''14'''
|-
|'''4'''||align=left|{{JPN}} 
|3||1||2||'''6'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|3||1||1||'''5'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|2||2||0||'''4'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{BEL}}
|2||0||2||'''4'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|1||1||3||'''5'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{SVN}}
|0||3||3||'''6'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|0||2||1||'''3'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''13'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|0||0||2||'''2'''
|}

==Slope style (2011-2025)==
=== Жалпы медальдар саны ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{USA}}
|5||4||2||'''107'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}} 
|2||3||4||'''122'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{JPN}}
|2||2||1||'''5'''
|-
|'''4'''||align=left|{{FIN}} 
|1||1||1||'''3'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|1||1||0||'''2'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|rowspan=2|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{NZL}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|rowspan=2|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{GBR}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|0||0||1||'''1'''
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{FRA}}
|47||31||29||'''107'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}} 
|37||39||46||'''122'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|27||14||15||'''56'''
|-
|'''4'''||align=left|{{USA}} 
|22||29||26||'''77'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|19||15||2||'''46'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|15||14||9||'''38'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{NED}}
|11||9||8||'''28'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|11||7||8||'''26'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|10||10||10||'''30'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|7||18||12||'''37'''
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==

*{{official website|http://www.fissnowboardworldcup.com/}}
*[https://web.archive.org/web/20151222162644/http://data.fis-ski.com/global-links/statistics/multi-cup-standings.html?nbr=2&amp;gender=M&amp;cup=WC&amp;nation=&amp;seasoncode=ALL&amp;discipline=ALL&amp;sector=SB&amp;search=Search&amp;orderby=nbr Statistics]&amp; Men, Women
*[https://web.archive.org/web/20090928041014/http://www.fis-ski.com/uk/disciplines/snowboard/ Snowboard] at ''FIS-Ski.com''
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_women.html Podium places in the World Cup Women]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_men.html Podium places in the World Cup Men]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_d_women.html Podium places in the World Cup Women / Disciplines]
*[http://www.wintersport-charts.info/sn_all_wc_d_men.html Podium places in the World Cup Men / Disciplines]

[[Санат:Сноубордтан әлем кубогы]]
[[Санат:Сноуборд]]</text>
      <sha1>5po20fia2veswd4fayil8zble52i16w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Spähpanzer</title>
    <ns>3</ns>
    <id>763417</id>
    <revision>
      <id>3626440</id>
      <parentid>3516233</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladimir Solovjev</username>
        <id>28571</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vladimir Solovjev [[Қатысушы талқылауы:VeridianEditor]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Spähpanzer]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/VeridianEditor|VeridianEditor]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Spähpanzer|Spähpanzer]]&quot;</comment>
      <origin>3495945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="rkqwrldz363a2woyfhcv8vxmwfi7ooz" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Human Humanov}}

-- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 23:27, 2025 ж. тамыздың 15 (+05)</text>
      <sha1>rkqwrldz363a2woyfhcv8vxmwfi7ooz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаңғы спортынан әлем чемпионаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764771</id>
    <revision>
      <id>3626540</id>
      <parentid>3508839</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5452" sha1="nxv3xhgb6ck7ifx74e78sjrkjfnseuq" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
|logo=
|pixels=
|caption=
|sport=[[Шаңғы спорты]]
|founded= 1925
|teams=47 ([[2025 жыл]])
|continent=[[Әлем]] [[Халықаралық шаңғы спорты федерациясы]] (FIS {{lang-en|International Ski Federation}})
|champion=
}}

'''Шаңғы спортынан әлем чемпионаты''' ({{lang-en|FIS Nordic World Ski Championships}}) — [[Халықаралық шаңғы спорты федерациясы]]мен ({{lang-en|International Ski Federation}}, {{lang-fr|Fédération Internationale de Ski}}, ''FIS'') ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

== Чемпионаттар ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Жыл
!Қала
!Ел
|-
|'''[[1925]]''' || [[Янске-Лазне]] || {{TCH}}
|-
|'''[[1926]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[1927]]''' || [[Кортина-д'Ампеццо]] || {{ITA}}
|-
|'''[[1929]]''' || [[Закопане]] || {{AUT}}
|-
|'''[[1930]]''' || [[Осло]] || {{NOR}}
|-
|'''[[1931]]''' || [[Оберхоф]] || {{GER}}
|-
|'''[[1933]]''' || [[Инсбрук]] || {{AUT}}
|-
|'''[[1934]]''' || [[Соллефтео]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1935]]''' || [[Високе-Татри]] || {{TCH}}
|-
|'''[[1937]]''' || [[Шамони]] || {{FRA}}
|-
|'''[[1938]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[1939]]''' || [[Закопане]] || {{POL}}
|-
|'''[[1950]]''' || [[Лейк-Плэсид]] || {{USA}}
|-
|'''[[1954]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1958]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[1962]]''' || [[Закопане]] || {{POL}}
|-
|'''[[1966]]''' || [[Осло]] || {{NOR}}
|-
|'''[[1970]]''' || [[Високе-Татри]] || {{TCH}}
|-
|'''[[1974]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1978]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[1980]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1982]]''' || [[Осло]] || {{NOR}}
|-
|'''[[1984]]''' || [[Энгельберг (Обвальден)|Энгельберг]]/[[Рованиеми]] || {{CHE}}/{{FIN}}
|-
|'''[[1985]]''' || [[Зеефельд (Тироль)|Зеефельд]] || {{AUT}}
|-
|'''[[1987]]''' || [[Оберстдорф]] || {{FRG}}
|-
|'''[[1989]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[1991]]''' || [[Валь-ди-Фьемме]] || {{ITA}}
|-
|'''[[1993]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1995]]''' || [[Тандер-Бей]] || {{CAN}}
|-
|'''[[1997]]''' || [[Тронхейм]] || {{NOR}}
|-
|'''[[1999]]''' || [[Рамзау-ам-Дахштайн]] || {{AUT}}
|-
|'''[[2001]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[2003]]''' || [[Валь-ди-Фьемме]] || {{ITA}}
|-
|'''[[2005]]''' || [[Оберстдорф]] || {{GER}}
|-
|'''[[2007]]''' || [[Саппоро]] || {{JPN}}
|-
|'''[[2009]]''' || [[Либерец]] || {{CZE}}
|-
|'''[[2011]]''' || [[Осло]] || {{NOR}}
|-
|'''[[2013]]''' || [[Валь-ди-Фьемме]] || {{ITA}}
|-
|'''[[2015]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2017]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|'''[[2019]]''' || [[Зеефельд (Тироль)|Зеефельд]] || {{AUT}}
|-
|'''[[2021]]''' || [[Оберстдорф]] || {{GER}}
|-
|'''[[2023]]''' || [[Планица]] || {{SVN}}
|-
|'''[[2025]]''' || [[Тронхейм]] || {{NOR}}
|-
|'''[[2027]]''' || [[Фалун]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2029]]''' || [[Лахти]] || {{FIN}}
|-
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|- 
|1|| align=&quot;left&quot;| '''{{NOR}}'''||'''184'''||'''141'''||'''132'''||'''457'''
|-
|2|| align=&quot;left&quot;| {{FIN}}||63||74||70||207
|-
|3|| align=&quot;left&quot;| {{SWE}}||58||53||58||169
|-
|4|| align=&quot;left&quot;| {{GER}}||39||53||33||125
|-
|5|| align=&quot;left&quot;| {{URS}}||36||32||24||92
|-
|6|| align=&quot;left&quot;| {{AUT}}||28||33||42||103
|-
|7|| align=&quot;left&quot;| {{RUS}}||27||35||32||104
|-
|8|| align=&quot;left&quot;| {{DDR}}||12||15||11||38
|-
|9|| align=&quot;left&quot;| {{POL}}||12||7||13||32
|-
|10|| align=&quot;left&quot;| {{ITA}}||11||24||24||59
|-
|11|| align=&quot;left&quot;| {{JPN}}||11||14||21||46
|-
|12|| align=&quot;left&quot;| {{SVN}}||8||5||9||22
|-
|13||align=left|{{USA}}||8||5||7||20
|-
|14||align=left|{{TCH}}||7||12||11||30
|-
|15|| align=&quot;left&quot;| {{FRA}}||6||4||15||25
|-
|rowspan=2|16|| align=&quot;left&quot;| {{CHE}}||4||1||2||7
|-
| align=&quot;left&quot;| {{FRG}}||4||1||2||7
|-
|18|| align=&quot;left&quot;| {{CZE}}||3||6||6||15
|-
|19||align=left|{{EST}}||3||5||2||10
|-
|20||align=left|{{KAZ}}||3||2||4||9
|-
|21||align=left|{{CAN}}||3||1||3||7
|-
|22|| align=&quot;left&quot;| {{ESP}}||1||1||0||2
|-
|23||align=left|{{YUG}}||1||0||0||1
|-
|rowspan=2|24|| align=&quot;left&quot;| {{BLR}}||0||1||0||1
|-
|align=left|{{SVK}}||0||1||0||1
|-
|26|| align=&quot;left&quot;| {{UKR}}||0||0||2||2
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==
*[https://web.archive.org/web/20130303183326/http://www.fis-ski.com/uk/majorevents/fisworldskichampionships/nordicwsc.html FIS Nordic World Ski Championships from official site]
*[https://web.archive.org/web/20050305075135/http://www.sports123.com/cco/index.html Sport 123 results – cross-country skiing]
*[http://sports123.com/nco/index.html Sport 123 results – Nordic combined] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014163021/http://sports123.com/nco/index.html |date=14 October 2012 }}
*[http://sports123.com/sju/index.html Sport 123 results – ski jumping] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717023522/http://sports123.com/sju/index.html |date=17 July 2012 }}

[[Санат:Шаңғы спортынан әлем чемпионаттары]]</text>
      <sha1>nxv3xhgb6ck7ifx74e78sjrkjfnseuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>764845</id>
    <revision>
      <id>3626362</id>
      <parentid>3625943</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Кешегі деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626362</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="130" sha1="n794npxjehwq2ol42rurbw0ybgmwndz" xml:space="preserve">{
	&quot;articles&quot;: 244171,
	&quot;pages&quot;: 668278,
	&quot;edits&quot;: 3622644,
	&quot;users&quot;: 179441,
	&quot;activeusers&quot;: 333,
	&quot;admins&quot;: 15,
	&quot;files&quot;: 8762
}</text>
      <sha1>n794npxjehwq2ol42rurbw0ybgmwndz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Теодорик кесенесі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766171</id>
    <revision>
      <id>3626517</id>
      <parentid>3510628</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8129" sha1="6pnfusb513h2n1zsved6b36yc12csc2" xml:space="preserve">{{Ғимарат
| ғимараттың аты = Теодорик кесенесі
| шынайы аты = {{lang-it|Mausoleo di Teodorico}}
| статусы = ғибадатхана
| атауы = Теодорик кесенесі
| суреті = Mausoleum_of_Theodoric_(Ravenna)_-_Exterior.jpg
| сурет атауы = Кесененің қасбеті
| позициялық карта = Италия
 |lat_dir = |lat_deg = 44 |lat_min = 25 |lat_sec = 30
 |lon_dir = |lon_deg = 12 |lon_min = 12 |lon_sec = 33
| ғимарат түрі = кесене
| қала = [[Равенна]]
| мемлекет = {{Байрақ|Италия}}
}}
'''Ұлы Теодорик кесенесі''' ({{lang-it|Mausoleo di Teodorico}}) — [[Равенна|Равеннаның]] шетіндегі [[кесене]], [[Ұлы Теодорих|остгот патшасы Теодорик]] [[520 жыл|520]] жылы өзінің бейіті ретінде тұрғызған. Бұл остготтық сәулет өнерінің жалғыз үлгісі және ежелгі герман патшасының аман қалған жалғыз кесенесі.

1996 жылы кесене Равеннаның ерте христиандық ескерткіштерінің бөлігі ретінде [[Әлемдік мұра|ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра]] нысандарына енгізілді.

Қазіргі уақытта ол мұражай мәртебесіне ие. Келушілер кіруге рұқсат етілген. Кіру ақылы.

== Кесененің тарихы ==
[[Сурет:Mausoleo_di_teodorico,_interno,_camera_superiore,_sarcofago_di_teodorico,_in_porfido,_520_dc_ca._04.jpg|солға|нобай|Порфир лабрумы]]
Биіктігі он метрлік күмбезбен көмкерілген екі он қырлы ярусқа Истрия тастан тұрғызылған, 300 тонналық жалғыз тастан ойылған, германдық шатырларға еліктеу болуы мүмкін. Готтардың мұндай ауыр тақтаны көтеруге мүмкіндігі болмағандықтан, кесене ең жоғарғы жағына дейін топырақпен толтырылды, содан кейін күмбез орнына сүйреп апарылып, жер алынып тасталды. Кесене құрылысы үшін Равеннаның сыртындағы бар готикалық зират таңдалды.

Равенна [[I Юстиниан|Юстинианның]] билігіне өткенде, Теодориктің денесі кесенеден шығарылып, кесененің өзі часовняға айналды. Готикалық билеушінің [[порфир]] [[Саркофаг|саркофагы]] қазір бос тұр. Ағынның жақындығы іргетастардың бұзылуына әкеліп соқты, 19 ғасырда қалпына келтіру жұмыстарын қажет етті. 20 ғасырдың басында кесенеге барған өнертанушы Павел Мұратов былай деп жазды:
{{Cquote|Шіркеулік аңыз ариан патшасының жанын Этнаның аузына бекер батырды, ол оны шайтанға сатқындық жасады. Танымал қиялда Теодорих Равеннаның меценаттары мен қорғаушыларының бірі болып қала берді, әулие Ромуальд пен Аполлинарийден кем емес. Готика патшасының қабіріне Равеннаға баратын барлық саяхатшылар барады. Оларды мұнда не қызықтырады? Теодориктің естелігі ешкімге қымбат бола алмайды. Дегенмен, бұл кесенеге бару тарихшы немесе эрудит емес, әр саяхатшының жанында қарапайым қызығушылықтан гөрі терең із қалдырады. Бұл әлемдегі қандай да бір себептермен ғасырлардың өтуін айқын сезінуге болатын жерлердің бірі, онда «тарих» сияқты абстрактілі ұғым қызықты күшпен және жақындықпен сезіледі. Мұнда біз өткенмен ортақтықтың бар екендігіне, біздің тағдырымыз бен аңызға айналған патшаның тағдыры арасындағы қандай да бір таңқаларлық, нәзік және күрделі байланыстың бар екендігіне еріксіз сенеміз.}}

== Сыртқы және ішкі безендіру ==
[[Сурет:Plan_of_Tomb_of_Theodoric.jpg|солға|нобай|&lt;center&gt;Кесененің жоспары (екінші деңгей)&lt;/center&gt;]]
Кесене екі қабаттан тұрады: үстіңгі қабатында Теодорик саркофагы бар, ал төменгісі оның отбасы мүшелерін жерлеуге арналған немесе жерлеу рәсімі үшін капелла ретінде қызмет еткен болуы мүмкін.

Кесененің ''төменгі қабаты'' жарты шеңберлі доғалары бар тауашалармен бөлінген он жағы бар. Тауастардың бірінде кесенеге кіретін есік бар. Бұл ярустың ішкі бөлігі крест түрінде салынған. Жарық периметрдің айналасында орналасқан алты кішкентай терезе арқылы кіреді.

''Жоғарғы қабаттың'' диаметрі кішірек, сонымен қатар декагональды, күмбез тірелген сақина тәрізді құрылымға ауысады. Екінші деңгейдің периметрінің жоғарғы жағы [[Фриз|фризмен]] безендірілген.

Монолитті күмбез он екі тас «кронштейнмен» безендірілген, олар сәндік функцияны ғана емес, сонымен қатар күмбезді тасымалдау және орнату үшін де пайдаланылған. «Жақшаның» ұшында он екі елшінің есімдері қашалған. Күмбездің астынан бір кездері жоғарғы қабатқа көлеңке түсірген мозаикалық кресттің іздері көрінеді.
{| class=&quot;toccolours&quot; cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#FFF8DC; color:black; width:23em; max-width: 40%;&quot;
| style=&quot;text-align: left;&quot; |
: Теңіз алысқа шегінді,
: Ал раушан гүлдер қоршауды қоршап алды,
: Осылайша, табытта ұйықтап жатқан Теодорик,
: Мен өмірдің дауылы туралы армандаған емеспін.
|-
| style=&quot;text-align: left;&quot; |&lt;center&gt;''[[Александр Александрович Блок|Александр Блок]], «Равенна»''&lt;/center&gt;
|}

== Әдебиет ==
* Мухин Андрей Сергеевич. Сәулет дәстүрлерінің трансформациясы: варварлық патшалықтар дәуірінің құрылыс практикасы контекстінде аккультурация (Равеннадағы Теодорих кесенесі мысалында) // Санкт-Петербург университетінің вестникі. Саясаттану. Халықаралық қатынастар.— 2012.— No 2.

[[Санат:520 жыл]]</text>
      <sha1>6pnfusb513h2n1zsved6b36yc12csc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Венаны алғаны үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772255</id>
    <revision>
      <id>3626424</id>
      <parentid>3583681</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="fg10xkiicke3uqpkvjp03djb3he95ex" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Венаны алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Vienna ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Vienna OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Берлинді алғаны үшін медалі|«Берлинді алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Vienna&quot;
}}
'''«Венаны алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}) — [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде Венаны басып алу құрметіне КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен белгіленген медаль.

== Медаль туралы ереже ==
«Венаны алғаны үшін» медалімен Қызыл Армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің әскери қызметшілері — 1945 жылғы 16 наурыз бен 13 сәуір аралығында [[Вена|Венаны шабуылдау мен алуға]] тікелей қатысқандар, сондай-ақ [[Вена|осы қаланы]] алу кезіндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырған және басқарған тұлғалар марапатталады.

«Венаны алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] медалінен кейін орналастырылады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Венаны алғаны үшін» медалімен шамамен 277 380 адам марапатталған.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Венаны алғаны үшін» медалі [[Жез|жезден]] жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді. Медаль жобасының авторы — суретші Зворыкина.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ ВЕНЫ» деген жазу, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша, төменгі бөлігінде [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Венаның алынған күні — «13 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Vienna REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|220x220 нүкте]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>fg10xkiicke3uqpkvjp03djb3he95ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626426</id>
      <parentid>3626424</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4375" sha1="p3u2nrv002j9zk9qxgy9zgo7q392muo" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Венаны алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Vienna ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Vienna OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Берлинді алғаны үшін медалі|«Берлинді алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Vienna&quot;
}}
'''«Венаны алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}) — [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде Венаны басып алу құрметіне КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен белгіленген медаль.

== Медаль туралы ереже ==
«Венаны алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 16 наурыз—13 сәуір аралығында Венаны шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады.

«Венаны алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Венаны алғаны үшін» медалімен шамамен 277 380 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Венаны алғаны үшін» медалі [[Жез|жезден]] жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді. Медаль жобасының авторы — суретші Зворыкина.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ ВЕНЫ» деген жазу, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша, төменгі бөлігінде [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Венаның алынған күні — «13 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Vienna REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|220x220 нүкте]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>p3u2nrv002j9zk9qxgy9zgo7q392muo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626430</id>
      <parentid>3626426</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медальдің сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4935" sha1="2fcx2sbg9ducryj1vxinqs5bwkd1p4f" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Венаны алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Vienna ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Vienna OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Берлинді алғаны үшін медалі|«Берлинді алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Vienna&quot;
}}
'''«Венаны алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}) — [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде Венаны басып алу құрметіне КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен белгіленген медаль.

== Медаль туралы ереже ==
«Венаны алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 16 наурыз—13 сәуір аралығында Венаны шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады.

«Венаны алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Венаны алғаны үшін» медалімен шамамен 277 380 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Венаны алғаны үшін» медалі [[Жез|жезден]] жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді. Медаль жобасының авторы — суретші Зворыкина.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «ВЕНАНЫ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ ВЕНЫ»}}) деген жазу, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша, төменгі бөлігінде [[Дәмжапырақ|дәмжапырақтың]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медалдің артқы бетінде Венаның алынған күні — «13 сәуір 1945» ({{lang-ru|«13 апреля 1945»}}) деген жазу бар, күннің үстінде бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм көгілдір түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында ені 8 мм көк жолақ орналасқан.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Vienna REVERSE.jpg|Медалдің артқы беті
Сурет:RUSMARKA-1946.jpg|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>2fcx2sbg9ducryj1vxinqs5bwkd1p4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626431</id>
      <parentid>3626430</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Суреттеме */</comment>
      <origin>3626431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5427" sha1="0z12l5xvvy01w21sccbu0xt5v88tx76" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Венаны алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Vienna ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Vienna OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Берлинді алғаны үшін медалі|«Берлинді алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Vienna&quot;
}}
'''«Венаны алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Вены»}}) — [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде Венаны басып алу құрметіне КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен белгіленген медаль.

== Медаль туралы ереже ==
«Венаны алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 16 наурыз—13 сәуір аралығында Венаны шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады.

«Венаны алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Венаны алғаны үшін» медалімен шамамен 277 380 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Венаны алғаны үшін» медалі [[Жез|жезден]] жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді. Медаль жобасының авторы — суретші Зворыкина.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «ВЕНАНЫ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ ВЕНЫ»}}) деген жазу, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдызша, төменгі бөлігінде [[Дәмжапырақ|дәмжапырақтың]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медалдің артқы бетінде Венаның алынған күні — «13 сәуір 1945» ({{lang-ru|«13 апреля 1945»}}) деген жазу бар, күннің үстінде бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм көгілдір түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында ені 8 мм көк жолақ орналасқан.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Vienna REVERSE.jpg|Медалдің артқы беті
Сурет:RUSMARKA-1946.jpg|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл
&lt;/gallery&gt;

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=114—115|isbn=5-7062-0111-0}}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=85—86|isbn=}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>0z12l5xvvy01w21sccbu0xt5v88tx76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будапештті алғаны үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772263</id>
    <revision>
      <id>3626363</id>
      <parentid>3583676</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5396" sha1="oq4zsp9b17jm4pme11jabf512i107dr" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Будапештті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Budapest ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Budapest OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 362 050
  | жоғары марапаты          = [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Budapest&quot;
}}
'''«Будапештті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы жарлығымен 1945 жылы Будапештті алуға қатысқан әскери қызметшілерді марапаттау үшін тағайындалған кеңестік медал. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Будапештті алғаны үшін» медалімен Қызыл Армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің әскери қызметшілері — 1944 жылғы 20 желтоқсан мен 1945 жылғы 15 ақпан аралығында [[Будапешт|Будапештті ерлікпен шабуылдап алуына]] тікелей қатысқандар, сондай-ақ осы қаланы алу кезіндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырған және басқарған тұлғалар марапатталды.
«Будапештті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.
1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Будапештті алғаны үшін» медалімен шамамен 362 050 адам марапатталған.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Будапештті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында — екі айқастырылған [[лавр]] бұтақтарының үстінде бейнеленген орақ пен балға орналасқан.

Медальдің артқы бетінде Будапешттің алынған күні — «13 февраля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша бейнеленген.

[[Сурет:Capture of Budapest REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|230x230 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы) түрде жасалған. Медальдің алдыңғы және артқы беттері жиекпен қоршалған.

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын сарғылт түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның ортасында ені 8 мм көгілдір жолақ бар.

== Мәдениетте ==
Медаль «Жаулар менің үйімді өртеп жіберді» әнінде айтылған.
{{quote|text=''..Ілулі тұрды кеудесінде,  Будапешт үшін алған медаль.'' (&lt;small&gt;..И на груди его висела,  Медаль за город Будапешт.&lt;/small&gt;)|sign=&lt;small&gt;''[[Михаил Васильевич Исаковский|М. Исаковский]]''&lt;/small&gt;}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>oq4zsp9b17jm4pme11jabf512i107dr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626364</id>
      <parentid>3626363</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5716" sha1="6x8uva24olw23mz1famlccys44t5u8p" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Будапештті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Budapest ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Budapest OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 362 050
  | жоғары марапаты          = [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Budapest&quot;
}}
'''«Будапештті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы жарлығымен 1945 жылы Будапештті алуға қатысқан әскери қызметшілерді марапаттау үшін тағайындалған кеңестік медал. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Будапештті алғаны үшін» медалімен 1944 жылғы 20 желтоқсан мен 1945 жылғы 15 ақпан аралығында [[Будапешт]] қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан — Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды.

«Будапештті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Будапештті алғаны үшін» медалімен шамамен 362 050 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Будапештті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында — екі айқастырылған [[лавр]] бұтақтарының үстінде бейнеленген орақ пен балға орналасқан.

Медальдің артқы бетінде Будапешттің алынған күні — «13 февраля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша бейнеленген.

[[Сурет:Capture of Budapest REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|230x230 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы) түрде жасалған. Медальдің алдыңғы және артқы беттері жиекпен қоршалған.

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын сарғылт түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның ортасында ені 8 мм көгілдір жолақ бар.

== Мәдениетте ==
Медаль «Жаулар менің үйімді өртеп жіберді» әнінде айтылған.
{{quote|text=''..Ілулі тұрды кеудесінде,  Будапешт үшін алған медаль.'' (&lt;small&gt;..И на груди его висела,  Медаль за город Будапешт.&lt;/small&gt;)|sign=&lt;small&gt;''[[Михаил Васильевич Исаковский|М. Исаковский]]''&lt;/small&gt;}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>6x8uva24olw23mz1famlccys44t5u8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626372</id>
      <parentid>3626364</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медальдің сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="aj4mpub6nbqip35gfxqg4baf1uwxymh" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Будапештті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Budapest ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Budapest OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 362 050
  | жоғары марапаты          = [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Budapest&quot;
}}
'''«Будапештті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы жарлығымен 1945 жылы Будапештті алуға қатысқан әскери қызметшілерді марапаттау үшін тағайындалған кеңестік медал. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Будапештті алғаны үшін» медалімен 1944 жылғы 20 желтоқсан мен 1945 жылғы 15 ақпан аралығында [[Будапешт]] қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан — Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды.

«Будапештті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Будапештті алғаны үшін» медалімен шамамен 362 050 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Будапештті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «БУДАПЕШТТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында — екі айқастырылған [[лавр]] бұтақтарының үстінде бейнеленген орақ пен балға орналасқан.

Медальдің артқы бетінде Будапешттің алынған күні — «13 ақпан 1945» ({{lang-ru|«13 февраля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша суреттелген.

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы түрде жасалған. Медалдің алдыңғы және артқы беттері ернеумен жиектелген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын сарғылт түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында — ені 8 мм көгілдір жолақ бар.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Budapest REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RUSMARKA-1948.jpg|Ресей пошта маркасы
Сурет:Distinction in an Emergency Situation.jpg|Ресей Төтенше жағдайлар министрлігінің ұқсас таспасы бар «Төтенше жағдай салдарын жоюдағы ерекшелігі үшін» мекемелік медалі.
&lt;/gallery&gt;

== Мәдениетте ==
Медаль «Жаулар менің үйімді өртеп жіберді» әнінде айтылған.
{{quote|text=''..Ілулі тұрды кеудесінде,  Будапешт үшін алған медаль.'' (&lt;small&gt;..И на груди его висела,  Медаль за город Будапешт.&lt;/small&gt;)|sign=&lt;small&gt;''[[Михаил Васильевич Исаковский|М. Исаковский]]''&lt;/small&gt;}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>aj4mpub6nbqip35gfxqg4baf1uwxymh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626374</id>
      <parentid>3626372</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мәдениетте */</comment>
      <origin>3626374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6699" sha1="396y5gc9y0hvnafnadzw5z31oiejd5f" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Будапештті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Budapest ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Budapest OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 362 050
  | жоғары марапаты          = [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Budapest&quot;
}}
'''«Будапештті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы жарлығымен 1945 жылы Будапештті алуға қатысқан әскери қызметшілерді марапаттау үшін тағайындалған кеңестік медал. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Будапештті алғаны үшін» медалімен 1944 жылғы 20 желтоқсан мен 1945 жылғы 15 ақпан аралығында [[Будапешт]] қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан — Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды.

«Будапештті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Будапештті алғаны үшін» медалімен шамамен 362 050 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Будапештті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «БУДАПЕШТТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында — екі айқастырылған [[лавр]] бұтақтарының үстінде бейнеленген орақ пен балға орналасқан.

Медальдің артқы бетінде Будапешттің алынған күні — «13 ақпан 1945» ({{lang-ru|«13 февраля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша суреттелген.

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы түрде жасалған. Медалдің алдыңғы және артқы беттері ернеумен жиектелген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын сарғылт түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында — ені 8 мм көгілдір жолақ бар.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Budapest REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RUSMARKA-1948.jpg|Ресей пошта маркасы
Сурет:Distinction in an Emergency Situation.jpg|Ресей Төтенше жағдайлар министрлігінің ұқсас таспасы бар «Төтенше жағдай салдарын жоюдағы ерекшелігі үшін» мекемелік медалі.
&lt;/gallery&gt;

== Мәдениетте ==
Медаль «Жаулар менің үйімді өртеп жіберді» әнінде айтылған.
{{quote|text=''..Ілулі тұрды кеудесінде,  Будапешт үшін алған медаль.'' (&lt;small&gt;..И на груди его висела,  Медаль за город Будапешт.&lt;/small&gt;)|sign=&lt;small&gt;''[[Михаил Васильевич Исаковский|М. Исаковский]]''&lt;/small&gt;}}

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=106—107|isbn=5-7062-0111-0}}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Мн.|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=84—85|isbn=}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>396y5gc9y0hvnafnadzw5z31oiejd5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626375</id>
      <parentid>3626374</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3626375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6704" sha1="n0xqhhodv2fk4rd0mv3drvwqzbc36vb" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Будапештті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Budapest ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Budapest OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 362 050
  | жоғары марапаты          = [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Budapest&quot;
}}
'''«Будапештті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Будапешта»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы жарлығымен 1945 жылы Будапештті алуға қатысқан әскери қызметшілерді марапаттау үшін тағайындалған кеңестік медал. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Будапештті алғаны үшін» медалімен 1944 жылғы 20 желтоқсан мен 1945 жылғы 15 ақпан аралығында [[Будапешт]] қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан — Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды.

«Будапештті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Жапонияны жеңгені үшін медалі|«Жапонияны жеңгені үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Будапештті алғаны үшін» медалімен шамамен 362 050 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Будапештті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «БУДАПЕШТТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында — екі айқастырылған [[лавр]] бұтақтарының үстінде бейнеленген орақ пен балға орналасқан.

Медальдің артқы бетінде Будапешттің алынған күні — «13 ақпан 1945» ({{lang-ru|«13 февраля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша суреттелген.

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы түрде жасалған. Медалдің алдыңғы және артқы беттері ернеумен жиектелген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын сарғылт түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында — ені 8 мм көгілдір жолақ бар.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Budapest REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы
Сурет:RUSMARKA-1948.jpg|Ресей пошта маркасы
Сурет:Distinction in an Emergency Situation.jpg|Ресей Төтенше жағдайлар министрлігінің ұқсас таспасы бар «Төтенше жағдай салдарын жоюдағы ерекшелігі үшін» мекемелік медалі.
&lt;/gallery&gt;

== Мәдениетте ==
Медаль «Жаулар менің үйімді өртеп жіберді» әнінде айтылған.
{{quote|text=''..Ілулі тұрды кеудесінде,  Будапешт үшін алған медаль.'' (&lt;small&gt;..И на груди его висела,  Медаль за город Будапешт.&lt;/small&gt;)|sign=&lt;small&gt;''[[Михаил Васильевич Исаковский|М. Исаковский]]''&lt;/small&gt;}}

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=106—107|isbn=5-7062-0111-0}}
* {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=84—85|isbn=}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>n0xqhhodv2fk4rd0mv3drvwqzbc36vb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кенигсбергті алғаны үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772268</id>
    <revision>
      <id>3626416</id>
      <parentid>3583678</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5005" sha1="5j7zu5xuig1ypd470mxgag21el6z34h" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен Қызыл Армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің әскери қызметшілері — 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында қала-қамал [[Кёнигсберг]]ті [[Калининград|ерлікпен шабуылдап алуына]] тікелей қатысқандар, сондай-ақ осы қаланы алу кезіндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырған және басқарған тұлғалар марапатталды.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат етуге байланысты емес, қала-қамалды алғаны үшін тағайындалған КСРО-дағы жалғыз медаль.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1987 жылғы дерек бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Koenigsberg REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|225x225 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лента кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Лентаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>5j7zu5xuig1ypd470mxgag21el6z34h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626417</id>
      <parentid>3626416</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="h9t5rdmdt1t7ciuq7vb3ckq4rq217ov" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен Қызыл Армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің әскери қызметшілері — 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында қала-қамал [[Кёнигсберг]]ті [[Калининград|ерлікпен шабуылдап алуына]] тікелей қатысқандар, сондай-ақ осы қаланы алу кезіндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырған және басқарған тұлғалар марапатталды.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат етуге байланысты емес, қала-қамалды алғаны үшін тағайындалған КСРО-дағы жалғыз медаль.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1987 жылғы дерек бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Koenigsberg REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|225x225 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лента кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Лентаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>h9t5rdmdt1t7ciuq7vb3ckq4rq217ov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626418</id>
      <parentid>3626417</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6947" sha1="o0qmbfinheicywd1p67s0svx9eugo4j" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
Еуропаның бірқатар қалалары мен астаналарын алғаны үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырманы Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитеті 1945 жылғы 19 сәуірде [[КСРО қарулы күштерінің тылы|Қызыл әскер Тылының]] басшысы, [[Армия генералы (КСРО)|армия генералы]] [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёвтен]] алды. 30 сәуірдің өзінде қорытынды шығарылып, суретшілер А. И. Кузнецовтың, Н. И. Москалёвтің, И. С. Лукинаның, Е. К. Курицынаның, И. Я. Романовтың және басқа да авторлардың 11 жобасы қаралды. Алайда А. В. Хрулёв И. В. Сталинге нобайлар мен көлемді үлгілерді қоса ұсынған баяндамасында, Сталин барлық үлгілерді қабылдамай, бейнені барынша қарапайым ету жөнінде өз тілектерін білдірді. 25 мамырда Хрулёв жеті жаңа жобаны қарап, 3 маусымда оларды Сталинге баяндады. Сол кезде медалдың түпкілікті нұсқасы таңдап алынды&lt;ref&gt;''Панков О. Д. Манюк Е. С.'' Медаль «За взятие Кёнигсберга»: история создания. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 2. — Б.84—89. Проектные рисунки медали опубликованы на 4-й стр. обложки этого номера журнала.&lt;/ref&gt;.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен Қызыл Армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің әскери қызметшілері — 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында қала-қамал [[Кёнигсберг]]ті [[Калининград|ерлікпен шабуылдап алуына]] тікелей қатысқандар, сондай-ақ осы қаланы алу кезіндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырған және басқарған тұлғалар марапатталды.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат етуге байланысты емес, қала-қамалды алғаны үшін тағайындалған КСРО-дағы жалғыз медаль.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]нен кейін орналастырылады.

1987 жылғы дерек бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Koenigsberg REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|225x225 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лента кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Лентаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>o0qmbfinheicywd1p67s0svx9eugo4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626419</id>
      <parentid>3626418</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8149" sha1="7cfswgc9zi8qomu5fx4pjcwdvja0f0e" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
Еуропаның бірқатар қалалары мен астаналарын алғаны үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырманы Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитеті 1945 жылғы 19 сәуірде [[КСРО қарулы күштерінің тылы|Қызыл әскер Тылының]] басшысы, [[Армия генералы (КСРО)|армия генералы]] [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёвтен]] алды. 30 сәуірдің өзінде қорытынды шығарылып, суретшілер А. И. Кузнецовтың, Н. И. Москалёвтің, И. С. Лукинаның, Е. К. Курицынаның, И. Я. Романовтың және басқа да авторлардың 11 жобасы қаралды. Алайда А. В. Хрулёв И. В. Сталинге нобайлар мен көлемді үлгілерді қоса ұсынған баяндамасында, Сталин барлық үлгілерді қабылдамай, бейнені барынша қарапайым ету жөнінде өз тілектерін білдірді. 25 мамырда Хрулёв жеті жаңа жобаны қарап, 3 маусымда оларды Сталинге баяндады. Сол кезде медалдың түпкілікті нұсқасы таңдап алынды&lt;ref&gt;''Панков О. Д. Манюк Е. С.'' Медаль «За взятие Кёнигсберга»: история создания. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 2. — Б.84—89. Проектные рисунки медали опубликованы на 4-й стр. обложки этого номера журнала.&lt;/ref&gt;.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында Кёнигсберг қамал-қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады&lt;ref&gt; Положение о медалях «За взятие Будапешта», «За взятие Кенигсберга»,
«За взятие Вены» и «За взятие Берлина». // Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1987. — Б. 146—147.&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат ету құрметіне емес, қамал-қаланы алғаны үшін тағайындалған КСРО-ның жалғыз медалі&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |title=МЕДАЛЬ «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» |website=Справочник &quot;Спросите у тех, кто остался в живых&quot; |publisher=Бюджетное учреждение города Омска &quot;Омские муниципальные библиотеки&quot; |date= |access-date=2018-12-10 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031120933/http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1987 жылғы мәлімет бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медальдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медальдің алдыңғы бетінде: ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті жиекпен қоршалған.

Медальдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 апреля 1945» деген жазу бар, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.
[[Сурет:Capture of Koenigsberg REVERSE.jpg|thumb|Медальдің артқы жағы|225x225 нүкте]]

Медальдағы барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лента кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Лентаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>7cfswgc9zi8qomu5fx4pjcwdvja0f0e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626420</id>
      <parentid>3626419</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медальдің сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8134" sha1="exptkwwranfv8uwdclxdc6sfb1xm5a7" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
Еуропаның бірқатар қалалары мен астаналарын алғаны үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырманы Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитеті 1945 жылғы 19 сәуірде [[КСРО қарулы күштерінің тылы|Қызыл әскер Тылының]] басшысы, [[Армия генералы (КСРО)|армия генералы]] [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёвтен]] алды. 30 сәуірдің өзінде қорытынды шығарылып, суретшілер А. И. Кузнецовтың, Н. И. Москалёвтің, И. С. Лукинаның, Е. К. Курицынаның, И. Я. Романовтың және басқа да авторлардың 11 жобасы қаралды. Алайда А. В. Хрулёв И. В. Сталинге нобайлар мен көлемді үлгілерді қоса ұсынған баяндамасында, Сталин барлық үлгілерді қабылдамай, бейнені барынша қарапайым ету жөнінде өз тілектерін білдірді. 25 мамырда Хрулёв жеті жаңа жобаны қарап, 3 маусымда оларды Сталинге баяндады. Сол кезде медалдың түпкілікті нұсқасы таңдап алынды&lt;ref&gt;''Панков О. Д. Манюк Е. С.'' Медаль «За взятие Кёнигсберга»: история создания. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 2. — Б.84—89. Проектные рисунки медали опубликованы на 4-й стр. обложки этого номера журнала.&lt;/ref&gt;.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында Кёнигсберг қамал-қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады&lt;ref&gt; Положение о медалях «За взятие Будапешта», «За взятие Кенигсберга»,
«За взятие Вены» и «За взятие Берлина». // Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1987. — Б. 146—147.&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат ету құрметіне емес, қамал-қаланы алғаны үшін тағайындалған КСРО-ның жалғыз медалі&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |title=МЕДАЛЬ «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» |website=Справочник &quot;Спросите у тех, кто остался в живых&quot; |publisher=Бюджетное учреждение города Омска &quot;Омские муниципальные библиотеки&quot; |date= |access-date=2018-12-10 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031120933/http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1987 жылғы мәлімет бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «КЕНИГСБЕРГТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[лавр]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 сәуір 1945» ({{lang-ru|«10 апреля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Таспаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>exptkwwranfv8uwdclxdc6sfb1xm5a7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626421</id>
      <parentid>3626420</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медалдің сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8167" sha1="2k17mcftq79i6e3dd2e5v2637pawqiy" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
Еуропаның бірқатар қалалары мен астаналарын алғаны үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырманы Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитеті 1945 жылғы 19 сәуірде [[КСРО қарулы күштерінің тылы|Қызыл әскер Тылының]] басшысы, [[Армия генералы (КСРО)|армия генералы]] [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёвтен]] алды. 30 сәуірдің өзінде қорытынды шығарылып, суретшілер А. И. Кузнецовтың, Н. И. Москалёвтің, И. С. Лукинаның, Е. К. Курицынаның, И. Я. Романовтың және басқа да авторлардың 11 жобасы қаралды. Алайда А. В. Хрулёв И. В. Сталинге нобайлар мен көлемді үлгілерді қоса ұсынған баяндамасында, Сталин барлық үлгілерді қабылдамай, бейнені барынша қарапайым ету жөнінде өз тілектерін білдірді. 25 мамырда Хрулёв жеті жаңа жобаны қарап, 3 маусымда оларды Сталинге баяндады. Сол кезде медалдың түпкілікті нұсқасы таңдап алынды&lt;ref&gt;''Панков О. Д. Манюк Е. С.'' Медаль «За взятие Кёнигсберга»: история создания. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 2. — Б.84—89. Проектные рисунки медали опубликованы на 4-й стр. обложки этого номера журнала.&lt;/ref&gt;.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында Кёнигсберг қамал-қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады&lt;ref&gt; Положение о медалях «За взятие Будапешта», «За взятие Кенигсберга»,
«За взятие Вены» и «За взятие Берлина». // Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1987. — Б. 146—147.&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат ету құрметіне емес, қамал-қаланы алғаны үшін тағайындалған КСРО-ның жалғыз медалі&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |title=МЕДАЛЬ «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» |website=Справочник &quot;Спросите у тех, кто остался в живых&quot; |publisher=Бюджетное учреждение города Омска &quot;Омские муниципальные библиотеки&quot; |date= |access-date=2018-12-10 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031120933/http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1987 жылғы мәлімет бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «КЕНИГСБЕРГТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[Дәмжапырақ|дәмжапырақ]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 сәуір 1945» ({{lang-ru|«10 апреля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Таспаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>2k17mcftq79i6e3dd2e5v2637pawqiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626422</id>
      <parentid>3626421</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8402" sha1="srldi1mw681zi2sgyzu205oet29nclp" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Koenigsberg OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 760 000
  | жоғары марапаты          = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Königsberg&quot;
}}
'''«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Кёнигсберга»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен құрылған. Медаль жобасының авторы — суретші А. И. Кузнецов.

== Тарихы ==
Еуропаның бірқатар қалалары мен астаналарын алғаны үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырманы Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитеті 1945 жылғы 19 сәуірде [[КСРО қарулы күштерінің тылы|Қызыл әскер Тылының]] басшысы, [[Армия генералы (КСРО)|армия генералы]] [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёвтен]] алды. 30 сәуірдің өзінде қорытынды шығарылып, суретшілер А. И. Кузнецовтың, Н. И. Москалёвтің, И. С. Лукинаның, Е. К. Курицынаның, И. Я. Романовтың және басқа да авторлардың 11 жобасы қаралды. Алайда А. В. Хрулёв И. В. Сталинге нобайлар мен көлемді үлгілерді қоса ұсынған баяндамасында, Сталин барлық үлгілерді қабылдамай, бейнені барынша қарапайым ету жөнінде өз тілектерін білдірді. 25 мамырда Хрулёв жеті жаңа жобаны қарап, 3 маусымда оларды Сталинге баяндады. Сол кезде медалдың түпкілікті нұсқасы таңдап алынды&lt;ref&gt;''Панков О. Д. Манюк Е. С.'' Медаль «За взятие Кёнигсберга»: история создания. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 2. — Б.84—89. Проектные рисунки медали опубликованы на 4-й стр. обложки этого номера журнала.&lt;/ref&gt;.

== Медаль туралы ереже ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен 1945 жылғы 23 қаңтар мен 10 сәуір аралығында Кёнигсберг қамал-қаласын ерлікпен шабуылдап алуға тікелей қатысқан Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталады&lt;ref&gt; Положение о медалях «За взятие Будапешта», «За взятие Кенигсберга»,
«За взятие Вены» и «За взятие Берлина». // Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1987. — Б. 146—147.&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» — астананы алу немесе азат ету құрметіне емес, қамал-қаланы алғаны үшін тағайындалған КСРО-ның жалғыз медалі&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |title=МЕДАЛЬ «ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА» |website=Справочник &quot;Спросите у тех, кто остался в живых&quot; |publisher=Бюджетное учреждение города Омска &quot;Омские муниципальные библиотеки&quot; |date= |access-date=2018-12-10 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031120933/http://lib.omsk.ru/iloveomsk/9may/html/medal4.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалінен]] кейін орналасады.

1987 жылғы мәлімет бойынша «Кёнигсбергті алғаны үшін» медалімен шамамен 760 000 адам марапатталған&lt;ref&gt;''Шуняков Д. В.'' Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — Б.48.&lt;/ref&gt;.

== Медалдің сипаттамасы ==
«Кёнигсбергті алғаны үшін» медалі [[жез]]ден жасалған және диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді.

Медалдің алдыңғы бетінде: ортасында «КЕНИГСБЕРГТІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ КЕНИГСБЕРГА»}}) деген жазу, жазудың үстіңгі жағында — сәулелері таралған бесбұрышты жұлдызша, төменгі жағында — [[Дәмжапырақ|дәмжапырақ]] бұтағы бейнеленген. Алдыңғы беті ернеумен жиектелген.

Медалдің артқы бетінде Кёнигсбергтің алынған күні — «10 сәуір 1945» ({{lang-ru|«10 апреля 1945»}}) деген жазу жазылған, күннің үстінде — бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медалдағы барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа кезектесіп орналасқан бес жолақтан тұрады: үшеуі қара, екеуі жасыл. Таспаның шеттері жіңішке жасыл жолақтармен көмкерілген.

== Суреттеме ==
&lt;gallery widths=200px heights=200px&gt;
Сурет:Capture of Koenigsberg REVERSE.jpg|Медалдің артқы беті
Сурет:RUSMARKA-1945.jpg|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл
&lt;/gallery&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>srldi1mw681zi2sgyzu205oet29nclp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жапонияны жеңгені үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772272</id>
    <revision>
      <id>3626345</id>
      <parentid>3557142</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6666" sha1="qdrgbgz38ilget3hoq46qazf6snig3r" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен төмендегілер марапатталды:
* Қызыл армияның, Әскери-Теңіз Флотының және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|НКВД]] әскерлерінің құрамындағы барлық әскери қызметшілер мен еркін жалданған штаттық құрам өкілдері — жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына 1-Қиыр Шығыс, 2-Қиыр Шығыс және Забайкаль майдандары, Тынық мұхиты флоты мен Амур өзен флотилиясы құрамында тікелей қатысқандар;
* НКО, НКВМФ және [[НКВД]] орталық басқармаларының Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады және КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қырық жыл»]] юбилейлік медалінен кейін орналасады. Бастапқыда ереже бойынша бұл медальді «1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медальдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ» деген жазу бар.

Медальдің артқы бетінде екі жолмен «3 СЕНТЯБРЯ 1945» деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|медальдің артқы жағы]]
Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Лентаның шеттері жіңішке сары жолақтармен көмкерілген.

== Марапатталғандар ==
Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, «Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны 1 700 000 адамнан асты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>qdrgbgz38ilget3hoq46qazf6snig3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626347</id>
      <parentid>3626345</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7142" sha1="tt9un5n78ikury8fcwtidkulw3i5ztf" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер бедерлі (шығыңқы).

Медальдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ» деген жазу бар.

Медальдің артқы бетінде екі жолмен «3 СЕНТЯБРЯ 1945» деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|медальдің артқы жағы]]
Медаль құлақша мен сақина арқылы ені 24 мм болатын жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Лентаның шеттері жіңішке сары жолақтармен көмкерілген.

== Марапатталғандар ==
Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, «Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны 1 700 000 адамнан асты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>tt9un5n78ikury8fcwtidkulw3i5ztf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626350</id>
      <parentid>3626347</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7241" sha1="hd0nlj6ru0u8gpg6bj4l72y3xfjgbrh" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, «Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны 1 700 000 адамнан асты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>hd0nlj6ru0u8gpg6bj4l72y3xfjgbrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626352</id>
      <parentid>3626350</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7247" sha1="5mo1rwfe1x0n9p3unt2d290ykbop3at" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, «Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны 1 700 000 адамнан асты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>5mo1rwfe1x0n9p3unt2d290ykbop3at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626356</id>
      <parentid>3626352</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапатталғандар */</comment>
      <origin>3626356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9868" sha1="d52rbnyghywcapeeusedw7qkbi10gjk" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
[[Сурет:Посвідчення за участь в бойових діях.jpg|thumb|left|200px|«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны, әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1 700 000 немесе 1 800 000 адамнан асты. Зерттеушілер А. Н. Володин мен Н. М. Мерлайдың мәліметінше, бұл марапатқа 1 831 000 адам ие болған. Медалмен алғашқылардың бірі болып екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] атанған [[Виктор Николаевич Леонов|Виктор Леонов]] марапатталды. Марапатталғандардың қатарында [[Кеңес Одағы маршалы|Кеңес Одағы маршалдары]] Александр Василевский, Родион Малиновский және Кирилл Мерецков болды. Кейбір дереккөздерге сәйкес, медалмен онда бейнеленген Иосиф Сталин де марапатталған.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапаттау бір рет қана жүргізілгеніне қарамастан, қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Атап айтқанда, Татьяна Федоровна Лысенко екі медалмен марапатталған: Г № 116525 және Г № 116541 нөмірлі медал куәліктері [[Ростов облысы|Ростов облысының]] Орджоникидзе аудандық әскери комиссариаты тарапынан тиісінше 1948 жылғы 28 наурызда және 1948 жылғы 6 шілдеде рәсімделген. Аға сержант Михаил Артемьевич Мишко бұл медалмен үш рет марапатталған.

1951 жылға дейін «Жапонияны жеңгені үшін» медалі, басқа да мемлекеттік марапаттар сияқты, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылуға тиіс болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Жапонияны жеңгені үшін» медалін естелік ретінде сақтау үшін оның отбасында қалдыруға рұқсат етілді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>d52rbnyghywcapeeusedw7qkbi10gjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626358</id>
      <parentid>3626356</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13323" sha1="i0qzttcqzpx4cj9ftilgvf2s75l9o02" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
[[Сурет:Посвідчення за участь в бойових діях.jpg|thumb|left|200px|«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны, әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1 700 000 немесе 1 800 000 адамнан асты. Зерттеушілер А. Н. Володин мен Н. М. Мерлайдың мәліметінше, бұл марапатқа 1 831 000 адам ие болған. Медалмен алғашқылардың бірі болып екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] атанған [[Виктор Николаевич Леонов|Виктор Леонов]] марапатталды. Марапатталғандардың қатарында [[Кеңес Одағы маршалы|Кеңес Одағы маршалдары]] Александр Василевский, Родион Малиновский және Кирилл Мерецков болды. Кейбір дереккөздерге сәйкес, медалмен онда бейнеленген Иосиф Сталин де марапатталған.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапаттау бір рет қана жүргізілгеніне қарамастан, қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Атап айтқанда, Татьяна Федоровна Лысенко екі медалмен марапатталған: Г № 116525 және Г № 116541 нөмірлі медал куәліктері [[Ростов облысы|Ростов облысының]] Орджоникидзе аудандық әскери комиссариаты тарапынан тиісінше 1948 жылғы 28 наурызда және 1948 жылғы 6 шілдеде рәсімделген. Аға сержант Михаил Артемьевич Мишко бұл медалмен үш рет марапатталған.

1951 жылға дейін «Жапонияны жеңгені үшін» медалі, басқа да мемлекеттік марапаттар сияқты, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылуға тиіс болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Жапонияны жеңгені үшін» медалін естелік ретінде сақтау үшін оның отбасында қалдыруға рұқсат етілді.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Награды Великой Отечественной|орны=М.|баспасы=Русская книга|жыл=1993|барлық беті=130|isbn=5-268-00409-3|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Отечественные награды, 1918—1991 гг.|жауапты=В. А. Дуров|орны=М.|баспасы=Просвещение|жыл=2005|барлық беті=256|isbn=5-09-014190-8}}

* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды России и СССР. Ордена, медали и нагрудные знаки. Полная энциклопедия орденов и медалей России|орны=Ростов|баспасы=Вадис ; {{М.}}: РИПОЛ классик|жыл=2008|барлық беті=432|isbn=978-5-9567-0344-1 (Все награды России и СССР), 978-5-386-00603-7 (Полная энциклопедия орденов и медалей России)|сериясы=Большой энциклопедический словарь}}

* {{кітап|тақырыбы=Маршалы Победы. Маршалы и адмиралы Великой Отечественной войны 1941—1945 годов|орны=М.|баспасы=Белый город|жыл=2020|барлық беті=256|isbn=978-5-7793-2432-8}}

* {{кітап|бөлімі=Советско-японская война 1945|бөлім сілтемесі=https://bigenc.ru/c/sovetsko-iaponskaia-voina-1945-2d5065|тақырыбы=Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]|жауапты=отв. редактор: С. Л. Кравец|орны=М.|баспасы=Большая российская энциклопедия|жыл=2015|томы=30|беттері=558|барлық беті=767|isbn=5-85270-320-6|тиражы=35 000}}

* {{кітап|авторы=Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки|жауапты=Т. Б. Царёва|орны=Ростов|баспасы=Вадис|жыл=2010|барлық беті=480|isbn=978-5-9567-0859-0|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{мақала|авторы=Шашуро С. В.|тақырыбы=Наследование государственных наград СССР : проблемные аспекты правового регулирования|сілтеме=https://cyberleninka.ru/article/n/nasledovanie-gosudarstvennyh-nagrad-sssr-problemnye-aspekty-pravovogo-regulirovaniya|басылым=Проблемы правоохранительной деятельности|түрі=журнал|жыл=2021|нөмірі=1|беттері=11—21}}

* {{мақала|авторы=Шуняков Д. В.|тақырыбы=Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны|сілтеме=https://elibrary.ru/item.asp?id=46300892|басылым=Военно-исторический журнал|жыл=2021|нөмірі=5|беттері=46—50|issn=}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>i0qzttcqzpx4cj9ftilgvf2s75l9o02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626359</id>
      <parentid>3626358</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13342" sha1="a78mx9dzpoozygyidmhzpxtlf39zrmd" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Тарихы ==
== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
[[Сурет:Посвідчення за участь в бойових діях.jpg|thumb|left|200px|«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны, әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1 700 000 немесе 1 800 000 адамнан асты. Зерттеушілер А. Н. Володин мен Н. М. Мерлайдың мәліметінше, бұл марапатқа 1 831 000 адам ие болған. Медалмен алғашқылардың бірі болып екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] атанған [[Виктор Николаевич Леонов|Виктор Леонов]] марапатталды. Марапатталғандардың қатарында [[Кеңес Одағы маршалы|Кеңес Одағы маршалдары]] Александр Василевский, Родион Малиновский және Кирилл Мерецков болды. Кейбір дереккөздерге сәйкес, медалмен онда бейнеленген Иосиф Сталин де марапатталған.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапаттау бір рет қана жүргізілгеніне қарамастан, қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Атап айтқанда, Татьяна Федоровна Лысенко екі медалмен марапатталған: Г № 116525 және Г № 116541 нөмірлі медал куәліктері [[Ростов облысы|Ростов облысының]] Орджоникидзе аудандық әскери комиссариаты тарапынан тиісінше 1948 жылғы 28 наурызда және 1948 жылғы 6 шілдеде рәсімделген. Аға сержант Михаил Артемьевич Мишко бұл медалмен үш рет марапатталған.

1951 жылға дейін «Жапонияны жеңгені үшін» медалі, басқа да мемлекеттік марапаттар сияқты, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылуға тиіс болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Жапонияны жеңгені үшін» медалін естелік ретінде сақтау үшін оның отбасында қалдыруға рұқсат етілді.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Награды Великой Отечественной|орны=М.|баспасы=Русская книга|жыл=1993|барлық беті=130|isbn=5-268-00409-3|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Отечественные награды, 1918—1991 гг.|жауапты=В. А. Дуров|орны=М.|баспасы=Просвещение|жыл=2005|барлық беті=256|isbn=5-09-014190-8}}

* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды России и СССР. Ордена, медали и нагрудные знаки. Полная энциклопедия орденов и медалей России|орны=Ростов|баспасы=Вадис ; {{М.}}: РИПОЛ классик|жыл=2008|барлық беті=432|isbn=978-5-9567-0344-1 (Все награды России и СССР), 978-5-386-00603-7 (Полная энциклопедия орденов и медалей России)|сериясы=Большой энциклопедический словарь}}

* {{кітап|тақырыбы=Маршалы Победы. Маршалы и адмиралы Великой Отечественной войны 1941—1945 годов|орны=М.|баспасы=Белый город|жыл=2020|барлық беті=256|isbn=978-5-7793-2432-8}}

* {{кітап|бөлімі=Советско-японская война 1945|бөлім сілтемесі=https://bigenc.ru/c/sovetsko-iaponskaia-voina-1945-2d5065|тақырыбы=Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]|жауапты=отв. редактор: С. Л. Кравец|орны=М.|баспасы=Большая российская энциклопедия|жыл=2015|томы=30|беттері=558|барлық беті=767|isbn=5-85270-320-6|тиражы=35 000}}

* {{кітап|авторы=Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки|жауапты=Т. Б. Царёва|орны=Ростов|баспасы=Вадис|жыл=2010|барлық беті=480|isbn=978-5-9567-0859-0|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{мақала|авторы=Шашуро С. В.|тақырыбы=Наследование государственных наград СССР : проблемные аспекты правового регулирования|сілтеме=https://cyberleninka.ru/article/n/nasledovanie-gosudarstvennyh-nagrad-sssr-problemnye-aspekty-pravovogo-regulirovaniya|басылым=Проблемы правоохранительной деятельности|түрі=журнал|жыл=2021|нөмірі=1|беттері=11—21}}

* {{мақала|авторы=Шуняков Д. В.|тақырыбы=Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны|сілтеме=https://elibrary.ru/item.asp?id=46300892|басылым=Военно-исторический журнал|жыл=2021|нөмірі=5|беттері=46—50|issn=}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>a78mx9dzpoozygyidmhzpxtlf39zrmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626360</id>
      <parentid>3626359</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17932" sha1="f7bafkukce193wlt8ewcrfh8zujc2ec" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Тарихы ==
Кеңес-жапон соғысы аяқталғаннан кейін КСРО-ның Жапонияны жеңуіне арналған медалды әзірлеу жұмыстары басталды. Бұған дейін кеңестік бірқатар мемлекеттік марапаттардың (соның ішінде [[Отан соғысы ордені|«Отан соғысы»]] және [[Жеңіс ордені|«Жеңіс»]] ордендерінің, сондай-ақ бірнеше медалдың) нобайларын әзірлеген суретші А. И. Кузнецов бекітуге екі жоба ұсынды, тағы екі жобаны суретші М. Л. Лукина дайындады. Жобалық нобайлар Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасы Техникалық комитетінің № 5 альбомында сақталған.

Кузнецов әзірлеген екі жобада да [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталиннің]] сол жақ қырынан бейнесі салынған, алайда бірінші нобайда кеңес мемлекетінің басшысы фуражкамен, ал екінші нобайда — фуражкасыз бейнеленген. Медалдың артқы бетінде жоба бойынша төрт жолдан тұратын «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН 1945» деген жазу, ал оның үстінде —бесбұрышты жұлдызша орналастырылған.

Лукина әзірлеген бірінші жобада Иосиф Сталиннің оң жақ қырынан бейнесі салынған, оның сол және жоғарғы жағында «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» деген жазу, ал оң және төменгі жағында лавр бұтағы орналастырылған. Лукинаның екінші жобасында Сталиннің сол жақ қырынан бейнесі салынған, оның төменгі жағында дәл осындай жазу, ал жоғарғы жағында арасына бесбұрышты жұлдызша орналастырылған екі лавр бұтағы бейнеленген. Екі жобада да медалдың артқы бетінде екі жолға орналасқан «2-IX 1945» деген жазу, ал оның үстінде бесбұрышты жұлдызша бейнеленген.

Шағын өзгерістер енгізілгеннен кейін медалдың нобайы ретінде Лукинаның бірінші жобасы қабылданды. Медалдың бұл нұсқасы [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Германияны жеңгені үшін» медаліне]] көп жағынан ұқсас болды: екі марапаттың да алдыңғы бетінде Сталиннің кеудеге дейінгі бейнесі орналастырылған. Алайда «Германияны жеңгені үшін» медалында кеңес көсемінің бейіні солға («батысқа»), ал «Жапонияны жеңгені үшін» медалында — оңға («шығысқа») қаратылып суреттелген.

Марапат КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «„Жапонияны жеңгені үшін“ медалын тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Осы Жарлықпен медал туралы ереже, оның үлгісі мен сипаттамасы да бекітілді. 1945 жылғы 12 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Хатшылығы «Жапонияны жеңгені үшін» медалын табыстау тәртібі туралы ережені бекітті. Медал туралы ереженің өзіне 1951 жылғы 5 ақпанда толықтырулар енгізілді, ал КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 18 шілдедегі Жарлығымен ереженің 3-бабына өзгеріс енгізілді.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
[[Сурет:Посвідчення за участь в бойових діях.jpg|thumb|left|200px|«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны, әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1 700 000 немесе 1 800 000 адамнан асты. Зерттеушілер А. Н. Володин мен Н. М. Мерлайдың мәліметінше, бұл марапатқа 1 831 000 адам ие болған. Медалмен алғашқылардың бірі болып екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] атанған [[Виктор Николаевич Леонов|Виктор Леонов]] марапатталды. Марапатталғандардың қатарында [[Кеңес Одағы маршалы|Кеңес Одағы маршалдары]] Александр Василевский, Родион Малиновский және Кирилл Мерецков болды. Кейбір дереккөздерге сәйкес, медалмен онда бейнеленген Иосиф Сталин де марапатталған.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапаттау бір рет қана жүргізілгеніне қарамастан, қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Атап айтқанда, Татьяна Федоровна Лысенко екі медалмен марапатталған: Г № 116525 және Г № 116541 нөмірлі медал куәліктері [[Ростов облысы|Ростов облысының]] Орджоникидзе аудандық әскери комиссариаты тарапынан тиісінше 1948 жылғы 28 наурызда және 1948 жылғы 6 шілдеде рәсімделген. Аға сержант Михаил Артемьевич Мишко бұл медалмен үш рет марапатталған.

1951 жылға дейін «Жапонияны жеңгені үшін» медалі, басқа да мемлекеттік марапаттар сияқты, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылуға тиіс болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Жапонияны жеңгені үшін» медалін естелік ретінде сақтау үшін оның отбасында қалдыруға рұқсат етілді.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Награды Великой Отечественной|орны=М.|баспасы=Русская книга|жыл=1993|барлық беті=130|isbn=5-268-00409-3|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Отечественные награды, 1918—1991 гг.|жауапты=В. А. Дуров|орны=М.|баспасы=Просвещение|жыл=2005|барлық беті=256|isbn=5-09-014190-8}}

* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды России и СССР. Ордена, медали и нагрудные знаки. Полная энциклопедия орденов и медалей России|орны=Ростов|баспасы=Вадис ; {{М.}}: РИПОЛ классик|жыл=2008|барлық беті=432|isbn=978-5-9567-0344-1 (Все награды России и СССР), 978-5-386-00603-7 (Полная энциклопедия орденов и медалей России)|сериясы=Большой энциклопедический словарь}}

* {{кітап|тақырыбы=Маршалы Победы. Маршалы и адмиралы Великой Отечественной войны 1941—1945 годов|орны=М.|баспасы=Белый город|жыл=2020|барлық беті=256|isbn=978-5-7793-2432-8}}

* {{кітап|бөлімі=Советско-японская война 1945|бөлім сілтемесі=https://bigenc.ru/c/sovetsko-iaponskaia-voina-1945-2d5065|тақырыбы=Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]|жауапты=отв. редактор: С. Л. Кравец|орны=М.|баспасы=Большая российская энциклопедия|жыл=2015|томы=30|беттері=558|барлық беті=767|isbn=5-85270-320-6|тиражы=35 000}}

* {{кітап|авторы=Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки|жауапты=Т. Б. Царёва|орны=Ростов|баспасы=Вадис|жыл=2010|барлық беті=480|isbn=978-5-9567-0859-0|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{мақала|авторы=Шашуро С. В.|тақырыбы=Наследование государственных наград СССР : проблемные аспекты правового регулирования|сілтеме=https://cyberleninka.ru/article/n/nasledovanie-gosudarstvennyh-nagrad-sssr-problemnye-aspekty-pravovogo-regulirovaniya|басылым=Проблемы правоохранительной деятельности|түрі=журнал|жыл=2021|нөмірі=1|беттері=11—21}}

* {{мақала|авторы=Шуняков Д. В.|тақырыбы=Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны|сілтеме=https://elibrary.ru/item.asp?id=46300892|басылым=Военно-исторический журнал|жыл=2021|нөмірі=5|беттері=46—50|issn=}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>f7bafkukce193wlt8ewcrfh8zujc2ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626361</id>
      <parentid>3626360</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18199" sha1="62rtmjpfei144ab2hpxkk4hlvujslqz" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Жапонияны жеңгені үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Victory Against Japan OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[30 қыркүйек]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = 1 800 000 аса
  | жоғары марапаты          = [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Victory over Japan&quot;
}}
'''«Жапонияны жеңгені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За победу над Японией»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «Жапонияны жеңгені үшін» медалін белгілеу туралы» жарлығымен белгіленген. Суреттің авторы — суретші М. Л. Лукина.

Марапат [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстың]] соңғы кезеңінде [[Кеңес-Жапон соғысы|КСРО-ның Жапонияны]] жеңуінің құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен тікелей ұрыс қимылдарына қатысқан әскери қызметшілер де, сондай-ақ ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан тұлғалар да марапатталды. Бұл медалмен марапатталғандардың жалпы саны 1 800 000 адамнан асты.

== Тарихы ==
Кеңес-жапон соғысы аяқталғаннан кейін КСРО-ның Жапонияны жеңуіне арналған медалды әзірлеу жұмыстары басталды. Бұған дейін кеңестік бірқатар мемлекеттік марапаттардың (соның ішінде [[Отан соғысы ордені|«Отан соғысы»]] және [[Жеңіс ордені|«Жеңіс»]] ордендерінің, сондай-ақ бірнеше медалдың) нобайларын әзірлеген суретші А. И. Кузнецов бекітуге екі жоба ұсынды, тағы екі жобаны суретші М. Л. Лукина дайындады&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sammlung.ru/?p=30391|title=Медаль «За победу над Японией»|website=sammlung.ru|publisher=Журнал «Коллекция»|date=2020-09-02|access-date=2025-08-05|url-status=live|archive-url=|archive-date=}}&lt;/ref&gt;. Жобалық нобайлар Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасы Техникалық комитетінің № 5 альбомында сақталған.

Кузнецов әзірлеген екі жобада да [[Иосиф Виссарионович Сталин|Иосиф Сталиннің]] сол жақ қырынан бейнесі салынған, алайда бірінші нобайда кеңес мемлекетінің басшысы фуражкамен, ал екінші нобайда — фуражкасыз бейнеленген. Медалдың артқы бетінде жоба бойынша төрт жолдан тұратын «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН 1945» деген жазу, ал оның үстінде —бесбұрышты жұлдызша орналастырылған.

Лукина әзірлеген бірінші жобада Иосиф Сталиннің оң жақ қырынан бейнесі салынған, оның сол және жоғарғы жағында «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» деген жазу, ал оң және төменгі жағында лавр бұтағы орналастырылған. Лукинаның екінші жобасында Сталиннің сол жақ қырынан бейнесі салынған, оның төменгі жағында дәл осындай жазу, ал жоғарғы жағында арасына бесбұрышты жұлдызша орналастырылған екі лавр бұтағы бейнеленген. Екі жобада да медалдың артқы бетінде екі жолға орналасқан «2-IX 1945» деген жазу, ал оның үстінде бесбұрышты жұлдызша бейнеленген.

Шағын өзгерістер енгізілгеннен кейін медалдың нобайы ретінде Лукинаның бірінші жобасы қабылданды. Медалдың бұл нұсқасы [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Германияны жеңгені үшін» медаліне]] көп жағынан ұқсас болды: екі марапаттың да алдыңғы бетінде Сталиннің кеудеге дейінгі бейнесі орналастырылған. Алайда «Германияны жеңгені үшін» медалында кеңес көсемінің бейіні солға («батысқа»), ал «Жапонияны жеңгені үшін» медалында — оңға («шығысқа») қаратылып суреттелген.

Марапат КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 30 қыркүйектегі «„Жапонияны жеңгені үшін“ медалын тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Осы Жарлықпен медал туралы ереже, оның үлгісі мен сипаттамасы да бекітілді. 1945 жылғы 12 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Хатшылығы «Жапонияны жеңгені үшін» медалын табыстау тәртібі туралы ережені бекітті. Медал туралы ереженің өзіне 1951 жылғы 5 ақпанда толықтырулар енгізілді, ал КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 18 шілдедегі Жарлығымен ереженің 3-бабына өзгеріс енгізілді.

== Медаль туралы ереже ==
«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің ережесіне сәйкес, осы медалмен марапатталады:
* Барлық әскери қызметшілер мен [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің бөлімдері мен құрамаларының штаттағы ерікті жалдамалы қызметкерлері, [[1-Қиыр Шығыс майданы|1-Қиыр Шығыс]], [[2-Қиыр Шығыс майданы|2-Қиыр Шығыс]] және [[Байкал майданы|Байкал]] майдандарының, Тынық мұхиты флоты мен [[Амур әскери флотилиясы|Амур өзен әскери флотилиясының]] құрамында жапон империалистеріне қарсы ұрыс қимылдарына тікелей қатысқан тұлғалар;
* Қиыр Шығыстағы кеңес әскерлерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге қатысқан [[КСРО қорғаныс халық комиссариаты|ҚХК]], [[КСРО әскери-теңіз флотының халық комиссариаты|ӘТФХК]] және ІІХК орталық басқармаларының әскери қызметшілері.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалі сол жақ кеудеге тағады, ал басқа КСРО медалдары болған жағдайда [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл мерейтойлық медалі|«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл» мерейтойлық медалінен]] кейін тағады. Бастапқыда, медалдің ережесінде оны «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалінен кейін тағу көзделген.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:Victory Against Japan REVERSE.jpg|thumb|200px|медальдің артқы жағы]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалі диаметрі 32 мм болатын, екі жағынан да жиекпен қоршалған дұрыс дөңгелек пішінді. Қалыңдығы — 2,5 мм. Медаль [[жез]]ден жасалған. Барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы.

Медалдің алдыңғы бетінде оңға қаратылған [[Кеңес Одағының генералиссимусы|Кеңес Одағының генералиссимусы]] И. В. Сталиннің қырынан берілген кеуде тұсынан бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЖАПОНИЯНЫ ЖЕҢГЕНІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ПОБЕДУ НАД ЯПОНИЕЙ»}}) деген жазу жазылған.

Медалдің артқы бетінде екі жолмен «3 ҚЫРКҮЙЕК 1945» ({{lang-ru|«3 СЕНТЯБРЯ 1945»}}) деген жазу, оның үстінде [[бесбұрышты жұлдыз|бесбұрышты жұлдызша]] бейнеленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм болатын жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспаның ортасында кең қызыл жолақ орналасқан, оның екі жағында бір-бірден ақ жолақ, бір-бірден қызыл жолақ және бір-бірден жіңішке ақ жолақ бар. Таспаның шеттері жіңішке сары жолақтармен жиектелген.

== Марапатталғандар ==
[[Сурет:Посвідчення за участь в бойових діях.jpg|thumb|left|200px|«Жапонияны жеңгені үшін» медалінің куәлігі]]
«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапатталғандардың жалпы саны, әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1 700 000 немесе 1 800 000 адамнан асты. Зерттеушілер А. Н. Володин мен Н. М. Мерлайдың мәліметінше, бұл марапатқа 1 831 000 адам ие болған. Медалмен алғашқылардың бірі болып екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] атанған [[Виктор Николаевич Леонов|Виктор Леонов]] марапатталды. Марапатталғандардың қатарында [[Кеңес Одағы маршалы|Кеңес Одағы маршалдары]] Александр Василевский, Родион Малиновский және Кирилл Мерецков болды. Кейбір дереккөздерге сәйкес, медалмен онда бейнеленген Иосиф Сталин де марапатталған.

«Жапонияны жеңгені үшін» медалімен марапаттау бір рет қана жүргізілгеніне қарамастан, қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Атап айтқанда, Татьяна Федоровна Лысенко екі медалмен марапатталған: Г № 116525 және Г № 116541 нөмірлі медал куәліктері [[Ростов облысы|Ростов облысының]] Орджоникидзе аудандық әскери комиссариаты тарапынан тиісінше 1948 жылғы 28 наурызда және 1948 жылғы 6 шілдеде рәсімделген. Аға сержант Михаил Артемьевич Мишко бұл медалмен үш рет марапатталған.

1951 жылға дейін «Жапонияны жеңгені үшін» медалі, басқа да мемлекеттік марапаттар сияқты, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылуға тиіс болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Жапонияны жеңгені үшін» медалін естелік ретінде сақтау үшін оның отбасында қалдыруға рұқсат етілді.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Награды Великой Отечественной|орны=М.|баспасы=Русская книга|жыл=1993|барлық беті=130|isbn=5-268-00409-3|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{кітап|авторы=Дуров В. А.|тақырыбы=Отечественные награды, 1918—1991 гг.|жауапты=В. А. Дуров|орны=М.|баспасы=Просвещение|жыл=2005|барлық беті=256|isbn=5-09-014190-8}}

* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды России и СССР. Ордена, медали и нагрудные знаки. Полная энциклопедия орденов и медалей России|орны=Ростов|баспасы=Вадис ; {{М.}}: РИПОЛ классик|жыл=2008|барлық беті=432|isbn=978-5-9567-0344-1 (Все награды России и СССР), 978-5-386-00603-7 (Полная энциклопедия орденов и медалей России)|сериясы=Большой энциклопедический словарь}}

* {{кітап|тақырыбы=Маршалы Победы. Маршалы и адмиралы Великой Отечественной войны 1941—1945 годов|орны=М.|баспасы=Белый город|жыл=2020|барлық беті=256|isbn=978-5-7793-2432-8}}

* {{кітап|бөлімі=Советско-японская война 1945|бөлім сілтемесі=https://bigenc.ru/c/sovetsko-iaponskaia-voina-1945-2d5065|тақырыбы=Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]|жауапты=отв. редактор: С. Л. Кравец|орны=М.|баспасы=Большая российская энциклопедия|жыл=2015|томы=30|беттері=558|барлық беті=767|isbn=5-85270-320-6|тиражы=35 000}}

* {{кітап|авторы=Царёва Т. Б.|тақырыбы=Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки|жауапты=Т. Б. Царёва|орны=Ростов|баспасы=Вадис|жыл=2010|барлық беті=480|isbn=978-5-9567-0859-0|сериясы=Историческая библиотека}}

* {{мақала|авторы=Шашуро С. В.|тақырыбы=Наследование государственных наград СССР : проблемные аспекты правового регулирования|сілтеме=https://cyberleninka.ru/article/n/nasledovanie-gosudarstvennyh-nagrad-sssr-problemnye-aspekty-pravovogo-regulirovaniya|басылым=Проблемы правоохранительной деятельности|түрі=журнал|жыл=2021|нөмірі=1|беттері=11—21}}

* {{мақала|авторы=Шуняков Д. В.|тақырыбы=Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны|сілтеме=https://elibrary.ru/item.asp?id=46300892|басылым=Военно-исторический журнал|жыл=2021|нөмірі=5|беттері=46—50|issn=}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>62rtmjpfei144ab2hpxkk4hlvujslqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Берлинді алғаны үшін медалі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772463</id>
    <revision>
      <id>3626434</id>
      <parentid>3583682</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3626434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6216" sha1="3ruuxqb19h6a1em1la0ikak5fcs7m8z" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.
== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>3ruuxqb19h6a1em1la0ikak5fcs7m8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626435</id>
      <parentid>3626434</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6253" sha1="genr47zcb8496iszbdaj1bqal3do10v" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>genr47zcb8496iszbdaj1bqal3do10v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626438</id>
      <parentid>3626435</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихи мәнмәтін */</comment>
      <origin>3626438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9224" sha1="ad0fvu4l7rbisulgi48aqbrax1m2gqk" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>ad0fvu4l7rbisulgi48aqbrax1m2gqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626439</id>
      <parentid>3626438</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14354" sha1="2edjfp9su1gdlv5ij83qe4y7f1beyyx" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы А. В. Хрулёв Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>2edjfp9su1gdlv5ij83qe4y7f1beyyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626442</id>
      <parentid>3626439</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15082" sha1="ll6syd7yeeakfc6dkhllhd8xqerqdb6" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|200px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>ll6syd7yeeakfc6dkhllhd8xqerqdb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626443</id>
      <parentid>3626442</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15082" sha1="l8lpq52w9vmugvqw2usi3rr72wcphl7" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|100px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>l8lpq52w9vmugvqw2usi3rr72wcphl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626444</id>
      <parentid>3626443</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3626444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15082" sha1="87yn16mjnuirifdouzmq1xnqar4g4o6" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
Медальмен Қызыл Армияның, КСРО Әскери-теңіз флотының және НКВД әскерлерінің әскери қызметшілері — Берлинді «қаһармандықпен шабуылдап алғаны» үшін, сондай-ақ осы қаланы алу операцияларын ұйымдастырып, басқарған тұлғалар марапатталды. Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының атынан, Берлинді шабуылдау мен алуға нақты қатысқанын растайтын құжаттар негізінде тапсырылды.
Марапаттау Қызыл Армия мен Әскери-теңіз флоты бөлімдерінде қызмет етушілерге — әскери бөлім командирлері арқылы, ал әскер қатарынан шығарылғандарға — тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссариаттар арқылы жүргізілді.
Медаль кеуденің сол жағына тағылады, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>87yn16mjnuirifdouzmq1xnqar4g4o6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626445</id>
      <parentid>3626444</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медаль туралы ереже */</comment>
      <origin>3626445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15661" sha1="9b450tfjho3sotdvdl85l2fjmv15z5b" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|286x286 нүкте|thumb|Медальдің артқы жағы]]

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>9b450tfjho3sotdvdl85l2fjmv15z5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626446</id>
      <parentid>3626445</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15551" sha1="ntmzvsliwmqhshzjuv7w0scp0evzqbi" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі — диаметрі 32 мм болатын дөңгелек пішінді, латуньнан жасалған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар бедерлі.

Медальдың алдыңғы бетінде ортасында «ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА» деген жазу, оның үстінде бесбұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде емен жапырақтарынан тұратын жартылай шеңберлі венок бейнеленген. Шеті жиекпен көмкерілген.

Артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАЯ 1945» деген жазу қашалған, оның астында бесбұрышты жұлдыз орналасқан.

Медаль ілгек пен сақина арқылы бесбұрышты колодкаға бекітіледі. Колодка ені 24 мм болатын қызыл жібек муар лентамен қапталған. Лентаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара, екеуі қызғылт сары (гвардиялық лента). Шеткі қара жолақтар жіңішке қызғылт сары жолақтармен көмкерілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>ntmzvsliwmqhshzjuv7w0scp0evzqbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626455</id>
      <parentid>3626446</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15834" sha1="5s0sl5ou3jnw72iccap4odebll3l3pi" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>5s0sl5ou3jnw72iccap4odebll3l3pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626481</id>
      <parentid>3626455</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттау */</comment>
      <origin>3626481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19021" sha1="ch492ox6qa79e4qnl9gau4zpn2t2wov" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==
[[Сурет:2014-01-18. Музей истории города Краматорска 047.jpg|thumb|left|200px|Медалдің куәлігі]]
Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен немесе 1 100 000-нан астам адамды құраған; зерттеуші Д. А. Тарас медалға 1 100 090 адамның лайық болғанын көрсетеді. Медалмен марапатталған әскери қолбасшылардың қатарында — Кеңес Одағының маршалдары Георгий Жуков пен [[Иван Степанович Конев|Иван Конев]] болды.

«Берлинді алғаны үшін» медалдарының басым бөлігі Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жыл ішінде табысталды. Егер марапат тікелей әскери бөлімде табысталмаған болса, әскери қызметші демобилизация кезінде тиісті құжат алатын, сол құжаттың негізінде ол тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариаттан медалды ала алатын.

1951 жылға дейін «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілетін куәлік марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылатын. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілген куәлік естелік ретінде сақтауға оның туыстарында қалдырылуы мүмкін екені белгіленді.

«Аргументы и факты» басылымының жорналшысы Андрей Сидорчиктің атап өтуінше, соғыстан кейінгі кезеңде «Берлинді алғаны үшін» медалы едәуір кешігіп жеткен «жиырма мыңға жуық бұрынғы сарбаздар мен офицерлер» болды. Қорғаныс министрлігінің мамандары марапатты алмаған адамдарды іздеуді жалғастырды. Мәселен, 2003 жылы Ресейдің Армениядағы елшілігі Ереван қаласының тұрғыны Анатолий Зеленцовқа «Берлинді алғаны үшін» медалын табыстау рәсімін өткізді. ЖШҚӘ гвардия старшинасы болған Зеленцов Берлинді шабуылдауға қатысып, шайқаста жараланып, госпитальға жіберілген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>ch492ox6qa79e4qnl9gau4zpn2t2wov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626482</id>
      <parentid>3626481</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттау */</comment>
      <origin>3626482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19021" sha1="24trbaao655lv7qy0xiif7cq3z7ij6t" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==
[[Сурет:2014-01-18. Музей истории города Краматорска 047.jpg|thumb|left|230px|Медалдің куәлігі]]
Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен немесе 1 100 000-нан астам адамды құраған; зерттеуші Д. А. Тарас медалға 1 100 090 адамның лайық болғанын көрсетеді. Медалмен марапатталған әскери қолбасшылардың қатарында — Кеңес Одағының маршалдары Георгий Жуков пен [[Иван Степанович Конев|Иван Конев]] болды.

«Берлинді алғаны үшін» медалдарының басым бөлігі Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жыл ішінде табысталды. Егер марапат тікелей әскери бөлімде табысталмаған болса, әскери қызметші демобилизация кезінде тиісті құжат алатын, сол құжаттың негізінде ол тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариаттан медалды ала алатын.

1951 жылға дейін «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілетін куәлік марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылатын. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілген куәлік естелік ретінде сақтауға оның туыстарында қалдырылуы мүмкін екені белгіленді.

«Аргументы и факты» басылымының жорналшысы Андрей Сидорчиктің атап өтуінше, соғыстан кейінгі кезеңде «Берлинді алғаны үшін» медалы едәуір кешігіп жеткен «жиырма мыңға жуық бұрынғы сарбаздар мен офицерлер» болды. Қорғаныс министрлігінің мамандары марапатты алмаған адамдарды іздеуді жалғастырды. Мәселен, 2003 жылы Ресейдің Армениядағы елшілігі Ереван қаласының тұрғыны Анатолий Зеленцовқа «Берлинді алғаны үшін» медалын табыстау рәсімін өткізді. ЖШҚӘ гвардия старшинасы болған Зеленцов Берлинді шабуылдауға қатысып, шайқаста жараланып, госпитальға жіберілген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>24trbaao655lv7qy0xiif7cq3z7ij6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626486</id>
      <parentid>3626482</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19122" sha1="ow2v24v58tpd5m03njce4airywj7e3o" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:RUSMARKA-1947.jpg|thumb|right|200px|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл]]
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==
[[Сурет:2014-01-18. Музей истории города Краматорска 047.jpg|thumb|left|230px|Медалдің куәлігі]]
Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен немесе 1 100 000-нан астам адамды құраған; зерттеуші Д. А. Тарас медалға 1 100 090 адамның лайық болғанын көрсетеді. Медалмен марапатталған әскери қолбасшылардың қатарында — Кеңес Одағының маршалдары Георгий Жуков пен [[Иван Степанович Конев|Иван Конев]] болды.

«Берлинді алғаны үшін» медалдарының басым бөлігі Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жыл ішінде табысталды. Егер марапат тікелей әскери бөлімде табысталмаған болса, әскери қызметші демобилизация кезінде тиісті құжат алатын, сол құжаттың негізінде ол тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариаттан медалды ала алатын.

1951 жылға дейін «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілетін куәлік марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылатын. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілген куәлік естелік ретінде сақтауға оның туыстарында қалдырылуы мүмкін екені белгіленді.

«Аргументы и факты» басылымының жорналшысы Андрей Сидорчиктің атап өтуінше, соғыстан кейінгі кезеңде «Берлинді алғаны үшін» медалы едәуір кешігіп жеткен «жиырма мыңға жуық бұрынғы сарбаздар мен офицерлер» болды. Қорғаныс министрлігінің мамандары марапатты алмаған адамдарды іздеуді жалғастырды. Мәселен, 2003 жылы Ресейдің Армениядағы елшілігі Ереван қаласының тұрғыны Анатолий Зеленцовқа «Берлинді алғаны үшін» медалын табыстау рәсімін өткізді. ЖШҚӘ гвардия старшинасы болған Зеленцов Берлинді шабуылдауға қатысып, шайқаста жараланып, госпитальға жіберілген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>ow2v24v58tpd5m03njce4airywj7e3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626487</id>
      <parentid>3626486</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сипаттамасы */</comment>
      <origin>3626487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19122" sha1="1mi2eajhnag9hsjsma9p3dcjpz3dn6s" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:RUSMARKA-1947.jpg|thumb|right|130px|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл]]
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==
[[Сурет:2014-01-18. Музей истории города Краматорска 047.jpg|thumb|left|230px|Медалдің куәлігі]]
Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен немесе 1 100 000-нан астам адамды құраған; зерттеуші Д. А. Тарас медалға 1 100 090 адамның лайық болғанын көрсетеді. Медалмен марапатталған әскери қолбасшылардың қатарында — Кеңес Одағының маршалдары Георгий Жуков пен [[Иван Степанович Конев|Иван Конев]] болды.

«Берлинді алғаны үшін» медалдарының басым бөлігі Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жыл ішінде табысталды. Егер марапат тікелей әскери бөлімде табысталмаған болса, әскери қызметші демобилизация кезінде тиісті құжат алатын, сол құжаттың негізінде ол тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариаттан медалды ала алатын.

1951 жылға дейін «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілетін куәлік марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылатын. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілген куәлік естелік ретінде сақтауға оның туыстарында қалдырылуы мүмкін екені белгіленді.

«Аргументы и факты» басылымының жорналшысы Андрей Сидорчиктің атап өтуінше, соғыстан кейінгі кезеңде «Берлинді алғаны үшін» медалы едәуір кешігіп жеткен «жиырма мыңға жуық бұрынғы сарбаздар мен офицерлер» болды. Қорғаныс министрлігінің мамандары марапатты алмаған адамдарды іздеуді жалғастырды. Мәселен, 2003 жылы Ресейдің Армениядағы елшілігі Ереван қаласының тұрғыны Анатолий Зеленцовқа «Берлинді алғаны үшін» медалын табыстау рәсімін өткізді. ЖШҚӘ гвардия старшинасы болған Зеленцов Берлинді шабуылдауға қатысып, шайқаста жараланып, госпитальға жіберілген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>1mi2eajhnag9hsjsma9p3dcjpz3dn6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626493</id>
      <parentid>3626487</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3626493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21908" sha1="l3iokfimwpsyedjn1gqq61e63i1wgr6" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = «Берлинді алғаны үшін» медалі
  | суреті                   = [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|left|110px]] [[Сурет:Capture of Berlin OBVERSE.jpg|right|150px]]
  | сурет атауы              = 
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}
  | мемлекет                 = {{USSR}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = 
  | жағдайы                  = берілмейді
  | негіздеуші               = 
  | негізделді               = [[9 маусым]] [[1945 жыл]]
  | алғашқы иегері           = 
  | соңғы иегері             = 
  | барынша ұсынылған        = шамамен 277 380
  | жоғары марапаты          = [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін» медалі]]
  | төменгі марапаты         = [[Белградты азат еткені үшін медалі|«Белградты азат еткені үшін» медалі]]
  | сайты                    = 
  | Commons                  = Medal &quot;For the Capture of Berlin&quot;
}}
'''«Берлинді алғаны үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За взятие Берлина»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы «Будапештті алғаны үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін», «Венаны алғаны үшін» және «Берлинді алғаны үшін» медалдарын белгілеу туралы» Жарлығымен белгіленген. Медал суретінің авторы — суретші А. И. Кузнецов.

Бұл марапат [[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысының]] соңғы кезеңінде нацистік Германия астанасын басып алуының құрметіне тағайындалды. Медал туралы ережеге сәйкес, онымен Берлинді шабуылдап алуға тікелей қатысқан кеңес әскери қызметшілері, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен 1 100 000 адамды құрады.

«Берлинді алғаны үшін» медалі — КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі.

== Тарихи мәнмәтін ==
1945 жылғы 16 сәуірде тарихшылардың бағалауынша [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстағы]] шешуші әрі ең ірі операциялардың бірі болған [[Берлин операциясы]] басталды. [[Кеңес Одағы маршалы]] [[Георгий Константинович Жуков|Г. К. Жуков]] былай деп жазды: «Алда тұрған Берлин үшін шайқас ештеңемен салыстыруға келмейтін ерекше операция болды. Майдан әскерлері [[Одра|Одерден]] бастап, мықтап бекіністендірілген Берлинге дейін созылған қуатты, бірнеше эшелоннан тұратын тұтас қорғаныс шебін бұзып өтуге тиіс еді. Берлинге барар жолда неміс-фашист әскерлерінің ең ірі тобын талқандап, жау жан аямай қорғайтыны сөзсіз болған фашистік Германияның астанасын алу қажет болды».

Операцияға [[1-Беларус майданы|1-Беларус]], [[2-Беларус майданы|2-Беларусь]] және [[1-Украина майданы|1-Украина]] майдандарының күштері, сондай-ақ алыс қашықтыққа ұшатын авиацияның [[18-әуе армиясы (КСРО)|18-әуе армиясы]], [[Днепр әскери флотилиясы]] және [[Ресей ӘТФ Балтық флоты|Балтық флоты]] күштерінің бір бөлігі жұмылдырылды. Берлиннің іргесінде қуатты неміс қорғаныс бекіністері орналасқан болатын. Кеңес әскерлерінің Берлинге қарай жылжуына бөгет болған Зеелов биіктіктері үшін кескілескен шайқастар жүріп, оларды 1945 жылы 18 сәуірде басып алды.

Берлинді тікелей шабуылдау 1945 жылғы 25 сәуірде басталды; қалада қиян-кескі көше шайқастары өрістеді. 30 сәуірде кеңес әскерлері Рейхстагты шабуылдауға кірісті. 2 мамыр күні таңертең қарсылықтың бекер екенін түсінген Берлин коменданты астана гарнизонының кеңес әскеріне берілуі туралы бұйрыққа қол қойды. Сол күні сағат 15:00-ге қарай қаладағы неміс әскерлерінің қарсылығы толық тоқтатылды.

== Тарихы ==
[[Сурет:Capture of Berlin REVERSE.jpg|thumb|right|150px|Медалдің артқы беті]]
1945 жылғы 19 сәуірде Қызыл әскер Тылының басшысы, армия генералы [[Андрей Васильевич Хрулев|А. В. Хрулёв]] Қызыл әскер Бас интенданттық басқармасының Техникалық комитетіне КСРО аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны және азат еткені үшін медалдардың жобаларын әзірлеу жөнінде тапсырма берді&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |title=Для тех, кто поставил точку. История медали «За взятие Берлина» |author=Сидорчик А. |date=2014-06-09 |website= |publisher=Аргументы и факты |access-date=2017-10-21 |lang= |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220455/http://www.aif.ru/society/history/dlya_teh_kto_postavil_tochku_istoriya_medali_za_vzyatie_berlina |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

«Берлинді алғаны үшін» медалының алғашқы нобайлары Германия астанасы үшін шайқастар қызу жүріп жатқан 1945 жылғы 24 сәуірдің өзінде-ақ ұсынылды. Болашақ марапаттың сыртқы келбетін анықтауға арналған байқауға жалпы саны 116 нобай ұсынылды. 3 мамырда Техникалық комитеттің қырнақшысы В. Н. Андрианов ұсынылған үздік жобалардың негізінде металдан алғашқы үлгілерді дайындауға кірісті. Тарихшы-фалерист В. А. Дуровтың атап көрсетуінше, медалдардың атауы ұзақ уақыт бойы талқыланды. Зерттеуші былай деп жазды: «Алайда ақырында гитлерлік езгіден азат етілген славян астаналарына арналған медалдарға „Азат еткені үшін“, ал қалған медалдарға „Алғаны үшін“ деген жазу түсірілсін деген ортақ шешімге келді».

«Ұлы жеңістен шабыт алған суретшілер өз нобайларында Берлинді гитлершілдіктің тірегі ретінде алудың маңызын барынша айқын көрсетуге тырысты», — деп жазды В. А. Дуров. Мәселен, суретші Е. М. Романов өз нобайларының бірінде «Жеңіс» орденінің бейнесін негізгі элементтердің бірі ретінде пайдаланды. Бұған дейін кеңестік бірқатар ордендер мен медалдарды әзірлеуге қатысқан А. И. Кузнецов бірнеше нұсқа ұсынды. «Жобалардың бірінде ол свастиканы таптап тұрған кеңес жауынгерін, ал екіншісінде — антифашистік күрестегі жауынгерлік ынтымақтастықтың белгісі ретінде ортасында кеңестік, екі жағында АҚШ пен Ұлыбританияның тулары бейнеленген одақтастардың үш туын көрсетті. Төменгі бөлігінде гитлерлік Германия астанасының тізе бүгуінің белгісі ретінде айқастырылған кілттер орналастырылған», — деп сипаттады Кузнецовтың нобайларын Дуров. Суретші Киселёв Бранденбург қақпасы аясында желбіреген тулармен өтіп бара жатқан кеңестік танктер бейнеленген медалдың жобасын ұсынды.

Жау қалаларын алғаны үшін берілетін медалдарда тек жазуды ғана орналастыру туралы шешім қабылдануына байланысты суретші А. И. Кузнецовтың нобайларының бірі түпкілікті нұсқа ретінде бекітілді. Жобада тек «Берлинді алғаны үшін» деген жазу мен қаланың алынған күні ғана көрсетілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 9 маусымдағы Жарлығымен «Берлинді алғаны үшін» медалы [[Будапештті алғаны үшін медалі|«Будапештті алғаны үшін»]], [[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|«Кёнигсбергті алғаны үшін»]] және [[Венаны алғаны үшін медалі|«Венаны алғаны үшін»]] медалдарымен бір мезгілде тағайындалды. Құжат «КСРО Жоғарғы Кеңесінің Хабаршысы» апталық басылымының № 34 санында жарияланды. Осылайша, «Берлинді алғаны үшін» медалы КСРО-ның соғысқа дейінгі аумағынан тыс орналасқан қалаларды алғаны үшін тағайындалған жеті кеңестік марапаттың бірі болды.

== Медаль туралы ереже ==
«Берлинді алғаны үшін» медалімен Берлинді «ерлікпен шабуылдап алған» [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскердің]], [[КСРО әскери-теңіз флоты|Әскери-теңіз флотының]] және [[КСРО ішкі істер халық комиссариаты|ІІХК]] әскерлерінің тікелей қатысушылары, сондай-ақ осы қаланы алу жөніндегі жауынгерлік операцияларды ұйымдастырушылар мен басшылар марапатталды. Медалды табыстау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан «аталған қалаларды шабуылдап алуға нақты қатысқанын растайтын, әскери бөлімдердің командирлері мен әскери-емдеу мекемелерінің басшылары берген құжаттардың негізінде» жүзеге асырылды.

Медалды табыстау «Қызыл әскер мен Әскери-теңіз флотының әскери бөлімдерінде қызмет атқарып жүрген адамдарға — әскери бөлімдердің командирлері, ал армия мен флот құрамынан шығарылған адамдарға — марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша облыстық, қалалық және аудандық әскери комиссарлар арқылы» жүргізілді.

«Берлинді алғаны үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылады, ал ордендер мен басқа медалдар болған жағдайда «Венаны алғаны үшін» медалінен кейін орналасады.

== Сипаттамасы ==
[[Сурет:RUSMARKA-1947.jpg|thumb|right|130px|Ресей пошта маркасы, 2015 жыл]]
«Берлинді алғаны үшін» медалі диаметрі 32 миллиметр болатын дөңгелек пішінде жасалған, жезден дайындалған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы. Медалдың алдыңғы бетінің ортасында «БЕРЛИНДІ АЛҒАНЫ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВЗЯТИЕ БЕРЛИНА»}}) деген жазу жазылған, оның жоғарғы жағында бесбұрышты жұлдызша, ал төменгі жағында шеңбер бойымен емен жапырақтарынан құралған жарты шір суреттелген. Медалдың жиегі айналдыра ернеумен жиектелген. Медалдың артқы бетінде Берлиннің алынған күні — «2 МАМЫР 1945» ({{lang-ru|«2 МАЯ 1945»}}) деген жазу қашап түсірілген. Күннің астында бесбұрышты жұлдызша орналасқан.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 миллиметр қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілген. Таспаның ортасында бес жолақ бар: үшеуі қара және екеуі қызғылт сары («гвардиялық таспа» делінетін). Шеткі қара жолақтар жіңішке тоқсары жолақтармен көмкерілген.

== Марапаттау ==
[[Сурет:2014-01-18. Музей истории города Краматорска 047.jpg|thumb|left|230px|Медалдің куәлігі]]
Әртүрлі дереккөздердің мәліметі бойынша, «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталғандардың саны шамамен немесе 1 100 000-нан астам адамды құраған; зерттеуші Д. А. Тарас медалға 1 100 090 адамның лайық болғанын көрсетеді. Медалмен марапатталған әскери қолбасшылардың қатарында — Кеңес Одағының маршалдары Георгий Жуков пен [[Иван Степанович Конев|Иван Конев]] болды.

«Берлинді алғаны үшін» медалдарының басым бөлігі Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жыл ішінде табысталды. Егер марапат тікелей әскери бөлімде табысталмаған болса, әскери қызметші демобилизация кезінде тиісті құжат алатын, сол құжаттың негізінде ол тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариаттан медалды ала алатын.

1951 жылға дейін «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілетін куәлік марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін мемлекетке қайтарылатын. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1951 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен марапатталған адам қайтыс болған жағдайда «Берлинді алғаны үшін» медалы мен оған берілген куәлік естелік ретінде сақтауға оның туыстарында қалдырылуы мүмкін екені белгіленді.

«Аргументы и факты» басылымының жорналшысы Андрей Сидорчиктің атап өтуінше, соғыстан кейінгі кезеңде «Берлинді алғаны үшін» медалы едәуір кешігіп жеткен «жиырма мыңға жуық бұрынғы сарбаздар мен офицерлер» болды. Қорғаныс министрлігінің мамандары марапатты алмаған адамдарды іздеуді жалғастырды. Мәселен, 2003 жылы Ресейдің Армениядағы елшілігі Ереван қаласының тұрғыны Анатолий Зеленцовқа «Берлинді алғаны үшін» медалын табыстау рәсімін өткізді. ЖШҚӘ гвардия старшинасы болған Зеленцов Берлинді шабуылдауға қатысып, шайқаста жараланып, госпитальға жіберілген болатын.

== Әдебиет ==
* {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Военный энциклопедический словарь|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=М.|баспасы=Издательский дом «ОНИКС 21 век»|жыл=2002|томы=|беттері=|барлық беті=1432|сериясы=|isbn=5-329-00712-7|тиражы=}}
* {{кітап|авторы=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Все награды России и СССР. Ордена, медали и нагрудные знаки. Полная энциклопедия орденов и медалей России|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Ростов н/Д: Вадис: {{М.}}: РИПОЛ классик|жыл=2008|томы=|беттері=|барлық беті=432|сериясы=Большой энциклопедический словарь|isbn=978-5-9567-0344-1 (Все награды России и СССР)|тиражы=}}
* {{кітап|авторы=|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Награды Великой Отечественной: альбом|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=Автор-составитель В. А. Дуров|басылым=|орны=М.|баспасы=Русская книга|жыл=1993|томы=|беттері=|барлық беті=130|сериясы=Историческая библиотека|isbn=5-268-00409-3|тиражы=}}
* {{кітап|авторы=Тарас Д.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Боевые награды СССР и Германии Второй Мировой Войны|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=Д. Тарас|басылым=|орны=|баспасы={{М.}}: АСТ, Минск: Харвест|жыл=2002|томы=|беттері=|барлық беті=144|сериясы=|isbn=5-17-011487-7 (АСТ)|тиражы=}}
* {{кітап|авторы=Царёва Т. Б.|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Все награды Второй мировой войны. Ордена, медали и нагрудные знаки|шынайы атауы=|сілтеме=|уикитека=|жауапты=Т. Б. Царёва|басылым=|орны=Ростов|баспасы=Вадис|жыл=2010|томы=|беттері=|барлық беті=480|сериясы=Историческая библиотека|isbn=978-5-9567-0859-0|тиражы=}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КСРО медалдары]]</text>
      <sha1>l3iokfimwpsyedjn1gqq61e63i1wgr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>775193</id>
    <revision>
      <id>3626244</id>
      <parentid>3625869</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізімі */</comment>
      <origin>3626244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12421" sha1="h1wyljym53hzjb71p2cq5dd1ell47zj" xml:space="preserve">Бұл мақалада [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] жанында жұмыс істейтін консультативтік-кеңесші органдар тізімі.

== Тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Консультативтік-кеңесші орган атауы !! Төрағасы !! Төрағасының орынбасары !! Хатшысы !! Жұмыс органы !! Құрылған жылы
|-
| [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік кеңесі]] || Қасым-Жомарт Тоқаев || – || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || Президент әкімшілігі || 1991 жыл
|-
| [[Адам құқықтары жөніндегі комиссия]] || [[Жақып Қажманұлы Асанов|Жақып Асанов]] || екі орынбасар || Президенті әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің сектор меңгерушісі || Президент әкімшілігі || 1994 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U030001042_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Адам құқықтары жөнiндегi комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || Президент әкімшілігі басшысының орынбасары || Президенті Әкімшілігі Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Президент әкімшілігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000198_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| «Астана» халықаралық қаржы орталығын басқару жөніндегі кеңес || Президент || Премьер-министр || бір хатшы || «Астана» халықаралық қаржы орталығының әкімшілігі» АҚ || 2015 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000160 &quot;Астана&quot; халықаралық қаржы орталығын басқару жөніндегі кеңес туралы ережені және оның құрамын бекіту туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия]] || [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] || төрт орынбасар || Гаухар Нұрахметова || Президент әкімшілігі || 1998 жыл (2006 жылға дейін Отбасы және әйелдер iстерi жөнiндегi ұлттық комиссия, 2008 жылға дейін Отбасы iстерi және гендерлiк саясат жөнiндегi ұлттық комиссия)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000056_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| әл-Фараби атындағы ғылым мен техника және А. Байтұрсынұлы атындағы гуманитарлық ғылымдар саласындағы мемлекеттік сыйлықтарын беру жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || екі орынбасар || Ғылым және жоғары білім вице-министрі || Ғылым және жоғары білім министрлігі || 2015 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000993 Қазақстан Республикасының әл-Фараби атындағы ғылым мен техника, А. Байтұрсынұлы атындағы гуманитарлық ғылымдар және Абай атындағы әдебиет пен өнер саласындағы мемлекеттік сыйлықтары туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңес || Президент || – || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі || 2025 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000881 Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| «Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңес || Премьер-министр || Премьер-министрінің бірінші орынбасары || Экология жəне табиғи ресурстар вице-министрі || Экология жəне табиғи ресурстар министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1400000823 Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан &quot;Жасыл экономикаға&quot; көшу жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Кешiрiм жасау мәселелерi жөнiндегi комиссия || Марат Бәшімов || Президентінің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі || – || Президент әкімшілігі || 199? жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000140_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Кешiрiм жасау мәселелерi жөнiндегi комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Құқықтық саясат жөніндегі кеңес || Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі || Бас прокурор || – || Президент әкімшілігі || 2002 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N020000303_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанында Құқықтық саясат жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || – || Президенті Әкімшілігінің Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Сыртқы істер министрлігінің Инвестициялар комитеті || 2002 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U020000839_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Ұлттық инвесторлар кеңесі ||  Премьер-министр || – || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1400000791 Қазақстан Республикасының Президенті жанынан Ұлттық инвесторлар кеңесін құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N1900000060 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық инвесторлар кеңесінің дербес құрамы туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес || Президент || – || – || Президент әкімшілігі || 2001 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000932 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің кейбір мәселелері туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Ұлттық қорынан бөлінген қаражаттың жұмсалуын мониторингтеу жөніндегі комиссия || Жоғары аудиторлық палата төрағасы || – || – || ? || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000879 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан бөлінген қаражаттың жұмсалуын мониторингтеу жөніндегі комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР-нда цифрландыруды енгізу мәселелері жөніндегі комиссия || Премьер-министр || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі || 2018 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1800000621 Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан Қазақстан Республикасында цифрландыруды енгізу мәселелері жөніндегі комиссия құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || Ғылым және жоғары білім министрі || Ғылым және жоғары білім вице-министрі || Ғылым және жоғары білім министрлігі || 2000 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U000000470_ Шетелде кадрлар даярлау жөнiндегi республикалық комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Шетелдiк инвесторлар кеңесi || Қасым-Жомарт Тоқаев || – || – || Сыртқы істер министрлігінің Инвестициялар комитеті || 1998 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U980003985_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанында Шетелдiк инвесторлар кеңесiн құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N2400000174 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің дербес құрамы туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен өзара іс-қимыл жөніндегі кеңес || Премьер-министр || үш орынбасар || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N1400000266 Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен өзара іс-қимыл жөніндегі кеңес туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия || Премьер-министр || – || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2007 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U070000314_ Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту жөніндегі шаралар туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Энергетикалық кеңес || Премьер-министр || екі орынбасар || Энергетика вице-министрі || Энергетика министрлігі || 2012 жыл (2022 жылға дейін Мұнай-газ кеңесі)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1200000285 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Энергетикалық кеңес туралы]&lt;/ref&gt;
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан президенті жанындағы кеңесші органдар|*]]</text>
      <sha1>h1wyljym53hzjb71p2cq5dd1ell47zj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626246</id>
      <parentid>3626244</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізімі */</comment>
      <origin>3626246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12393" sha1="t321o7z2w2gjd7kxdo62mrkjauzdap4" xml:space="preserve">Бұл мақалада [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] жанында жұмыс істейтін консультативтік-кеңесші органдар тізімі.

== Тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Консультативтік-кеңесші орган атауы !! Төрағасы !! Төрағасының орынбасары !! Хатшысы !! Жұмыс органы !! Құрылған жылы
|-
| [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік кеңесі]] || Қасым-Жомарт Тоқаев || – || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || Президент әкімшілігі || 1991 жыл
|-
| [[Адам құқықтары жөніндегі комиссия]] || [[Жақып Қажманұлы Асанов|Жақып Асанов]] || екі орынбасар || Президенті әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің сектор меңгерушісі || Президент әкімшілігі || 1994 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U030001042_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Адам құқықтары жөнiндегi комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || Президент әкімшілігі басшысының орынбасары || Президенті Әкімшілігі Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Президент әкімшілігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000198_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| «Астана» халықаралық қаржы орталығын басқару жөніндегі кеңес || Президент || Премьер-министр || бір хатшы || «Астана» халықаралық қаржы орталығының әкімшілігі» АҚ || 2015 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000160 &quot;Астана&quot; халықаралық қаржы орталығын басқару жөніндегі кеңес туралы ережені және оның құрамын бекіту туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия]] || [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] || төрт орынбасар || Гаухар Нұрахметова || Президент әкімшілігі || 1998 жыл (2006 жылға дейін Отбасы және әйелдер iстерi жөнiндегi ұлттық комиссия, 2008 жылға дейін Отбасы iстерi және гендерлiк саясат жөнiндегi ұлттық комиссия)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000056_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| әл-Фараби атындағы ғылым мен техника және А. Байтұрсынұлы атындағы гуманитарлық ғылымдар саласындағы мемлекеттік сыйлықтарын беру жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || екі орынбасар || Ғылым және жоғары білім вице-министрі || Ғылым және жоғары білім министрлігі || 2015 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000993 Қазақстан Республикасының әл-Фараби атындағы ғылым мен техника, А. Байтұрсынұлы атындағы гуманитарлық ғылымдар және Абай атындағы әдебиет пен өнер саласындағы мемлекеттік сыйлықтары туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңес || Президент || – || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі || 2025 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000881 Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| «Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңес || Премьер-министр || Премьер-министрінің бірінші орынбасары || Экология жəне табиғи ресурстар вице-министрі || Экология жəне табиғи ресурстар министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1400000823 Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан &quot;Жасыл экономикаға&quot; көшу жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Кешірім жасау мәселелері жөніндегі комиссия || Марат Бәшімов || Президент әкімшілігі басшысының орынбасары || – || Президент әкімшілігі || 199? жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U060000140_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Кешірім жасау мәселелерi жөнiндегi комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Құқықтық саясат жөніндегі кеңес || Президент әкімшілігі басшысының  орынбасары || Бас прокурор || – || Президент әкімшілігі || 2002 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N020000303_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанында Құқықтық саясат жөніндегі кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || – || Президенті Әкімшілігінің Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Сыртқы істер министрлігінің Инвестициялар комитеті || 2002 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U020000839_ Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Ұлттық инвесторлар кеңесі ||  Премьер-министр || – || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1400000791 Қазақстан Республикасының Президенті жанынан Ұлттық инвесторлар кеңесін құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N1900000060 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық инвесторлар кеңесінің дербес құрамы туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес || Президент || – || – || Президент әкімшілігі || 2001 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000932 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің кейбір мәселелері туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Ұлттық қорынан бөлінген қаражаттың жұмсалуын мониторингтеу жөніндегі комиссия || Жоғары аудиторлық палата төрағасы || – || – || ? || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2500000879 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан бөлінген қаражаттың жұмсалуын мониторингтеу жөніндегі комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР-нда цифрландыруды енгізу мәселелері жөніндегі комиссия || Премьер-министр || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі || Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі || 2018 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1800000621 Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан Қазақстан Республикасында цифрландыруды енгізу мәселелері жөніндегі комиссия құру туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия || Президент әкімшілігінің басшысы || Ғылым және жоғары білім министрі || Ғылым және жоғары білім вице-министрі || Ғылым және жоғары білім министрлігі || 2000 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U000000470_ Шетелде кадрлар даярлау жөнiндегi республикалық комиссия туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Шетелдiк инвесторлар кеңесi || Қасым-Жомарт Тоқаев || – || – || Сыртқы істер министрлігінің Инвестициялар комитеті || 1998 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U980003985_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанында Шетелдiк инвесторлар кеңесiн құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N2400000174 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің дербес құрамы туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен өзара іс-қимыл жөніндегі кеңес || Премьер-министр || үш орынбасар || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2014 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/N1400000266 Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен өзара іс-қимыл жөніндегі кеңес туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| ҚР экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия || Премьер-министр || – || – || Ұлттық экономика министрлігі || 2007 жыл&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U070000314_ Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту жөніндегі шаралар туралы]&lt;/ref&gt;
|-
| Энергетикалық кеңес || Премьер-министр || екі орынбасар || Энергетика вице-министрі || Энергетика министрлігі || 2012 жыл (2022 жылға дейін Мұнай-газ кеңесі)&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1200000285 Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Энергетикалық кеңес туралы]&lt;/ref&gt;
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан президенті жанындағы кеңесші органдар|*]]</text>
      <sha1>t321o7z2w2gjd7kxdo62mrkjauzdap4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көркемдік әдіс табиғаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>775466</id>
    <revision>
      <id>3626478</id>
      <parentid>3557201</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6526" sha1="82tobar2ywip0dmo71btplo1kvwet5s" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}

'''Көркемдік әдіс''' – өнер мен әдебиетте шындықты бейнелеудің тарихи қалыптасқан принциптері мен тәсілдерінің жүйесі. Бұл ұғым эстетика мен әдебиеттану ғылымында өнердің болмысты игеру ерекшеліктерін сипаттайтын теориялық категория ретінде қарастырылады.

== Ұғымның қалыптасуы ==
Көркемдік әдіс ұғымы ғылыми айналымға ХХ ғасырдың басында енгізілді. Орыс эстетигі Ю. Борев оны эстетика категорияларының қатарына жатқызады. Термин кеңес дәуіріндегі әдеби сын мен эстетикалық зерттеулерде кеңінен қолданылды.

Антикалық және Батыс Еуропа эстетикасында «көркемдік әдіс» термині арнайы қолданылмағанымен, өнерді тану жолдары туралы теориялық пайымдаулар ерте кезеңдерден белгілі. Мысалы, Аристотель өнердің негізін мимесис (еліктеу) ұғымымен байланыстырды. Рене Декарттың «Әдіс туралы толғам» (1637) еңбегінде танымның рационалдық принциптері жүйеленді, бұл кейін классицизм эстетикасының теориялық негіздерінің бірі болды. Эмиль Золя өнердегі эксперименталды әдіс туралы тұжырымдар ұсынды.

Осылайша, термин кейін қалыптасқанымен, оның мазмұнына қатысты идеялар философия мен эстетика тарихында ерте кезеңнен орын алды.

== Көркемдік әдістің теориялық түсіндірмелері ==
Ғылыми әдебиеттерде көркемдік әдіс табиғаты әртүрлі қырынан түсіндіріледі:

* көркемдік тәсілдер мен құралдар жиынтығы ретінде;
* өнердің ақиқат шындыққа эстетикалық қатынасының формасы ретінде;
* дүниетанымдық және идеологиялық принциптер жүйесі ретінде.

Көркемдік әдіс өнердегі ағымдармен тығыз байланысты. Әдеби бағыттар мен ағымдар белгілі бір тарихи кезеңдегі қоғамдық сана мен көркемдік тәжірибенің ерекшеліктерін білдіреді. Олар алдыңғы әдістердің элементтерін сақтай отырып, жаңа эстетикалық ұстанымдарды қалыптастырады.

== ХХ ғасыр өнері және көркемдік әдіс ==
ХХ ғасыр мәдениеті мен өнерінде көркемдік әдістердің алуан түрлілігі айқын көрінді. Бұл кезеңде романтизм, реализм, символизм, импрессионизм, натурализм сияқты бағыттардың тәжірибесі жаңа ізденістерге негіз болды.

Модернистік ағымдар дәстүрлі реалистік бейнелеу принциптерін қайта қарастырды. Көркем шығармада:

* заттық нақтылық әлсіреді;
* ішкі монолог, бейсаналылық, символдық бейнелеу күшейді;
* уақыт пен кеңістік құрылымы өзгерді;
* баяндаудың классикалық желісі трансформацияға ұшырады.

Ғылымдағы жаңалықтар (физикадағы теориялар, психоанализ, уақыт пен кеңістік туралы жаңа түсініктер) көркемдік сананың өзгеруіне ықпал етті. Соның нәтижесінде өнерде адам болмысын бейнелеудің жаңа тәсілдері қалыптасты.

ХХ ғасыр басындағы әдебиет пен өнерде әртүрлі ағымдар бір мезгілде қатар дамып, көркемдік әдістердің көптүрлі сипатын айқындады.

== Қорытынды ==
Көркемдік әдіс – тарихи өзгеріп отыратын категория. Ол өнердің болмысты игеру тәсілдерін, дүниетанымдық негіздерін және эстетикалық ұстанымдарын біріктіреді. Әр дәуірде көркемдік әдіс қоғамның рухани сұраныстары мен мәдени даму деңгейіне сәйкес жаңарып отырады.
----

== Әдебиет ==
* Қабдолов З. ''Сөз өнері''. – Алматы, 2010.
* Мәмбетов Ж. ''Әдебиеттің эстетикалық негіздері''. – Алматы, 2011.
* Ысмайылов Е. ''Әдебиет теориясының мәселелері''. – Алматы, 2011.
* Ахметов К. ''Әдебиеттануға кіріспе''. – Қарағанды: «Арко», 2004.
* Қабдолов З. ''Сөз өнері''. – Алматы: «Санат», 2002.
* Джуанышбеков Н. ''Введение в литературоведение''. – Алматы, 2007.
* Нұрғалиев Р. ''Әдебиет теориясы''. – Алматы, 2010.
* Нұрғали Р. ''Сөз өнерінің эстетикасы''. – Астана, 2003.
* Ахметов З. ''Өлең сөздің теориясы''. – Алматы, 1973.
* Дәдебаев Ж. ''Өмір шындығы және көркемдік шешім''. – Алматы, 1991.
* Ісімақова А. ''Асыл сөздің теориясы''. – Алматы, 2009.

[[Санат:Әдебиет]]
[[Санат:Әдебиет жанрлары]]</text>
      <sha1>82tobar2ywip0dmo71btplo1kvwet5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626479</id>
      <parentid>3626478</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3626479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6520" sha1="rc9r81asnf24qvdch1x0310am6kcc5j" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала}}
'''Көркемдік әдіс''' – өнер мен әдебиетте шындықты бейнелеудің тарихи қалыптасқан принциптері мен тәсілдерінің жүйесі. Бұл ұғым эстетика мен әдебиеттану ғылымында өнердің болмысты игеру ерекшеліктерін сипаттайтын теориялық категория ретінде қарастырылады.

== Ұғымның қалыптасуы ==
Көркемдік әдіс ұғымы ғылыми айналымға ХХ ғасырдың басында енгізілді. Орыс эстетигі Ю. Борев оны эстетика категорияларының қатарына жатқызады. Термин кеңес дәуіріндегі әдеби сын мен эстетикалық зерттеулерде кеңінен қолданылды.

Антикалық және Батыс Еуропа эстетикасында «көркемдік әдіс» термині арнайы қолданылмағанымен, өнерді тану жолдары туралы теориялық пайымдаулар ерте кезеңдерден белгілі. Мысалы, Аристотель өнердің негізін мимесис (еліктеу) ұғымымен байланыстырды. Рене Декарттың «Әдіс туралы толғам» (1637) еңбегінде танымның рационалдық принциптері жүйеленді, бұл кейін классицизм эстетикасының теориялық негіздерінің бірі болды. Эмиль Золя өнердегі эксперименталды әдіс туралы тұжырымдар ұсынды.

Осылайша, термин кейін қалыптасқанымен, оның мазмұнына қатысты идеялар философия мен эстетика тарихында ерте кезеңнен орын алды.

== Көркемдік әдістің теориялық түсіндірмелері ==
Ғылыми әдебиеттерде көркемдік әдіс табиғаты әртүрлі қырынан түсіндіріледі:

* көркемдік тәсілдер мен құралдар жиынтығы ретінде;
* өнердің ақиқат шындыққа эстетикалық қатынасының формасы ретінде;
* дүниетанымдық және идеологиялық принциптер жүйесі ретінде.

Көркемдік әдіс өнердегі ағымдармен тығыз байланысты. Әдеби бағыттар мен ағымдар белгілі бір тарихи кезеңдегі қоғамдық сана мен көркемдік тәжірибенің ерекшеліктерін білдіреді. Олар алдыңғы әдістердің элементтерін сақтай отырып, жаңа эстетикалық ұстанымдарды қалыптастырады.

== ХХ ғасыр өнері және көркемдік әдіс ==
ХХ ғасыр мәдениеті мен өнерінде көркемдік әдістердің алуан түрлілігі айқын көрінді. Бұл кезеңде романтизм, реализм, символизм, импрессионизм, натурализм сияқты бағыттардың тәжірибесі жаңа ізденістерге негіз болды.

Модернистік ағымдар дәстүрлі реалистік бейнелеу принциптерін қайта қарастырды. Көркем шығармада:

* заттық нақтылық әлсіреді;
* ішкі монолог, бейсаналылық, символдық бейнелеу күшейді;
* уақыт пен кеңістік құрылымы өзгерді;
* баяндаудың классикалық желісі трансформацияға ұшырады.

Ғылымдағы жаңалықтар (физикадағы теориялар, психоанализ, уақыт пен кеңістік туралы жаңа түсініктер) көркемдік сананың өзгеруіне ықпал етті. Соның нәтижесінде өнерде адам болмысын бейнелеудің жаңа тәсілдері қалыптасты.

ХХ ғасыр басындағы әдебиет пен өнерде әртүрлі ағымдар бір мезгілде қатар дамып, көркемдік әдістердің көптүрлі сипатын айқындады.

== Қорытынды ==
Көркемдік әдіс – тарихи өзгеріп отыратын категория. Ол өнердің болмысты игеру тәсілдерін, дүниетанымдық негіздерін және эстетикалық ұстанымдарын біріктіреді. Әр дәуірде көркемдік әдіс қоғамның рухани сұраныстары мен мәдени даму деңгейіне сәйкес жаңарып отырады.

== Әдебиет ==
* Қабдолов З. ''Сөз өнері''. – Алматы, 2010.
* Мәмбетов Ж. ''Әдебиеттің эстетикалық негіздері''. – Алматы, 2011.
* Ысмайылов Е. ''Әдебиет теориясының мәселелері''. – Алматы, 2011.
* Ахметов К. ''Әдебиеттануға кіріспе''. – Қарағанды: «Арко», 2004.
* Қабдолов З. ''Сөз өнері''. – Алматы: «Санат», 2002.
* Джуанышбеков Н. ''Введение в литературоведение''. – Алматы, 2007.
* Нұрғалиев Р. ''Әдебиет теориясы''. – Алматы, 2010.
* Нұрғали Р. ''Сөз өнерінің эстетикасы''. – Астана, 2003.
* Ахметов З. ''Өлең сөздің теориясы''. – Алматы, 1973.
* Дәдебаев Ж. ''Өмір шындығы және көркемдік шешім''. – Алматы, 1991.
* Ісімақова А. ''Асыл сөздің теориясы''. – Алматы, 2009.

[[Санат:Әдебиет]]
[[Санат:Әдебиет жанрлары]]</text>
      <sha1>rc9r81asnf24qvdch1x0310am6kcc5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет</title>
    <ns>4</ns>
    <id>775564</id>
    <revision>
      <id>3626411</id>
      <parentid>3626010</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту.</comment>
      <origin>3626411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732443" sha1="dwgzgoppdnm901rd2ykkm1girspo8it" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!N
!Бет
!Қаралу саны (соңғы 30 күнде)
!Қаралу саны (соңғы 90 күнде)
!Қаралу саны (бір жылда)
|-
|1
|[[Арнайы:Іздеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 49152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 153521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 310438]
|-
|2
|[[Басты бет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 34443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 120433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 382725]
|-
|3
|[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 10896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 88103]
|-
|4
|[[Орталық Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4845]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 5947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18597]
|-
|5
|[[Абай Құнанбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 268348]
|-
|6
|[[Әділет (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 4801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 5941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 5941]
|-
|7
|[[КешYOU]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 3217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 15768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 21521]
|-
|8
|[[Қазақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 4369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 15048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83693]
|-
|9
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3996]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 8948]
|-
|10
|[[Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 84536]
|-
|11
|[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 24661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 127375]
|-
|12
|[[Бұзаубас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7361]
|-
|13
|[[Ыбырай Алтынсарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 18371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 110765]
|-
|14
|[[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 21590]
|-
|15
|[[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5198]
|-
|16
|[[Уикипедия:Форум]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 2268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 23496]
|-
|17
|[[Сақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62688]
|-
|18
|[[Алматы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29184]
|-
|19
|[[Колледж]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 2114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 2205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 3142]
|-
|20
|[[Қазақша жыл санау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2003]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 7138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 79004]
|-
|21
|[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23562]
|-
|22
|[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5698]
|-
|23
|[[Мемлекет астаналары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 59375]
|-
|24
|[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29286]
|-
|25
|[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46081]
|-
|26
|[[Шәмші Қалдаяқов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28240]
|-
|27
|[[Ахмет Байтұрсынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9811]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121378]
|-
|28
|[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37130]
|-
|29
|[[Күнделік.кз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 1280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 11573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106788]
|-
|30
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30023]
|-
|31
|[[Бауыржан Момышұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116412]
|-
|32
|[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49042]
|-
|33
|[[Алтын Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35619]
|-
|34
|[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59099]
|-
|35
|[[Қазақ хандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 39624]
|-
|36
|[[Шыңғыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 64147]
|-
|37
|[[Жоба:Уики-көктем 2026]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13666]
|-
|38
|[[Қазақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36500]
|-
|39
|[[Үйсін мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31816]
|-
|40
|[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 10283]
|-
|41
|[[Әл-Фатиха сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 24658]
|-
|42
|[[Табын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13294]
|-
|43
|[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27740]
|-
|44
|[[Ұлы Жібек жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 954]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 43057]
|-
|45
|[[Ақыр заман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2864]
|-
|46
|[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 10361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 65995]
|-
|47
|[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 23391]
|-
|48
|[[Рафаил Иосифович Розенсон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1613]
|-
|49
|[[Мұхаммед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 5007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 30140]
|-
|50
|[[Абай жолы (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38195]
|-
|51
|[[Қазақстан Құрылтайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3691]
|-
|52
|[[Желтоқсан көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6969]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58516]
|-
|53
|[[Қоңырат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23504]
|-
|54
|[[Наймандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26499]
|-
|55
|[[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 24263]
|-
|56
|[[Баланы қырқынан шығару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 4605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 30379]
|-
|57
|[[Жылқы еті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1770]
|-
|58
|[[Алланың есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20716]
|-
|59
|[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 100043]
|-
|60
|[[Мүшел жас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 20246]
|-
|61
|[[Қарақұрт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 1533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 6153]
|-
|62
|[[Жылқы малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4905]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36106]
|-
|63
|[[Қасым хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35300]
|-
|64
|[[Міржақып Дулатұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1095]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84642]
|-
|65
|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26054]
|-
|66
|[[:Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1276]
|-
|67
|[[Қазақ әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 4930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 27784]
|-
|68
|[[Арғын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4895]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23635]
|-
|69
|[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1203]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 9054]
|-
|70
|[[Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 982]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31020]
|-
|71
|[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8013]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77240]
|-
|72
|[[Әлемнің жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 8089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64332]
|-
|73
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1180]
|-
|74
|[[АҚШ штаттарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17853]
|-
|75
|[[Аманат (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7049]
|-
|76
|[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35016]
|-
|77
|[[Қазақ ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15520]
|-
|78
|[[Кенесары хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34255]
|-
|79
|[[Мөлдір Әуелбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8083]
|-
|80
|[[Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 55121]
|-
|81
|[[Абылай хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58559]
|-
|82
|[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50495]
|-
|83
|[[Күл ауруы уыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1328]
|-
|84
|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50471]
|-
|85
|[[Туыстық атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28191]
|-
|86
|[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13582]
|-
|87
|[[Футболдан әлем чемпионаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4249]
|-
|88
|[[Түркілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11775]
|-
|89
|[[Өзбекәлі Жәнібеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1056]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33477]
|-
|90
|[[Сұңғыла]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 8300]
|-
|91
|[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 4180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 31806]
|-
|92
|[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12085]
|-
|93
|[[Астана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36364]
|-
|94
|[[Санжар Керімбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13092]
|-
|95
|[[Мұхтар Шаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 957]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 48419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72497]
|-
|96
|[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3608]
|-
|97
|[[Әмір Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30343]
|-
|98
|[[Қазақстан аудандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29575]
|-
|99
|[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40148]
|-
|100
|[[Қазақстан қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 965]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23892]
|-
|101
|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21243]
|-
|102
|[[Қожа Ахмет Ясауи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 5816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 46386]
|-
|103
|[[Ермұхамед Мәулен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 1041]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 1481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2711]
|-
|104
|[[Қола дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2967]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29406]
|-
|105
|[[Құран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 1108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10999]
|-
|106
|[[Әпике Кәріпқызы Әбенова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 964]
|-
|107
|[[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 905]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 5628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24475]
|-
|108
|[[Махамбет Өтемісұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54791]
|-
|109
|[[Алаш партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39116]
|-
|110
|[[Қадыр Мырза Әлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 5603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24942]
|-
|111
|[[Қ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A 903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 2569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A 8378]
|-
|112
|[[Алматы облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17222]
|-
|113
|[[Жеті жарғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29707]
|-
|114
|[[Жасуша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29992]
|-
|115
|[[Талқылау:Әйел дирижёрлер (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 905]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 905]
|-
|116
|[[:Санат:Қазақстан әншілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12261]
|-
|117
|[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 24449]
|-
|118
|[[Әлімұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 882]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2855]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15164]
|-
|119
|[[Уикипедия:Видео сабақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5844]
|-
|120
|[[Салауат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 22345]
|-
|121
|[[Жыныстық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8581]
|-
|122
|[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8565]
|-
|123
|[[Ғұндар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 6030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39301]
|-
|124
|[[Қаракесек (Арғын)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12638]
|-
|125
|[[Ақ Орда (мемлекет)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32133]
|-
|126
|[[Ұлы Отан соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 8562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23681]
|-
|127
|[[Уикипедия:Telegram]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5576]
|-
|128
|[[Қазақ батырлар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 879]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29553]
|-
|129
|[[Құмырсқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9081]
|-
|130
|[[Уикипедия:Қауым порталы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8357]
|-
|131
|[[Адай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2957]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16067]
|-
|132
|[[Қазақ хандығының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24584]
|-
|133
|[[Түркістан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19029]
|-
|134
|[[Елім-ай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 2235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5589]
|-
|135
|[[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16512]
|-
|136
|[[Тас дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31981]
|-
|137
|[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 810]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7434]
|-
|138
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 827]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3762]
|-
|139
|[[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 833]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2377]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5125]
|-
|140
|[[Шығыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19268]
|-
|141
|[[Қазақ тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15441]
|-
|142
|[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6734]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53877]
|-
|143
|[[Дәрілік өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1778]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8523]
|-
|144
|[[Ысты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 826]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11231]
|-
|145
|[[Уикипедия:Анықтама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9103]
|-
|146
|[[Сәкен Сейфуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 5378]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35545]
|-
|147
|[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 6542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22713]
|-
|148
|[[Қазақстан туы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18670]
|-
|149
|[[Албан руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14310]
|-
|150
|[[Ботай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26864]
|-
|151
|[[Қазақтың боғауыз сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12570]
|-
|152
|[[Жеті қазына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21316]
|-
|153
|[[Вегетативтік көбею]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 4071]
|-
|154
|[[Әбіш Кекілбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 761]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26561]
|-
|155
|[[Жамбыл Жабайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47647]
|-
|156
|[[Қаңлылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29687]
|-
|157
|[[Құйынды мекен (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 4083]
|-
|158
|[[Қазақстан мерекелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5713]
|-
|159
|[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2965]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7105]
|-
|160
|[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 787]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11883]
|-
|161
|[[Жаныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11699]
|-
|162
|[[Берел қорымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15786]
|-
|163
|[[Ілияс Жансүгіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 6436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43415]
|-
|164
|[[Қазақстан жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17258]
|-
|165
|[[Кәмшат Жолдыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4916]
|-
|166
|[[Қабанбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23123]
|-
|167
|[[Дулат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2827]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16619]
|-
|168
|[[Кемпірқосақ (сөз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 761]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 1800]
|-
|169
|[[Ұлытау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11901]
|-
|170
|[[Хақназар хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5010]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20456]
|-
|171
|[[Ақтабан шұбырынды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17348]
|-
|172
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10650]
|-
|173
|[[Қазақша Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2702]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8201]
|-
|174
|[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24220]
|-
|175
|[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23336]
|-
|176
|[[Мұстафа Шоқай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 3586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26600]
|-
|177
|[[Қыпшақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2845]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26182]
|-
|178
|[[Семей полигоны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 5949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28220]
|-
|179
|[[Көшпенділер (трилогия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14243]
|-
|180
|[[Ғабиден Мұстафин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9987]
|-
|181
|[[Алаш партиясы программасының жобасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1751]
|-
|182
|[[Төле би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28521]
|-
|183
|[[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 4789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 65557]
|-
|184
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4802]
|-
|185
|[[:Санат:Африка елдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9519]
|-
|186
|[[Криштиану Роналду]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8753]
|-
|187
|[[Ресей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 17673]
|-
|188
|[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 2784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28529]
|-
|189
|[[Қазақ әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1889]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8015]
|-
|190
|[[Америка Құрама Штаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 739]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19533]
|-
|191
|[[Тың игеру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12056]
|-
|192
|[[Қытай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 3527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 21870]
|-
|193
|[[Рауан Кенжеханұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 967]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1349]
|-
|194
|[[Домбыра]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 4257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21881]
|-
|195
|[[Ұлпан (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40805]
|-
|196
|[[Қарағанды облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13632]
|-
|197
|[[Арыстанбаб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 3542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13333]
|-
|198
|[[Сіргелі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12532]
|-
|199
|[[Жасанды интеллект]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 4850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33097]
|-
|200
|[[Ақан сері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 2944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16763]
|-
|201
|[[Қыша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 1118]
|-
|202
|[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27904]
|-
|203
|[[Қазақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3056]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16633]
|-
|204
|[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7822]
|-
|205
|[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1723]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3819]
|-
|206
|[[Бесін намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 19761]
|-
|207
|[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17308]
|-
|208
|[[Шежіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14560]
|-
|209
|[[Шөмекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 721]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2070]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9767]
|-
|210
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16272]
|-
|211
|[[Орбұлақ шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15851]
|-
|212
|[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12174]
|-
|213
|[[Ақтөбе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 843]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12406]
|-
|214
|[[Қасым ханның қасқа жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12133]
|-
|215
|[[Кіші жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16055]
|-
|216
|[[Күй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5580]
|-
|217
|[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15571]
|-
|218
|[[Аңырақай шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 18980]
|-
|219
|[[Қайрат Нұртас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12076]
|-
|220
|[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57144]
|-
|221
|[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 6107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24459]
|-
|222
|[[Бесеудің хаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 10942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27683]
|-
|223
|[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10880]
|-
|224
|[[Келінжан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11885]
|-
|225
|[[Батыр ауылдық округі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 817]
|-
|226
|[[Жүсіпбек Аймауытов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 3752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30067]
|-
|227
|[[Kaspi Bank]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Kaspi_Bank 704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kaspi_Bank 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Kaspi_Bank 4174]
|-
|228
|[[Қожа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14141]
|-
|229
|[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6696]
|-
|230
|[[Қарахан мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32997]
|-
|231
|[[Жошы хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15792]
|-
|232
|[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10751]
|-
|233
|[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3594]
|-
|234
|[[Асқазан аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21043]
|-
|235
|[[Қазақстандағы ұжымдастыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11488]
|-
|236
|[[Өзбекстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14615]
|-
|237
|[[Ұлы жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15792]
|-
|238
|[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16529]
|-
|239
|[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29613]
|-
|240
|[[Орта жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13343]
|-
|241
|[[Ұрыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7649]
|-
|242
|[[Жеті ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 639]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15264]
|-
|243
|[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 15648]
|-
|244
|[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5284]
|-
|245
|[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5460]
|-
|246
|[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7675]
|-
|247
|[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 3395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23158]
|-
|248
|[[ALEM (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 15692]
|-
|249
|[[Айқын Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6364]
|-
|250
|[[Шығанақ Берсиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 4122]
|-
|251
|[[Оливер Три]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 709]
|-
|252
|[[Қабдеш Жұмаділов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16471]
|-
|253
|[[Абсорбция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 1298]
|-
|254
|[[Руслан Тай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 3310]
|-
|255
|[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60506]
|-
|256
|[[Төлеңгіттер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6334]
|-
|257
|[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15771]
|-
|258
|[[Прожектор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 673]
|-
|259
|[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16676]
|-
|260
|[[Бэкрумс (фильм)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 613]
|-
|261
|[[Еуропа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 3566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25112]
|-
|262
|[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9417]
|-
|263
|[[Байбақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1787]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8189]
|-
|264
|[[Халықаралық балаларды қорғау күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1288]
|-
|265
|[[Етеккір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2099]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 15751]
|-
|266
|[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9494]
|-
|267
|[[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2604]
|-
|268
|[[:Санат:Қазақ батырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7531]
|-
|269
|[[Жетісу облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2020]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10570]
|-
|270
|[[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 4169]
|-
|271
|[[Нарықтық экономика қатынастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3485]
|-
|272
|[[Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19723]
|-
|273
|[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 556]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31430]
|-
|274
|[[Ақмола облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10567]
|-
|275
|[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 6832]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29671]
|-
|276
|[[Зар Заман ақындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16358]
|-
|277
|[[Софы Қалыбекұлы Сматаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1770]
|-
|278
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1887]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7383]
|-
|279
|[[Табылды Досымов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11705]
|-
|280
|[[Қазақстан елтаңбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11463]
|-
|281
|[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7524]
|-
|282
|[[Маңғыстау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13717]
|-
|283
|[[Қырғызстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11584]
|-
|284
|[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13107]
|-
|285
|[[Есет Көтібарұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13209]
|-
|286
|[[Қазақстандағы саяси партиялар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9405]
|-
|287
|[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20907]
|-
|288
|[[Алакөл (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13066]
|-
|289
|[[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6082]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39605]
|-
|290
|[[Ясин сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8973]
|-
|291
|[[Өзін-өзі өлтіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8454]
|-
|292
|[[Әл-Ихлас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5855]
|-
|293
|[[Жәнібек хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17265]
|-
|294
|[[Сұлтан Бейбарыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1827]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11760]
|-
|295
|[[Тұрар Рысқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3772]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18303]
|-
|296
|[[Шымкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14923]
|-
|297
|[[Қарақалпақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6287]
|-
|298
|[[Батыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15313]
|-
|299
|[[Sadraddin]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Sadraddin 595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 1465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Sadraddin 5807]
|-
|300
|[[Суан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8649]
|-
|301
|[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16243]
|-
|302
|[[Тоғыз-құмалақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17431]
|-
|303
|[[Дулат Тұрсынұлы Тастекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 852]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2127]
|-
|304
|[[Алаш партиясының бағдарламасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 15693]
|-
|305
|[[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32193]
|-
|306
|[[Сырым Датұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27191]
|-
|307
|[[Атырау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9054]
|-
|308
|[[Есім хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19619]
|-
|309
|[[Ақтөбе облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12132]
|-
|310
|[[Тәуекел хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15729]
|-
|311
|[[Өт айдайтын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9116]
|-
|312
|[[Шанышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8158]
|-
|313
|[[Абай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10729]
|-
|314
|[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15966]
|-
|315
|[[Қазақстан Республикасының заңдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9762]
|-
|316
|[[Ұшқан ұя]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 3286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28382]
|-
|317
|[[Алтын Орда дәуіріндегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1126]
|-
|318
|[[Химиялық элементтер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1986]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14871]
|-
|319
|[[Төре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7360]
|-
|320
|[[Менопауза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 2605]
|-
|321
|[[Керей (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10094]
|-
|322
|[[Заттыбек Көпбосынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5578]
|-
|323
|[[Биология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9429]
|-
|324
|[[Жамбыл облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12862]
|-
|325
|[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24186]
|-
|326
|[[Сөз тіркесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2037]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 16954]
|-
|327
|[[Сәттіғұл Жанғабылұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1203]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4232]
|-
|328
|[[Еуразия ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5575]
|-
|329
|[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 24315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40614]
|-
|330
|[[Әсел Маратқызы Сәдуақасова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 826]
|-
|331
|[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7509]
|-
|332
|[[Қой малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9562]
|-
|333
|[[Шашыратқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1811]
|-
|334
|[[Жұмыс уақыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3068]
|-
|335
|[[Осман империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13220]
|-
|336
|[[Қуық түбі безінің қабынуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 14247]
|-
|337
|[[Аборт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 9821]
|-
|338
|[[Мақал-мәтелдер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9466]
|-
|339
|[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 3472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26815]
|-
|340
|[[Қарағанды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1778]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8893]
|-
|341
|[[Әкелер күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 872]
|-
|342
|[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6056]
|-
|343
|[[Ерболат Беделхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2560]
|-
|344
|[[Шымыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6840]
|-
|345
|[[Әл-Бақара сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1016]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4808]
|-
|346
|[[Түркістан (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18438]
|-
|347
|[[Қарқаралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 4728]
|-
|348
|[[Жетісу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10180]
|-
|349
|[[Ақтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9431]
|-
|350
|[[Қан мен тер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2059]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12496]
|-
|351
|[[Диуани лұғат ат-түрк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 482]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 4915]
|-
|352
|[[Андроново мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19686]
|-
|353
|[[Менің атым Қожа (хикаят)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 2736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20452]
|-
|354
|[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8962]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23165]
|-
|355
|[[Ақбілек (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27002]
|-
|356
|[[Киіз үй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 3001]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23919]
|-
|357
|[[Қазақстан халық кеңесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 960]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1242]
|-
|358
|[[Уикипедия:Таныстыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3979]
|-
|359
|[[Қарғын (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11159]
|-
|360
|[[Кесірткелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 4867]
|-
|361
|[[Франция қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7881]
|-
|362
|[[Жезқазған мыс кен орны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1823]
|-
|363
|[[Зат есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 26784]
|-
|364
|[[Елтаңба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 11714]
|-
|365
|[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3083]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12999]
|-
|366
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9696]
|-
|367
|[[Таз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2079]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7192]
|-
|368
|[[Әлем елдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12565]
|-
|369
|[[Баланы ұшықтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 8136]
|-
|370
|[[Жапония]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16538]
|-
|371
|[[Алаш қозғалысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1432]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8676]
|-
|372
|[[Балқаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17630]
|-
|373
|[[Жаппас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6924]
|-
|374
|[[Қоғам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 1126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6089]
|-
|375
|[[Қызылорда облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2090]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11601]
|-
|376
|[[Махамбет ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1783]
|-
|377
|[[Қорқыт ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2445]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37931]
|-
|378
|[[Каспий теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3771]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21205]
|-
|379
|[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13390]
|-
|380
|[[Төрегелді Шарманұлы Шарманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1947]
|-
|381
|[[Қыз Жібек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30373]
|-
|382
|[[Түйе малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12579]
|-
|383
|[[Астана қаласының бас мешіті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6309]
|-
|384
|[[Исатай Тайманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15439]
|-
|385
|[[Оралхан Бөкей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 3925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25417]
|-
|386
|[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13561]
|-
|387
|[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1888]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7429]
|-
|388
|[[Мемлекет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 1160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 9203]
|-
|389
|[[Мата атаулары мен түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1882]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8895]
|-
|390
|[[Тәуке хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23098]
|-
|391
|[[Шарын шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11099]
|-
|392
|[[Шие]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2447]
|-
|393
|[[Еркектің жыныстық мүшесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 1286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 6014]
|-
|394
|[[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 960]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3580]
|-
|395
|[[Жұлдыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8183]
|-
|396
|[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12066]
|-
|397
|[[Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4245]
|-
|398
|[[Тігін машинасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1773]
|-
|399
|[[Әлмерек абыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 2856]
|-
|400
|[[Сиқым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8139]
|-
|401
|[[Көңіл шай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1895]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11296]
|-
|402
|[[Қазыбек би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 2837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23385]
|-
|403
|[[Теміреткі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13061]
|-
|404
|[[Қазақстан экономикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9202]
|-
|405
|[[Ислам күнтізбесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8065]
|-
|406
|[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8666]
|-
|407
|[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7242]
|-
|408
|[[Беріш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8371]
|-
|409
|[[Шеркеш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1761]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9564]
|-
|410
|[[Атығай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4272]
|-
|411
|[[Бәйдібек Қарашаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8225]
|-
|412
|[[Жалайыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11727]
|-
|413
|[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8725]
|-
|414
|[[Сүндеттеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 969]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4841]
|-
|415
|[[Көңіл айту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10507]
|-
|416
|[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5748]
|-
|417
|[[Түркия қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5652]
|-
|418
|[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19288]
|-
|419
|[[Асу Алмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2760]
|-
|420
|[[Күн жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 432]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2038]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9141]
|-
|421
|[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 3627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18809]
|-
|422
|[[Халықаралық балалар күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 73]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1736]
|-
|423
|[[Ұлт-азаттық көтерілістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 6954]
|-
|424
|[[Сона]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1801]
|-
|425
|[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1455]
|-
|426
|[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4760]
|-
|427
|[[Қазақстан 2030]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 3039]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12133]
|-
|428
|[[Жусан иісі (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 416]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18737]
|-
|429
|[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21369]
|-
|430
|[[Алаш Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15335]
|-
|431
|[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9214]
|-
|432
|[[Әскери қызмет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 1136]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3542]
|-
|433
|[[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 7791]
|-
|434
|[[Алаш автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12308]
|-
|435
|[[Батыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30334]
|-
|436
|[[Қазақ жүздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11571]
|-
|437
|[[Қазақстан Республикасының Президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9817]
|-
|438
|[[Білге қаған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5949]
|-
|439
|[[Ақмешіт әулие үңгірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5811]
|-
|440
|[[Лионель Месси]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 3730]
|-
|441
|[[Матай (ру бірлестігі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7526]
|-
|442
|[[Мұстафа Өзтүрiк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 14199]
|-
|443
|[[Бесікке салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 2234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22565]
|-
|444
|[[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5720]
|-
|445
|[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3314]
|-
|446
|[[Есік Алтын адамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3883]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 40609]
|-
|447
|[[Уикипедия:Жүктеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4038]
|-
|448
|[[Құрмет ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5731]
|-
|449
|[[Қызылорда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2127]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11966]
|-
|450
|[[Қазақстан бокс федерациясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 920]
|-
|451
|[[Арыстан баб кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3889]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13412]
|-
|452
|[[Үстеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 4287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20428]
|-
|453
|[[Омар Жәлелұлы Темірбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5835]
|-
|454
|[[Әт-Тәкуир сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8663]
|-
|455
|[[Ботбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7899]
|-
|456
|[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12097]
|-
|457
|[[Футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12070]
|-
|458
|[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1417]
|-
|459
|[[Күлтегін ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12647]
|-
|460
|[[Аниме]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 1001]
|-
|461
|[[Психологияның зерттеу әдістері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 4374]
|-
|462
|[[Алма]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 4114]
|-
|463
|[[Сәукеле]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4708]
|-
|464
|[[Зейнеп Ахметова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1731]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5740]
|-
|465
|[[Өмірзая (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32507]
|-
|466
|[[Ислам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14594]
|-
|467
|[[Ұйықтатын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 6372]
|-
|468
|[[Талас шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14194]
|-
|469
|[[Әл-Кәһф сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4642]
|-
|470
|[[Майкл Джексон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 4157]
|-
|471
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 1567]
|-
|472
|[[Бірінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 12884]
|-
|473
|[[Бақытсыз Жамал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 387]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 2503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25452]
|-
|474
|[[Сүре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 387]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 7127]
|-
|475
|[[Өскемен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9475]
|-
|476
|[[:Сурет:Mari holiday Peledysh Payrem 2024 in the Leningrad region 01.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 416]
|-
|477
|[[Көксерек (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24968]
|-
|478
|[[Қазақстан темір жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8868]
|-
|479
|[[Түркия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2081]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11344]
|-
|480
|[[Қырғыз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6578]
|-
|481
|[[Қаңлы (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8117]
|-
|482
|[[Бұрындық хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10839]
|-
|483
|[[Салқам Жәңгір хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15520]
|-
|484
|[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4144]
|-
|485
|[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 2040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17321]
|-
|486
|[[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1143]
|-
|487
|[[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7354]
|-
|488
|[[Зу-Зу Күлпаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 4839]
|-
|489
|[[Темір баба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 613]
|-
|490
|[[Сергей Викторович Лохвицкий]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 560]
|-
|491
|[[Қорқай дұғасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4692]
|-
|492
|[[Жұмаділдаев Асқар Серқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 416]
|-
|493
|[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15122]
|-
|494
|[[АҚШ президенттерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3090]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10147]
|-
|495
|[[Саясат Нұрбек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3263]
|-
|496
|[[Найман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2610]
|-
|497
|[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3688]
|-
|498
|[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2076]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12243]
|-
|499
|[[Шапырашты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9103]
|-
|500
|[[Құрлық әскерлерінің әскери институты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 1767]
|-
|501
|[[Есік жазба ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1088]
|-
|502
|[[Қазақ газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 2304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15305]
|-
|503
|[[Батыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14644]
|-
|504
|[[Макаров тапаншасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6234]
|-
|505
|[[Қорықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5013]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32212]
|-
|506
|[[Алшын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7147]
|-
|507
|[[Ерен еңбегі үшін медалі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 905]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 3752]
|-
|508
|[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3977]
|-
|509
|[[Жер сілкіну]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 7528]
|-
|510
|[[Корея Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8910]
|-
|511
|[[Әйтеке би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19379]
|-
|512
|[[Әдет-ғұрыптар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 1031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2613]
|-
|513
|[[YouTube]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=YouTube 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=YouTube 1113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=YouTube 3952]
|-
|514
|[[Оңтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11646]
|-
|515
|[[Айша бибі кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16750]
|-
|516
|[[Мемлекеттік ту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 969]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 8672]
|-
|517
|[[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1417]
|-
|518
|[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22500]
|-
|519
|[[Мастопатия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 10877]
|-
|520
|[[Моғолстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2061]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19772]
|-
|521
|[[Жайдарман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 6836]
|-
|522
|[[Есекжем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5508]
|-
|523
|[[Сайын Мұратбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12393]
|-
|524
|[[Мастурбация]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 4707]
|-
|525
|[[Жақайым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5913]
|-
|526
|[[Орал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9383]
|-
|527
|[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1950]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15819]
|-
|528
|[[Алаша (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5012]
|-
|529
|[[Қарауыл руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6281]
|-
|530
|[[Ұлыбритания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9538]
|-
|531
|[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8408]
|-
|532
|[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4112]
|-
|533
|[[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 4981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24714]
|-
|534
|[[Құтадғу білік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 13019]
|-
|535
|[[Тараз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10816]
|-
|536
|[[Есімдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 1974]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18374]
|-
|537
|[[Қазақстан теңгесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 1683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21015]
|-
|538
|[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18456]
|-
|539
|[[Үш Жүз партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9928]
|-
|540
|[[Қазақстан Халық банкі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 3375]
|-
|541
|[[Болашақ (стипендия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4836]
|-
|542
|[[Бүйі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2564]
|-
|543
|[[Отырар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17051]
|-
|544
|[[Қапшағай су қоймасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 772]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2909]
|-
|545
|[[Қазақ газеттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2286]
|-
|546
|[[Тұсаукесер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17958]
|-
|547
|[[Жай сөйлем және оның түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10550]
|-
|548
|[[Арқалық (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3646]
|-
|549
|[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23925]
|-
|550
|[[Кете (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1098]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4368]
|-
|551
|[[Көне түркі жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36346]
|-
|552
|[[Қаракерей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7511]
|-
|553
|[[Қазақ есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6896]
|-
|554
|[[Португалия Ұлттық футбол құрамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 833]
|-
|555
|[[Моңғол империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20868]
|-
|556
|[[Екінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1879]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10427]
|-
|557
|[[Қан топтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12724]
|-
|558
|[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5722]
|-
|559
|[[Конъюнктивит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 962]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 6534]
|-
|560
|[[Өкпе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 7836]
|-
|561
|[[Балағат сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4115]
|-
|562
|[[Жұмбақтас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10384]
|-
|563
|[[Адай көтерілісі (1870)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 4272]
|-
|564
|[[Ерлан Рысқалиұлы Рысқали]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1197]
|-
|565
|[[Зарина Кармен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 5347]
|-
|566
|[[Білім инновациялық лицейлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3641]
|-
|567
|[[Дулат Исабеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 377]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17147]
|-
|568
|[[Тодо бичиг]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 481]
|-
|569
|[[Септік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16855]
|-
|570
|[[Қазақ асханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 954]
|-
|571
|[[Байұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7777]
|-
|572
|[[Фариза Оңғарсынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20002]
|-
|573
|[[Жошы хан кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4854]
|-
|574
|[[Айыртау ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1689]
|-
|575
|[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16616]
|-
|576
|[[Франция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10148]
|-
|577
|[[Алпамыс батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10538]
|-
|578
|[[Бозжыра шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6482]
|-
|579
|[[Соқырішек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12362]
|-
|580
|[[Германия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 378]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10497]
|-
|581
|[[Сөйлем мүшелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3087]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22102]
|-
|582
|[[Ауа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 6021]
|-
|583
|[[Қарақытай мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12547]
|-
|584
|[[Дат тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 612]
|-
|585
|[[Аналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5320]
|-
|586
|[[Әлам ад-Дин Әл-Жауһари]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 471]
|-
|587
|[[Грамматика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 871]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4935]
|-
|588
|[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8915]
|-
|589
|[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4943]
|-
|590
|[[Өзбекстан қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1127]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4791]
|-
|591
|[[Солтүстік Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9157]
|-
|592
|[[Әл-Кәусәр сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6825]
|-
|593
|[[Шиқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4566]
|-
|594
|[[Солтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10657]
|-
|595
|[[I Сүлеймен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3973]
|-
|596
|[[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6488]
|-
|597
|[[Бөкей Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1728]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10559]
|-
|598
|[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5270]
|-
|599
|[[Қайтадан (фильм, 2025)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8398]
|-
|600
|[[Тәңіршілдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5752]
|-
|601
|[[Жануарлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1966]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 12991]
|-
|602
|[[Бөкей ордасы ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2643]
|-
|603
|[[Кабо-Верде]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 946]
|-
|604
|[[Қауын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2109]
|-
|605
|[[Жаңа экономикалық саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 225]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12269]
|-
|606
|[[Қазақ ұлттық киімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20571]
|-
|607
|[[Бәйтерек (монумент)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 5352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27105]
|-
|608
|[[Жоңғар шапқыншылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16215]
|-
|609
|[[Қасым Аманжолов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12900]
|-
|610
|[[Технологиялық процесс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 820]
|-
|611
|[[Қызға қырық үйден тыйым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 6123]
|-
|612
|[[Ми]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8 1384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8 11906]
|-
|613
|[[Мулао]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 441]
|-
|614
|[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20502]
|-
|615
|[[Естай - Қорлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12008]
|-
|616
|[[Қалың мал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3953]
|-
|617
|[[Әміре Қашаубаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15289]
|-
|618
|[[Етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16325]
|-
|619
|[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8005]
|-
|620
|[[Араб тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3344]
|-
|621
|[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14323]
|-
|622
|[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8185]
|-
|623
|[[Педагогика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7660]
|-
|624
|[[Бидай (астық)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 898]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 4826]
|-
|625
|[[Қайрат (футбол клубы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13900]
|-
|626
|[[Көңіл толқыны (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6918]
|-
|627
|[[Домалақ ана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8119]
|-
|628
|[[Тәуекел Мүслім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4235]
|-
|629
|[[Ұ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0 841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0 2968]
|-
|630
|[[Қазақ ұлттық медицина университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4668]
|-
|631
|[[Дәулеткерей Шығайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2011]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6888]
|-
|632
|[[Халықаралық әйелдер күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6083]
|-
|633
|[[Гайморит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 3704]
|-
|634
|[[Көкшетау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6724]
|-
|635
|[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3807]
|-
|636
|[[Халел Досмұхамедов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 1518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7713]
|-
|637
|[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 5906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18117]
|-
|638
|[[Асау жүрек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 1898]
|-
|639
|[[Шылау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17533]
|-
|640
|[[Отқа май құю]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 3369]
|-
|641
|[[Қазақстан премьер-министрі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 3893]
|-
|642
|[[Қазақ билері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12167]
|-
|643
|[[Тобыш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 2703]
|-
|644
|[[Балқадиша әні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5874]
|-
|645
|[[Серке газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3681]
|-
|646
|[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6583]
|-
|647
|[[Қарақалпақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6844]
|-
|648
|[[Ерлан Жақанұлы Қошанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4085]
|-
|649
|[[ALT Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1058]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3644]
|-
|650
|[[Оғыз мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23704]
|-
|651
|[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 14547]
|-
|652
|[[Алатау (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3376]
|-
|653
|[[Сарыүйсін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 1010]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4864]
|-
|654
|[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15156]
|-
|655
|[[Жанабіл Сымағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1289]
|-
|656
|[[Тарақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5915]
|-
|657
|[[Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 377]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17678]
|-
|658
|[[Үтір намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4647]
|-
|659
|[[Имантай Сәтбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1055]
|-
|660
|[[2026 жыл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 4109]
|-
|661
|[[Ауғанстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5301]
|-
|662
|[[Байлар-Жандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5805]
|-
|663
|[[Мажарстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4717]
|-
|664
|[[Күн (жұлдыз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6222]
|-
|665
|[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 4067]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 62858]
|-
|666
|[[Жәнібек Әлімханұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4077]
|-
|667
|[[Алтай таулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10036]
|-
|668
|[[Нағашы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 905]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6427]
|-
|669
|[[Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 8064]
|-
|670
|[[Абайдың қара сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15307]
|-
|671
|[[Сырға салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4763]
|-
|672
|[[ИС-1]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%A1-1 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%A1-1 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%A1-1 388]
|-
|673
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 3086]
|-
|674
|[[Сөз таптары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3836]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15375]
|-
|675
|[[Төртқара]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6476]
|-
|676
|[[Халықаралық ұйымдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8179]
|-
|677
|[[Райымбек батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4136]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12225]
|-
|678
|[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4999]
|-
|679
|[[Еңлік-Кебек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15960]
|-
|680
|[[Алматы заң колледжі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 691]
|-
|681
|[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8992]
|-
|682
|[[Көзімнің қарасы...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 19489]
|-
|683
|[[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3173]
|-
|684
|[[BALA (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 5127]
|-
|685
|[[Григориополь]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 401]
|-
|686
|[[Шығыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8431]
|-
|687
|[[Шал мен теңіз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 2016]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3579]
|-
|688
|[[Африка]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15851]
|-
|689
|[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6697]
|-
|690
|[[Келтеминар мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 783]
|-
|691
|[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11121]
|-
|692
|[[Ұйқы безі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 8495]
|-
|693
|[[Алтыналмас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 429]
|-
|694
|[[Қаракесек (Әлімұлы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5490]
|-
|695
|[[Шахмұрат Мүтәліп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 3066]
|-
|696
|[[Ойыншықтар хикаясы 5]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 411]
|-
|697
|[[Клавдия Николаевна Чернышева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 388]
|-
|698
|[[Қалқанша без]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 7780]
|-
|699
|[[Арал теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22690]
|-
|700
|[[Қаһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14039]
|-
|701
|[[Жыныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 2595]
|-
|702
|[[Ағылшын тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6691]
|-
|703
|[[IC 544]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=IC_544 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=IC_544 766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=IC_544 3135]
|-
|704
|[[Ағаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 5888]
|-
|705
|[[Тана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 867]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3125]
|-
|706
|[[Бағаналы (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 3246]
|-
|707
|[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2033]
|-
|708
|[[Қыз ұзату]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4272]
|-
|709
|[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8879]
|-
|710
|[[Талқылау:Ғарифолла Есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 333]
|-
|711
|[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10236]
|-
|712
|[[Жетіқарақшы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 3703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15867]
|-
|713
|[[Жай зат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 1768]
|-
|714
|[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1892]
|-
|715
|[[Жүсіп Ақшораев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5631]
|-
|716
|[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9252]
|-
|717
|[[Шығыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19221]
|-
|718
|[[Виттельсбахтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 392]
|-
|719
|[[Жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11615]
|-
|720
|[[Үндістан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15668]
|-
|721
|[[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3603]
|-
|722
|[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1787]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 7897]
|-
|723
|[[Марқакөл қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11849]
|-
|724
|[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5773]
|-
|725
|[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3923]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7726]
|-
|726
|[[Ноғай ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13719]
|-
|727
|[[Ақтамберді Сарыұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17671]
|-
|728
|[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 710]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3264]
|-
|729
|[[Ғұндар мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17047]
|-
|730
|[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5685]
|-
|731
|[[Сүлеймен Бақырғани]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 2503]
|-
|732
|[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18034]
|-
|733
|[[Эйнштейн постулаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1127]
|-
|734
|[[Сыбайлас жемқорлық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8475]
|-
|735
|[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7097]
|-
|736
|[[Әлеуметтік салық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 743]
|-
|737
|[[Араб жазуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 3410]
|-
|738
|[[Ядролық қару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 4309]
|-
|739
|[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4533]
|-
|740
|[[Ән-Нас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7514]
|-
|741
|[[Қандала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 4063]
|-
|742
|[[Уикипедия:Санаттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1060]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3667]
|-
|743
|[[Жетіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 5500]
|-
|744
|[[Жапония қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5433]
|-
|745
|[[Георгий Михайлович Вицин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 389]
|-
|746
|[[Жатыр мойны эрозиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5700]
|-
|747
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22406]
|-
|748
|[[Ақтөбе гуманитарлық колледжі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 659]
|-
|749
|[[Тасаттық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 1562]
|-
|750
|[[Қызыл тамыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 826]
|-
|751
|[[Жезқазған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6570]
|-
|752
|[[Уикипедия:Мақалаға бастама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 4025]
|-
|753
|[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2255]
|-
|754
|[[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2453]
|-
|755
|[[Тоқтамыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6994]
|-
|756
|[[Әпке (драма)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19201]
|-
|757
|[[Шиелі ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3907]
|-
|758
|[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14428]
|-
|759
|[[Тәнеке Нұралы Дөсетұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1522]
|-
|760
|[[Жәңгір-Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7096]
|-
|761
|[[Қасым Қайсенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6087]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16844]
|-
|762
|[[Қазақстандағы сауда және жәрмеңкелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 6563]
|-
|763
|[[Палеолит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 101]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 9449]
|-
|764
|[[Біржан Қожағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11528]
|-
|765
|[[Бибісара Ерханқызы Асаубаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1223]
|-
|766
|[[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2237]
|-
|767
|[[Ескендір Зұлқарнайын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10610]
|-
|768
|[[Эрлинг Холанд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 889]
|-
|769
|[[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 629]
|-
|770
|[[Қимақ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1445]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24557]
|-
|771
|[[Бұрыш (геометрия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 3787]
|-
|772
|[[Кельтеминар мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 563]
|-
|773
|[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11146]
|-
|774
|[[Сан есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15760]
|-
|775
|[[Ұшықтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2819]
|-
|776
|[[Барақ хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5671]
|-
|777
|[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3710]
|-
|778
|[[Төреғали Төреəліұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5316]
|-
|779
|[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9342]
|-
|780
|[[Ғани Мұратбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4606]
|-
|781
|[[Атырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7342]
|-
|782
|[[Бекіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 2635]
|-
|783
|[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2659]
|-
|784
|[[Өлім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 1460]
|-
|785
|[[Тама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5738]
|-
|786
|[[Әскери шен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 1044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 5657]
|-
|787
|[[Шекті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1088]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5277]
|-
|788
|[[II Екатерина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 732]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1640]
|-
|789
|[[Ас беру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 6241]
|-
|790
|[[Өтте тас байлану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 4315]
|-
|791
|[[Қазақстан газеттері тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5820]
|-
|792
|[[Назарбаев Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2970]
|-
|793
|[[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2001]
|-
|794
|[[Әл-Кәфирун сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7362]
|-
|795
|[[Созақ ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 898]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3695]
|-
|796
|[[Қазақ ұлттық өнер университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2823]
|-
|797
|[[Үйлену тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2461]
|-
|798
|[[Қазақ шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6463]
|-
|799
|[[Мысыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 1088]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6347]
|-
|800
|[[Түргеш қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24325]
|-
|801
|[[Бату хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6537]
|-
|802
|[[Жыл күндерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6980]
|-
|803
|[[Астана LRT]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 679]
|-
|804
|[[Қазақстан ғалымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4997]
|-
|805
|[[Қазақстан географиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16811]
|-
|806
|[[Алтын Орда хандарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8230]
|-
|807
|[[Қыпшақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1805]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17734]
|-
|808
|[[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11572]
|-
|809
|[[Көлсай көлдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4626]
|-
|810
|[[Тортай мінер ақ боз ат (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8752]
|-
|811
|[[Ғарифолла Есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 1197]
|-
|812
|[[Орман қорғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 848]
|-
|813
|[[:Санат:Ресей өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 877]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6217]
|-
|814
|[[Ортаққор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 902]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 3856]
|-
|815
|[[Мәңгілік бала бейне]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 7815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16827]
|-
|816
|[[Еуропа өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6698]
|-
|817
|[[Павлодар облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8175]
|-
|818
|[[Петр Моисеевич Поспелов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 370]
|-
|819
|[[Тұманбай Молдағалиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8027]
|-
|820
|[[Күн күнтізбесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 5095]
|-
|821
|[[Лэндон Донован]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 364]
|-
|822
|[[Азан шақырып ат қою]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 958]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6483]
|-
|823
|[[Шыңғыс хан әулеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 12363]
|-
|824
|[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1987]
|-
|825
|[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 1331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 11333]
|-
|826
|[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 1075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 4009]
|-
|827
|[[Ақпараттық қауіпсіздік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 10495]
|-
|828
|[[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10775]
|-
|829
|[[Қазақстан өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21944]
|-
|830
|[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5870]
|-
|831
|[[Жаңа Зеландия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2956]
|-
|832
|[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 1033]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5698]
|-
|833
|[[Құнанбай Өскенбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11529]
|-
|834
|[[Тырнақша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6442]
|-
|835
|[[:Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 465]
|-
|836
|[[Құрылтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3717]
|-
|837
|[[Тоқтар Серіков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9468]
|-
|838
|[[Дания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2447]
|-
|839
|[[Ханзада Жумонг (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7909]
|-
|840
|[[Асхат Сергеевич Ниязов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4725]
|-
|841
|[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5815]
|-
|842
|[[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2740]
|-
|843
|[[Игельстром реформасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4684]
|-
|844
|[[Диуани хикмет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10271]
|-
|845
|[[Жаңабай (Дулат)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4313]
|-
|846
|[[Мөңке би Тілеуұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9271]
|-
|847
|[[Компьютер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 5736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23029]
|-
|848
|[[Сабина Абайқызы Алтынбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1962]
|-
|849
|[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8702]
|-
|850
|[[Шкала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 609]
|-
|851
|[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 734]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4927]
|-
|852
|[[Жылқы аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3391]
|-
|853
|[[Грузия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4039]
|-
|854
|[[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 2555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12384]
|-
|855
|[[Дыбыс қысымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 327]
|-
|856
|[[Қостанай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8319]
|-
|857
|[[Qazaqstan (телеарна)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 8050]
|-
|858
|[[Сарайшық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6516]
|-
|859
|[[Тайқазан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9881]
|-
|860
|[[Дулат Бабатайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19604]
|-
|861
|[[Темірқазық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4993]
|-
|862
|[[Өт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82 666]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82 4942]
|-
|863
|[[BINOM School]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BINOM_School 289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BINOM_School 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BINOM_School 948]
|-
|864
|[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12384]
|-
|865
|[[Қазақстан демографиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15626]
|-
|866
|[[Лексика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 778]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6192]
|-
|867
|[[ДНҚ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14090]
|-
|868
|[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4567]
|-
|869
|[[Жәннәтпен сүйіншіленген он сахаба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 3648]
|-
|870
|[[Бекет Мырзағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4833]
|-
|871
|[[Кетбұға]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 3317]
|-
|872
|[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 758]
|-
|873
|[[Отырар апаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9104]
|-
|874
|[[Ыстықкөл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3556]
|-
|875
|[[Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1646]
|-
|876
|[[Бақ өсіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 465]
|-
|877
|[[Жиде]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 2980]
|-
|878
|[[Төтенше жағдай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2802]
|-
|879
|[[Құдалық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4028]
|-
|880
|[[Ілияс Есенберлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12362]
|-
|881
|[[Баян-Өлгей аймағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 2711]
|-
|882
|[[Дауыссыз дыбыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15419]
|-
|883
|[[Оргазм]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 1781]
|-
|884
|[[Сөзжасам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2082]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8285]
|-
|885
|[[Абақ Керей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3298]
|-
|886
|[[Қазақ тілінің батыс диалектісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 4706]
|-
|887
|[[Жігіттер тобы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6573]
|-
|888
|[[Мойын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1072]
|-
|889
|[[Қымыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 1051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5992]
|-
|890
|[[Бекболат Әшекеев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3014]
|-
|891
|[[Моңғолия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7957]
|-
|892
|[[Асан қайғы Сәбитұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20164]
|-
|893
|[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1059]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4026]
|-
|894
|[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8013]
|-
|895
|[[Вагиналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 954]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3795]
|-
|896
|[[Аустралия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9840]
|-
|897
|[[Сырдария]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 378]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14183]
|-
|898
|[[Сиыр малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9494]
|-
|899
|[[Философия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 1066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11267]
|-
|900
|[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17232]
|-
|901
|[[Қамар сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6337]
|-
|902
|[[Көнерген сөздер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 9694]
|-
|903
|[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15631]
|-
|904
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 664]
|-
|905
|[[Семей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8332]
|-
|906
|[[Самарқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 2277]
|-
|907
|[[Өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12530]
|-
|908
|[[Түркістан автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13281]
|-
|909
|[[Жәпек бытыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 542]
|-
|910
|[[Мұстафа Кемал Ататүрік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8753]
|-
|911
|[[Сүйінші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 3705]
|-
|912
|[[Наурыз мейрамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29584]
|-
|913
|[[Штифенхофен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 306]
|-
|914
|[[Мұса пайғамбар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 4830]
|-
|915
|[[Орда (музыкалық топ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3800]
|-
|916
|[[Жәндіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5745]
|-
|917
|[[Никотин қышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 576]
|-
|918
|[[Темекі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 4393]
|-
|919
|[[Әсия Әйіпқызы Беркенова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1011]
|-
|920
|[[Сиыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 7351]
|-
|921
|[[Исатай-Махамбет көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1886]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18951]
|-
|922
|[[Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 391]
|-
|923
|[[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5780]
|-
|924
|[[Сын есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19808]
|-
|925
|[[Адам анатомиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 673]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4816]
|-
|926
|[[Тұрымтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 587]
|-
|927
|[[Сабақтас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2081]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11986]
|-
|928
|[[Тобықты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5182]
|-
|929
|[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9980]
|-
|930
|[[Zheka Fatbelly]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Zheka_Fatbelly 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zheka_Fatbelly 995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Zheka_Fatbelly 6163]
|-
|931
|[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18260]
|-
|932
|[[Аркадий Кемерханұлы Топаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2020]
|-
|933
|[[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 2433]
|-
|934
|[[Бала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1544]
|-
|935
|[[Рақымжан Қошқарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10189]
|-
|936
|[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1695]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5891]
|-
|937
|[[Жер тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3238]
|-
|938
|[[Канада]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 5787]
|-
|939
|[[Ерке сылқым (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6920]
|-
|940
|[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6934]
|-
|941
|[[Қазақстандағы дін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 854]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 2920]
|-
|942
|[[SCAT]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=SCAT 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=SCAT 609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=SCAT 3164]
|-
|943
|[[Шақ (етістік)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9229]
|-
|944
|[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2020]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4305]
|-
|945
|[[Садыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 2777]
|-
|946
|[[Уикипедия:Авторлық құқықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1519]
|-
|947
|[[Минет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 4001]
|-
|948
|[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7201]
|-
|949
|[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3228]
|-
|950
|[[Қақбас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 1195]
|-
|951
|[[Ошақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5469]
|-
|952
|[[Саяси партия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 3764]
|-
|953
|[[АИВ/ЖИТС]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 9940]
|-
|954
|[[Ақбөкен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39526]
|-
|955
|[[Сара Тастанбекқызы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 4062]
|-
|956
|[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7376]
|-
|957
|[[Сауд Арабиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5606]
|-
|958
|[[Адам ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 969]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 7289]
|-
|959
|[[Эссе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7419]
|-
|960
|[[Қазақстан астанасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7677]
|-
|961
|[[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1327]
|-
|962
|[[Қазақстан банктерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 254]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5265]
|-
|963
|[[Ботай (қоныс)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 1699]
|-
|964
|[[Мекке]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 3057]
|-
|965
|[[Жайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10245]
|-
|966
|[[Ағатай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 387]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1189]
|-
|967
|[[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 5027]
|-
|968
|[[АҚШ тәуелсіздік декларациясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 990]
|-
|969
|[[Кюрасао]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 484]
|-
|970
|[[Қанжығалы руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4106]
|-
|971
|[[Айнымалы ток]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 2797]
|-
|972
|[[Айқап]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7327]
|-
|973
|[[Үлкен көз кесіртке]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 453]
|-
|974
|[[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3438]
|-
|975
|[[Маколей Калкин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 542]
|-
|976
|[[Қазақстан Республикасы ІІМ Қарағанды академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1589]
|-
|977
|[[Мақала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8511]
|-
|978
|[[Аят әл-Курси]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 3486]
|-
|979
|[[Бейсен Абайұлы Құранбек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4747]
|-
|980
|[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7029]
|-
|981
|[[Гарвард университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1765]
|-
|982
|[[Максимович рауғашы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 320]
|-
|983
|[[Қыз ұзату салттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6089]
|-
|984
|[[Оянған өлке (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2714]
|-
|985
|[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6082]
|-
|986
|[[Уақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 254]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5725]
|-
|987
|[[Сәулет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5281]
|-
|988
|[[Карта ойыны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3553]
|-
|989
|[[Сөз табы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14663]
|-
|990
|[[Ұлы Жібек Жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 417]
|-
|991
|[[Ән-Ниса сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3063]
|-
|992
|[[Адамаралық қарым-қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3910]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>dwgzgoppdnm901rd2ykkm1girspo8it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Shugyla Ginyatollaeva</title>
    <ns>2</ns>
    <id>780296</id>
    <revision>
      <id>3626276</id>
      <parentid>3594752</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shugyla Ginyatollaeva</username>
        <id>180544</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="59iy23x0hho46xbsebvdvn63e9hsqkr" xml:space="preserve">'''Ғинятоллаева Шуғыла Ғинятоллақызы'''

(''Ginyatollaeva Shugyla Ginyatollakyzy'')

Дата рождения: 6 января 2006 года

Место рождения: Республика Казахстан, [[Атырау]]&lt;nowiki/&gt;ская область, [[Индер]]

'''Профессия:''' педагог иностранных языков.

'''Преподаваемые языки:''' английский и немецкий.

'''Место работы:''' Renaissance by Crystal Hotel</text>
      <sha1>59iy23x0hho46xbsebvdvn63e9hsqkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626280</id>
      <parentid>3626276</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shugyla Ginyatollaeva</username>
        <id>180544</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3626280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="k2agyteoziqxzdoid38h8t5sksvxta5" xml:space="preserve">'''Ғинятоллаева Шуғыла Ғинятоллақызы'''

(''Ginyatollaeva Shugyla Ginyatollakyzy'')

Дата рождения: 6 января 2006 года

Место рождения: Республика Казахстан, [[Атырау]]&lt;nowiki/&gt;ская область, [[Индер]]. '''Профессия:''' педагог иностранных языков.

'''Преподаваемые языки:''' английский и немецкий.

Shugyla is a qualified educator who is emotionally stable, highly empathetic, patient, and fair. She takes into account the psychological characteristics of each student and effectively applies modern teaching methods to inspire and increase students’ interest in the subject.</text>
      <sha1>k2agyteoziqxzdoid38h8t5sksvxta5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780876</id>
    <revision>
      <id>3626272</id>
      <parentid>3625199</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3626272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310223" sha1="tr554810uyao90ge2t55r3q411n2du0" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-07-03'''.

{| class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
! N
! Бет
! Қаралу саны
|-
| data-sort-value=&quot;1&quot; | 1
| [[Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;1234&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 234]
|-
| data-sort-value=&quot;2&quot; | 2
| [[Арнайы:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;481&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 481]
|-
| data-sort-value=&quot;3&quot; | 3
| [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;372&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 372]
|-
| data-sort-value=&quot;4&quot; | 4
| [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
| data-sort-value=&quot;370&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 370]
|-
| data-sort-value=&quot;5&quot; | 5
| [[Заман]]
| data-sort-value=&quot;289&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 289]
|-
| data-sort-value=&quot;6&quot; | 6
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;263&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 263]
|-
| data-sort-value=&quot;7&quot; | 7
| [[Домбыра]]
| data-sort-value=&quot;238&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 238]
|-
| data-sort-value=&quot;8&quot; | 8
| [[Мүсірәлі Жәдікұлы]]
| data-sort-value=&quot;217&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 217]
|-
| data-sort-value=&quot;9&quot; | 9
| [[Tool]]
| data-sort-value=&quot;204&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Tool 204]
|-
| data-sort-value=&quot;10&quot; | 10
| [[Шаңды дауыл]]
| data-sort-value=&quot;196&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB 196]
|-
| data-sort-value=&quot;11&quot; | 11
| [[Қазақ ұлттық киімдері]]
| data-sort-value=&quot;193&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 193]
|-
| data-sort-value=&quot;12&quot; | 12
| [[II Мехмет]]
| data-sort-value=&quot;184&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=II_%D0%9C%D0%B5%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82 184]
|-
| data-sort-value=&quot;13&quot; | 13
| [[Әл-Кәусәр сүресі]]
| data-sort-value=&quot;182&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 182]
|-
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| [[Бикеш (шоқжұлдыз)]]
| data-sort-value=&quot;176&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%B5%D1%88_%28%D1%88%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 176]
|-
| data-sort-value=&quot;15&quot; | 15
| [[Астана күні (Қазақстан)]]
| data-sort-value=&quot;174&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 174]
|-
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| [[Абылай хан]]
| data-sort-value=&quot;170&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 170]
|-
| data-sort-value=&quot;17&quot; | 17
| [[Құмаш Нұрғалиұлы Нұрғалиев]]
| data-sort-value=&quot;168&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%88_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 168]
|-
| data-sort-value=&quot;18&quot; | 18
| [[Константин Сергеевич Новосёлов]]
| data-sort-value=&quot;162&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%91%D0%BB%D0%BE%D0%B2 162]
|-
| data-sort-value=&quot;19&quot; | 19
| [[II Екатерина]]
| data-sort-value=&quot;151&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 151]
|-
| data-sort-value=&quot;20&quot; | 20
| [[Индиго]]
| data-sort-value=&quot;150&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 150]
|-
| data-sort-value=&quot;21&quot; | 21
| [[Ислам]]
| data-sort-value=&quot;145&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 145]
|-
| data-sort-value=&quot;22&quot; | 22
| [[Қазақ халық аңыздары]]
| data-sort-value=&quot;140&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 140]
|-
| data-sort-value=&quot;23&quot; | 23
| [[Қазақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;139&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 139]
|-
| data-sort-value=&quot;24&quot; | 24
| [[Әділет (партия)]]
| data-sort-value=&quot;133&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 133]
|-
| data-sort-value=&quot;25&quot; | 25
| [[Мононим]]
| data-sort-value=&quot;128&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 128]
|-
| data-sort-value=&quot;26&quot; | 26
| [[Энди Сэмберг]]
| data-sort-value=&quot;118&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%B8_%D0%A1%D1%8D%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3 118]
|-
| data-sort-value=&quot;27&quot; | 27
| [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;114&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 114]
|-
| data-sort-value=&quot;28&quot; | 28
| [[Ән-Наср сүресі]]
| data-sort-value=&quot;114&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 114]
|-
| data-sort-value=&quot;29&quot; | 29
| [[Есет Көтібарұлы]]
| data-sort-value=&quot;111&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 111]
|-
| data-sort-value=&quot;30&quot; | 30
| [[Ордабасы (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;107&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 107]
|-
| data-sort-value=&quot;31&quot; | 31
| [[Алматы]]
| data-sort-value=&quot;107&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 107]
|-
| data-sort-value=&quot;32&quot; | 32
| [[Шоғы батыр Мұңалұлы]]
| data-sort-value=&quot;106&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 106]
|-
| data-sort-value=&quot;33&quot; | 33
| [[Карфаген]]
| data-sort-value=&quot;104&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%84%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD 104]
|-
| data-sort-value=&quot;34&quot; | 34
| [[Бүйрекке тас байлану]]
| data-sort-value=&quot;104&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 104]
|-
| data-sort-value=&quot;35&quot; | 35
| [[Каспий теңізі]]
| data-sort-value=&quot;103&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 103]
|-
| data-sort-value=&quot;36&quot; | 36
| [[Қазақтар]]
| data-sort-value=&quot;103&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 103]
|-
| data-sort-value=&quot;37&quot; | 37
| [[:Санат:Тағамдар|Санат:Тағамдар]]
| data-sort-value=&quot;103&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 103]
|-
| data-sort-value=&quot;38&quot; | 38
| [[ФИФА]]
| data-sort-value=&quot;101&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%98%D0%A4%D0%90 101]
|-
| data-sort-value=&quot;39&quot; | 39
| [[Құсу]]
| data-sort-value=&quot;101&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%83 101]
|-
| data-sort-value=&quot;40&quot; | 40
| [[Жемқорлық]]
| data-sort-value=&quot;101&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 101]
|-
| data-sort-value=&quot;41&quot; | 41
| [[Суретшінің боғы]]
| data-sort-value=&quot;100&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D1%8B 100]
|-
| data-sort-value=&quot;42&quot; | 42
| [[Ермахан Нұрахметов]]
| data-sort-value=&quot;100&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 100]
|-
| data-sort-value=&quot;43&quot; | 43
| [[Эрик Дэвис]]
| data-sort-value=&quot;100&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%B8%D0%BA_%D0%94%D1%8D%D0%B2%D0%B8%D1%81 100]
|-
| data-sort-value=&quot;44&quot; | 44
| [[Еуропа өзендері]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 98]
|-
| data-sort-value=&quot;45&quot; | 45
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 98]
|-
| data-sort-value=&quot;46&quot; | 46
| [[Жердің сейсмикалық белдеулері]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 98]
|-
| data-sort-value=&quot;47&quot; | 47
| [[Қазақстан экономикасы]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 98]
|-
| data-sort-value=&quot;48&quot; | 48
| [[Сардиниялықтар]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 98]
|-
| data-sort-value=&quot;49&quot; | 49
| [[Берекелі]]
| data-sort-value=&quot;97&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96 97]
|-
| data-sort-value=&quot;50&quot; | 50
| [[Шашу]]
| data-sort-value=&quot;97&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%83 97]
|-
| data-sort-value=&quot;51&quot; | 51
| [[Қырт]]
| data-sort-value=&quot;97&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%82 97]
|-
| data-sort-value=&quot;52&quot; | 52
| [[Сырдария облысы (Түркістан АКСР)]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%28%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%9A%D0%A1%D0%A0%29 96]
|-
| data-sort-value=&quot;53&quot; | 53
| [[Исраил Сапарбай]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 96]
|-
| data-sort-value=&quot;54&quot; | 54
| [[Қазақ тілінің тарихы. Жаңа курс]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81 96]
|-
| data-sort-value=&quot;55&quot; | 55
| [[Киіт]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D1%82 96]
|-
| data-sort-value=&quot;56&quot; | 56
| [[КешYOU]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 96]
|-
| data-sort-value=&quot;57&quot; | 57
| [[Қайрат (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;96&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 96]
|-
| data-sort-value=&quot;58&quot; | 58
| [[Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 95]
|-
| data-sort-value=&quot;59&quot; | 59
| [[Ұлпан (роман)]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 95]
|-
| data-sort-value=&quot;60&quot; | 60
| [[:Санат:Алфавит бойынша футболшылар|Санат:Алфавит бойынша футболшылар]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 95]
|-
| data-sort-value=&quot;61&quot; | 61
| [[Николай Петрович Ли]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%B8 95]
|-
| data-sort-value=&quot;62&quot; | 62
| [[Андромеда галактикасы]]
| data-sort-value=&quot;93&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 93]
|-
| data-sort-value=&quot;63&quot; | 63
| [[Қазақша күнтізбе]]
| data-sort-value=&quot;92&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5 92]
|-
| data-sort-value=&quot;64&quot; | 64
| [[Бес қару]]
| data-sort-value=&quot;92&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 92]
|-
| data-sort-value=&quot;65&quot; | 65
| [[Адуын]]
| data-sort-value=&quot;92&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 92]
|-
| data-sort-value=&quot;66&quot; | 66
| [[Құлжа]]
| data-sort-value=&quot;91&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B6%D0%B0 91]
|-
| data-sort-value=&quot;67&quot; | 67
| [[:Сурет:Madi Amanzhol Danakhanuly, Kazakh politician.jpg|Сурет:Madi Amanzhol Danakhanuly, Kazakh politician.jpg]]
| data-sort-value=&quot;91&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMadi_Amanzhol_Danakhanuly%2C_Kazakh_politician.jpg 91]
|-
| data-sort-value=&quot;68&quot; | 68
| [[:Санат:Сәулет өнері|Санат:Сәулет өнері]]
| data-sort-value=&quot;91&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 91]
|-
| data-sort-value=&quot;69&quot; | 69
| [[Салыстырмалы-тарихи тіл білімі]]
| data-sort-value=&quot;91&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B8_%D1%82%D1%96%D0%BB_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 91]
|-
| data-sort-value=&quot;70&quot; | 70
| [[Көксерек (әңгіме)]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 90]
|-
| data-sort-value=&quot;71&quot; | 71
| [[Люксембургтіктер]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D1%8E%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 90]
|-
| data-sort-value=&quot;72&quot; | 72
| [[Орта Атлант су жотасы]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D1%81%D1%83_%D0%B6%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 90]
|-
| data-sort-value=&quot;73&quot; | 73
| [[Балағат сөз]]
| data-sort-value=&quot;89&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 89]
|-
| data-sort-value=&quot;74&quot; | 74
| [[Астана]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 88]
|-
| data-sort-value=&quot;75&quot; | 75
| [[Ірімшік]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BA 88]
|-
| data-sort-value=&quot;76&quot; | 76
| [[Жұлдыз]]
| data-sort-value=&quot;87&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 87]
|-
| data-sort-value=&quot;77&quot; | 77
| [[Microsoft Office Word]]
| data-sort-value=&quot;87&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Microsoft_Office_Word 87]
|-
| data-sort-value=&quot;78&quot; | 78
| [[Ынжық]]
| data-sort-value=&quot;86&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%9B 86]
|-
| data-sort-value=&quot;79&quot; | 79
| [[Бағдат батареясы]]
| data-sort-value=&quot;84&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 84]
|-
| data-sort-value=&quot;80&quot; | 80
| [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;83&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 83]
|-
| data-sort-value=&quot;81&quot; | 81
| [[Тарлан-Астана]]
| data-sort-value=&quot;80&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 80]
|-
| data-sort-value=&quot;82&quot; | 82
| [[Үлкен Алматы (өзен)]]
| data-sort-value=&quot;80&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%29 80]
|-
| data-sort-value=&quot;83&quot; | 83
| [[Лағыл]]
| data-sort-value=&quot;80&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB 80]
|-
| data-sort-value=&quot;84&quot; | 84
| [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
| data-sort-value=&quot;79&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 79]
|-
| data-sort-value=&quot;85&quot; | 85
| [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
| data-sort-value=&quot;78&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 78]
|-
| data-sort-value=&quot;86&quot; | 86
| [[:Сурет:Vladimir Bozhko.jpg|Сурет:Vladimir Bozhko.jpg]]
| data-sort-value=&quot;76&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AVladimir_Bozhko.jpg 76]
|-
| data-sort-value=&quot;87&quot; | 87
| [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]
| data-sort-value=&quot;75&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 75]
|-
| data-sort-value=&quot;88&quot; | 88
| [[Қазақстан Құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;75&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 75]
|-
| data-sort-value=&quot;89&quot; | 89
| [[Абай Құнанбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;73&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 73]
|-
| data-sort-value=&quot;90&quot; | 90
| [[Баспа ауруы]]
| data-sort-value=&quot;73&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 73]
|-
| data-sort-value=&quot;91&quot; | 91
| [[Бәйтерек (монумент)]]
| data-sort-value=&quot;71&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 71]
|-
| data-sort-value=&quot;92&quot; | 92
| [[Қазақ есімдері]]
| data-sort-value=&quot;70&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 70]
|-
| data-sort-value=&quot;93&quot; | 93
| [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;69&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 69]
|-
| data-sort-value=&quot;94&quot; | 94
| [[Ақтөбе (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;68&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 68]
|-
| data-sort-value=&quot;95&quot; | 95
| [[Әл-Фатиха сүресі]]
| data-sort-value=&quot;66&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 66]
|-
| data-sort-value=&quot;96&quot; | 96
| [[Уикипедия:Форум]]
| data-sort-value=&quot;66&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 66]
|-
| data-sort-value=&quot;97&quot; | 97
| [[Көкжайдақ]]
| data-sort-value=&quot;64&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%9B 64]
|-
| data-sort-value=&quot;98&quot; | 98
| [[Намбарын Энхбаяр]]
| data-sort-value=&quot;63&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%AD%D0%BD%D1%85%D0%B1%D0%B0%D1%8F%D1%80 63]
|-
| data-sort-value=&quot;99&quot; | 99
| [[Үлкен жиырмалық]]
| data-sort-value=&quot;63&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%B8%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 63]
|-
| data-sort-value=&quot;100&quot; | 100
| [[Рудный индустриялық университеті]]
| data-sort-value=&quot;62&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 62]
|-
| data-sort-value=&quot;101&quot; | 101
| [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;62&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 62]
|-
| data-sort-value=&quot;102&quot; | 102
| [[Қазақша жыл санау]]
| data-sort-value=&quot;62&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 62]
|-
| data-sort-value=&quot;103&quot; | 103
| [[Қазақ ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 61]
|-
| data-sort-value=&quot;104&quot; | 104
| [[Мамай Жұмағұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 61]
|-
| data-sort-value=&quot;105&quot; | 105
| [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
| data-sort-value=&quot;60&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 60]
|-
| data-sort-value=&quot;106&quot; | 106
| [[Сюрвейер]]
| data-sort-value=&quot;60&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8E%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%B5%D1%80 60]
|-
| data-sort-value=&quot;107&quot; | 107
| [[Қазақ хандары]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 59]
|-
| data-sort-value=&quot;108&quot; | 108
| [[Қазақтың боғауыз сөздері]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 59]
|-
| data-sort-value=&quot;109&quot; | 109
| [[Сальвадор Ұлттық футбол құрамасы]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 59]
|-
| data-sort-value=&quot;110&quot; | 110
| [[Жанұзақ Аязбеков]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D1%8F%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 59]
|-
| data-sort-value=&quot;111&quot; | 111
| [[Баурчи]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%87%D0%B8 58]
|-
| data-sort-value=&quot;112&quot; | 112
| [[Тобыл (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 58]
|-
| data-sort-value=&quot;113&quot; | 113
| [[Сабыржан Аққалықов]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 58]
|-
| data-sort-value=&quot;114&quot; | 114
| [[Жыныстық қатынас]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 56]
|-
| data-sort-value=&quot;115&quot; | 115
| [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 56]
|-
| data-sort-value=&quot;116&quot; | 116
| [[Құран оқылуы]]
| data-sort-value=&quot;55&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 55]
|-
| data-sort-value=&quot;117&quot; | 117
| [[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
| data-sort-value=&quot;55&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 55]
|-
| data-sort-value=&quot;118&quot; | 118
| [[Бұзаубас]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 53]
|-
| data-sort-value=&quot;119&quot; | 119
| [[Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 53]
|-
| data-sort-value=&quot;120&quot; | 120
| [[Ибн Таймийа]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B8%D0%B9%D0%B0 53]
|-
| data-sort-value=&quot;121&quot; | 121
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 52]
|-
| data-sort-value=&quot;122&quot; | 122
| [[Бағбан]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B1%D0%B0%D0%BD 51]
|-
| data-sort-value=&quot;123&quot; | 123
| [[Гонсалу Рамуш]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88 51]
|-
| data-sort-value=&quot;124&quot; | 124
| [[:Санат:Елдер бойынша қала тізімдері|Санат:Елдер бойынша қала тізімдері]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 51]
|-
| data-sort-value=&quot;125&quot; | 125
| [[Шыңғыс хан]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 48]
|-
| data-sort-value=&quot;126&quot; | 126
| [[Киелі күндер]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 47]
|-
| data-sort-value=&quot;127&quot; | 127
| [[Михаил Ломтадзе]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%9B%D0%BE%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5 47]
|-
| data-sort-value=&quot;128&quot; | 128
| [[Ядролық оқ-дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D2%9B-%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 47]
|-
| data-sort-value=&quot;129&quot; | 129
| [[Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 46]
|-
| data-sort-value=&quot;130&quot; | 130
| [[:Санат:Елдер бойынша қалалар|Санат:Елдер бойынша қалалар]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 46]
|-
| data-sort-value=&quot;131&quot; | 131
| [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 46]
|-
| data-sort-value=&quot;132&quot; | 132
| [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 45]
|-
| data-sort-value=&quot;133&quot; | 133
| [[Қарақұрт]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 44]
|-
| data-sort-value=&quot;134&quot; | 134
| [[Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;135&quot; | 135
| [[Бауыржан Момышұлы]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;136&quot; | 136
| [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 44]
|-
| data-sort-value=&quot;137&quot; | 137
| [[Отбасы]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;138&quot; | 138
| [[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 43]
|-
| data-sort-value=&quot;139&quot; | 139
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 43]
|-
| data-sort-value=&quot;140&quot; | 140
| [[Оспан батыр]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 42]
|-
| data-sort-value=&quot;141&quot; | 141
| [[Лора Зискин]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BD 41]
|-
| data-sort-value=&quot;142&quot; | 142
| [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 41]
|-
| data-sort-value=&quot;143&quot; | 143
| [[Қазақша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 41]
|-
| data-sort-value=&quot;144&quot; | 144
| [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 41]
|-
| data-sort-value=&quot;145&quot; | 145
| [[Қазақстан аудандары]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41]
|-
| data-sort-value=&quot;146&quot; | 146
| [[Бүкілукраиндық референдум (1991)]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BB%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%281991%29 40]
|-
| data-sort-value=&quot;147&quot; | 147
| [[Ұлытау облысы]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 40]
|-
| data-sort-value=&quot;148&quot; | 148
| [[:Санат:Түркия актерлері|Санат:Түркия актерлері]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40]
|-
| data-sort-value=&quot;149&quot; | 149
| [[Болат Жамитұлы Өтемұратов]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 40]
|-
| data-sort-value=&quot;150&quot; | 150
| [[Жылқы малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 40]
|-
| data-sort-value=&quot;151&quot; | 151
| [[Баланы қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 40]
|-
| data-sort-value=&quot;152&quot; | 152
| [[Оливер Три]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 40]
|-
| data-sort-value=&quot;153&quot; | 153
| [[Вегетативтік көбею]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 39]
|-
| data-sort-value=&quot;154&quot; | 154
| [[Әлемнің жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 39]
|-
| data-sort-value=&quot;155&quot; | 155
| [[Туыстық атаулары]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38]
|-
| data-sort-value=&quot;156&quot; | 156
| [[Мемлекет астаналары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 37]
|-
| data-sort-value=&quot;157&quot; | 157
| [[Арғын]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;158&quot; | 158
| [[Абай жолы (роман)]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37]
|-
| data-sort-value=&quot;159&quot; | 159
| [[Ыбырай Алтынсарин]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;160&quot; | 160
| [[:Сурет:Rhein und Promenade Koeln-Muelheim.jpg|Сурет:Rhein und Promenade Koeln-Muelheim.jpg]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ARhein_und_Promenade_Koeln-Muelheim.jpg 37]
|-
| data-sort-value=&quot;161&quot; | 161
| [[Әл-Кәһф сүресі]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 37]
|-
| data-sort-value=&quot;162&quot; | 162
| [[Транскрипция]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D1%8F 37]
|-
| data-sort-value=&quot;163&quot; | 163
| [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37]
|-
| data-sort-value=&quot;164&quot; | 164
| [[Наймандар]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 37]
|-
| data-sort-value=&quot;165&quot; | 165
| [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 36]
|-
| data-sort-value=&quot;166&quot; | 166
| [[Марғұлан Қалиұлы Сейсембаев]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36]
|-
| data-sort-value=&quot;167&quot; | 167
| [[Футболдан әлем чемпионаты]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 36]
|-
| data-sort-value=&quot;168&quot; | 168
| [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 36]
|-
| data-sort-value=&quot;169&quot; | 169
| [[Әлімұлы]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;170&quot; | 170
| [[Қазақ әліпбиі]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 35]
|-
| data-sort-value=&quot;171&quot; | 171
| [[Өтірік]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA 34]
|-
| data-sort-value=&quot;172&quot; | 172
| [[Германия Ұлттық футбол құрамасы]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;173&quot; | 173
| [[Мысыр]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 34]
|-
| data-sort-value=&quot;174&quot; | 174
| [[Ойыл уәлаяты]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D1%83%D3%99%D0%BB%D0%B0%D1%8F%D1%82%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;175&quot; | 175
| [[HTML]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=HTML 34]
|-
| data-sort-value=&quot;176&quot; | 176
| [[Бесін намазы]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;177&quot; | 177
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 34]
|-
| data-sort-value=&quot;178&quot; | 178
| [[Қарақалпақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;179&quot; | 179
| [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;180&quot; | 180
| [[Мың бір түн]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80_%D1%82%D2%AF%D0%BD 34]
|-
| data-sort-value=&quot;181&quot; | 181
| [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 33]
|-
| data-sort-value=&quot;182&quot; | 182
| [[Адай]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 33]
|-
| data-sort-value=&quot;183&quot; | 183
| [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;184&quot; | 184
| [[Торпеда]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0 33]
|-
| data-sort-value=&quot;185&quot; | 185
| [[Кенесары хан]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32]
|-
| data-sort-value=&quot;186&quot; | 186
| [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 32]
|-
| data-sort-value=&quot;187&quot; | 187
| [[Алаш партиясы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;188&quot; | 188
| [[Сұңғыла]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 32]
|-
| data-sort-value=&quot;189&quot; | 189
| [[Қаһар]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 32]
|-
| data-sort-value=&quot;190&quot; | 190
| [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;191&quot; | 191
| [[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32]
|-
| data-sort-value=&quot;192&quot; | 192
| [[Ақ Орда (мемлекет)]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32]
|-
| data-sort-value=&quot;193&quot; | 193
| [[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 32]
|-
| data-sort-value=&quot;194&quot; | 194
| [[Шәмші Қалдаяқов]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 31]
|-
| data-sort-value=&quot;195&quot; | 195
| [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;196&quot; | 196
| [[Назарбаев Университеті]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;197&quot; | 197
| [[Өт айдайтын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 31]
|-
| data-sort-value=&quot;198&quot; | 198
| [[Қазақстан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;199&quot; | 199
| [[Қоңырат]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 31]
|-
| data-sort-value=&quot;200&quot; | 200
| [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31]
|-
| data-sort-value=&quot;201&quot; | 201
| [[Шелли Хенниг]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8_%D0%A5%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B3 31]
|-
| data-sort-value=&quot;202&quot; | 202
| [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 31]
|-
| data-sort-value=&quot;203&quot; | 203
| [[Шилі (Жангелді ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 30]
|-
| data-sort-value=&quot;204&quot; | 204
| [[АҚШ штаттарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;205&quot; | 205
| [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;206&quot; | 206
| [[Қазақстан мерекелері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;207&quot; | 207
| [[Алланың есімдері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;208&quot; | 208
| [[Түркістан генерал-губернаторлығы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;209&quot; | 209
| [[Мүшел жас]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 30]
|-
| data-sort-value=&quot;210&quot; | 210
| [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;211&quot; | 211
| [[Салауат]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 30]
|-
| data-sort-value=&quot;212&quot; | 212
| [[Хасен Рүстемұлы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;213&quot; | 213
| [[:Санат:Қазақстан футболшылары|Санат:Қазақстан футболшылары]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;214&quot; | 214
| [[Қ]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 29]
|-
| data-sort-value=&quot;215&quot; | 215
| [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;216&quot; | 216
| [[Қорқыт ата]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 29]
|-
| data-sort-value=&quot;217&quot; | 217
| [[Америка Құрама Штаттары]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;218&quot; | 218
| [[Мария Юрьевна Кириленко]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%AE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 29]
|-
| data-sort-value=&quot;219&quot; | 219
| [[Фариза Оңғарсынова]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29]
|-
| data-sort-value=&quot;220&quot; | 220
| [[Кіші жүз]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 29]
|-
| data-sort-value=&quot;221&quot; | 221
| [[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;222&quot; | 222
| [[Әскери қызмет]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 29]
|-
| data-sort-value=&quot;223&quot; | 223
| [[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 29]
|-
| data-sort-value=&quot;224&quot; | 224
| [[Домбыра тарту]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 29]
|-
| data-sort-value=&quot;225&quot; | 225
| [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 28]
|-
| data-sort-value=&quot;226&quot; | 226
| [[Криштиану Роналду]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 28]
|-
| data-sort-value=&quot;227&quot; | 227
| [[Астана қаласының бас мешіті]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 28]
|-
| data-sort-value=&quot;228&quot; | 228
| [[Ухас Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D1%85%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 28]
|-
| data-sort-value=&quot;229&quot; | 229
| [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;230&quot; | 230
| [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28]
|-
| data-sort-value=&quot;231&quot; | 231
| [[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 28]
|-
| data-sort-value=&quot;232&quot; | 232
| [[Қабанбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 28]
|-
| data-sort-value=&quot;233&quot; | 233
| [[Алтын Орда]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 27]
|-
| data-sort-value=&quot;234&quot; | 234
| [[:Санат:Сауран ауданы елді мекендері|Санат:Сауран ауданы елді мекендері]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;235&quot; | 235
| [[Жылқы бағу]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%83 27]
|-
| data-sort-value=&quot;236&quot; | 236
| [[Суан]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;237&quot; | 237
| [[Үлкен жарылыс теориясы (телесериал)]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D1%82%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 27]
|-
| data-sort-value=&quot;238&quot; | 238
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;239&quot; | 239
| [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;240&quot; | 240
| [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27]
|-
| data-sort-value=&quot;241&quot; | 241
| [[Ресей]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 27]
|-
| data-sort-value=&quot;242&quot; | 242
| [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;243&quot; | 243
| [[Сақтар]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26]
|-
| data-sort-value=&quot;244&quot; | 244
| [[Лаптев теңізі]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B5%D0%B2_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;245&quot; | 245
| [[Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 26]
|-
| data-sort-value=&quot;246&quot; | 246
| [[Ерке сылқым (күй)]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 26]
|-
| data-sort-value=&quot;247&quot; | 247
| [[Қазақстан жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;248&quot; | 248
| [[Ысты]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;249&quot; | 249
| [[Үлгі:Шұңғыма]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A8%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B0 26]
|-
| data-sort-value=&quot;250&quot; | 250
| [[Архимед]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4 26]
|-
| data-sort-value=&quot;251&quot; | 251
| [[Шежіре]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 26]
|-
| data-sort-value=&quot;252&quot; | 252
| [[Қожа Ахмет Ясауи]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 26]
|-
| data-sort-value=&quot;253&quot; | 253
| [[Дулат]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 26]
|-
| data-sort-value=&quot;254&quot; | 254
| [[Gibson]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Gibson 25]
|-
| data-sort-value=&quot;255&quot; | 255
| [[Қыпшақ тілдері]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;256&quot; | 256
| [[Қаракесек (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 25]
|-
| data-sort-value=&quot;257&quot; | 257
| [[Ақбілек (роман)]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25]
|-
| data-sort-value=&quot;258&quot; | 258
| [[Қырғызстан]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 25]
|-
| data-sort-value=&quot;259&quot; | 259
| [[Еңлік-Кебек]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 25]
|-
| data-sort-value=&quot;260&quot; | 260
| [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;261&quot; | 261
| [[Роза Тәжібайқызы Бағланова]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25]
|-
| data-sort-value=&quot;262&quot; | 262
| [[Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;263&quot; | 263
| [[Sәlem Entertainment]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 25]
|-
| data-sort-value=&quot;264&quot; | 264
| [[Шағын бизнес]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B5%D1%81 25]
|-
| data-sort-value=&quot;265&quot; | 265
| [[Mia Boyka]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Mia_Boyka 25]
|-
| data-sort-value=&quot;266&quot; | 266
| [[Франция қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;267&quot; | 267
| [[Кат Банк (Монтана)]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 24]
|-
| data-sort-value=&quot;268&quot; | 268
| [[Шеміршек-сүйекті балықтар]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%88%D0%B5%D0%BA-%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 24]
|-
| data-sort-value=&quot;269&quot; | 269
| [[Ән-Нас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;270&quot; | 270
| [[Балқаш]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 24]
|-
| data-sort-value=&quot;271&quot; | 271
| [[Ермұхамед Мәулен]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 24]
|-
| data-sort-value=&quot;272&quot; | 272
| [[Кабо-Верде]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 24]
|-
| data-sort-value=&quot;273&quot; | 273
| [[Беріш]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 24]
|-
| data-sort-value=&quot;274&quot; | 274
| [[Бақ жұлдызы]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;275&quot; | 275
| [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;276&quot; | 276
| [[Махамбет Өтемісұлы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;277&quot; | 277
| [[Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;278&quot; | 278
| [[Диогу Жота]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%83_%D0%96%D0%BE%D1%82%D0%B0 23]
|-
| data-sort-value=&quot;279&quot; | 279
| [[Ақпан батыр]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23]
|-
| data-sort-value=&quot;280&quot; | 280
| [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;281&quot; | 281
| [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;282&quot; | 282
| [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 23]
|-
| data-sort-value=&quot;283&quot; | 283
| [[Шашыратқы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;284&quot; | 284
| [[Жайдарман]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 22]
|-
| data-sort-value=&quot;285&quot; | 285
| [[Қазақ батырлар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;286&quot; | 286
| [[Етеккір]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 22]
|-
| data-sort-value=&quot;287&quot; | 287
| [[Итан Каткоски]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8 22]
|-
| data-sort-value=&quot;288&quot; | 288
| [[Теңіз суы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D1%81%D1%83%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;289&quot; | 289
| [[Қарағанды облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;290&quot; | 290
| [[Батыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;291&quot; | 291
| [[Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 22]
|-
| data-sort-value=&quot;292&quot; | 292
| [[Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;293&quot; | 293
| [[Абай ауданы (Шымкент)]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 22]
|-
| data-sort-value=&quot;294&quot; | 294
| [[Қатысушы:Rasulbek Adil]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 21]
|-
| data-sort-value=&quot;295&quot; | 295
| [[Көтібар Бәсенұлы кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;296&quot; | 296
| [[Сарыүйсін]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;297&quot; | 297
| [[Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;298&quot; | 298
| [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 21]
|-
| data-sort-value=&quot;299&quot; | 299
| [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;300&quot; | 300
| [[Руслан Тай]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;301&quot; | 301
| [[Ұлы Отан соғысы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;302&quot; | 302
| [[Құдайке]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5 21]
|-
| data-sort-value=&quot;303&quot; | 303
| [[Ахмет Байтұрсынұлы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;304&quot; | 304
| [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;305&quot; | 305
| [[Эдрианн Палики]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8 21]
|-
| data-sort-value=&quot;306&quot; | 306
| [[Кристиан Ансальди]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8 21]
|-
| data-sort-value=&quot;307&quot; | 307
| [[Тұрар Рысқұлов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;308&quot; | 308
| [[Сұлтан Бейбарыс]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 21]
|-
| data-sort-value=&quot;309&quot; | 309
| [[Sadraddin]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 20]
|-
| data-sort-value=&quot;310&quot; | 310
| [[Катонқарағай ұлттық паркі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;311&quot; | 311
| [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;312&quot; | 312
| [[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;313&quot; | 313
| [[Сиқым]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 20]
|-
| data-sort-value=&quot;314&quot; | 314
| [[Қаңлы (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;315&quot; | 315
| [[Арыстанбаб]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 20]
|-
| data-sort-value=&quot;316&quot; | 316
| [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;317&quot; | 317
| [[Ақтөбе]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 20]
|-
| data-sort-value=&quot;318&quot; | 318
| [[Тұт]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%82 20]
|-
| data-sort-value=&quot;319&quot; | 319
| [[Ақпан батыр Келімбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;320&quot; | 320
| [[Қостанай облысы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;321&quot; | 321
| [[Қазақстандағы саяси партиялар]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 20]
|-
| data-sort-value=&quot;322&quot; | 322
| [[Сергей Безруков]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%B7%D1%80%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;323&quot; | 323
| [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 20]
|-
| data-sort-value=&quot;324&quot; | 324
| [[Жалпы тіл білімі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%BB_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;325&quot; | 325
| [[Киікоты]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;326&quot; | 326
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/ақпан 2016|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/ақпан 2016]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%2F%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_2016 20]
|-
| data-sort-value=&quot;327&quot; | 327
| [[Қожа]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 20]
|-
| data-sort-value=&quot;328&quot; | 328
| [[Оралхан Бөкей]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 20]
|-
| data-sort-value=&quot;329&quot; | 329
| [[Маңғыстау облысы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;330&quot; | 330
| [[Аманат (партия)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;331&quot; | 331
| [[Албан руы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;332&quot; | 332
| [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;333&quot; | 333
| [[Сіргелі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;334&quot; | 334
| [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;335&quot; | 335
| [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;336&quot; | 336
| [[Өзбекстан]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;337&quot; | 337
| [[Керей (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;338&quot; | 338
| [[Жарылғапберді Жұмабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;339&quot; | 339
| [[Ясин сүресі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;340&quot; | 340
| [[Табын]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;341&quot; | 341
| [[Матай (ру бірлестігі)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;342&quot; | 342
| [[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;343&quot; | 343
| [[Міржақып Дулатұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;344&quot; | 344
| [[Mellstroy]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Mellstroy 19]
|-
| data-sort-value=&quot;345&quot; | 345
| [[Қазақстан өзбектерінің әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;346&quot; | 346
| [[Әл-Ихлас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;347&quot; | 347
| [[Ырысбек Мәуіт]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 19]
|-
| data-sort-value=&quot;348&quot; | 348
| [[Түркістан (қала)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;349&quot; | 349
| [[Белек]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA 19]
|-
| data-sort-value=&quot;350&quot; | 350
| [[Б. з. д. 8 жыл]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91._%D0%B7._%D0%B4._8_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 19]
|-
| data-sort-value=&quot;351&quot; | 351
| [[Ұлы жүз]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19]
|-
| data-sort-value=&quot;352&quot; | 352
| [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;353&quot; | 353
| [[Мұстафа Өзтүрiк]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 18]
|-
| data-sort-value=&quot;354&quot; | 354
| [[Қыпшақтар]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18]
|-
| data-sort-value=&quot;355&quot; | 355
| [[Қарғын (роман)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;356&quot; | 356
| [[Қасым хан]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18]
|-
| data-sort-value=&quot;357&quot; | 357
| [[Алаша (ру)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;358&quot; | 358
| [[Тама]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;359&quot; | 359
| [[Мұстафа Шоқай]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 18]
|-
| data-sort-value=&quot;360&quot; | 360
| [[Азан шақырып ат қою]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 18]
|-
| data-sort-value=&quot;361&quot; | 361
| [[:Санат:Тілдер|Санат:Тілдер]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 18]
|-
| data-sort-value=&quot;362&quot; | 362
| [[Ашыған көже]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 18]
|-
| data-sort-value=&quot;363&quot; | 363
| [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;364&quot; | 364
| [[Тас дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;365&quot; | 365
| [[Ақтау]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 18]
|-
| data-sort-value=&quot;366&quot; | 366
| [[Назгүл Әдиетқызы Қарабалина]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D3%98%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;367&quot; | 367
| [[Қытай]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 18]
|-
| data-sort-value=&quot;368&quot; | 368
| [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;369&quot; | 369
| [[Қызылорда облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;370&quot; | 370
| [[Жұмбақтас]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 18]
|-
| data-sort-value=&quot;371&quot; | 371
| [[Имам]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BC 18]
|-
| data-sort-value=&quot;372&quot; | 372
| [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;373&quot; | 373
| [[Көкнәр]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 18]
|-
| data-sort-value=&quot;374&quot; | 374
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Академиясы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;375&quot; | 375
| [[Жетісу облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;376&quot; | 376
| [[Өзін-өзі өлтіру]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 18]
|-
| data-sort-value=&quot;377&quot; | 377
| [[Марат Төлегенұлы Жыланбаев]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;378&quot; | 378
| [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;379&quot; | 379
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;380&quot; | 380
| [[Айыппұл]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BF%D0%BF%D2%B1%D0%BB 18]
|-
| data-sort-value=&quot;381&quot; | 381
| [[Мастопатия]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;382&quot; | 382
| [[Уикипедия:Видео сабақтар]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;383&quot; | 383
| [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;384&quot; | 384
| [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;385&quot; | 385
| [[ALT Университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;386&quot; | 386
| [[Уикипедия:Telegram]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 17]
|-
| data-sort-value=&quot;387&quot; | 387
| [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;388&quot; | 388
| [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;389&quot; | 389
| [[Шымкент]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 17]
|-
| data-sort-value=&quot;390&quot; | 390
| [[Жеті ата]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;391&quot; | 391
| [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;392&quot; | 392
| [[Түркі тілдері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;393&quot; | 393
| [[Құйынды мекен (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;394&quot; | 394
| [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;395&quot; | 395
| [[Қаракерей]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;396&quot; | 396
| [[Almaty]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Almaty 17]
|-
| data-sort-value=&quot;397&quot; | 397
| [[Джеки Чан]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B8_%D0%A7%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;398&quot; | 398
| [[Шапырашты]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;399&quot; | 399
| [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;400&quot; | 400
| [[Көңіл шай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;401&quot; | 401
| [[Мохаммед Салах]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%85 17]
|-
| data-sort-value=&quot;402&quot; | 402
| [[Алакөл (көл)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;403&quot; | 403
| [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;404&quot; | 404
| [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 17]
|-
| data-sort-value=&quot;405&quot; | 405
| [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;406&quot; | 406
| [[Қоршау]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D1%83 17]
|-
| data-sort-value=&quot;407&quot; | 407
| [[ALEM (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;408&quot; | 408
| [[Есім хан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;409&quot; | 409
| [[Түйе малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;410&quot; | 410
| [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;411&quot; | 411
| [[Португалия Ұлттық футбол құрамасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;412&quot; | 412
| [[Жақсылық Мұқашұлы Омар]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;413&quot; | 413
| [[Мұхтар Шаханов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;414&quot; | 414
| [[Шанышқылы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;415&quot; | 415
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;416&quot; | 416
| [[Қан мен тер]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;417&quot; | 417
| [[Қуық түбі безінің қабынуы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;418&quot; | 418
| [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;419&quot; | 419
| [[Түркия]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 16]
|-
| data-sort-value=&quot;420&quot; | 420
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;421&quot; | 421
| [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;422&quot; | 422
| [[Айыптау]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;423&quot; | 423
| [[Уикипедия:Қауым порталы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;424&quot; | 424
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;425&quot; | 425
| [[Сырға салу]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;426&quot; | 426
| [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;427&quot; | 427
| [[Өскемен]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;428&quot; | 428
| [[Бейбітшілік және келісім сарайы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;429&quot; | 429
| [[Хақназар хан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;430&quot; | 430
| [[Моғолстан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;431&quot; | 431
| [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;432&quot; | 432
| [[Қырғызстандағы туризм]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 16]
|-
| data-sort-value=&quot;433&quot; | 433
| [[Жетіру]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;434&quot; | 434
| [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;435&quot; | 435
| [[Шеркеш]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 16]
|-
| data-sort-value=&quot;436&quot; | 436
| [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;437&quot; | 437
| [[Лука Модрич]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%87 16]
|-
| data-sort-value=&quot;438&quot; | 438
| [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;439&quot; | 439
| [[Бесікке салу]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;440&quot; | 440
| [[Әлем елдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;441&quot; | 441
| [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;442&quot; | 442
| [[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;443&quot; | 443
| [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;444&quot; | 444
| [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;445&quot; | 445
| [[Ұлт-азаттық көтерілістер]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;446&quot; | 446
| [[ZaQ (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;447&quot; | 447
| [[Дүние жүзі тілдері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;448&quot; | 448
| [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;449&quot; | 449
| [[Құран]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;450&quot; | 450
| [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;451&quot; | 451
| [[Мәңгілік ел қақпасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;452&quot; | 452
| [[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;453&quot; | 453
| [[Алматы облысы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;454&quot; | 454
| [[Әмір Темір]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Жатыр мойны эрозиясы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;456&quot; | 456
| [[2026 жыл]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 15]
|-
| data-sort-value=&quot;457&quot; | 457
| [[Тимашевка (Ақмола облысы)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%BA%D0%B0_%28%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;458&quot; | 458
| [[Табылды Досымов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;459&quot; | 459
| [[Байлар-Жандар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;460&quot; | 460
| [[Қазақ шежіресі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;461&quot; | 461
| [[Өзбекстан қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;462&quot; | 462
| [[Естай - Қорлан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;463&quot; | 463
| [[Әскери шен]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;464&quot; | 464
| [[Ботбай]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;465&quot; | 465
| [[Жаныс]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 15]
|-
| data-sort-value=&quot;466&quot; | 466
| [[Төле би]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;467&quot; | 467
| [[Жеті қазына]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;468&quot; | 468
| [[Шөмекей]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;469&quot; | 469
| [[Біртұтам]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%82%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%BC 15]
|-
| data-sort-value=&quot;470&quot; | 470
| [[Швейцария]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;471&quot; | 471
| [[Рудный]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;472&quot; | 472
| [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;473&quot; | 473
| [[Макаров тапаншасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;474&quot; | 474
| [[Қой малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;475&quot; | 475
| [[Мата атаулары мен түрлері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;476&quot; | 476
| [[Уәлибек Әбдірайымов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;477&quot; | 477
| [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;478&quot; | 478
| [[Асқазан аурулары]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;479&quot; | 479
| [[Қимақ қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;480&quot; | 480
| [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;481&quot; | 481
| [[Қазақстан өзбектерінің ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;482&quot; | 482
| [[Тобықты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;483&quot; | 483
| [[Пантелеймон монастыры (Охрид)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BD_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B_%28%D0%9E%D1%85%D1%80%D0%B8%D0%B4%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;484&quot; | 484
| [[Шыңғыс хан әулеті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;485&quot; | 485
| [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;486&quot; | 486
| [[Қарақалпақтар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;487&quot; | 487
| [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;488&quot; | 488
| [[Қазақ хандығының құрылуы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;489&quot; | 489
| [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;490&quot; | 490
| [[Жошы хан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;491&quot; | 491
| [[Әл-Фатх сүресі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D1%85_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;492&quot; | 492
| [[Жаназа]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;493&quot; | 493
| [[Охридтік Климент]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%85%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;494&quot; | 494
| [[Уикипедия:Таныстыру]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;495&quot; | 495
| [[Отырар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;496&quot; | 496
| [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;497&quot; | 497
| [[Жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;498&quot; | 498
| [[Әл-Бақара сүресі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;499&quot; | 499
| [[Мәмбет Шотбаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%A8%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 500
| [[Қазақстан туы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;501&quot; | 501
| [[Қайрат Нұртас]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 14]
|-
| data-sort-value=&quot;502&quot; | 502
| [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;503&quot; | 503
| [[Жеңіс (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;504&quot; | 504
| [[Жапония қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;505&quot; | 505
| [[63 жыл]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=63_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 14]
|-
| data-sort-value=&quot;506&quot; | 506
| [[:Сурет:Bandeira Canarana MT.png|Сурет:Bandeira Canarana MT.png]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Canarana_MT.png 14]
|-
| data-sort-value=&quot;507&quot; | 507
| [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;508&quot; | 508
| [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;509&quot; | 509
| [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%BB%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;510&quot; | 510
| [[Желшешек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;511&quot; | 511
| [[Аллергия]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F 14]
|-
| data-sort-value=&quot;512&quot; | 512
| [[Қатысушы:1nter pares]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 14]
|-
| data-sort-value=&quot;513&quot; | 513
| [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;514&quot; | 514
| [[Қазақстан Республикасының Президенті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;515&quot; | 515
| [[Жігіттер тобы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;516&quot; | 516
| [[Иосиф Александрович Бродский]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;517&quot; | 517
| [[Жабайы алма (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;518&quot; | 518
| [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;519&quot; | 519
| [[Бразилия империясы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;520&quot; | 520
| [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;521&quot; | 521
| [[Ұйықтатын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;522&quot; | 522
| [[Қаламқас]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;523&quot; | 523
| [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;524&quot; | 524
| [[Ер Төстік]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 13]
|-
| data-sort-value=&quot;525&quot; | 525
| [[Аналды секс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;526&quot; | 526
| [[Кәмшат Жолдыбаева]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;527&quot; | 527
| [[Вагиналды секс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;528&quot; | 528
| [[Құрмет ордені]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;529&quot; | 529
| [[23 жыл]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=23_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;530&quot; | 530
| [[Тұсаукесер]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;531&quot; | 531
| [[Қарақалпақстан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;532&quot; | 532
| [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;533&quot; | 533
| [[221 жыл]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=221_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;534&quot; | 534
| [[Киіз үй]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 13]
|-
| data-sort-value=&quot;535&quot; | 535
| [[Шекті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;536&quot; | 536
| [[Мәриям сүресі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;537&quot; | 537
| [[Навкрария]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13]
|-
| data-sort-value=&quot;538&quot; | 538
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;539&quot; | 539
| [[Үндістан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;540&quot; | 540
| [[Саят Темірболатұлы Исембаев]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%82_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;541&quot; | 541
| [[Ибн Рушд]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A0%D1%83%D1%88%D0%B4 13]
|-
| data-sort-value=&quot;542&quot; | 542
| [[Солтүстік Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;543&quot; | 543
| [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;544&quot; | 544
| [[Исатай Тайманұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;545&quot; | 545
| [[Ойыншықтар хикаясы 5]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 13]
|-
| data-sort-value=&quot;546&quot; | 546
| [[Моңғол империясы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;547&quot; | 547
| [[Қатысушы:Bkozhykov/Түркі кодикологиясы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ABkozhykov%2F%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;548&quot; | 548
| [[Ақмола облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;549&quot; | 549
| [[Төртқара]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;550&quot; | 550
| [[Ортаққор]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;551&quot; | 551
| [[Қазақстан темір жолы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;552&quot; | 552
| [[:Сурет:Sony Pictures logo.svg|Сурет:Sony Pictures logo.svg]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASony_Pictures_logo.svg 13]
|-
| data-sort-value=&quot;553&quot; | 553
| [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;554&quot; | 554
| [[Алшын]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;555&quot; | 555
| [[Арыстан баб кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;556&quot; | 556
| [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;557&quot; | 557
| [[Зайсан (көл)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%BD_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;558&quot; | 558
| [[Тынышбай Жаңабайұлы Рахимов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;559&quot; | 559
| [[Қазақстан Жоғарғы Соты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;560&quot; | 560
| [[Тарақты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;561&quot; | 561
| [[Жапония]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 13]
|-
| data-sort-value=&quot;562&quot; | 562
| [[Нағашы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;563&quot; | 563
| [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;564&quot; | 564
| [[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;565&quot; | 565
| [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;566&quot; | 566
| [[Қадыр Мырза Әлі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;567&quot; | 567
| [[Ақсары (ру)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;568&quot; | 568
| [[Папуа - Жаңа Гвинея университеті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D1%83%D0%B0_-_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%93%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%8F_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;569&quot; | 569
| [[Ошақты]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;570&quot; | 570
| [[Қандала]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;571&quot; | 571
| [[Күнделік.кз]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;572&quot; | 572
| [[Қазақстандағы сауда және жәрмеңкелер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;573&quot; | 573
| [[Атырау облысы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;574&quot; | 574
| [[Қазақстан банктерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;575&quot; | 575
| [[Әбіш Кекілбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;576&quot; | 576
| [[Жұма намаз]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;577&quot; | 577
| [[95 жыл]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=95_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 12]
|-
| data-sort-value=&quot;578&quot; | 578
| [[Досан Тәжіұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;579&quot; | 579
| [[Жасыбай батыр Өмірұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;580&quot; | 580
| [[Сүндеттеу]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 12]
|-
| data-sort-value=&quot;581&quot; | 581
| [[Үкаша ата мазары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BA%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;582&quot; | 582
| [[Уикипедия:Алғашқы мақала]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;583&quot; | 583
| [[Қырғыз руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;584&quot; | 584
| [[Балабақша]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;585&quot; | 585
| [[Қатысушы:Aldogarov]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AAldogarov 12]
|-
| data-sort-value=&quot;586&quot; | 586
| [[Қарабура]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;587&quot; | 587
| [[Азия]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 12]
|-
| data-sort-value=&quot;588&quot; | 588
| [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;589&quot; | 589
| [[Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;590&quot; | 590
| [[Гипотенуза]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B7%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;591&quot; | 591
| [[Санжар Керімбай]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;592&quot; | 592
| [[Жүсіпбек Аймауытов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;593&quot; | 593
| [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;594&quot; | 594
| [[Зат есім]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;595&quot; | 595
| [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;596&quot; | 596
| [[Қошмұхамбет Дүйсебайұлы Кемеңгеров]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;597&quot; | 597
| [[Main Page]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Main_Page 12]
|-
| data-sort-value=&quot;598&quot; | 598
| [[Қазақстан демографиясы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;599&quot; | 599
| [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;600&quot; | 600
| [[Еділ қаған]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;601&quot; | 601
| [[Зайсан (қала)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;602&quot; | 602
| [[Қартқожа Жананұлы Тоғанбаев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;603&quot; | 603
| [[Асхат Сергеевич Ниязов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;604&quot; | 604
| [[Қалқанша без]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;605&quot; | 605
| [[Келінжан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;606&quot; | 606
| [[Омер Сейфеддин]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;607&quot; | 607
| [[Сауд Арабиясы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;608&quot; | 608
| [[Бала]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;609&quot; | 609
| [[Қазақ ұлттық өнер университеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;610&quot; | 610
| [[Қатысушы:Coffee86]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ACoffee86 12]
|-
| data-sort-value=&quot;611&quot; | 611
| [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;612&quot; | 612
| [[Қазақстан теңгесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;613&quot; | 613
| [[Жасанды интеллект]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;614&quot; | 614
| [[Жанқылыш]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%88 12]
|-
| data-sort-value=&quot;615&quot; | 615
| [[АҚШ президенттерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;616&quot; | 616
| [[Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;617&quot; | 617
| [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;618&quot; | 618
| [[Домалақ ана]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;619&quot; | 619
| [[Ислам күнтізбесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;620&quot; | 620
| [[Қой]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;621&quot; | 621
| [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;622&quot; | 622
| [[Бөкей Ордасы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;623&quot; | 623
| [[Жаппас]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;624&quot; | 624
| [[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;625&quot; | 625
| [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 12]
|-
| data-sort-value=&quot;626&quot; | 626
| [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;627&quot; | 627
| [[Қайтадан (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;628&quot; | 628
| [[Қарағандыкөмір]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;629&quot; | 629
| [[Мажарстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;630&quot; | 630
| [[Салтанат (күй)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;631&quot; | 631
| [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;632&quot; | 632
| [[Тимур Асқарұлы Құлыбаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;633&quot; | 633
| [[Түргеш қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;634&quot; | 634
| [[Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;635&quot; | 635
| [[Уикипедия:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;636&quot; | 636
| [[Әл-Фалақ сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;637&quot; | 637
| [[Тәуке хан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;638&quot; | 638
| [[Аустралия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;639&quot; | 639
| [[Көшпенділер (трилогия)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;640&quot; | 640
| [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 11]
|-
| data-sort-value=&quot;641&quot; | 641
| [[Қазақстан өзендері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;642&quot; | 642
| [[Алтын тамыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;643&quot; | 643
| [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;644&quot; | 644
| [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;645&quot; | 645
| [[Уикипедия:Глоссарий]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%93%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;646&quot; | 646
| [[Магри]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B8 11]
|-
| data-sort-value=&quot;647&quot; | 647
| [[Дәулеткерей Шығайұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;648&quot; | 648
| [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;649&quot; | 649
| [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| [[Шиқан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;651&quot; | 651
| [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;652&quot; | 652
| [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;653&quot; | 653
| [[Жасуша]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;654&quot; | 654
| [[Қазақстан астанасы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;655&quot; | 655
| [[Ұйқы безі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;656&quot; | 656
| [[Ағылшын тілі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;657&quot; | 657
| [[Сүйінші]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;658&quot; | 658
| [[Байұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;659&quot; | 659
| [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;660&quot; | 660
| [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;661&quot; | 661
| [[I Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;662&quot; | 662
| [[Химиялық элементтер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;663&quot; | 663
| [[Мастурбация]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;664&quot; | 664
| [[Мөңке би Тілеуұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;665&quot; | 665
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы/Пән]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%2F%D0%9F%D3%99%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;666&quot; | 666
| [[Ет (тағам)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;667&quot; | 667
| [[Мысық]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;668&quot; | 668
| [[Алаш автономиясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;669&quot; | 669
| [[Билігін асыра пайдалану]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;670&quot; | 670
| [[Сәкен Сейфуллин]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;671&quot; | 671
| [[Португалия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;672&quot; | 672
| [[Соқырішек]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;673&quot; | 673
| [[Жүрек - теңіз, қызықтың бәрі - асыл тас...]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_-_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D3%99%D1%80%D1%96_-_%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D1%81... 11]
|-
| data-sort-value=&quot;674&quot; | 674
| [[Қатысушы:RaiymbekZh]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARaiymbekZh 11]
|-
| data-sort-value=&quot;675&quot; | 675
| [[Авиациялық қозғалтқыштар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;676&quot; | 676
| [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;677&quot; | 677
| [[Арман Тілектесұлы Бердалин]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;678&quot; | 678
| [[Шығыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;679&quot; | 679
| [[Жылқы шаруашылығы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;680&quot; | 680
| [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;681&quot; | 681
| [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;682&quot; | 682
| [[Канар аралдары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;683&quot; | 683
| [[Еркек шөп]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D3%A9%D0%BF 11]
|-
| data-sort-value=&quot;684&quot; | 684
| [[Шеміршекті балықтар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;685&quot; | 685
| [[Сүннет]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%82 11]
|-
| data-sort-value=&quot;686&quot; | 686
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (10001-15000)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;687&quot; | 687
| [[Оғыз мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;688&quot; | 688
| [[Ұлыбритания]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;689&quot; | 689
| [[Ғұндар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;690&quot; | 690
| [[Қазақстан әуежайлары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;691&quot; | 691
| [[Сәңкібай батыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D2%A3%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;692&quot; | 692
| [[Әлмерек абыз]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 11]
|-
| data-sort-value=&quot;693&quot; | 693
| [[Үлгі:Байрақ/ту]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D2%9B%2F%D1%82%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;694&quot; | 694
| [[Окленд Сити]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D0%B8%D1%82%D0%B8 11]
|-
| data-sort-value=&quot;695&quot; | 695
| [[Семей]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;696&quot; | 696
| [[Жетіқарақшы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;697&quot; | 697
| [[Пьетро Масканьи]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%8C%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%B8 11]
|-
| data-sort-value=&quot;698&quot; | 698
| [[RSS]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=RSS 11]
|-
| data-sort-value=&quot;699&quot; | 699
| [[Әли Хаменеи]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B8 11]
|-
| data-sort-value=&quot;700&quot; | 700
| [[Кете (ру)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;701&quot; | 701
| [[Орта жүз]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 11]
|-
| data-sort-value=&quot;702&quot; | 702
| [[Гронинген (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;703&quot; | 703
| [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;704&quot; | 704
| [[Германия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;705&quot; | 705
| [[Бәйдібек Қарашаұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;706&quot; | 706
| [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;707&quot; | 707
| [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;708&quot; | 708
| [[Эйфель мұнарасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;709&quot; | 709
| [[Құстар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;710&quot; | 710
| [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D2%9A%D1%8B%D1%81%D2%9B%D1%8B_%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;711&quot; | 711
| [[Футбол]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;712&quot; | 712
| [[Спартак (футбол клубы, Семей)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;713&quot; | 713
| [[Сырым Датұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;714&quot; | 714
| [[Тіршілік]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;715&quot; | 715
| [[Жүрек аурулары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;716&quot; | 716
| [[Мәңгілік бала бейне]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;717&quot; | 717
| [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;718&quot; | 718
| [[Солтүстік Қазақстан университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;719&quot; | 719
| [[Қазыбек би]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;720&quot; | 720
| [[Жақия (пайғамбар)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D1%8F_%28%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;721&quot; | 721
| [[Жайық қалашығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;722&quot; | 722
| [[Шымылдық]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;723&quot; | 723
| [[Сүлеймен сұлтан (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;724&quot; | 724
| [[27 жыл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=27_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;725&quot; | 725
| [[Уикипедия:Жиі қойылатын сұрақтар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B8%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;726&quot; | 726
| [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;727&quot; | 727
| [[268 жыл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=268_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;728&quot; | 728
| [[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;729&quot; | 729
| [[Жер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;730&quot; | 730
| [[Шөрек Батыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;731&quot; | 731
| [[Қымыз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;732&quot; | 732
| [[Еңбек құқығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;733&quot; | 733
| [[Орал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;734&quot; | 734
| [[Көкшетау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;735&quot; | 735
| [[Мұхаммед Хайдар Дулати]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;736&quot; | 736
| [[842 жыл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=842_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;737&quot; | 737
| [[Айғаным Сарғалдаққызы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;738&quot; | 738
| [[Бүйі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;739&quot; | 739
| [[:Санат:Түркістан облысы мешіттері|Санат:Түркістан облысы мешіттері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;740&quot; | 740
| [[Жамбыл облысы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;741&quot; | 741
| [[Серік Мақашұлы Жұманғарин]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;742&quot; | 742
| [[Қарасай батыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;743&quot; | 743
| [[Ақан сері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;744&quot; | 744
| [[Сот билігі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%82_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;745&quot; | 745
| [[Грузия]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;746&quot; | 746
| [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;747&quot; | 747
| [[Портал:Шолу]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;748&quot; | 748
| [[Балқадиша әні]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;749&quot; | 749
| [[Батыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;750&quot; | 750
| [[Әбдімомын Желдібаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;751&quot; | 751
| [[Аңырақай шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;752&quot; | 752
| [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;753&quot; | 753
| [[Қазақстан Республикасының заңдары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;754&quot; | 754
| [[Зарина Кармен]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;755&quot; | 755
| [[Уикипедия:Жүктеу]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;756&quot; | 756
| [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;757&quot; | 757
| [[Михаил Станиславович Шайдоров]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;758&quot; | 758
| [[Қазақстан халық кеңесі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;759&quot; | 759
| [[Маколей Калкин]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;760&quot; | 760
| [[Бақытсыз Жамал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;761&quot; | 761
| [[Мәдина Есмалайқызы Ерәлиева]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D1%80%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;762&quot; | 762
| [[Қыз ұзату салттары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;763&quot; | 763
| [[Дулат Исабеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;764&quot; | 764
| [[Таз руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;765&quot; | 765
| [[:Санат:Күйлер|Санат:Күйлер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;766&quot; | 766
| [[Харматтан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;767&quot; | 767
| [[Қатысушы:Bkozhykov/Қазақ тілін оқытудағы геймификация]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ABkozhykov%2F%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;768&quot; | 768
| [[Жәнібек хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;769&quot; | 769
| [[Соқпалы музыкалық аспаптар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;770&quot; | 770
| [[Зу-Зу Күлпаш]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 10]
|-
| data-sort-value=&quot;771&quot; | 771
| [[Алтын Орда хандарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;772&quot; | 772
| [[Динара Нұрсұлтанқызы Құлыбаева]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;773&quot; | 773
| [[Серік Қуандықұлы Ақшолақов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;774&quot; | 774
| [[Батыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;775&quot; | 775
| [[Мұзтау шыңы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;776&quot; | 776
| [[Солтүстік Корея]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;777&quot; | 777
| [[Салқам Жәңгір хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;778&quot; | 778
| [[Әмеңгер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;779&quot; | 779
| [[Портал:Астана/Астана ғимараттары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%2F%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;780&quot; | 780
| [[Қарауыл руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;781&quot; | 781
| [[:Санат:Сатурнның серіктері|Санат:Сатурнның серіктері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;782&quot; | 782
| [[Тасбақалар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;783&quot; | 783
| [[Сайрагүл Сауытбай]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;784&quot; | 784
| [[Нью-Йорк университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D1%8C%D1%8E-%D0%99%D0%BE%D1%80%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;785&quot; | 785
| [[Бейнеу ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;786&quot; | 786
| [[Жан Николя Артюр Рембо]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8F_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8E%D1%80_%D0%A0%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%BE 10]
|-
| data-sort-value=&quot;787&quot; | 787
| [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;788&quot; | 788
| [[Желтоқсан көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;789&quot; | 789
| [[Германия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;790&quot; | 790
| [[Солтүстік Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;791&quot; | 791
| [[Түркия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;792&quot; | 792
| [[Қазақстан газеттері тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;793&quot; | 793
| [[Қанжығалы руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;794&quot; | 794
| [[Ыстықкөл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;795&quot; | 795
| [[Майкл Джексон]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;796&quot; | 796
| [[Әміре Қашаубаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;797&quot; | 797
| [[Ибраһим]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;798&quot; | 798
| [[Ашық тұқымдылар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;799&quot; | 799
| [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 800
| [[Жаңаарқа ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;801&quot; | 801
| [[Ұшқан ұя]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;802&quot; | 802
| [[Құнанбай Өскенбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;803&quot; | 803
| [[Өлі-тірі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96-%D1%82%D1%96%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;804&quot; | 804
| [[Каспий технологиялар және инжиниринг университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;805&quot; | 805
| [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;806&quot; | 806
| [[Ас беру]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;807&quot; | 807
| [[Бүлдірген]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;808&quot; | 808
| [[502 жыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=502_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;809&quot; | 809
| [[Берел қорымы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;810&quot; | 810
| [[Сірне]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%BD%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;811&quot; | 811
| [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%84_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;812&quot; | 812
| [[Перғауын]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;813&quot; | 813
| [[Амасия (ил)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B8%D1%8F_%28%D0%B8%D0%BB%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;814&quot; | 814
| [[Сүре]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;815&quot; | 815
| [[Тулу (халық)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D0%BB%D1%83_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;816&quot; | 816
| [[Бақтияр Байқараұлы Тайлақбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%80_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;817&quot; | 817
| [[Дәурен Серікбекұлы Серғазин]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;818&quot; | 818
| [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;819&quot; | 819
| [[Көтібар Бәсенұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;820&quot; | 820
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы/Контент]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%2F%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;821&quot; | 821
| [[Бразилия әкімшілік бөлінісі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;822&quot; | 822
| [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;823&quot; | 823
| [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;824&quot; | 824
| [[Демалыс және мәдениет саябақтары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;825&quot; | 825
| [[Уикипедия:Мақалаға бастама]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;826&quot; | 826
| [[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;827&quot; | 827
| [[Ұйқысыздық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;828&quot; | 828
| [[Ереже]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;829&quot; | 829
| [[:Санат:Алфавит бойынша әндер|Санат:Алфавит бойынша әндер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;830&quot; | 830
| [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;831&quot; | 831
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;832&quot; | 832
| [[Алжир]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B6%D0%B8%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;833&quot; | 833
| [[Есет Көкіұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;834&quot; | 834
| [[Ташкент]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;835&quot; | 835
| [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;836&quot; | 836
| [[Қан топтары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;837&quot; | 837
| [[Есей Жеңісұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;838&quot; | 838
| [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;839&quot; | 839
| [[Эмпиризм]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;840&quot; | 840
| [[Түрікменстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;841&quot; | 841
| [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;842&quot; | 842
| [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;843&quot; | 843
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы/Дереккөздер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%2F%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;844&quot; | 844
| [[Әл-Кәфирун сүресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;845&quot; | 845
| [[Әли ибн Әбу Талиб]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1 9]
|-
| data-sort-value=&quot;846&quot; | 846
| [[Шахмұрат Мүтәліп]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 9]
|-
| data-sort-value=&quot;847&quot; | 847
| [[Үлгі:Еуропа елдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;848&quot; | 848
| [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;849&quot; | 849
| [[Шылау]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;850&quot; | 850
| [[Әбілқайыр хандығы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;851&quot; | 851
| [[Аркадий Кемерханұлы Топаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;852&quot; | 852
| [[Қалыбек Қуанышбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;853&quot; | 853
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;854&quot; | 854
| [[Мирепессе]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;855&quot; | 855
| [[Қатысушы:Bkozhykov/Байырғы қазақ өлшемдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ABkozhykov%2F%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;856&quot; | 856
| [[Тәуекел Мүслім]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;857&quot; | 857
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;858&quot; | 858
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы/Жалпы мәні]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%2F%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%BD%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;859&quot; | 859
| [[Көңіл айту]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;860&quot; | 860
| [[Құтты болсын айту]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;861&quot; | 861
| [[Баланы ұшықтау]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;862&quot; | 862
| [[Юпитер серіктері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;863&quot; | 863
| [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;864&quot; | 864
| [[Жалайыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;865&quot; | 865
| [[Әл-Уақиға сүресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;866&quot; | 866
| [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;867&quot; | 867
| [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;868&quot; | 868
| [[Ноғай Ордасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;869&quot; | 869
| [[Айша бибі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;870&quot; | 870
| [[Биология]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;871&quot; | 871
| [[475 жыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=475_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;872&quot; | 872
| [[Радиолық басқару]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;873&quot; | 873
| [[Шоколадты фондан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D1%82%D1%8B_%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;874&quot; | 874
| [[Айша бибі кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;875&quot; | 875
| [[Ұ]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;876&quot; | 876
| [[Ежелгі үнді тіл білімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;877&quot; | 877
| [[Тобыш]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 9]
|-
| data-sort-value=&quot;878&quot; | 878
| [[Гесиод]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%BE%D0%B4 9]
|-
| data-sort-value=&quot;879&quot; | 879
| [[Қатысушы:EPIC]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;880&quot; | 880
| [[Он екі мүше]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;881&quot; | 881
| [[Жүгері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;882&quot; | 882
| [[Нүкетай Мышбаева]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;883&quot; | 883
| [[Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;884&quot; | 884
| [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;885&quot; | 885
| [[Тәжікстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;886&quot; | 886
| [[Көкемарал]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;887&quot; | 887
| [[Энциклопедия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;888&quot; | 888
| [[Қызылқұрт]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;889&quot; | 889
| [[АИВ/ЖИТС]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 9]
|-
| data-sort-value=&quot;890&quot; | 890
| [[Лионель Месси]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;891&quot; | 891
| [[Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;892&quot; | 892
| [[Арқалық (қала)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;893&quot; | 893
| [[Қашаған]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;894&quot; | 894
| [[Балқаш (қала)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;895&quot; | 895
| [[Қыздарбек Төребайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;896&quot; | 896
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы/Дайын]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%2F%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;897&quot; | 897
| [[Шағатай хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;898&quot; | 898
| [[Ерболат Беделхан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;899&quot; | 899
| [[Д]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94 9]
|-
| data-sort-value=&quot;900&quot; | 900
| [[Оразкелді (Қоңырат)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%28%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;901&quot; | 901
| [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;902&quot; | 902
| [[IC 544]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=IC_544 9]
|-
| data-sort-value=&quot;903&quot; | 903
| [[Сүйіндік (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;904&quot; | 904
| [[Түйелер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;905&quot; | 905
| [[Үлгі:Алматыдағы университеттер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;906&quot; | 906
| [[Заттыбек Көпбосынұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;907&quot; | 907
| [[Есекжем]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;908&quot; | 908
| [[Сона]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;909&quot; | 909
| [[Кесірткелер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;910&quot; | 910
| [[Жылаған ата үңгірі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;911&quot; | 911
| [[Төлеңгіттер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;912&quot; | 912
| [[Есік Алтын адамы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;913&quot; | 913
| [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;914&quot; | 914
| [[Іш өту]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;915&quot; | 915
| [[:Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары|Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;916&quot; | 916
| [[Тейяр де Шарден Пьер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B9%D1%8F%D1%80_%D0%B4%D0%B5_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9F%D1%8C%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;917&quot; | 917
| [[:Сурет:Қазақстан картасы.png|Сурет:Қазақстан картасы.png]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B.png 9]
|-
| data-sort-value=&quot;918&quot; | 918
| [[Темекі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;919&quot; | 919
| [[Рақымжан Қошқарбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;920&quot; | 920
| [[Уикипедия:Белсенді қатысушылар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;921&quot; | 921
| [[Жерорта теңізі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;922&quot; | 922
| [[Антиферромагнеттік]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;923&quot; | 923
| [[Қапшағай су қоймасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;924&quot; | 924
| [[Минет]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;925&quot; | 925
| [[Бөгенбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;926&quot; | 926
| [[Қытай тарихы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;927&quot; | 927
| [[Алдияр батыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;928&quot; | 928
| [[Абай облысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;929&quot; | 929
| [[Этимология]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;930&quot; | 930
| [[Төрт түлік]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82_%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;931&quot; | 931
| [[:Санат:Қазақстан кесенелері|Санат:Қазақстан кесенелері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;932&quot; | 932
| [[Сәбіз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;933&quot; | 933
| [[Төре]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;934&quot; | 934
| [[Өзбекстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;935&quot; | 935
| [[Баия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;936&quot; | 936
| [[Қашаған Күржіманұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;937&quot; | 937
| [[Алматы мешіттері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;938&quot; | 938
| [[Қазақстан Компартиясының басшылары (1920-1991)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%281920-1991%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;939&quot; | 939
| [[Алтын руы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 9]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>tr554810uyao90ge2t55r3q411n2du0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Молдова</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782623</id>
    <revision>
      <id>3626266</id>
      <parentid>3626037</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="dup1kuz3jxhdef48jjnlylla9ih99h0" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Молдова
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Молдова]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} [[Григориополь]]{{•}} [[Днестровск]]{{•}} [[Дондюшаны]]{{•}} [[Дрокия]]{{•}} [[Дубоссары]]{{•}} [[Дурлешты]]{{•}} [[Единец]]{{•}} [[Каинары]]{{•}} [[Калараш]]{{•}} [[Каменка (Молдова)|Каменка]]{{•}} [[Кантемир (қала)|Кантемир]]{{•}} [[Кэушень]]{{•}} [[Кагул]]{{•}} [[Кишинев]]{{•}} [[Кодру]]{{•}} [[Комрат]]{{•}} [[Корнешты]]{{•}} [[Костешты]]{{•}} [[Красное (Молдова)|Красное]]{{•}} [[Криково]]{{•}} [[Криулень]]{{•}} [[Купчинь]]{{•}} [[Леова]]{{•}} [[Липканы]]{{•}} [[Маркулешты]]{{•}} [[Маяк (қала)|Маяк]]{{•}} [[Ниспорены]]{{•}} [[Окница]]{{•}} [[Отачь]]{{•}} [[Резина (қала)|Резина]]{{•}} [[Рыбница]]{{•}} [[Рышканы]]{{•}} [[Слободзея]]{{•}} [[Сороки]]{{•}} [[Страшены]]{{•}} [[Сынджера]]{{•}} [[Сынжерей]]{{•}} [[Тараклия]]{{•}} [[Твардица]]{{•}} [[Теленешты]]{{•}} [[Тирасполь]]{{•}} [[Унгены]]{{•}} [[Фалешты]]{{•}} [[Флорешты]]{{•}} [[Фрунзе (қала, Молдова)|Фрунзе]]{{•}} [[Хынчешты]]{{•}} [[Чадыр-Лунга]]{{•}} [[Чимишлия]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dup1kuz3jxhdef48jjnlylla9ih99h0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626427</id>
      <parentid>3626266</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="gkerd1e08d8km5h9bovuhwdylvqebir" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Молдова
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Молдова]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} [[Григориополь]]{{•}} [[Днестровск]]{{•}} [[Дондюшаны]]{{•}} [[Дрокия]]{{•}} [[Дубоссары]]{{•}} [[Дурлешты]]{{•}} [[Единец]]{{•}} [[Каинары]]{{•}} [[Калараш]]{{•}} [[Каменка (Молдова)|Каменка]]{{•}} [[Кантемир (қала)|Кантемир]]{{•}} [[Кэушень]]{{•}} [[Кагул]]{{•}} [[Кишинев]]{{•}} [[Кодру]]{{•}} [[Комрат]]{{•}} [[Корнешты]]{{•}} [[Костешты]]{{•}} [[Красное (Молдова)|Красное]]{{•}} [[Криково]]{{•}} [[Криулень]]{{•}} [[Купчинь]]{{•}} [[Леова]]{{•}} [[Липканы]]{{•}} [[Маркулешты]]{{•}} [[Маяк (қала)|Маяк]]{{•}} [[Ниспорены]]{{•}} [[Окница]]{{•}} [[Отачь]]{{•}} [[Резина (қала)|Резина]]{{•}} [[Рыбница]]{{•}} [[Рышканы]]{{•}} [[Слободзея]]{{•}} [[Сороки]]{{•}} [[Страшены]]{{•}} [[Сынджера]]{{•}} [[Сынжерей]]{{•}} [[Тараклия]]{{•}} [[Твардица]]{{•}} [[Теленешты]]{{•}} [[Тирасполь]]{{•}} [[Унгены]]{{•}} [[Фалешты]]{{•}} [[Флорешты]]{{•}} [[Фрунзе (қала, Молдова)|Фрунзе]]{{•}} [[Хынчешты]]{{•}} [[Чадыр-Лунга]]{{•}} [[Чимишлия]]{{•}} [[Шолданешты]]{{•}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gkerd1e08d8km5h9bovuhwdylvqebir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фрэнсис Уильям Астон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782966</id>
    <revision>
      <id>3626249</id>
      <parentid>3624724</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T13:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3626249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20258" sha1="re72tqa96rri15mdi85n0vn1uyz3otl" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Фрэнсис Уильям Астон
 |Шынайы есімі        = ағылш. Francis William Aston
 |Суреті              = Francis_William_Aston.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 01.09.1877
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Харборн|Бирмингемде}}, [[Ұлыбритания]]
 |Қайтыс болған күні  = 20.11.1945
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Кембридж|Кембриджде}}, [[Ұлыбритания]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Ұлыбритания}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[физик]], [[физик]]
 |Жұмыс орны          = [[Бирмингем университеті, Кембридж]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[бакалавриат|бакалавр]] (1910) және [[Философия докторы|PhD]] (1914)
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Бирмингем университеті]]&lt;br&gt;[[Кембридж университеті]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Джозеф Джон Томсон|Дж.Дж. Томсон]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = алғашқы [[масс-спектрограф]]тың жасаушысы ретінде танымал
 |Марапаттары         = 
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1922 жыл ғылымда|1922]])&lt;br&gt;
[[Хьюз медалі]] (1922)&lt;br&gt;
[[Джон Скотт медалі]] (1923)&lt;br&gt;
[[Бейкер дәрісі]] (1927)&lt;br&gt;
[[Корольдік медаль]] (1938)&lt;br&gt;
[[Дадделл медалі және сыйлығы]] (1944)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Фрэнсис Уильям Астон''' ({{Lang-en|Francis William Aston}} ([[1 қыркүйек]] [[1877 жыл|1877]], [[Харборн]] – [[20 қараша]] [[1945 жыл|1945]], Кембридж) — ағылшын физигі, Лондон Корольдік қоғамының мүшесі (1921), КСРО Ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1924), 1922 жылғы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Nobel Prize in Chemistry 1922|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1922/|work=Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2008-04-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Bgzk6c73?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1922/|archivedate=2012-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Бирмингем университетінде жұмыс істеуі ==
[[Сурет:Mason_Science_College.png|солға|нобай|Бирмингем университеті болғанға дейін Майсон колледжі; ғимарат 1964 жылы бұзылды.]]
Фрэнсис Астон 1877 жылы 1 қыркүйекте [[Харборн|Харборнда]] (қазір [[Бирмингем|Бирмингемнің]] бөлігі)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Plaque #1616 on Open Plaques|url=https://openplaques.org/plaques/1616|accessdate=2022-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407095115/https://openplaques.org/plaques/1616|archivedate=2022-04-07}}&lt;/ref&gt; дүниеге келген. Ол фермер және темірші Уильям Астон мен бай Бирмингем қару шеберінің қызы Фанни Шарлотта Холлистің үшінші баласы және екінші ұлы болды. 1889 жылдан 1891 жылға дейін Харборн шіркеу мектебінде және 1891 жылдан 1893 жылға дейін Малверн колледжінде оқып, үздік оқушы болды. Содан кейін Астон Вустерширдегі мектеп-интернат Майсон колледжінде (кейінірек Бирмингем университеті болды) оқыды. Фрэнсис Астон колледжінде Джон Генри Пойнтингтің қол астында физиканы, ал  Перси Франкланда пен Уильям Тилденнің қол астында химияны оқыды. 1896 жылы ол әкесінің үйіндегі жеке зертханада органикалық химия бойынша қосымша зерттеулер жүргізді. 1898 жылы ол Форстер стипендиясының қаржыландыруымен жұмыс істеді; оның жұмысы [[Тартар қышқылы|шарап қышқылы]] қосылыстарының оптикалық қасиеттеріне қатысты болды. Нәтижелер 1901 жылы жарияланды. Стипендия жеткілікті қаражат бермегендіктен, Астон [[Бирмингем]] сыра қайнату мектебінде ферментативті химия бойынша зерттеулер жүргізе бастады және 1900 жылы Butler &amp; Co. сыра қайнату зауытына жұмысқа қабылданды.

== Жеке өмірі ==
Сыра қайнату зауытында жұмыс істеп жүргенде, Астон әкесінің үйіндегі вакуумдық түтіктердегі электр разрядтарын өлшеуге арналған қажетті аппаратты жасады. 1903 жылы Астон қызметінен кетіп, Бирмингем университетінде Пойнтингтің көмекшісі болып жұмыс істеуге оралды. Фрэнсис Астон Бирмингем университетінің жаңадан құрылған стипендиясын пайдалана отырып[[Рентген сәулелері|, рентген сәулелері]] мен радиоактивтілік физикасы саласындағы зерттеулерін жалғастырды. Ол «қараңғы [[Уильям Крукс|Крукс]] кеңістігін» зерттеді. Оның өлшемдері қысым мен электр тогына пропорционалды екені және [[Катод|катодтың]] жанында тағы бір қараңғы кеңістік (кейіннен «Астон кеңістігі» деп аталады) бар екені анықталды. 1910 жылы Бирмингем университеті Фрэнсис Астонға таза және қолданбалы ғылым бойынша [[Бакалавр дәрежесі|бакалавр]] дәрежесін, ал 1914 жылы ғылым докторы дәрежесін берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Архивированная копия|url=http://bhamalumni.org/NetCommunity/Page.aspx?pid=610#FrancisAston|accessdate=2018-10-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/65laWDU4W?url=http://bhamalumni.org/NetCommunity/Page.aspx?pid=610#FrancisAston|archivedate=2012-02-27}}&lt;/ref&gt; 1909 жылы Фрэнсис Астон Бирмингем университетінде дәріс оқи бастады, бірақ 1910 жылы [[Джозеф Джон Томсон|Дж. Дж. Томпсонның]] шақыруымен Кембридждегі [[Кавендиш лабораториясы|Кавендиш зертханасында]] жұмыс істеуге кетті.

== Кембриджде жұмыс істеуі ==
[[Джозеф Джон Томсон|Дж. Дж. Томпсона]] [[Катод сәулелерінің|катод сәулелерінің]] табиғатын көрсетті, содан кейін [[электрон]]ды ашты, ал Астон келген кезде 1886 жылы [[Евген Голдштейн]] ашқан оң зарядталған «канал сәулелерін» (яғни, анод сәулелерін) зерттеп жатты. Анод сәулелеріндегі бөлшектерді магнит өрісі арқылы бұру әдісін 1908 жылы [[Вильгельм Вена|Вильгельм Вен]] ашты; электр және магнит өрістерін біріктіру арқылы әртүрлі иондарды олардың заряд-масса қатынасына қарай бөлуге болады. Белгілі бір заряд-масса қатынасы бар иондар [[Фотографиялық пластина|фотографиялық пластинада]] параболалық із қалдырды. Бұл факт алғаш рет бір элементтің атомдарының әртүрлі массалары болуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл зерттеулердің нәтижесі алғашқы [[Масс-спектрометрия|масс-спектрограф]] болды. Химиялық элементтердің изотоптарын бөлуге қабілетті [[Масс-спектрометрия|масс-спектрографтың]] жасалуына тікелей [[Изотоптар|изотоптардың]] бар екендігі туралы гипотеза әкелді. Астон бастапқыда [[неонның]] изотоптарын, кейінірек [[хлордың]] және [[сынап|сынаптың]] изотоптарын анықтаумен айналысты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] масс-спектрометрді пайдаланып изотоптарды тәжірибе жүзінде дәлелдеуге кедергі келтірді, себебі сол кезде Астон [[Фарнборо (Гэмпшир)|Фарнборо]] қаласындағы Корольдік әуе кемелері мекемесінде ұшақ жабындарымен жұмыс істейтін техникалық көмекші болып жұмыс істеді.

Соғыстан кейін Фрэнсис Астон Кембриджге, Кавендиш зертханасына оралып, алғашқы масс-спектрографты аяқтады, ол туралы 1919 жылы жариялады. Аспаппен Астон әртүрлі элементтердің 212 табиғи изотопын анықтай алды. Астонның изотоптар бойынша зерттеулері оған изотоп массалары әрқашан бүтін сандар түрінде өрнектелетінін айтатын бүтін сандар ережесін тұжырымдауға мүмкіндік берді. Бұл ереже [[Ядролық энергия|ядролық энергия]] туралы идеяларды дамыту үшін кеңінен қолданылды. 1921 жылы ол Халықаралық атомдық салмақ комитетінің мүшесі және [[Лондон Корольдік қоғамы|Корольдік қоғамның]] мүшесі болды.&lt;ref&gt;[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja01657a001 |doi=10.1021/ja01657a001 Journal of the American Chemical Sociaty]&lt;/ref&gt;, ал 1922 жылы ол [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығын]] алды.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1922/aston-bio.html|title=Francis W. Aston - Biographical]&lt;/ref&gt; {{дәйексөз|«Өзі ойлап тапқан масса-спектрограф арқылы көптеген радиоактивті емес элементтердің изотоптарын ашқаны және бүтін сандар ережесін тұжырымдағаны үшін»|авторы=}}

[[Сурет:Early_Mass_Spectrometer_(replica).jpg|нобай|400x400 нүкте|масс-спектрометрдің үшінші нұсқасының моделі]]
Кейінгі жетілдірулер аспаптың екінші (1927) және үшінші (1935) нұсқаларын жасауға әкелді, бұл дәлдік пен ажыратымдылықты арттырды, бұл бүтін сан ережесінен өте аз ауытқуларды өлшеуге мүмкіндік берді. Осылайша, [[сутегі]] изотопының массасы басқа элементтердің орташа массасына негізделгеннен 1%-ға көп екені белгілі болды. Астон 1936 жылы [[Ядролық энергия|ядролық энергияны]] және оның қолданылуын қарастырды. Оның нәтижелері оның «Изотоптар», «Масс спектрлері және изотоптар» және басқа да көптеген кітаптарында көрініс тапты.

== Өлімі ==
Бос уақытында Астон [[Шаңғы спорты|шаңғы]] тебу мен [[коньки]] тебуді ұнататын, осы мақсатта [[Швейцария]] мен [[Норвегия|Норвегияға]] үнемі баратын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол [[Альпинизм|альпинизммен]] айналыса бастады. 20 мен 25 жас аралығында ол көп уақытын [[Велосипед|велосипедпен]] өткізді. Моторлы көліктерді ойлап табу арқылы ол 1902 жылы [[Іштен жану қозғалтқышы|іштен жану қозғалтқышын]] жасап шығарды және 1903 жылы Ирландияда Гордон Беннетт автомобиль жарысына қатысты. Астон сонымен қатар [[Жүзу|жүзді]], [[Эрнест Резерфорд|Резерфорд]] және басқа Кембридж әріптестерімен [[гольф]] ойнады, [[Уэльс]] және Ирландия ашық чемпионаттарында теннис титулдарын жеңіп алды және 1909 жылы [[Гонолулу|Гонолулуда]] [[Сёрфинг|серфингті]] үйренді. Астонның отбасы оған жақсы музыкалық білім берді, сондықтан ғалым [[пианино]]да, [[Скрипка|скрипкада]] және [[Виолончель|виолончельде]] ойнады, сондықтан ол Кембриджде үнемі концерттер берді. Астон саяхаттауды жақсы көрді, әлемнің көптеген жерлерін аралады. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Астон 1908 жылы әлемді аралап, [[Аустралия]] мен [[Жаңа Зеландия|Жаңа Зеландияға]] барды, ол 1938—39 жылдары қайтадан сол жерлерге барды.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Hevesy, G. | title = Francis William Aston. 1877–1945 | journal = Нам|Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|en | year = 1948 | volume = 5 | issue = 16 | pages = 634—650 | doi = 10.1098/rsbm.1948.0002 | jstor = 768761 | language = en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = KM Downard | тақырыбы = Francis William Aston – the man behind the mass spectrograph | басылым = Нам|European Journal of Mass Spectrometry|European Journal of Mass Spectrometry|en | жыл = 2007 | томы = 13 | нөмірі = 3 | беттері = 177—190 | doi = 10.1255/ejms.878 | pmid = 17881785 | тілі = en }}&lt;/ref&gt;

Астон сонымен қатар шебер [[фотограф]] болған және [[Астрономия|астрономияға]] қызығушылық танытқан. Ол 1932 жылы [[Суматра|Суматрада]], 1932 жылы 31 тамызда [[Канада|Канаданың]] Манога қаласында және Жапонияның Камишри қаласында күн тұтылуын зерттеу бойынша бірнеше экспедицияға қатысты. Сондай-ақ, ол 1940 жылы Оңтүстік Африкаға және 1945 жылы [[Бразилия|Бразилияға]] баруды жоспарлаған. Ол ешқашан үйленбеген.

== Марапаттары мен сыйлықтары ==
Астон 1945 жылы 20 қарашада Кембриджде қайтыс болды. Ол 68 жаста еді.&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{Cite news|title=Dr. F.W. Aston Dies. Winner of the Nobel Prize in Chemistry in 1922. Noted for His Work With Isotopes. In Tour of This Country 23 Years Ago, He Foresaw the Releasing of New Energy. Developed Isotopes. Headed Atom Committee. Lectured in This Country|url=https://www.nytimes.com/1945/11/22/archives/dr-fw-aston-dies-british-scientist-winner-of-the-nobel-prize-in.html|quote=The death of Dr. Francis William Aston, fellow of the Royal Society and Fellow of Trinity College, Cambridge, was announced today. He was 68 years old.|work=[[The New York Times]]|date=1945-11-22}}&lt;/ref&gt;

== Сілтемелері ==
Астон Лондон Корольдік қоғамының мүшесі, Италия Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі және КСРО Ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды. Ол Лондон Корольдік қоғамының Джон Скотт сыйлығымен (1923), Хьюз медалімен (1920) және Корольдік медалімен (1938), сондай-ақ Даделл медалімен және Физика институтының сыйлығымен (1941) марапатталды. 1936 жылдан 1945 жылға дейін Астон Халықаралық таза және қолданбалы химия одағының Атомдық салмақтар комиссиясының төрағасы қызметін атқарды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* Храмов Ю. А. Астон Фрэнсис Уильям // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — 2-ші бас, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 21. — 400 б. — 200 000 дана. 
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1922/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат]{{In lang|en}}
* [http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Aston.html Краткий очерк по истории химии кафедры физической химии РГУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019021344/http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Aston.html |date=2018-10-19 }} Архивная копия от 19 октября 2018 на Wayback Machine
* ''Элизабета Левин''. Селестиальные близнецы. — М.: Амрита-Русь, 2006. — 560 с. :илл. ISBN 5-94355-445-9. — С. 297–322

[[Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері]]
[[Санат:Ресей ҒА мүше-корреспонденттері (1917—1925)]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]]
[[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Бирмингем университеті түлектері]]</text>
      <sha1>re72tqa96rri15mdi85n0vn1uyz3otl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәмбет Шотбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783062</id>
    <revision>
      <id>3626241</id>
      <parentid>3626200</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T12:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RaiymbekZh</username>
        <id>170385</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3626241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3296" sha1="i5sy0wzt4c7vlj2hkx8hfh8gurdvd91" xml:space="preserve">{{Тұлға|Есімі=Мәмбет Шотбаев|Толық есімі=Мәмбет Шотбайұлы Шотбаев|Туған күні=1892|Қайтыс болған күні=1978|Туған жері={{Туғанжері|Баянауыл ауданы|Баянауыл ауданында}}, [[Павлодар облысы]]|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Ерейментау ауданы|Ерейментау ауданында}}, [[Ақмола облысы]]|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}} →&lt;br&gt;{{байрақ|Алаш орда}} →&lt;br&gt; {{байрақ|КСРО}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Не үшін белгілі=1953 жылғы Ерейментау ауданынан совет депутаті, Ерейментаулық басты фермасының бастығы|Партиясы=[[КОКП]]|Жұбайы=Ұмсынған Жүнісбекқызы Шотбаева (Шашкина)|Әкесі=Шотбай|Марапаттары={{Социалистік еңбек ері}}{{!}}{{Ленин ордені}}|Балалары=14|Сурет атауы=[[Ажы]]да жасалған Шотбаев Мәмбеттің суреті|Сурет=Mambet Shotbaev.jpg}}
'''Мәмбет Шотбайұлы Шотбаев''' ([[1892 жыл|1892]], [[Павлодар облысы|Павлодар уезі]] — [[1978 жыл|1978]], [[Ақмола облысы]], [[Ерейментау ауданы]]) — саясаткер, депутат&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://anatili.kazgazeta.kz/news/10057 Мәмбет Шотбаев туралы]&lt;/ref&gt;, [[социалистік еңбек ері]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://m.vk.com/wall-144264909_343?ysclid=mr4t02vy3n514826476 ЕРЕЙМЕНТАУ АУДАНЫНА 90 ЖЫЛ]&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==
Руы — Қозған. Шотбаев Мәмбет 1892 жылы Баянауыл ауданында дүниеге келген. 1932 жылғы ауыр ашаршылық кезінде ауыл шаруашылығы бригадасын басқарып, халықтың тұрмысын жақсартуға үлкен үлес қосқан азамат. 1953 жылы Ерейментау ауданынан совет депутаті болып қызмет атқарды. Ерейментау жылқы фермасының бастығы болып қызмет еткен. 1978 жылы дүниеден озды&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Отбасы ==
[[Сурет:Shotbaev Mambet with grandchildren.jpg|thumb|1969 жылы жасалған Шотбаев Мәмбеттің, Шотбаева Ұмсынғанның және немерелерінің суреті]]
* Әйелі — Ұмсынған Жүнісбекқызы (1900—1976), [[Зейін Шашкин]]нің апасы;
* 14 баласы болған;
* [[Еділ Ерғожин]]нің қайын атасы.
* Ағасы - Теубек, [[Қайыржан Теубекұлы Шотбаев|Қайыржан Шотбаевтың]] әкесі.

== Марапаттары ==
* [[Социалистік еңбек ері]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;;
* [[Ленин ордені]].

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{stub}}

[[Санат:Депутаттар]]</text>
      <sha1>i5sy0wzt4c7vlj2hkx8hfh8gurdvd91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чимишлия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783084</id>
    <revision>
      <id>3626264</id>
      <timestamp>2026-07-04T14:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Молдова қалалары]]</comment>
      <origin>3626264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277" sha1="mnw14aazreleydm5cjeidmulf9cx8ou" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>mnw14aazreleydm5cjeidmulf9cx8ou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626265</id>
      <parentid>3626264</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="296" sha1="bpwtq1j6qh87dj140bp73ssjpfp9nuk" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>bpwtq1j6qh87dj140bp73ssjpfp9nuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626267</id>
      <parentid>3626265</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="391" sha1="88ceo7o7k0u54ibcmal5b9wjtq0fo1s" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>88ceo7o7k0u54ibcmal5b9wjtq0fo1s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626268</id>
      <parentid>3626267</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3626268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="9k84ft6jnmp28e348ibo4dt0zfc7awl" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>9k84ft6jnmp28e348ibo4dt0zfc7awl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626269</id>
      <parentid>3626268</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1038" sha1="l690qw31h66h7bs8io19kdztbakuh9y" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>l690qw31h66h7bs8io19kdztbakuh9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626270</id>
      <parentid>3626269</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T14:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Географиялық орналасуы */ дереккөз</comment>
      <origin>3626270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="c0fehvb4bnbkt158r4eo5x7g07zmbtv" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>c0fehvb4bnbkt158r4eo5x7g07zmbtv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626296</id>
      <parentid>3626270</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1837" sha1="c6aynzlrjfu02ffv2f0sulm0lkj1mir" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>c6aynzlrjfu02ffv2f0sulm0lkj1mir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626297</id>
      <parentid>3626296</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3626297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2170" sha1="gy4ka54lr20jmwtgv5ifsifiejmgva0" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.

1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>gy4ka54lr20jmwtgv5ifsifiejmgva0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626298</id>
      <parentid>3626297</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3626298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2573" sha1="kr2dh9dhwzyfwoxcbw7oc78dc9ggs7j" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болып болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>kr2dh9dhwzyfwoxcbw7oc78dc9ggs7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626299</id>
      <parentid>3626298</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3626299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="821xdn8m50z65ulsk7lst4dqv5z5mid" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болып болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>821xdn8m50z65ulsk7lst4dqv5z5mid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626300</id>
      <parentid>3626299</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="m86taetg1extselsg1xzzveu8ubus90" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>m86taetg1extselsg1xzzveu8ubus90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626301</id>
      <parentid>3626300</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3626301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="joy9823kdb9tl4x84u5jaw188j8q4td" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>joy9823kdb9tl4x84u5jaw188j8q4td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626302</id>
      <parentid>3626301</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3626302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4032" sha1="beigj81pw6u9fxspzz0etuwj3di40wp" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>beigj81pw6u9fxspzz0etuwj3di40wp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626303</id>
      <parentid>3626302</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4325" sha1="q4zx75ch1jmcnga3r5q64oz0kp7gc5v" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>q4zx75ch1jmcnga3r5q64oz0kp7gc5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626309</id>
      <parentid>3626303</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті жерлері */ толықтыру</comment>
      <origin>3626309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="o03lvz70vu8k29yzqnoz43nw4hqbzjg" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>o03lvz70vu8k29yzqnoz43nw4hqbzjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626311</id>
      <parentid>3626309</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті жерлері */ толықтыру</comment>
      <origin>3626311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="ekac5z93oki3gop9s2mvbt76tub7pxr" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишилия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>ekac5z93oki3gop9s2mvbt76tub7pxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626320</id>
      <parentid>3626311</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5572" sha1="55wekpwnpbvd0mj43bq6ypqcsw50dlz" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>55wekpwnpbvd0mj43bq6ypqcsw50dlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626325</id>
      <parentid>3626320</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті жерлері */ толықтыру</comment>
      <origin>3626325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5886" sha1="4rbu6er8qhijfavvnwk4yfasua41hz0" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>4rbu6er8qhijfavvnwk4yfasua41hz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626328</id>
      <parentid>3626325</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті жерлері */ толықтыру</comment>
      <origin>3626328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6300" sha1="eiv2ttiwn7wggibexdo2crcdzxyysfd" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>eiv2ttiwn7wggibexdo2crcdzxyysfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626329</id>
      <parentid>3626328</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті жерлері */ дереккөз</comment>
      <origin>3626329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6459" sha1="q4ydqlv1hh7av4kfprkpe1ypn9taesy" xml:space="preserve">'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>q4ydqlv1hh7av4kfprkpe1ypn9taesy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626332</id>
      <parentid>3626329</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3626332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8866" sha1="7iqlha77swvwmbss4edh9t0zc7wf2au" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>7iqlha77swvwmbss4edh9t0zc7wf2au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626333</id>
      <parentid>3626332</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3626333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8930" sha1="rfx1hyj9gk0y7gffake54c79rtqz42f" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Чимилия, Молдова — панорама (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>rfx1hyj9gk0y7gffake54c79rtqz42f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626334</id>
      <parentid>3626333</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8930" sha1="qbsi4y1yk6pqkgkad5nx122jdp1am4m" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Cimişlia, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = Flag of Cimișlia.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>qbsi4y1yk6pqkgkad5nx122jdp1am4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626335</id>
      <parentid>3626334</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8948" sha1="2ahpnkvu7x0htqg8fvg4utd5oyi30xl" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Cimişlia, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Stema Cimislia.jpg
 |ту                      = Flag of Cimișlia.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>2ahpnkvu7x0htqg8fvg4utd5oyi30xl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626336</id>
      <parentid>3626335</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8974" sha1="5sdridlb6cbo0gw2xpo0gdfukbf1xu3" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Cimişlia, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cimislia.jpg
 |ту                      = Flag of Cimișlia.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =31 |lat_sec =12 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =47 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>5sdridlb6cbo0gw2xpo0gdfukbf1xu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626344</id>
      <parentid>3626336</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9048" sha1="mvn7ekm1jozn8nlulyjt3d5umsl1wn0" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Cimişlia, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cimislia.jpg
 |ту                      = Flag of Cimișlia.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =31 |lat_sec =12 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =47 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Чимишлия ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 241 xxxxx
 |пошта индексі           = MD-4101
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Cimișlia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>mvn7ekm1jozn8nlulyjt3d5umsl1wn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626346</id>
      <parentid>3626344</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T18:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9066" sha1="cb8r4cpmqtz6qrupacrl2bjgl5kfn14" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Чимишлия
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cimișlia}}
 |сурет                   = R47, Cimişlia, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cimislia.jpg
 |ту                      = Flag of Cimișlia.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =31 |lat_sec =12 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =47 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Чимишлия ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1620	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1840
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 16 300
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 241 xxxxx
 |пошта индексі           = MD-4101
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Cimișlia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Чимишлия''' ({{lang-ro|Cimișlia}}) — [[Молдова]] Республикасындағы қала, [[Чимишлия ауданы]]ның орталығы.
Чимишлия қаласының халқы 2026 жылы 16 300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cimislia-10860.html|title=Население Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қаланың құрылыс ауданы 208,4 гектарды құрайды. Әкімшілік тұрғыдан Чимишлияға Жаңа Богдановка, Ескі Богдановка және Димитровка ауылдары кіреді. Қала Когильник өзенінің жағасында, [[Кишинев]]тен 68 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-md-Cimislia|title=Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Чимишлия туралы алғашқы дерек 1620 жылға жатады. Онда молдовандар да, татарлар да өмір сүргені және ешқандай этникалық немесе діни қақтығыстар болмағаны атап өтіледі. 
«Чимишлия» топонимінің шығу тегі әртүрлі түсіндіріледі. Бір теория бойынша, ол «байлық» дегенді білдіреді, ал екіншісі оның ноғай татарларының молдованша атауы екенін болжайды.
1812 жылы Чимишлия Ресей империясының құрамына кірді. Кейіннен қала Бессарабия губернаторлығының Бендер уезіндегі волост орталығына айналды. 1840 жылға қарай қоныс қала құқығын алды.

Молдова КСРО-ға қосылғаннан кейін Чимишлия аудан орталығы болды (1949). Соғыстан кейінгі кезеңде қала халқының саны мен экономикалық әлеуетінің өсуі байқалды. Мұнда бірнеше тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары құрылды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16733-Chimishlija.html|title=Европа. Молдова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қала экономикасы өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарына негізделген. Ең ірі экономикалық субъектілерге «Чимишлия» ауылшаруашылық фирмасы, сыра қайнату зауыты, сүт зауыты, «Roma» ет өңдеу зауыты, наубайхана және басқалары кіреді.

Қаланың білім беру жүйесіне жеті мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, екі гимназия, төрт лицей және кәсіптік мектеп кіреді.
Денсаулық сақтау жүйесінде отбасылық медицина орталығы, аурухана, жедел жәрдем стансасы, алты дәріхана және екі ветеринарлық дәріхана жұмыс жасайды.
Мәдени желіге үш кітапхана және қоғамдық орталық кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.moldovenii.md/ru/city/details/id/85|title=Чимишлия, района Чимишлия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті жерлері ==
Қалада XVII ғасырда салынған Вознесения шіркеуі және ортағасырлық Китатея Альба бекінісінің қирандылары сияқты бірнеше тарихи орындар бар.
*'''Шарап және жүзім шаруашылығының ұлттық мұражайы''' — Молдовадағы шарап жасаудың тарихын ұсынады. Мұражайда шарап жасауда қолданылатын құралдар мен жабдықтардың коллекциясы бар. Келушілер шараптардың дәмін тата алады.
*'''Чимишлия мұнарасы''' — қаланың ең көне құрылыстарының бірі болып табылады, оның бай тарихы XV ғасырға жатады. Бастапқыда мұнара қорғаныс құрылымы ретінде қызмет еткен, ал Кеңес дәуірінде түрме ретінде пайдаланылған.
*'''Чимишлия табиғи қорығы''' — қаланың әдемі бұрыштарының бірінде, алуан түрлі флора мен фаунаның мекенінде орналасқан. Ол туристер мен табиғат әуесқойлары арасында танымал, айналадағы төбелер мен таулардың таңғажайып көріністерін ұсынады.
*'''Ескі қала''' — мұнда қаланың тарихы мен сәулетімен танысуға болады. Онда көптеген ежелгі ғимараттар, соның ішінде мэрия, ескі пошта бөлімшесі және бірнеше шіркеулер бар.
*'''Чимишлия саябағы''' — серуендеу және демалу үшін өте қолайлы орын. Мұнда пикник жасап немесе жаяу жүргіншілер жолдарымен серуендеуге болады. Саябақта сонымен қатар қайық жалдап, көріністерді тамашалай алатын шағын көл бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/moldova-cimislia.htm|title=Карта Чимишлии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-4|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>cb8r4cpmqtz6qrupacrl2bjgl5kfn14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783085</id>
    <revision>
      <id>3626275</id>
      <timestamp>2026-07-04T15:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>121361</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Боксшы  |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев  |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}  |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg  |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев  |Лақап аты           =  |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}...</comment>
      <origin>3626275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="2t9qxkrekhbjp9rxe6zvuvwtfjkvrmu" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}
 |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
 |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.5.2001
 |Туған жері          = [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      =
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 30
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 9
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |boxrec_id           = 864980
 |Сайты               =
}}

'''Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев''' ({{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}; [[8 мамыр]] [[2001 жыл]], [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxrec.com/en/box-am/864980|title=Asadkhuja Muydinkhujaev / BoxRec|website=BoxRec|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ол [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://xabar.uz/uemj|title=Асадхўжа Мўйдинхўжаев Олимпиада чемпиони бўлди!|website=Xabar.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы әлем чемпионы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; және 2022 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстанның Олимпиада ойындарында алтын медаль алған спортшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы боксшылар]]</text>
      <sha1>2t9qxkrekhbjp9rxe6zvuvwtfjkvrmu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626277</id>
      <parentid>3626275</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>121361</id>
      </contributor>
      <origin>3626277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4316" sha1="ph7k6pkt3eudnaqv3rlltj1iwer38n3" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}
 |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
 |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.5.2001
 |Туған жері          = [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      =
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 30
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 9
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |boxrec_id           = 864980
 |Сайты               =
}}

'''Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев''' ({{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}; [[8 мамыр]] [[2001 жыл]], [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxrec.com/en/box-am/864980|title=Asadkhuja Muydinkhujaev / BoxRec|website=BoxRec|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ол [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://xabar.uz/uemj|title=Асадхўжа Мўйдинхўжаев Олимпиада чемпиони бўлди!|website=Xabar.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы әлем чемпионы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; және 2022 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Жетістіктері ==
* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2024&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2023&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионатының қола жүлдегері: 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]</text>
      <sha1>ph7k6pkt3eudnaqv3rlltj1iwer38n3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626278</id>
      <parentid>3626277</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>121361</id>
      </contributor>
      <origin>3626278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5390" sha1="1tvgfzecx2mz835k3xm92f42qaoeq7k" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}
 |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
 |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.5.2001
 |Туған жері          = [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      =
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 30
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 9
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |boxrec_id           = 864980
 |Сайты               =
}}

'''Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев''' ({{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}; [[8 мамыр]] [[2001 жыл]], [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxrec.com/en/box-am/864980|title=Asadkhuja Muydinkhujaev / BoxRec|website=BoxRec|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ол [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://xabar.uz/uemj|title=Асадхўжа Мўйдинхўжаев Олимпиада чемпиони бўлди!|website=Xabar.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы әлем чемпионы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; және 2022 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Жетістіктері ==
* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2024&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2023&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионатының қола жүлдегері: 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
2023 жылы «Өзбекстан Республикасында еңбек сіңірген спортшы» құрметті атағымен марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oz.sputniknews.uz/20230826/46-nafar-sportchi-murabbiy-mukofot-38257901.html|title=Prezident 46 nafar sportchi va murabbiyni mukofotladi — ular kimlar?|website=Sputnik Uzbekistan|date=26 тамыз 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2024 жылы «Өзбекстан ифтихори» құрметті атағы берілді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/k/2024/08/23/diyora-keldiyorovadan-ulugbek-rashitovgacha-olimpiya-oyinlarida-ishtirok-etgan-bir-guruh-sportchi-va-murabbiylar-mukofotlandi|title=Диёра Келдиёровадан Улуғбек Рашитовгача: Олимпия ўйинларида иштирок этган бир гуруҳ спортчи ва мураббийлар мукофотланди|website=Daryo.uz|date=23 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]</text>
      <sha1>1tvgfzecx2mz835k3xm92f42qaoeq7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626279</id>
      <parentid>3626278</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T15:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>121361</id>
      </contributor>
      <origin>3626279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7308" sha1="ndu69nsqohrqg5eqitilvby6vriv64d" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}
 |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
 |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.5.2001
 |Туған жері          = [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      =
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 30
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 9
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |boxrec_id           = 864980
 |Сайты               =
}}

'''Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев''' ({{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}; [[8 мамыр]] [[2001 жыл]], [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxrec.com/en/box-am/864980|title=Asadkhuja Muydinkhujaev / BoxRec|website=BoxRec|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ол [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://xabar.uz/uemj|title=Асадхўжа Мўйдинхўжаев Олимпиада чемпиони бўлди!|website=Xabar.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы әлем чемпионы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; және 2022 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Жетістіктері ==
* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2024&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2023&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионатының қола жүлдегері: 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Мансабы ==
Мойдинхожаев 2023 жылы Ташкентте өткен IBA ерлер арасындағы әлем чемпионатында 71 кг салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cubasi.cu/en/news/hosts-uzbekistan-line-most-titles-iba-mens-world-boxing-championships|title=Hosts Uzbekistan in line for most titles at IBA Men's World Boxing Championships|website=Cuba Si|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Финалда қазақстандық Дулат Бекбауовты жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnikmediabank.com/media/8431914.html|title=Uzbekistan Boxing World Championships|website=Sputnik Mediabank|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы Париж Олимпиадасында ол 71 кг салмақта Өзбекстан құрамасы атынан сынға түсті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/2024/07/31/parij2024-asadxoja-moydinxojayev-misrlik-raqibiga-hech-qanday-imkoniyat-qoldirmadi|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev misrlik raqibiga hech qanday imkoniyat qoldirmadi|website=Daryo.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; Жартылай финалда АҚШ өкілі Омари Джонсты жеңіп, финалға шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olamsport.com/uz/m/news/107241|title=O‘zbekistonlik sportchilarning Parij Olimpiadasidagi ishtirokidan|website=Olamsport.com|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; Финалда мексикалық Марко Алонсо Верде Альваресті 5:0 есебімен жеңіп, Олимпиада чемпионы атанды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Марапаттары ==
2023 жылы «Өзбекстан Республикасында еңбек сіңірген спортшы» құрметті атағымен марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oz.sputniknews.uz/20230826/46-nafar-sportchi-murabbiy-mukofot-38257901.html|title=Prezident 46 nafar sportchi va murabbiyni mukofotladi — ular kimlar?|website=Sputnik Uzbekistan|date=26 тамыз 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2024 жылы «Өзбекстан ифтихори» құрметті атағы берілді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/k/2024/08/23/diyora-keldiyorovadan-ulugbek-rashitovgacha-olimpiya-oyinlarida-ishtirok-etgan-bir-guruh-sportchi-va-murabbiylar-mukofotlandi|title=Диёра Келдиёровадан Улуғбек Рашитовгача: Олимпия ўйинларида иштирок этган бир гуруҳ спортчи ва мураббийлар мукофотланди|website=Daryo.uz|date=23 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]</text>
      <sha1>ndu69nsqohrqg5eqitilvby6vriv64d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626390</id>
      <parentid>3626279</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3626390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7308" sha1="3wx495f014u273em567nv83s3djl4jp" xml:space="preserve">{{Боксшы
 |Есімі               = Асадхожа Мойдинхожаев
 |Шынайы есімі        = {{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}
 |Суреті              = Asadkhuja Muydinkhujaev at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
 |Толық есімі         = Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев
 |Лақап аты           =
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Өзбекстан}}
 |Туған күні          = 8.5.2001
 |Туған жері          = [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]
 |Қайтыс болған күні  =
 |Қайтыс болған жері  =
 |Тұрғылықты жері     =
 |Салмағы             =
 |Тұрысы              =
 |Бойы                =
 |Қолдың қарқыны      =
 |Стилі               =
 |Бапкері             =
 |Команда             =
 |Алғашқы айқасы      =
 |Соңғы айқасы        =
 |Чемпион белдігі     =
 |Айқастар            =
 |Жеңістер саны       =
 |Нокаут              =
 |Жеңілгені           =
 |Тең түскендері      =
 |Болмағандары        =
 |Әуесқой айқастары            =
 |Әуесқой айқастарда жеңгені   = 30
 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 9
 |Әуесқой айқастарда нокауты   =
 |boxrec_id           = 864980
 |Сайты               =
}}
'''Асадхожа Зохидхожаұлы Мойдинхожаев''' ({{lang-uz|Asadxoʻja Zohidxoʻja oʻgʻli Moʻydinxoʻjayev}}; [[8 мамыр]] [[2001 жыл]], [[Риштан ауданы]], [[Ферғана облысы]], [[Өзбекстан]]) — өзбекстандық әуесқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxrec.com/en/box-am/864980|title=Asadkhuja Muydinkhujaev / BoxRec|website=BoxRec|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ол [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Париж-2024]] Олимпиада ойындарының чемпионы,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://xabar.uz/uemj|title=Асадхўжа Мўйдинхўжаев Олимпиада чемпиони бўлди!|website=Xabar.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы әлем чемпионы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; және 2022 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Жетістіктері ==
* Олимпиада ойындарының чемпионы: 2024&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Әлем чемпионы: 2023&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/05/13/boxing/|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev boks bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi|website=Gazeta.uz|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
* Азия чемпионатының қола жүлдегері: 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montsame.mn/en/read/318802|title=Mongolian Boxers Secure Medals at World Championships|website=Montsame News Agency|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
== Мансабы ==
Мойдинхожаев 2023 жылы Ташкентте өткен IBA ерлер арасындағы әлем чемпионатында 71 кг салмақта алтын медаль жеңіп алды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cubasi.cu/en/news/hosts-uzbekistan-line-most-titles-iba-mens-world-boxing-championships|title=Hosts Uzbekistan in line for most titles at IBA Men's World Boxing Championships|website=Cuba Si|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Финалда қазақстандық Дулат Бекбауовты жеңді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnikmediabank.com/media/8431914.html|title=Uzbekistan Boxing World Championships|website=Sputnik Mediabank|date=13 мамыр 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы Париж Олимпиадасында ол 71 кг салмақта Өзбекстан құрамасы атынан сынға түсті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/2024/07/31/parij2024-asadxoja-moydinxojayev-misrlik-raqibiga-hech-qanday-imkoniyat-qoldirmadi|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev misrlik raqibiga hech qanday imkoniyat qoldirmadi|website=Daryo.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; Жартылай финалда АҚШ өкілі Омари Джонсты жеңіп, финалға шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://olamsport.com/uz/m/news/107241|title=O‘zbekistonlik sportchilarning Parij Olimpiadasidagi ishtirokidan|website=Olamsport.com|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; Финалда мексикалық Марко Алонсо Верде Альваресті 5:0 есебімен жеңіп, Олимпиада чемпионы атанды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/85203684|title=Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev - Olimpiada chempioni|website=Kun.uz|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Марапаттары ==
2023 жылы «Өзбекстан Республикасында еңбек сіңірген спортшы» құрметті атағымен марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://oz.sputniknews.uz/20230826/46-nafar-sportchi-murabbiy-mukofot-38257901.html|title=Prezident 46 nafar sportchi va murabbiyni mukofotladi — ular kimlar?|website=Sputnik Uzbekistan|date=26 тамыз 2023|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt; 2024 жылы «Өзбекстан ифтихори» құрметті атағы берілді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/k/2024/08/23/diyora-keldiyorovadan-ulugbek-rashitovgacha-olimpiya-oyinlarida-ishtirok-etgan-bir-guruh-sportchi-va-murabbiylar-mukofotlandi|title=Диёра Келдиёровадан Улуғбек Рашитовгача: Олимпия ўйинларида иштирок этган бир гуруҳ спортчи ва мураббийлар мукофотланди|website=Daryo.uz|date=23 тамыз 2024|accessdate=3 шілде 2026|language=uz}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Өзбекстан боксшылары]]
[[Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]]
[[Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары]]
[[Санат:Бокстан әлем чемпиондары]]</text>
      <sha1>3wx495f014u273em567nv83s3djl4jp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Екі капитан (фильм, 1976)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783086</id>
    <revision>
      <id>3626324</id>
      <timestamp>2026-07-04T17:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Екі капитан |Шынайы атауы = Два капитана |Суреті           = Два капитана (1976).jpg |Сурет ені = 200px |Жанры = [[Шытырман оқиғалы фильм]] |Режиссёрі = [[Евгений Карелов]] |Продюсері        =  |Сценарист  = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]], Вла...</comment>
      <origin>3626324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25460" sha1="nhepvl1mqj66956cuikkc7tmojp05zo" xml:space="preserve">{{Кино
|Қазақша атауы = Екі капитан
|Шынайы атауы = Два капитана
|Суреті           = Два капитана (1976).jpg
|Сурет ені = 200px
|Жанры = [[Шытырман оқиғалы фильм]]
|Режиссёрі = [[Евгений Карелов]]
|Продюсері        = 
|Сценарист  = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]], Владимир Савин, Евгений Карелов
|Актерлер = [[Борис Токарев]], Елена Прудникова, Юрий Богатырёв
|Операторы = Валентин Макаров
|Композиторы = [[Евгений Птичкин]]
|Компания = [[Мосфильм]], Телевизиялық фильмдер шығармашылық бірлестігі
|Мемлекет         = {{USSR}}
|Тілі = [[Орыс тілі|орыс тілі]]
|Ұұзақтығы = 450 минут
|Жыл = 1976
|Алдыңғы фильм    = 
|Келесі фильм     = 
|imdb_id = 0287213
}}

'''«Екі капитан»''' ({{lang-ru|Два капита́на}}) — 1976 жылы түсірілген кеңестік алты бөлімді түрлі түсті [[Шытырман оқиғалы фильм|шытырман оқиғалы телефильм]]. Фильм [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]нің аттас романы негізінде түсірілген. Фильмнің режиссері — [[Евгений Карелов]]; бұл туынды оның соңғы режиссерлік жұмысы болды. Телевизиялық премьерасы 1977 жылғы 26 ақпанда өтті.

Фильмде провинциялық Энск қаласынан [[Мәскеу]]ге келген Саня Григорьевтің тағдыры баяндалады. Кейін ол полярлық ұшқыш болып, [[Арктика]]да жоғалған капитан Иван Татаринов экспедициясының ізін табуға өмірін арнайды. Саня капитанның қызы Катя Татариноваға ғашық болады, алайда олардың қарым-қатынасына Катяның ағасы Николай Антонович кедергі жасайды. Николай Антоновичтің бір кезде экспедицияның қайтып оралмауына қатысы болғаны біртіндеп ашыла түседі.

== Сюжеті ==

=== 1-бөлім. «Ескі хаттар» ===
1914 жылы естуі қалыпты болғанымен, сөйлей алмайтын Саня Григорьев досы Петька Сковородниковпен бірге өзеннен суға кеткен пошташының сөмкесін тауып алады. Хаттардың мекенжайларын оқу мүмкін болмайды, сондықтан көршілер оларды өзара оқып, уақыт өткізеді. Сол хаттардың ішінде Саняға солтүстікке жасалған сәтсіз теңіз экспедициясы туралы екі хат ерекше әсер етеді.

Кейін Саняның әкесі әділетсіз айыппен түрмеге түсіп, сонда қайтыс болады, ал анасы жазатайым оқиғадан көз жұмады. Түрмеден қашып шыққан дәрігер Иван Иванович біраз уақыт Григорьевтердің үйінде тұрып, Санямен шұғылданады. Соның арқасында бала сөйлеп үйренеді.

Саня мен Петька [[Түркістан]]ға қашуды ойлап, пойызбен [[Мәскеу]]ге келеді. Олар Петьканың ағасынан көмек күтеді, бірақ ол майданға кеткен болып шығады.

=== 2-бөлім. «Татариновтар» ===
Балаларды Голубь лақап атты алаяқ өз қарауына алып, базарда түрлі заттарды сатуға мәжбүр етеді. Ұстау кезінде Саня қабылдау-тарату орнына жеткізіледі, ал Петька белгісіз жаққа қашып кетеді. Бірнеше күннен кейін Саняны мектеп-коммунаның мұғалімі Иван Павлович Кораблёв алып кетеді.

Кейін Саня Нина Капитоновнамен және оның немересі Катя Татариновамен танысады. Олар мектеп меңгерушісі Николай Антонович Татариновтың туыстары еді. Николай Антонович — Катяның әкесі, бірнеше жыл бұрын экспедициямен бірге жоғалып кеткен Иван Львович Татариновтың немере ағасы. Саня Катямен достасып, Татариновтардың үйіне жиі барып тұрады. Олардың да Энскіден көшіп келгені белгілі болады.

Николай Антонович Катяның анасы Мария Васильевнаға ғашық болғандықтан, оған көңілі бар Кораблёвті мектептен қумақ болады. Саня бұл жоспарды Кораблёвке айтып қояды. Осыдан кейін Николай Антонович Саняны жек көріп, оған өз үйіне келуге тыйым салады.

Саня тағы да Түркістанға қашпақ болады, бірақ ауырып, көшеде есінен танып құлайды. Ауруханада ол бір кезде өзін сөйлеуге үйреткен дәрігер Иван Ивановичпен қайта кездеседі. Кейін дәрігердің үйінен «Святая Мария» шхунасының экипажы бейнеленген фотосуретті көріп, оның ішінен Катяның әкесі Иван Татариновты таниды.

=== 3-бөлім. «Катяның әкесі» ===
Саня мектептің соңғы сыныбында оқып жүргенде Катямен қайта кездесіп, оның әкесі туралы сұрастырады. Ол капитан Татариновтың бұрын айтылып жүргендей [[Архангельск]] — [[Владивосток]] бағытымен емес, [[Солтүстік полюс]]ке жетуді көздегенін біледі.

Ромашовтың хабарлауымен Николай Антонович Саняның Катяға көңіл білдіріп жүргенін біліп, қызды туыстарына, Энскіге жібереді. Саня мұны Ромашовтың ісі екенін бірден түсінеді. Кейін ол Валька Жуковтан Ромашовтың бұрыннан балалардың үстінен Николай Антоновичке мәлімет жеткізіп жүргенін біледі.

Саня Энскіге барып, әпкесі Саша мен Сковородниковтарды кездестіреді. Сол жерде суға кеткен пошташының сөмкесінен алынған хаттарды қайта табады. Хаттарды оқи отырып, Саня олардың үшеуін штурман Климов пен капитан Иван Львович Татаринов жазған деген қорытындыға келеді. Алайда ең маңызды үшінші хат жоғалған еді. Саня бала күнінен оның мәтінін жатқа білсе де, қолында дәлел жоқ болатын.

Саня Катямен кездесіп, оған хаттар туралы айтады. Мәскеуде ол жоғалған хаттың мазмұнын Катяның анасы Мария Васильевнаға жеткізеді. Хатта тек Мария Васильевна мен күйеуіне ғана белгілі болған жеке лақап аттың аталуы Саняның шындық айтып тұрғанын дәлелдейді.

=== 4-бөлім. «Штурман Климовтың күнделігі» ===
Соңғы хаттың мазмұнын естіп, оның шынайылығына көз жеткізген Мария Васильевна өзіне қол жұмсайды. Кораблёв Саняға хаттағы Николайдың Николай Антонович емес, басқа адам — өнеркәсіпші Николай фон Вышимирский екенін айтады. Оның айтуынша, Николай Антонович капитанның осыны дәлелдейтін хаттарын көрсеткен. Саня Татариновтарға барып, сол хаттарды көрсетуді сұрайды.

Николай Антонович Саняны жала жапты және Мария Васильевнаның өліміне себеп болды деп айыптайды. Қорланған Саня хаттарды оқудан бас тартып, капитан Татариновтың экспедициясын міндетті түрде табуға ант береді.

Мектептен кейін Саня [[Санкт-Петербург|Ленинград]]қа барып, ұшқыштар мектебіне түседі. Капитан Татариновтың экспедициясына деген қызығушылығы оны Владимир Юрьевич Ванинмен таныстырады. Ванин Саняны Татаринов экспедициясының ізімен жүретін гидрологиялық экспедиция құрамына қосуды уәде етеді.

Ұшқыштар мектебін бітіргеннен кейін Саня өз өтінішімен Қиыр Солтүстікке жіберіледі. Сол жерде ол Иван Ивановичпен тағы кездеседі. Дәрігер Архангельскіде штурман Климовты емдегенін және ол қайтыс болғаннан кейін күнделіктерін сақтап қалғанын айтады. Ненецтер қонысында Саня «Святая Мария» шхунасының багрын табады. Бір қарт ненец оны шамамен он жыл бұрын [[Таймыр түбегі|Таймыр]] жағалауындағы қайықтан тапқанын, қайықта бір адамның денесі болғанын айтады.

Мәскеуге оралған Саня Ромашовтың Николай Антоновичтің көмекшісі болғанын және Катяға үйленбек деген қауесет тарағанын біледі. Саня Катяға Климов күнделіктері, шхунадан табылған багор және іздеу экспедициясын ұйымдастыру ниеті туралы айтады. Катя Николай Антоновичтің экспедиция туралы кітап жазбақ екенін жеткізіп, оның мақаласын көрсетеді. Мақалада Николай Антонович экспедицияның нашар жабдықталуы үшін жауапкершілікті қайтадан фон Вышимирскийге жүктеуге тырысқан еді.

=== 5-бөлім. «Күресу және іздеу» ===
Фон Вышимирский Саняға революцияға дейін Николай Антоновичтің бай іскер болғанын, биржада ойнағанын және капитан Татаринов экспедициясын қасақана нашар жабдықтағанын айтып береді. Оның айтуынша, Николай Антонович пара алып, экспедицияға жарамсыз азық-түлік, шіріген киім және үйретілмеген иттер жіберген. Ол экспедицияның қайтып оралмауын қалаған, себебі капитанның әйелі Мария Васильевнаға ғашық болған.

Фон Вышимирский экспедицияның жабдықталуы мен қазасына қатысты құжаттарға Ромашовтың да қызыққанын және оларды алып кеткенін хабарлайды. Кораблёвтен Саня Ромашовтың осы құжаттар арқылы Николай Антоновичті бопсалап, Катяны өзіне тұрмысқа шығартуға тырысып жүргенін біледі.

Ромашов Саняға Николай Антоновичтің кінәсін дәлелдейтін құжаттарды көрсетіп, оларды тек Саня Катядан бас тартса ғана бермек болады. Саня Николай Антоновичті шақырып, Ромашовтың ұсынысы туралы айтады. Бірақ Ромашов бәрін жоққа шығарып, құжаттарды беруден бас тартады.

Саня мен Катя Бас Солтүстік теңіз жолы басқармасы ұйымдастырмақ болған экспедиция құрамына енгізіледі. Экспедиция капитан Татаринов жүрген болуы мүмкін бағытты зерттеуге тиіс еді. Алайда дайындықты [[Ұлы Отан соғысы]] тоқтатады. Саня жойғыш авиация полкіне түседі, ал оның ұшағы әуе шайқасында атып түсіріледі.

Ромашов Ленинград госпиталінде медбике болып жүрген Катяны тауып, жараланған Саняны көргенін, кейін эшелонға неміс танкілері шабуыл жасаған кезде оның хабарсыз кеткенін айтады. Көрерменге көрсетілетін көріністерден шындығында Ромашовтың жаралы Саняны орманда жалғыз тастап, оның тапаншасы мен құжаттарын ұрлап кеткені белгілі болады.

=== 6-бөлім. «Табу және берілмеу» ===
Катяның өтінішімен Ромашов Пётр Сковородниковты тауып, партизандар арқылы Саняны іздеуге уәде береді. Алайда Катя Ромашовтың сөмкесінен күйеуінің құжаттарын тауып алып, оның Саняны өлтірді деп ойлайды.

Авиация капитаны Александр Григорьев госпитальға түседі. Кейін бір ұшқыш оны Ленинградқа жеткізеді, бірақ Катя бұрынғы пәтерінде болмай шығады. Жаңа тұрғындар оған госпитальға баруға кеңес береді. Сол жерде Катерина Ивановнаның тірі екені және эвакуацияланғаны белгілі болады, бірақ нақты қайда кеткені белгісіз еді.

Александр Мәскеуге барып, Ромашовты іздейді. Оның пәтерінен Вышимирскийді табады. Қартайған Вышимирский Александрын танымай, Ромашовқа жұмыс істейтінін, қазір капитан Татариновтың қызын іздеп жүргенін айтады. Ромашов келген соң Александр екеуінің арасында жанжал шығып, ол төбелеске ұласады. Милиция келгенде Ромашовтың мародер екені анықталады.

Солтүстікке жаңа қызмет орнына келген Александр дәрігер Иван Иванович Павловты іздейді, бірақ оны үйінен таппайды. Дәрігердің әйелі Антонина Степановна Александрды Ледков іздегенін айтады. Ледков «Святая Мария» туралы жаңа мәліметтер жеткізеді: ненецтердің бір руында мұзда қаза тапқан шхунадан келген адамдар туралы аңыз сақталған екен. Осы мәлімет Александрға экспедиция іздерін қай жерден іздеу керектігін нақтылауға мүмкіндік береді.

Жауынгерлік ұшу кезінде Александр неміс рейдерін шабуылдап, суға батырады, бірақ оның ұшағы зениттік оқтан зақымданады. Парашютпен секірген Александр мен штурман капитан Татариновтың бір кезде жүрген жолына жақын жерге түседі. Штурманның аяғы шығып кеткендіктен, Саня оны мұзды шөл арқылы арқалап алып жүреді.

Капитан Григорьевтің жолы капитан Татариновтың жолын дерлік қайталайды. Ақырында ол мәңгі тоңда отыз жылға жуық сақталған капитан шатырын табады. Шатырда капитанның мұз болып қатқан денесі мен сақталған заттары, соның ішінде құжаттар табылады.

Қызмет орнына оралған Саня Катяны табады. Катя оның экспедицияны тапқанын біліп қойған еді. Жазда Саня Мәскеуге келіп, Николай Антоновичке табылған құжаттарды көрсетеді. Құжаттар Николай Антонович Татариновтың «Святая Мария» экспедициясын қасақана құртқанын және одан пайда көргенін дәлелдейді. Финалда Александр Григорьев Иван Татаринов экспедициясы туралы баяндама жасайды.

== Рөлдерде ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Актер !! Рөлі
|-
| [[Борис Токарев]] || Александр Григорьев
|-
| Сергей Кудрявцев || Саня Григорьевтің бала кезі
|-
| Елена Прудникова || Екатерина Татаринова-Григорьева
|-
| Елена Лобкина || Катя Татаринованың бала кезі
|-
| [[Юрий Богатырёв]] || Михаил Ромашов
|-
| Алексей Сенчев || Ромашовтың бала кезі
|-
| Николай Гриценко || Николай Антонович Татаринов
|-
| Георгий Куликов || Иван Павлович Кораблёв
|-
| Ирина Печерникова || Мария Васильевна Татаринова
|-
| Вера Кузнецова || Нина Капитоновна Бубенчикова
|-
| Зинаида Кириенко || Аксинья Григорьева, Саняның анасы
|-
| Любовь Соколова || Даша апай
|-
| Владимир Заманский || дәрігер Иван Иванович
|-
| Пётр Любешкин || Сковородников, Петьканың әкесі
|-
| Михаил Пуговкин || Гаер Кулий
|-
| Наталья Егорова || Саша
|-
| Ирина Клименко || Сашаның бала кезі
|-
| Юрий Кузьменков || Пётр Сковородников
|-
| Александр Пузанков || Петька Сковородниковтың бала кезі
|-
| Александр Вокач|| фон Вышимирский
|-
| Михаил Погоржельский || Ванин
|-
| Александр Вигдоров || Валентин Жуков
|-
| Лариса Виккел || Кирен, Катяның құрбысы
|-
| Раиса Куркина || Антонина Степановна, дәрігердің әйелі
|-
| Константин Бердиков || Лури
|-
| Евгений Буренков || Рощин
|-
| Никифор Колофидин || хирург
|}

=== Эпизодтарда ===
Валентин Аккуратов, [[Борислав Брондуков]], Павел Винник, Иван Власов, Юрий Гусев, Тамара Гершель, Ольга Герц, Евгений Гуров, Николай Горлов, Анатолий Голик, Александр Диденко, Лидия Драновская, Нина Забродина, Нина Захарова, Владимир Козелков, Александр Лукьянов, Владимир Маренков, Александр Пятков, Людмила Иванова, Сергей Приселков, Надежда Самсонова, Владимир Пицек, Юлия Цоглин, Дели Эльберт, Анатолий Яббаров.

== Түсірілім тобы ==

* Қоюшы режиссер — Евгений Карелов
* Сценарий авторлары — Вениамин Каверин, Владимир Савин, Евгений Карелов
* Бас оператор — Валентин Макаров
* Бас суретші — Михаил Карташов
* Композитор — Евгений Птичкин

== Жасалу тарихы ==

=== Актерлерді таңдау ===
Басты рөлге үміткерлер көп болғанымен, Евгений Карелов Саня Григорьев рөліне Борис Токаревті таңдады. Токарев бұл рөлге қуана келіскен, себебі ол бала кезінен Кавериннің романын да, Владимир Венгеров түсірген бұрынғы фильмді де жақсы көрген.&lt;ref name=&quot;tokarev&quot;&gt;Игорь BIN. «Токарев Борис Васильевич». rusactors.ru.&lt;/ref&gt;

Жазушы Вениамин Каверинге Саня рөліне Геннадий Сайфулиннің, ал Ромашов рөліне Олег Дальдің сынаққа түскен жұбы да ұнаған.

=== Түсірілім ===
Фильмнің түсірілімі екі жылға созылды.&lt;ref name=&quot;tokarev&quot; /&gt; Фильмде КСРО Орталық мемлекеттік кинофотофоноқұжаттар архивінің материалдары пайдаланылды. Алғашқы екі бөлім Кострома мен Плёс қалаларында түсірілді. Теміржол көріністері Мәскеу маңындағы Ликино-Дулёвода және Щербинкадағы ВНИИЖТ полигонында түсірілген.

== Музыка ==
Фильмнің негізгі музыкалық тақырыбы — Евгений Птичкин жазған увертюра. Финалдық титрлер кезінде осы әуенге Евгений Кареловтің сөзіне жазылған ән орындалады. Бесінші бөлімде ұшқыш туралы «Письмо домой» әні айтылады; оның музыкасын Птичкин, сөзін Карелов жазған. Орындаушысы — Вадим Мулерман.&lt;ref&gt;С. Гренке. «Песни из кинофильмов. „Два капитана“ (1976)». songkino.ru.&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Маркова Ф. «Одержимость» // «Советская культура», 15 наурыз 1977.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* «Два капитана» — [[Internet Movie Database|IMDb]] дерекқорында, ID 0287213.

[[Санат:1976 жылғы фильмдер]]
[[Санат:Шытырман оқиғалы фильмдер]]
[[Санат:Мосфильм фильмдері]]
[[Санат:Евгений Карелов фильмдері]]
[[Санат:КСРО әскери фильмдері]]</text>
      <sha1>nhepvl1mqj66956cuikkc7tmojp05zo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626326</id>
      <parentid>3626324</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T17:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1-бөлім. «Ескі хаттар» */</comment>
      <origin>3626326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25492" sha1="bty5s3qsggbc3s87d2c10cqe9l3ksqw" xml:space="preserve">{{Кино
|Қазақша атауы = Екі капитан
|Шынайы атауы = Два капитана
|Суреті           = Два капитана (1976).jpg
|Сурет ені = 200px
|Жанры = [[Шытырман оқиғалы фильм]]
|Режиссёрі = [[Евгений Карелов]]
|Продюсері        = 
|Сценарист  = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]], Владимир Савин, Евгений Карелов
|Актерлер = [[Борис Токарев]], Елена Прудникова, Юрий Богатырёв
|Операторы = Валентин Макаров
|Композиторы = [[Евгений Птичкин]]
|Компания = [[Мосфильм]], Телевизиялық фильмдер шығармашылық бірлестігі
|Мемлекет         = {{USSR}}
|Тілі = [[Орыс тілі|орыс тілі]]
|Ұұзақтығы = 450 минут
|Жыл = 1976
|Алдыңғы фильм    = 
|Келесі фильм     = 
|imdb_id = 0287213
}}

'''«Екі капитан»''' ({{lang-ru|Два капита́на}}) — 1976 жылы түсірілген кеңестік алты бөлімді түрлі түсті [[Шытырман оқиғалы фильм|шытырман оқиғалы телефильм]]. Фильм [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]нің аттас романы негізінде түсірілген. Фильмнің режиссері — [[Евгений Карелов]]; бұл туынды оның соңғы режиссерлік жұмысы болды. Телевизиялық премьерасы 1977 жылғы 26 ақпанда өтті.

Фильмде провинциялық Энск қаласынан [[Мәскеу]]ге келген Саня Григорьевтің тағдыры баяндалады. Кейін ол полярлық ұшқыш болып, [[Арктика]]да жоғалған капитан Иван Татаринов экспедициясының ізін табуға өмірін арнайды. Саня капитанның қызы Катя Татариноваға ғашық болады, алайда олардың қарым-қатынасына Катяның ағасы Николай Антонович кедергі жасайды. Николай Антоновичтің бір кезде экспедицияның қайтып оралмауына қатысы болғаны біртіндеп ашыла түседі.

== Сюжеті ==

=== 1-бөлім. «Ескі хаттар» ===
1914 жылы естуі қалыпты болғанымен, сөйлей алмайтын Саня Григорьев досы Петька Сковородниковпен бірге өзеннен суға кеткен пошташының сөмкесін тауып алады. Хаттардың мекенжайларын оқу мүмкін болмайды, сондықтан көршілер оларды өзара оқып, уақыт өткізеді. Сол хаттардың ішінде Саняға солтүстікке жасалған сәтсіз теңіз экспедициясы туралы екі хат ерекше әсер етеді.

Кейін Саняның әкесі әділетсіз айыппен түрмеге түсіп, сонда қайтыс болады, ал анасы жазатайым оқиғадан көз жұмады. Түрмеден қашып шыққан дәрігер Иван Иванович біраз уақыт Григорьевтердің үйінде тұрып, Санямен шұғылданады. Соның арқасында бала сөйлеп үйренеді.

Саня мен Петька [[Түркістан (аумақ)|Түркістан]]ға қашуды ойлап, пойызбен [[Мәскеу]]ге келеді. Олар Петьканың ағасынан көмек күтеді, бірақ ол майданға кеткен болып шығады.

=== 2-бөлім. «Татариновтар» ===
Балаларды Голубь лақап атты алаяқ өз қарауына алып, базарда түрлі заттарды сатуға мәжбүр етеді. Ұстау кезінде Саня қабылдау-тарату орнына жеткізіледі, ал Петька белгісіз жаққа қашып кетеді. Бірнеше күннен кейін Саняны мектеп-коммунаның мұғалімі Иван Павлович Кораблёв алып кетеді.

Кейін Саня Нина Капитоновнамен және оның немересі Катя Татариновамен танысады. Олар мектеп меңгерушісі Николай Антонович Татариновтың туыстары еді. Николай Антонович — Катяның әкесі, бірнеше жыл бұрын экспедициямен бірге жоғалып кеткен Иван Львович Татариновтың немере ағасы. Саня Катямен достасып, Татариновтардың үйіне жиі барып тұрады. Олардың да Энскіден көшіп келгені белгілі болады.

Николай Антонович Катяның анасы Мария Васильевнаға ғашық болғандықтан, оған көңілі бар Кораблёвті мектептен қумақ болады. Саня бұл жоспарды Кораблёвке айтып қояды. Осыдан кейін Николай Антонович Саняны жек көріп, оған өз үйіне келуге тыйым салады.

Саня тағы да Түркістанға қашпақ болады, бірақ ауырып, көшеде есінен танып құлайды. Ауруханада ол бір кезде өзін сөйлеуге үйреткен дәрігер Иван Ивановичпен қайта кездеседі. Кейін дәрігердің үйінен «Святая Мария» шхунасының экипажы бейнеленген фотосуретті көріп, оның ішінен Катяның әкесі Иван Татариновты таниды.

=== 3-бөлім. «Катяның әкесі» ===
Саня мектептің соңғы сыныбында оқып жүргенде Катямен қайта кездесіп, оның әкесі туралы сұрастырады. Ол капитан Татариновтың бұрын айтылып жүргендей [[Архангельск]] — [[Владивосток]] бағытымен емес, [[Солтүстік полюс]]ке жетуді көздегенін біледі.

Ромашовтың хабарлауымен Николай Антонович Саняның Катяға көңіл білдіріп жүргенін біліп, қызды туыстарына, Энскіге жібереді. Саня мұны Ромашовтың ісі екенін бірден түсінеді. Кейін ол Валька Жуковтан Ромашовтың бұрыннан балалардың үстінен Николай Антоновичке мәлімет жеткізіп жүргенін біледі.

Саня Энскіге барып, әпкесі Саша мен Сковородниковтарды кездестіреді. Сол жерде суға кеткен пошташының сөмкесінен алынған хаттарды қайта табады. Хаттарды оқи отырып, Саня олардың үшеуін штурман Климов пен капитан Иван Львович Татаринов жазған деген қорытындыға келеді. Алайда ең маңызды үшінші хат жоғалған еді. Саня бала күнінен оның мәтінін жатқа білсе де, қолында дәлел жоқ болатын.

Саня Катямен кездесіп, оған хаттар туралы айтады. Мәскеуде ол жоғалған хаттың мазмұнын Катяның анасы Мария Васильевнаға жеткізеді. Хатта тек Мария Васильевна мен күйеуіне ғана белгілі болған жеке лақап аттың аталуы Саняның шындық айтып тұрғанын дәлелдейді.

=== 4-бөлім. «Штурман Климовтың күнделігі» ===
Соңғы хаттың мазмұнын естіп, оның шынайылығына көз жеткізген Мария Васильевна өзіне қол жұмсайды. Кораблёв Саняға хаттағы Николайдың Николай Антонович емес, басқа адам — өнеркәсіпші Николай фон Вышимирский екенін айтады. Оның айтуынша, Николай Антонович капитанның осыны дәлелдейтін хаттарын көрсеткен. Саня Татариновтарға барып, сол хаттарды көрсетуді сұрайды.

Николай Антонович Саняны жала жапты және Мария Васильевнаның өліміне себеп болды деп айыптайды. Қорланған Саня хаттарды оқудан бас тартып, капитан Татариновтың экспедициясын міндетті түрде табуға ант береді.

Мектептен кейін Саня [[Санкт-Петербург|Ленинград]]қа барып, ұшқыштар мектебіне түседі. Капитан Татариновтың экспедициясына деген қызығушылығы оны Владимир Юрьевич Ванинмен таныстырады. Ванин Саняны Татаринов экспедициясының ізімен жүретін гидрологиялық экспедиция құрамына қосуды уәде етеді.

Ұшқыштар мектебін бітіргеннен кейін Саня өз өтінішімен Қиыр Солтүстікке жіберіледі. Сол жерде ол Иван Ивановичпен тағы кездеседі. Дәрігер Архангельскіде штурман Климовты емдегенін және ол қайтыс болғаннан кейін күнделіктерін сақтап қалғанын айтады. Ненецтер қонысында Саня «Святая Мария» шхунасының багрын табады. Бір қарт ненец оны шамамен он жыл бұрын [[Таймыр түбегі|Таймыр]] жағалауындағы қайықтан тапқанын, қайықта бір адамның денесі болғанын айтады.

Мәскеуге оралған Саня Ромашовтың Николай Антоновичтің көмекшісі болғанын және Катяға үйленбек деген қауесет тарағанын біледі. Саня Катяға Климов күнделіктері, шхунадан табылған багор және іздеу экспедициясын ұйымдастыру ниеті туралы айтады. Катя Николай Антоновичтің экспедиция туралы кітап жазбақ екенін жеткізіп, оның мақаласын көрсетеді. Мақалада Николай Антонович экспедицияның нашар жабдықталуы үшін жауапкершілікті қайтадан фон Вышимирскийге жүктеуге тырысқан еді.

=== 5-бөлім. «Күресу және іздеу» ===
Фон Вышимирский Саняға революцияға дейін Николай Антоновичтің бай іскер болғанын, биржада ойнағанын және капитан Татаринов экспедициясын қасақана нашар жабдықтағанын айтып береді. Оның айтуынша, Николай Антонович пара алып, экспедицияға жарамсыз азық-түлік, шіріген киім және үйретілмеген иттер жіберген. Ол экспедицияның қайтып оралмауын қалаған, себебі капитанның әйелі Мария Васильевнаға ғашық болған.

Фон Вышимирский экспедицияның жабдықталуы мен қазасына қатысты құжаттарға Ромашовтың да қызыққанын және оларды алып кеткенін хабарлайды. Кораблёвтен Саня Ромашовтың осы құжаттар арқылы Николай Антоновичті бопсалап, Катяны өзіне тұрмысқа шығартуға тырысып жүргенін біледі.

Ромашов Саняға Николай Антоновичтің кінәсін дәлелдейтін құжаттарды көрсетіп, оларды тек Саня Катядан бас тартса ғана бермек болады. Саня Николай Антоновичті шақырып, Ромашовтың ұсынысы туралы айтады. Бірақ Ромашов бәрін жоққа шығарып, құжаттарды беруден бас тартады.

Саня мен Катя Бас Солтүстік теңіз жолы басқармасы ұйымдастырмақ болған экспедиция құрамына енгізіледі. Экспедиция капитан Татаринов жүрген болуы мүмкін бағытты зерттеуге тиіс еді. Алайда дайындықты [[Ұлы Отан соғысы]] тоқтатады. Саня жойғыш авиация полкіне түседі, ал оның ұшағы әуе шайқасында атып түсіріледі.

Ромашов Ленинград госпиталінде медбике болып жүрген Катяны тауып, жараланған Саняны көргенін, кейін эшелонға неміс танкілері шабуыл жасаған кезде оның хабарсыз кеткенін айтады. Көрерменге көрсетілетін көріністерден шындығында Ромашовтың жаралы Саняны орманда жалғыз тастап, оның тапаншасы мен құжаттарын ұрлап кеткені белгілі болады.

=== 6-бөлім. «Табу және берілмеу» ===
Катяның өтінішімен Ромашов Пётр Сковородниковты тауып, партизандар арқылы Саняны іздеуге уәде береді. Алайда Катя Ромашовтың сөмкесінен күйеуінің құжаттарын тауып алып, оның Саняны өлтірді деп ойлайды.

Авиация капитаны Александр Григорьев госпитальға түседі. Кейін бір ұшқыш оны Ленинградқа жеткізеді, бірақ Катя бұрынғы пәтерінде болмай шығады. Жаңа тұрғындар оған госпитальға баруға кеңес береді. Сол жерде Катерина Ивановнаның тірі екені және эвакуацияланғаны белгілі болады, бірақ нақты қайда кеткені белгісіз еді.

Александр Мәскеуге барып, Ромашовты іздейді. Оның пәтерінен Вышимирскийді табады. Қартайған Вышимирский Александрын танымай, Ромашовқа жұмыс істейтінін, қазір капитан Татариновтың қызын іздеп жүргенін айтады. Ромашов келген соң Александр екеуінің арасында жанжал шығып, ол төбелеске ұласады. Милиция келгенде Ромашовтың мародер екені анықталады.

Солтүстікке жаңа қызмет орнына келген Александр дәрігер Иван Иванович Павловты іздейді, бірақ оны үйінен таппайды. Дәрігердің әйелі Антонина Степановна Александрды Ледков іздегенін айтады. Ледков «Святая Мария» туралы жаңа мәліметтер жеткізеді: ненецтердің бір руында мұзда қаза тапқан шхунадан келген адамдар туралы аңыз сақталған екен. Осы мәлімет Александрға экспедиция іздерін қай жерден іздеу керектігін нақтылауға мүмкіндік береді.

Жауынгерлік ұшу кезінде Александр неміс рейдерін шабуылдап, суға батырады, бірақ оның ұшағы зениттік оқтан зақымданады. Парашютпен секірген Александр мен штурман капитан Татариновтың бір кезде жүрген жолына жақын жерге түседі. Штурманның аяғы шығып кеткендіктен, Саня оны мұзды шөл арқылы арқалап алып жүреді.

Капитан Григорьевтің жолы капитан Татариновтың жолын дерлік қайталайды. Ақырында ол мәңгі тоңда отыз жылға жуық сақталған капитан шатырын табады. Шатырда капитанның мұз болып қатқан денесі мен сақталған заттары, соның ішінде құжаттар табылады.

Қызмет орнына оралған Саня Катяны табады. Катя оның экспедицияны тапқанын біліп қойған еді. Жазда Саня Мәскеуге келіп, Николай Антоновичке табылған құжаттарды көрсетеді. Құжаттар Николай Антонович Татариновтың «Святая Мария» экспедициясын қасақана құртқанын және одан пайда көргенін дәлелдейді. Финалда Александр Григорьев Иван Татаринов экспедициясы туралы баяндама жасайды.

== Рөлдерде ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Актер !! Рөлі
|-
| [[Борис Токарев]] || Александр Григорьев
|-
| Сергей Кудрявцев || Саня Григорьевтің бала кезі
|-
| Елена Прудникова || Екатерина Татаринова-Григорьева
|-
| Елена Лобкина || Катя Татаринованың бала кезі
|-
| [[Юрий Богатырёв]] || Михаил Ромашов
|-
| Алексей Сенчев || Ромашовтың бала кезі
|-
| Николай Гриценко || Николай Антонович Татаринов
|-
| Георгий Куликов || Иван Павлович Кораблёв
|-
| Ирина Печерникова || Мария Васильевна Татаринова
|-
| Вера Кузнецова || Нина Капитоновна Бубенчикова
|-
| Зинаида Кириенко || Аксинья Григорьева, Саняның анасы
|-
| Любовь Соколова || Даша апай
|-
| Владимир Заманский || дәрігер Иван Иванович
|-
| Пётр Любешкин || Сковородников, Петьканың әкесі
|-
| Михаил Пуговкин || Гаер Кулий
|-
| Наталья Егорова || Саша
|-
| Ирина Клименко || Сашаның бала кезі
|-
| Юрий Кузьменков || Пётр Сковородников
|-
| Александр Пузанков || Петька Сковородниковтың бала кезі
|-
| Александр Вокач|| фон Вышимирский
|-
| Михаил Погоржельский || Ванин
|-
| Александр Вигдоров || Валентин Жуков
|-
| Лариса Виккел || Кирен, Катяның құрбысы
|-
| Раиса Куркина || Антонина Степановна, дәрігердің әйелі
|-
| Константин Бердиков || Лури
|-
| Евгений Буренков || Рощин
|-
| Никифор Колофидин || хирург
|}

=== Эпизодтарда ===
Валентин Аккуратов, [[Борислав Брондуков]], Павел Винник, Иван Власов, Юрий Гусев, Тамара Гершель, Ольга Герц, Евгений Гуров, Николай Горлов, Анатолий Голик, Александр Диденко, Лидия Драновская, Нина Забродина, Нина Захарова, Владимир Козелков, Александр Лукьянов, Владимир Маренков, Александр Пятков, Людмила Иванова, Сергей Приселков, Надежда Самсонова, Владимир Пицек, Юлия Цоглин, Дели Эльберт, Анатолий Яббаров.

== Түсірілім тобы ==

* Қоюшы режиссер — Евгений Карелов
* Сценарий авторлары — Вениамин Каверин, Владимир Савин, Евгений Карелов
* Бас оператор — Валентин Макаров
* Бас суретші — Михаил Карташов
* Композитор — Евгений Птичкин

== Жасалу тарихы ==

=== Актерлерді таңдау ===
Басты рөлге үміткерлер көп болғанымен, Евгений Карелов Саня Григорьев рөліне Борис Токаревті таңдады. Токарев бұл рөлге қуана келіскен, себебі ол бала кезінен Кавериннің романын да, Владимир Венгеров түсірген бұрынғы фильмді де жақсы көрген.&lt;ref name=&quot;tokarev&quot;&gt;Игорь BIN. «Токарев Борис Васильевич». rusactors.ru.&lt;/ref&gt;

Жазушы Вениамин Каверинге Саня рөліне Геннадий Сайфулиннің, ал Ромашов рөліне Олег Дальдің сынаққа түскен жұбы да ұнаған.

=== Түсірілім ===
Фильмнің түсірілімі екі жылға созылды.&lt;ref name=&quot;tokarev&quot; /&gt; Фильмде КСРО Орталық мемлекеттік кинофотофоноқұжаттар архивінің материалдары пайдаланылды. Алғашқы екі бөлім Кострома мен Плёс қалаларында түсірілді. Теміржол көріністері Мәскеу маңындағы Ликино-Дулёвода және Щербинкадағы ВНИИЖТ полигонында түсірілген.

== Музыка ==
Фильмнің негізгі музыкалық тақырыбы — Евгений Птичкин жазған увертюра. Финалдық титрлер кезінде осы әуенге Евгений Кареловтің сөзіне жазылған ән орындалады. Бесінші бөлімде ұшқыш туралы «Письмо домой» әні айтылады; оның музыкасын Птичкин, сөзін Карелов жазған. Орындаушысы — Вадим Мулерман.&lt;ref&gt;С. Гренке. «Песни из кинофильмов. „Два капитана“ (1976)». songkino.ru.&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Маркова Ф. «Одержимость» // «Советская культура», 15 наурыз 1977.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* «Два капитана» — [[Internet Movie Database|IMDb]] дерекқорында, ID 0287213.

[[Санат:1976 жылғы фильмдер]]
[[Санат:Шытырман оқиғалы фильмдер]]
[[Санат:Мосфильм фильмдері]]
[[Санат:Евгений Карелов фильмдері]]
[[Санат:КСРО әскери фильмдері]]</text>
      <sha1>bty5s3qsggbc3s87d2c10cqe9l3ksqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Бекқұл Нұрдәулет</title>
    <ns>3</ns>
    <id>783089</id>
    <revision>
      <id>3626337</id>
      <timestamp>2026-07-04T18:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3626337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="g9qirpjguz0ro81duc0lgs9uapntmjp" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Бекқұл Нұрдәулет}}

-- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 23:00, 2026 ж. шілденің 4 (+05)</text>
      <sha1>g9qirpjguz0ro81duc0lgs9uapntmjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Potd/2026-07-05</title>
    <ns>10</ns>
    <id>783090</id>
    <revision>
      <id>3626338</id>
      <timestamp>2026-07-04T18:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>[[commons:Template:Potd/2026-07-05|POTD 2026-07-05]]: filename only</comment>
      <origin>3626338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="ift2owg76vs1bl8875zkxtkv4i51w3l" xml:space="preserve">Pastellkreide -- 2025 -- 8665.jpg&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ift2owg76vs1bl8875zkxtkv4i51w3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Бекқұл Нұрдәулет</title>
    <ns>2</ns>
    <id>783091</id>
    <revision>
      <id>3626351</id>
      <timestamp>2026-07-04T18:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бекқұл Нұрдәулет</username>
        <id>183164</id>
      </contributor>
      <comment>Бұл мен туралы мәлімет</comment>
      <origin>3626351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="ikzzjz4ekzimwo91dumcmb5fp5psjvv" xml:space="preserve">'''Сәлем! Мен Бекқұл Нұрдәулет. Қазақстаннанмын. Қазақ Уикипедиясына үлес қосуға қызығамын. Негізінен білім беру, Қазақстан тарихы, географиясы және мәдениеті туралы мақалаларды өңдеп, толықтыруды жоспарлаймын. Барлық өңдеулерімді сенімді дереккөздерге сүйене отырып жасауға тырысамын.'''</text>
      <sha1>ikzzjz4ekzimwo91dumcmb5fp5psjvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Екі капитан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783092</id>
    <revision>
      <id>3626365</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Әдеби шығарма |Атауы              = Екі капитан |Шынайы атауы     = Два капитана |Сурет              = В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg |Сурет сипаттамасы  = Романның 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы |Жанр              = [[шытырман оқиғалы роман]], қа...</comment>
      <origin>3626365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15826" sha1="7umdlcgulktd6liuldyzgb735gbqyj4" xml:space="preserve">{{Әдеби шығарма
|Атауы              = Екі капитан
|Шынайы атауы     = Два капитана
|Сурет              = В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg
|Сурет сипаттамасы  = Романның 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
|Жанр              = [[шытырман оқиғалы роман]], қалыптасу романы
|Авторы             = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
|Түпнұсқа тілі               = [[орыс тілі]]
|Жазылды    = 1938—1944
|Жариялануы   = 1940-1945
|Жеке басылым   = 
|Баспа        = 
|isbn                = 
|Аударма           =  
|Алдыңғысы          =  
|Келесі           = 
|Lib                 = 
|Уикикітап            = 
}}

'''«Екі капитан»''' ({{lang-ru|Два капитана}}) — орыс жазушысы [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Кавериннің]] шытырман оқиғалы романы. Шығарма 1938—1944 жылдары жазылған. Роман кеңес әдебиетіндегі ең танымал жасөспірімдерге арналған шытырман шығармалардың бірі болып саналады. Кітапта Александр Иванович Григорьевтің, яғни Саня Григорьевтің, балалық шағынан бастап ересек өміріне дейінгі жолы, оның полярлық экспедиция құпиясын ашуға ұмтылысы және адамдық табандылық, адалдық, махаббат пен борыш тақырыптары баяндалады.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot;&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/Два_капитана «Два капитана»] // Орысша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

Роман авторына 1946 жылы екінші дәрежелі Сталиндік сыйлық берілді. Шығарма бірнеше рет қайта басылып, көптеген тілдерге аударылды. Қазақ тілінде «Екі капитан» романы 1956 жылы жарық көргені көрсетіледі.&lt;ref name=&quot;kkkaverin&quot;&gt;[https://kk.wikipedia.org/wiki/Вениамин_Александрович_Каверин Вениамин Александрович Каверин] // Қазақша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Романда провинциялық Энск қаласында дүниеге келген Александр Иванович Григорьевтің өмірі суреттеледі. Бала кезінде ауыр сырқаттан кейін Саня сөйлей алмай қалады, бірақ айналасындағы адамдардың сөзін түсінеді. Бір күні өзен тасқыны оның ауласына суға кеткен пошташының денесі мен хаттар салынған сөмкені әкеледі. Осы хаттардың бір бөлігі сақталып, оларды көрші тұратын Даша апай балаларға оқып береді. Хаттарда полярлық экспедиция тағдыры туралы айтылады, ал бұл оқиға Саняның бүкіл өміріне әсер етеді.

Кейін Саня жалған айыппен қамауға алынған әкесін ақтай алмай қалады, себебі ол сөйлей алмайды. Әкесі түрмеде қайтыс болады, анасы да көп ұзамай дүние салады. Жетім қалған Саня досы Петька Сковородниковпен бірге үйінен қашып, жаңа өмір іздейді. Екеуінің ұранына айналған сөздер — «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» — романның негізгі идеялық арқауына айналады.

Мәскеуге келген соң Саня мектеп-коммунаға түседі. Кейін ол Татариновтар отбасымен танысады. Катя Татаринованың әкесі, капитан Иван Львович Татаринов, 1912 жылы Солтүстік теңіз жолын зерттеуге шыққан полярлық экспедицияны басқарған, бірақ экспедиция хабар-ошарсыз жоғалған. Саня балалық шағында оқыған хаттар мен Татариновтар отбасының тарихын байланыстыра отырып, капитан Татаринов экспедициясының қаза табуына Николай Антонович Татариновтың қатысы болуы мүмкін деген қорытындыға келеді.

Мария Васильевна Татаринова Саняның сөздеріне сеніп, кейін өз-өзіне қол жұмсайды. Саня жала жапты деп айыпталып, Татариновтар үйінен қуылады. Осыдан кейін ол жоғалған экспедицияның тағдырын анықтап, капитан Татариновтың есімін ақтауға ант береді. Саня ұшқыш болады, Арктикада қызмет етеді және көп жылдар бойы экспедицияға қатысты деректерді жинайды.

[[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында капитан Александр Григорьев Арктика жағалауына мәжбүрлі қону жасайды. Қону орны жоғалған экспедицияның ықтимал бағытымен сәйкес келеді. Сол жерде ол капитан Татариновтың соңғы тұрағын, оның құжаттары мен материалдарын табады. Осылайша Саня көп жылдық ізденісін аяқтап, экспедицияның шынайы тарихын қалпына келтіреді.

== Негізгі кейіпкерлер ==
* '''Александр Иванович Григорьев''' — романның басты кейіпкері, бала кезінен қиындық көрген, кейін ұшқыш болған табанды адам.
* '''Екатерина Ивановна Татаринова''' — капитан Татариновтың қызы, Саняның сүйген қызы.
* '''Иван Львович Татаринов''' — полярлық экспедиция жетекшісі, роман атауындағы екі капитанның бірі.
* '''Николай Антонович Татаринов''' — капитан Татариновтың туысы, романның жағымсыз кейіпкерлерінің бірі.
* '''Петька Сковородников''' — Саняның бала күнгі досы.
* '''Ромашов''' — Саняның қарсыластарының бірі.
* '''Иван Иваныч''' — Саняға сөйлеуді қалпына келтіруге көмектескен дәрігер.
* '''Даша апай''' — Саняның балалық шағында маңызды рөл атқарған көрші әйел.

== Тарихи прототиптері ==
Кавериннің естеліктері бойынша, романның жасалуына оның генетик Михаил Лобашёвпен кездесуі әсер еткен. Лобашёв жазушыға өзінің балалық шағы, сөйлеу қабілетінен айырылуы, жетімдігі, панасыздық кезеңі және мектеп-коммунадағы өмірі туралы айтып берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Басты кейіпкер Саня Григорьевтің тағы бір прототипі ретінде әскери ұшқыш Самуил Клебанов аталады. Ол Каверинге ұшу ісінің ерекшеліктері туралы мәлімет берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Капитан Иван Львович Татаринов бейнесі бірнеше тарихи тұлғаның тағдырымен үндеседі. 1912 жылы Ресейден үш белгілі полярлық экспедиция шыққан: Георгий Седов басқарған «Святой Фока», Георгий Брусилов басқарған «Святая Анна» және Владимир Русанов қатысқан «Геркулес» экспедициялары. Романдағы «Святая Мария» экспедициясының бағыты мен тағдыры әсіресе «Святая Анна» экспедициясын еске түсіреді.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Романдағы «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» ұраны ағылшын ақыны Альфред Теннисонның «Улисс» өлеңіндегі жолға негізделген.

== Жариялануы ==
Романның бірінші томы алғаш рет 1938—1940 жылдары «Костёр» балалар журналында жарияланды. Алғашқы жеке басылымы 1940 жылы Детиздат баспасынан шықты. Толық басылымы 1945 жылы жарық көрді.&lt;ref name=&quot;fantlab&quot;&gt;[https://fantlab.ru/edition177677 В. Каверин. «Два капитана». 1940 жылғы басылым туралы мәлімет] // Лаборатория фантастики.&lt;/ref&gt;

== Әдеби ерекшелігі ==
«Екі капитан» шытырман оқиғалы роман, қалыптасу романы және тарихи-деректік ізденіс элементтерін біріктіреді. Шығармада жеке адамның мінезінің қалыптасуы, ерік-жігер, әділет іздеу, өткенді қалпына келтіру және тарихи жады тақырыптары қатар өріледі.

Әдебиеттанушы Мария Майофис романның құрылымында шытырман оқиғалы сапар, тәрбиелік роман және кеңестік тарихи баяндау элементтері тоғысатынын атап өтеді.&lt;ref name=&quot;arzamas&quot;&gt;Майофис М. Л. [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Как читать «Двух капитанов»] // Arzamas, 16 маусым 2017.&lt;/ref&gt;

== Экранизациялары және бейімделуі ==
Роман екі рет экранға шығарылды:
* ''[[Екі капитан (фильм, 1956)|Екі капитан]]'' — 1956 жылғы көркем фильм;
* ''[[Екі капитан (фильм, 1976)|Екі капитан]]'' — 1976 жылғы көпсериялы телевизиялық фильм.

2001 жылы роман желісі бойынша «[[Норд-Ост]]» мюзиклі қойылды.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

== Есте қалдыру ==
1995 жылы Псков қаласында роман кейіпкерлеріне арналған «Екі капитан» ескерткіші орнатылды. Псков — Кавериннің туған қаласы, ал романда ол Энск деген шартты атаумен берілген.&lt;ref name=&quot;rgo&quot;&gt;[https://www.rgo.ru/ru/article/borotsya-i-iskat-poklonniki-romana-kaverina-sleduyut-devizu-uzhe-70-let Бороться и искать! Поклонники романа Каверина следуют девизу уже 70 лет] // Орыс географиялық қоғамы, 17 ақпан 2015.&lt;/ref&gt;

2003 жылы Мурманск облысындағы Полярный қаласының басты алаңы «Екі капитан» романының құрметіне аталды. Бұл қала Ресейдің Арктиканы зерттеу тарихымен және романдағы оқиғалармен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;regnum&quot;&gt;[https://regnum.ru/news/119201 Мурманская область: Главная площадь Полярного названа в честь романа Вениамина Каверина «Два капитана»] // Regnum, 22 мамыр 2003.&lt;/ref&gt;

2002 жылы Псков облыстық балалар кітапханасында «Екі капитан» романына арналған музей ашылды.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;[https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej Музей романа «Два капитана»] // В. А. Каверин атындағы Псков облыстық балалар мен жасөспірімдер кітапханасы.&lt;/ref&gt;

== Суреттер ==
&lt;gallery&gt;
В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg|«Екі капитан» романының 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
Books by Venyamin Kaverin - The Two Captains.jpg|Вениамин Кавериннің «Екі капитан» романының басылымы
Books by Venyamin Kaverin.jpg|Вениамин Каверин шығармаларының басылымдары
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
* [[Георгий Седов]]
* [[Георгий Брусилов]]
* [[Владимир Русанов]]
* [[Солтүстік теңіз жолы]]
* [[Норд-Ост]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:The_Two_Captains Wikimedia Commons-тағы «The Two Captains» санаты]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:В._Каверин_«Два_капитана»._Обложка_первого_издания_1940.jpg Романның 1940 жылғы алғашқы басылым мұқабасының фотосы]
* [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/5/55/Kaverin-dva-kapitana-pskov.JPG Псковтағы «Екі капитан» ескерткішінің фотосы]
* [https://ru.wikiquote.org/wiki/Два_капитана «Два капитана» — Викицитатник]
* [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Мария Майофис. «Как читать „Двух капитанов“» — Arzamas]
* [https://rg.ru/2022/04/19/istoricheskij-mostik-dvuh-kapitanov.html Василий Авченко. «Исторический мостик „Двух капитанов“» — «Родина» журналы]
* [https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej «Екі капитан» романының музейі]

[[Санат:Орыс тіліндегі романдар]]
[[Санат:Кеңес романдары]]
[[Санат:Шытырман оқиғалы романдар]]
[[Санат:1944 жылғы романдар]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы туралы кітаптар]]
[[Санат:Вениамин Каверин шығармалары]]</text>
      <sha1>7umdlcgulktd6liuldyzgb735gbqyj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626366</id>
      <parentid>3626365</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <origin>3626366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15822" sha1="5d0e6nhd3738mjihnz42srd5vcz13yx" xml:space="preserve">{{Әдеби шығарма
|Атауы              = Екі капитан
|Шынайы атауы     = Два капитана
|Сурет              = В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg
|Сурет сипаттамасы  = Романның 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
|Жанр              = [[шытырман оқиғалы роман]], қалыптасу романы
|Авторы             = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
|Түпнұсқа тілі               = орыс тілі
|Жазылды    = 1938—1944
|Жариялануы   = 1940-1945
|Жеке басылым   = 
|Баспа        = 
|isbn                = 
|Аударма           =  
|Алдыңғысы          =  
|Келесі           = 
|Lib                 = 
|Уикикітап            = 
}}

'''«Екі капитан»''' ({{lang-ru|Два капитана}}) — орыс жазушысы [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Кавериннің]] шытырман оқиғалы романы. Шығарма 1938—1944 жылдары жазылған. Роман кеңес әдебиетіндегі ең танымал жасөспірімдерге арналған шытырман шығармалардың бірі болып саналады. Кітапта Александр Иванович Григорьевтің, яғни Саня Григорьевтің, балалық шағынан бастап ересек өміріне дейінгі жолы, оның полярлық экспедиция құпиясын ашуға ұмтылысы және адамдық табандылық, адалдық, махаббат пен борыш тақырыптары баяндалады.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot;&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/Два_капитана «Два капитана»] // Орысша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

Роман авторына 1946 жылы екінші дәрежелі Сталиндік сыйлық берілді. Шығарма бірнеше рет қайта басылып, көптеген тілдерге аударылды. Қазақ тілінде «Екі капитан» романы 1956 жылы жарық көргені көрсетіледі.&lt;ref name=&quot;kkkaverin&quot;&gt;[https://kk.wikipedia.org/wiki/Вениамин_Александрович_Каверин Вениамин Александрович Каверин] // Қазақша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Романда провинциялық Энск қаласында дүниеге келген Александр Иванович Григорьевтің өмірі суреттеледі. Бала кезінде ауыр сырқаттан кейін Саня сөйлей алмай қалады, бірақ айналасындағы адамдардың сөзін түсінеді. Бір күні өзен тасқыны оның ауласына суға кеткен пошташының денесі мен хаттар салынған сөмкені әкеледі. Осы хаттардың бір бөлігі сақталып, оларды көрші тұратын Даша апай балаларға оқып береді. Хаттарда полярлық экспедиция тағдыры туралы айтылады, ал бұл оқиға Саняның бүкіл өміріне әсер етеді.

Кейін Саня жалған айыппен қамауға алынған әкесін ақтай алмай қалады, себебі ол сөйлей алмайды. Әкесі түрмеде қайтыс болады, анасы да көп ұзамай дүние салады. Жетім қалған Саня досы Петька Сковородниковпен бірге үйінен қашып, жаңа өмір іздейді. Екеуінің ұранына айналған сөздер — «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» — романның негізгі идеялық арқауына айналады.

Мәскеуге келген соң Саня мектеп-коммунаға түседі. Кейін ол Татариновтар отбасымен танысады. Катя Татаринованың әкесі, капитан Иван Львович Татаринов, 1912 жылы Солтүстік теңіз жолын зерттеуге шыққан полярлық экспедицияны басқарған, бірақ экспедиция хабар-ошарсыз жоғалған. Саня балалық шағында оқыған хаттар мен Татариновтар отбасының тарихын байланыстыра отырып, капитан Татаринов экспедициясының қаза табуына Николай Антонович Татариновтың қатысы болуы мүмкін деген қорытындыға келеді.

Мария Васильевна Татаринова Саняның сөздеріне сеніп, кейін өз-өзіне қол жұмсайды. Саня жала жапты деп айыпталып, Татариновтар үйінен қуылады. Осыдан кейін ол жоғалған экспедицияның тағдырын анықтап, капитан Татариновтың есімін ақтауға ант береді. Саня ұшқыш болады, Арктикада қызмет етеді және көп жылдар бойы экспедицияға қатысты деректерді жинайды.

[[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында капитан Александр Григорьев Арктика жағалауына мәжбүрлі қону жасайды. Қону орны жоғалған экспедицияның ықтимал бағытымен сәйкес келеді. Сол жерде ол капитан Татариновтың соңғы тұрағын, оның құжаттары мен материалдарын табады. Осылайша Саня көп жылдық ізденісін аяқтап, экспедицияның шынайы тарихын қалпына келтіреді.

== Негізгі кейіпкерлер ==
* '''Александр Иванович Григорьев''' — романның басты кейіпкері, бала кезінен қиындық көрген, кейін ұшқыш болған табанды адам.
* '''Екатерина Ивановна Татаринова''' — капитан Татариновтың қызы, Саняның сүйген қызы.
* '''Иван Львович Татаринов''' — полярлық экспедиция жетекшісі, роман атауындағы екі капитанның бірі.
* '''Николай Антонович Татаринов''' — капитан Татариновтың туысы, романның жағымсыз кейіпкерлерінің бірі.
* '''Петька Сковородников''' — Саняның бала күнгі досы.
* '''Ромашов''' — Саняның қарсыластарының бірі.
* '''Иван Иваныч''' — Саняға сөйлеуді қалпына келтіруге көмектескен дәрігер.
* '''Даша апай''' — Саняның балалық шағында маңызды рөл атқарған көрші әйел.

== Тарихи прототиптері ==
Кавериннің естеліктері бойынша, романның жасалуына оның генетик Михаил Лобашёвпен кездесуі әсер еткен. Лобашёв жазушыға өзінің балалық шағы, сөйлеу қабілетінен айырылуы, жетімдігі, панасыздық кезеңі және мектеп-коммунадағы өмірі туралы айтып берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Басты кейіпкер Саня Григорьевтің тағы бір прототипі ретінде әскери ұшқыш Самуил Клебанов аталады. Ол Каверинге ұшу ісінің ерекшеліктері туралы мәлімет берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Капитан Иван Львович Татаринов бейнесі бірнеше тарихи тұлғаның тағдырымен үндеседі. 1912 жылы Ресейден үш белгілі полярлық экспедиция шыққан: Георгий Седов басқарған «Святой Фока», Георгий Брусилов басқарған «Святая Анна» және Владимир Русанов қатысқан «Геркулес» экспедициялары. Романдағы «Святая Мария» экспедициясының бағыты мен тағдыры әсіресе «Святая Анна» экспедициясын еске түсіреді.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Романдағы «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» ұраны ағылшын ақыны Альфред Теннисонның «Улисс» өлеңіндегі жолға негізделген.

== Жариялануы ==
Романның бірінші томы алғаш рет 1938—1940 жылдары «Костёр» балалар журналында жарияланды. Алғашқы жеке басылымы 1940 жылы Детиздат баспасынан шықты. Толық басылымы 1945 жылы жарық көрді.&lt;ref name=&quot;fantlab&quot;&gt;[https://fantlab.ru/edition177677 В. Каверин. «Два капитана». 1940 жылғы басылым туралы мәлімет] // Лаборатория фантастики.&lt;/ref&gt;

== Әдеби ерекшелігі ==
«Екі капитан» шытырман оқиғалы роман, қалыптасу романы және тарихи-деректік ізденіс элементтерін біріктіреді. Шығармада жеке адамның мінезінің қалыптасуы, ерік-жігер, әділет іздеу, өткенді қалпына келтіру және тарихи жады тақырыптары қатар өріледі.

Әдебиеттанушы Мария Майофис романның құрылымында шытырман оқиғалы сапар, тәрбиелік роман және кеңестік тарихи баяндау элементтері тоғысатынын атап өтеді.&lt;ref name=&quot;arzamas&quot;&gt;Майофис М. Л. [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Как читать «Двух капитанов»] // Arzamas, 16 маусым 2017.&lt;/ref&gt;

== Экранизациялары және бейімделуі ==
Роман екі рет экранға шығарылды:
* ''[[Екі капитан (фильм, 1956)|Екі капитан]]'' — 1956 жылғы көркем фильм;
* ''[[Екі капитан (фильм, 1976)|Екі капитан]]'' — 1976 жылғы көпсериялы телевизиялық фильм.

2001 жылы роман желісі бойынша «[[Норд-Ост]]» мюзиклі қойылды.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

== Есте қалдыру ==
1995 жылы Псков қаласында роман кейіпкерлеріне арналған «Екі капитан» ескерткіші орнатылды. Псков — Кавериннің туған қаласы, ал романда ол Энск деген шартты атаумен берілген.&lt;ref name=&quot;rgo&quot;&gt;[https://www.rgo.ru/ru/article/borotsya-i-iskat-poklonniki-romana-kaverina-sleduyut-devizu-uzhe-70-let Бороться и искать! Поклонники романа Каверина следуют девизу уже 70 лет] // Орыс географиялық қоғамы, 17 ақпан 2015.&lt;/ref&gt;

2003 жылы Мурманск облысындағы Полярный қаласының басты алаңы «Екі капитан» романының құрметіне аталды. Бұл қала Ресейдің Арктиканы зерттеу тарихымен және романдағы оқиғалармен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;regnum&quot;&gt;[https://regnum.ru/news/119201 Мурманская область: Главная площадь Полярного названа в честь романа Вениамина Каверина «Два капитана»] // Regnum, 22 мамыр 2003.&lt;/ref&gt;

2002 жылы Псков облыстық балалар кітапханасында «Екі капитан» романына арналған музей ашылды.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;[https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej Музей романа «Два капитана»] // В. А. Каверин атындағы Псков облыстық балалар мен жасөспірімдер кітапханасы.&lt;/ref&gt;

== Суреттер ==
&lt;gallery&gt;
В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg|«Екі капитан» романының 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
Books by Venyamin Kaverin - The Two Captains.jpg|Вениамин Кавериннің «Екі капитан» романының басылымы
Books by Venyamin Kaverin.jpg|Вениамин Каверин шығармаларының басылымдары
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
* [[Георгий Седов]]
* [[Георгий Брусилов]]
* [[Владимир Русанов]]
* [[Солтүстік теңіз жолы]]
* [[Норд-Ост]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:The_Two_Captains Wikimedia Commons-тағы «The Two Captains» санаты]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:В._Каверин_«Два_капитана»._Обложка_первого_издания_1940.jpg Романның 1940 жылғы алғашқы басылым мұқабасының фотосы]
* [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/5/55/Kaverin-dva-kapitana-pskov.JPG Псковтағы «Екі капитан» ескерткішінің фотосы]
* [https://ru.wikiquote.org/wiki/Два_капитана «Два капитана» — Викицитатник]
* [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Мария Майофис. «Как читать „Двух капитанов“» — Arzamas]
* [https://rg.ru/2022/04/19/istoricheskij-mostik-dvuh-kapitanov.html Василий Авченко. «Исторический мостик „Двух капитанов“» — «Родина» журналы]
* [https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej «Екі капитан» романының музейі]

[[Санат:Орыс тіліндегі романдар]]
[[Санат:Кеңес романдары]]
[[Санат:Шытырман оқиғалы романдар]]
[[Санат:1944 жылғы романдар]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы туралы кітаптар]]
[[Санат:Вениамин Каверин шығармалары]]</text>
      <sha1>5d0e6nhd3738mjihnz42srd5vcz13yx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626367</id>
      <parentid>3626366</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1233</id>
      </contributor>
      <origin>3626367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15777" sha1="bwxu18v7q2ji5w850c7wjr9pf3xsgpu" xml:space="preserve">{{Әдеби шығарма
|Атауы              = Екі капитан
|Шынайы атауы     = Два капитана
|Сурет              = В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg
|Сурет сипаттамасы  = Романның 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
|Жанр              = [[шытырман оқиғалы роман]], қалыптасу романы
|Авторы             = [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
|Түпнұсқа тілі               = орыс тілі
|Жазылды    = 1938—1944
|Жариялануы   = 1940-1945
|Жеке басылым   = 
|Баспа        = 
|isbn                = 
|Аударма           =  
|Алдыңғысы          =  
|Келесі           = 
|Lib                 = 
|Уикикітап            = 
}}

'''«Екі капитан»''' ({{lang-ru|Два капитана}}) — орыс жазушысы [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Кавериннің]] шытырман оқиғалы романы. Шығарма 1938—1944 жылдары жазылған. Роман кеңес әдебиетіндегі ең танымал жасөспірімдерге арналған шытырман шығармалардың бірі болып саналады. Кітапта Александр Иванович Григорьевтің, яғни Саня Григорьевтің, балалық шағынан бастап ересек өміріне дейінгі жолы, оның полярлық экспедиция құпиясын ашуға ұмтылысы және адамдық табандылық, адалдық, махаббат пен борыш тақырыптары баяндалады.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot;&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/Два_капитана «Два капитана»] // Орысша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

Роман авторына 1946 жылы екінші дәрежелі Сталиндік сыйлық берілді. Шығарма бірнеше рет қайта басылып, көптеген тілдерге аударылды. Қазақ тілінде «Екі капитан» романы 1956 жылы жарық көргені көрсетіледі.&lt;ref name=&quot;kkkaverin&quot;&gt;[https://kk.wikipedia.org/wiki/Вениамин_Александрович_Каверин Вениамин Александрович Каверин] // Қазақша Уикипедия.&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Романда провинциялық Энск қаласында дүниеге келген Александр Иванович Григорьевтің өмірі суреттеледі. Бала кезінде ауыр сырқаттан кейін Саня сөйлей алмай қалады, бірақ айналасындағы адамдардың сөзін түсінеді. Бір күні өзен тасқыны оның ауласына суға кеткен пошташының денесі мен хаттар салынған сөмкені әкеледі. Осы хаттардың бір бөлігі сақталып, оларды көрші тұратын Даша апай балаларға оқып береді. Хаттарда полярлық экспедиция тағдыры туралы айтылады, ал бұл оқиға Саняның бүкіл өміріне әсер етеді.

Кейін Саня жалған айыппен қамауға алынған әкесін ақтай алмай қалады, себебі ол сөйлей алмайды. Әкесі түрмеде қайтыс болады, анасы да көп ұзамай дүние салады. Жетім қалған Саня досы Петька Сковородниковпен бірге үйінен қашып, жаңа өмір іздейді. Екеуінің ұранына айналған сөздер — «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» — романның негізгі идеялық арқауына айналады.

Мәскеуге келген соң Саня мектеп-коммунаға түседі. Кейін ол Татариновтар отбасымен танысады. Катя Татаринованың әкесі, капитан Иван Львович Татаринов, 1912 жылы Солтүстік теңіз жолын зерттеуге шыққан полярлық экспедицияны басқарған, бірақ экспедиция хабар-ошарсыз жоғалған. Саня балалық шағында оқыған хаттар мен Татариновтар отбасының тарихын байланыстыра отырып, капитан Татаринов экспедициясының қаза табуына Николай Антонович Татариновтың қатысы болуы мүмкін деген қорытындыға келеді.

Мария Васильевна Татаринова Саняның сөздеріне сеніп, кейін өз-өзіне қол жұмсайды. Саня жала жапты деп айыпталып, Татариновтар үйінен қуылады. Осыдан кейін ол жоғалған экспедицияның тағдырын анықтап, капитан Татариновтың есімін ақтауға ант береді. Саня ұшқыш болады, Арктикада қызмет етеді және көп жылдар бойы экспедицияға қатысты деректерді жинайды.

[[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында капитан Александр Григорьев Арктика жағалауына мәжбүрлі қону жасайды. Қону орны жоғалған экспедицияның ықтимал бағытымен сәйкес келеді. Сол жерде ол капитан Татариновтың соңғы тұрағын, оның құжаттары мен материалдарын табады. Осылайша Саня көп жылдық ізденісін аяқтап, экспедицияның шынайы тарихын қалпына келтіреді.

== Негізгі кейіпкерлер ==
* '''Александр Иванович Григорьев''' — романның басты кейіпкері, бала кезінен қиындық көрген, кейін ұшқыш болған табанды адам.
* '''Екатерина Ивановна Татаринова''' — капитан Татариновтың қызы, Саняның сүйген қызы.
* '''Иван Львович Татаринов''' — полярлық экспедиция жетекшісі, роман атауындағы екі капитанның бірі.
* '''Николай Антонович Татаринов''' — капитан Татариновтың туысы, романның жағымсыз кейіпкерлерінің бірі.
* '''Петька Сковородников''' — Саняның бала күнгі досы.
* '''Ромашов''' — Саняның қарсыластарының бірі.
* '''Иван Иваныч''' — Саняға сөйлеуді қалпына келтіруге көмектескен дәрігер.
* '''Даша апай''' — Саняның балалық шағында маңызды рөл атқарған көрші әйел.

== Тарихи прототиптері ==
Кавериннің естеліктері бойынша, романның жасалуына оның генетик Михаил Лобашёвпен кездесуі әсер еткен. Лобашёв жазушыға өзінің балалық шағы, сөйлеу қабілетінен айырылуы, жетімдігі, панасыздық кезеңі және мектеп-коммунадағы өмірі туралы айтып берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Басты кейіпкер Саня Григорьевтің тағы бір прототипі ретінде әскери ұшқыш Самуил Клебанов аталады. Ол Каверинге ұшу ісінің ерекшеліктері туралы мәлімет берген.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Капитан Иван Львович Татаринов бейнесі бірнеше тарихи тұлғаның тағдырымен үндеседі. 1912 жылы Ресейден үш белгілі полярлық экспедиция шыққан: Георгий Седов басқарған «Святой Фока», Георгий Брусилов басқарған «Святая Анна» және Владимир Русанов қатысқан «Геркулес» экспедициялары. Романдағы «Святая Мария» экспедициясының бағыты мен тағдыры әсіресе «Святая Анна» экспедициясын еске түсіреді.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

Романдағы «Күресу және іздеу, табу және берілмеу» ұраны ағылшын ақыны Альфред Теннисонның «Улисс» өлеңіндегі жолға негізделген.

== Жариялануы ==
Романның бірінші томы алғаш рет 1938—1940 жылдары «Костёр» балалар журналында жарияланды. Алғашқы жеке басылымы 1940 жылы Детиздат баспасынан шықты. Толық басылымы 1945 жылы жарық көрді.&lt;ref name=&quot;fantlab&quot;&gt;[https://fantlab.ru/edition177677 В. Каверин. «Два капитана». 1940 жылғы басылым туралы мәлімет] // Лаборатория фантастики.&lt;/ref&gt;

== Әдеби ерекшелігі ==
«Екі капитан» шытырман оқиғалы роман, қалыптасу романы және тарихи-деректік ізденіс элементтерін біріктіреді. Шығармада жеке адамның мінезінің қалыптасуы, ерік-жігер, әділет іздеу, өткенді қалпына келтіру және тарихи жады тақырыптары қатар өріледі.

Әдебиеттанушы Мария Майофис романның құрылымында шытырман оқиғалы сапар, тәрбиелік роман және кеңестік тарихи баяндау элементтері тоғысатынын атап өтеді.&lt;ref name=&quot;arzamas&quot;&gt;Майофис М. Л. [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Как читать «Двух капитанов»] // Arzamas, 16 маусым 2017.&lt;/ref&gt;

== Экранизациялары және бейімделуі ==
Роман екі рет экранға шығарылды:
* ''[[Екі капитан (фильм, 1956)|Екі капитан]]'' — 1956 жылғы көркем фильм;
* ''[[Екі капитан (фильм, 1976)|Екі капитан]]'' — 1976 жылғы көпсериялы телевизиялық фильм.

2001 жылы роман желісі бойынша «[[Норд-Ост]]» мюзиклі қойылды.&lt;ref name=&quot;ruwiki&quot; /&gt;

== Есте қалдыру ==
1995 жылы Псков қаласында роман кейіпкерлеріне арналған «Екі капитан» ескерткіші орнатылды. Псков — Кавериннің туған қаласы, ал романда ол Энск деген шартты атаумен берілген.&lt;ref name=&quot;rgo&quot;&gt;[https://www.rgo.ru/ru/article/borotsya-i-iskat-poklonniki-romana-kaverina-sleduyut-devizu-uzhe-70-let Бороться и искать! Поклонники романа Каверина следуют девизу уже 70 лет] // Орыс географиялық қоғамы, 17 ақпан 2015.&lt;/ref&gt;

2003 жылы Мурманск облысындағы Полярный қаласының басты алаңы «Екі капитан» романының құрметіне аталды. Бұл қала Ресейдің Арктиканы зерттеу тарихымен және романдағы оқиғалармен байланыстырылады.&lt;ref name=&quot;regnum&quot;&gt;[https://regnum.ru/news/119201 Мурманская область: Главная площадь Полярного названа в честь романа Вениамина Каверина «Два капитана»] // Regnum, 22 мамыр 2003.&lt;/ref&gt;

2002 жылы Псков облыстық балалар кітапханасында «Екі капитан» романына арналған музей ашылды.&lt;ref name=&quot;museum&quot;&gt;[https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej Музей романа «Два капитана»] // В. А. Каверин атындағы Псков облыстық балалар мен жасөспірімдер кітапханасы.&lt;/ref&gt;

== Суреттер ==
&lt;gallery&gt;
В. Каверин «Два капитана». Обложка первого издания 1940.jpg|«Екі капитан» романының 1940 жылғы алғашқы жеке басылымының мұқабасы
Books by Venyamin Kaverin - The Two Captains.jpg|Вениамин Кавериннің «Екі капитан» романының басылымы
Books by Venyamin Kaverin.jpg|Вениамин Каверин шығармаларының басылымдары
&lt;/gallery&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Вениамин Александрович Каверин|Вениамин Каверин]]
* [[Георгий Седов]]
* [[Георгий Брусилов]]
* [[Владимир Русанов]]
* [[Солтүстік теңіз жолы]]
* [[Норд-Ост]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:The_Two_Captains Wikimedia Commons-тағы «The Two Captains» санаты]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:В._Каверин_«Два_капитана»._Обложка_первого_издания_1940.jpg Романның 1940 жылғы алғашқы басылым мұқабасының фотосы]
* [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/5/55/Kaverin-dva-kapitana-pskov.JPG Псковтағы «Екі капитан» ескерткішінің фотосы]
* [https://ru.wikiquote.org/wiki/Два_капитана «Два капитана» — Викицитатник]
* [https://arzamas.academy/mag/429-2cap Мария Майофис. «Как читать „Двух капитанов“» — Arzamas]
* [https://rg.ru/2022/04/19/istoricheskij-mostik-dvuh-kapitanov.html Василий Авченко. «Исторический мостик „Двух капитанов“» — «Родина» журналы]
* [https://www.kaverin.ru/dva-kapitana/muzej/2289-muzej «Екі капитан» романының музейі]

[[Санат:Орыс тіліндегі романдар]]
[[Санат:Шытырман оқиғалы романдар]]
[[Санат:1944 жылғы романдар]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы туралы кітаптар]]
[[Санат:Вениамин Каверин шығармалары]]</text>
      <sha1>bwxu18v7q2ji5w850c7wjr9pf3xsgpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:VeridianEditor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>783097</id>
    <redirect title="Қатысушы талқылауы:Spähpanzer" />
    <revision>
      <id>3626441</id>
      <timestamp>2026-07-05T06:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vladimir Solovjev</username>
        <id>28571</id>
      </contributor>
      <comment>Vladimir Solovjev [[Қатысушы талқылауы:VeridianEditor]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Spähpanzer]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/VeridianEditor|VeridianEditor]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Spähpanzer|Spähpanzer]]&quot;</comment>
      <origin>3626441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="eopu97709i69tt0qswjp9hqa0flozra" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Spähpanzer]]</text>
      <sha1>eopu97709i69tt0qswjp9hqa0flozra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Штефан-Водэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783098</id>
    <revision>
      <id>3626511</id>
      <timestamp>2026-07-05T09:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Штефан-Водэ''' ({{lang-ro|Ştefan Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Штефан Вода ауданы]]ның орталығы.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Молдова қалалары]]</comment>
      <origin>3626511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="f9istdvkgza9yhly95jyg7jn03ehi99" xml:space="preserve">'''Штефан-Водэ''' ({{lang-ro|Ştefan Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Штефан Вода ауданы]]ның орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>f9istdvkgza9yhly95jyg7jn03ehi99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626512</id>
      <parentid>3626511</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3626512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="9acp58s383d06jck3qko6v8dw4qlluq" xml:space="preserve">'''Штефан-Водэ''' ({{lang-ro|Ştefan Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Штефан Вода ауданы]]ның орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>9acp58s383d06jck3qko6v8dw4qlluq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626513</id>
      <parentid>3626512</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3626513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="3ym42t4k59f9vylla85o3gh5xozqd1d" xml:space="preserve">'''Штефан-Водэ''' ({{lang-ro|Ştefan Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Штефан Вода ауданы]]ның орталығы. Штефан-Водэ халқының саны 2026 жылы 8600 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>3ym42t4k59f9vylla85o3gh5xozqd1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626514</id>
      <parentid>3626513</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3626514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="1sfs7g3hpi2yw0nxnq1a5uijd8jgiqb" xml:space="preserve">'''Штефан-Водэ''' ({{lang-ro|Ştefan Vodă}}) — [[Молдова]]дағы қала, [[Штефан Вода ауданы]]ның орталығы. Штефан-Водэ халқының саны 2026 жылы 8600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-stefan-voda-10881.html|title=Население Штефан-Водэ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-5|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>1sfs7g3hpi2yw0nxnq1a5uijd8jgiqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актриса Жанна Самаридің портреті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783099</id>
    <revision>
      <id>3626521</id>
      <timestamp>2026-07-05T09:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Жанна Ж</username>
        <id>156090</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Сурет:Pierre-Auguste Renoir 096.jpg|thumb|right|250px|]] '''Актриса Жанна Самаридің портреті''' ({{lang-fr|Portrait de l'actrice Jeanne Samary}}) — әйгілі француз кескіндемешісі [[Пьер Огюст Ренуар]] 1877 жылы салған [[портрет]]. Өлшемдері — 56 × 46 см.  Мұнда Париждегі «Комеди Франсез» театрының жас актрисасы [...</comment>
      <origin>3626521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1007" sha1="4jnoxcg1ewp10ze55f0stnd4hbp487n" xml:space="preserve">[[Сурет:Pierre-Auguste Renoir 096.jpg|thumb|right|250px|]]
'''Актриса Жанна Самаридің портреті''' ({{lang-fr|Portrait de l'actrice Jeanne Samary}}) — әйгілі француз кескіндемешісі [[Пьер Огюст Ренуар]] 1877 жылы салған [[портрет]]. Өлшемдері — 56 × 46 см.

Мұнда Париждегі «Комеди Франсез» театрының жас актрисасы [[Жанна Самари]] бейнеленген. Суретті коллекционер Иван Морозов сатып алған. Революциядан кейін ол [[А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы]]на түсті.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Пьер Огюст Ренуар суреттері]]
[[Санат:1877 жылы салынған суреттер]]
[[Санат:Портреттер]]</text>
      <sha1>4jnoxcg1ewp10ze55f0stnd4hbp487n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3626531</id>
      <parentid>3626521</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Жанна Ж</username>
        <id>156090</id>
      </contributor>
      <origin>3626531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="6eczgm6i3hu6f59tiariutezg728b4t" xml:space="preserve">[[Сурет:Pierre-Auguste Renoir 096.jpg|thumb|right|250px|]]
'''Актриса Жанна Самаридің портреті''' ({{lang-fr|Portrait de l'actrice Jeanne Samary}}) — әйгілі француз кескіндемешісі [[Пьер Огюст Ренуар]] 1877 жылы салған [[портрет]]. Өлшемдері — 56 × 46 см.

Мұнда Париждегі «Комеди Франсез» театрының жас актрисасы [[Жанна Самари]] бейнеленген. Суретті коллекционер Иван Морозов сатып алған. Революциядан кейін ол [[А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы]]на түсті.

[[Сурет:Jeanna Samary-Renoir.png|thumb|left|200px|]]
Актриса тұрмысқа шыққанға дейін суретшінің шеберханасына жақын тұрған. Сол жылдары Ренуар оған тағы бірнеше суретін арнаған еді.

1878 жылы суретші Жаннаны алқызыл нарядта толық бойымен салады. Бұл суреті Петербургтың [[Эрмитаж]]ында сақталынуда.&lt;ref&gt;E. Romano, ed. ''Renoir. Los Grandes Genios del Arte'', volume 10, Madrid, Unidad Editorial. p. 192&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Пьер Огюст Ренуар суреттері]]
[[Санат:1877 жылы салынған суреттер]]
[[Санат:Портреттер]]</text>
      <sha1>6eczgm6i3hu6f59tiariutezg728b4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астана қаласының бас мешіті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783100</id>
    <redirect title="Нұрсұлтан мешіті" />
    <revision>
      <id>3626536</id>
      <timestamp>2026-07-05T10:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mheidegger</username>
        <id>1111</id>
      </contributor>
      <comment>Mheidegger [[Астана қаласының бас мешіті]] бетін [[Нұрсұлтан мешіті]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3626536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="qtirfho7xp00mektc726j9qmchrhs2j" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Нұрсұлтан мешіті]]</text>
      <sha1>qtirfho7xp00mektc726j9qmchrhs2j</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>