វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 8106 337314 337313 2026-07-13T12:28:25Z Ambitious miss 48564 /* សំរាយបញ្ជាក់ឧទាហរណ៍ */ I fixed formula 337314 wikitext text/x-wiki នៅក្នុង[[គណិតវិទ្យា]]​ '''អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់''' ឬអនុគមន៍ស៊ីក្លូមេទ្រីក គឺជា[[អនុគមន៍ច្រាស់]]នៃ[[អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ]]។ អនុគមន៍ច្រាស់សំខាន់ៗត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងតារាងខាងក្រោម។ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !ឈ្មោះ !កំនត់សំគាល់ទូទៅ !និយមន័យ !ដែនកំនត់នៃ ''x'' ចំពោះលទ្ធផលពិត !ចន្លោះនៃតំលៃគោលទូទៅ |- | អាកស៊ីនុស || ''y'' = arcsin(''x'')|| ''x'' = [[ស៊ីនុស|sin]](''y'')|| ពី −1 ដល់ +1 || −π/2 ≤ ''y'' ≤ π/2 |- | អាកកូស៊ីនុស || ''y'' = arccos(''x'')|| ''x'' = [[កូស៊ីនុស|cos]](''y'')|| ពី −1 ដល់ +1 || 0 ≤ ''y'' ≤ π |- | អាកតង់សង់ || ''y'' = arctan(''x'')|| ''x'' = [[តង់សង់|tan]](''y'')|| ទាំងអស់ || −π/2 < ''y'' < π/2 |- | អាកកូតង់សង់ || ''y'' = arccot(''x'')||''x'' = [[កូតង់សង់|cot]](''y'')|| ទាំងអស់ | 0 < ''y'' < π |- | អាកសេកង់ || ''y'' = arcsec(''x'')|| ''x'' = [[សេកង់|sec]](''y'')|| ពី −∞ ដល់ −1 ឬ ពី 1 ដល់ ∞ || 0 ≤ ''y'' < π/2 ឬ π/2 < ''y'' ≤ π |- | អាកកូសេកង់ || ''y'' = arccsc(''x'')|| ''x'' = [[កូសេកង់|csc]](''y'')|| ពី −∞ ដល់ −1 ឬ ពី 1 ដល់ ∞ || −π/2 ≤ ''y'' < 0 ឬ 0 < ''y'' ≤ π/2 |- |} ប្រសិនបើ x ជា[[ចំនួនកុំផ្លិច]] នោះដែនកំនត់នៃ y អាចអនុវត្តបានតែចំពោះ[[ផ្នែកពិត]]ប៉ុណ្ណោះ។ កំនត់សំគាល់ <math>\sin^{-1} , \cos^{-1}</math> ជាដើម ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ចំពោះ arcsin, arccos ជាដើម។ ប៉ន្តែការសន្មតនេះវាអាចធ្វើអោយមានការភាន់ច្រលំជាមួយ​កន្សោមមួយចំនួនដូចជា <math>sin^2 (x) \,</math> ។ [[ឯកសារ:ArcSin and ArcCos.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arcsin(x) និង f(x) = arccos(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] [[ឯកសារ:ArcTan and ArcCot.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arctan(x) និង f(x) = arccot(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] [[ឯកសារ:ArcSec and ArcCsc.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arcsec(x) និង f(x) = arccsc(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] == ទំនាក់ទំនងក្នុងអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == :&lt;math>\arccos x = \frac{\pi}{2} - \arcsin x &lt;/math> :&lt;math>\arccot x = \frac{\pi}{2} - \arctan x &lt;/math> :&lt;math>\arccsc x = \frac{\pi}{2} - \arcsec x &lt;/math> ចំពោះមុំផ្ទុយ :&lt;math>\arcsin (-x) = - \arcsin x \!&lt;/math> :&lt;math>\arccos (-x) = \pi - \arccos x \!&lt;/math> :&lt;math>\arctan (-x) = - \arctan x \!&lt;/math> :&lt;math>\arccot (-x) = \pi - \arccot x \!&lt;/math> :&lt;math>\arcsec (-x) = \pi - \arcsec x \!&lt;/math> :&lt;math>\arccsc (-x) = - \arccsc x \!&lt;/math> ចំពោះមុំចំរាស់: :&lt;math>\arccos \frac{1}{x} \,= \arcsec x &lt;/math> :&lt;math>\arcsin \frac{1}{x} \,= \arccsc x &lt;/math> :&lt;math>\arctan \frac{1}{x} = \frac{\pi}{2} - \arctan x =\arccot x, \ &lt;/math> ប្រសិនបើ &lt;math>\ x > 0&lt;/math> :&lt;math>\arctan \frac{1}{x} = -\frac{\pi}{2} - \arctan x = -\pi + \arccot x, \ &lt;/math> ប្រសិនបើ &lt;math>\ x &lt; 0&lt;/math> :&lt;math>\arccot \frac{1}{x} = \frac{\pi}{2} - \arccot x =\arctan x, \ &lt;/math> == ដេរីវេនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == :<math> \begin{align} \frac{d}{dx} \arcsin x & {}= \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}\\ \frac{d}{dx} \arccos x & {}= \frac{-1}{\sqrt{1-x^2}}\\ \frac{d}{dx} \arctan x & {}= \frac{1}{1+x^2}\\ \frac{d}{dx} \arccot x & {}= \frac{-1}{1+x^2}\\ \frac{d}{dx} \arcsec x & {}= \frac{1}{x^2\,\sqrt{1-{1 \over {x^2}}}}\\ \frac{d}{dx} \arccsc x & {}= \frac{-1}{x^2\,\sqrt{1-{1 \over {x^2}}}} \end{align}</math> ចំពោះតែតំលៃនៃ <math>x \,</math>៖ :<math> \begin{align} \frac{d}{dx} \arcsec x & {}= \frac{1}{|x|\,\sqrt{x^2-1}}; \qquad |x| > 1\\ \frac{d}{dx} \arccsc x & {}= \frac{-1}{|x|\,\sqrt{x^2-1}}; \qquad |x| > 1 \end{align}</math> ចំពោះដេរីវេធម្មតា៖ ប្រសិនបើ <math>\theta = \arcsin x \!</math> យើងបាន៖ :<math>\frac{d \arcsin x}{dx} = \frac{d \theta}{d \sin \theta} = \frac{1} {\cos \theta} = \frac{1} {\sqrt{1-\sin^2 \theta}} = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}</math> == អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ជាកន្សោមអាំងតេក្រាល == :<math> \begin{align} \arcsin x &{}= \int_0^x \frac {1} {\sqrt{1 - z^2}}\,dz,\qquad |x| \leq 1\\ \arccos x &{}= \int_x^1 \frac {1} {\sqrt{1 - z^2}}\,dz,\qquad |x| \leq 1\\ \arctan x &{}= \int_0^x \frac 1 {z^2 + 1}\,dz,\\ \arccot x &{}= \int_x^\infty \frac {1} {z^2 + 1}\,dz,\\ \arcsec x &{}= \int_1^x \frac 1 {z \sqrt{z^2 - 1}}\,dz, \qquad x \geq 1\\ \arccsc x &{}= \int_x^\infty \frac {1} {z \sqrt{z^2 - 1}}\,dz, \qquad x \geq 1 \end{align}</math> នៅពេលស្មើ 1 នោះអាំងតេក្រាលដែលមានដែនកំនត់កំនត់ ជាimproper integral ប៉ុន្តែវានៅតែអាចកំនត់បាន។ == ស៊េរីអានន្ត == :<math> \begin{align} \arcsin z & {}= z + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^3} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^5} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^7} {7} + \cdots\\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{2n+1}} {(2n+1)} ; \qquad | z | \le 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccos z & {}= \frac {\pi} {2} - \arcsin z \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \left(z + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^3} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^5} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^7} {7} + \cdots \right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{2n+1}} {(2n+1)} ; \qquad | z | \le 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arctan z & {}= z - \frac {z^3} {3} +\frac {z^5} {5} -\frac {z^7} {7} +\cdots \\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \frac {(-1)^n z^{2n+1}} {2n+1} ; \qquad | z | \le 1 \qquad z \neq i,-i \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccot z & {}= \frac {\pi} {2} - \arctan z \\ & {}= \frac {\pi} {2} - ( z - \frac {z^3} {3} +\frac {z^5} {5} -\frac {z^7} {7} +\cdots ) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \frac {(-1)^n z^{2n+1}} {2n+1} ; \qquad | z | \le 1 \qquad z \neq i,-i \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arcsec z & {}= \arccos\left(z^{-1}\right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \left(z^{-1} + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^{-3}} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^{-5}} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^{-7}} {7} + \cdots \right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{-(2n+1)}} {(2n+1)} ; \qquad \left| z \right| \ge 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccsc z & {}= \arcsin\left(z^{-1}\right) \\ & {}= z^{-1} + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^{-3}} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4 } \right) \frac {z^{-5}} {5} + \left( \frac {1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6} \right) \frac {z^{-7}} {7} +\cdots \\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{-(2n+1)}} {2n+1} ; \qquad \left| z \right| \ge 1 \end{align} </math> Leonhard Euler បានរកឃើញស៊េរីដែលមានភាពប្រសើរជាច្រើនបន្ថែមទៀតសំរាប់អាកតង់សង់ដូចខាងក្រោម៖ :<math>\arctan x = \frac{x}{1+x^2} \sum_{n=0}^\infty \prod_{k=1}^n \frac{2k x^2}{(2k+1)(1+x^2)}.</math> (សំគាល់៖ តួក្នុងផលបូកចំពោះ ''n''= 0 គឺផលគុណទទេ ដែលស្មើ 1) វាអាចសំដែងដោយ៖ :<math>\arctan x = \sum_{n=0}^\infty \frac{2^{\,2n}\,(n!)^2}{\left(2n+1\right)!} \; \frac{x^{\,2n+1}}{\left(1+x^2\right)^{n+1}}</math> == ប្រភាគបន្តបន្ទាប់ចំពោះអាកតង់សង់ == ចំពោះភាពឆ្លាស់នៃស៊េរីស្វ័យគុណសំពោះអាកតង់សង់​គឺវាមានលក្ខណៈជាប្រភាគបន្តបន្ទាប់។ :<math> \arctan(z)=\cfrac{z}{1 + \cfrac{z^2}{3 + \cfrac{4 z^2}{5 + \cfrac{9 z^2}{7 + \cfrac{16 z^2}{9 + \cfrac{25 z^2}{\ddots\,}}}}}}\, </math><br /> វាពិតនីក្នុងបំណែកប្លង់កុំផ្លិច។ មានពីរបំណែកពី −i ដល់ចំនុចដែលមានតំលៃអានន្ត។ និងមួយបំណែកទៀតពី i ដល់ចំនុចត្រង់អានន្ត។ វាដំណើរការឥតខ្ចោះនៅចន្លោះពី −១ ដល់ ១ ។ == អាំងតេក្រាលមិនកំនត់នៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == ចំពោះតំលៃពិត និងតំលៃកុំផ្លិចនៃ x :<math> \begin{align} \int \arcsin x\,dx &{}= x\,\arcsin x + \sqrt{1-x^2} + C\\ \int \arccos x\,dx &{}= x\,\arccos x - \sqrt{1-x^2} + C\\ \int \arctan x\,dx &{}= x\,\arctan x - \frac{1}{2}\ln\left(1+x^2\right) + C\\ \int \arccot x\,dx &{}= x\,\arccot x + \frac{1}{2}\ln\left(1+x^2\right) + C\\ \int \arcsec x\,dx &{}= x\,\arcsec x - \ln\left(x(1+\sqrt{{x^2-1}\over x^2})\right) + C\\ \int \arccsc x\,dx &{}= x\,\arccsc x + \ln\left(x(1+\sqrt{{x^2-1}\over x^2})\right) + C \end{align}</math> ចំពោះតំលៃពិតនៃ ''x≥1''៖ :<math> \begin{align} \int \arcsec x\,dx &{}= x\,\arcsec x - \ln\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) + C\\ \int \arccsc x\,dx &{}= x\,\arccsc x + \ln\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) + C \end{align}</math> ទាំងអស់នេះអាចទាញបានដោយប្រើ[[អាំងតេក្រាលដោយផ្នែក]] និងដេរីវេធម្មតា បង្ហាញដូចខាងលើe. === សំរាយបញ្ជាក់ឧទាហរណ៍ === ដោយប្រើ <math>\int u\,\mathrm{d}v = u v - \int v\,\mathrm{d}u</math> តាង :<math> \begin{align} u &{}=&\arcsin x &\quad\quad\mathrm{d}v = \mathrm{d}x\\ \mathrm{d}u &{}=&\frac{\mathrm{d}x}{\sqrt{1-x^2}}&\quad\quad{}v = x \end{align}</math> គេបាន :<math>\int \arcsin x\,\mathrm{d}x = x \arcsin x - \int \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\,\mathrm{d}x</math> [[អាំងតេក្រាលប្តូរអថេរ|ដោយជំនួស]] <math>k = 1 - x^2\,</math>។ នោះ <math>\mathrm{d}k = -2x\,\mathrm{d}x</math> និង :<math>\int \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\,\mathrm{d}x = -\frac{1}{2}\int \frac{\mathrm{d}k}{\sqrt{k}} = -\sqrt{k}+C</math> ជំនួសត្រឡប់វិញ ''x'' គេបាន :<math>\int \arcsin x\,\mathrm{d}x = x \arcsin x + \sqrt{1-x^2}+C</math> == វិធីសាស្រ្តចំបងក្នុងការគណនាអាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកស៊ីនុស សូមប្រើ៖ :<math>\arcsin x = \arctan \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}</math> * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកកូស៊ីនុស សូមប្រើ៖ :<math>\arccos x = \frac{\pi}{2} - \arcsin x</math> * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកតង់សង់ចំពោះ x ក្បែរសូន្យ សូមប្រើវិធីសាស្រ្តគណនាអាកតង់សង់នៃប្រភាគបន្តបន្ទាប់ខាងលើ។ ដើម្បីគណនាអាកតងសង់ចំពោះតំលៃ x ផ្សេងៗទៀត សូមប្រើ៖ :<math>\arctan x = 2 \arctan \frac{x}{1+\sqrt{1+x^2}}</math> * ដើម្បីគណនាអាកកូតង់សង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arccot x = \frac{\pi}{2} - \arctan x</math> * ដើម្បីគណនាអាកសេកង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arcsec x = \frac{\pi}{2} - \arcsin \frac{1}{x}</math> * ដើម្បីគណនាអាកកូសេកង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arccsc x = \arcsin \frac{1}{x}</math> == ទំរង់លោការីត == អនុគមន៍ទាំងនេះអាចសំដែងជាទំរង់លោការីតដោយប្រើ [[លោការីតកុំផ្លិច]]។ នេះជាការពន្លាតដែនកំនត់របស់អនុគមន៍ទាំងនេះទៅក្នុង[[ប្លង់កុំផ្លិច]]។ :<math> \begin{align} \arcsin x &{}= -i\,\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right) &{}= \arccsc \frac{1}{x}\\ \arccos x &{}= -i\,\log\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) = \frac{\pi}{2}\,+i\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right) = \frac{\pi}{2}-\arcsin x &{}= \arcsec \frac{1}{x}\\ \arctan x &{}= \frac{i}{2}\left(\log\left(1-i\,x\right)-\log\left(1+i\,x\right)\right) &{}= \arccot \frac{1}{x}\\ \arccot x &{}= \frac{i}{2}\left(\log\left(1-\frac{i}{x}\right)-\log\left(1+\frac{i}{x}\right)\right) &{}= \arctan \frac{1}{x}\\ \arcsec x &{}= -i\,\log\left(\sqrt{\frac{1}{x^2}-1}+\frac{1}{x}\right) = i\,\log\left(\sqrt{1-\frac{1}{x^2}}+\frac{i}{x}\right)+\frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{2}-\arccsc x &{}= \arccos \frac{1}{x}\\ \arccsc x &{}= -i\,\log\left(\sqrt{1-\frac{1}{x^2}}+\frac{i}{x}\right) &{}= \arcsin \frac{1}{x} \end{align}</math> សំរាយបញ្ជាក់នៃទំនាក់ទំនងទាំងនេះ​ គឺធ្វើតាមរយៈពន្លាតវាក្នុង​ទំរង់អិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃ[[​អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ]]។ === សំរាយបញ្ជាក់ឧទាហរណ៍ === :<math>\arcsin x\,=\,\theta</math> :<math>\frac{e^{i\,\theta}-e^{-i\,\theta}}{2i}\,=\,x</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(និយមន័យអិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃស៊ីនុស) តាង :<math>k=e^{i\,\theta}.</math> គេបាន :<math>\frac{k-\frac{1}{k}}{2i}\,=\,x</math> :<math>k^2-2\,i\,k\,x-1\,=\,0</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(ដំណោះស្រាយចំពោះ<math>k</math>) :<math>k\,=\,i\,x\pm\sqrt{1-x^2}\,=\,e^{i\,\theta}</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(យកផ្នែកខាងវិជ្ជមាន) :<math>\theta\,=\,\arcsin\,x\,=\,-i\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right)</math>&nbsp;&nbsp;Q.E.D. {| style="text-align:center" align="center" |+ '''អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ក្នុង[[ប្លង់កុំផ្លិច]]'''' |[[ឯកសារ:Complex arcsin.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex arccos.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex arctan.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcCot.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcSec.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcCsc.jpg|1000x140px|ទទេ]] |- |<math> \arcsin(z) \, </math> |<math> \arccos(z) \, </math> |<math> \arctan(z) \, </math> |<math> \arccot(z) \, </math> |<math> \arcsec(z) \, </math> |<math> \arccsc(z) \, </math> |} == រូបមន្តអាកតង់សង់បន្ថែម == :<math>\color{blue} \arctan u + \arctan v = \arctan \left( \frac{u+v}{1-uv} \right)</math> === សំរាយបញ្ជាក់ === ចាប់ផ្តើមពី :<math>\tan (\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}\,</math> និងតាង :<math> u\,=\,\tan\,\alpha\,,\,v =\,\tan\,\beta </math> == បំរើបំរាស់ក្នុងការអនុវត្តន៍ == [[ឯកសារ:Triangle ratio.png|ស្តាំ|200ភស|ត្រីកោណកែង]] អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ​មានសារៈសំខាន់នៅពេលគេចង់រករ​ង្វាស់[[មុំ]]ដែលនៅសល់ពីរផ្សេងទៀតនៃ[[ត្រីកោណកែង]] ដែលគេស្គាល់រួចជាស្រេចនូវ​រង្វាស់ប្រវែងនៃត្រីកោណកែងនេះ។ ដោយប្រើអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ :<math>\theta = \arcsin \left( \frac{\text{opposite}}{\text{hypotenuse}} \right)</math> '''សំគាល់៖ opposite = ជ្រុងឈម, hypotenuse = អ៊ីប៉ូតេនុស និង adjacent = ជ្រុងជាប់''' ជាញឹកញាប់ អ៊ីប៉ូតេនុសជារង្វាស់ជ្រុងដែលគេមិនប្រាប់ និងចាំបាច់ត្រូវរកមុនពេលប្រើប្រាស់អាក់ស៊ីនុស ឬ អាកកូស៊ីនុស។ អ្នកអាចគណនាមុំនៃត្រីកោណដោយមិនចាំបាច់ដឹងប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុសក៏បាន។ :<math>\theta = \arctan \left( \frac{\text{opposite}}{\text{adjacent}} \right)</math> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា]] h01435drmrejeitabwxhhk4ailju7y7 337333 337314 2026-07-14T08:56:40Z Ambitious miss 48564 /* ទំនាក់ទំនងក្នុងអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ */ I fixed list 337333 wikitext text/x-wiki នៅក្នុង[[គណិតវិទ្យា]]​ '''អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់''' ឬអនុគមន៍ស៊ីក្លូមេទ្រីក គឺជា[[អនុគមន៍ច្រាស់]]នៃ[[អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ]]។ អនុគមន៍ច្រាស់សំខាន់ៗត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងតារាងខាងក្រោម។ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !ឈ្មោះ !កំនត់សំគាល់ទូទៅ !និយមន័យ !ដែនកំនត់នៃ ''x'' ចំពោះលទ្ធផលពិត !ចន្លោះនៃតំលៃគោលទូទៅ |- | អាកស៊ីនុស || ''y'' = arcsin(''x'')|| ''x'' = [[ស៊ីនុស|sin]](''y'')|| ពី −1 ដល់ +1 || −π/2 ≤ ''y'' ≤ π/2 |- | អាកកូស៊ីនុស || ''y'' = arccos(''x'')|| ''x'' = [[កូស៊ីនុស|cos]](''y'')|| ពី −1 ដល់ +1 || 0 ≤ ''y'' ≤ π |- | អាកតង់សង់ || ''y'' = arctan(''x'')|| ''x'' = [[តង់សង់|tan]](''y'')|| ទាំងអស់ || −π/2 < ''y'' < π/2 |- | អាកកូតង់សង់ || ''y'' = arccot(''x'')||''x'' = [[កូតង់សង់|cot]](''y'')|| ទាំងអស់ | 0 < ''y'' < π |- | អាកសេកង់ || ''y'' = arcsec(''x'')|| ''x'' = [[សេកង់|sec]](''y'')|| ពី −∞ ដល់ −1 ឬ ពី 1 ដល់ ∞ || 0 ≤ ''y'' < π/2 ឬ π/2 < ''y'' ≤ π |- | អាកកូសេកង់ || ''y'' = arccsc(''x'')|| ''x'' = [[កូសេកង់|csc]](''y'')|| ពី −∞ ដល់ −1 ឬ ពី 1 ដល់ ∞ || −π/2 ≤ ''y'' < 0 ឬ 0 < ''y'' ≤ π/2 |- |} ប្រសិនបើ x ជា[[ចំនួនកុំផ្លិច]] នោះដែនកំនត់នៃ y អាចអនុវត្តបានតែចំពោះ[[ផ្នែកពិត]]ប៉ុណ្ណោះ។ កំនត់សំគាល់ <math>\sin^{-1} , \cos^{-1}</math> ជាដើម ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ចំពោះ arcsin, arccos ជាដើម។ ប៉ន្តែការសន្មតនេះវាអាចធ្វើអោយមានការភាន់ច្រលំជាមួយ​កន្សោមមួយចំនួនដូចជា <math>sin^2 (x) \,</math> ។ [[ឯកសារ:ArcSin and ArcCos.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arcsin(x) និង f(x) = arccos(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] [[ឯកសារ:ArcTan and ArcCot.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arctan(x) និង f(x) = arccot(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] [[ឯកសារ:ArcSec and ArcCsc.svg|300ភស|ស្តាំ|រូបតូច|តំលៃគោលនៃ អនុគមន៍ f(x) = arcsec(x) និង f(x) = arccsc(x) នៅក្នុងប្លង់ដេកាត]] == ទំនាក់ទំនងក្នុងអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == <math>\arccos x = \frac{\pi}{2} - \arcsin x </math> <math>\arccot x = \frac{\pi}{2} - \arctan x </math> <math>\arccsc x = \frac{\pi}{2} - \arcsec x </math> ចំពោះមុំផ្ទុយ <math>\arcsin (-x) = - \arcsin x \!</math> <math>\arccos (-x) = \pi - \arccos x \!</math> <math>\arctan (-x) = - \arctan x \!</math> <math>\arccot (-x) = \pi - \arccot x \!</math> <math>\arcsec (-x) = \pi - \arcsec x \!</math> <math>\arccsc (-x) = - \arccsc x \!</math> ចំពោះមុំចំរាស់: <math>\arccos \frac{1}{x} \,= \arcsec x </math> <math>\arcsin \frac{1}{x} \,= \arccsc x </math> <math>\arctan \frac{1}{x} = \frac{\pi}{2} - \arctan x =\arccot x, \ </math> ប្រសិនបើ <math>\ x > 0</math> <math>\arctan \frac{1}{x} = -\frac{\pi}{2} - \arctan x = -\pi + \arccot x, \ </math> ប្រសិនបើ <math>\ x < 0</math> <math>\arccot \frac{1}{x} = \frac{\pi}{2} - \arccot x =\arctan x, \ </math> == ដេរីវេនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == :<math> \begin{align} \frac{d}{dx} \arcsin x & {}= \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}\\ \frac{d}{dx} \arccos x & {}= \frac{-1}{\sqrt{1-x^2}}\\ \frac{d}{dx} \arctan x & {}= \frac{1}{1+x^2}\\ \frac{d}{dx} \arccot x & {}= \frac{-1}{1+x^2}\\ \frac{d}{dx} \arcsec x & {}= \frac{1}{x^2\,\sqrt{1-{1 \over {x^2}}}}\\ \frac{d}{dx} \arccsc x & {}= \frac{-1}{x^2\,\sqrt{1-{1 \over {x^2}}}} \end{align}</math> ចំពោះតែតំលៃនៃ <math>x \,</math>៖ :<math> \begin{align} \frac{d}{dx} \arcsec x & {}= \frac{1}{|x|\,\sqrt{x^2-1}}; \qquad |x| > 1\\ \frac{d}{dx} \arccsc x & {}= \frac{-1}{|x|\,\sqrt{x^2-1}}; \qquad |x| > 1 \end{align}</math> ចំពោះដេរីវេធម្មតា៖ ប្រសិនបើ <math>\theta = \arcsin x \!</math> យើងបាន៖ :<math>\frac{d \arcsin x}{dx} = \frac{d \theta}{d \sin \theta} = \frac{1} {\cos \theta} = \frac{1} {\sqrt{1-\sin^2 \theta}} = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}</math> == អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ជាកន្សោមអាំងតេក្រាល == :<math> \begin{align} \arcsin x &{}= \int_0^x \frac {1} {\sqrt{1 - z^2}}\,dz,\qquad |x| \leq 1\\ \arccos x &{}= \int_x^1 \frac {1} {\sqrt{1 - z^2}}\,dz,\qquad |x| \leq 1\\ \arctan x &{}= \int_0^x \frac 1 {z^2 + 1}\,dz,\\ \arccot x &{}= \int_x^\infty \frac {1} {z^2 + 1}\,dz,\\ \arcsec x &{}= \int_1^x \frac 1 {z \sqrt{z^2 - 1}}\,dz, \qquad x \geq 1\\ \arccsc x &{}= \int_x^\infty \frac {1} {z \sqrt{z^2 - 1}}\,dz, \qquad x \geq 1 \end{align}</math> នៅពេលស្មើ 1 នោះអាំងតេក្រាលដែលមានដែនកំនត់កំនត់ ជាimproper integral ប៉ុន្តែវានៅតែអាចកំនត់បាន។ == ស៊េរីអានន្ត == :<math> \begin{align} \arcsin z & {}= z + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^3} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^5} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^7} {7} + \cdots\\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{2n+1}} {(2n+1)} ; \qquad | z | \le 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccos z & {}= \frac {\pi} {2} - \arcsin z \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \left(z + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^3} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^5} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^7} {7} + \cdots \right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{2n+1}} {(2n+1)} ; \qquad | z | \le 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arctan z & {}= z - \frac {z^3} {3} +\frac {z^5} {5} -\frac {z^7} {7} +\cdots \\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \frac {(-1)^n z^{2n+1}} {2n+1} ; \qquad | z | \le 1 \qquad z \neq i,-i \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccot z & {}= \frac {\pi} {2} - \arctan z \\ & {}= \frac {\pi} {2} - ( z - \frac {z^3} {3} +\frac {z^5} {5} -\frac {z^7} {7} +\cdots ) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \frac {(-1)^n z^{2n+1}} {2n+1} ; \qquad | z | \le 1 \qquad z \neq i,-i \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arcsec z & {}= \arccos\left(z^{-1}\right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \left(z^{-1} + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^{-3}} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^{-5}} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^{-7}} {7} + \cdots \right) \\ & {}= \frac {\pi} {2} - \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{-(2n+1)}} {(2n+1)} ; \qquad \left| z \right| \ge 1 \end{align} </math> <!-- extra blank line for legibility --> :<math> \begin{align} \arccsc z & {}= \arcsin\left(z^{-1}\right) \\ & {}= z^{-1} + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^{-3}} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4 } \right) \frac {z^{-5}} {5} + \left( \frac {1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6} \right) \frac {z^{-7}} {7} +\cdots \\ & {}= \sum_{n=0}^\infty \left( \frac {(2n)!} {2^{2n}(n!)^2} \right) \frac {z^{-(2n+1)}} {2n+1} ; \qquad \left| z \right| \ge 1 \end{align} </math> Leonhard Euler បានរកឃើញស៊េរីដែលមានភាពប្រសើរជាច្រើនបន្ថែមទៀតសំរាប់អាកតង់សង់ដូចខាងក្រោម៖ :<math>\arctan x = \frac{x}{1+x^2} \sum_{n=0}^\infty \prod_{k=1}^n \frac{2k x^2}{(2k+1)(1+x^2)}.</math> (សំគាល់៖ តួក្នុងផលបូកចំពោះ ''n''= 0 គឺផលគុណទទេ ដែលស្មើ 1) វាអាចសំដែងដោយ៖ :<math>\arctan x = \sum_{n=0}^\infty \frac{2^{\,2n}\,(n!)^2}{\left(2n+1\right)!} \; \frac{x^{\,2n+1}}{\left(1+x^2\right)^{n+1}}</math> == ប្រភាគបន្តបន្ទាប់ចំពោះអាកតង់សង់ == ចំពោះភាពឆ្លាស់នៃស៊េរីស្វ័យគុណសំពោះអាកតង់សង់​គឺវាមានលក្ខណៈជាប្រភាគបន្តបន្ទាប់។ :<math> \arctan(z)=\cfrac{z}{1 + \cfrac{z^2}{3 + \cfrac{4 z^2}{5 + \cfrac{9 z^2}{7 + \cfrac{16 z^2}{9 + \cfrac{25 z^2}{\ddots\,}}}}}}\, </math><br /> វាពិតនីក្នុងបំណែកប្លង់កុំផ្លិច។ មានពីរបំណែកពី −i ដល់ចំនុចដែលមានតំលៃអានន្ត។ និងមួយបំណែកទៀតពី i ដល់ចំនុចត្រង់អានន្ត។ វាដំណើរការឥតខ្ចោះនៅចន្លោះពី −១ ដល់ ១ ។ == អាំងតេក្រាលមិនកំនត់នៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == ចំពោះតំលៃពិត និងតំលៃកុំផ្លិចនៃ x :<math> \begin{align} \int \arcsin x\,dx &{}= x\,\arcsin x + \sqrt{1-x^2} + C\\ \int \arccos x\,dx &{}= x\,\arccos x - \sqrt{1-x^2} + C\\ \int \arctan x\,dx &{}= x\,\arctan x - \frac{1}{2}\ln\left(1+x^2\right) + C\\ \int \arccot x\,dx &{}= x\,\arccot x + \frac{1}{2}\ln\left(1+x^2\right) + C\\ \int \arcsec x\,dx &{}= x\,\arcsec x - \ln\left(x(1+\sqrt{{x^2-1}\over x^2})\right) + C\\ \int \arccsc x\,dx &{}= x\,\arccsc x + \ln\left(x(1+\sqrt{{x^2-1}\over x^2})\right) + C \end{align}</math> ចំពោះតំលៃពិតនៃ ''x≥1''៖ :<math> \begin{align} \int \arcsec x\,dx &{}= x\,\arcsec x - \ln\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) + C\\ \int \arccsc x\,dx &{}= x\,\arccsc x + \ln\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) + C \end{align}</math> ទាំងអស់នេះអាចទាញបានដោយប្រើ[[អាំងតេក្រាលដោយផ្នែក]] និងដេរីវេធម្មតា បង្ហាញដូចខាងលើe. === សំរាយបញ្ជាក់ឧទាហរណ៍ === ដោយប្រើ <math>\int u\,\mathrm{d}v = u v - \int v\,\mathrm{d}u</math> តាង :<math> \begin{align} u &{}=&\arcsin x &\quad\quad\mathrm{d}v = \mathrm{d}x\\ \mathrm{d}u &{}=&\frac{\mathrm{d}x}{\sqrt{1-x^2}}&\quad\quad{}v = x \end{align}</math> គេបាន :<math>\int \arcsin x\,\mathrm{d}x = x \arcsin x - \int \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\,\mathrm{d}x</math> [[អាំងតេក្រាលប្តូរអថេរ|ដោយជំនួស]] <math>k = 1 - x^2\,</math>។ នោះ <math>\mathrm{d}k = -2x\,\mathrm{d}x</math> និង :<math>\int \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\,\mathrm{d}x = -\frac{1}{2}\int \frac{\mathrm{d}k}{\sqrt{k}} = -\sqrt{k}+C</math> ជំនួសត្រឡប់វិញ ''x'' គេបាន :<math>\int \arcsin x\,\mathrm{d}x = x \arcsin x + \sqrt{1-x^2}+C</math> == វិធីសាស្រ្តចំបងក្នុងការគណនាអាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រច្រាស់ == * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកស៊ីនុស សូមប្រើ៖ :<math>\arcsin x = \arctan \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}</math> * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកកូស៊ីនុស សូមប្រើ៖ :<math>\arccos x = \frac{\pi}{2} - \arcsin x</math> * ដើម្បីគណនាអាំងតេក្រាលនៃអាកតង់សង់ចំពោះ x ក្បែរសូន្យ សូមប្រើវិធីសាស្រ្តគណនាអាកតង់សង់នៃប្រភាគបន្តបន្ទាប់ខាងលើ។ ដើម្បីគណនាអាកតងសង់ចំពោះតំលៃ x ផ្សេងៗទៀត សូមប្រើ៖ :<math>\arctan x = 2 \arctan \frac{x}{1+\sqrt{1+x^2}}</math> * ដើម្បីគណនាអាកកូតង់សង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arccot x = \frac{\pi}{2} - \arctan x</math> * ដើម្បីគណនាអាកសេកង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arcsec x = \frac{\pi}{2} - \arcsin \frac{1}{x}</math> * ដើម្បីគណនាអាកកូសេកង់ សូមប្រើ៖ :<math>\arccsc x = \arcsin \frac{1}{x}</math> == ទំរង់លោការីត == អនុគមន៍ទាំងនេះអាចសំដែងជាទំរង់លោការីតដោយប្រើ [[លោការីតកុំផ្លិច]]។ នេះជាការពន្លាតដែនកំនត់របស់អនុគមន៍ទាំងនេះទៅក្នុង[[ប្លង់កុំផ្លិច]]។ :<math> \begin{align} \arcsin x &{}= -i\,\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right) &{}= \arccsc \frac{1}{x}\\ \arccos x &{}= -i\,\log\left(x+\sqrt{x^2-1}\right) = \frac{\pi}{2}\,+i\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right) = \frac{\pi}{2}-\arcsin x &{}= \arcsec \frac{1}{x}\\ \arctan x &{}= \frac{i}{2}\left(\log\left(1-i\,x\right)-\log\left(1+i\,x\right)\right) &{}= \arccot \frac{1}{x}\\ \arccot x &{}= \frac{i}{2}\left(\log\left(1-\frac{i}{x}\right)-\log\left(1+\frac{i}{x}\right)\right) &{}= \arctan \frac{1}{x}\\ \arcsec x &{}= -i\,\log\left(\sqrt{\frac{1}{x^2}-1}+\frac{1}{x}\right) = i\,\log\left(\sqrt{1-\frac{1}{x^2}}+\frac{i}{x}\right)+\frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{2}-\arccsc x &{}= \arccos \frac{1}{x}\\ \arccsc x &{}= -i\,\log\left(\sqrt{1-\frac{1}{x^2}}+\frac{i}{x}\right) &{}= \arcsin \frac{1}{x} \end{align}</math> សំរាយបញ្ជាក់នៃទំនាក់ទំនងទាំងនេះ​ គឺធ្វើតាមរយៈពន្លាតវាក្នុង​ទំរង់អិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃ[[​អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ]]។ === សំរាយបញ្ជាក់ឧទាហរណ៍ === :<math>\arcsin x\,=\,\theta</math> :<math>\frac{e^{i\,\theta}-e^{-i\,\theta}}{2i}\,=\,x</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(និយមន័យអិចស្ប៉ូណង់ស្យែលនៃស៊ីនុស) តាង :<math>k=e^{i\,\theta}.</math> គេបាន :<math>\frac{k-\frac{1}{k}}{2i}\,=\,x</math> :<math>k^2-2\,i\,k\,x-1\,=\,0</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(ដំណោះស្រាយចំពោះ<math>k</math>) :<math>k\,=\,i\,x\pm\sqrt{1-x^2}\,=\,e^{i\,\theta}</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(យកផ្នែកខាងវិជ្ជមាន) :<math>\theta\,=\,\arcsin\,x\,=\,-i\log\left(i\,x+\sqrt{1-x^2}\right)</math>&nbsp;&nbsp;Q.E.D. {| style="text-align:center" align="center" |+ '''អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ក្នុង[[ប្លង់កុំផ្លិច]]'''' |[[ឯកសារ:Complex arcsin.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex arccos.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex arctan.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcCot.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcSec.jpg|1000x140px|ទទេ]] |[[ឯកសារ:Complex ArcCsc.jpg|1000x140px|ទទេ]] |- |<math> \arcsin(z) \, </math> |<math> \arccos(z) \, </math> |<math> \arctan(z) \, </math> |<math> \arccot(z) \, </math> |<math> \arcsec(z) \, </math> |<math> \arccsc(z) \, </math> |} == រូបមន្តអាកតង់សង់បន្ថែម == :<math>\color{blue} \arctan u + \arctan v = \arctan \left( \frac{u+v}{1-uv} \right)</math> === សំរាយបញ្ជាក់ === ចាប់ផ្តើមពី :<math>\tan (\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}\,</math> និងតាង :<math> u\,=\,\tan\,\alpha\,,\,v =\,\tan\,\beta </math> == បំរើបំរាស់ក្នុងការអនុវត្តន៍ == [[ឯកសារ:Triangle ratio.png|ស្តាំ|200ភស|ត្រីកោណកែង]] អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ​មានសារៈសំខាន់នៅពេលគេចង់រករ​ង្វាស់[[មុំ]]ដែលនៅសល់ពីរផ្សេងទៀតនៃ[[ត្រីកោណកែង]] ដែលគេស្គាល់រួចជាស្រេចនូវ​រង្វាស់ប្រវែងនៃត្រីកោណកែងនេះ។ ដោយប្រើអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រច្រាស់ :<math>\theta = \arcsin \left( \frac{\text{opposite}}{\text{hypotenuse}} \right)</math> '''សំគាល់៖ opposite = ជ្រុងឈម, hypotenuse = អ៊ីប៉ូតេនុស និង adjacent = ជ្រុងជាប់''' ជាញឹកញាប់ អ៊ីប៉ូតេនុសជារង្វាស់ជ្រុងដែលគេមិនប្រាប់ និងចាំបាច់ត្រូវរកមុនពេលប្រើប្រាស់អាក់ស៊ីនុស ឬ អាកកូស៊ីនុស។ អ្នកអាចគណនាមុំនៃត្រីកោណដោយមិនចាំបាច់ដឹងប្រវែងអ៊ីប៉ូតេនុសក៏បាន។ :<math>\theta = \arctan \left( \frac{\text{opposite}}{\text{adjacent}} \right)</math> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណមាត្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា]] j8iu4hkqkh5rzxeiy7rnti2kaf9o8vb 0 13501 337327 308681 2026-07-14T04:15:12Z TheRandomGoober 27248 TheRandomGoober បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក]] ទៅ [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក]]: More accurate term 308681 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:20em;" |- style="text-align:center;" !style="background: #dd9805;" colspan="3"|'''World Cup''' |- style="text-align:center;" |colspan="3"|[[ឯកសារ:world_cup_trophy.jpg|frameless|center|World cup]] |- style="text-align:center;" !style="background: #dd9805;" colspan="3"|ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:top;" |- style="vertical-align:top;" |'''រកឃើញ'''ឆ្នាំ ១៩៣០ |} World Cup រឺ ពាន​រង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក គឺជាការប្រកួតប្រជែងរបស់សមាគមបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA) ដែលបាន​បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ​ ១៩៣០​​ ។​ ការប្រកួតប្រជែងនេះត្រូវបានប្រារព្ធរាល់ ៤ឆ្នាំ​ម្ដង ចាប់តាំងពីការប្រកួត ប្រជែង​លើកដំបូងបំផុតនៅទីក្រុងម៉ុងតេវីដេអូ ប្រទេសអ៊ុយរុយហ្គាយ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាក់ខាននៅឆ្នាំ ១៩៤២ និង ១៩៤៦​ ដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ការប្រកួត គឺធ្វើការជំរុះក្រុមទាំង ៣២ រាប់បញ្ចូលទាំងម្ចាស់ផ្ទះ រឺ សហម្ចាស់ផ្ទះ(មាន​សិទ្ធិមិនបាច់ជំរុះ)​ ហើយចែកចេញជា៨ពូល គឺ ១ពូលមាន ៤ក្រុម​ និង​ធ្វើការប្រកួតរហូតដល់រកឃើញម្ចាស់ជើងឯក ។​ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៣០​មក ការប្រកួតបានធ្វើឡើងចំនួន ១៩ ដងមកហើយ​ ហើយក្នុងនោះប្រទេសប្រេស៊ីលឈ្នះចំនួន ៥ ដង ប្រទេសអ៊ីតាលីចំនួន ៤ ដង ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់់ចំនួន ៣ ដង​ ប្រទេសអាហ្សង់ទីន និង ប្រទេសបើកឆាកអ៊ុយរុយហ្គាយចំនួន ២ដង ចំនែក ប្រទេសបារាំង អង់គ្លេស​ និង អេស្ប៉ាញ បាន​ឈ្នះ ១ ដង។ ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក គឺជា ការប្រកួតកីឡាតែមួយគត់ដែលមានអ្នករង់ចាំទស្សនាច្រើនជាងគេលើពិភពលោក ។ជាក់ស្ដែង ការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រឆ្នាំ ២០០៦ នៅប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ រវាង ក្រុមជំរើសជាតិបារាំង និង ក្រុមជំរើសជាតិអ៊ីតាលី ត្រូវបានគេប្រមាណថាមានអ្នករង់ចាំទស្សនា ចំនួន៧១៥.១លាននាក់ ។ ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកចុងក្រោយបំផុត​ គឺប្រារព្ធនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង នៅឆ្នាំ ២០១០ ។ ហើយការប្រកួតលើកក្រោយនឹងប្រារព្ធនៅប្រទេសប្រេស៊ីលនៅឆ្នាំ ២០១៤ ,ប្រទេសរុស្ស៊ី នៅឆ្នាំ ២០១៨ ,ប្រទេសកាតារ នៅឆ្នាំ ២០២២ ។ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣០​ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០​ ពានរង្វាន់[[ហ្ស៊ុល រីមែត]] ត្រូវបានប្រគល់ជូនអ្នកឈ្នះ ប៉ុន្ដែវាត្រូវបានស្គាល់ដោយឈ្មោះថា ពានរង្វាន់ពិភពលោក តែប៉ុណ្ណោះ ។លុះដល់ឆ្នាំ ១៩៤៦ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឡើងវិញតាម ឈ្មោះលោកប្រធាន[[សហព័ន្ធបាលទាត់ពិភពលោក(FIFA)]] [[ហ្ស៊ុល រីមែត]] ដែលបានរៀបចំការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកដំបូងបំផុត។ ==ការប្រកួតជាអន្តរជាតិពីអតីតកាល== [[File:World cup countries best results.png|frameless|left|upright=2]] ការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិដំបូងបំផុត ត្រូវបានលេងនៅ[[ទីក្រុងក្លាសហ្គូវ(Glasgow)]]នៅឆ្នាំ ១៨៧២​ រវាងក្រុមជំរើសជាតិ [[ស្កុតឡែន]] និង ជំរើសជាតិ [[អង់គ្លេស]]​ ហើយបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផល០-០។ ចាប់តាំងពី[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA)]] បានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩០៤ មក​ [[សហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA)]]បានព្យាយាមរៀបចំអោយមានឡើងនូវការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្ដរជាតិ រវាងប្រទេសដែលនៅក្រៅគម្រោងអូឡាំពិក ក្នុង[[ប្រទេសស្វ៊ីស(Switzerland)]]នៅឆ្នាំ១៩០៦ ។ e2eeue8ftd2kpejh6fr5zd6jvani56j 337331 337327 2026-07-14T04:35:57Z TheRandomGoober 27248 Adds infobox 337331 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament | name = ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក<br/>{{Nobold|FIFA World Cup ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]])<br/>Coupe du monde de football ([[ភាសាបារាំង|បារាំង]])}} | image = FIFA World Cup wordmark (2023).svg{{!}}class=skin-invert | imagesize = 250 | caption = | organiser = [[ហ្វីហ្វា]] | founded = ១៩៣០ | region = អន្តរជាតិ | number of teams = {{Nowrap|៤៨}} | current champions = {{Nowrap|{{fb|ARG}} (ពានទីបី)}} | most successful team = {{Nowrap|{{fb|BRA}} (ពានចំនួនប្រាំ)}} | broadcasters = | website = {{URL|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup|fifa.com/worldcup}} | current = [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦]] | related comps = [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់នារីពិភពលោក]]}} {{Season sidebar | image = [[File:ARG Line-up - ARG vs MEX for 2022 FIFA WC.jpg|250px]] | caption = [[Argentina national football team|Argentina]] (2022), the current champions | title = Tournaments | list = * [[1930 FIFA World Cup|1930]] * [[1934 FIFA World Cup|1934]] * [[1938 FIFA World Cup|1938]] * [[1950 FIFA World Cup|1950]] * [[1954 FIFA World Cup|1954]] * [[1958 FIFA World Cup|1958]] * [[1962 FIFA World Cup|1962]] * [[1966 FIFA World Cup|1966]] * [[1970 FIFA World Cup|1970]] * [[1974 FIFA World Cup|1974]] * [[1978 FIFA World Cup|1978]] * [[1982 FIFA World Cup|1982]] * [[1986 FIFA World Cup|1986]] * [[1990 FIFA World Cup|1990]] * [[1994 FIFA World Cup|1994]] * [[1998 FIFA World Cup|1998]] * [[2002 FIFA World Cup|2002]] * [[2006 FIFA World Cup|2006]] * [[2010 FIFA World Cup|2010]] * [[2014 FIFA World Cup|2014]] * [[2018 FIFA World Cup|2018]] * [[2022 FIFA World Cup|2022]] * [[2026 FIFA World Cup|2026]] * ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]'' * ''[[2034 FIFA World Cup|2034]]'' }} '''ពាន​រង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក'''{{refn|group=ស|ជា[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ FIFA World Cup ឬជា[[ភាសាបារាំង]]៖ Coupe du monde de football}} ឬហៅតាមសំនៀងអង់គ្លេសថា វើលខាប់ គឺជាការប្រកួតប្រជែងរបស់សមាគមបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA) ដែលបាន​បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ​ ១៩៣០​​ ។​ ការប្រកួតប្រជែងនេះត្រូវបានប្រារព្ធរាល់ ៤ឆ្នាំ​ម្ដង ចាប់តាំងពីការប្រកួត ប្រជែង​លើកដំបូងបំផុតនៅទីក្រុងម៉ុងតេវីដេអូ ប្រទេសអ៊ុយរុយហ្គាយ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាក់ខាននៅឆ្នាំ ១៩៤២ និង ១៩៤៦​ ដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ការប្រកួត គឺធ្វើការជំរុះក្រុមទាំង ៣២ រាប់បញ្ចូលទាំងម្ចាស់ផ្ទះ រឺ សហម្ចាស់ផ្ទះ(មាន​សិទ្ធិមិនបាច់ជំរុះ)​ ហើយចែកចេញជា៨ពូល គឺ ១ពូលមាន ៤ក្រុម​ និង​ធ្វើការប្រកួតរហូតដល់រកឃើញម្ចាស់ជើងឯក ។​ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៣០​មក ការប្រកួតបានធ្វើឡើងចំនួន ១៩ ដងមកហើយ​ ហើយក្នុងនោះប្រទេសប្រេស៊ីលឈ្នះចំនួន ៥ ដង ប្រទេសអ៊ីតាលីចំនួន ៤ ដង ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់់ចំនួន ៣ ដង​ ប្រទេសអាហ្សង់ទីន និង ប្រទេសបើកឆាកអ៊ុយរុយហ្គាយចំនួន ២ដង ចំនែក ប្រទេសបារាំង អង់គ្លេស​ និង អេស្ប៉ាញ បាន​ឈ្នះ ១ ដង។ ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក គឺជា ការប្រកួតកីឡាតែមួយគត់ដែលមានអ្នករង់ចាំទស្សនាច្រើនជាងគេលើពិភពលោក ។ជាក់ស្ដែង ការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រឆ្នាំ ២០០៦ នៅប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ រវាង ក្រុមជំរើសជាតិបារាំង និង ក្រុមជំរើសជាតិអ៊ីតាលី ត្រូវបានគេប្រមាណថាមានអ្នករង់ចាំទស្សនា ចំនួន៧១៥.១លាននាក់ ។ ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកចុងក្រោយបំផុត​ គឺប្រារព្ធនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង នៅឆ្នាំ ២០១០ ។ ហើយការប្រកួតលើកក្រោយនឹងប្រារព្ធនៅប្រទេសប្រេស៊ីលនៅឆ្នាំ ២០១៤ ,ប្រទេសរុស្ស៊ី នៅឆ្នាំ ២០១៨ ,ប្រទេសកាតារ នៅឆ្នាំ ២០២២ ។ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣០​ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០​ ពានរង្វាន់[[ហ្ស៊ុល រីមែត]] ត្រូវបានប្រគល់ជូនអ្នកឈ្នះ ប៉ុន្ដែវាត្រូវបានស្គាល់ដោយឈ្មោះថា ពានរង្វាន់ពិភពលោក តែប៉ុណ្ណោះ ។លុះដល់ឆ្នាំ ១៩៤៦ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឡើងវិញតាម ឈ្មោះលោកប្រធាន[[សហព័ន្ធបាលទាត់ពិភពលោក(FIFA)]] [[ហ្ស៊ុល រីមែត]] ដែលបានរៀបចំការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកដំបូងបំផុត។ ==ការប្រកួតជាអន្តរជាតិពីអតីតកាល== [[File:World cup countries best results.png|frameless|left|upright=2]] ការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិដំបូងបំផុត ត្រូវបានលេងនៅ[[ទីក្រុងក្លាសហ្គូវ(Glasgow)]]នៅឆ្នាំ ១៨៧២​ រវាងក្រុមជំរើសជាតិ [[ស្កុតឡែន]] និង ជំរើសជាតិ [[អង់គ្លេស]]​ ហើយបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផល០-០។ ចាប់តាំងពី[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA)]] បានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩០៤ មក​ [[សហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA)]]បានព្យាយាមរៀបចំអោយមានឡើងនូវការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្ដរជាតិ រវាងប្រទេសដែលនៅក្រៅគម្រោងអូឡាំពិក ក្នុង[[ប្រទេសស្វ៊ីស(Switzerland)]]នៅឆ្នាំ១៩០៦ ។ ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} 7kn8b5wwmud1ztw5mlbsvmxlf528eyb 0 28268 337335 330042 2026-07-14T11:45:08Z ~2026-39863-35 52038 337335 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography|name=លីអូណែល មេសស៊ី|image=File:Lionel Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-112(cropped).jpg|caption=Messi សម្រាប់អាហ្សង់ទីននៅ FIFA World Cup 2026។|full_name=Lionel Andrés Messi<ref name="NameBirthHeight">{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Argentina (ARG)|publisher=FIFA |page=1 |date=18 December 2022 |access-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}</ref>|birth_date={{birth date and age|1987|6|24|df=y}}|birth_place=Rosario Santa Fe [[អាហ្សង់ទីន|ប្រទេសអាហ្សង់ទីន]]|height=1.70 m|position=[[Forward (association football)|Forward]]|currentclub=[[Inter Miami CF|Inter Miami]]|clubnumber=10|youthyears1=1992–1995|youthclubs1=Grandoli|youthyears2=1995–2000|youthclubs2=[[Newell's Old Boys]]|youthyears3=2000–2004|youthclubs3=[[ក្លឹបបាល់ទាត់បារសេឡូណា|បារសេឡូណា]]|years1=2003–2004|clubs1=[[FC បារសេឡូណា C|បារសេឡូណា C]]|caps1=10|goals1=5|years2=2004–2005|clubs2=[[FC បារសេឡូណា B|បារសេឡូណា B]]|caps2=22|goals2=6|years3=2004–2021|clubs3=[[ក្លឹបបាល់ទាត់បារសេឡូណា|បារសេឡូណា]]|caps3=520|goals3=474|years4=2021–2023|clubs4=[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]|caps4=58|goals4=22|years5=2023–|clubs5=[[Inter Miami CF|Inter Miami]]|caps5=53|goals5=50|nationalyears1=2004–2005|nationalteam1=[[Argentina national under-20 football team|Argentina U20]]|nationalcaps1=18|nationalgoals1=14|nationalyears2=2008|nationalteam2=[[Argentina national under-23 football team|Argentina U23]]|nationalcaps2=5|nationalgoals2=2|nationalyears3=2005–|nationalteam3=[[Argentina national football team|Argentina]]|nationalcaps3=[[List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|196]]|nationalgoals3=[[List of international goals scored by Lionel Messi|115]]|club-update=00:28, 19 October 2025 (UTC)|nationalteam-update=19:20, 14 November 2025 (UTC)|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country|{{fb|ARG}}}} {{MedalCompetition|[[FIFA World Cup]]}} {{Medal|W|[[2022 FIFA World Cup|2022 Qatar]]|}} {{Medal|RU|[[2014 FIFA World Cup|2014 Brazil]]|}} {{MedalCompetition|[[Copa América]]}} {{Medal|W|[[2021 Copa América|2021 Brazil]]|}} {{Medal|W|[[2024 Copa América|2024 United States]]|}} {{Medal|RU|[[2007 Copa América|2007 Venezuela]]|}} {{Medal|RU|[[2015 Copa América|2015 Chile]]|}} {{Medal|RU|[[Copa América Centenario|2016 United States]]|}} {{Medal|3rd|[[2019 Copa América|2019 Brazil]]|}} {{MedalCompetition|[[Finalissima]]}} {{Medal|W|[[2022 Finalissima|2022 England]]|}} {{MedalCompetition|[[Football at the Summer Olympics#Men's tournament|Olympics]]}} {{MedalGold|[[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|Team]]}} {{MedalCompetition|[[FIFA U-20 World Cup|U20 World Cup]]}} {{Medal|W|[[2005 FIFA World Youth Championship|2005 Netherlands]]|}} {{MedalCompetition|[[South American Youth Football Championship|South American U20 Championship]]}} {{Medal|3rd|[[2005 South American U-20 Championship|2005 Colombia]]|}}|module={{Infobox person|embed=yes | website = {{URL|https://messi.com/}} | signature = File:Firma de Lionel Messi.svg | signature_alt = Lionel Messi signature}}|upright=1}}'''លីអូណែល មេសស៊ី''' (កើតថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៧) ជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីព[[អាហ្សង់ទីន]] បច្ចុប្បន្ន​លេង​នៅ​ក្លឹប ​អុីនទើរ ម៉ាយមី ​របស់​ប្រទេស​ ​[[សហរដ្ឋអាមេរិក|អាមេរិក]] និង លេងឲ្យក្រុមជំរើសជាត់អាហ្សង់ទីន។ គាត់​លេង​ក្នុង​មុខងារ​ជា​ខ្សែប្រយុទ្ធ និង​ មាន​តួនាទី​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ ក្រុមជំរើសជាតិ​អាហ្សង់ទីន។ ត្រឹម​អាយុ​២១ឆ្នាំ មេសស៊ី​ស្ថិតនៅចំណោម​កីឡាករ​ដែលត្រូវ​ជ្រើសរើសឲ្យទទួលពានរង្វាន់បាល់មាស (បាឡុងដ័រ) និង​ កីឡា​ករ​លេង​បាន​ល្អ​បំផុត​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ហ្វីហ្វា (FIFA)។ នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ គឺឆ្នាំ២០០៩ គាត់​ក៏បាន​ឈ្នះ​ពានរង្វាន់បាល់មាស (បាឡុងដ័រ) និង​ កីឡា​ករ​លេង​បាន​ល្អ​បំផុត​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ហ្វីហ្វា ជាលើក​ដំបូង។ មួយឆ្នាំក្រោយមក គាត់​ក៏​ឈ្នះ​ពាន់រង្វាន់ ហ្វីហ្វាបាឡុងដ៏រ ២០១០ (ពានរង្វាន់ហ្វីហ្វាបាល់មាស​ FIFA Ballon d'or) ដែល​គាត់​ជាកីឡាករ​ដំបូង​គេ​ដែល​បាន​ឈ្នោះ​ពាននេះ និង​ឈ្នះ​ជាប់ៗ​គ្នា ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ២០១១ និង ២០១២។ គាត់​ឈ្នះ​ពានកីឡាលេងល្អជាងគេ​នៅអ៊ឺរ៉ុបរបស់យូអិហ្វា (UEFA) រដូវកាល ២០១០-១១។ ត្រឹមអាយុ២៤ឆ្នាំ មេសស៊ី​បាន​ក្លាយ​ជា​កីឡាករ​​ដែល​រក​បាន​គ្រាប់បាល់ស៊ុត​បញ្ចូលទី​បាន​ច្រើន​ជាងគេ​របស់​ក្លឹប​បារសេឡួណាសម្រាប់​ការប្រកួតជា​ផ្លូវការ។ នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៤ គាត់រកបាន​គ្រាប់​ទី៤០០ គិត​ទាំង​នៅក្នុងក្លឹប​និង​ក្រុម​ជំរើសជាតិ។ នៅខែវិច្ឆិកា គាត់​ក៏ក្លាយ​ជាកីឡាករ​ដែល​បាន​ស៊ុតបញ្ចូលទី​បាន​ច្រើន​ជាងគេ​នៅ​[[ឡា លីហ្គា]] (លីកកំពូល​របស់អេស្ប៉ាញ)។ ត្រឹមថ្ងៃទី០៤ ខែធ្នូ ២០២២ គាត់រកបាន ៧៨៩គ្រាប់ សម្រាប់អាជីពបាល់ទាត់។ <references /> 91ejthmt86264vzf5sxbpogwpcqomqe 0 36692 337324 337021 2026-07-13T15:16:38Z Chris8789 52020 /* បាល់ទាត់ពិភពលោក */ 337324 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = រៀលម៉ាឌ្រីដ | image = | fullname = Real Madrid Club de Fútbol <!-- Real Madrid FC--> | nickname = ''Los Blancos (The Whites)'' ''Los Merengues (The Meringues)'' ''Los Vikingos (The Vikings)'' | motto = Més que un club | founded = {{Start date and years ago|1902|03|06}}<br />as ''Real Madrid Football Club'' | ground = [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ឺនណាប៊ូ]] (Santiago Bernabéu Stadium), [[រៀលម៉ាឌ្រីដ]] | capacity =៨១០៤៤<ref name="info">{{cite web|url=http://www. |title=Information |publisher=Real Madrid |accessdate=27 November 2010}}</ref> | chrtitle = នាយក | chairman = [[ហ្វូរិនទីណូ ប៉េរ៉េស]] (Florentino Pérez) | manager = [[ហ្សីនេឌីនេ ហ្សីដាន់]] (Zinedine Zidane) |topscorer=[[César Rodríguez Álvarez|César Rodríguez]] (235) | league = [[ឡា លីហ្គា]] | season = [[ឡា លីហ្គា ២០១៦–២០១៧|២០១៦–២០១៧]] | position = 1st<!-- DO NOT ADD OR REVERT INTO EARLIER VERSIONS: THE NIKE LOGO IS COPYRIGHTED AND MAY NOT BE USED--> | current = រៀលម៉ាឌ្រីដដូវកាល ២០១៦–២០១៧ | website = http://www.realmadrid.com | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_name2 = Away | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_name3 = Third | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''ក្លិប​បាល់​ទាត់​រៀលម៉ាឌ្រីដ ''' (Real Madrid FC) ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​'''រៀលម៉ាឌ្រីដ''' (Real Madrid) និង '''រៀល''' (Real)។ រៀលម៉ាឌ្រីដជា​ក្លិប​បាល់ទាត់​[[អេស្ប៉ាញ]]​មួយ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្រុង​[[ម៉ាឌ្រីដ]]​។ ក្លិប​រៀលម៉ាឌ្រីដលេង​នៅ​ក្នុង​[[ឡា លីហ្គា]] ដែល​ជា​លីក (League) កំពូល​របស់​អេស្ប៉ាញ ហើយ​ជា​ក្លិប​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ក្លិប​បី​​ដែល​មិន​ដែល​ធ្លាក់​ចេញ​ពី​លីក​កំពូល​នេះ　ដែល​ក្លិប​ពីរ​ទៀត​គឺ​[[អាតឺឡិតិកប៊ីបាវ]] (Athletic Bilbao) និង [[ក្លឹបបាល់ទាត់ប៉ារសេឡូណា|ប៉ារសេឡូណា]] (Barcelona)។បច្ចុប្បន្ន​ក្លិប​នេះ​ជា​ក្លិប​ជើងឯក​នៅ​អេស្ប៉ាញ​និង​នៅ​អ៊ឺរ៉ុប។ =ការប្រកួត= {{football box collapsible |date= <b>25/06/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion Lueage|UEFA]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ហង្សក្រហមលីវើភូល|Liverpool FC ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>26/03/2018</b> |time= <b>02:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayern Munich]] {{flagicon|GER}} |score= 1 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |goals1= គីមមីច {{goal|28}} |goals2= ម៉ាស់សេឡូ {{goal|44}} ម៉ាកូស អាសេនស៊ីអូ {{goal|57}} |stadium= [[អេឡេអារ៉េណា]] |location= [[ទីក្រុងម៉ូនិច]], [[អាឡឺម៉ង់]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>28/04/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 1 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ឡាហ្កានេស៍| Lagenes]] {{flagicon|ESP}} |goals1={{goal|8}} ប៊ែល {{goal|45}} បូចារ ម៉ូយ៉ូរ៉ល |goals2= {{goal|66}} ប្រាសាណាក់ |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>02/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayer Munich]] {{flagicon|GER}} |goals1= {{goal|11}} {{goal|46}} ប៊ែនស៊ីម៉ា |goals2= {{goal|3}} គីមីច {{goal|63}} ជែមស៍រ៉ូទ្រីហ្គែស |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោ ប៊ឺនអាប៊ូ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីដ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>07/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាសសេឡូណា| Barcelona]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>10/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់សេវីយ៉ា|Sevella ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} =ប្រវត្តិក្លឹប= ក្លឹបត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 6 ខែមីនាឆ្នាំ 1902 ជាក្លឹបបាល់ទាត់ម៉ាឌ្រីដក្លឹបនេះបានតុបតែងជាក្រុមសំលៀកបំពាក់ពណ៌សតាំងពីបុរាណមកម្ល៉េះ។ ពាក្យ Real គឺ[[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រហើយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យក្លឹបដោយស្ដេច[[អាលហ្វូសសូទី]](Alfonso XIII) នៅឆ្នាំ 1920 រួមជាមួយរាជបល្ល័ង្កនៅក្នុងនិមិត្តរូប។ ក្រុមនេះបានលេងការប្រកួតរបស់ខ្លួននៅឯកីឡដ្ឋាន Santiago Bernabeu ដែលមានចំនួន 81,044 ក្នុងទីក្រុងម៉ាឌ្រីតចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1947 ។ មិនដូចស្ថាប័នកីឡាអឺរ៉ុបទេសមាជិករបស់ក្លិប Real Madrid បានកាន់កាប់និងដំណើរការក្លិបនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ ក្លឹបនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថានឹងមានទឹកប្រាក់ចំនួន 3,24 ពាន់លានអឺរ៉ូស្មើនឹង 3,65 ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ 2015 ហើយនៅរដូវកាល 2016-17 វាគឺជាក្លឹបបាល់ទាត់ដែលរកបានប្រាក់ចំណូលលំដាប់លេខពីរនៅលើពិភពលោកជាមួយនឹងប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំចំនួន 674,6 លានអឺរ៉ូ។ 6] [7] ក្លិបនេះគឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ [8] Real Madrid គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំនោមបីរូបនៃក្រុម La Liga ដែលមិនដែលត្រូវបានគេទម្លាក់ពីកំពូលតារាងជាមួយនឹងក្រុម Athletic Bilbao និង Barcelona ។ ក្លឹបនេះមានការប្រកួតប្រជែងយូរអង្វែងជាច្រើនជាពិសេសក្លឹប El Clásicoជាមួយក្លឹប Barcelona និងអេលដ្រឺប៊ីជាមួយនឹងក្រុម Atletico Madrid ។ Real Madrid បានបង្កើតខ្លួនជាកម្លាំងសំខាន់ក្នុងកីឡាបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញនិងអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1950 ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់អឺរ៉ុបចំនួន 5 ជាប់គ្នានិងឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រចំនួន 7 លើក។ ជ័យជម្នះនេះត្រូវបានគេថតចម្លងនៅក្នុងលីកដែលជាក្លឹបទទួលបានប្រាំដងក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំ។ ក្រុមនេះដែលមានកីឡាករដូចជា Alfredo Di Stéfano, Ferenc Puskás, Francisco Gento និង Raymond Kopa ត្រូវបានអ្នកគាំទ្រខ្លះចាត់ទុកថាជាក្រុមដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល។ [9] [10] [11] នៅក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ក្នុងស្រុកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ចំនួន 64 លើក។ * ពានរង្វាន់ជើងឯក La Liga 33 លើក * ពានរង្វាន់ Copa del Rey 19 លើក * ពានរង្វាន់ Supercopa de España 10 * ពានរង្វាន់ Copa Eva Duarte និងពាន Copa de la Liga ។ នៅក្នុងការប្រកួតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនិងពិភពលោកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ 24 ពានរង្វាន់។ * ពានរង្វាន់ European Cup / UEFA Champions League ចំនួន 12 * ពានរង្វាន់ UEFA Cup និង UEFA Super Cup ចំនួន 4 ដង។ នៅក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់អន្តរជាតិពួកគេបានឈ្នះជើងឯកពិភពលោកចំនួន 6 ដង។ Real Madrid ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាក្លឹបបាល់ទាត់របស់ FIFA នៅសតវត្សទី 20 នៅថ្ងៃទី 11 ខែធ្នូឆ្នាំ 2000 [14] ហើយបានទទួលលំដាប់លំដោយនៃសតវត្សរ៍របស់ FIFA នៅថ្ងៃទី 20 ខែឧសភាឆ្នាំ 2004 ។ [15] ក្លិបនេះក៏ទទួលបានពានរង្វាន់អ៊ឺរ៉ុបល្អបំផុតនៅសតវត្សទី 20 ដោយ IFFHS នៅថ្ងៃទី 11 ខែឧសភាឆ្នាំ 2010 ។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 2017 ក្រុមនេះបានទទួលជោគជ័យក្នុងការក្លាយជាក្លឹបដំបូងដែលឈ្នះពានរង្វាន់ក្របខ័ណ្ឌ Champions Leagues ដែលកំពុងតែនាំមុខលើកំពូលតារាងនៃក្របខ័ណ្ឌ UEFA ។ =ប្រវត្តិរូបក្លឹប= =ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភសម្លៀកបំពាក់= {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ !style="background:#E32636;color:white;"|ឆ្នាំ !style="background:#E32636;color:white;"|ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភ !style="background:#E32636;color:white;"|ផ្លាកនៃអាវ !style="background:#E32636;color:white;"|គ្រូបង្វឹក |- |1980 - 1982 |rowspan="2" |Adidas |_ | |- |1982 - 1985 |Zanussi | |- |1985 -1989 |rowspan="4" |Humel |Parmalat | |- |1989 - 1991 |Reny Picot | |- |1991 - 1992 |Otaysa | |- |1992 - 1994 |Teka | |- |1994 - 1998 |Kelme |rowspan="2" |Taka | |- |1998 - 2001 |rowspan="7" |Adidas | |- |2001 - 2002 |realmadrid.com | |- |2002 - 2005 |Siemens Mobile | |- |2005 - 2006 |Siemens | |- |2006 - 2007 |BenQ Siemens | |- |2007 - 2013 |bwin |កាឡូស អែនសេឡូទី |- |2013 - បច្ចុប្បន្ន |Emirateas | |} =កីឡាករ= ==ជម្រើសទី១== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=1 |pos=GK |name=[[ខែលឺ ណាវ៉ាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=2 |pos=DF |name=[[ដានី ខាវ៉ាហាល់]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=3 |pos=DF |name=[[ជេស៊ូស វ៉ាល់លេចូ]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=4 |pos=DF |name=[[សឺជីអូ រ៉ាមូស]] ''[[Captain (association football)|^Captain]]'' |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=5 |pos=DF |name=[[រ៉ាវ៉អ៊ែល វ៉ារ៉ានេ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=6 |pos=DF |name=[[ណាឆូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=12 |pos=DF |name=[[ម៉ាស់សេឡូ]] ^{''[[Vice Captain (association football)|^{Vice Captain}]]''} |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=8 |pos=MF |name=[[តូនី គ្រូស]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=GER}} {{nat fs g player |no=10 |pos=MF |name=[[លូកា ម៉ូឌ្រិច]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=7 |pos=FW |name=[[គ្រីស្ទីណូ រ៉ូណាល់ដូ]] ^{''[[Captain (association football)|3^td Captain]]''} |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=9 |pos=FW |name=[[ការីម ប៊ែនហ្ស៊េម៉ា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=11 |pos=FW |name=[[ហ្គារ៉េដ ប៊ែល]] |age={{birth date and age|2003|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ © ]] |clubnat=WAL}} {{nat fs g end}} ==ជម្រើសទី២== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=13 |pos=GK |name=[[គីកូ កាស៊ីលឡាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=30 |pos=GK |name=[[លូកា ហ្ស៊ីដាន់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=15 |pos=DF |name=[[ធីអូ ហ៊ឺណាន់ដេស]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=19 |pos=DF |name=[[អាឆាស់ ហាគីមី]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=14 |pos=MF |name=[[កាស៊ីមីរ៉ូ]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} {{nat fs g player |no=18 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស លលូរ៉េនតេ]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=20 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស អាស៊េនស៊ីអូ]] |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=22 |pos=DF |name=[[អ៊ីសកូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=23 |pos=DF |name=[[ម៉ាទីអូ កូវ៉ាហ្ស៊ិច]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no= |pos=FW |name=[[លូកាស់ វ៉ាកេស]] |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=21 |pos=FW |name=[[បាចា ម៉ូយ៉ាឡា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g end}} =ការប្រកួត= {|class="wikitable" <!-- MLS All Star --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " | MLS All Star |- !style="background:#យ000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> |Thu 03/08/17 <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |MLS All-Stars <!-- លទ្ធិផល --> |1 - 1(P) <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |Real Madrid <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- FIFA Club World Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |FIFA Club World Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- International Champions Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |International Champions Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Super Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Champions League --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Champions League |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Laliga --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Laliga |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Copa del Rey --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa del Rey |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |} =បាល់ទាត់ពិភពលោក= *បាល់ទាត់ពិភពលោក ឆ្នាំ២០១៨ *[[ក្លឹបបាល់ទាត់ Cambodia all star បឹងកេតអង្គរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្លឹបបាល់ទាត់]] 0o9631lnmyjlbd0jxhmgcoorcb4lqze 0 43741 337325 337255 2026-07-13T16:04:13Z TheRandomGoober 27248 /* រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ */ 337325 wikitext text/x-wiki {{About|អតីតប្រទេស|តំបន់ភូមិសាស្ត្រ|វៀតណាមភាគខាងត្បូង}} {{Infobox former country | conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋវៀតណាម | native_name = Việt Nam Cộng hòa {{small|([[ភាសាវៀតណាម]])}} | common_name = South Vietnam | status = | p1 = រដ្ឋវៀតណាម | flag_p1 = Flag of South Vietnam.svg | s1 = រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្ដោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង{{!}}សាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង | flag_s1 = Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg | image_flag = Flag of South Vietnam.svg | flag_type = '''[[ទង់ជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|ទង់ជាតិ]]''' | image_coat = Coat of arms of the Republic of Vietnam (1963–1975).svg | symbol_type = '''[[វរលញ្ឆករវៀតណាម|វរលញ្ឆករ]]'''<br />(១៩៦៧–១៩៧៥) | image_map = South Vietnam (orthographic projection).svg | map_caption = ដែនដីរដ្ឋបាលនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍យោងទៅតាម[[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤]] ត្រូវបានសម្គាល់ដោយពណ៌បៃតងចាស់ រីឯ[[វៀតណាមខាងជើង|ដែនដីទាមទារ]]ត្រូវបានសម្គាល់ដោយពណ៌បៃតងខ្ចី | national_motto = Tổ Quốc – Danh Dự – Trách Nhiệm<br />"មាតុភូមិ – កិត្តិយស – ករណីយកិច្ច" | national_anthem = {{lang|vi|[[អំពាវនាវដល់ប្រជាជនពលរដ្ឋ|Tiếng Gọi Công Dân]]|nolink=yes}}<br />"អំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ"{{parabr}}{{center|[[File:South Vietnamese national anthem on AFVN radio.mp3]]}} | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[ទីក្រុងហូជីមិញ|សៃហ្គន]] | coordinates = {{coord|10|46|37|N|106|41|43|E|type:country|display=inline, title}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាវៀតណាម|វៀតណាម]] | languages = {{ubli|[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=yl1uAAAAMAAJ&pg=PA141&dq=%22french+language%22+in+south+vietnam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjhm_vSzoCOAxVidUEAHTaIIZQQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22french%20language%22%20in%20south%20vietnam&f=false ''U.S. Army Area Handbook for Vietnam''], American University (Washington, D.C.). Foreign Areas Studies Division, United States. Army 1962, page 141</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] |[[ភាសាកន្តាំង|ចិនកាតាំង]] |[[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]] |ភាសាភាគតិចដទៃទៀត}} | languages_type = ភាសាដទៃ | government_type = {{ubl|[[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីនិយម]]ផ្ដាច់ការ|(១៩៥៥–១៩៦៣)<hr>[[របបយោធា|អំណាចយោធាផ្ដាច់ការ]]|(១៩៦៣–១៩៦៧)<hr>[[ឯកត្តរដ្ឋ]][[សភានិយម]] [[សាធារណរដ្ឋ|សាធារណរដ្ឋពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីនិយម]]|(១៩៦៧–១៩៧៥)}} | title_leader = [[មេដឹកនាំវៀតណាមខាងត្បូង#ប្រមុខរដ្ឋ|ប្រធានាធិបតី]] | leader1 = [[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] | year_leader1 = ១៩៥៥–១៩៦៣ | leader2 = ''ទំនេរ'' (ក្រោមអំណាចយោធា) | year_leader2 = ១៩៦៣–១៩៦៧ | leader3 = [[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]] | year_leader3 = ១៩៦៧–១៩៧៥ | leader4 = [[ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង]] | year_leader4 = ១៩៧៥ | leader5 = [[ឌឿង វ៉ាន់មីញ]] | year_leader5 = ១៩៧៥ | title_deputy = [[មេដឹកនាំវៀតណាម#អនុប្រធានាធិបតី|អនុប្រធានាធិបតី]] | deputy1 = [[ង្វៀន ង៉ុកធឺ]] | year_deputy1 = ១៩៥៦–១៩៦៣ | deputy2 = ''ទំនេរ'' (ក្រោមអំណាចយោធា) | year_deputy2 = ១៩៦៣–១៩៦៧ | deputy3 = [[ង្វៀន កាវគី]] | year_deputy3 = ១៩៦៧–១៩៧១ | deputy4 = [[ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង]] | year_deputy4 = ១៩៧១–១៩៧៥ | deputy5 = [[ង្វៀន វ៉ាន់ហួយិន]] | year_deputy5 = ១៩៧៥ | title_representative = [[មេដឹកនាំវៀតណាមខាងត្បូង#ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | representative1 = [[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]{{refn|group=ស|ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋវៀតណាម}} | year_representative1 = ១៩៥៤–១៩៥៥ (ដំបូង) | representative2 = [[វូ វ៉ាន់មូវ]] | year_representative2 = ១៩៧៥ (ក្រោយ) | legislature = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|រដ្ឋសភា]] | upper_house = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|ព្រឹទ្ធសភា]] | lower_house = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] | era = [[សង្គ្រាមត្រជាក់]] | event_start = [[រដ្ឋវៀតណាម]] | date_start = | year_start = ១៩៤៩ | event2 = [[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤|វៀតណាមចែកជាពីរ]] | date_event2 = ២១ កក្កដា ១៩៥៤ | event3 = ប្រកាសជា[[#សាធារណរដ្ឋទីមួយ|សាធារណរដ្ឋ]] | date_event3 = ២៦ តុលា ១៩៥៥ | event4 = កំណើត[[វៀតកុង]] | date_event4 = ២០ ធ្នូ ១៩៦០ | event5 = [[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៣|រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៦៣]] | date_event5 = ២ វិច្ឆិកា ១៩៦៣ | event6 = [[#សាធារណរដ្ឋទីពីរ|សាធារណរដ្ឋទីពីរ]]បានប្រកាស | date_event6 = [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|១ មេសា ១៩៦៧]] | event7 = {{nowrap|[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]]}} | date_event7 = ២៧ មករា ១៩៧៣ | event_end = [[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន]] | date_end = ៣០ មេសា | year_end = ១៩៧៥ | area_km2 = 173809 | stat_year1 = ១៩៥៥ | stat_pop1 = ប្រ. ១២ លាន | stat_year2 = ១៩៦៨ | stat_pop2 = ១៦,២៥៨,៣៣៤ | stat_year3 = ១៩៧៤ | stat_pop3 = ១៩,៥៨២,០០០ | currency = [[ដុងវៀតណាមខាងត្បូង|ដុង]] | time_zone = [[ម៉ោងនៅវៀតណាម|ម៉ោងស្តង់ដាសៃហ្គន]] (SST) | utc_offset = +៨ | drives_on = ស្ដាំ }} '''វៀតណាមខាងត្បូង''' ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋវៀតណាម''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]ដែលមានអត្ថិភាពពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ពោលជាសម័យកាលដែលប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេស[[វៀតណាម]]ជាសមាជិកនៃ[[ប្លុកខាងលិច]]នៅអំឡុង[[សង្គ្រាមត្រជាក់]]។ រដ្ឋនេះត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយមានឈ្មោះថា[[រដ្ឋវៀតណាម]]ដែលកាលនុះនៅជារដ្ឋចំណុះក្រោម[[សហភាពបារាំង]]នៅឡើយ និងមានរដ្ឋធានីនៅ[[ព្រៃនគរ|សៃហ្គន]] (អតីតក្រុង[[ព្រៃនគរ]] ហើយបានប្តូរឈ្មោះទៅជាទីក្រុងហូជីមិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦) មុនពេលក្លាយជាសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៥៥។ វៀតណាមខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង[[វៀតណាមខាងជើង]]នៅភាគខាងជើង [[ប្រទេសឡាវ]]នៅភាគពាយ័ព្យ [[ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅភាគខាងលិច និង[[ឈូងសមុទ្រថៃ]]នៅភាគនិរតី។ អធិបតេយ្យភាពរបស់វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសចំនួន ៨៧ ផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបរាជ័យក្នុងការចូលជាសមាជិក[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាលទ្ធផលនៃសិទ្ធិវ៉េតូរបស់សូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧។<ref>{{Cite book |last=Prugh |first=George S. |url=https://history.army.mil/html/books/090/90-14/CMH_Pub_90-14.pdf |title=Law at War: Vietnam 1964–1973 |date=1991 |publisher=Department of the Army |location=Washington, D.C. |pages=61–63 |orig-year=first printed 1975 |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=1 វិច្ឆិកា 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101232725/https://history.army.mil/html/books/090/90-14/CMH_Pub_90-14.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Doyle2010">{{Cite book |last=Doyle |first=Robert C. |url=https://books.google.com/books?id=ZBryc3ANF6IC |title=The Enemy in Our Hands: America's Treatment of Enemy Prisoners of War from the Revolution to the War on Terror |publisher=University Press of Kentucky |year=2010 |isbn=978-0-8131-2589-3 |page=[https://archive.org/details/enemyinourhandsa0000doyl/page/269 269] |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=25 ធ្នូ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225083324/https://books.google.com/books?id=ZBryc3ANF6IC |url-status=live }}</ref> ក្រោយចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] កម្លាំងទ័ពព្រៃប្រឆាំងជប៉ុនមួយបានលេចខ្លួនឡើងនៅលើទឹកដីប្រទេសវៀតណាម ស្ថិតក្រោមការដឹកនាំដោយយុទ្ធជនកុម្មុយនីស្តម្នាក់ឈ្មោះ [[ហូ ជីមិញ]] ហើយលោកបានប្រកាសបង្កើត[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]]ឡើងនៅទីក្រុង[[ហាណូយ]]នាអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥។<ref>{{Cite news |last=Huynh |first=Dien |date=30 March 2018 |title=The End of South Vietnam |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/03/30/opinion/the-end-of-south-vietnam.html |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=1 មីនា 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301095834/https://www.nytimes.com/2018/03/30/opinion/the-end-of-south-vietnam.html |url-status=live }}.</ref> នៅឆ្នាំ១៩៤៩ អ្នកនយោបាយដែលជំទាស់នឹងលទ្ធិកុម្មុយនីស្តបានរួមគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងមួយនៅទីក្រុងសៃហ្គនដោយមានការដឹកនាំពីអតីតអធិរាជវៀតណាមនាម [[បាវ ដាយ]]។ ការធ្វើ[[ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥|ប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥]] អំពីអនាគតរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋវៀតណាមបានទទួលរងការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង ហើយជាលទ្ធផល ព្រះចៅបាវ ដាយត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] ដែលក្រោយមកបានប្រកាសខ្លួនលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋថ្មីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥។<ref name="Bühler2001p71">{{Cite book |last=Bühler |first=Konrad G. |url=https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C |title=State Succession and Membership in International Organizations: Legal Theories Versus Political Pragmatism |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=2001 |isbn=978-90-411-1553-9 |pages=[https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl–8C&pg=PA71 71] |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=25 ធ្នូ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225083317/https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C |url-status=live }}</ref> បន្ទាប់ពី [[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤]] រដ្ឋមួយនេះបានបោះបង់ចោលការទាមទាររបស់ខ្លួនចំពោះផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេស ហើយបានបង្កើតអធិបតេយ្យភាពផ្ទាល់ខ្លួននៅលើទឹកដីប៉ែកខាងត្បូងវៀតណាមពោលគឺតំបន់[[កូសាំងស៊ីន]] (''ណាំគី'') និងមួយផ្នែកនៃដែនដី[[អណ្ណាម]] (''ជុងគី'')។ លោកឌៀមត្រូវបានគេ[[ចំណាប់ខ្លួន និងឃាតកម្មលោកង៉ូ ឌិញឌៀម|ធ្វើឃាត]]នៅអំឡុងរដ្ឋប្រហារយោធាដែលដឹកនាំដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]ដោយមានជំនួយពី [[ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស៊ើប​ការណ៍កណ្តាល|សេអ៊ីអា]] ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ហើយរដ្ឋាភិបាលយោធាថ្មីមួយក៏បានឡើងកាន់អំណាចបានមួយរយៈពេលខ្លី។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យមាន[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]] លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]]ក៏បានជាប់ឆ្នោតឡើងដឹកនាំប្រទេសពីឆ្នាំ១៩៦៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ [[សង្គ្រាមវៀតណាម]]បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ នៅពេលដែល[[វៀតកុង|រណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង]] (វៀតកុង) បានធ្វើសកម្មភាពបះបោរនៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដោយមានការគាំទ្រប្រដាប់អាវុធពី[[វៀតណាមខាងជើង]] និងព្រមទាំងការគាំទ្របន្ថែមផ្សេងៗទៀតពី[[ចិន]] និង[[សហភាពសូវៀត]]។ សង្គ្រាមស៊ីវិលមួយនេះបានឆេះកញ្ជ្រោលកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ នៅពេលដែលអាមេរិកបានលូកដៃធ្វើអន្តរាគមន៍បន្ថែមដូចជា ការបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនឱ្យប្រយុទ្ធផ្ទាល់ និងហ្វឹកហ្វាត់ណែនាំយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមផ្សេងៗដល់កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូង។ យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកជាប្រចាំនៅវៀតណាមខាងជើងត្រូវបានធ្វើឡើងជារឿយៗនៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៦ និងឆ្នាំ១៩៦៧។ ការប្រយុទ្ធគ្នាបានឈានចូលដល់ចំណុចកំពូលនៅក្នុង[[យុទ្ធនាការតេត]]នៃខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៨ ជាមួយនឹងវត្តមានទាហានវៀតណាមខាងត្បូងជាងមួយលាននាក់ និងទាហានអាមេរិកប្រមាណ ៥០០,០០០ នាក់។ ទោះបីជាមានការយល់ស្របគ្នាលើបទឈប់បាញ់នៃ[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]] ដែលបានបញ្ចប់នៅអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៣ បន្ទាប់ពីការចរចារគ្នាអស់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំក្តី ការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នានូវតែបន្តដដែរ។ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង និងកម្លាំងវៀតកុងបានចាប់ផ្តើម[[យុទ្ធនាការរដូវផ្ការីក|ធ្វើការលុកលុយជារួមលើកទីពីរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។ កងកម្លាំងកុម្មុយនីស្តបាន[[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|វាយចូលកាន់កាប់ទីក្រុងសៃហ្គន]]នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ និងបានផ្តួលរំលំសាធារណរដ្ឋវៀតណាមដោយជោគជ័យ។ នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៦ [[រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង]] និង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]] (វៀតណាមខាងជើង) បានរួបរួមគ្នាដើម្បីបង្កើតជា [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម]]។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===ស្ថាបនកម្ម=== {{See also|រដ្ឋវៀតណាម}} [[សាធារណរដ្ឋនិយម|គោលគំនិតសាធារណរដ្ឋ]]បាននាំចូលមកក្នុង[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]ដោយចិននិជប៉ុននៅកំឡុងដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយវាបានណែនាំនូវគោលគំនិតថ្មីៗស្ដីអំពីរដ្ឋជាតិបែបសម័យទំនើប។<ref>{{Cite journal |last=Goscha |first=Christopher E. |date=2016a |title=Aux origines du républicanisme vietnamien: Circulations mondiales et connexions coloniales |journal=Vingtième Siècle. Revue d'histoire |issue=3 #131 |pages=17–35 |doi=10.3917/ving.131.0017}}</ref> គិតមកត្រឹមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ គោលគំនិតនេះត្រូវបានឥស្សរជនវៀតណាមឱបក្រសោប ដោយក្នុងនោះមានទាំងអ្នកបដិវត្តន៍ និងអ្នកកំណែទម្រង់និយម។ ក្រុមពួកគេបានជះឥទ្ធិពលដល់ចលនាឯករាជ្យវៀតណាម តែទោះយ៉ាងណាត្រូវអាជ្ញាធរអាណានិគមបារាំងបង្ក្រាបគាបសង្កត់ទៅវិញ។ សកម្មជននិយមសាធារណរដ្ឋនាពេលនោះគឺមានប្រជាប្រិយភាពជាងភាគីខាងកុម្មុយនីស្ត ពិសេសនៅក្នុងបរិបទភាពជាអ្នកដឹកនាំនៃចលនាជាតិនិយម។<ref name="Rethink">{{cite book |last1=Tran |first1=Nu-Anh |last2=Vu |first2=Tuong |chapter=Rethinking Vietnamese Republicanism |in1=Tran |in2=Vu |year=2022 |id=2022a }}</ref>{{Rp|៣}} ដូច្នេះ បំណែងចែកមនោគមវិជ្ជានៅវៀតណាមគឺមានតាំងសម័យអាណានិគមមកម៉្លេះ ពោលគឺមុនសង្គ្រាមត្រជាក់សកល និងការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិកទៅទៀត។<ref name="Perspect">{{cite book |last1=Vu |first1=Tuong |last2=Fear |first2=Sean |chapter=Introduction |in1=Vu |in2=Fear |year=2020 |id=2020a }}</ref>{{Rp|១០}} ====ជាប់ផុងខ្លួនរវាងកុម្មុយនីស្ត និងអាណានិគម==== [[សហភាពឥណ្ឌូចិនកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២|នៅកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ទឹកដីឥណ្ឌូចិនបានកំពុងស្ថិតក្រោមអាជ្ញាធរ[[បារាំងវីឈី]] ហើយត្រូវជប៉ុនចូលត្រួតត្រាបន្ថែមមួយជាន់ទៀតចាប់ផ្ដើមនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤០។ បន្ទាប់ពី[[រដ្ឋប្រហារជប៉ុនក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន|អំណាចរដ្ឋបាលបារាំងត្រូវបានដក]]ចេញនៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ហើយជប៉ុនបាន[[ការទទួលចុះចាញ់របស់ជប៉ុន|សុំចុះចាញ់សង្គ្រាម]]នៅក្នុងខែសីហានៃឆ្នាំដដែរ ប្រជាជាតិវៀតណាមបានខ្វែងគំនិតគ្នាជុំវិញជោគវាសនារបស់ខ្លួននៅក្រោយសម័យអាណានិគម។<ref name="Reilly 2016">{{cite journal |last1=Reilly |first1=Brett |title=The Sovereign States of Vietnam, 1945–1955 |journal=Journal of Vietnamese Studies |date=2016 |volume=11 |issue=3–4 |pages=103–139 |doi=10.1525/jvs.2016.11.3-4.103}}</ref> ស្មារតីជាតិនិយមវៀតណាមបានពុះកញ្ជ្រោលកាន់តែខ្លាំងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ រីឯក្រុមកុម្មុយនីស្ត[[វៀតមិញ]] ដោយបន្លំលាក់ខ្លួនជាបក្សពួកជាតិនិយម បានឆក់យកឱកាសមហិមានេះផ្ដួលរំលំរបប[[ចក្រភពវៀតណាម]]តាមរយៈ[[បដិវត្តន៍ខែសីហា]] រួចបានប្រកាសបង្កើត[[វៀតណាមខាងជើង|សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]] (ស.ប.វ.) ឡើងនៅទីក្រុង[[ហាណូយ]]។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គេបានកំណត់យកខ្សែស្របទី១៦ នៅក្នុង[[សន្និសីទទីក្រុងផតស្តាំ]]ដើម្បិពុះចែកទឹកដីវៀតណាមជាពីរតំបន់យោធា៖ [[ការត្រួតត្រារបស់ចិននៅវៀតណាមភាគខាងជើង (១៩៤៥–១៩៤៦)|កងកម្លាំងជាតិនិយមចិនកាន់កាប់ប៉ែកខាងជើង]] និងកងកម្លាំងអង់គ្លេសកាន់កាប់ប៉ែកខាងត្បូង ដើម្បីដកហូតអាវុធពីកងទ័ពជប៉ុន។ នៅប៉ែកខាងត្បូង កងកម្លាំងរបស់ដោយអង់គ្លេសបានគាំទ្រជួយសម្រួលបារាំងក្នុងការស្តារនឹមអាណានិគមនៅឥណ្ឌូចិនឡើងវិញ ដោយពួកគេត្រូវ[[សង្គ្រាមនៅវៀតណាមភាគខាងត្បូង (១៩៤៥–១៩៤៦)|ប្រយុទ្ធបង្ក្រាបក្រុមប្រដាប់អាវុធវៀតណាម]]ជាច្រើនក្រុម ដើម្បីធានាការគ្រប់គ្រងលើទីក្រុងសៃហ្គន និងមជ្ឈមណ្ឌលទីប្រជុំជនផ្សេងៗទៀត។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦ កិច្ចព្រមព្រៀងបារាំង-ចិន និង[[កិច្ចព្រមព្រៀងហូ-សង់តឺនី|ហូ-សង់តឺនី]]បានអនុញ្ញាតឱ្យកងកម្លាំងបារាំងចូលជំនួសកងកម្លាំងចិននៅទឹកដីភាគខាងជើងលើខ្សែស្របទី១៦ ហើយបានសម្រួលបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាង ស.ប.វ. និងបារាំង ដោយចំណុចខាងក្រោយនេះបានជួយពង្រឹងគោលជំហរនិងឥទ្ធិពលរបស់វៀតមិញ ខណៈធ្វើឱ្យក្រុមជាតិនិយមដទៃធ្លាក់ចុះខ្សោយ។{{sfn|Goscha|2016|pages=204–208}}{{sfn|Holcombe |2020|pages=35, 38–44}} នៅដើមរដូវប្រាំងនៃឆ្នាំនោះ ពួកវៀតមិញបានឃុបឃិតជាមួយកងកម្លាំងបារាំងដើម្បីលុបបំបាត់ក្រុមជាតិនិយមដទៃ ដែលមានទំនោរប្រឆាំងនឹងអាណានិគមកិច្ចរបស់បារាំង។{{sfn|Kort|2017|pages=83–84}}{{sfn|Tran|2023|pp=699–700}}<ref name="Guillemot 2004">{{cite book |last=Guillemot |first=François |chapter=Au coeur de la fracture vietnamienne : l'élimination de l'opposition nationaliste et anticolonialiste dans le Nord du Vietnam (1945–1946) |pages=175–216 |editor-last1=Goscha |editor-first1=Christopher E. |editor-last2=de Tréglodé |editor-first2=Benoît |title=Naissance d'un État-Parti: Le Viêt Nam depuis 1945 |date=2004 |publisher=Les Indes savantes |location=Paris |url=https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |isbn=9782846540643 |archive-date=22 May 2022 |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522234710/https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220522234710/https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |date=22 ឧសភា 2022 }}</ref>{{Rp|២០៥–២០៧}}<ref name="Reilly 2018">{{cite thesis |last1=Reilly |first1=Brett |title=The Origins of the Vietnamese Civil War and the State of Vietnam |type=PhD |year=2018 |publisher=University of Wisconsin–Madison |url=https://search.library.wisc.edu/catalog/9913275159802121 |archive-date=11 June 2025 |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611233019/https://search.library.wisc.edu/catalog/9913275159802121 |url-status=live }}</ref>{{Rp|១៧៥–១៧៧}} តាមរយៈការកម្ចាត់បក្សពួកជាតិនិយមផ្សេងនេះហើយ វៀតមិញបានបង្ខូចនូវសមត្ថភាពដ៏ទូលំទូលាយរបស់វៀតណាមក្នុងការទប់ទល់នឹងដំណើរស្តារអាណានិគមត្រួតត្រារបស់បារាំង។<ref name="Vu 1966">{{cite journal |author=Vu Van Thai |author-link=Vũ Văn Thái |title=Vietnam: Nationalism under Challenge |journal=Vietnam Perspectives |year=1966 |volume=2 |issue=2 |pages=8–9 |jstor=30182492 }}</ref>{{sfn|Kort|2017|page=85}} មិនយូរ [[សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១|សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៦ នៅពេលដែលកងកម្លាំងបារាំងបានព្យាយាមគ្រប់គ្រងទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងដទៃទៀតនៅវៀតណាមភាគខាងជើង។ ក្រុមអ្នកជាតិនិយមប្រឆាំងអាណានិគម ក៏ដូចជាប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តមួយចំនួន បានជាប់ផុងខ្លួននៅចន្លោះភាគីសង្គ្រាមទាំងសងខាង ដោយត្រូវបង្ខំចិត្តជ្រើសយកអព្យាក្រឹតភាព (គេនិយមហៅថា ''attentistes'') ក្នុងនោះរួមមានលោក[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] និងក្រុមអ្នកនយោបាយ[[គណបក្សជាតិនិយមដាយវៀត|ដាយវៀត]]មួយចំនួន។<ref>{{Cite encyclopedia |last1=Goscha |first1=Christopher E. |title=Attentisme |encyclopedia=Historical Dictionary of the Indochina War (1945–1954): An International and Interdisciplinary Approach |pages= |date=2011 |publisher=NIAS Press |isbn=9788776940638 |url=https://indochine.uqam.ca/en/historical-dictionary/83-attentisme.html }}</ref> ====ការតស៊ូជំនះការបែកបាក់សាមគ្គី==== ដោយសកម្មភាពព្យាយាមកម្ទេចចលនាជាតិនិយមវៀតណាមដោយវៀតមិញ ក្រុមបក្សពួកជាតិនិយមក៏ដូចជាសាសនាបានប្រមូលផ្តុំគ្នាគាំទ្រអតីតព្រះចៅអធិរាជ[[បាវ ដាយ]]ឱ្យបើកការចរចាជាមួយបារាំង។{{sfn|Goscha|2016|page=241}} ជាលទ្ធផល [[រដ្ឋវៀតណាម]] (រ.វ.ណ.) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងក្រុមបក្សប្រឆាំងកុម្មុយនីស្ត និងបារាំងនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ដោយមានបាវ ដាយជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ប្រទេស[[ចិន]] [[សហភាពសូវៀត]] និងបណ្ដារដ្ឋកុម្មុយនីស្តដទៃបានរួមគ្នាទទួលស្គាល់ ស.ប.វ. ខណៈ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និងប្រទេសប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តដទៃបានទទួលស្គាល់ រ.វ.ណ.។ សង្គ្រាមស៊ីវិលនិងសង្គ្រាមអាណានិគមនៅឥណ្ឌូចិនមកដល់ចំណុចនេះក៏បានក្លាយជាវិបត្តិអន្តរជាតិ និងជាប់ទាក់ទងជាមួយ[[សង្គ្រាមត្រជាក់]]សកល។{{sfn|Asselin|2024|pages=90–95}} [[File:Vietnamese refugees board LST 516 during Operation Passage to Freedom, October 1954 (030630-N-0000X-001).jpg|thumb|ជនភៀសខ្លួនប្រមាណមួយលាននាក់បានរត់គេចចេញពីវៀតណាមខាងជើងនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៤–១៩៥៥]] រដ្ឋវៀតណាមបានដកខ្លួនចេញពី[[សហភាពបារាំង]]នៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤។{{sfn|Goscha|2016|page=286}} នៅថ្ងៃបន្ទាប់ បារាំងនិងវៀតមិញបានព្រមព្រៀងគ្នានៅឯ[[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤|សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវ]]ថា រដ្ឋប្រទេសវៀតណាមនឹងត្រូវបែងចែកជាពីរនៅចំណុចខ្សែស្របទី ១៧ ជាបណ្តោះអាសន្ត ហើយរដ្ឋវៀតណាមនឹងកាន់កាប់ទឹកដីភាគខាងត្បូងនៃខ្សែស្របទី១៧ នោះ ដោយនឹងរង់ចាំដំណើរការបង្រួបបង្រួមជាប្រទេសតែមួយវិញតាមការបោះឆ្នោតដែលនឹងរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ១៩៥៦។ រដ្ឋវៀតណាម និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះដំណោះស្រាយចុងក្រោយនៅទីក្រុងហ្សឺណែវនេះ ក៏ដូចជាការបែងចែកវៀតណាមជាពីរផ្នែក។<ref name="Pentagon A5">{{Cite web |year=2011 |orig-year=1969 |editor=United States Department of Defense |title=Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960 |url=https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-5.pdf |series=The Pentagon Papers |website=National Archives and Records Administration |pages= |access-date=2 July 2026 |archive-date=12 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230912155004/https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-5.pdf |url-status=live }}</ref>{{Rp|៧}} កំឡុងពេលចាំការបោះឆ្នោតមកដល់ ប្រជាជនវៀតណាមខាងជើងប្រមាណមួយលាននាក់បានផ្លាស់ទីឆ្លងចូលមកវៀតណាមខាងត្បូងតាមរយៈ[[ប្រតិបត្តិការដំណើរឆ្លងទៅសេរីភាព|ប្រតិបត្តិការ]]គាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ឬដោយមធ្យោបាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។<ref>{{Cite journal |last=Catton |first=Philip E. |date=2014 |title=“It Would Be a Terrible Thing if We Handed These People over to the Communists”: The Eisenhower Administration, Article 14(d), and the Origins of the Refugee Exodus from North Vietnam |journal=Diplomatic History |volume=39 |issue=2 |pages=331–358 |doi=10.1093/dh/dhu002}}</ref> សាសនិកកាតូលិកយ៉ាងហោចចំនួន ៥០០,០០០ នាក់បានធ្វើដំណើរមកភាគខាងត្បូងដោយហេតុផលផ្សេងៗ ដែលក្នុងនោះគេភាគច្រើនខ្លាចត្រូវវៀតមិញធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ។ ពុទ្ធសាសនិកប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់ក៏បានធ្វើដំណើររត់មកភាគខាងត្បូងដូចគ្នាដែរ{{sfn|Goscha|2016|page=280}} និងក៏ដូចជាក្រុមជនជាតិភាគតិចចិនរាប់ម៉ឺននាក់បន្ថែមទៀតដូច [[ចិននុង|នុង]] [[ជនជាតិមឿង|មឿង]] [[ជនជាតិតៃ (វៀតណាម)|តៃ]] [[ជនជាតិតៃថូ|តៃថូ]] [[ជនជាតិយ៉ាវ (អាស៊ី)|ម៉ាន]] និង[[ជនជាតិហ្មុង|ម៉េវ]]ជាដើម។<ref>{{Cite book |last=Nguyễn Trắc Dĩ |title=Đồng bào các Sắc tộc Thiểu số Việt Nam |publisher=Bộ Phát triển Sắc tộc |year=1972 |pages=101–121}}</ref> ទស្សនៈប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តនៅវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមដោយក្រុមបញ្ញវន្តចំណាកស្រុកពីខាងជើង{{sfn|Hoang|2009|page=19}} ដោយពួកគេបានអះអាងថា ពួកកុម្មុយនីស្តវៀតមិញបានក្បត់នឹងបុព្វហេតុជាតិនិងឯករាជ្យភាពជាតិ។{{sfn|Tran|2023|p=694, 702–704}} ដំណាលគ្នានេះដែរ សមាជិកវៀតមិញប្រមាណ ៩០,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសទៅភាគខាងជើង ខណៈដែលកម្មាភិបាលប្រមាណពី ៥,០០០ ទៅ ១០,០០០ នាក់ត្រូវបានបន្សល់ទុកនៅភាគខាងត្បូង ក្នុងគោលដៅពង្រីកសកម្មភាពនយោបាយ និងកោលាហល។<ref name="Pentagon A5"/> គណៈកម្មាធិការសន្តិភាពសៃហ្គន-ឆូលុង ដែលជារណសិរ្ស[[វៀតកុង]]ដំបូងគេ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ក្នុងនាមជាក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំវៀតកុង។<ref name="Pentagon A5"/>{{Rp|១៦០}} ដោយសារគណៈប្រតិភូទីក្រុងសៃហ្គនមិនបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវនោះ ដូច្នេះរដ្ឋវៀតណាមក៏អាចមិនប្រតិបត្តិតាមសំណើនិងដំណោះស្រាយនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនោះដែរ។<ref name="Cheng1997p11" /> នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]បានប្រកាសថា វៀតណាមខាងត្បូងនឹងមិនចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវនោះទេ ដោយអះអាងថា ការបោះឆ្នោតដែលធ្វើឡើងនៅវៀតណាមខាងជើងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកកុម្មុយនីស្តគឺមិនមានអ្វីសេរីឡើយ។<ref name="Tuyen bo">{{cite news |author= |title=(ជាភាសាវៀតណាម) Lời tuyên bố truyền thanh của Ngô Thủ-tướng ngày 16-7-1955 |work=Tin điễn |issue=238 |location=Saigon |date=18 July 1955 |url=https://gpa.eastview.com/crl/sean/newspapers/tndn19550718-01.1.1 |page= |quote= |via=​ }}<br />{{Cite book |title=(ជាភាសាវៀតណាម) Con đường Chính nghĩa: Độc lập, Dân chủ |volume=II |year=1956 |location=Saigon |publisher=Sở Báo chí Thông tin, Phủ Tổng thống |chapter= ‘Lời tuyên bố truyền thanh của Thủ tướng Chánh phủ ngày 16-7-1955 về hiệp định Genève và vấn đề thống nhất đất nước’; ‘Tuyên ngôn của Chánh phủ Quốc gia Việt Nam ngày 9-8-1955 về vấn đề thống nhất lãnh thổ’ |url= |pages=11–13}}</ref><ref name="Cheng1997p11">{{Cite book |last=Ang Cheng Guan |url=https://books.google.com/books?id=2ONOHIXGnrEC |title=Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina War (1956–62) |publisher=McFarland |year=1997 |isbn=978-0-7864-0404-9 |location=Jefferson, North Carolina |page=[https://books.google.com/books?id=2ONOHIXGnrEC&pg=PA11 11] |access-date=5 July 2026 }}</ref> រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក[[ចន ហ្វរស្ទើរ ដុលស៍]]បានថ្លែងបញ្ជាក់បន្ថែមថា ប្រសិនបើការបោះឆ្នោតអាចប្រព្រឹត្តទៅក្រោមលក្ខខណ្ឌសេរីទាំងក្នុងពីរតំបន់មែននោះ ពួកកុម្មុយនីស្តនឹងមិនអាចឈ្នះសំឡេងគាំទ្រអ្វីឡើយ។<ref name="Pentagon A5"/>{{Rp|៩}} ===សាធារណរដ្ឋទីមួយ (១៩៥៥–១៩៦៣)=== {{see also|ង៉ូ ឌិញឌៀម|សមរភូមិទីក្រុងសៃហ្គន (១៩៥៥)|ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥}} [[File:President NGO DINH DIEM welcomed by H.M. BHUMIBOL ADULADEJ King of Thailand.jpg|thumb|ប្រធានាធិបតីឌៀមនៅក្នុងពិធីស្វាគមន៍ដោយព្រះរាជាសៀមព្រះបាទ[[ភូមិពលអតុល្យតេជ]] នៅទីក្រុងបាងកក ឆ្នាំ១៩៥៧។]] [[File:330-ps-8389-aps-57-10505 16217622129 o.jpg|thumb|ប្រធានាធិបតីឌៀម និងអនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ អេ. ឃ្វើលស៍]] កំពុងឈរពិនិត្យមើលកងឆ្មាំកិត្តិយសនៅឯមន្ទីរបញ្ចកោណ រដ្ឋវើជីញ៉ា ឆ្នាំ១៩៥៧។]] លោកឌៀមបានរៀបចំធ្វើ[[ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥|ប្រជាមតិមួយ]]នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥ ដើម្បីកំណត់អនាគតប្រព័ន្ធនយោបាយនៃប្រទេស។ នៅក្នុងសន្លឹកឆ្នោត ប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងមានជម្រើសអាចបោះឆ្នោតរើសយកសាធារណរដ្ឋ ដែលនឹងដកព្រះចៅបាវ ដាយចេញពីតំណែងព្រះប្រមុខរដ្ឋ។ ចំនួនសន្លឹកឆ្នោតត្រូវស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យមើលពីប្អូនប្រុសរបស់ឌៀមគឺលោក[[ង៉ូ ឌិញញូ]] ហើយលទ្ធផលចុងក្រោយបានបង្ហាញថា ឌៀមបានទទួលសំឡេងគាំទ្រប្រមាណដល់ ៩៨ ភាគរយឯណោះ។<ref name="Karnow">{{Cite book |last=Karnow |first=Stanley |title=Vietnam: A History |publisher=Penguin Books |year=1997 |isbn=0-670-84218-4}}</ref>{{rp|២៣៩}} នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥ ឌៀមបានប្រកាសសាមីខ្លួនជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមថ្មីដែលទើបនឹងប្រកាសថ្មីថ្មោង។<ref name="historyplace">{{Cite web |title=The Vietnam War: Seeds of Conflict: 1945–1960 |url=http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |access-date=6 July 2026 |website=historyplace.com |archive-date=17 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217062228/http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |url-status=live}}</ref> មកដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៥ វៀតណាមខាងត្បូងក្រោមអំណាចឌៀមបានបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុដែលមានស្រាប់ជាមួយប្រទេសបារាំង ហើយបានដកតំណាងខ្លួនចេញពីសភាសហភាពបារាំង។<ref>{{Cite web |year=2011 |orig-year= |editor=United States Department of Defense |title=U.S. and France's Withdrawal from Vietnam, 1954–1956 |url=https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-3.pdf |series=The Pentagon Papers |website=National Archives and Records Administration |pages= |access-date= |archive-date= |archive-url= }}</ref>{{Rp|v}} ដោយឃើញថាសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែបង្កើនអន្តរាគមន៍នៅវៀតណាមខាងត្បូងកាន់តែច្រើនឡើងៗ ហើយណាមួយខ្លួនត្រូវការទ័ពប្រយុទ្ធនៅ[[សង្គ្រាមអាល់ហ្សេរី|អាល់ហ្សេរី]]ទៀតនោះ ដូច្នេះបារាំងក៏បានសម្រេចតិត្តដកទ័ពទាំងប៉ុន្មានដែលខ្លួនមានចេញពីប្រទេសវៀតណាមទាំងស្រុងនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥៦។<ref name=historyplace/> ថ្វីបើមានការកំណត់រៀបចំការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ ដើម្បីរើសយករដ្ឋាភិបាលជាតិដឹកនាំប្រទេសវៀតណាមរួមមួយមែននោះ ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ឯករាជ្យមកពីប្រទេសឥណ្ឌា ប៉ូឡូញ និងកាណាដា ដែលជាតំណាងឱ្យ[[គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យអន្តរជាតិ]]បានថ្លែងសេចក្ដីថា ដំណើរបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌និងមិនលម្អៀងគឺមិនអាចធ្វើទៅរួចនោះទេ ព្រោះថាភាគីទាំងសងខាងមិនបានគោរពតាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់នៅទីក្រុងហ្សឺណែវនោះឡើយ។<ref>{{Cite book |last=Woodruff |first=Mark |title=Unheralded Victory: The Defeat of The Viet Cong and The North Vietnamese |publisher=Presidio Press |year=2005 |isbn=0-8914-1866-0 |page=6}}</ref> នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៦ ឌៀមដោយមានការជួយជំរុញគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសដាក់ចេញនូវកម្មវិធីកំណែទម្រង់ដីធ្លីមួយដោយកំណត់ទំហំស្រែចម្ការស្រូវឱ្យនៅត្រឹមអតិបរមា ២៤៧ ហិចតាក្នុងមួយម្ចាស់ដី ដោយដីលើសទាំងប៉ុន្មានត្រូវតែលក់ឱ្យកសិករឯទៀតដែលគ្មាន ឬខ្វះដីធ្លី។ ជាលទ្ធផល ដីកសិកម្មប្រមាណជាង ១.៨ លានហិចតាត្រូវបានដាក់លក់ ខណៈអាមេរិកជាអ្នកចេញមុខបង់ប្រាក់ឱ្យម្ចាស់ដី ហើយលើសពីនេះ ម្ចាស់ដីធ្លីទាំងនោះផងដែរអាចទទួលបានប្រាក់ដែលបង់ដោយអ្នកទិញដីរហូតដល់ទៅរយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ។ កំណែទម្រង់ដីធ្លីនេះត្រូវបានអាមេរិកចាត់ទុកថាជាជំហានដ៏សំខាន់ចាំបាច់មួយដើម្បីបង្កើនការគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូងដែលទើបនឹងកើតថ្មី និងបង្ខូចកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឃោសនារបស់ពួកកុម្មុយនីស្ត។<ref name="Collision">{{Cite book |last1=Doyle |first1=Edward |url=https://archive.org/details/collisionofcultu00doyl |title=The Vietnam Experience, a Collision of Cultures |last2=Weiss |first2=Stephen |publisher=Boston Publishing Company |year=1984 |isbn=978-0-939526-12-3 |url-access=registration}}</ref>{{rp|១៤}} [[បក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម|បក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមខាងជើង]]បានប្រកាសអនុម័ត "ប្រជាសង្គ្រាម" លើវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុងសម័យប្រជុំមួយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៩ ហើយការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានបញ្ជាក់បន្ថែមដោយការិយាល័យនយោបាយនៅក្នុងខែមីនា។<ref name=historyplace/> នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៩ [[ក្រុមលេខ៥៥៩]] ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍ[[ផ្លូវលំហូជីមិញ]] ដែលកាលនុះជាផ្លូវចុះឡើងភ្នំឆ្លងកាត់ប្រទេសឡាវចូលទៅវៀតណាមខាងត្បូង។ កម្មាភិបាលកុម្មុយនីស្តប្រមាណ ៥០០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅភាគខាងត្បូងតាមផ្លូវនេះនៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃប្រតិបត្តិការសឹក។<ref>{{Cite book |last=Pribbenow |first=Merle |title=Victory in Vietnam: The Official History of the People's Army of Vietnam |publisher=University Press of Kansas |year=2002 |isbn=0-7006-1175-4 |page=xi}}</ref> គិតមកដល់ឆ្នាំ១៩៦០ ដំណើរការកំណែទម្រង់ដីធ្លីវៀតណាមខាងត្បូងបានជាប់គាំង ក៏ព្រោះតែឌៀមមិនដែលមានបំណងគាំទ្រកំណែទម្រង់ពិតប្រាកដនោះឡើយ ដោយសារតែបក្សពួកអ្នកគាំទ្រធំៗរបស់លោកភាគច្រើនគឺសុទ្ធសឹងជាម្ចាស់ដីធ្លីខ្នាតធំ។ ខណៈដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានគំរាមកំហែងកាត់ផ្តាច់ជំនួយ លុះត្រាតែកំណែទម្រង់ដីធ្លីត្រូវបន្ត លោកឌៀមបានមិនអើពើដោយវាយតម្លៃយ៉ាងត្រឹមត្រូវថា អាមេរិកគឺគ្រាន់តែនិយាយបំភ័យប៉ុណ្ណោះ។<ref name=Collision/>{{rp|១៦}} ពេញមួយរយៈកាលនេះ កម្រិតនៃជំនួយនិងការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើវៀតណាមខាងត្បូងបានកើនឡើងជាលំដាប់។ តែទោះយ៉ាងណាក្តី របាយការណ៍ប៉ាន់ស្មានចារកម្មរបស់អាមេរិកក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា "ពាក់កណ្តាលនៃតំបន់ជនបទទាំងមូលនៅភាគខាងត្បូងនិងនិរតីនៃទីក្រុងសៃហ្គន ក៏ដូចជាតំបន់មួយចំនួននៅភាគខាងជើង គឺសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកកុម្មុយនីស្ត។ តំបន់មួយចំនួនខ្លះវិញមិនមានអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ឡើយ ដោយគ្មានវត្តមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសំខាន់ណាមួយទេ។ កម្លាំងវៀតកុងវិញបានរីកហុំព័ទ្ធតំបន់ជុំវិញទីក្រុងសៃហ្គន ហើយថ្មីៗនេះបានកំពុងចាប់ផ្តើមរំកិលខ្លួនបន្តិចម្តងៗចូលទៅកៀកទីក្រុង"។<ref name="auto">{{Cite book |last1=Sheehan |first1=Neil |url=https://books.google.com/books?id=YjM5DwAAQBAJ&q=one-half+of+the+entire+rural+region+south+and+southwest+of+Saigon&pg=PT135 |title=The Pentagon Papers: The Secret History of the Vietnam War |last2=Smith |first2=Hedrick |last3=Kenworthy |first3=E. W. |last4=Butterfield |first4=Fox |date=2017 |publisher=Skyhorse Publishing |isbn=978-1-63158-293-6 |access-date=6 July 2026 |archive-date=16 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316070621/https://books.google.com/books?id=YjM5DwAAQBAJ&q=one-half+of+the+entire+rural+region+south+and+southwest+of+Saigon&pg=PT135 |url-status=live}}</ref> របាយការណ៍ដដែរ ដែលក្រោយមកត្រូវបានដកស្រង់នៅក្នុង ''The Pentagon Papers'' បានបន្តថា "មនុស្សជាច្រើនមានអារម្មណ៍ថា [ឌៀម] មិនអាចប្រមូលកម្លាំងប្រជាជនឱ្យរួបរួមគ្នាដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកកុម្មុយនីស្តបានឡើយ ព្រោះតែរូបលោកច្រើនពឹងផ្អែកលើអំណាចគ្រប់គ្រងដោយបុគ្គលម្នាក់ (ពោលគឺសាមីខ្លួនលោក) ខណៈអំពើពុករលួយត្រូវបានលើកលែងទៅលើក្រុមមនុស្សជិតស្និទ្ធរបស់លោក និងណាមួយ លោកតែងបដិសេធមិនព្រមបន្ធូរបន្ថយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសាធារណៈដ៏តឹងរ៉ឹង"។<ref name="auto"/> ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៦២ វៀតណាមខាងជើងបានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើសង្គ្រាមរបស់ខ្លួនដោយបញ្ជូនយុទ្ធជននិងសម្ភារៈបន្ថែមចូលមកក្នុងវៀតណាមខាងត្បូង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ បន្ទាប់ពីបែកមិត្តភាពនឹងសូវៀត ហើយបដិសេធគោលនយោបាយ "រួមរស់ដោយសន្តិភាព" របស់ទីក្រុងម៉ូស្គូជាមួយលោកខាងលិច ទីក្រុងប៉េកាំងក៏បានបង្កើនជំនួយឥទ្ធិពលបន្ថែមដល់ទីក្រុងហាណូយដោយផ្តល់វៀតកុងនូវអាវុធធុនតូច និងធុនធ្ងន់សំខាន់ៗ។<ref name="Miller 2024">{{cite book |last=Miller |first=Edward |chapter=Points of Departure – The Global and Local Origins of the Vietnam War |pages=8–23 |editor-last=Miller |editor-first=Edward |title=The Cambridge History of the Vietnam War, Volume I: Origins |date=2024 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316225240.002 |doi-access= |isbn=9781316225240 }}</ref>{{rp|២១}} ===របបសឹកយោធា (១៩៦៣–១៩៦៧)=== {{See also|វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៥|ការបះបោរព្រះពុទ្ធសាសនា}} របបរដ្ឋាភិបាលឌៀមបានធ្លាក់ចុះប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងទូទៅ និងពី[[ចន ផ្វ. ខេនណឹឌី|រដ្ឋបាលខេនណឹឌី]] ដោយសារតែការគ្រប់គ្រងដឹកនាំស្ថានការណ៍មិនល្អទាក់ទិននឹងសកម្មជនព្រះពុទ្ធសាសនា និងការបរាជ័យក្នុងសមរភូមិក្រោមថ្វីដៃវៀតកុង។ នៅក្នុងនោះ អាជ្ញាធររដ្ឋបាលឌៀមបានបើក[[ហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារហ្វេហ្វាត់ដាំន|ការបាញ់ប្រហារ]]ទៅលើក្រុមអ្នកបាតុករដោយផ្ដាច់ជីវិតមនុស្សប្រាំបួននាក់ ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យផ្ទុះ[[វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា]]ឡើង ក៏ដូចជាបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនលើកច្រើនកន្លែង។ ស្ថានភាព​បានបន្តវិវត្ត​ដល់​កម្រិត​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៅ​ពេល​ដែល​[[កងទ័ពនៃកងកម្លាំងពិសេសនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|កងកម្លាំង​ពិសេស]]​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ចូល[[ការវាយឆ្មក់វត្តអារាមសាឡឺយ|វាយ​ឆ្មក់]]​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​អារាម​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ដែលបណ្ដាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់បាត់បង់ជីវិតប្រមាណរាប់​រយ​នាក់។ ទីបំផុត លោកឌៀមត្រូវ​បានដកអំណាច​តាមរយៈ​[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦|រដ្ឋប្រហារ​មួយ]]​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣ ក្រោយពីមាន​ការ​យល់ព្រម​ដោយ​សម្ងាត់​ពី​អាមេរិក។ ការទម្លាក់ឌៀមចេញពីអំណាច ក៏ដូចជា[[ការចាប់ខ្លួន និងឃាតកម្មលើង៉ូ ឌិញឌៀម|ឃាតកម្មលើរូបលោក]] បានបង្កឱ្យកើតមានអស្ថិរភាពនយោបាយ និងការធ្លាក់ធម្មានុរូបភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងសៃហ្គន។ លោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]បានក្លាយជាប្រធានាធិបតី មុនពេលលោកត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងដោយ[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារមួយទៀត]]នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤ ដោយលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន ខាញ់]]។ បន្ទាប់មក លោក[[ហ្វាន់ ខាកស៊ូ]]ក៏ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មី ប៉ុន្តែអំណាចនយោបាយពិតគឺស្ថិតក្នុងដៃរបស់នាយឧត្តមសេនីយ៍ខាញ់ទៅវិញទេ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ [[ឧប្បត្តិហេតុឈូងសមុទ្រតុងកឹង]]នៃថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៤ បានបើកផ្លូវឱ្យអាមេរិកចូលអន្តរាគមន៍នៅក្នុងសង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ ហើយគិតត្រឹមចុងឆ្នាំនោះ កងទ័ពអាមេរិកជិត ២០០,០០០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនមកវៀតណាម។ ខាញ់បានព្យាយាមឆក់ឱកាសពីវិបត្តិនេះដោយតាក់តែង[[ធម្មនុញ្ញវ៉ុងតាវ]]ឡើង ពោលជារដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដែលនឹងកាត់បន្ថយសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋនិងប្រមូលផ្តុំអំណាចមកនៅក្រោមបាតជើងលោក ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរំសាយទៅវិញក្រោយត្រូវប្រឈមនឹងការតវ៉ាបាតុកម្មនិងកូដកម្មពីមហាជន។ រដ្ឋប្រហារប៉ុនប៉ងចំនួនពីរត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុង[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៤|ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៤]] និង[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៥|ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៥]] ដែលរដ្ឋប្រហារចុងក្រោយនេះបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយជោគជ័យ នាំឱ្យសេនាប្រមុខទ័ពអាកាស លោក[[ង្វៀន កាវកី]]ឡើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ខណៈលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]]បានក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ ===សាធារណរដ្ឋទីពីរ (១៩៦៧–១៩៧៥)=== [[File:Woman casting ballot in 1967 South Vietnamese elections.jpg|thumb|upright|ស្ត្រីម្នាក់កំពុងបោះសន្លឹកឆ្នោតចូលក្នុងហឹបឆ្នោតក្នុងកំឡុង[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៦៧]]]] ក្រោមការដឹកនាំរបស់គី​និងធៀវ វៀតណាមខាងត្បូងបានចាប់ផ្ដើមមានស្ថេរភាពនយោបាយឡើងវិញ ខណៈកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តបានពង្រឹកម្តងទៀត ប៉ុន្តែសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋវិញនៅតែស្ថិតនៅក្រោមការគំរាមកំហែងដូចមុនដដែរ។ ដោយត្រូវរងសម្ពាធពីអាមេរិក ពួកគេបានសម្រេចចិត្តប្រកាសរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី និងតំណាងរាស្ត្រសម្រាប់ស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។ [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]]បានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយធៀវបានជាប់ឆ្នោតបន្តជាប្រធានាធិបតីជាមួយនឹងសំឡេងគាំទ្រ ៣៤%។ រីឯ[[ការបោះឆ្នោតសភាវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតសភា]]វិញបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៧។ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៨ [[កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម]] និងវៀតកុងបានរំលោភបទឈប់បាញ់ដោយប្រទូសរ៉ាយចំថ្ងៃពិធីបុណ្យ[[តេត]] (បុណ្យចូលឆ្នាំចិន)។ [[ការវាយលុកតេត|ប្រតិបត្តិការវាយលុកកំឡុងបុណ្យតេតនេះ]]មិនបានបំពេញសម្រេចគោលដៅរបស់ពួកកុម្មុយនីស្តមែន ប៉ុន្តែវាបានបង្ហាញថា​ វៀតណាមកុម្មុយនីស្តនៅតែមានកម្លាំងនិងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបើកយុទ្ធនាការវាយលុកធំៗ។ ដោយមើលឃើញដូច្នេះ [[រីឆាដ​និចសុន|រដ្ឋបាលនិចសុន]]ក៏បានណែនាំគោលនយោបាយ[[វៀតណាមូបនីយកម្ម]] ដើម្បីកាត់បន្ថយអន្តរាគមន៍ដោយផ្ទាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយដើម្បីបើកផ្លូវផ្ដើមការចរចាជាមួយវៀតណាមខាងជើងដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ នៅចន្លោះពីខែមេសាដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧០ កងកម្លាំងអាមេរិកនិងវៀតណាមខាងត្បូងបានបើក[[យុទ្ធនាការកម្ពុជា|ការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់]]ទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើង/វៀតកុងនៅក្នុងទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា។ នៅក្នុងខែកុម្ភៈ/មីនា ឆ្នាំ១៩៧១ វៀតណាមខាងត្បូងបានបើក[[ប្រតិបត្តិការឡាំសឺន ៧១៩|ការឈ្លានពាន]]វាយមូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើងនៅក្នុងប្រទេសឡាវ ប៉ុន្តែត្រូវវៀតណាមខាងជើងវាយខ្ទប់វិញ ដោយគេបានចាត់ទុកវានេះថាជាការបរាជ័យដ៏ធំមួយនៃគោលនយោបាយវៀតណាមូបនីយកម្ម។ ធៀវបានជាប់ឆ្នោតម្តងទៀតដោយមិនមានសំឡេងប្រឆាំងនៅក្នុងការ[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៧១|បោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]]នៅថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១។ វៀតណាមខាងជើងវិញបានចាប់ផ្តើមបើក[[យុទ្ធនាការវស្សាន–និទាឃរដូវ|ការឈ្លានពាន]]លើវៀតណាមខាងត្បូងនៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧២ មុនពេលត្រូវបានរុញច្រានថយទៅវិញនៅខែតុលាក្រោយអាមេរិកបានជួយគាំទ្រកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងតាមផ្លូវអាកាស។ ====ឆ្នាំចុងក្រោយ៖ ១៩៧៣–១៩៧៥==== ស្របទៅតាម[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]] ដែលបានចុះនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៣ កងកម្លាំងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានដកខ្លួនចេញពីវៀតណាមខាងត្បូងនៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ខណៈកងកម្លាំងកុម្មុយនីស្តទាំងប៉ុន្មានដែលមានវត្តមាននៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តឈរជើងដោយមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងឡើយ។ មេដឹកនាំវៀតណាមខាងជើងបានរំពឹងថាលក្ខខណ្ឌក្នុងបទឈប់បាញ់នោះនឹងផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ឱ្យសាមីខ្លួនមានប្រៀបជាងគូសត្រូវ។ កំឡុងពេលដែលកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងបានវាយរុញច្រានវៀតកុងឱ្យឃ្លៀតចេញពីទីក្រុងសៃហ្គនបណ្ដើរៗ ហើយដើម្បីទប់ទល់នឹងវៀតណាមខាងត្បូងវិញនោះ វៀតណាមខាងជើងក៏បានរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រចម្បាំងថ្មីតាមរយៈការកោះហៅកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗនៅទីក្រុងហាណូយក្នុងកំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ នេះយោងតាមលោក[[ជិន វ៉ាន់ចា]]។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទាំងនោះ គេបានរៀបចំផែនការពង្រឹងពង្រីកផ្លូវលំហូជីមិញ និងរចនាសម្ព័ន្ធភស្តុភារផ្សេងៗទៀត ដែលនឹងឱ្យវៀតណាមខាងជើងមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបើកវគ្គឈ្លានពានថ្មីចូលវៀតណាមខាងត្បូង ដែលអាចនឹងប្រព្រឹត្តិទៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦។ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ លោកប្រធានាធិបតីនិចសុនបានមានប្រសាសន៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចូលអន្តរាគមន៍យោធាវិញ ប្រសិនបើភាគីកុម្មុយនីស្តហ៊ានរំលោភលើបទឈប់បាញ់។ សម្ដីរបស់លោកបានទាក់ទាញនូវប្រតិកម្មអវិជ្ជមានពីសាធារណជនអាមេរិក ហើយនៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកក៏បានអនុម័តវិសោធនកម្មច្បាប់ថ្មី ដើម្បីហាមឃាត់ការនូវដំណើរអន្តរាគមន៍ណាមួយចូលក្នុងសង្គ្រាមវិញ។ [[វិបត្តិប្រេងឆ្នាំ១៩៧៣|ការផ្ទុះឡើងនៃតម្លៃប្រេង]]នៅកំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៣ បានបង្កជាផលវិបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមខាងត្បូង។<ref>{{Cite book |last=Cooper |first=Andrew Scott |title=The Oil Kings: How the U.S., Iran, and Saudi Arabia Changed the Balance of Power in the Middle East |date=2011 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |page=205 }}</ref> ផលវិបាកសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្ដែងមួយគឺករណីដែលរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូងខ្វះលទ្ធភាពបើកប្រាក់ខែដល់ទាហានរបស់ខ្លួន ហើយបានដាក់កំហិតលើការបម្រើបម្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈនិងគ្រាប់រំសេវផ្សេងៗ។ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាចំនួនពីរលើកដែលបណ្តាលឱ្យទាហានវៀតណាមខាងត្បូងចំនួន ៥៥ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត លោកប្រធានាធិបតីធៀវក៏បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៤ ថា សង្គ្រាមបានចាប់ផ្តើមម្តងទៀតហើយ រីឯកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសក៏អស់សុពលភាពដែរ។ ក្នុងកំឡុងរយៈពេលនៃធរមានបទឈប់បាញ់ ចំនួនមនុស្សស្លាប់និងរបួសដោយអាវុធនៅវៀតណាមខាងត្បូងមានជាង ២៥,០០០ នាក់។<ref>{{Cite web |title=This Day in History 1974: Thieu announces war has resumed |url=http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=1592 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225151920/http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=1592 |archive-date=25 February 2009}}</ref> នៅកំឡុងខែដដែរនោះ យោធាចិនបានវាយប្រហារកងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងនៅឯ[[សមរភូមិប្រជុំកោះប៉ារ៉ាសែល|ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាសែល]] ដោយដណ្តើមគ្រប់គ្រងកោះទាំងនោះបានដោយជោគជ័យ។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកនិចសុនត្រូវបង្ខំខ្លួនលាលែងពីតំណែងដោយសារតែ[[រឿងអាស្រូវវ៉ាធើហ្កេត]] (Watergate) ខណៈសភាអាមេរិកបានបោះឆ្នោតកាត់បន្ថយជំនួយចំពោះវៀតណាមខាងត្បូងពី ១ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំមកត្រឹម ៧០០ លានដុល្លារ។ កំឡុងពេលនេះដែរ ផ្លូវលំហូជីមិញ ដែលធ្លាប់ជាផ្លូវឆ្លងកាត់ឡើងចុះភ្នំកណ្ដាលព្រៃព្រឹក្សា ត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្លាយជាផ្លូវវិថីក្រាលថ្មកៅស៊ូដែលអាចបើកបរយានជំនិះបានដោយស្រួល ប្រកបជាមួយនឹងស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានបើក[[សមរភូមិហ្វឿកឡុង|ការឈ្លានពានចូលខេត្តហ្វឿកឡុង]]របស់វៀតណាមខាងត្បូង ដើម្បីតេស្តសាកល្បងកម្លាំងប្រយុទ្ធនិងឆន្ទៈនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង និងថាតើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងឆ្លើយតបដោយកម្លាំងយោធាឬអត់។ ដោយគ្មានជំនួយយោធាពីអាមេរិក កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងគឺខ្វះសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការឈ្លានពាននោះ ហើយជាលទ្ធផល កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានវាយកាន់កាប់ភូមិស្រុកជាច្រើននៅជុំវិញទីរួមខេត្តហ្វឿកឡុងដោយជោគជ័យ និងបានធ្វើឱ្យកម្លាំងឈរជើងវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុខេត្តនេះធ្លាក់ចុះខ្សោយ។ ប្រធានាធិបតីធៀវក្រោយមកបានបញ្ជាឱ្យដកទ័ព បោះបង់ខេត្តហ្វឿកឡុងចោលនៅដើមខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៥។ ចុងក្រោយ ក្រុងហ្វឿកឡុងបានក្លាយជាទីរួមខេត្តនៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដំបូងគេដែលបានធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពកុម្មុយនីស្តវៀតណាម។<ref>{{Cite book |last=Conboy |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=cyvDCwAAQBAJ&q=Phuoc+Long+and+PAVN&pg=PT49 |title=The NVA and Viet Cong |date=2012 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-78096-766-0 |access-date=9 July 2026 |archive-date=12 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612055546/https://books.google.com/books?id=cyvDCwAAQBAJ&q=Phuoc+Long+and+PAVN&pg=PT49 |url-status=live}}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានបើកការវាយលុកនៅ[[សមរភូមិបួនម៉ាធួត|បួនម៉ាធួត]]ក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល។ កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងបានព្យាយាមការពារនិងវាយបកវិញដែរតែមិនបានជោគជ័យ ព្រោះតែខ្លួនមានកម្លាំងបម្រុងតិច ក៏ដូចជាកង្វះខាតគ្រឿងបន្លាស់និងគ្រាប់រំសេវផង។ ជាលទ្ធផល ធៀវបានបញ្ជាឱ្យដកកងអង្គភាពសំខាន់ៗចេញពីតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍យោធាកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនឡើងៗ ហើយទាហានខ្លួនក៏ចាប់ផ្ដើមបាត់បង់ស្មារតីជឿទុកចិត្តលើថ្នាក់ដឹកនាំគេបណ្ដើរៗដែរ។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀតនោះ កងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើងបានបើកការវាយប្រហារពីចេញភាគខាងជើងនិងកើត ពោលចេញពីមូលដ្ឋានទ័ពពួកគេក្នុងប្រទេសកម្ពុជានិងឡាវ ដោយវាយដណ្តើមបាន[[យុទ្ធនាការហ្វេ–ដាណាង|ទីក្រុងហ្វេនិងដាណាង]] មុនពេលបន្តរុលបន្ថែមឆ្ពោះមកភាគខាងត្បូង។ ខណៈដែលស្ថានភាពយោធាកាន់តែពិបាក កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងជាច្រើននាក់បានសម្រេចចិត្តរត់ចោលជួរ។ មកដល់ដើមខែមេសា កម្លាំងវៀតណាមកុម្មុយនីស្តបានលុកលុយស្ទើរតែ ៣/៥ នៃទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងទៅហើយ។ លោកប្រធានាធិបតីធៀវបានស្នើសុំជំនួយពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក[[ជេរ៉ល់ដ៍ ហ្វដ]] ប៉ុន្តែព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមិនព្រមបញ្ចេញថវិកាបន្ថែមជាជំនួយដល់វៀតណាមខាងត្បូងនោះឡើយ ហើយណាមួយ ច្បាប់ដែលទើបអនុម័តថ្មីបានចងដៃរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមិនឱ្យចូលធ្វើអន្តរាគមន៍បន្ថែមនៅវៀតណាម។ ដោយអស់សង្ឃឹម លោកធៀវក៏បានកោះហៅលោកកាវកីឱ្យចេញពីនិវត្តន៍មកបម្រើការជាមេបញ្ជាការយោធាម្តងទៀត។ ====ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន៖ មេសា ១៩៧៥==== {{Main|ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|ប្រតិបត្តិការហ្វ្រីក្វឹនវីនដ៍}} [[File:Vietnamese UH-1 pushed over board, Operation Frequent Wind.jpg|thumb|ឧទ្ធម្ភាគចក្រអាមេរិកទទេមួយគ្រឿងត្រូវបាននាវិករួមគ្នារុញទៅជ្រុងម្ខាងនៃនាវាដឹកយន្តហោះ ដើម្បីបើកកន្លែងសម្រាប់ឱ្យអ្នកដែលត្រូវជម្លៀសបន្ថែមទៀតបានចុះចត។]] ស្មារតីប្រយុទ្ធតតាំងរបស់ទាហានវៀតណាមខាងត្បូងបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងរ៉ោករ៉ាកដុនដាប ខណៈពេលដែលកងទ័ពកុម្មុយនីស្តវៀតណាមកំពុងវាតទីកាន់កាប់ទឹកដីបន្ថែម បង្កៀកជិតរដ្ឋធានីសៃហ្គនពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ កិច្ខប្រឹងប្រែងបង្កើតរបាំងការពារចុងក្រោយត្រូវបានរៀបចំដោយ[[កងពលធំទី១៨ (វៀតណាមខាងត្បូង)|កងពលធំទី១៨]] នៃកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុង[[សមរភូមិស៊ួនឡុក]]ចាប់ពីថ្ងៃទី៩–២១ ខែមេសា។ ប្រធានាធិបតីធៀវបានលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ មុនពេលភៀសខ្លួនរត់ទៅ[[តៃវ៉ាន់]]។ មុនពេលចាកចេញ លោកបានតែងតាំងអនុប្រធានាធិបតី លោក[[ជិន វ៉ាន់ហឿង]]ជាអ្នកស្នងតំណែងបន្តជាប្រធានាធិបតី។ លោកវ៉ាន់ហឿងបានកាន់អំណាចបានត្រឹមមួយសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ មុនពេលត្រូវសភាជាតិវៀតណាមខាងត្បូងបោះឆ្នោតផ្ទេរតំណែងប្រធានាធិបតីទៅឱ្យលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]] ក៏ព្រោះតែគេមើលឃើញឧត្តមសេនីយ៍មិញជាឥស្សរជនមួយរូបដែលមានចិត្តគំនិតចង់ផ្សះផ្សាជាមួយភាគីខាងជើង ហើយណាមួយ គេសង្ឃឹមថា លោកអាចចរចារកដំណោះស្រាយដែលអំណោយផលជាងមុនដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ ចំពោះភាគីវៀតណាមខាងជើងវិញគឺគេមិនមានចំណាប់អារម្មណ៍ចរចាអ្វីនោះទេ ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន កម្លាំងកុម្មុយនីស្តក៏បាន[[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|វាយចូលកាន់កាប់ទីក្រុងសៃហ្គន]]ដោយជោគជ័យ។ មិញក្រោយមកបានសុំចុះចាញ់ដោយព្រមប្រគល់ទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដែលខ្លួននៅកាន់កាប់ទាំងប៉ុន្មានទៅឱ្យវៀតណាមខាងជើងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។<ref>{{Cite web |title=Fall of Saigon - 1975 Year in Review - Audio - UPI.com |url=http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1975/Fall-of-Saigon/12305821478075-2/ |website=UPI |access-date=9 July 2026 |archive-date=28 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428100111/http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1975/Fall-of-Saigon/12305821478075-2 |url-status=live}}</ref> នៅក្នុងកំឡុងពេលប៉ុន្មានម៉ោងមុនការប្រកាសសុំចុះចាញ់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការជម្លៀសបុគ្គលិករដ្ឋាភិបាលអាមេរិកជាច្រើននាក់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីសមាជិកជាន់ខ្ពស់នៃកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូង និងជនស៊ីវិលមួយចំនួនផងដែរ ដែលគេមើលឃើញថាអាចត្រូវពួកកុម្មុយនីស្តទំនងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប្រសិនជាចាប់បាន។ ប្រជាជនដែលត្រូវបានជម្លៀសជាច្រើននាក់ត្រូវបានគេដឹកដោយផ្ទាល់តាមឧទ្ធម្ភាគចក្រទៅកាន់នាវាដឹកយន្តហោះជាច្រើនគ្រឿងដែលកំពុងទន្ទឹងរង់ចាំនៅឯនាយសមុទ្រក្បែរបណ្ដោយឆ្នេរប្រទេសវៀតណាម។ ===រដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នបដិវត្តន៍=== {{Main|រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង}} បន្ទាប់ពីសុំចុះចាញ់ប្រគល់ទីក្រុងសៃហ្គនទៅឱ្យកងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើងកាន់កាប់នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ [[រដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នបដិវត្តន៍នៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង]]ក៏បានក្លាយជារដ្ឋាភិបាលផ្លូវការនៃវៀតណាមខាងត្បូង មុនពេលត្រូវបង្រួបបង្រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ដើម្បីបង្កើត[[វៀតណាម|សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម]]នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៦។<ref>{{Cite web |title=About Vietnam |url=http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English/TheSocialistRepublicOfVietnam/AboutVietnam/AboutVietnamDetail?categoryId=10000103&articleId=10001012 |access-date=9 July 2026 |website=vietnam.gov.vn/portal |archive-date=17 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211217215154/http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English/TheSocialistRepublicOfVietnam/AboutVietnam/AboutVietnamDetail?categoryId=10000103&articleId=10001012 }}</ref> ==ភូមិសាស្ត្រ== វៀតណាមខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង[[វៀតណាមខាងជើង]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ|ឡាវ]]នៅភាគពាយ័ព្យ ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|កម្ពុជា]]នៅភាគនិរតី និងប្រទេស[[ថៃ]]តាម[[ឈូងសមុទ្រថៃ]]នៅភាគនិរតី។ វៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់ទំនាបឆ្នេរ តំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល និងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ។ ល្វែងម៉ោងនៃវៀតណាមខាងត្បូងគឺដើរលឿនជាងវៀតណាមខាងជើងមួយម៉ោង ពោលគឺវៀតណាមខាងត្បូងប្រកាន់ល្វែងម៉ោង [[UTC+០៨]] ដែលជាតំបន់ម៉ោងតែមួយគ្នាដូចនឹងប្រទេស[[ហ្វីលីពីន]] [[ប្រ៊ុយណេ]] [[ម៉ាឡេស៊ី]] [[សិង្ហបុរី]] ចិន តៃវ៉ាន់ និងអូស្ត្រាលីខាងលិច។ ក្រៅពីទឹកដីចម្បងនៅដីគោក សាធារណរដ្ឋវៀតណាមក៏គ្រប់គ្រងផ្នែកខ្លះនៃ[[ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាស៊ែល]] និង[[ប្រជុំកោះស្ព្រែតលី|ស្ព្រែតលី]]ផងដែរ។ ប្រទេសចិនបានវាយកាន់កាប់ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាស៊ែលទាំងមូលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ បន្ទាប់ពីកងទ័ពជើងទឹកវៀតណាមខាងត្បូងបានព្យាយាមវាយប្រហារលើផ្នែកកោះដែលស្ថិតក្រោមប្រទេសចិន។ ==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ== វៀតណាមខាងត្បូងជាឯកត្តរដ្ឋ<ref name="Unitary 1">{{cite web |last1=A. JOINER |first1=CHARLES |last2=VAN THUAN |first2=NGUYEN |date=June 1962 |title=PUBLIC ADMINISTRATION IN THE SAIGON METROPOLITAN AREA |url=https://vietnamproject.archives.msu.edu/recordFiles/159-547-3742/UA17-95_000585.pdf |publisher=MICHIGAN STATE UNIVERSITY }}</ref><ref name="Unitary 2">{{cite web |title=Organizing Bureaucrats: South Viet Nam's National Revolutionary Civil Servants' League |url=https://www.jstor.org/stable/3023589 |author1=Charles A. Joiner |author2=Roy Jumper |publisher=JSTOR }}</ref> និងមជ្ឈការនិយម<ref name="Centralized 1">{{cite web |title=The Situation in South Vietnam |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/DOC_0000874872.pdf |date=17 September 1963 |publisher=Central Intelligence Agency |format=PDF }}</ref><ref name="Centralized 2">{{cite web |title=Examining the Leaders of North and South Vietnam |url=https://www.dummies.com/article/academics-the-arts/history/world/examining-the-leaders-of-north-and-south-vietnam-200157/ |publisher=For Dummies }}</ref> ដែលបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយជាច្រើនលើកច្រើនសារកាលនៅមានអត្ថិភាព។ ពីដំបូង ព្រះចៅ[[បាវ ដាយ]]បានបម្រើការជាព្រះប្រមុខរដ្ឋវៀតណាម នៅពេលដែលប្រទេសនេះត្រូវបានបែងចែកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ មុនពេលព្រះអង្គត្រូវបានគេដកចេញ។ នយោបាយក្នុងស្រុកនៅសាធារណរដ្ឋវៀតណាមបានឆ្លងកាត់ការវិវត្តន៍ដ៏ច្របូកច្របល់ក្នុងសម័យសង្គ្រាម ដោយផ្លាស់ប្តូរពីរបបផ្តាច់ការ (១៩៥៥–១៩៦៣) ទៅរបបសឹកយោធា (១៩៦៣–១៩៦៧) និងទីបំផុតទៅជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ (១៩៦៧–១៩៧៥)។<ref name="Voices">{{cite book |last1=Taylor |first1=K. W. |chapter=Voices from the South |in1=Taylor |year=2015 |id=2015a }}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]បានរៀបចំប្រជាមតិមួយដើម្បីសម្រេចថាតើរដ្ឋវៀតណាមនឹងនៅបន្តប្រកាន់ប្រព័ន្ធរាជាធិបតេយ្យ ឬផ្លាស់ប្ដូរទៅជាសាធារណរដ្ឋ។ រចនាបទនៃប្រជាមតិនោះមាននិន្នាការគាំទ្រសាធារណរដ្ឋតាំងពីដំបូង ពោលនៅពេលប្រកាសលទ្ធផល​ គេមិនត្រឹមតែឃើញថាមានសំឡេងគាំទ្រសាធារណរដ្ឋលើសលប់រហូតដល់ទៅ ៩៨% ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចំនួនសំឡេងឆ្នោតមានច្រើនជាងចំនួនអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសរុបរហូតដល់ទៅ ៣៨០,០០០ សំឡេង។ ឧទាហរណ៍នៅទីក្រុងសៃហ្គន លោកឌៀមត្រូវបានគេប្រកាសថាទទួលបានសំឡេងគាំទ្រដល់ទៅ ១៣៣%។ យ៉ាងណា លទ្ធផលប្រជាមតិនៅតែមានគេទទួលស្គាល់ ហើយឌៀមក៏បានប្រកាសរូបលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមដែលទើបបង្កើតថ្មី។ នៅក្រោមរបបដឹកនាំរបស់លោកក្នុងរយៈពេលប្រាំឆ្នាំដំបូង វិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមវៀតណាមខាងត្បូងបានឆ្លងកាត់ការវិវឌ្ឍ​ និងអភិវឌ្ឍជោគជ័យដោយរលូន ក៏ប៉ុន្តែបើក្រឡេកទៅមើលលក្ខណៈរបៀបដឹកនាំរបស់ឌៀមវិញគឺប្រៀបបានដូចនឹងមេដឹកនាំផ្ដាច់ការម្នាក់អញ្ចឹង។<ref>''Encyclopedia Britannica Online'' (2025) [1998], "[https://www.britannica.com/biography/Ngo-Dinh-Diem Ngo Dinh Diem]": "Ngo Dinh Diem... served as president, with dictatorial powers, of what was then South Vietnam, from 1955 until his assassination."</ref> ដោយប្រើប្រាស់អំណាចផ្ដាច់មុខដែលខ្លួនមាន លោកបានយកទស្សនៈបុគ្គលផ្ទាល់ខ្លួនទៅបញ្ចូលក្នុងគោលនយោបាយជាតិដោយចាត់ទុកវាថាជាផ្លូ​​វមធ្យោបាយទីបី (ឬកណ្ដាល) "រវាងសមូហភាពម៉ាក្សនិយម និងមូលធនបុគ្គលនិយមលោកខាងលិច"។<ref>{{cite book|title=Beyond Political Skin:Colonial to National Economies in Indonesia and Vietnam (1910s-1960s)|isbn=9789811337116|publisher=Springer Nature Singapore|author1=Phạm Văn Thuỷ|date=January 2019 |page=65}}</ref><ref>{{cite book|page=17|title=Reading South Vietnam's Writers: The Reception of Western Thought in Journalism and Literature|isbn=9789819910434|publisher=Springer Nature Singapore|year=2023}}</ref> ថ្វីបើឌៀមនិងបក្សពួកលោកបានយល់ស្របថា សាធារណរដ្ឋវៀតណាមពិតជាត្រូវការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនិងសាមគ្គីភាពរួមប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តមែន ប៉ុន្តែគំនិតអំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនិងសាមគ្គីភាពរបស់គេគឺខុសគ្នាឆ្ងាយនឹងទស្សនៈទូទៅធម្មតា ពោលគឺឌៀមមើលឃើញថា ដើម្បីអភិវឌ្ឍសក្តានុពលរបស់មនុស្សតាមលំនាំប្រជាធិបតេយ្យគឺយើងត្រូវចាប់ផ្តើមផ្ដោតលើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាមុនសិន ទើបបានធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មនយោបាយក្រោយ។ លោកបានអះអាងបន្ថែមទៀតថា ប្រជាជនវៀតណាមភាគច្រើនគឺនៅក្រីក្រខ្លាំង មិនគួរអាចប្រកាន់អនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពនយោបាយបានពេញលេញទេ ដូច្នេះការអភិវឌ្ឍធនធានសម្ភារៈគឺត្រូវតែមានមុនជាចាំបាច់។{{sfn|Tran|2022|page=123}} ដោយសារការបិទសិទ្ធិសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋនេះឯង ទើបបានជាប្រជាប្រិយភាពឌិញចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះ ហើយដើម្បីទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះប្រជាប្រិយភាពបន្ថែម ឌិញក៏បានប្រើអំណាចនយោបាយបង្ក្រាបគាបសង្កត់ ជាពិសេសតាមការអនុវត្តគោលនយោបាយផ្សេងៗដូចជា [[កម្មវិធីយុទ្ធសាស្ត្រភូមិតូច]]ជាដើម។ ដោយមានការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និង[[ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍កណ្ដាល|សេអ៊ីអា]] មន្ត្រីយោធាវៀតណាមខាងត្បូងដឹកនាំដោយនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]បានធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយទម្លាក់ឌៀមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ដោយឌៀមក្រោយមកត្រូវបានគេធ្វើឃាតសម្លាប់ចោលភ្លាមៗក្រោយបាត់បង់អំណាច។ ក្រុមយោធាបានកាន់កាប់រដ្ឋាភិបាលជាបណ្តោះអាសន្នមួយរយៈពេលខ្លីមុនពេលនាយឧត្តមសេនីយ៍ង្វៀន ខាញ់បានធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយទៀតទម្លាក់មិញនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤។ == មើលផងដែរ == *[[សង្គ្រាមវៀតណាម]] *[[វៀតណាមខាងជើង]] *[[វៀតកុង]] *[[ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} {{Stub}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀតណាមខាងត្បូង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតសាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍]] g382hszu2dnyl7vczaqm1fn95v0cmrd 337326 337325 2026-07-14T04:03:59Z TheRandomGoober 27248 /* រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ */ 337326 wikitext text/x-wiki {{About|អតីតប្រទេស|តំបន់ភូមិសាស្ត្រ|វៀតណាមភាគខាងត្បូង}} {{Infobox former country | conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋវៀតណាម | native_name = Việt Nam Cộng hòa {{small|([[ភាសាវៀតណាម]])}} | common_name = South Vietnam | status = | p1 = រដ្ឋវៀតណាម | flag_p1 = Flag of South Vietnam.svg | s1 = រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្ដោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង{{!}}សាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង | flag_s1 = Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg | image_flag = Flag of South Vietnam.svg | flag_type = '''[[ទង់ជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|ទង់ជាតិ]]''' | image_coat = Coat of arms of the Republic of Vietnam (1963–1975).svg | symbol_type = '''[[វរលញ្ឆករវៀតណាម|វរលញ្ឆករ]]'''<br />(១៩៦៧–១៩៧៥) | image_map = South Vietnam (orthographic projection).svg | map_caption = ដែនដីរដ្ឋបាលនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍យោងទៅតាម[[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤]] ត្រូវបានសម្គាល់ដោយពណ៌បៃតងចាស់ រីឯ[[វៀតណាមខាងជើង|ដែនដីទាមទារ]]ត្រូវបានសម្គាល់ដោយពណ៌បៃតងខ្ចី | national_motto = Tổ Quốc – Danh Dự – Trách Nhiệm<br />"មាតុភូមិ – កិត្តិយស – ករណីយកិច្ច" | national_anthem = {{lang|vi|[[អំពាវនាវដល់ប្រជាជនពលរដ្ឋ|Tiếng Gọi Công Dân]]|nolink=yes}}<br />"អំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ"{{parabr}}{{center|[[File:South Vietnamese national anthem on AFVN radio.mp3]]}} | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[ទីក្រុងហូជីមិញ|សៃហ្គន]] | coordinates = {{coord|10|46|37|N|106|41|43|E|type:country|display=inline, title}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាវៀតណាម|វៀតណាម]] | languages = {{ubli|[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=yl1uAAAAMAAJ&pg=PA141&dq=%22french+language%22+in+south+vietnam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjhm_vSzoCOAxVidUEAHTaIIZQQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22french%20language%22%20in%20south%20vietnam&f=false ''U.S. Army Area Handbook for Vietnam''], American University (Washington, D.C.). Foreign Areas Studies Division, United States. Army 1962, page 141</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] |[[ភាសាកន្តាំង|ចិនកាតាំង]] |[[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]] |ភាសាភាគតិចដទៃទៀត}} | languages_type = ភាសាដទៃ | government_type = {{ubl|[[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីនិយម]]ផ្ដាច់ការ|(១៩៥៥–១៩៦៣)<hr>[[របបយោធា|អំណាចយោធាផ្ដាច់ការ]]|(១៩៦៣–១៩៦៧)<hr>[[ឯកត្តរដ្ឋ]][[សភានិយម]] [[សាធារណរដ្ឋ|សាធារណរដ្ឋពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីនិយម]]|(១៩៦៧–១៩៧៥)}} | title_leader = [[មេដឹកនាំវៀតណាមខាងត្បូង#ប្រមុខរដ្ឋ|ប្រធានាធិបតី]] | leader1 = [[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] | year_leader1 = ១៩៥៥–១៩៦៣ | leader2 = ''ទំនេរ'' (ក្រោមអំណាចយោធា) | year_leader2 = ១៩៦៣–១៩៦៧ | leader3 = [[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]] | year_leader3 = ១៩៦៧–១៩៧៥ | leader4 = [[ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង]] | year_leader4 = ១៩៧៥ | leader5 = [[ឌឿង វ៉ាន់មីញ]] | year_leader5 = ១៩៧៥ | title_deputy = [[មេដឹកនាំវៀតណាម#អនុប្រធានាធិបតី|អនុប្រធានាធិបតី]] | deputy1 = [[ង្វៀន ង៉ុកធឺ]] | year_deputy1 = ១៩៥៦–១៩៦៣ | deputy2 = ''ទំនេរ'' (ក្រោមអំណាចយោធា) | year_deputy2 = ១៩៦៣–១៩៦៧ | deputy3 = [[ង្វៀន កាវគី]] | year_deputy3 = ១៩៦៧–១៩៧១ | deputy4 = [[ច្រឹន វ៉ាន់ហឿង]] | year_deputy4 = ១៩៧១–១៩៧៥ | deputy5 = [[ង្វៀន វ៉ាន់ហួយិន]] | year_deputy5 = ១៩៧៥ | title_representative = [[មេដឹកនាំវៀតណាមខាងត្បូង#ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | representative1 = [[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]{{refn|group=ស|ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋវៀតណាម}} | year_representative1 = ១៩៥៤–១៩៥៥ (ដំបូង) | representative2 = [[វូ វ៉ាន់មូវ]] | year_representative2 = ១៩៧៥ (ក្រោយ) | legislature = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|រដ្ឋសភា]] | upper_house = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|ព្រឹទ្ធសភា]] | lower_house = [[រដ្ឋសភានៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] | era = [[សង្គ្រាមត្រជាក់]] | event_start = [[រដ្ឋវៀតណាម]] | date_start = | year_start = ១៩៤៩ | event2 = [[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤|វៀតណាមចែកជាពីរ]] | date_event2 = ២១ កក្កដា ១៩៥៤ | event3 = ប្រកាសជា[[#សាធារណរដ្ឋទីមួយ|សាធារណរដ្ឋ]] | date_event3 = ២៦ តុលា ១៩៥៥ | event4 = កំណើត[[វៀតកុង]] | date_event4 = ២០ ធ្នូ ១៩៦០ | event5 = [[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៣|រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៦៣]] | date_event5 = ២ វិច្ឆិកា ១៩៦៣ | event6 = [[#សាធារណរដ្ឋទីពីរ|សាធារណរដ្ឋទីពីរ]]បានប្រកាស | date_event6 = [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|១ មេសា ១៩៦៧]] | event7 = {{nowrap|[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]]}} | date_event7 = ២៧ មករា ១៩៧៣ | event_end = [[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន]] | date_end = ៣០ មេសា | year_end = ១៩៧៥ | area_km2 = 173809 | stat_year1 = ១៩៥៥ | stat_pop1 = ប្រ. ១២ លាន | stat_year2 = ១៩៦៨ | stat_pop2 = ១៦,២៥៨,៣៣៤ | stat_year3 = ១៩៧៤ | stat_pop3 = ១៩,៥៨២,០០០ | currency = [[ដុងវៀតណាមខាងត្បូង|ដុង]] | time_zone = [[ម៉ោងនៅវៀតណាម|ម៉ោងស្តង់ដាសៃហ្គន]] (SST) | utc_offset = +៨ | drives_on = ស្ដាំ }} '''វៀតណាមខាងត្បូង''' ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋវៀតណាម''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]ដែលមានអត្ថិភាពពីឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ពោលជាសម័យកាលដែលប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេស[[វៀតណាម]]ជាសមាជិកនៃ[[ប្លុកខាងលិច]]នៅអំឡុង[[សង្គ្រាមត្រជាក់]]។ រដ្ឋនេះត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយមានឈ្មោះថា[[រដ្ឋវៀតណាម]]ដែលកាលនុះនៅជារដ្ឋចំណុះក្រោម[[សហភាពបារាំង]]នៅឡើយ និងមានរដ្ឋធានីនៅ[[ព្រៃនគរ|សៃហ្គន]] (អតីតក្រុង[[ព្រៃនគរ]] ហើយបានប្តូរឈ្មោះទៅជាទីក្រុងហូជីមិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦) មុនពេលក្លាយជាសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៥៥។ វៀតណាមខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង[[វៀតណាមខាងជើង]]នៅភាគខាងជើង [[ប្រទេសឡាវ]]នៅភាគពាយ័ព្យ [[ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅភាគខាងលិច និង[[ឈូងសមុទ្រថៃ]]នៅភាគនិរតី។ អធិបតេយ្យភាពរបស់វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសចំនួន ៨៧ ផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបរាជ័យក្នុងការចូលជាសមាជិក[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាលទ្ធផលនៃសិទ្ធិវ៉េតូរបស់សូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧។<ref>{{Cite book |last=Prugh |first=George S. |url=https://history.army.mil/html/books/090/90-14/CMH_Pub_90-14.pdf |title=Law at War: Vietnam 1964–1973 |date=1991 |publisher=Department of the Army |location=Washington, D.C. |pages=61–63 |orig-year=first printed 1975 |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=1 វិច្ឆិកា 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101232725/https://history.army.mil/html/books/090/90-14/CMH_Pub_90-14.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Doyle2010">{{Cite book |last=Doyle |first=Robert C. |url=https://books.google.com/books?id=ZBryc3ANF6IC |title=The Enemy in Our Hands: America's Treatment of Enemy Prisoners of War from the Revolution to the War on Terror |publisher=University Press of Kentucky |year=2010 |isbn=978-0-8131-2589-3 |page=[https://archive.org/details/enemyinourhandsa0000doyl/page/269 269] |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=25 ធ្នូ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225083324/https://books.google.com/books?id=ZBryc3ANF6IC |url-status=live }}</ref> ក្រោយចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] កម្លាំងទ័ពព្រៃប្រឆាំងជប៉ុនមួយបានលេចខ្លួនឡើងនៅលើទឹកដីប្រទេសវៀតណាម ស្ថិតក្រោមការដឹកនាំដោយយុទ្ធជនកុម្មុយនីស្តម្នាក់ឈ្មោះ [[ហូ ជីមិញ]] ហើយលោកបានប្រកាសបង្កើត[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]]ឡើងនៅទីក្រុង[[ហាណូយ]]នាអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥។<ref>{{Cite news |last=Huynh |first=Dien |date=30 March 2018 |title=The End of South Vietnam |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/03/30/opinion/the-end-of-south-vietnam.html |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=1 មីនា 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301095834/https://www.nytimes.com/2018/03/30/opinion/the-end-of-south-vietnam.html |url-status=live }}.</ref> នៅឆ្នាំ១៩៤៩ អ្នកនយោបាយដែលជំទាស់នឹងលទ្ធិកុម្មុយនីស្តបានរួមគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងមួយនៅទីក្រុងសៃហ្គនដោយមានការដឹកនាំពីអតីតអធិរាជវៀតណាមនាម [[បាវ ដាយ]]។ ការធ្វើ[[ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥|ប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥]] អំពីអនាគតរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋវៀតណាមបានទទួលរងការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង ហើយជាលទ្ធផល ព្រះចៅបាវ ដាយត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] ដែលក្រោយមកបានប្រកាសខ្លួនលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋថ្មីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥។<ref name="Bühler2001p71">{{Cite book |last=Bühler |first=Konrad G. |url=https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C |title=State Succession and Membership in International Organizations: Legal Theories Versus Political Pragmatism |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=2001 |isbn=978-90-411-1553-9 |pages=[https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl–8C&pg=PA71 71] |access-date=10 ធ្នូ 2022 |archive-date=25 ធ្នូ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225083317/https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C |url-status=live }}</ref> បន្ទាប់ពី [[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤]] រដ្ឋមួយនេះបានបោះបង់ចោលការទាមទាររបស់ខ្លួនចំពោះផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេស ហើយបានបង្កើតអធិបតេយ្យភាពផ្ទាល់ខ្លួននៅលើទឹកដីប៉ែកខាងត្បូងវៀតណាមពោលគឺតំបន់[[កូសាំងស៊ីន]] (''ណាំគី'') និងមួយផ្នែកនៃដែនដី[[អណ្ណាម]] (''ជុងគី'')។ លោកឌៀមត្រូវបានគេ[[ចំណាប់ខ្លួន និងឃាតកម្មលោកង៉ូ ឌិញឌៀម|ធ្វើឃាត]]នៅអំឡុងរដ្ឋប្រហារយោធាដែលដឹកនាំដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]ដោយមានជំនួយពី [[ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស៊ើប​ការណ៍កណ្តាល|សេអ៊ីអា]] ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ហើយរដ្ឋាភិបាលយោធាថ្មីមួយក៏បានឡើងកាន់អំណាចបានមួយរយៈពេលខ្លី។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យមាន[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]] លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]]ក៏បានជាប់ឆ្នោតឡើងដឹកនាំប្រទេសពីឆ្នាំ១៩៦៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ [[សង្គ្រាមវៀតណាម]]បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ នៅពេលដែល[[វៀតកុង|រណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង]] (វៀតកុង) បានធ្វើសកម្មភាពបះបោរនៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដោយមានការគាំទ្រប្រដាប់អាវុធពី[[វៀតណាមខាងជើង]] និងព្រមទាំងការគាំទ្របន្ថែមផ្សេងៗទៀតពី[[ចិន]] និង[[សហភាពសូវៀត]]។ សង្គ្រាមស៊ីវិលមួយនេះបានឆេះកញ្ជ្រោលកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ នៅពេលដែលអាមេរិកបានលូកដៃធ្វើអន្តរាគមន៍បន្ថែមដូចជា ការបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនឱ្យប្រយុទ្ធផ្ទាល់ និងហ្វឹកហ្វាត់ណែនាំយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមផ្សេងៗដល់កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូង។ យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកជាប្រចាំនៅវៀតណាមខាងជើងត្រូវបានធ្វើឡើងជារឿយៗនៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៦ និងឆ្នាំ១៩៦៧។ ការប្រយុទ្ធគ្នាបានឈានចូលដល់ចំណុចកំពូលនៅក្នុង[[យុទ្ធនាការតេត]]នៃខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៨ ជាមួយនឹងវត្តមានទាហានវៀតណាមខាងត្បូងជាងមួយលាននាក់ និងទាហានអាមេរិកប្រមាណ ៥០០,០០០ នាក់។ ទោះបីជាមានការយល់ស្របគ្នាលើបទឈប់បាញ់នៃ[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]] ដែលបានបញ្ចប់នៅអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៣ បន្ទាប់ពីការចរចារគ្នាអស់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំក្តី ការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នានូវតែបន្តដដែរ។ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង និងកម្លាំងវៀតកុងបានចាប់ផ្តើម[[យុទ្ធនាការរដូវផ្ការីក|ធ្វើការលុកលុយជារួមលើកទីពីរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។ កងកម្លាំងកុម្មុយនីស្តបាន[[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|វាយចូលកាន់កាប់ទីក្រុងសៃហ្គន]]នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ និងបានផ្តួលរំលំសាធារណរដ្ឋវៀតណាមដោយជោគជ័យ។ នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៦ [[រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង]] និង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]] (វៀតណាមខាងជើង) បានរួបរួមគ្នាដើម្បីបង្កើតជា [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម]]។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===ស្ថាបនកម្ម=== {{See also|រដ្ឋវៀតណាម}} [[សាធារណរដ្ឋនិយម|គោលគំនិតសាធារណរដ្ឋ]]បាននាំចូលមកក្នុង[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]ដោយចិននិជប៉ុននៅកំឡុងដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយវាបានណែនាំនូវគោលគំនិតថ្មីៗស្ដីអំពីរដ្ឋជាតិបែបសម័យទំនើប។<ref>{{Cite journal |last=Goscha |first=Christopher E. |date=2016a |title=Aux origines du républicanisme vietnamien: Circulations mondiales et connexions coloniales |journal=Vingtième Siècle. Revue d'histoire |issue=3 #131 |pages=17–35 |doi=10.3917/ving.131.0017}}</ref> គិតមកត្រឹមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ គោលគំនិតនេះត្រូវបានឥស្សរជនវៀតណាមឱបក្រសោប ដោយក្នុងនោះមានទាំងអ្នកបដិវត្តន៍ និងអ្នកកំណែទម្រង់និយម។ ក្រុមពួកគេបានជះឥទ្ធិពលដល់ចលនាឯករាជ្យវៀតណាម តែទោះយ៉ាងណាត្រូវអាជ្ញាធរអាណានិគមបារាំងបង្ក្រាបគាបសង្កត់ទៅវិញ។ សកម្មជននិយមសាធារណរដ្ឋនាពេលនោះគឺមានប្រជាប្រិយភាពជាងភាគីខាងកុម្មុយនីស្ត ពិសេសនៅក្នុងបរិបទភាពជាអ្នកដឹកនាំនៃចលនាជាតិនិយម។<ref name="Rethink">{{cite book |last1=Tran |first1=Nu-Anh |last2=Vu |first2=Tuong |chapter=Rethinking Vietnamese Republicanism |in1=Tran |in2=Vu |year=2022 |id=2022a }}</ref>{{Rp|៣}} ដូច្នេះ បំណែងចែកមនោគមវិជ្ជានៅវៀតណាមគឺមានតាំងសម័យអាណានិគមមកម៉្លេះ ពោលគឺមុនសង្គ្រាមត្រជាក់សកល និងការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិកទៅទៀត។<ref name="Perspect">{{cite book |last1=Vu |first1=Tuong |last2=Fear |first2=Sean |chapter=Introduction |in1=Vu |in2=Fear |year=2020 |id=2020a }}</ref>{{Rp|១០}} ====ជាប់ផុងខ្លួនរវាងកុម្មុយនីស្ត និងអាណានិគម==== [[សហភាពឥណ្ឌូចិនកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២|នៅកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ទឹកដីឥណ្ឌូចិនបានកំពុងស្ថិតក្រោមអាជ្ញាធរ[[បារាំងវីឈី]] ហើយត្រូវជប៉ុនចូលត្រួតត្រាបន្ថែមមួយជាន់ទៀតចាប់ផ្ដើមនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤០។ បន្ទាប់ពី[[រដ្ឋប្រហារជប៉ុនក្នុងសហភាពឥណ្ឌូចិន|អំណាចរដ្ឋបាលបារាំងត្រូវបានដក]]ចេញនៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ហើយជប៉ុនបាន[[ការទទួលចុះចាញ់របស់ជប៉ុន|សុំចុះចាញ់សង្គ្រាម]]នៅក្នុងខែសីហានៃឆ្នាំដដែរ ប្រជាជាតិវៀតណាមបានខ្វែងគំនិតគ្នាជុំវិញជោគវាសនារបស់ខ្លួននៅក្រោយសម័យអាណានិគម។<ref name="Reilly 2016">{{cite journal |last1=Reilly |first1=Brett |title=The Sovereign States of Vietnam, 1945–1955 |journal=Journal of Vietnamese Studies |date=2016 |volume=11 |issue=3–4 |pages=103–139 |doi=10.1525/jvs.2016.11.3-4.103}}</ref> ស្មារតីជាតិនិយមវៀតណាមបានពុះកញ្ជ្រោលកាន់តែខ្លាំងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ រីឯក្រុមកុម្មុយនីស្ត[[វៀតមិញ]] ដោយបន្លំលាក់ខ្លួនជាបក្សពួកជាតិនិយម បានឆក់យកឱកាសមហិមានេះផ្ដួលរំលំរបប[[ចក្រភពវៀតណាម]]តាមរយៈ[[បដិវត្តន៍ខែសីហា]] រួចបានប្រកាសបង្កើត[[វៀតណាមខាងជើង|សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម]] (ស.ប.វ.) ឡើងនៅទីក្រុង[[ហាណូយ]]។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គេបានកំណត់យកខ្សែស្របទី១៦ នៅក្នុង[[សន្និសីទទីក្រុងផតស្តាំ]]ដើម្បិពុះចែកទឹកដីវៀតណាមជាពីរតំបន់យោធា៖ [[ការត្រួតត្រារបស់ចិននៅវៀតណាមភាគខាងជើង (១៩៤៥–១៩៤៦)|កងកម្លាំងជាតិនិយមចិនកាន់កាប់ប៉ែកខាងជើង]] និងកងកម្លាំងអង់គ្លេសកាន់កាប់ប៉ែកខាងត្បូង ដើម្បីដកហូតអាវុធពីកងទ័ពជប៉ុន។ នៅប៉ែកខាងត្បូង កងកម្លាំងរបស់ដោយអង់គ្លេសបានគាំទ្រជួយសម្រួលបារាំងក្នុងការស្តារនឹមអាណានិគមនៅឥណ្ឌូចិនឡើងវិញ ដោយពួកគេត្រូវ[[សង្គ្រាមនៅវៀតណាមភាគខាងត្បូង (១៩៤៥–១៩៤៦)|ប្រយុទ្ធបង្ក្រាបក្រុមប្រដាប់អាវុធវៀតណាម]]ជាច្រើនក្រុម ដើម្បីធានាការគ្រប់គ្រងលើទីក្រុងសៃហ្គន និងមជ្ឈមណ្ឌលទីប្រជុំជនផ្សេងៗទៀត។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦ កិច្ចព្រមព្រៀងបារាំង-ចិន និង[[កិច្ចព្រមព្រៀងហូ-សង់តឺនី|ហូ-សង់តឺនី]]បានអនុញ្ញាតឱ្យកងកម្លាំងបារាំងចូលជំនួសកងកម្លាំងចិននៅទឹកដីភាគខាងជើងលើខ្សែស្របទី១៦ ហើយបានសម្រួលបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាង ស.ប.វ. និងបារាំង ដោយចំណុចខាងក្រោយនេះបានជួយពង្រឹងគោលជំហរនិងឥទ្ធិពលរបស់វៀតមិញ ខណៈធ្វើឱ្យក្រុមជាតិនិយមដទៃធ្លាក់ចុះខ្សោយ។{{sfn|Goscha|2016|pages=204–208}}{{sfn|Holcombe |2020|pages=35, 38–44}} នៅដើមរដូវប្រាំងនៃឆ្នាំនោះ ពួកវៀតមិញបានឃុបឃិតជាមួយកងកម្លាំងបារាំងដើម្បីលុបបំបាត់ក្រុមជាតិនិយមដទៃ ដែលមានទំនោរប្រឆាំងនឹងអាណានិគមកិច្ចរបស់បារាំង។{{sfn|Kort|2017|pages=83–84}}{{sfn|Tran|2023|pp=699–700}}<ref name="Guillemot 2004">{{cite book |last=Guillemot |first=François |chapter=Au coeur de la fracture vietnamienne : l'élimination de l'opposition nationaliste et anticolonialiste dans le Nord du Vietnam (1945–1946) |pages=175–216 |editor-last1=Goscha |editor-first1=Christopher E. |editor-last2=de Tréglodé |editor-first2=Benoît |title=Naissance d'un État-Parti: Le Viêt Nam depuis 1945 |date=2004 |publisher=Les Indes savantes |location=Paris |url=https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |isbn=9782846540643 |archive-date=22 May 2022 |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522234710/https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220522234710/https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/naissance-dun-etat-parti/ |date=22 ឧសភា 2022 }}</ref>{{Rp|២០៥–២០៧}}<ref name="Reilly 2018">{{cite thesis |last1=Reilly |first1=Brett |title=The Origins of the Vietnamese Civil War and the State of Vietnam |type=PhD |year=2018 |publisher=University of Wisconsin–Madison |url=https://search.library.wisc.edu/catalog/9913275159802121 |archive-date=11 June 2025 |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611233019/https://search.library.wisc.edu/catalog/9913275159802121 |url-status=live }}</ref>{{Rp|១៧៥–១៧៧}} តាមរយៈការកម្ចាត់បក្សពួកជាតិនិយមផ្សេងនេះហើយ វៀតមិញបានបង្ខូចនូវសមត្ថភាពដ៏ទូលំទូលាយរបស់វៀតណាមក្នុងការទប់ទល់នឹងដំណើរស្តារអាណានិគមត្រួតត្រារបស់បារាំង។<ref name="Vu 1966">{{cite journal |author=Vu Van Thai |author-link=Vũ Văn Thái |title=Vietnam: Nationalism under Challenge |journal=Vietnam Perspectives |year=1966 |volume=2 |issue=2 |pages=8–9 |jstor=30182492 }}</ref>{{sfn|Kort|2017|page=85}} មិនយូរ [[សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី១|សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៦ នៅពេលដែលកងកម្លាំងបារាំងបានព្យាយាមគ្រប់គ្រងទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងដទៃទៀតនៅវៀតណាមភាគខាងជើង។ ក្រុមអ្នកជាតិនិយមប្រឆាំងអាណានិគម ក៏ដូចជាប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តមួយចំនួន បានជាប់ផុងខ្លួននៅចន្លោះភាគីសង្គ្រាមទាំងសងខាង ដោយត្រូវបង្ខំចិត្តជ្រើសយកអព្យាក្រឹតភាព (គេនិយមហៅថា ''attentistes'') ក្នុងនោះរួមមានលោក[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]] និងក្រុមអ្នកនយោបាយ[[គណបក្សជាតិនិយមដាយវៀត|ដាយវៀត]]មួយចំនួន។<ref>{{Cite encyclopedia |last1=Goscha |first1=Christopher E. |title=Attentisme |encyclopedia=Historical Dictionary of the Indochina War (1945–1954): An International and Interdisciplinary Approach |pages= |date=2011 |publisher=NIAS Press |isbn=9788776940638 |url=https://indochine.uqam.ca/en/historical-dictionary/83-attentisme.html }}</ref> ====ការតស៊ូជំនះការបែកបាក់សាមគ្គី==== ដោយសកម្មភាពព្យាយាមកម្ទេចចលនាជាតិនិយមវៀតណាមដោយវៀតមិញ ក្រុមបក្សពួកជាតិនិយមក៏ដូចជាសាសនាបានប្រមូលផ្តុំគ្នាគាំទ្រអតីតព្រះចៅអធិរាជ[[បាវ ដាយ]]ឱ្យបើកការចរចាជាមួយបារាំង។{{sfn|Goscha|2016|page=241}} ជាលទ្ធផល [[រដ្ឋវៀតណាម]] (រ.វ.ណ.) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងក្រុមបក្សប្រឆាំងកុម្មុយនីស្ត និងបារាំងនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ដោយមានបាវ ដាយជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ប្រទេស[[ចិន]] [[សហភាពសូវៀត]] និងបណ្ដារដ្ឋកុម្មុយនីស្តដទៃបានរួមគ្នាទទួលស្គាល់ ស.ប.វ. ខណៈ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និងប្រទេសប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តដទៃបានទទួលស្គាល់ រ.វ.ណ.។ សង្គ្រាមស៊ីវិលនិងសង្គ្រាមអាណានិគមនៅឥណ្ឌូចិនមកដល់ចំណុចនេះក៏បានក្លាយជាវិបត្តិអន្តរជាតិ និងជាប់ទាក់ទងជាមួយ[[សង្គ្រាមត្រជាក់]]សកល។{{sfn|Asselin|2024|pages=90–95}} [[File:Vietnamese refugees board LST 516 during Operation Passage to Freedom, October 1954 (030630-N-0000X-001).jpg|thumb|ជនភៀសខ្លួនប្រមាណមួយលាននាក់បានរត់គេចចេញពីវៀតណាមខាងជើងនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៤–១៩៥៥]] រដ្ឋវៀតណាមបានដកខ្លួនចេញពី[[សហភាពបារាំង]]នៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤។{{sfn|Goscha|2016|page=286}} នៅថ្ងៃបន្ទាប់ បារាំងនិងវៀតមិញបានព្រមព្រៀងគ្នានៅឯ[[សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤|សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវ]]ថា រដ្ឋប្រទេសវៀតណាមនឹងត្រូវបែងចែកជាពីរនៅចំណុចខ្សែស្របទី ១៧ ជាបណ្តោះអាសន្ត ហើយរដ្ឋវៀតណាមនឹងកាន់កាប់ទឹកដីភាគខាងត្បូងនៃខ្សែស្របទី១៧ នោះ ដោយនឹងរង់ចាំដំណើរការបង្រួបបង្រួមជាប្រទេសតែមួយវិញតាមការបោះឆ្នោតដែលនឹងរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ១៩៥៦។ រដ្ឋវៀតណាម និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះដំណោះស្រាយចុងក្រោយនៅទីក្រុងហ្សឺណែវនេះ ក៏ដូចជាការបែងចែកវៀតណាមជាពីរផ្នែក។<ref name="Pentagon A5">{{Cite web |year=2011 |orig-year=1969 |editor=United States Department of Defense |title=Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960 |url=https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-5.pdf |series=The Pentagon Papers |website=National Archives and Records Administration |pages= |access-date=2 July 2026 |archive-date=12 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230912155004/https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-5.pdf |url-status=live }}</ref>{{Rp|៧}} កំឡុងពេលចាំការបោះឆ្នោតមកដល់ ប្រជាជនវៀតណាមខាងជើងប្រមាណមួយលាននាក់បានផ្លាស់ទីឆ្លងចូលមកវៀតណាមខាងត្បូងតាមរយៈ[[ប្រតិបត្តិការដំណើរឆ្លងទៅសេរីភាព|ប្រតិបត្តិការ]]គាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ឬដោយមធ្យោបាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។<ref>{{Cite journal |last=Catton |first=Philip E. |date=2014 |title=“It Would Be a Terrible Thing if We Handed These People over to the Communists”: The Eisenhower Administration, Article 14(d), and the Origins of the Refugee Exodus from North Vietnam |journal=Diplomatic History |volume=39 |issue=2 |pages=331–358 |doi=10.1093/dh/dhu002}}</ref> សាសនិកកាតូលិកយ៉ាងហោចចំនួន ៥០០,០០០ នាក់បានធ្វើដំណើរមកភាគខាងត្បូងដោយហេតុផលផ្សេងៗ ដែលក្នុងនោះគេភាគច្រើនខ្លាចត្រូវវៀតមិញធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ។ ពុទ្ធសាសនិកប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់ក៏បានធ្វើដំណើររត់មកភាគខាងត្បូងដូចគ្នាដែរ{{sfn|Goscha|2016|page=280}} និងក៏ដូចជាក្រុមជនជាតិភាគតិចចិនរាប់ម៉ឺននាក់បន្ថែមទៀតដូច [[ចិននុង|នុង]] [[ជនជាតិមឿង|មឿង]] [[ជនជាតិតៃ (វៀតណាម)|តៃ]] [[ជនជាតិតៃថូ|តៃថូ]] [[ជនជាតិយ៉ាវ (អាស៊ី)|ម៉ាន]] និង[[ជនជាតិហ្មុង|ម៉េវ]]ជាដើម។<ref>{{Cite book |last=Nguyễn Trắc Dĩ |title=Đồng bào các Sắc tộc Thiểu số Việt Nam |publisher=Bộ Phát triển Sắc tộc |year=1972 |pages=101–121}}</ref> ទស្សនៈប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តនៅវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមដោយក្រុមបញ្ញវន្តចំណាកស្រុកពីខាងជើង{{sfn|Hoang|2009|page=19}} ដោយពួកគេបានអះអាងថា ពួកកុម្មុយនីស្តវៀតមិញបានក្បត់នឹងបុព្វហេតុជាតិនិងឯករាជ្យភាពជាតិ។{{sfn|Tran|2023|p=694, 702–704}} ដំណាលគ្នានេះដែរ សមាជិកវៀតមិញប្រមាណ ៩០,០០០ នាក់ត្រូវបានជម្លៀសទៅភាគខាងជើង ខណៈដែលកម្មាភិបាលប្រមាណពី ៥,០០០ ទៅ ១០,០០០ នាក់ត្រូវបានបន្សល់ទុកនៅភាគខាងត្បូង ក្នុងគោលដៅពង្រីកសកម្មភាពនយោបាយ និងកោលាហល។<ref name="Pentagon A5"/> គណៈកម្មាធិការសន្តិភាពសៃហ្គន-ឆូលុង ដែលជារណសិរ្ស[[វៀតកុង]]ដំបូងគេ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ក្នុងនាមជាក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំវៀតកុង។<ref name="Pentagon A5"/>{{Rp|១៦០}} ដោយសារគណៈប្រតិភូទីក្រុងសៃហ្គនមិនបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវនោះ ដូច្នេះរដ្ឋវៀតណាមក៏អាចមិនប្រតិបត្តិតាមសំណើនិងដំណោះស្រាយនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនោះដែរ។<ref name="Cheng1997p11" /> នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]បានប្រកាសថា វៀតណាមខាងត្បូងនឹងមិនចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវនោះទេ ដោយអះអាងថា ការបោះឆ្នោតដែលធ្វើឡើងនៅវៀតណាមខាងជើងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកកុម្មុយនីស្តគឺមិនមានអ្វីសេរីឡើយ។<ref name="Tuyen bo">{{cite news |author= |title=(ជាភាសាវៀតណាម) Lời tuyên bố truyền thanh của Ngô Thủ-tướng ngày 16-7-1955 |work=Tin điễn |issue=238 |location=Saigon |date=18 July 1955 |url=https://gpa.eastview.com/crl/sean/newspapers/tndn19550718-01.1.1 |page= |quote= |via=​ }}<br />{{Cite book |title=(ជាភាសាវៀតណាម) Con đường Chính nghĩa: Độc lập, Dân chủ |volume=II |year=1956 |location=Saigon |publisher=Sở Báo chí Thông tin, Phủ Tổng thống |chapter= ‘Lời tuyên bố truyền thanh của Thủ tướng Chánh phủ ngày 16-7-1955 về hiệp định Genève và vấn đề thống nhất đất nước’; ‘Tuyên ngôn của Chánh phủ Quốc gia Việt Nam ngày 9-8-1955 về vấn đề thống nhất lãnh thổ’ |url= |pages=11–13}}</ref><ref name="Cheng1997p11">{{Cite book |last=Ang Cheng Guan |url=https://books.google.com/books?id=2ONOHIXGnrEC |title=Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina War (1956–62) |publisher=McFarland |year=1997 |isbn=978-0-7864-0404-9 |location=Jefferson, North Carolina |page=[https://books.google.com/books?id=2ONOHIXGnrEC&pg=PA11 11] |access-date=5 July 2026 }}</ref> រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក[[ចន ហ្វរស្ទើរ ដុលស៍]]បានថ្លែងបញ្ជាក់បន្ថែមថា ប្រសិនបើការបោះឆ្នោតអាចប្រព្រឹត្តទៅក្រោមលក្ខខណ្ឌសេរីទាំងក្នុងពីរតំបន់មែននោះ ពួកកុម្មុយនីស្តនឹងមិនអាចឈ្នះសំឡេងគាំទ្រអ្វីឡើយ។<ref name="Pentagon A5"/>{{Rp|៩}} ===សាធារណរដ្ឋទីមួយ (១៩៥៥–១៩៦៣)=== {{see also|ង៉ូ ឌិញឌៀម|សមរភូមិទីក្រុងសៃហ្គន (១៩៥៥)|ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥}} [[File:President NGO DINH DIEM welcomed by H.M. BHUMIBOL ADULADEJ King of Thailand.jpg|thumb|ប្រធានាធិបតីឌៀមនៅក្នុងពិធីស្វាគមន៍ដោយព្រះរាជាសៀមព្រះបាទ[[ភូមិពលអតុល្យតេជ]] នៅទីក្រុងបាងកក ឆ្នាំ១៩៥៧។]] [[File:330-ps-8389-aps-57-10505 16217622129 o.jpg|thumb|ប្រធានាធិបតីឌៀម និងអនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ អេ. ឃ្វើលស៍]] កំពុងឈរពិនិត្យមើលកងឆ្មាំកិត្តិយសនៅឯមន្ទីរបញ្ចកោណ រដ្ឋវើជីញ៉ា ឆ្នាំ១៩៥៧។]] លោកឌៀមបានរៀបចំធ្វើ[[ប្រជាមតិរដ្ឋវៀតណាមឆ្នាំ១៩៥៥|ប្រជាមតិមួយ]]នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥ ដើម្បីកំណត់អនាគតប្រព័ន្ធនយោបាយនៃប្រទេស។ នៅក្នុងសន្លឹកឆ្នោត ប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងមានជម្រើសអាចបោះឆ្នោតរើសយកសាធារណរដ្ឋ ដែលនឹងដកព្រះចៅបាវ ដាយចេញពីតំណែងព្រះប្រមុខរដ្ឋ។ ចំនួនសន្លឹកឆ្នោតត្រូវស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យមើលពីប្អូនប្រុសរបស់ឌៀមគឺលោក[[ង៉ូ ឌិញញូ]] ហើយលទ្ធផលចុងក្រោយបានបង្ហាញថា ឌៀមបានទទួលសំឡេងគាំទ្រប្រមាណដល់ ៩៨ ភាគរយឯណោះ។<ref name="Karnow">{{Cite book |last=Karnow |first=Stanley |title=Vietnam: A History |publisher=Penguin Books |year=1997 |isbn=0-670-84218-4}}</ref>{{rp|២៣៩}} នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥ ឌៀមបានប្រកាសសាមីខ្លួនជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមថ្មីដែលទើបនឹងប្រកាសថ្មីថ្មោង។<ref name="historyplace">{{Cite web |title=The Vietnam War: Seeds of Conflict: 1945–1960 |url=http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |access-date=6 July 2026 |website=historyplace.com |archive-date=17 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217062228/http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html |url-status=live}}</ref> មកដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៥ វៀតណាមខាងត្បូងក្រោមអំណាចឌៀមបានបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុដែលមានស្រាប់ជាមួយប្រទេសបារាំង ហើយបានដកតំណាងខ្លួនចេញពីសភាសហភាពបារាំង។<ref>{{Cite web |year=2011 |orig-year= |editor=United States Department of Defense |title=U.S. and France's Withdrawal from Vietnam, 1954–1956 |url=https://nara-media-001.s3.amazonaws.com/arcmedia/research/pentagon-papers/Pentagon-Papers-Part-IV-A-3.pdf |series=The Pentagon Papers |website=National Archives and Records Administration |pages= |access-date= |archive-date= |archive-url= }}</ref>{{Rp|v}} ដោយឃើញថាសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែបង្កើនអន្តរាគមន៍នៅវៀតណាមខាងត្បូងកាន់តែច្រើនឡើងៗ ហើយណាមួយខ្លួនត្រូវការទ័ពប្រយុទ្ធនៅ[[សង្គ្រាមអាល់ហ្សេរី|អាល់ហ្សេរី]]ទៀតនោះ ដូច្នេះបារាំងក៏បានសម្រេចតិត្តដកទ័ពទាំងប៉ុន្មានដែលខ្លួនមានចេញពីប្រទេសវៀតណាមទាំងស្រុងនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥៦។<ref name=historyplace/> ថ្វីបើមានការកំណត់រៀបចំការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ ដើម្បីរើសយករដ្ឋាភិបាលជាតិដឹកនាំប្រទេសវៀតណាមរួមមួយមែននោះ ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ឯករាជ្យមកពីប្រទេសឥណ្ឌា ប៉ូឡូញ និងកាណាដា ដែលជាតំណាងឱ្យ[[គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យអន្តរជាតិ]]បានថ្លែងសេចក្ដីថា ដំណើរបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌និងមិនលម្អៀងគឺមិនអាចធ្វើទៅរួចនោះទេ ព្រោះថាភាគីទាំងសងខាងមិនបានគោរពតាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់នៅទីក្រុងហ្សឺណែវនោះឡើយ។<ref>{{Cite book |last=Woodruff |first=Mark |title=Unheralded Victory: The Defeat of The Viet Cong and The North Vietnamese |publisher=Presidio Press |year=2005 |isbn=0-8914-1866-0 |page=6}}</ref> នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៦ ឌៀមដោយមានការជួយជំរុញគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសដាក់ចេញនូវកម្មវិធីកំណែទម្រង់ដីធ្លីមួយដោយកំណត់ទំហំស្រែចម្ការស្រូវឱ្យនៅត្រឹមអតិបរមា ២៤៧ ហិចតាក្នុងមួយម្ចាស់ដី ដោយដីលើសទាំងប៉ុន្មានត្រូវតែលក់ឱ្យកសិករឯទៀតដែលគ្មាន ឬខ្វះដីធ្លី។ ជាលទ្ធផល ដីកសិកម្មប្រមាណជាង ១.៨ លានហិចតាត្រូវបានដាក់លក់ ខណៈអាមេរិកជាអ្នកចេញមុខបង់ប្រាក់ឱ្យម្ចាស់ដី ហើយលើសពីនេះ ម្ចាស់ដីធ្លីទាំងនោះផងដែរអាចទទួលបានប្រាក់ដែលបង់ដោយអ្នកទិញដីរហូតដល់ទៅរយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ។ កំណែទម្រង់ដីធ្លីនេះត្រូវបានអាមេរិកចាត់ទុកថាជាជំហានដ៏សំខាន់ចាំបាច់មួយដើម្បីបង្កើនការគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូងដែលទើបនឹងកើតថ្មី និងបង្ខូចកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឃោសនារបស់ពួកកុម្មុយនីស្ត។<ref name="Collision">{{Cite book |last1=Doyle |first1=Edward |url=https://archive.org/details/collisionofcultu00doyl |title=The Vietnam Experience, a Collision of Cultures |last2=Weiss |first2=Stephen |publisher=Boston Publishing Company |year=1984 |isbn=978-0-939526-12-3 |url-access=registration}}</ref>{{rp|១៤}} [[បក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម|បក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមខាងជើង]]បានប្រកាសអនុម័ត "ប្រជាសង្គ្រាម" លើវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុងសម័យប្រជុំមួយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៩ ហើយការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានបញ្ជាក់បន្ថែមដោយការិយាល័យនយោបាយនៅក្នុងខែមីនា។<ref name=historyplace/> នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៩ [[ក្រុមលេខ៥៥៩]] ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍ[[ផ្លូវលំហូជីមិញ]] ដែលកាលនុះជាផ្លូវចុះឡើងភ្នំឆ្លងកាត់ប្រទេសឡាវចូលទៅវៀតណាមខាងត្បូង។ កម្មាភិបាលកុម្មុយនីស្តប្រមាណ ៥០០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅភាគខាងត្បូងតាមផ្លូវនេះនៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃប្រតិបត្តិការសឹក។<ref>{{Cite book |last=Pribbenow |first=Merle |title=Victory in Vietnam: The Official History of the People's Army of Vietnam |publisher=University Press of Kansas |year=2002 |isbn=0-7006-1175-4 |page=xi}}</ref> គិតមកដល់ឆ្នាំ១៩៦០ ដំណើរការកំណែទម្រង់ដីធ្លីវៀតណាមខាងត្បូងបានជាប់គាំង ក៏ព្រោះតែឌៀមមិនដែលមានបំណងគាំទ្រកំណែទម្រង់ពិតប្រាកដនោះឡើយ ដោយសារតែបក្សពួកអ្នកគាំទ្រធំៗរបស់លោកភាគច្រើនគឺសុទ្ធសឹងជាម្ចាស់ដីធ្លីខ្នាតធំ។ ខណៈដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានគំរាមកំហែងកាត់ផ្តាច់ជំនួយ លុះត្រាតែកំណែទម្រង់ដីធ្លីត្រូវបន្ត លោកឌៀមបានមិនអើពើដោយវាយតម្លៃយ៉ាងត្រឹមត្រូវថា អាមេរិកគឺគ្រាន់តែនិយាយបំភ័យប៉ុណ្ណោះ។<ref name=Collision/>{{rp|១៦}} ពេញមួយរយៈកាលនេះ កម្រិតនៃជំនួយនិងការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើវៀតណាមខាងត្បូងបានកើនឡើងជាលំដាប់។ តែទោះយ៉ាងណាក្តី របាយការណ៍ប៉ាន់ស្មានចារកម្មរបស់អាមេរិកក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា "ពាក់កណ្តាលនៃតំបន់ជនបទទាំងមូលនៅភាគខាងត្បូងនិងនិរតីនៃទីក្រុងសៃហ្គន ក៏ដូចជាតំបន់មួយចំនួននៅភាគខាងជើង គឺសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកកុម្មុយនីស្ត។ តំបន់មួយចំនួនខ្លះវិញមិនមានអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ឡើយ ដោយគ្មានវត្តមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសំខាន់ណាមួយទេ។ កម្លាំងវៀតកុងវិញបានរីកហុំព័ទ្ធតំបន់ជុំវិញទីក្រុងសៃហ្គន ហើយថ្មីៗនេះបានកំពុងចាប់ផ្តើមរំកិលខ្លួនបន្តិចម្តងៗចូលទៅកៀកទីក្រុង"។<ref name="auto">{{Cite book |last1=Sheehan |first1=Neil |url=https://books.google.com/books?id=YjM5DwAAQBAJ&q=one-half+of+the+entire+rural+region+south+and+southwest+of+Saigon&pg=PT135 |title=The Pentagon Papers: The Secret History of the Vietnam War |last2=Smith |first2=Hedrick |last3=Kenworthy |first3=E. W. |last4=Butterfield |first4=Fox |date=2017 |publisher=Skyhorse Publishing |isbn=978-1-63158-293-6 |access-date=6 July 2026 |archive-date=16 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316070621/https://books.google.com/books?id=YjM5DwAAQBAJ&q=one-half+of+the+entire+rural+region+south+and+southwest+of+Saigon&pg=PT135 |url-status=live}}</ref> របាយការណ៍ដដែរ ដែលក្រោយមកត្រូវបានដកស្រង់នៅក្នុង ''The Pentagon Papers'' បានបន្តថា "មនុស្សជាច្រើនមានអារម្មណ៍ថា [ឌៀម] មិនអាចប្រមូលកម្លាំងប្រជាជនឱ្យរួបរួមគ្នាដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកកុម្មុយនីស្តបានឡើយ ព្រោះតែរូបលោកច្រើនពឹងផ្អែកលើអំណាចគ្រប់គ្រងដោយបុគ្គលម្នាក់ (ពោលគឺសាមីខ្លួនលោក) ខណៈអំពើពុករលួយត្រូវបានលើកលែងទៅលើក្រុមមនុស្សជិតស្និទ្ធរបស់លោក និងណាមួយ លោកតែងបដិសេធមិនព្រមបន្ធូរបន្ថយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសាធារណៈដ៏តឹងរ៉ឹង"។<ref name="auto"/> ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៦២ វៀតណាមខាងជើងបានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើសង្គ្រាមរបស់ខ្លួនដោយបញ្ជូនយុទ្ធជននិងសម្ភារៈបន្ថែមចូលមកក្នុងវៀតណាមខាងត្បូង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ បន្ទាប់ពីបែកមិត្តភាពនឹងសូវៀត ហើយបដិសេធគោលនយោបាយ "រួមរស់ដោយសន្តិភាព" របស់ទីក្រុងម៉ូស្គូជាមួយលោកខាងលិច ទីក្រុងប៉េកាំងក៏បានបង្កើនជំនួយឥទ្ធិពលបន្ថែមដល់ទីក្រុងហាណូយដោយផ្តល់វៀតកុងនូវអាវុធធុនតូច និងធុនធ្ងន់សំខាន់ៗ។<ref name="Miller 2024">{{cite book |last=Miller |first=Edward |chapter=Points of Departure – The Global and Local Origins of the Vietnam War |pages=8–23 |editor-last=Miller |editor-first=Edward |title=The Cambridge History of the Vietnam War, Volume I: Origins |date=2024 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316225240.002 |doi-access= |isbn=9781316225240 }}</ref>{{rp|២១}} ===របបសឹកយោធា (១៩៦៣–១៩៦៧)=== {{See also|វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៥|ការបះបោរព្រះពុទ្ធសាសនា}} របបរដ្ឋាភិបាលឌៀមបានធ្លាក់ចុះប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងទូទៅ និងពី[[ចន ផ្វ. ខេនណឹឌី|រដ្ឋបាលខេនណឹឌី]] ដោយសារតែការគ្រប់គ្រងដឹកនាំស្ថានការណ៍មិនល្អទាក់ទិននឹងសកម្មជនព្រះពុទ្ធសាសនា និងការបរាជ័យក្នុងសមរភូមិក្រោមថ្វីដៃវៀតកុង។ នៅក្នុងនោះ អាជ្ញាធររដ្ឋបាលឌៀមបានបើក[[ហេតុការណ៍បាញ់ប្រហារហ្វេហ្វាត់ដាំន|ការបាញ់ប្រហារ]]ទៅលើក្រុមអ្នកបាតុករដោយផ្ដាច់ជីវិតមនុស្សប្រាំបួននាក់ ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យផ្ទុះ[[វិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា]]ឡើង ក៏ដូចជាបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនលើកច្រើនកន្លែង។ ស្ថានភាព​បានបន្តវិវត្ត​ដល់​កម្រិត​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៅ​ពេល​ដែល​[[កងទ័ពនៃកងកម្លាំងពិសេសនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម|កងកម្លាំង​ពិសេស]]​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ចូល[[ការវាយឆ្មក់វត្តអារាមសាឡឺយ|វាយ​ឆ្មក់]]​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​អារាម​ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ដែលបណ្ដាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់បាត់បង់ជីវិតប្រមាណរាប់​រយ​នាក់។ ទីបំផុត លោកឌៀមត្រូវ​បានដកអំណាច​តាមរយៈ​[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦|រដ្ឋប្រហារ​មួយ]]​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៣ ក្រោយពីមាន​ការ​យល់ព្រម​ដោយ​សម្ងាត់​ពី​អាមេរិក។ ការទម្លាក់ឌៀមចេញពីអំណាច ក៏ដូចជា[[ការចាប់ខ្លួន និងឃាតកម្មលើង៉ូ ឌិញឌៀម|ឃាតកម្មលើរូបលោក]] បានបង្កឱ្យកើតមានអស្ថិរភាពនយោបាយ និងការធ្លាក់ធម្មានុរូបភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងសៃហ្គន។ លោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]បានក្លាយជាប្រធានាធិបតី មុនពេលលោកត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងដោយ[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤|រដ្ឋប្រហារមួយទៀត]]នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤ ដោយលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន ខាញ់]]។ បន្ទាប់មក លោក[[ហ្វាន់ ខាកស៊ូ]]ក៏ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មី ប៉ុន្តែអំណាចនយោបាយពិតគឺស្ថិតក្នុងដៃរបស់នាយឧត្តមសេនីយ៍ខាញ់ទៅវិញទេ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ [[ឧប្បត្តិហេតុឈូងសមុទ្រតុងកឹង]]នៃថ្ងៃទី២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៤ បានបើកផ្លូវឱ្យអាមេរិកចូលអន្តរាគមន៍នៅក្នុងសង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ ហើយគិតត្រឹមចុងឆ្នាំនោះ កងទ័ពអាមេរិកជិត ២០០,០០០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនមកវៀតណាម។ ខាញ់បានព្យាយាមឆក់ឱកាសពីវិបត្តិនេះដោយតាក់តែង[[ធម្មនុញ្ញវ៉ុងតាវ]]ឡើង ពោលជារដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដែលនឹងកាត់បន្ថយសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋនិងប្រមូលផ្តុំអំណាចមកនៅក្រោមបាតជើងលោក ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរំសាយទៅវិញក្រោយត្រូវប្រឈមនឹងការតវ៉ាបាតុកម្មនិងកូដកម្មពីមហាជន។ រដ្ឋប្រហារប៉ុនប៉ងចំនួនពីរត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុង[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៤|ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៤]] និង[[រដ្ឋប្រហារវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៥|ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៥]] ដែលរដ្ឋប្រហារចុងក្រោយនេះបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយជោគជ័យ នាំឱ្យសេនាប្រមុខទ័ពអាកាស លោក[[ង្វៀន កាវកី]]ឡើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ខណៈលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ]]បានក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋ។ ===សាធារណរដ្ឋទីពីរ (១៩៦៧–១៩៧៥)=== [[File:Woman casting ballot in 1967 South Vietnamese elections.jpg|thumb|upright|ស្ត្រីម្នាក់កំពុងបោះសន្លឹកឆ្នោតចូលក្នុងហឹបឆ្នោតក្នុងកំឡុង[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៦៧]]]] ក្រោមការដឹកនាំរបស់គី​និងធៀវ វៀតណាមខាងត្បូងបានចាប់ផ្ដើមមានស្ថេរភាពនយោបាយឡើងវិញ ខណៈកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តបានពង្រឹកម្តងទៀត ប៉ុន្តែសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋវិញនៅតែស្ថិតនៅក្រោមការគំរាមកំហែងដូចមុនដដែរ។ ដោយត្រូវរងសម្ពាធពីអាមេរិក ពួកគេបានសម្រេចចិត្តប្រកាសរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី និងតំណាងរាស្ត្រសម្រាប់ស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។ [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]]បានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយធៀវបានជាប់ឆ្នោតបន្តជាប្រធានាធិបតីជាមួយនឹងសំឡេងគាំទ្រ ៣៤%។ រីឯ[[ការបោះឆ្នោតសភាវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៦៧|ការបោះឆ្នោតសភា]]វិញបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៧។ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៨ [[កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម]] និងវៀតកុងបានរំលោភបទឈប់បាញ់ដោយប្រទូសរ៉ាយចំថ្ងៃពិធីបុណ្យ[[តេត]] (បុណ្យចូលឆ្នាំចិន)។ [[ការវាយលុកតេត|ប្រតិបត្តិការវាយលុកកំឡុងបុណ្យតេតនេះ]]មិនបានបំពេញសម្រេចគោលដៅរបស់ពួកកុម្មុយនីស្តមែន ប៉ុន្តែវាបានបង្ហាញថា​ វៀតណាមកុម្មុយនីស្តនៅតែមានកម្លាំងនិងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបើកយុទ្ធនាការវាយលុកធំៗ។ ដោយមើលឃើញដូច្នេះ [[រីឆាដ​និចសុន|រដ្ឋបាលនិចសុន]]ក៏បានណែនាំគោលនយោបាយ[[វៀតណាមូបនីយកម្ម]] ដើម្បីកាត់បន្ថយអន្តរាគមន៍ដោយផ្ទាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយដើម្បីបើកផ្លូវផ្ដើមការចរចាជាមួយវៀតណាមខាងជើងដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ នៅចន្លោះពីខែមេសាដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧០ កងកម្លាំងអាមេរិកនិងវៀតណាមខាងត្បូងបានបើក[[យុទ្ធនាការកម្ពុជា|ការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់]]ទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើង/វៀតកុងនៅក្នុងទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា។ នៅក្នុងខែកុម្ភៈ/មីនា ឆ្នាំ១៩៧១ វៀតណាមខាងត្បូងបានបើក[[ប្រតិបត្តិការឡាំសឺន ៧១៩|ការឈ្លានពាន]]វាយមូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើងនៅក្នុងប្រទេសឡាវ ប៉ុន្តែត្រូវវៀតណាមខាងជើងវាយខ្ទប់វិញ ដោយគេបានចាត់ទុកវានេះថាជាការបរាជ័យដ៏ធំមួយនៃគោលនយោបាយវៀតណាមូបនីយកម្ម។ ធៀវបានជាប់ឆ្នោតម្តងទៀតដោយមិនមានសំឡេងប្រឆាំងនៅក្នុងការ[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៧១|បោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី]]នៅថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១។ វៀតណាមខាងជើងវិញបានចាប់ផ្តើមបើក[[យុទ្ធនាការវស្សាន–និទាឃរដូវ|ការឈ្លានពាន]]លើវៀតណាមខាងត្បូងនៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧២ មុនពេលត្រូវបានរុញច្រានថយទៅវិញនៅខែតុលាក្រោយអាមេរិកបានជួយគាំទ្រកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងតាមផ្លូវអាកាស។ ====ឆ្នាំចុងក្រោយ៖ ១៩៧៣–១៩៧៥==== ស្របទៅតាម[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស]] ដែលបានចុះនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៣ កងកម្លាំងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានដកខ្លួនចេញពីវៀតណាមខាងត្បូងនៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ខណៈកងកម្លាំងកុម្មុយនីស្តទាំងប៉ុន្មានដែលមានវត្តមាននៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តឈរជើងដោយមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងឡើយ។ មេដឹកនាំវៀតណាមខាងជើងបានរំពឹងថាលក្ខខណ្ឌក្នុងបទឈប់បាញ់នោះនឹងផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ឱ្យសាមីខ្លួនមានប្រៀបជាងគូសត្រូវ។ កំឡុងពេលដែលកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងបានវាយរុញច្រានវៀតកុងឱ្យឃ្លៀតចេញពីទីក្រុងសៃហ្គនបណ្ដើរៗ ហើយដើម្បីទប់ទល់នឹងវៀតណាមខាងត្បូងវិញនោះ វៀតណាមខាងជើងក៏បានរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រចម្បាំងថ្មីតាមរយៈការកោះហៅកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗនៅទីក្រុងហាណូយក្នុងកំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ នេះយោងតាមលោក[[ជិន វ៉ាន់ចា]]។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទាំងនោះ គេបានរៀបចំផែនការពង្រឹងពង្រីកផ្លូវលំហូជីមិញ និងរចនាសម្ព័ន្ធភស្តុភារផ្សេងៗទៀត ដែលនឹងឱ្យវៀតណាមខាងជើងមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបើកវគ្គឈ្លានពានថ្មីចូលវៀតណាមខាងត្បូង ដែលអាចនឹងប្រព្រឹត្តិទៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦។ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ លោកប្រធានាធិបតីនិចសុនបានមានប្រសាសន៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចូលអន្តរាគមន៍យោធាវិញ ប្រសិនបើភាគីកុម្មុយនីស្តហ៊ានរំលោភលើបទឈប់បាញ់។ សម្ដីរបស់លោកបានទាក់ទាញនូវប្រតិកម្មអវិជ្ជមានពីសាធារណជនអាមេរិក ហើយនៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកក៏បានអនុម័តវិសោធនកម្មច្បាប់ថ្មី ដើម្បីហាមឃាត់ការនូវដំណើរអន្តរាគមន៍ណាមួយចូលក្នុងសង្គ្រាមវិញ។ [[វិបត្តិប្រេងឆ្នាំ១៩៧៣|ការផ្ទុះឡើងនៃតម្លៃប្រេង]]នៅកំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៣ បានបង្កជាផលវិបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមខាងត្បូង។<ref>{{Cite book |last=Cooper |first=Andrew Scott |title=The Oil Kings: How the U.S., Iran, and Saudi Arabia Changed the Balance of Power in the Middle East |date=2011 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |page=205 }}</ref> ផលវិបាកសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្ដែងមួយគឺករណីដែលរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូងខ្វះលទ្ធភាពបើកប្រាក់ខែដល់ទាហានរបស់ខ្លួន ហើយបានដាក់កំហិតលើការបម្រើបម្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈនិងគ្រាប់រំសេវផ្សេងៗ។ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាចំនួនពីរលើកដែលបណ្តាលឱ្យទាហានវៀតណាមខាងត្បូងចំនួន ៥៥ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត លោកប្រធានាធិបតីធៀវក៏បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៤ ថា សង្គ្រាមបានចាប់ផ្តើមម្តងទៀតហើយ រីឯកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសក៏អស់សុពលភាពដែរ។ ក្នុងកំឡុងរយៈពេលនៃធរមានបទឈប់បាញ់ ចំនួនមនុស្សស្លាប់និងរបួសដោយអាវុធនៅវៀតណាមខាងត្បូងមានជាង ២៥,០០០ នាក់។<ref>{{Cite web |title=This Day in History 1974: Thieu announces war has resumed |url=http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=1592 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225151920/http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=1592 |archive-date=25 February 2009}}</ref> នៅកំឡុងខែដដែរនោះ យោធាចិនបានវាយប្រហារកងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូងនៅឯ[[សមរភូមិប្រជុំកោះប៉ារ៉ាសែល|ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាសែល]] ដោយដណ្តើមគ្រប់គ្រងកោះទាំងនោះបានដោយជោគជ័យ។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកនិចសុនត្រូវបង្ខំខ្លួនលាលែងពីតំណែងដោយសារតែ[[រឿងអាស្រូវវ៉ាធើហ្កេត]] (Watergate) ខណៈសភាអាមេរិកបានបោះឆ្នោតកាត់បន្ថយជំនួយចំពោះវៀតណាមខាងត្បូងពី ១ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំមកត្រឹម ៧០០ លានដុល្លារ។ កំឡុងពេលនេះដែរ ផ្លូវលំហូជីមិញ ដែលធ្លាប់ជាផ្លូវឆ្លងកាត់ឡើងចុះភ្នំកណ្ដាលព្រៃព្រឹក្សា ត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្លាយជាផ្លូវវិថីក្រាលថ្មកៅស៊ូដែលអាចបើកបរយានជំនិះបានដោយស្រួល ប្រកបជាមួយនឹងស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានបើក[[សមរភូមិហ្វឿកឡុង|ការឈ្លានពានចូលខេត្តហ្វឿកឡុង]]របស់វៀតណាមខាងត្បូង ដើម្បីតេស្តសាកល្បងកម្លាំងប្រយុទ្ធនិងឆន្ទៈនយោបាយវៀតណាមខាងត្បូង និងថាតើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងឆ្លើយតបដោយកម្លាំងយោធាឬអត់។ ដោយគ្មានជំនួយយោធាពីអាមេរិក កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងគឺខ្វះសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការឈ្លានពាននោះ ហើយជាលទ្ធផល កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានវាយកាន់កាប់ភូមិស្រុកជាច្រើននៅជុំវិញទីរួមខេត្តហ្វឿកឡុងដោយជោគជ័យ និងបានធ្វើឱ្យកម្លាំងឈរជើងវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុខេត្តនេះធ្លាក់ចុះខ្សោយ។ ប្រធានាធិបតីធៀវក្រោយមកបានបញ្ជាឱ្យដកទ័ព បោះបង់ខេត្តហ្វឿកឡុងចោលនៅដើមខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៥។ ចុងក្រោយ ក្រុងហ្វឿកឡុងបានក្លាយជាទីរួមខេត្តនៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដំបូងគេដែលបានធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពកុម្មុយនីស្តវៀតណាម។<ref>{{Cite book |last=Conboy |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=cyvDCwAAQBAJ&q=Phuoc+Long+and+PAVN&pg=PT49 |title=The NVA and Viet Cong |date=2012 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-78096-766-0 |access-date=9 July 2026 |archive-date=12 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612055546/https://books.google.com/books?id=cyvDCwAAQBAJ&q=Phuoc+Long+and+PAVN&pg=PT49 |url-status=live}}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងបានបើកការវាយលុកនៅ[[សមរភូមិបួនម៉ាធួត|បួនម៉ាធួត]]ក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល។ កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងបានព្យាយាមការពារនិងវាយបកវិញដែរតែមិនបានជោគជ័យ ព្រោះតែខ្លួនមានកម្លាំងបម្រុងតិច ក៏ដូចជាកង្វះខាតគ្រឿងបន្លាស់និងគ្រាប់រំសេវផង។ ជាលទ្ធផល ធៀវបានបញ្ជាឱ្យដកកងអង្គភាពសំខាន់ៗចេញពីតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍យោធាកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនឡើងៗ ហើយទាហានខ្លួនក៏ចាប់ផ្ដើមបាត់បង់ស្មារតីជឿទុកចិត្តលើថ្នាក់ដឹកនាំគេបណ្ដើរៗដែរ។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀតនោះ កងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើងបានបើកការវាយប្រហារពីចេញភាគខាងជើងនិងកើត ពោលចេញពីមូលដ្ឋានទ័ពពួកគេក្នុងប្រទេសកម្ពុជានិងឡាវ ដោយវាយដណ្តើមបាន[[យុទ្ធនាការហ្វេ–ដាណាង|ទីក្រុងហ្វេនិងដាណាង]] មុនពេលបន្តរុលបន្ថែមឆ្ពោះមកភាគខាងត្បូង។ ខណៈដែលស្ថានភាពយោធាកាន់តែពិបាក កងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងជាច្រើននាក់បានសម្រេចចិត្តរត់ចោលជួរ។ មកដល់ដើមខែមេសា កម្លាំងវៀតណាមកុម្មុយនីស្តបានលុកលុយស្ទើរតែ ៣/៥ នៃទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងទៅហើយ។ លោកប្រធានាធិបតីធៀវបានស្នើសុំជំនួយពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក[[ជេរ៉ល់ដ៍ ហ្វដ]] ប៉ុន្តែព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមិនព្រមបញ្ចេញថវិកាបន្ថែមជាជំនួយដល់វៀតណាមខាងត្បូងនោះឡើយ ហើយណាមួយ ច្បាប់ដែលទើបអនុម័តថ្មីបានចងដៃរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមិនឱ្យចូលធ្វើអន្តរាគមន៍បន្ថែមនៅវៀតណាម។ ដោយអស់សង្ឃឹម លោកធៀវក៏បានកោះហៅលោកកាវកីឱ្យចេញពីនិវត្តន៍មកបម្រើការជាមេបញ្ជាការយោធាម្តងទៀត។ ====ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន៖ មេសា ១៩៧៥==== {{Main|ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|ប្រតិបត្តិការហ្វ្រីក្វឹនវីនដ៍}} [[File:Vietnamese UH-1 pushed over board, Operation Frequent Wind.jpg|thumb|ឧទ្ធម្ភាគចក្រអាមេរិកទទេមួយគ្រឿងត្រូវបាននាវិករួមគ្នារុញទៅជ្រុងម្ខាងនៃនាវាដឹកយន្តហោះ ដើម្បីបើកកន្លែងសម្រាប់ឱ្យអ្នកដែលត្រូវជម្លៀសបន្ថែមទៀតបានចុះចត។]] ស្មារតីប្រយុទ្ធតតាំងរបស់ទាហានវៀតណាមខាងត្បូងបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងរ៉ោករ៉ាកដុនដាប ខណៈពេលដែលកងទ័ពកុម្មុយនីស្តវៀតណាមកំពុងវាតទីកាន់កាប់ទឹកដីបន្ថែម បង្កៀកជិតរដ្ឋធានីសៃហ្គនពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ កិច្ខប្រឹងប្រែងបង្កើតរបាំងការពារចុងក្រោយត្រូវបានរៀបចំដោយ[[កងពលធំទី១៨ (វៀតណាមខាងត្បូង)|កងពលធំទី១៨]] នៃកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងនៅក្នុង[[សមរភូមិស៊ួនឡុក]]ចាប់ពីថ្ងៃទី៩–២១ ខែមេសា។ ប្រធានាធិបតីធៀវបានលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ មុនពេលភៀសខ្លួនរត់ទៅ[[តៃវ៉ាន់]]។ មុនពេលចាកចេញ លោកបានតែងតាំងអនុប្រធានាធិបតី លោក[[ជិន វ៉ាន់ហឿង]]ជាអ្នកស្នងតំណែងបន្តជាប្រធានាធិបតី។ លោកវ៉ាន់ហឿងបានកាន់អំណាចបានត្រឹមមួយសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ មុនពេលត្រូវសភាជាតិវៀតណាមខាងត្បូងបោះឆ្នោតផ្ទេរតំណែងប្រធានាធិបតីទៅឱ្យលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]] ក៏ព្រោះតែគេមើលឃើញឧត្តមសេនីយ៍មិញជាឥស្សរជនមួយរូបដែលមានចិត្តគំនិតចង់ផ្សះផ្សាជាមួយភាគីខាងជើង ហើយណាមួយ គេសង្ឃឹមថា លោកអាចចរចារកដំណោះស្រាយដែលអំណោយផលជាងមុនដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ ចំពោះភាគីវៀតណាមខាងជើងវិញគឺគេមិនមានចំណាប់អារម្មណ៍ចរចាអ្វីនោះទេ ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន កម្លាំងកុម្មុយនីស្តក៏បាន[[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន|វាយចូលកាន់កាប់ទីក្រុងសៃហ្គន]]ដោយជោគជ័យ។ មិញក្រោយមកបានសុំចុះចាញ់ដោយព្រមប្រគល់ទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដែលខ្លួននៅកាន់កាប់ទាំងប៉ុន្មានទៅឱ្យវៀតណាមខាងជើងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។<ref>{{Cite web |title=Fall of Saigon - 1975 Year in Review - Audio - UPI.com |url=http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1975/Fall-of-Saigon/12305821478075-2/ |website=UPI |access-date=9 July 2026 |archive-date=28 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428100111/http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1975/Fall-of-Saigon/12305821478075-2 |url-status=live}}</ref> នៅក្នុងកំឡុងពេលប៉ុន្មានម៉ោងមុនការប្រកាសសុំចុះចាញ់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការជម្លៀសបុគ្គលិករដ្ឋាភិបាលអាមេរិកជាច្រើននាក់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីសមាជិកជាន់ខ្ពស់នៃកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូង និងជនស៊ីវិលមួយចំនួនផងដែរ ដែលគេមើលឃើញថាអាចត្រូវពួកកុម្មុយនីស្តទំនងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប្រសិនជាចាប់បាន។ ប្រជាជនដែលត្រូវបានជម្លៀសជាច្រើននាក់ត្រូវបានគេដឹកដោយផ្ទាល់តាមឧទ្ធម្ភាគចក្រទៅកាន់នាវាដឹកយន្តហោះជាច្រើនគ្រឿងដែលកំពុងទន្ទឹងរង់ចាំនៅឯនាយសមុទ្រក្បែរបណ្ដោយឆ្នេរប្រទេសវៀតណាម។ ===រដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នបដិវត្តន៍=== {{Main|រដ្ឋាភិបាលបដិវត្តន៍បណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង}} បន្ទាប់ពីសុំចុះចាញ់ប្រគល់ទីក្រុងសៃហ្គនទៅឱ្យកងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើងកាន់កាប់នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ [[រដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នបដិវត្តន៍នៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងត្បូង]]ក៏បានក្លាយជារដ្ឋាភិបាលផ្លូវការនៃវៀតណាមខាងត្បូង មុនពេលត្រូវបង្រួបបង្រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ដើម្បីបង្កើត[[វៀតណាម|សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម]]នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៦។<ref>{{Cite web |title=About Vietnam |url=http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English/TheSocialistRepublicOfVietnam/AboutVietnam/AboutVietnamDetail?categoryId=10000103&articleId=10001012 |access-date=9 July 2026 |website=vietnam.gov.vn/portal |archive-date=17 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211217215154/http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English/TheSocialistRepublicOfVietnam/AboutVietnam/AboutVietnamDetail?categoryId=10000103&articleId=10001012 }}</ref> ==ភូមិសាស្ត្រ== វៀតណាមខាងត្បូងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង[[វៀតណាមខាងជើង]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ|ឡាវ]]នៅភាគពាយ័ព្យ ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|កម្ពុជា]]នៅភាគនិរតី និងប្រទេស[[ថៃ]]តាម[[ឈូងសមុទ្រថៃ]]នៅភាគនិរតី។ វៀតណាមខាងត្បូងត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់ទំនាបឆ្នេរ តំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល និងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ។ ល្វែងម៉ោងនៃវៀតណាមខាងត្បូងគឺដើរលឿនជាងវៀតណាមខាងជើងមួយម៉ោង ពោលគឺវៀតណាមខាងត្បូងប្រកាន់ល្វែងម៉ោង [[UTC+០៨]] ដែលជាតំបន់ម៉ោងតែមួយគ្នាដូចនឹងប្រទេស[[ហ្វីលីពីន]] [[ប្រ៊ុយណេ]] [[ម៉ាឡេស៊ី]] [[សិង្ហបុរី]] ចិន តៃវ៉ាន់ និងអូស្ត្រាលីខាងលិច។ ក្រៅពីទឹកដីចម្បងនៅដីគោក សាធារណរដ្ឋវៀតណាមក៏គ្រប់គ្រងផ្នែកខ្លះនៃ[[ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាស៊ែល]] និង[[ប្រជុំកោះស្ព្រែតលី|ស្ព្រែតលី]]ផងដែរ។ ប្រទេសចិនបានវាយកាន់កាប់ប្រជុំកោះប៉ារ៉ាស៊ែលទាំងមូលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ បន្ទាប់ពីកងទ័ពជើងទឹកវៀតណាមខាងត្បូងបានព្យាយាមវាយប្រហារលើផ្នែកកោះដែលស្ថិតក្រោមប្រទេសចិន។ ==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ== វៀតណាមខាងត្បូងជាឯកត្តរដ្ឋ<ref name="Unitary 1">{{cite web |last1=A. JOINER |first1=CHARLES |last2=VAN THUAN |first2=NGUYEN |date=June 1962 |title=PUBLIC ADMINISTRATION IN THE SAIGON METROPOLITAN AREA |url=https://vietnamproject.archives.msu.edu/recordFiles/159-547-3742/UA17-95_000585.pdf |publisher=MICHIGAN STATE UNIVERSITY }}</ref><ref name="Unitary 2">{{cite web |title=Organizing Bureaucrats: South Viet Nam's National Revolutionary Civil Servants' League |url=https://www.jstor.org/stable/3023589 |author1=Charles A. Joiner |author2=Roy Jumper |publisher=JSTOR }}</ref> និងមជ្ឈការនិយម<ref name="Centralized 1">{{cite web |title=The Situation in South Vietnam |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/DOC_0000874872.pdf |date=17 September 1963 |publisher=Central Intelligence Agency |format=PDF }}</ref><ref name="Centralized 2">{{cite web |title=Examining the Leaders of North and South Vietnam |url=https://www.dummies.com/article/academics-the-arts/history/world/examining-the-leaders-of-north-and-south-vietnam-200157/ |publisher=For Dummies }}</ref> ដែលបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយជាច្រើនលើកច្រើនសារកាលនៅមានអត្ថិភាព។ ពីដំបូង ព្រះចៅ[[បាវ ដាយ]]បានបម្រើការជាព្រះប្រមុខរដ្ឋវៀតណាម នៅពេលដែលប្រទេសនេះត្រូវបានបែងចែកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ មុនពេលព្រះអង្គត្រូវបានគេដកចេញ។ នយោបាយក្នុងស្រុកនៅសាធារណរដ្ឋវៀតណាមបានឆ្លងកាត់ការវិវត្តន៍ដ៏ច្របូកច្របល់ក្នុងសម័យសង្គ្រាម ដោយផ្លាស់ប្តូរពីរបបផ្តាច់ការ (១៩៥៥–១៩៦៣) ទៅរបបសឹកយោធា (១៩៦៣–១៩៦៧) និងទីបំផុតទៅជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ (១៩៦៧–១៩៧៥)។<ref name="Voices">{{cite book |last1=Taylor |first1=K. W. |chapter=Voices from the South |in1=Taylor |year=2015 |id=2015a }}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ង៉ូ ឌិញឌៀម]]បានរៀបចំប្រជាមតិមួយដើម្បីសម្រេចថាតើរដ្ឋវៀតណាមនឹងនៅបន្តប្រកាន់ប្រព័ន្ធរាជាធិបតេយ្យ ឬផ្លាស់ប្ដូរទៅជាសាធារណរដ្ឋ។ រចនាបទនៃប្រជាមតិនោះមាននិន្នាការគាំទ្រសាធារណរដ្ឋតាំងពីដំបូង ពោលនៅពេលប្រកាសលទ្ធផល​ គេមិនត្រឹមតែឃើញថាមានសំឡេងគាំទ្រសាធារណរដ្ឋលើសលប់រហូតដល់ទៅ ៩៨% ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចំនួនសំឡេងឆ្នោតមានច្រើនជាងចំនួនអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសរុបរហូតដល់ទៅ ៣៨០,០០០ សំឡេង។ ឧទាហរណ៍នៅទីក្រុងសៃហ្គន លោកឌៀមត្រូវបានគេប្រកាសថាទទួលបានសំឡេងគាំទ្រដល់ទៅ ១៣៣%។ យ៉ាងណា លទ្ធផលប្រជាមតិនៅតែមានគេទទួលស្គាល់ ហើយឌៀមក៏បានប្រកាសរូបលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមដែលទើបបង្កើតថ្មី។ នៅក្រោមរបបដឹកនាំរបស់លោកក្នុងរយៈពេលប្រាំឆ្នាំដំបូង វិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមវៀតណាមខាងត្បូងបានឆ្លងកាត់ការវិវឌ្ឍ​ និងអភិវឌ្ឍជោគជ័យដោយរលូន ក៏ប៉ុន្តែបើក្រឡេកទៅមើលលក្ខណៈរបៀបដឹកនាំរបស់ឌៀមវិញគឺប្រៀបបានដូចនឹងមេដឹកនាំផ្ដាច់ការម្នាក់អញ្ចឹង។<ref>''Encyclopedia Britannica Online'' (2025) [1998], "[https://www.britannica.com/biography/Ngo-Dinh-Diem Ngo Dinh Diem]": "Ngo Dinh Diem... served as president, with dictatorial powers, of what was then South Vietnam, from 1955 until his assassination."</ref> ដោយប្រើប្រាស់អំណាចផ្ដាច់មុខដែលខ្លួនមាន លោកបានយកទស្សនៈបុគ្គលផ្ទាល់ខ្លួនទៅបញ្ចូលក្នុងគោលនយោបាយជាតិដោយចាត់ទុកវាថាជាផ្លូ​​វមធ្យោបាយទីបី (ឬកណ្ដាល) "រវាងសមូហភាពម៉ាក្សនិយម និងមូលធនបុគ្គលនិយមលោកខាងលិច"។<ref>{{cite book|title=Beyond Political Skin:Colonial to National Economies in Indonesia and Vietnam (1910s-1960s)|isbn=9789811337116|publisher=Springer Nature Singapore|author1=Phạm Văn Thuỷ|date=January 2019 |page=65}}</ref><ref>{{cite book|page=17|title=Reading South Vietnam's Writers: The Reception of Western Thought in Journalism and Literature|isbn=9789819910434|publisher=Springer Nature Singapore|year=2023}}</ref> ថ្វីបើឌៀមនិងបក្សពួកលោកបានយល់ស្របថា សាធារណរដ្ឋវៀតណាមពិតជាត្រូវការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនិងសាមគ្គីភាពរួមប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តមែន ប៉ុន្តែគំនិតអំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនិងសាមគ្គីភាពរបស់គេគឺខុសគ្នាឆ្ងាយនឹងទស្សនៈទូទៅធម្មតា ពោលគឺឌៀមមើលឃើញថា ដើម្បីអភិវឌ្ឍសក្តានុពលរបស់មនុស្សតាមលំនាំប្រជាធិបតេយ្យគឺយើងត្រូវចាប់ផ្តើមផ្ដោតលើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាមុនសិន ទើបបានធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មនយោបាយក្រោយ។ លោកបានអះអាងបន្ថែមទៀតថា ប្រជាជនវៀតណាមភាគច្រើនគឺនៅក្រីក្រខ្លាំង មិនគួរអាចប្រកាន់អនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពនយោបាយបានពេញលេញទេ ដូច្នេះការអភិវឌ្ឍធនធានសម្ភារៈគឺត្រូវតែមានមុនជាចាំបាច់។{{sfn|Tran|2022|page=123}} ដោយសារការបិទសិទ្ធិសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋនេះឯង ទើបបានជាប្រជាប្រិយភាពឌិញចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះ ហើយដើម្បីទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះប្រជាប្រិយភាពបន្ថែម ឌិញក៏បានប្រើអំណាចនយោបាយបង្ក្រាបគាបសង្កត់ ជាពិសេសតាមការអនុវត្តគោលនយោបាយផ្សេងៗដូចជា [[កម្មវិធីយុទ្ធសាស្ត្រភូមិតូច]]ជាដើម។ ដោយមានការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និង[[ទីភ្ញាក់ងារស៊ើបការណ៍កណ្ដាល|សេអ៊ីអា]] មន្ត្រីយោធាវៀតណាមខាងត្បូងដឹកនាំដោយនាយឧត្តមសេនីយ៍[[សឿង វ៉ាន់មិញ]]បានធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយទម្លាក់ឌៀមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ដោយឌៀមក្រោយមកត្រូវបានគេធ្វើឃាតសម្លាប់ចោលភ្លាមៗក្រោយបាត់បង់អំណាច។ ក្រុមយោធាបានកាន់កាប់រដ្ឋាភិបាលជាបណ្តោះអាសន្នមួយរយៈពេលខ្លីមុនពេលនាយឧត្តមសេនីយ៍ង្វៀន ខាញ់បានធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយទៀតទម្លាក់មិញនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលដែលកំពុងមានវិវាទផ្ទៃក្នុងបានសម្រេចចិត្តប្រគល់អំណាចទៅឱ្យយោធាកាន់កាប់វិញ ដោយសង្ឃឹមថាវានឹងអាចស្ដារស្ថិរភាពនិងសាមគ្គីភាពជាតិម្តងទៀត។ សភាធម្មនុញ្ញដែលទើបបានជ្រើសតាំង រួមទាំងតំណាងនៃគ្រប់សាខាយោធាទាំងអស់ បានសម្រេចចិត្តប្តូរប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសទៅប្រកាន់ប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតី។ ដំបូងឡើយ ក្រុមយោធាបានបរាជ័យក្នុងការស្ដារស្ថិរភាព ដោយសារជម្លោះផ្ទៃក្នុងនិងកង្វះបទពិសោធន៍នយោបាយបានបង្កឱ្យក្រុមផ្សេងៗក្នុងជួរយោធាធ្វើរដ្ឋប្រហារប្រឆាំងគ្នាទៅវិញទៅមក បណ្ដាលឱ្យជួរថ្នាក់ដឹកនាំមានភាពវឹកវរខ្លាំង។ ស្ថានការណ៍ក្នុងជួរយោធាបានចាប់ផ្ដើមមានស្ថិរភាពឡើងវិញនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៦៥ ក្រោយពេលដែលមេបញ្ជាការកងទ័ពអាកាសនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម លោក[[ង្វៀន កៅកី]]បានឡើងកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយមានលោកនាយឧត្តមសេនីយ៍ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវជាប្រមុខរដ្ឋ។ ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រី កីបានពង្រឹងអំណាចគ្រប់គ្រងលើរដ្ឋាភិបាល និងបានដឹកនាំប្រទេសដោយប្រើកណ្តាប់ដៃដែក។<ref name="Farber">{{Cite book |last=David Farber |title=The Sixties Chronicle |publisher=Legacy Publishing |year=2004 |isbn=978-1-4127-1009-1}}</ref>{{rp|273}} ដោយតែងតែមានទឹកចិត្តសរសើរវប្បធម៌លោកខាងលិចមួយចំនួនជាសាធារណៈ<ref name=Farber/>{{rp|២៦៤}} កីបានទទួលការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកនិងបណ្ដាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកផ្សេងៗទៀត<ref name=Farber/>{{rp|២៦៤}} ប៉ុន្តែយ៉ាងណា ការមន្ទិលសង្ស័យក្នុងចំណោមមន្ត្រីបស្ចិមលោកបានចាប់ផ្ដើមឮរំពងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៦ ទាក់ទិននឹងសមត្ថភាពកីក្នុងការរក្សាស្ថិរភាពនៅវៀតណាមខាងត្បូង។<ref name=Farber/>{{rp|២៦៤}} ជាមេដឹកនាំដ៏ឃោរឃៅម្នាក់ កីត្រូវបានជនរួមជាតិស្អប់ខ្ពើមរអា។<ref name=Farber/>{{rp|២៧៣}} ភាពឃោរឃៅក្នុងការដឹកនាំរបស់លោកត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញច្បាស់ៗនៅដើមឆ្នាំ១៩៦៦ នៅពេលដែលព្រះសង្ឃដ៏មានប្រជាប្រិយភាពមួយអង្គព្រះនាម[[ធិច ឈីក្វាង]]បានដឹកនាំ[[ការបះបោរព្រះពុទ្ធសាសនា|បាតុកម្មបះបោរ]]នៅឯស្រុកកំណើតព្រះអង្គក្នុងក្រុងដាណាង។<ref name=Farber/>{{rp|២៧៣}} ការបះបោរនោះត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងចាស់ដៃតាមបញ្ជារបស់កី ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ កីក៏បានបន្តយុទ្ធនាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពុទ្ធសាសនិកជននៅទូទាំងប្រទេសថែមទៀតផង។<ref name=Farber/>{{rp|២៧៣}} នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ កីបានសម្រេចចិត្តបង្កើតរដ្ឋាភិបាលតំណាងមួយ និងផ្តល់សច្ចាប័នលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដោយផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើការផ្ដល់សិទ្ធីសេរីភាពប្រជាពលរដ្ឋជាដើម។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គេនៅមិនទាន់ដឹងពីហេតុផលច្បាស់លាស់នៅពីក្រោយការធ្វើប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្មរបស់កីនោះទេ ពោលគ្មានការដាក់សម្ពាធអ្វីពីអាមេរិកទាក់ទិននឹងប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្ម ហើយសង្គមស៊ីវិលវិញក៏គ្មានសំឡេងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការអំពាវនាវឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរនោះដែរ។<ref name="rv">{{Cite web | url=https://www.google.com/books/edition/Republican_Vietnam_1963_1975/Ud3QEAAAQBAJ?&pg=PA65 | title=Republican Vietnam, 1963–1975 | website=Google Books | author1=David L. Prentice | author2=George J. Veith | author3=Thanh Cam Hoang | author4=Phạm Thị Hồng Hà | author5=Trương Thùy Dung}}</ref> លើសពីនេះទៀតនោះ កីគឺដូចគ្នានឹងមេដឹកនាំយោធាដទៃៗដែរអញ្ចឹង ពោលគឺរូបលោកផ្ទាល់មិនបានឱ្យតម្លៃដល់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទេ ហើយជឿថា របបដឹកនាំផ្តាច់ការគឺវាចាំបាច់ដើម្បីបន្តរក្សាអត្ថិភាពវៀតណាមខាងត្បូង។<ref>Veith, George J. Drawn Swords in a Distant Land: South Vietnam's Shattered Dreams. Encounter Books, 2021, pg. 340</ref> == មើលផងដែរ == *[[សង្គ្រាមវៀតណាម]] *[[វៀតណាមខាងជើង]] *[[វៀតកុង]] *[[ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} {{Stub}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀតណាមខាងត្បូង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមវៀតណាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតសាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ol9zkgurc8ouynf1fywwtlymessgvmy 0 45713 337319 326841 2026-07-13T14:19:55Z SIN NAT 51949 /* */ កែប្រែអក្ខរាវិរុទ្ធ 337319 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. |type = |image = https://en.wikipedia.org/wiki/Preah_Khan_Reach_Svay_Rieng_FC#/media/File:Svay_Rieng_FC_logo.png * ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍: ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. * រហ័ស្សនាម: ព្រះខ័នខៀវ <br> The Blue Swords * អក្សរកាត់: PKRFC * ការកឃើញ: ១៩៩៧ * ទឹកដី: [[ក្រុងស្វាយរៀង]] * កីឡដ្ឋាន: Svay Rieng * ផ្ទុកអ្នកទស្សនា: ៤,០០០ នាក់ * ប្រធានក្លឹប: ឌី វិជ្ជា * អ្នកគ្រប់គ្រង: Christopher Grant * គ្រូបង្គោល: Matthew McConkey * ក្របខ័ណ្ឌលីគ: [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * ឈ្នះពានខាប់: <br> [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន|HSC]] ៥ ដង * ឈ្នះពានលីគ: <br> [[លីគកំពូលកម្ពុជា|MCL]] 2 ដង <br> [[CPL]] 1 ដង * ថវិកាចំណាយ: $2.7 millon <ref> Transfer Market (2024) [https://www.transfermarkt.com/cambodian-premier-league/marktwerteverein/wettbewerb/KHM1/plus/?stichtag=2024-05-15 OVERALL MARKET VALUE CHANGE IN ALL CLUBS IN CAMBODIAN PREMIER LEAGUE], Website: transfermarkt.com, Publication: 15, May 2024 </ref> <br> (2024-2025) }} {{Infobox football club | pattern_la1= | pattern_b1= | pattern_ra1= | pattern_sh1 = | leftarm1=23395d | body1=23395d | rightarm1=23395d | shorts1=152238 | socks1=13265c | pattern_la2= | pattern_b2= | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2= | leftarm2=152238 | body2=800020 | rightarm2=152238 | shorts2=152238 | socks2=800020 | pattern_la3= | pattern_b3= | pattern_ra3= | pattern_sh3= | pattern_so3= | leftarm3=123499 | body3=123499 | rightarm3=123499 | shorts3=FFFFFF | socks3=123499 }} '''ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.''' ឬ '''[[ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Preah Khan Reach Svay Rieng Football Club) ហៅកាត់ថា (PKRFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងស្វាយរៀង]], [[ខេត្តស្វាយរៀង]] [[ប្រទេសកម្ពុជា]] ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា (CPL)|ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ]] (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PKRFC) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue Swords) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា (Military Police F.C.) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ជាក្លឹបអជីប ដ៏មានកិត្យានុភាពមួយ មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេបានឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] ចំនួន ៣លើក និង បានឈ្នះ [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] ចំនួន ៥លើក ផងដែរ ហើយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ក៏ជាក្លឹបដែលតំណាងឱ្យក្លឹបអជីបនៅកម្ពុជា ដែលទៅប្រកួតប្រជែងពាន ជើងឯកក្លឹបអាស៊ាន ASEAN Club Championship ថ្នាក់តំបន់ផងដែរ ។<ref> Data Sports Group (2014) [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/preah-khan-reach-svay-rieng-fc/14219/ Team Info Preah Khan Reach Svay Rieng FC], Website: globalsportsarchive.com, Copyright © Data Sports Group. All rights reserved. </ref> == ប្រវត្តិក្លឹប == '''Club History''' ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដោយឯកឧត្ដម សៅ សុខា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ដោយចាប់ផ្តើមពីឈ្មោះអតីតថា នគរបាលយោធា F.C. គ្រប់គ្រងដោយ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ។ អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្លួន នគរបាលយោធា F.C. បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ផ្សេងៗ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សហព័ន្ធ​កីឡា​បាល់ទាត់​កម្ពុជា និង ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ហៅកាត់ថា (MoEYS) វាជាពេលដែល ក្លឹបទាំងមូលបានចូលរួមលើកស្ទួយដល់វិស័យកីឡានៅកម្ពុជាផងដែរ ដែលគិតចាប់ពីការបង្កើតដំបូងដល់ឆ្នាំ 2007 ។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 2007 បន្ទាប់ពីការធ្វើសមាជរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ហៅកាត់ថា ([https://en.wikipedia.org/wiki/Football_Federation_of_Cambodia FFC]) លោក លី គឹមឈុន ត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្លឹប និងបានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានថ្មី ក៏ដូចជាការប្ដូរឈ្មោះថ្មីផងដែរនោះ ព្រះខ័នរាជ F.C. ហៅកាត់ថា (PKRFC) ត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងពានផ្សេងៗផងដែរ ។ ព្រះខ័នរាជ F.C. បានឈ្នះ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដោយផ្ដួលក្រុមបាល់ទាត់ បៀលប្រាយ យូណាយធីត (Build Bright United F.C.) ក្នុងវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ និងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ៨០ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($19,925 ដុល្លារអាមេរិក) ។ ទន្ទឹមនិងភាគជោគជ័យនេះ (PKRFC) បានបន្តឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ហៅកាត់ថា (HSC) ជាលើលទី 2 ក្នុងឆ្នាំ 2012 និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតពានអន្តរជាតិ Asean Cup ផងដែរ ។<ref> Football Khmer (2016) [http://futbolkhmer.blogspot.com/2016/04/preah-khan-reach-svay-rieng-fc.html?m=1 Preah Khan Reach Svay Rieng F.C], Website: futbolkhmer.blogspot.com, Publication: April 21, 2016 </ref> <ref>Ken Gadaffi (2011) [https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup FFC Reveals new Format for Hun Sen Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214104846/https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup |date=2022-02-14 }}, Website: expat-advisory.com, Publication: December 05, 2011</ref> == ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹប == '''Club new brand name update''' ក្នុងឆ្នាំ 2013 លោក លី គឹមឈុន បានសំរេចលក់ក្លឹបព្រះខ័នរាជទៅឱ្យលោក ឌី វិជ្ជា ការផ្លាសប្ដូរសមាសភាព ប្រធានក្លឹបថ្មីបានឈានទៅដល់ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹបផងដែរ ដោយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរ បន្ថែមឈ្មោះ "ស្វាយរៀង" ដើម្បីឱ្យក្លឹបរបស់លោកតំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ដូចនេះឈ្មោះក្លឹបត្រូវបានហៅថា៖ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (Preah Khan Reach Svay Rieng F.C.) ការរៀបចំយុត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ក្លឹប ទន្ទឹមនឹងការចាប់ផ្ដើមរដូវកាលថ្មី បាននាំមកនូវជ័យជំនះដ៏លំបាករបស់ពួកគេ នោះគឺការឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ដែលបានយកឈ្នះទៅលើក្រុម បឹងកេតអង្គរ F.C. ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយលទ្ធផល ១-០ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នៅ ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ ​អូឡាំពិក ។ លើសពីការឈ្នះពានលីគ (MCL) ក្លឹបក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់បុគ្គលសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជា៖ លោក សំ វ៉ាន់ដេត ទទួលបានតំណែងជាគ្រូបង្វឹកល្អបំផុតប្រចាំរដូវកាល, រីឯកីឡាករ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី ទទួលបានរង្វាន់ពានស្បែកជើងមាស យ៉ាង​ល្អឥតខ្ចោះ​ សម្រាប់​ក្រុម ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ជ័យ​ជម្នះ​ក្នុង​លីគ​ក៏​បាន​មក​ជាមួយ ​នឹង​ប្រាក់​រង្វាន់​​ចំនួន ៥៨ លាន​រៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា $14370 ដុល្លារអាមេរិក ផងដែរ ។<ref> H S Manjunath (2013) [https://www.phnompenhpost.com/sport/laboravy-golden-strike-ends-svay-rieng%E2%80%99s-league-drought Laboravy Golden Strike Ends Svay Rieng], Website: phnompenhpost.com, Publication: July 22, 2013 </ref> == ការបង្កើតកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន == '''Creating own stadium''' នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ 2014 ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បានធ្វើការសាងសង់ថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបានចំនួន 2,600 នាក់ កីឡដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "ស្វាយរៀង" (Svay Rieng Stadium) ក្រោយពេលក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង មានកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ការ​ប្រកួត​លក្ខណៈ​ក្នុង​ដី​ និង ក្រៅ​ដី (Home/Away) ផងដែរ , ក្លឹបក៏បានបន្ថែមទីតាំងទស្សនាក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2024 នេះដែលធ្វើឱ្យក្លឹបកើនចំនួនអ្នកទស្សនាដល់ 4,000 នាក់ ។<ref> អៀង សូទ្រី (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/44358 កីឡដ្ឋាន​ស្វាយរៀង​គ្រោង​បើក​សម្ពោធ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​អុំទូក], Website: news.sabay.com.kh, Publication: October 15, 2014 </ref> == អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ == '''Kit sponsors''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |ឈុតអាវកញ្ចប់ ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ |- | align="center" |2000 - 2012 | align="center" |Kappa | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2013 - 2017 | align="center" |FBT | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2018 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2019 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2020 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide Villa] |- | align="center" |2021 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2022 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide <br> Development] <br> [https://www.krudbeer.com/products Krud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230811005541/https://www.krudbeer.com/products |date=2023-08-11 }} |} == អ្នកឧបត្ថម្ភ == '''Sponsorship''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភធំ ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |Orkide Development, Krud Beverage, AFB Investment, Carabao, Linxin Group, V-Active Sport, Ptt Cambodia Ltd., Pocari Sweat. | align="center" |Starbalm Sport Care, Canadia Bank, ACE, អរណា ទឹកធម្មជាតិកម្ពុជា , Moonmedia, Teng Lay Group, DYNITH , FBT. |} == អ្នកគាំទ្រ == '''Supporters''' រាល់ពេលមានការប្រកួតរបស់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង យើងតែងតែសង្កេតឃើញក្រុមអ្នកគាំទ្រដ៏ក្លាវក្លារបស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ដែលមានរហ័សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue swords) ដែលតែងតែស្រែកគាំទ្រពីការចាប់ផ្ដើមរហូតដល់បញ្ចប់ការប្រកួត ក្រុមអ្នកគាំទ្របានលើកគ្រវីទង់របស់ពួកគេជាច្រើន ដែលបង្ហាញថា ពួកគេជាម្ចាស់ដែនដីហើយជ័យជំនះប្រាកដណាស់ត្រូវតែបានមកពួកគេ ទង់ខៀវជាច្រើនបានលើកគ្រវីពាសពេញកីឡដ្ឋាន ហើយនេះជាការគាំទ្រដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងលីគកំពូលកម្ពុជា ហើយទង់ខៀវ ដ៏ច្រើនសម្បើម ដែលជាការគាំទ្រដ៏អស្ចារ្យមួយរបស់ក្លឹប ដែល តំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ។ == កំណត់ត្រាក្លឹប == '''Club Record''' {| class=wikitable ! width="100"|រដូវកាល ! width="300"|ពានលីគ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ ! width="300"|ពានខាប់ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ |- |align=center|2011 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2012 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2013 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2015 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2017 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2019 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2023-2024 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2024-2025 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center| |align=center| |} == កីឡាករ ក្រុមបច្ចុប្បន្ន == '''Player Current squad''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2025-2026 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:100px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:200px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:200px;"| កីឡាករ (Player) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 3 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||សេត រ៉ូសុីប |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 5 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សើយ វិសាល <br> (ប្រធានក្រុម) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 7 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ប្រាក់ មុនីឧត្ដម |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 8 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជាសំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 9 || FW || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Gabriel Silva |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 10 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||គួច ដានី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 11 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ហួយ ផល្លីន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 13 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សារេត គ្រីយ៉ា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 14 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សុខ សំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 15 || MF || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Iago Fernandes |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 16 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || គឹម សុខយុទ្ធ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 17 || MF || [[File:Flag of Laos.svg|30px]] || Bounphachan Bounkong |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 18 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ឯម សុវណ្ណារ័ត្ន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 19 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ណារ៉ុង កក្កដា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 21 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សៀន សុភក្ត្រា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 23 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || Nick Taylor |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 24 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || នី សុខគ្រី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 25 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជូ សិនទិ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 26 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || មិន រតនៈ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 27 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || វីរៈ តារា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 28 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Ryo Fujii |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 29 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សួន សុវណ្ណ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 31 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ដេត សុធាវឌ្ឍនា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 32 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || រី លៀបហេង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 61 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Takashi Odawara |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 99 || FW || [[File:Flag of Canada.svg|30px]] || Marcus Haber |} == កីឡាករ ខ្ចីជើង == '''Players on loan''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2023 - 2024 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:50px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:100px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:150px;"| កីឡាករ (Player) ! style="width:150px;"| ផ្ទេរទៅ (Transfer to) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 6 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Hikaru Mizun || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 77 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || អ៊ាន ពិសី || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |} == មើលផងដែរ == '''See also''' * [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] * [[ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាលីគ២]] == ឯកសារយោង == g7z80r9jod984j1vzu3uo94izljfi5j 337320 337319 2026-07-13T14:20:48Z SIN NAT 51949 /* */ កែប្រែអក្ខរាវិរុទ្ធ 337320 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. |type = |image = https://en.wikipedia.org/wiki/Preah_Khan_Reach_Svay_Rieng_FC#/media/File:Svay_Rieng_FC_logo.png * ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍: ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. * រហ័ស្សនាម: ព្រះខ័នខៀវ <br> The Blue Swords * អក្សរកាត់: PKRFC * ការកឃើញ: ១៩៩៧ * ទឹកដី: [[ក្រុងស្វាយរៀង]] * កីឡដ្ឋាន: Svay Rieng * ផ្ទុកអ្នកទស្សនា: ៤,០០០ នាក់ * ប្រធានក្លឹប: ឌី វិជ្ជា * អ្នកគ្រប់គ្រង: Christopher Grant * គ្រូបង្គោល: Matthew McConkey * ក្របខ័ណ្ឌលីគ: [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * ឈ្នះពានខាប់: <br> [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន|HSC]] ៥ ដង * ឈ្នះពានលីគ: <br> [[លីគកំពូលកម្ពុជា|MCL]] ២ ដង <br> [[CPL]] ១ ដង * ថវិកាចំណាយ: $2.7 millon <ref> Transfer Market (2024) [https://www.transfermarkt.com/cambodian-premier-league/marktwerteverein/wettbewerb/KHM1/plus/?stichtag=2024-05-15 OVERALL MARKET VALUE CHANGE IN ALL CLUBS IN CAMBODIAN PREMIER LEAGUE], Website: transfermarkt.com, Publication: 15, May 2024 </ref> <br> (2024-2025) }} {{Infobox football club | pattern_la1= | pattern_b1= | pattern_ra1= | pattern_sh1 = | leftarm1=23395d | body1=23395d | rightarm1=23395d | shorts1=152238 | socks1=13265c | pattern_la2= | pattern_b2= | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2= | leftarm2=152238 | body2=800020 | rightarm2=152238 | shorts2=152238 | socks2=800020 | pattern_la3= | pattern_b3= | pattern_ra3= | pattern_sh3= | pattern_so3= | leftarm3=123499 | body3=123499 | rightarm3=123499 | shorts3=FFFFFF | socks3=123499 }} '''ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.''' ឬ '''[[ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Preah Khan Reach Svay Rieng Football Club) ហៅកាត់ថា (PKRFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងស្វាយរៀង]], [[ខេត្តស្វាយរៀង]] [[ប្រទេសកម្ពុជា]] ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា (CPL)|ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ]] (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PKRFC) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue Swords) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា (Military Police F.C.) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ជាក្លឹបអជីប ដ៏មានកិត្យានុភាពមួយ មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេបានឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] ចំនួន ៣លើក និង បានឈ្នះ [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] ចំនួន ៥លើក ផងដែរ ហើយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ក៏ជាក្លឹបដែលតំណាងឱ្យក្លឹបអជីបនៅកម្ពុជា ដែលទៅប្រកួតប្រជែងពាន ជើងឯកក្លឹបអាស៊ាន ASEAN Club Championship ថ្នាក់តំបន់ផងដែរ ។<ref> Data Sports Group (2014) [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/preah-khan-reach-svay-rieng-fc/14219/ Team Info Preah Khan Reach Svay Rieng FC], Website: globalsportsarchive.com, Copyright © Data Sports Group. All rights reserved. </ref> == ប្រវត្តិក្លឹប == '''Club History''' ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដោយឯកឧត្ដម សៅ សុខា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ដោយចាប់ផ្តើមពីឈ្មោះអតីតថា នគរបាលយោធា F.C. គ្រប់គ្រងដោយ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ។ អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្លួន នគរបាលយោធា F.C. បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ផ្សេងៗ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សហព័ន្ធ​កីឡា​បាល់ទាត់​កម្ពុជា និង ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ហៅកាត់ថា (MoEYS) វាជាពេលដែល ក្លឹបទាំងមូលបានចូលរួមលើកស្ទួយដល់វិស័យកីឡានៅកម្ពុជាផងដែរ ដែលគិតចាប់ពីការបង្កើតដំបូងដល់ឆ្នាំ 2007 ។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 2007 បន្ទាប់ពីការធ្វើសមាជរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ហៅកាត់ថា ([https://en.wikipedia.org/wiki/Football_Federation_of_Cambodia FFC]) លោក លី គឹមឈុន ត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្លឹប និងបានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានថ្មី ក៏ដូចជាការប្ដូរឈ្មោះថ្មីផងដែរនោះ ព្រះខ័នរាជ F.C. ហៅកាត់ថា (PKRFC) ត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងពានផ្សេងៗផងដែរ ។ ព្រះខ័នរាជ F.C. បានឈ្នះ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដោយផ្ដួលក្រុមបាល់ទាត់ បៀលប្រាយ យូណាយធីត (Build Bright United F.C.) ក្នុងវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ និងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ៨០ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($19,925 ដុល្លារអាមេរិក) ។ ទន្ទឹមនិងភាគជោគជ័យនេះ (PKRFC) បានបន្តឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ហៅកាត់ថា (HSC) ជាលើលទី 2 ក្នុងឆ្នាំ 2012 និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតពានអន្តរជាតិ Asean Cup ផងដែរ ។<ref> Football Khmer (2016) [http://futbolkhmer.blogspot.com/2016/04/preah-khan-reach-svay-rieng-fc.html?m=1 Preah Khan Reach Svay Rieng F.C], Website: futbolkhmer.blogspot.com, Publication: April 21, 2016 </ref> <ref>Ken Gadaffi (2011) [https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup FFC Reveals new Format for Hun Sen Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214104846/https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup |date=2022-02-14 }}, Website: expat-advisory.com, Publication: December 05, 2011</ref> == ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹប == '''Club new brand name update''' ក្នុងឆ្នាំ 2013 លោក លី គឹមឈុន បានសំរេចលក់ក្លឹបព្រះខ័នរាជទៅឱ្យលោក ឌី វិជ្ជា ការផ្លាសប្ដូរសមាសភាព ប្រធានក្លឹបថ្មីបានឈានទៅដល់ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹបផងដែរ ដោយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរ បន្ថែមឈ្មោះ "ស្វាយរៀង" ដើម្បីឱ្យក្លឹបរបស់លោកតំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ដូចនេះឈ្មោះក្លឹបត្រូវបានហៅថា៖ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (Preah Khan Reach Svay Rieng F.C.) ការរៀបចំយុត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ក្លឹប ទន្ទឹមនឹងការចាប់ផ្ដើមរដូវកាលថ្មី បាននាំមកនូវជ័យជំនះដ៏លំបាករបស់ពួកគេ នោះគឺការឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ដែលបានយកឈ្នះទៅលើក្រុម បឹងកេតអង្គរ F.C. ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយលទ្ធផល ១-០ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នៅ ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ ​អូឡាំពិក ។ លើសពីការឈ្នះពានលីគ (MCL) ក្លឹបក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់បុគ្គលសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជា៖ លោក សំ វ៉ាន់ដេត ទទួលបានតំណែងជាគ្រូបង្វឹកល្អបំផុតប្រចាំរដូវកាល, រីឯកីឡាករ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី ទទួលបានរង្វាន់ពានស្បែកជើងមាស យ៉ាង​ល្អឥតខ្ចោះ​ សម្រាប់​ក្រុម ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ជ័យ​ជម្នះ​ក្នុង​លីគ​ក៏​បាន​មក​ជាមួយ ​នឹង​ប្រាក់​រង្វាន់​​ចំនួន ៥៨ លាន​រៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា $14370 ដុល្លារអាមេរិក ផងដែរ ។<ref> H S Manjunath (2013) [https://www.phnompenhpost.com/sport/laboravy-golden-strike-ends-svay-rieng%E2%80%99s-league-drought Laboravy Golden Strike Ends Svay Rieng], Website: phnompenhpost.com, Publication: July 22, 2013 </ref> == ការបង្កើតកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន == '''Creating own stadium''' នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ 2014 ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បានធ្វើការសាងសង់ថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបានចំនួន 2,600 នាក់ កីឡដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "ស្វាយរៀង" (Svay Rieng Stadium) ក្រោយពេលក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង មានកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ការ​ប្រកួត​លក្ខណៈ​ក្នុង​ដី​ និង ក្រៅ​ដី (Home/Away) ផងដែរ , ក្លឹបក៏បានបន្ថែមទីតាំងទស្សនាក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2024 នេះដែលធ្វើឱ្យក្លឹបកើនចំនួនអ្នកទស្សនាដល់ 4,000 នាក់ ។<ref> អៀង សូទ្រី (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/44358 កីឡដ្ឋាន​ស្វាយរៀង​គ្រោង​បើក​សម្ពោធ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​អុំទូក], Website: news.sabay.com.kh, Publication: October 15, 2014 </ref> == អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ == '''Kit sponsors''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |ឈុតអាវកញ្ចប់ ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ |- | align="center" |2000 - 2012 | align="center" |Kappa | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2013 - 2017 | align="center" |FBT | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2018 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2019 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2020 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide Villa] |- | align="center" |2021 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2022 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide <br> Development] <br> [https://www.krudbeer.com/products Krud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230811005541/https://www.krudbeer.com/products |date=2023-08-11 }} |} == អ្នកឧបត្ថម្ភ == '''Sponsorship''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភធំ ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |Orkide Development, Krud Beverage, AFB Investment, Carabao, Linxin Group, V-Active Sport, Ptt Cambodia Ltd., Pocari Sweat. | align="center" |Starbalm Sport Care, Canadia Bank, ACE, អរណា ទឹកធម្មជាតិកម្ពុជា , Moonmedia, Teng Lay Group, DYNITH , FBT. |} == អ្នកគាំទ្រ == '''Supporters''' រាល់ពេលមានការប្រកួតរបស់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង យើងតែងតែសង្កេតឃើញក្រុមអ្នកគាំទ្រដ៏ក្លាវក្លារបស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ដែលមានរហ័សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue swords) ដែលតែងតែស្រែកគាំទ្រពីការចាប់ផ្ដើមរហូតដល់បញ្ចប់ការប្រកួត ក្រុមអ្នកគាំទ្របានលើកគ្រវីទង់របស់ពួកគេជាច្រើន ដែលបង្ហាញថា ពួកគេជាម្ចាស់ដែនដីហើយជ័យជំនះប្រាកដណាស់ត្រូវតែបានមកពួកគេ ទង់ខៀវជាច្រើនបានលើកគ្រវីពាសពេញកីឡដ្ឋាន ហើយនេះជាការគាំទ្រដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងលីគកំពូលកម្ពុជា ហើយទង់ខៀវ ដ៏ច្រើនសម្បើម ដែលជាការគាំទ្រដ៏អស្ចារ្យមួយរបស់ក្លឹប ដែល តំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ។ == កំណត់ត្រាក្លឹប == '''Club Record''' {| class=wikitable ! width="100"|រដូវកាល ! width="300"|ពានលីគ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ ! width="300"|ពានខាប់ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ |- |align=center|2011 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2012 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2013 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2015 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2017 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2019 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2023-2024 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2024-2025 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center| |align=center| |} == កីឡាករ ក្រុមបច្ចុប្បន្ន == '''Player Current squad''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2025-2026 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:100px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:200px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:200px;"| កីឡាករ (Player) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 3 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||សេត រ៉ូសុីប |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 5 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សើយ វិសាល <br> (ប្រធានក្រុម) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 7 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ប្រាក់ មុនីឧត្ដម |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 8 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជាសំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 9 || FW || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Gabriel Silva |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 10 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||គួច ដានី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 11 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ហួយ ផល្លីន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 13 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សារេត គ្រីយ៉ា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 14 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សុខ សំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 15 || MF || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Iago Fernandes |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 16 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || គឹម សុខយុទ្ធ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 17 || MF || [[File:Flag of Laos.svg|30px]] || Bounphachan Bounkong |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 18 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ឯម សុវណ្ណារ័ត្ន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 19 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ណារ៉ុង កក្កដា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 21 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សៀន សុភក្ត្រា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 23 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || Nick Taylor |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 24 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || នី សុខគ្រី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 25 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជូ សិនទិ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 26 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || មិន រតនៈ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 27 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || វីរៈ តារា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 28 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Ryo Fujii |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 29 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សួន សុវណ្ណ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 31 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ដេត សុធាវឌ្ឍនា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 32 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || រី លៀបហេង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 61 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Takashi Odawara |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 99 || FW || [[File:Flag of Canada.svg|30px]] || Marcus Haber |} == កីឡាករ ខ្ចីជើង == '''Players on loan''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2023 - 2024 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:50px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:100px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:150px;"| កីឡាករ (Player) ! style="width:150px;"| ផ្ទេរទៅ (Transfer to) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 6 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Hikaru Mizun || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 77 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || អ៊ាន ពិសី || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |} == មើលផងដែរ == '''See also''' * [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] * [[ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាលីគ២]] == ឯកសារយោង == 0uadoe6yta3rdmubhnxvzv1stixilus 337321 337320 2026-07-13T14:25:38Z SIN NAT 51949 /* កំណត់ត្រាក្លឹប */ បានសរសេរបន្ថែម 337321 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. |type = |image = https://en.wikipedia.org/wiki/Preah_Khan_Reach_Svay_Rieng_FC#/media/File:Svay_Rieng_FC_logo.png * ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍: ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. * រហ័ស្សនាម: ព្រះខ័នខៀវ <br> The Blue Swords * អក្សរកាត់: PKRFC * ការកឃើញ: ១៩៩៧ * ទឹកដី: [[ក្រុងស្វាយរៀង]] * កីឡដ្ឋាន: Svay Rieng * ផ្ទុកអ្នកទស្សនា: ៤,០០០ នាក់ * ប្រធានក្លឹប: ឌី វិជ្ជា * អ្នកគ្រប់គ្រង: Christopher Grant * គ្រូបង្គោល: Matthew McConkey * ក្របខ័ណ្ឌលីគ: [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * ឈ្នះពានខាប់: <br> [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន|HSC]] ៥ ដង * ឈ្នះពានលីគ: <br> [[លីគកំពូលកម្ពុជា|MCL]] ២ ដង <br> [[CPL]] ១ ដង * ថវិកាចំណាយ: $2.7 millon <ref> Transfer Market (2024) [https://www.transfermarkt.com/cambodian-premier-league/marktwerteverein/wettbewerb/KHM1/plus/?stichtag=2024-05-15 OVERALL MARKET VALUE CHANGE IN ALL CLUBS IN CAMBODIAN PREMIER LEAGUE], Website: transfermarkt.com, Publication: 15, May 2024 </ref> <br> (2024-2025) }} {{Infobox football club | pattern_la1= | pattern_b1= | pattern_ra1= | pattern_sh1 = | leftarm1=23395d | body1=23395d | rightarm1=23395d | shorts1=152238 | socks1=13265c | pattern_la2= | pattern_b2= | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2= | leftarm2=152238 | body2=800020 | rightarm2=152238 | shorts2=152238 | socks2=800020 | pattern_la3= | pattern_b3= | pattern_ra3= | pattern_sh3= | pattern_so3= | leftarm3=123499 | body3=123499 | rightarm3=123499 | shorts3=FFFFFF | socks3=123499 }} '''ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.''' ឬ '''[[ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Preah Khan Reach Svay Rieng Football Club) ហៅកាត់ថា (PKRFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងស្វាយរៀង]], [[ខេត្តស្វាយរៀង]] [[ប្រទេសកម្ពុជា]] ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា (CPL)|ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ]] (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PKRFC) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue Swords) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា (Military Police F.C.) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ជាក្លឹបអជីប ដ៏មានកិត្យានុភាពមួយ មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេបានឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] ចំនួន ៣លើក និង បានឈ្នះ [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] ចំនួន ៥លើក ផងដែរ ហើយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ក៏ជាក្លឹបដែលតំណាងឱ្យក្លឹបអជីបនៅកម្ពុជា ដែលទៅប្រកួតប្រជែងពាន ជើងឯកក្លឹបអាស៊ាន ASEAN Club Championship ថ្នាក់តំបន់ផងដែរ ។<ref> Data Sports Group (2014) [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/preah-khan-reach-svay-rieng-fc/14219/ Team Info Preah Khan Reach Svay Rieng FC], Website: globalsportsarchive.com, Copyright © Data Sports Group. All rights reserved. </ref> == ប្រវត្តិក្លឹប == '''Club History''' ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដោយឯកឧត្ដម សៅ សុខា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ដោយចាប់ផ្តើមពីឈ្មោះអតីតថា នគរបាលយោធា F.C. គ្រប់គ្រងដោយ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ។ អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្លួន នគរបាលយោធា F.C. បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ផ្សេងៗ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សហព័ន្ធ​កីឡា​បាល់ទាត់​កម្ពុជា និង ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ហៅកាត់ថា (MoEYS) វាជាពេលដែល ក្លឹបទាំងមូលបានចូលរួមលើកស្ទួយដល់វិស័យកីឡានៅកម្ពុជាផងដែរ ដែលគិតចាប់ពីការបង្កើតដំបូងដល់ឆ្នាំ 2007 ។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 2007 បន្ទាប់ពីការធ្វើសមាជរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ហៅកាត់ថា ([https://en.wikipedia.org/wiki/Football_Federation_of_Cambodia FFC]) លោក លី គឹមឈុន ត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្លឹប និងបានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានថ្មី ក៏ដូចជាការប្ដូរឈ្មោះថ្មីផងដែរនោះ ព្រះខ័នរាជ F.C. ហៅកាត់ថា (PKRFC) ត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងពានផ្សេងៗផងដែរ ។ ព្រះខ័នរាជ F.C. បានឈ្នះ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដោយផ្ដួលក្រុមបាល់ទាត់ បៀលប្រាយ យូណាយធីត (Build Bright United F.C.) ក្នុងវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ និងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ៨០ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($19,925 ដុល្លារអាមេរិក) ។ ទន្ទឹមនិងភាគជោគជ័យនេះ (PKRFC) បានបន្តឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ហៅកាត់ថា (HSC) ជាលើលទី 2 ក្នុងឆ្នាំ 2012 និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតពានអន្តរជាតិ Asean Cup ផងដែរ ។<ref> Football Khmer (2016) [http://futbolkhmer.blogspot.com/2016/04/preah-khan-reach-svay-rieng-fc.html?m=1 Preah Khan Reach Svay Rieng F.C], Website: futbolkhmer.blogspot.com, Publication: April 21, 2016 </ref> <ref>Ken Gadaffi (2011) [https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup FFC Reveals new Format for Hun Sen Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214104846/https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup |date=2022-02-14 }}, Website: expat-advisory.com, Publication: December 05, 2011</ref> == ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹប == '''Club new brand name update''' ក្នុងឆ្នាំ 2013 លោក លី គឹមឈុន បានសំរេចលក់ក្លឹបព្រះខ័នរាជទៅឱ្យលោក ឌី វិជ្ជា ការផ្លាសប្ដូរសមាសភាព ប្រធានក្លឹបថ្មីបានឈានទៅដល់ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹបផងដែរ ដោយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរ បន្ថែមឈ្មោះ "ស្វាយរៀង" ដើម្បីឱ្យក្លឹបរបស់លោកតំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ដូចនេះឈ្មោះក្លឹបត្រូវបានហៅថា៖ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (Preah Khan Reach Svay Rieng F.C.) ការរៀបចំយុត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ក្លឹប ទន្ទឹមនឹងការចាប់ផ្ដើមរដូវកាលថ្មី បាននាំមកនូវជ័យជំនះដ៏លំបាករបស់ពួកគេ នោះគឺការឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ដែលបានយកឈ្នះទៅលើក្រុម បឹងកេតអង្គរ F.C. ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយលទ្ធផល ១-០ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នៅ ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ ​អូឡាំពិក ។ លើសពីការឈ្នះពានលីគ (MCL) ក្លឹបក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់បុគ្គលសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជា៖ លោក សំ វ៉ាន់ដេត ទទួលបានតំណែងជាគ្រូបង្វឹកល្អបំផុតប្រចាំរដូវកាល, រីឯកីឡាករ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី ទទួលបានរង្វាន់ពានស្បែកជើងមាស យ៉ាង​ល្អឥតខ្ចោះ​ សម្រាប់​ក្រុម ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ជ័យ​ជម្នះ​ក្នុង​លីគ​ក៏​បាន​មក​ជាមួយ ​នឹង​ប្រាក់​រង្វាន់​​ចំនួន ៥៨ លាន​រៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា $14370 ដុល្លារអាមេរិក ផងដែរ ។<ref> H S Manjunath (2013) [https://www.phnompenhpost.com/sport/laboravy-golden-strike-ends-svay-rieng%E2%80%99s-league-drought Laboravy Golden Strike Ends Svay Rieng], Website: phnompenhpost.com, Publication: July 22, 2013 </ref> == ការបង្កើតកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន == '''Creating own stadium''' នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ 2014 ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បានធ្វើការសាងសង់ថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបានចំនួន 2,600 នាក់ កីឡដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "ស្វាយរៀង" (Svay Rieng Stadium) ក្រោយពេលក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង មានកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ការ​ប្រកួត​លក្ខណៈ​ក្នុង​ដី​ និង ក្រៅ​ដី (Home/Away) ផងដែរ , ក្លឹបក៏បានបន្ថែមទីតាំងទស្សនាក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2024 នេះដែលធ្វើឱ្យក្លឹបកើនចំនួនអ្នកទស្សនាដល់ 4,000 នាក់ ។<ref> អៀង សូទ្រី (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/44358 កីឡដ្ឋាន​ស្វាយរៀង​គ្រោង​បើក​សម្ពោធ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​អុំទូក], Website: news.sabay.com.kh, Publication: October 15, 2014 </ref> == អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ == '''Kit sponsors''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |ឈុតអាវកញ្ចប់ ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ |- | align="center" |2000 - 2012 | align="center" |Kappa | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2013 - 2017 | align="center" |FBT | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2018 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2019 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2020 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide Villa] |- | align="center" |2021 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2022 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide <br> Development] <br> [https://www.krudbeer.com/products Krud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230811005541/https://www.krudbeer.com/products |date=2023-08-11 }} |} == អ្នកឧបត្ថម្ភ == '''Sponsorship''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភធំ ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |Orkide Development, Krud Beverage, AFB Investment, Carabao, Linxin Group, V-Active Sport, Ptt Cambodia Ltd., Pocari Sweat. | align="center" |Starbalm Sport Care, Canadia Bank, ACE, អរណា ទឹកធម្មជាតិកម្ពុជា , Moonmedia, Teng Lay Group, DYNITH , FBT. |} == អ្នកគាំទ្រ == '''Supporters''' រាល់ពេលមានការប្រកួតរបស់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង យើងតែងតែសង្កេតឃើញក្រុមអ្នកគាំទ្រដ៏ក្លាវក្លារបស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ដែលមានរហ័សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue swords) ដែលតែងតែស្រែកគាំទ្រពីការចាប់ផ្ដើមរហូតដល់បញ្ចប់ការប្រកួត ក្រុមអ្នកគាំទ្របានលើកគ្រវីទង់របស់ពួកគេជាច្រើន ដែលបង្ហាញថា ពួកគេជាម្ចាស់ដែនដីហើយជ័យជំនះប្រាកដណាស់ត្រូវតែបានមកពួកគេ ទង់ខៀវជាច្រើនបានលើកគ្រវីពាសពេញកីឡដ្ឋាន ហើយនេះជាការគាំទ្រដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងលីគកំពូលកម្ពុជា ហើយទង់ខៀវ ដ៏ច្រើនសម្បើម ដែលជាការគាំទ្រដ៏អស្ចារ្យមួយរបស់ក្លឹប ដែល តំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ។ == កំណត់ត្រាក្លឹប == '''Club Record''' {| class=wikitable ! width="100"|រដូវកាល ! width="300"|ពានលីគ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ ! width="300"|ពានខាប់ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ |- |align=center|2011 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2012 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2013 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2015 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2017 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2019 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2023-2024 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2024-2025 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center| |align=center| |} |align=center|2025-2026 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- == កីឡាករ ក្រុមបច្ចុប្បន្ន == '''Player Current squad''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2025-2026 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:100px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:200px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:200px;"| កីឡាករ (Player) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 3 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||សេត រ៉ូសុីប |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 5 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សើយ វិសាល <br> (ប្រធានក្រុម) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 7 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ប្រាក់ មុនីឧត្ដម |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 8 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជាសំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 9 || FW || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Gabriel Silva |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 10 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||គួច ដានី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 11 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ហួយ ផល្លីន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 13 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សារេត គ្រីយ៉ា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 14 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សុខ សំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 15 || MF || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Iago Fernandes |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 16 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || គឹម សុខយុទ្ធ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 17 || MF || [[File:Flag of Laos.svg|30px]] || Bounphachan Bounkong |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 18 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ឯម សុវណ្ណារ័ត្ន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 19 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ណារ៉ុង កក្កដា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 21 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សៀន សុភក្ត្រា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 23 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || Nick Taylor |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 24 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || នី សុខគ្រី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 25 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជូ សិនទិ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 26 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || មិន រតនៈ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 27 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || វីរៈ តារា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 28 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Ryo Fujii |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 29 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សួន សុវណ្ណ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 31 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ដេត សុធាវឌ្ឍនា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 32 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || រី លៀបហេង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 61 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Takashi Odawara |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 99 || FW || [[File:Flag of Canada.svg|30px]] || Marcus Haber |} == កីឡាករ ខ្ចីជើង == '''Players on loan''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2023 - 2024 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:50px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:100px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:150px;"| កីឡាករ (Player) ! style="width:150px;"| ផ្ទេរទៅ (Transfer to) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 6 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Hikaru Mizun || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 77 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || អ៊ាន ពិសី || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |} == មើលផងដែរ == '''See also''' * [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] * [[ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាលីគ២]] == ឯកសារយោង == k0flxl37s0wujp56ue83l6p27l1bf16 337322 337321 2026-07-13T14:26:28Z SIN NAT 51949 /* កំណត់ត្រាក្លឹប */ 337322 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. |type = |image = https://en.wikipedia.org/wiki/Preah_Khan_Reach_Svay_Rieng_FC#/media/File:Svay_Rieng_FC_logo.png * ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍: ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. * រហ័ស្សនាម: ព្រះខ័នខៀវ <br> The Blue Swords * អក្សរកាត់: PKRFC * ការកឃើញ: ១៩៩៧ * ទឹកដី: [[ក្រុងស្វាយរៀង]] * កីឡដ្ឋាន: Svay Rieng * ផ្ទុកអ្នកទស្សនា: ៤,០០០ នាក់ * ប្រធានក្លឹប: ឌី វិជ្ជា * អ្នកគ្រប់គ្រង: Christopher Grant * គ្រូបង្គោល: Matthew McConkey * ក្របខ័ណ្ឌលីគ: [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * ឈ្នះពានខាប់: <br> [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន|HSC]] ៥ ដង * ឈ្នះពានលីគ: <br> [[លីគកំពូលកម្ពុជា|MCL]] ២ ដង <br> [[CPL]] ១ ដង * ថវិកាចំណាយ: $2.7 millon <ref> Transfer Market (2024) [https://www.transfermarkt.com/cambodian-premier-league/marktwerteverein/wettbewerb/KHM1/plus/?stichtag=2024-05-15 OVERALL MARKET VALUE CHANGE IN ALL CLUBS IN CAMBODIAN PREMIER LEAGUE], Website: transfermarkt.com, Publication: 15, May 2024 </ref> <br> (2024-2025) }} {{Infobox football club | pattern_la1= | pattern_b1= | pattern_ra1= | pattern_sh1 = | leftarm1=23395d | body1=23395d | rightarm1=23395d | shorts1=152238 | socks1=13265c | pattern_la2= | pattern_b2= | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2= | leftarm2=152238 | body2=800020 | rightarm2=152238 | shorts2=152238 | socks2=800020 | pattern_la3= | pattern_b3= | pattern_ra3= | pattern_sh3= | pattern_so3= | leftarm3=123499 | body3=123499 | rightarm3=123499 | shorts3=FFFFFF | socks3=123499 }} '''ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C.''' ឬ '''[[ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Preah Khan Reach Svay Rieng Football Club) ហៅកាត់ថា (PKRFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងស្វាយរៀង]], [[ខេត្តស្វាយរៀង]] [[ប្រទេសកម្ពុជា]] ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា (CPL)|ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ]] (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PKRFC) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue Swords) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា (Military Police F.C.) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ជាក្លឹបអជីប ដ៏មានកិត្យានុភាពមួយ មួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេបានឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] ចំនួន ៣លើក និង បានឈ្នះ [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] ចំនួន ៥លើក ផងដែរ ហើយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ក៏ជាក្លឹបដែលតំណាងឱ្យក្លឹបអជីបនៅកម្ពុជា ដែលទៅប្រកួតប្រជែងពាន ជើងឯកក្លឹបអាស៊ាន ASEAN Club Championship ថ្នាក់តំបន់ផងដែរ ។<ref> Data Sports Group (2014) [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/preah-khan-reach-svay-rieng-fc/14219/ Team Info Preah Khan Reach Svay Rieng FC], Website: globalsportsarchive.com, Copyright © Data Sports Group. All rights reserved. </ref> == ប្រវត្តិក្លឹប == '''Club History''' ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1997 ដោយឯកឧត្ដម សៅ សុខា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ដោយចាប់ផ្តើមពីឈ្មោះអតីតថា នគរបាលយោធា F.C. គ្រប់គ្រងដោយ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ។ អំឡុង​ពេល​នៃ​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ខ្លួន នគរបាលយោធា F.C. បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ផ្សេងៗ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សហព័ន្ធ​កីឡា​បាល់ទាត់​កម្ពុជា និង ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា ហៅកាត់ថា (MoEYS) វាជាពេលដែល ក្លឹបទាំងមូលបានចូលរួមលើកស្ទួយដល់វិស័យកីឡានៅកម្ពុជាផងដែរ ដែលគិតចាប់ពីការបង្កើតដំបូងដល់ឆ្នាំ 2007 ។ នៅអំឡុងឆ្នាំ 2007 បន្ទាប់ពីការធ្វើសមាជរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ហៅកាត់ថា ([https://en.wikipedia.org/wiki/Football_Federation_of_Cambodia FFC]) លោក លី គឹមឈុន ត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្លឹប និងបានប្ដូរឈ្មោះ ក្លឹបបាល់ទាត់ នគរបាលយោធា ជាក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ F.C. ផ្លូវការណ៍ក្នុងពេលនោះ តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានថ្មី ក៏ដូចជាការប្ដូរឈ្មោះថ្មីផងដែរនោះ ព្រះខ័នរាជ F.C. ហៅកាត់ថា (PKRFC) ត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាទទួលស្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ និងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែងពានផ្សេងៗផងដែរ ។ ព្រះខ័នរាជ F.C. បានឈ្នះ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (HSC) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដោយផ្ដួលក្រុមបាល់ទាត់ បៀលប្រាយ យូណាយធីត (Build Bright United F.C.) ក្នុងវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ និងទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ៨០ លានរៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា ($19,925 ដុល្លារអាមេរិក) ។ ទន្ទឹមនិងភាគជោគជ័យនេះ (PKRFC) បានបន្តឈ្នះ ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ហៅកាត់ថា (HSC) ជាលើលទី 2 ក្នុងឆ្នាំ 2012 និង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតពានអន្តរជាតិ Asean Cup ផងដែរ ។<ref> Football Khmer (2016) [http://futbolkhmer.blogspot.com/2016/04/preah-khan-reach-svay-rieng-fc.html?m=1 Preah Khan Reach Svay Rieng F.C], Website: futbolkhmer.blogspot.com, Publication: April 21, 2016 </ref> <ref>Ken Gadaffi (2011) [https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup FFC Reveals new Format for Hun Sen Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214104846/https://www.expat-advisory.com/articles/southeast-asia/cambodia/ffc-reveals-new-format-hun-sen-cup |date=2022-02-14 }}, Website: expat-advisory.com, Publication: December 05, 2011</ref> == ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹប == '''Club new brand name update''' ក្នុងឆ្នាំ 2013 លោក លី គឹមឈុន បានសំរេចលក់ក្លឹបព្រះខ័នរាជទៅឱ្យលោក ឌី វិជ្ជា ការផ្លាសប្ដូរសមាសភាព ប្រធានក្លឹបថ្មីបានឈានទៅដល់ការធ្វើទំនើបកម្មឈ្មោះក្លឹបផងដែរ ដោយក្លឹបព្រះខ័នរាជ ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរ បន្ថែមឈ្មោះ "ស្វាយរៀង" ដើម្បីឱ្យក្លឹបរបស់លោកតំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ដូចនេះឈ្មោះក្លឹបត្រូវបានហៅថា៖ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង (Preah Khan Reach Svay Rieng F.C.) ការរៀបចំយុត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ក្លឹប ទន្ទឹមនឹងការចាប់ផ្ដើមរដូវកាលថ្មី បាននាំមកនូវជ័យជំនះដ៏លំបាករបស់ពួកគេ នោះគឺការឈ្នះពាន [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] Metfone Cambodian League ហៅកាត់ថា (MCL) ដែលបានយកឈ្នះទៅលើក្រុម បឹងកេតអង្គរ F.C. ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយលទ្ធផល ១-០ ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នៅ ​ពហុ​កីឡដ្ឋាន​ជាតិ ​អូឡាំពិក ។ លើសពីការឈ្នះពានលីគ (MCL) ក្លឹបក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់បុគ្គលសំខាន់ៗផងដែរ ដូចជា៖ លោក សំ វ៉ាន់ដេត ទទួលបានតំណែងជាគ្រូបង្វឹកល្អបំផុតប្រចាំរដូវកាល, រីឯកីឡាករ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី ទទួលបានរង្វាន់ពានស្បែកជើងមាស យ៉ាង​ល្អឥតខ្ចោះ​ សម្រាប់​ក្រុម ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង F.C. ជ័យ​ជម្នះ​ក្នុង​លីគ​ក៏​បាន​មក​ជាមួយ ​នឹង​ប្រាក់​រង្វាន់​​ចំនួន ៥៨ លាន​រៀល ដោយស្មើនិងប្រមាណជា $14370 ដុល្លារអាមេរិក ផងដែរ ។<ref> H S Manjunath (2013) [https://www.phnompenhpost.com/sport/laboravy-golden-strike-ends-svay-rieng%E2%80%99s-league-drought Laboravy Golden Strike Ends Svay Rieng], Website: phnompenhpost.com, Publication: July 22, 2013 </ref> == ការបង្កើតកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន == '''Creating own stadium''' នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ 2014 ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បានធ្វើការសាងសង់ថ្មី នូវកីឡាដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបានចំនួន 2,600 នាក់ កីឡដ្ឋានថ្មីដែលមានឈ្មោះថា "ស្វាយរៀង" (Svay Rieng Stadium) ក្រោយពេលក្លឹបព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង មានកីឡដ្ឋានផ្ទាល់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យក្លឹបវិវត្តន៍ខ្លួនទៅជា ក្លឹបលីគអជីបស្តង់ដារមួយរបស់កម្ពុជា ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ការ​ប្រកួត​លក្ខណៈ​ក្នុង​ដី​ និង ក្រៅ​ដី (Home/Away) ផងដែរ , ក្លឹបក៏បានបន្ថែមទីតាំងទស្សនាក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2024 នេះដែលធ្វើឱ្យក្លឹបកើនចំនួនអ្នកទស្សនាដល់ 4,000 នាក់ ។<ref> អៀង សូទ្រី (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/44358 កីឡដ្ឋាន​ស្វាយរៀង​គ្រោង​បើក​សម្ពោធ​នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​អុំទូក], Website: news.sabay.com.kh, Publication: October 15, 2014 </ref> == អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ == '''Kit sponsors''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |ឈុតអាវកញ្ចប់ ! style="background-color:#D3D3D3" width="20%" |អ្នកឧបត្ថម្ភអាវ |- | align="center" |2000 - 2012 | align="center" |Kappa | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2013 - 2017 | align="center" |FBT | align="center" |No sponsors |- | align="center" |2018 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2019 | align="center" |FBT | align="center" |[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Carabao_Energy_Drink Carabao] |- | align="center" |2020 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide Villa] |- | align="center" |2021 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2022 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide] |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |FBT | align="center" |[https://www.orkide.com.kh/our-projects/the-royal Orkide <br> Development] <br> [https://www.krudbeer.com/products Krud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230811005541/https://www.krudbeer.com/products |date=2023-08-11 }} |} == អ្នកឧបត្ថម្ភ == '''Sponsorship''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" |រដូវកាល ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភធំ ! style="background-color:#D3D3D3" |អ្នកឧបត្ថម្ភបន្ទាប់ |- | align="center" |2023-2024 | align="center" |Orkide Development, Krud Beverage, AFB Investment, Carabao, Linxin Group, V-Active Sport, Ptt Cambodia Ltd., Pocari Sweat. | align="center" |Starbalm Sport Care, Canadia Bank, ACE, អរណា ទឹកធម្មជាតិកម្ពុជា , Moonmedia, Teng Lay Group, DYNITH , FBT. |} == អ្នកគាំទ្រ == '''Supporters''' រាល់ពេលមានការប្រកួតរបស់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង យើងតែងតែសង្កេតឃើញក្រុមអ្នកគាំទ្រដ៏ក្លាវក្លារបស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ដែលមានរហ័សនាមថា "ព្រះខ័នខៀវ" (The Blue swords) ដែលតែងតែស្រែកគាំទ្រពីការចាប់ផ្ដើមរហូតដល់បញ្ចប់ការប្រកួត ក្រុមអ្នកគាំទ្របានលើកគ្រវីទង់របស់ពួកគេជាច្រើន ដែលបង្ហាញថា ពួកគេជាម្ចាស់ដែនដីហើយជ័យជំនះប្រាកដណាស់ត្រូវតែបានមកពួកគេ ទង់ខៀវជាច្រើនបានលើកគ្រវីពាសពេញកីឡដ្ឋាន ហើយនេះជាការគាំទ្រដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងលីគកំពូលកម្ពុជា ហើយទង់ខៀវ ដ៏ច្រើនសម្បើម ដែលជាការគាំទ្រដ៏អស្ចារ្យមួយរបស់ក្លឹប ដែល តំណាងឱ្យ [[ខេត្តស្វាយរៀង]] ។ == កំណត់ត្រាក្លឹប == '''Club Record''' {| class=wikitable ! width="100"|រដូវកាល ! width="300"|ពានលីគ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ ! width="300"|ពានខាប់ [[File:Simple cup icon.svg]] ! width="100"|អក្សរកាត់ |- |align=center|2011 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2012 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2013 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2015 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2017 |align=center| |align=center| |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2019 |align=center|Metfone Cambodian League |align=center|MCL |align=center| |align=center| |- |align=center|2023-2024 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center|Hun Sen Cup |align=center|HSC |- |align=center|2024-2025 |align=center|Cambodian Premier League |align=center|CPL |align=center| |align=center| |} == កីឡាករ ក្រុមបច្ចុប្បន្ន == '''Player Current squad''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2025-2026 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:100px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:200px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:200px;"| កីឡាករ (Player) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 3 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||សេត រ៉ូសុីប |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 5 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សើយ វិសាល <br> (ប្រធានក្រុម) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 7 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ប្រាក់ មុនីឧត្ដម |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 8 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជាសំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 9 || FW || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Gabriel Silva |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 10 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||គួច ដានី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 11 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ហួយ ផល្លីន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 13 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សារេត គ្រីយ៉ា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 14 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សុខ សំណាង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 15 || MF || [[File:Flag of Brazil.svg|30px]] || Iago Fernandes |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 16 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || គឹម សុខយុទ្ធ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 17 || MF || [[File:Flag of Laos.svg|30px]] || Bounphachan Bounkong |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 18 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ឯម សុវណ្ណារ័ត្ន |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 19 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] ||ណារ៉ុង កក្កដា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 21 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សៀន សុភក្ត្រា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 23 || FW || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || Nick Taylor |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 24 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || នី សុខគ្រី |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 25 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ជូ សិនទិ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 26 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || មិន រតនៈ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 27 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || វីរៈ តារា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 28 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Ryo Fujii |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 29 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || សួន សុវណ្ណ |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 31 || GK || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || ដេត សុធាវឌ្ឍនា |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 32 || DF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || រី លៀបហេង |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 61 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Takashi Odawara |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 99 || FW || [[File:Flag of Canada.svg|30px]] || Marcus Haber |} == កីឡាករ ខ្ចីជើង == '''Players on loan''' ចំណាំ៖ ទង់ជាតិ​បង្ហាញ​ពី​ក្រុម​ជម្រើស​ជាតិ​ដែល​បាន​កំណត់​ក្រោម​ច្បាប់​សិទ្ធិ​របស់ [https://en.wikipedia.org/wiki/FIFA FIFA] អ្នកលេងអាចកាន់សញ្ជាតិមិនមែន FIFA ច្រើនជាងមួយ ។ រដូវកាល 2023 - 2024 {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%;" |-style="color:black;" ! style="width:50px;"| លេខអាវ ! style="width:50px;"| តួនាទី (Pos.) ! style="width:100px;"| សញ្ជាតិ (Nation) ! style="width:150px;"| កីឡាករ (Player) ! style="width:150px;"| ផ្ទេរទៅ (Transfer to) |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 6 || MF || [[File:Flag of Japan.svg|30px]] || Hikaru Mizun || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |- bgcolor=#FFFFFF | style="text-align:center;" | 77 || MF || [[File:Flag of Cambodia.svg|30px]] || អ៊ាន ពិសី || [[គិរីវង់ សុខសែនជ័យ F.C.]] |} == មើលផងដែរ == '''See also''' * [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] * [[ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន]] * [[ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាលីគ២]] == ឯកសារយោង == 0uadoe6yta3rdmubhnxvzv1stixilus 0 47515 337323 337309 2026-07-13T15:04:21Z TheRandomGoober 27248 Reverted previous edits (nonsense or unrelated) 337323 wikitext text/x-wiki '''ឈ្មោះ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]''' ជា [[ភាសាខ្មែរ]] គឺ {{Lang|km|កម្ពុជា}} ។ ( UNGEGN : Kâmpŭchéa, ALA-LC : Kambujā [kampuciə] ) ជាផ្លូវការ {{Lang|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}} ។ ( UNGEGN : Preăhréachéanachâkr Kâmpŭchéa, ALA-LC : Braḥrājāṇācakr Kambujā [preahriəciənaːcak kampuciə] ; {{Literal translation|Kingdom of Cambodia}} <span>ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា</span> &#x27; )។ ពាក្យ​នេះ​មក​ពី [[សំស្ក្រឹត|​សំស្ក្រឹត]] {{Lang|sa|कम्बोजदेश}} ( IAST : Kambujadeśa ) ដែលមានន័យថា "ទឹកដីនៃកម្ពុជា " ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ឈ្មោះដូចគ្នា (ឧ កម្ពុ/កម្ពុជា) ត្រូវបានរកឃើញផងដែរនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា និងថៃ ដែលសំដៅទៅលើតំបន់នានាក្នុងនគរទាំងនោះ។ ដើមកំណើត-ទេវកថា កត់ត្រាក្នុងសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុង ចុះថ្ងៃទី ៩៤៧ នៃគ.ស. កើតចេញពី [[កម្វុ|កម្វុស្វយម្ភុវ]] ''ដែល'' ជាឥស្សរជនឥណ្ឌារឿងព្រេងនិទានក្រោមតំណពូជ ក្រោយមកពាណិជ្ជករ [[កៅណ្ឌិន្យទី១]] បានទៅដល់ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក|ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន]] ហើយបានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះ [[នាគ|នាងនាគ]] ព្រះនាម [[សោមា|សោម៉ា]] ។ វប្បធម៍ [[ហ៊្វូណន|អាណាចក្រភ្នំ]] នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងឥណ្ឌា។ នៅក្នុងរឿងនេះ កម្ពុជា មកពី កម្ពុ + ''ជា'' ហើយមានន័យថា "កូនចៅរបស់កម្ពុ" ។ <ref>George Coedes, ''Inscriptions du Cambodge'', II, pp. 10, 155</ref> និរុត្តិសាស្ត្រ សមាសធាតុរបស់វាគឺៈ ''preăh'' ("ពិសិដ្ឋ"); ''រាជ-'' ("ស្តេច, រាជ, អាណាចក្រ", ពីសំស្ក្រឹត); អាណា (មកពី [[ភាសាបាលី]] ''āṇā'', "អំណាច, បញ្ជា, អំណាច"); ''ចក្រ'' (មកពីសំស្ក្រឹត ''ចក្រ'' មានន័យថា "កង់" ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃអំណាច និងការគ្រប់គ្រង)។ ឈ្មោះដែលប្រើក្នុងឱកាសផ្លូវការ ដូចជាសុន្ទរកថានយោបាយ និងកម្មវិធីព័ត៌មាន គឺជា {{Lang|km|ប្រទេសកម្ពុជា}} ។ {{Lang|km-Latn|Prâtés Kâmpŭchéa}} [prɑteːh kampuciə] ព្យញ្ជនៈ "ប្រទេសនៃប្រទេសកម្ពុជា" ។ ឈ្មោះ​ដែល​ខ្មែរ​ប្រើ​ច្រើន​ជាងគេ​គឺ {{Lang|km|ស្រុកខ្មែរ}} ព្យញ្ជនៈ "ដីខ្មែរ" ឬ "ដីខ្មែរ" ។ ''ស្រុក'' គឺជាពាក្យ [[អំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី|មន-ខ្មែរ]] ប្រហាក់ប្រហែលនឹងសំស្រ្កឹត ''ប្រទេស'' ប៉ុន្តែមិនសូវផ្លូវការ។ == ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឯករាជ្យ == {| class="wikitable" style="float:center; clear:right;" !ភាសាអង់គ្លេស ! ខ្មែរ ! បារាំង ! កាលបរិច្ឆេទ ! កំណត់ចំណាំ |- | ''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។]]'' | {{Lang|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}} | {{Lang|fr|Royaume du Cambodge}} | ឆ្នាំ 1953-1970 | ក្រោមរបបរាជានិយម។ |- | ''[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ]]'' | {{Lang|km|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} | {{Lang|fr|République khmère}} | ១៩៧០–១៩៧៥ | ក្រោមរដ្ឋាភិបាល ដឹកនាំដោយយោធា ។ |- | ''[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]'' | {{Lang|km|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} | {{Lang|fr|Kampuchéa démocratique}} | ឆ្នាំ 1975-1979 | ក្រោម [[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]] ។ |- | ''[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា|សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។]]'' | {{Lang|km|សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា}} | {{Lang|fr|République populaire du Kampuchéa}} | ១៩៧៩-១៩៨៩ | ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ |- | ''[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា|រដ្ឋកម្ពុជា។]]'' | {{Lang|km|រដ្ឋកម្ពុជា}} | {{Lang|fr|État du Cambodge}} | ១៩៨៩-១៩៩៣ | ក្រោម [[អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា|អាជ្ញាធរអន្តរកាលអង្គការសហប្រជាជាតិ]] ។ |- | ''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។]]'' | {{Lang|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា}} | {{Lang|fr|Royaume du Cambodge}} | ឆ្នាំ ១៩៩៣-បច្ចុប្បន្ន | របបរាជានិយមត្រូវបានស្ដារឡើងវិញក្រោម [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ]] ។ |- |} == សូមមើលផងដែរ == * * * == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] f4szy9ljqpefbkw0zo25tlyllhsa5n8 0 52439 337334 322415 2026-07-14T10:29:09Z Randervik 41096 337334 wikitext text/x-wiki {{ការបកប្រែរដុប}}{{Infobox national football team|Name=រដ្ឋវៀតណាម<br>សាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម|date=១៩៤៩–១៩៧៥|Badge=Emblem of South Vietnam (1963-1975).svg|Badge_size=150px|FIFA Trigramme=VSO<ref>{{Cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/fifa-codes.html |title=FIFA Country Codes |last=Jeffree |first=Iain |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |access-date=12 March 2020}}</ref>|Nickname=''Rồng vàng''<br>(នាគមាស)|Association=សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម|Most caps=|Top scorer=[[Lê Hữu Đức]] (៩)|Confederation=[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]] (អាស៊ី)|Home Stadium=[[កីឡដ្ឋាន Cộng Hòa]]|pattern_la1=|pattern_b1=_shoulder_stripes_white_stripes|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1=|leftarm1=FEED00|body1=FEED00|rightarm1=FEED00|shorts1=FFFFFF|socks1=FEED00|pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|pattern_sh2=|pattern_so2=|leftarm2=FFDEAD|body2=DAA520|rightarm2=FFDEAD|shorts2=FFDAAD|socks2=DC143C|First game='''{{fb|VSO|name=Vietnam}}'''{{Efn|[[FIFA]] recognizes the results of the South Vietnamese team ([[State of Vietnam]] and [[South Vietnam|Republic of Vietnam]]) existing from 1949 to 1975 as part of the results of Vietnam as a whole because unified Vietnam inherited South Vietnam's membership in FIFA. Before the country was divided, South Vietnamese team was the only team representing Vietnam}} ៣–៣ {{fb-rt|KOR}}<br />([[សាយហ្គន]], [[កូសាំងស៊ីនបារាំង]]; ថ្ងៃទី ១៦ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៩)<ref name="vso im">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesz/zviet-intres.html|title=South Vietnam - List of International Matches|publisher=RSSSF}}</ref><ref name="vie vs kor 49">{{cite web|url=https://www.kfa.or.kr/national/?act=nt_man&position=&s_idx=6148&search_val=1949&cursor=#cursor_location_sub|title=South Korea international games 1949}}</ref>|Last game={{fb|MAS}} 3–0 {{fb-rt|SVM}}<br />([[បាងកក]], [[ប្រទេសថៃ]]; ថ្ងៃទី ២៣ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៧៥)|Largest win={{fb|SVM}} ១០–០ {{fb-rt|PHI|1936}}<br />([[តូក្យូ]], [[ជប៉ុន]]; ថ្ងៃទី ១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៦៧)|Largest loss={{fb|SVM}} ១–៩ {{fb-rt|IDN}}<br />([[សេអ៊ូល]], [[កូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧១)|World cup apps=|Regional name=[[AFC Asian Cup]]|Regional cup apps=២|Regional cup first=[[1956 AFC Asian Cup|១៩៥៦]]|Regional cup best=ចំណាត់ថ្នាក់ទីបួន [[1956 AFC Asian Cup|១៩៥៦]], [[1960 AFC Asian Cup|១៩៦០]]}}'''ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិសាធារណរដ្ឋវៀតណាម''' ([[ភាសាវៀតណាម|វៀតណាម]]៖ ''Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa'') គឺជាក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ តំណាងឱ្យ[[សាធារណរដ្ឋវៀតណាម]] ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា "[[វៀតណាមខាងត្បូង]]"។ == កិត្តិយស == === តំបន់ === * '''ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''មេដាយមាស''' (១): ១៩៥៩ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] មេដាយប្រាក់ (៤): ១៩៦៧, ១៩៧៣ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] មេដាយសំរឹទ្ធ (៤)៖ ១៩៦១, ១៩៦៥, ១៩៧១ === ការប្រកួតមិត្តភាព === * '''ពានរង្វាន់ឯករាជ្យវៀតណាមខាងត្បូង''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (៦): ១៩៦១, ១៩៦២, ១៩៦៥, ១៩៦៦, ១៩៧០, ១៩៧៤ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២)៖ ១៩៧១, ១៩៧២ * '''ការប្រកួត Merdeka''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ១៩៦៦ * '''King's Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៦៩, ១៩៧១ * '''Pesta Sukan Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ១៩៧១ * '''Thai Army Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ១៩៧៤ == ឯកសារយោង == <references /> kiyde80t7iq2decoqjc2o879bzess4x 0 53921 337315 2026-07-13T12:33:41Z ~2026-39619-39 52013 ភ្លើងក្រុងបាត់ដំបង ឆ្លងកាត់កែវភ្នែកខ្ញុំ យប់ជ្រៅបន្តិចម្តងៗ មានបងនៅក្បែរថ្នាក់ថ្នម ទោះពេលវេលាដើរលឿន តែចិត្តយើងមិនប្រែប្រួល យើងដើរទន្ទឹមគ្នា ក្រោមពន្លឺផ្កាយរាប់ពាន់ 337315 wikitext text/x-wiki == ភ្លើងក្រុងបាត់ដំបង == i3dqs8v1tcgexdbm9bgbwoyofs2dtnd 0 53922 337316 2026-07-13T13:50:47Z ~2026-39686-43 52018 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ ប៉ឹង!ប៉ឹង!ប៉ឹង! សូរជួងអ្នកចាំទ្វារវិទ្យាល័យ ប្រកាសប្រាប់អ្នកផងថាម៉ោង ៩ និង ១៥ នាទីហើយ ។ អនុរក្សទះដៃផូងៗ លាន់រំពង ដើម្បីឱ្យពួកយុវជនដឹងច្បាស់ថា ជាពេលត្... 337316 wikitext text/x-wiki ប៉ឹង!ប៉ឹង!ប៉ឹង! សូរជួងអ្នកចាំទ្វារវិទ្យាល័យ ប្រកាសប្រាប់អ្នកផងថាម៉ោង ៩ និង ១៥ នាទីហើយ ។ អនុរក្សទះដៃផូងៗ លាន់រំពង ដើម្បីឱ្យពួកយុវជនដឹងច្បាស់ថា ជាពេលត្រូវទម្លាក់មុងដេករៀងៗខ្លួន ។ សព្ទអ៊ូអរអំបាញ់មិញក៏រម្ងាប់ស្ងាត់ស្ងៀមម្ដងបន្តិច ។ នៅសល់តែសំឡេងខ្សឹបខ្សាវ ។ ឬសូរខ្យល់ផាត់ស្លឹកឈើ និងមាត់មៀមយំម្ដងៗ ។ គេពន្លត់អគ្គិសនីទាំងអស់ទុកតែដួងមួយដែលព្យួរបន្តោងនៅក្បែរដំណេកនៃអនុរក្ស 9jaxoe6nlpgsg6ifkni88gv9yothuim 337317 337316 2026-07-13T13:56:08Z ~2026-39686-43 52018 337317 wikitext text/x-wiki ប៉ឹង!ប៉ឹង!ប៉ឹង! សូរជួងអ្នកចាំទ្វារវិទ្យាល័យ ប្រកាសប្រាប់អ្នកផងថាម៉ោង ៩ និង ១៥ នាទីហើយ ។ អនុរក្សទះដៃផូងៗ លាន់រំពង ដើម្បីឱ្យពួកយុវជនដឹងច្បាស់ថា ជាពេលត្រូវទម្លាក់មុងដេករៀងៗខ្លួន ។ សព្ទអ៊ូអរអំបាញ់មិញក៏រម្ងាប់ស្ងាត់ស្ងៀមម្ដងបន្តិច ។ នៅសល់តែសំឡេងខ្សឹបខ្សាវ ។ ឬសូរខ្យល់ផាត់ស្លឹកឈើ និងមាត់មៀមយំម្ដងៗ ។ គេពន្លត់អគ្គិសនីទាំងអស់ទុកតែដួងមួយដែលព្យួរបន្តោងនៅក្បែរដំណេកនៃអនុរក្ស ។ ប៊ុនធឿន ដែលមានគ្រែនៅចុងម្ខាងនៃល្វេងនោះ បានក្រោកឡើងស្រវារកទៀននិងឈើគូសមកអុជ ហើយរើហោប៉ៅអាវដែលព្យួរនៅលើក្បាលដំណេក យករូបថតដែលនាងវិធាវីបានឱ្យមក កាលដែលជួបគ្នានៅក្រោមដើមស្វាយមកសំឡឹងមើល ។ មួយសន្ទុះ ទើបទាញសំបុត្រមួយច្បាប់សរសេរនៅលើក្រដាសពីរសន្លឹក ពេញដោយអក្សរល្អិតៗ ។ អក្ខរានេះមានសេចក្ដីថា ៖ '''ក្រុងបាត់ដំបង, ថ្ងៃទី ៥ ៦ ២ ព.ស.២៤៧៦''' '''ជូនដំណឹងដល់គូជីវិត''' ខ្ញុំមានចិត្តមមៃគិតមកបងមិនមានដាច់មួយវេលាឡើយ ។ 962gv88xxz2u38aa5rxtzse8uwax2j8 0 53923 337318 2026-07-13T14:10:17Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362828189|Life FC]]" 337318 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ឡាយហ្វ ខេត្តព្រះសីហនុ''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ក្រុងព្រះសីហនុ]] [[ខេត្តព្រះសីហនុ]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ។ វាលេងក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា]] ក្នុង [[លីគកំពូលកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៤–២៥|រដូវកាល ២០២៤-២៥]] បន្ទាប់ពីឡើងមកពីលីគលំដាប់ទីពីរ។ cs5frbcdhzgrdp4e7ywoiklvztynobc 0 53924 337328 2026-07-14T04:15:13Z TheRandomGoober 27248 TheRandomGoober បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក]] ទៅ [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក]]: More accurate term 337328 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក]] set0zpuiabd009o27i36kwbqpobvo2u 10 53925 337329 2026-07-14T04:18:10Z TheRandomGoober 27248 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ <includeonly>{{Short description|Football tournament|noreplace}}</includeonly>{{Infobox | bodyclass = football | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{logo|}}}}}|size={{{imagesize|}}}|alt={{{alt|}}}| upright={{{upright|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = {{#if:{{{American|}}}|Organizer(s)|Org... 337329 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Short description|Football tournament|noreplace}}</includeonly>{{Infobox | bodyclass = football | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{logo|}}}}}|size={{{imagesize|}}}|alt={{{alt|}}}| upright={{{upright|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = {{#if:{{{American|}}}|Organizer(s)|Organiser(s)}} | data1 = {{if empty|{{{organiser|}}}|{{{organisers|}}}}} | label2 = Founded | data2 = {{{founded|}}} | label3 = Abolished | data3 = {{{abolished|}}} | label4 = Region | data4 = {{if empty|{{{region|}}}|{{{continent|}}}}} | label5 = Teams | data5 = {{if empty|{{{number of teams|}}}|{{{teams|}}}}} | label6 = Qualifier for | data6 = {{{qualifier for|}}} | label7 = Related competitions | data7 = {{{related comps|}}} | label8 = Domestic cup{{pluralize from text|{{{domestic cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data8 = {{{domestic cup|}}} | label9 = International cup{{pluralize from text|{{{confed cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data9 = {{{confed cup|}}} | label10 = {{#if:{{{abolished|}}}|Last|Current}} {{#if:{{{American|}}}|champion{{pluralize from text|{{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}}|likely=(s)|plural=s}}|champions}} | data10 = {{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}} | label11 = Most championships | data11 = {{if empty|{{{most successful team|}}} | {{{most successful club|}}} | {{{most champs|}}} }} | label12 = Broadcaster{{pluralize from text|{{{broadcasters|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data12 = {{{broadcasters|}}} | label13 = Motto | data13 = {{{motto|}}} | label14 = Website | data14 = {{{website|}}} | data15 = {{#if:{{{current|}}}{{{current_season|}}}|[[Image:Soccerball current event.svg|33px|alt=|link=]] ''{{if empty|{{{current|}}}|{{{current_season|}}}}}''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox football tournament with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox football tournament]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| abolished | alt | American | broadcasters | caption | champion | confed cup | continent | current | current champions | current_season | domestic cup | founded | image | imagesize | logo | most champs | most successful club | most successful team | motto | name | number of teams | organiser | organisers | qualifier for | region | related comps | teams | title | upright | website }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox football tournament]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox football tournament with conflicting parameters}} | image; logo | organiser; organisers | region; continent | number of teams; teams | current champions; champion | most successful team; most successful club; most champs | current; current_season }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Add cats and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> swnpz1k7rajwxzfufoh2bn04e59bc3a 337330 337329 2026-07-14T04:28:34Z TheRandomGoober 27248 Translated some labels 337330 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Short description|Football tournament|noreplace}}</includeonly>{{Infobox | bodyclass = football | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{logo|}}}}}|size={{{imagesize|}}}|alt={{{alt|}}}| upright={{{upright|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = {{#if:{{{American|}}}|Organizer(s)|Organiser(s)}} | data1 = {{if empty|{{{organiser|}}}|{{{organisers|}}}}} | label2 = បង្កើតឡើង | data2 = {{{founded|}}} | label3 = ​រំលាយ | data3 = {{{abolished|}}} | label4 = តំបន់ | data4 = {{if empty|{{{region|}}}|{{{continent|}}}}} | label5 = ចំនួនក្រុម | data5 = {{if empty|{{{number of teams|}}}|{{{teams|}}}}} | label6 = ជម្រុះចូល | data6 = {{{qualifier for|}}} | label7 = ព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធ | data7 = {{{related comps|}}} | label8 = ពានក្នុងស្រុក{{pluralize from text|{{{domestic cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data8 = {{{domestic cup|}}} | label9 = ពានអន្តរជាតិ{{pluralize from text|{{{confed cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data9 = {{{confed cup|}}} | label10 = {{#if:{{{abolished|}}}|Last|Current}} {{#if:{{{American|}}}|champion{{pluralize from text|{{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}}|likely=(s)|plural=s}}|champions}} | data10 = {{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}} | label11 = ម្ចាស់ជើងឯកច្រើនបំផុត | data11 = {{if empty|{{{most successful team|}}} | {{{most successful club|}}} | {{{most champs|}}} }} | label12 = ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ{{pluralize from text|{{{broadcasters|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data12 = {{{broadcasters|}}} | label13 = បាវចនា | data13 = {{{motto|}}} | label14 = គេហទំព័រ | data14 = {{{website|}}} | data15 = {{#if:{{{current|}}}{{{current_season|}}}|[[Image:Soccerball current event.svg|33px|alt=|link=]] ''{{if empty|{{{current|}}}|{{{current_season|}}}}}''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox football tournament with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox football tournament]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| abolished | alt | American | broadcasters | caption | champion | confed cup | continent | current | current champions | current_season | domestic cup | founded | image | imagesize | logo | most champs | most successful club | most successful team | motto | name | number of teams | organiser | organisers | qualifier for | region | related comps | teams | title | upright | website }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Add cats and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> d0y2he6d99n4b1gv9t4sac5ru9e2t07 337332 337330 2026-07-14T04:39:09Z TheRandomGoober 27248 Translated label1 and label10 337332 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Short description|Football tournament|noreplace}}</includeonly>{{Infobox | bodyclass = football | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{logo|}}}}}|size={{{imagesize|}}}|alt={{{alt|}}}| upright={{{upright|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = {{#if:{{{American|}}}|Organizer(s)|អ្នករៀបចំ}} | data1 = {{if empty|{{{organiser|}}}|{{{organisers|}}}}} | label2 = បង្កើតឡើង | data2 = {{{founded|}}} | label3 = ​រំលាយ | data3 = {{{abolished|}}} | label4 = តំបន់ | data4 = {{if empty|{{{region|}}}|{{{continent|}}}}} | label5 = ចំនួនក្រុម | data5 = {{if empty|{{{number of teams|}}}|{{{teams|}}}}} | label6 = ជម្រុះចូល | data6 = {{{qualifier for|}}} | label7 = ព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធ | data7 = {{{related comps|}}} | label8 = ពានក្នុងស្រុក{{pluralize from text|{{{domestic cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data8 = {{{domestic cup|}}} | label9 = ពានអន្តរជាតិ{{pluralize from text|{{{confed cup|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data9 = {{{confed cup|}}} | label10 = {{#if:{{{American|}}}|champion{{pluralize from text|{{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}}|likely=(s)|plural=s}}|ម្ចាស់ជើងឯក}}{{#if:{{{abolished|}}}|ក្រោយបង្អស់|បច្ចុប្បន្ន}} | data10 = {{if empty|{{{current champions|}}}|{{{champion|}}}}} | label11 = ម្ចាស់ជើងឯកច្រើនបំផុត | data11 = {{if empty|{{{most successful team|}}} | {{{most successful club|}}} | {{{most champs|}}} }} | label12 = ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ{{pluralize from text|{{{broadcasters|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data12 = {{{broadcasters|}}} | label13 = បាវចនា | data13 = {{{motto|}}} | label14 = គេហទំព័រ | data14 = {{{website|}}} | data15 = {{#if:{{{current|}}}{{{current_season|}}}|[[Image:Soccerball current event.svg|33px|alt=|link=]] ''{{if empty|{{{current|}}}|{{{current_season|}}}}}''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox football tournament with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox football tournament]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| abolished | alt | American | broadcasters | caption | champion | confed cup | continent | current | current champions | current_season | domestic cup | founded | image | imagesize | logo | most champs | most successful club | most successful team | motto | name | number of teams | organiser | organisers | qualifier for | region | related comps | teams | title | upright | website }}<noinclude>{{documentation}}<!-- Add cats and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> e4kggprws01hyksl2qy35ptcawez11p