Wikipedia:Jongo ambǝ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="knc">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>kncwiki</dbname>
    <base>https://knc.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Shafi_kura</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Nasha</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Taanas</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Mana</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Faidatema</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Mana faidatǝma yǝ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Mana kǝla Wikipedia yǝn</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Liwuram</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Mana liwuram yǝ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Mana MediaWiki yǝ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Jiri</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Mana jiri yǝ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Banatǝ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Mana banatǝ yǝ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Nakka</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Mana nakka yǝ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Jongo ambǝ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1842</id>
    <revision>
      <id>29400</id>
      <parentid>29364</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alanguburo</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Renewing admin rights */ Kalak ne</comment>
      <origin>29400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11905" sha1="ok1p0chzbkl6o54lsajtnqjvhxg6lgv" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
Wushe kǝnshero pomp Buladiya yero. Adǝ shima na donyi jama yǝ manaa kǝla Wikipedia tǝlam Kanuri yǝn manatin ma wo.

&lt;div style=&quot;margin:0 auto; text-align:center;&quot;&gt;[[Special:NewSection/{{FULLPAGENAME}}|&lt;div class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;Add topic&lt;/div&gt;]]&lt;/div&gt;

== Grant proposals ==

Discussions about proposed grants [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:05, 14 Sawan 2025 (WAT)

:Hello community members Rapid grant was requested from Wikipedia foundation to build bring sustainablety to Central kanuri Wikipedia 
:Here's the link for the grant https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/Central_kanuri_wikipedia_awearness_campaign_on_campuses_(ID:_22985989) every community member is wellcome to endorse and give there advices [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 18:39, 14 Sawan 2025 (WAT)
#[[Faidatema:Bilkisu umar3355|Bilkisu umar3355]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Bilkisu umar3355|mana]])Strongly support

== Administrator Request  ==

Am requesting for admin ship in this Wikipedia as we only have one current administrator, he might need a helping hand. [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 21:59, 22 Sawan 2025 (WAT)
@umargana1 am in need of a helping hand Thanks for proposing am in support of that [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 22:02, 22 Sawan 2025 (WAT)
[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])Support
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:26, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Proposal to add a welcome Bot to the Central Kanuri Wikipedia  ==

Hello Community members am proposing to add a welcome Bot to our wiki ,you opinions are welcomed. [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 21:33, 26 Armalan 2025 (WAT)

:Support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 22:19, 26 Armalan 2025 (WAT)
::I support [[Faidatema:Banabulama|Banabulama]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Banabulama|mana]]) 22:21, 26 Armalan 2025 (WAT)

== Proposal for renewal of administrator rights  ==

Hello community members am proposing to renew my adminship, [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 19:02, 18 Chidi 2025 (WAT)

#:Support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 05:39, 19 Chidi 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:27, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Request for adminship renewal  ==

Hello community members i am proposing for renewal of adminship which will expire at jun 24 [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 09:58, 18 Ajji 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])
#Support[[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 10:25, 18 Ajji 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:28, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Add Google content translator as default  ==

As we have discussed abt the issue of mint translator as we talked about how we prefer the google content translator to be default for translation in central kanuri Wikipedia if possible this is our chance to achieve that. i have submitted a task in phabricator abt the issue. And i need ur opinions about that [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 21:25, 29 Shawur 2025 (WAT)

:It would be nice and easy as the mint translate most words in English the Google translate is a better choice. [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 21:28, 29 Shawur 2025 (WAT)

Support [[Taanas:Contributions/102.91.77.221|102.91.77.221]] 00:56, 30 Shawur 2025 (WAT)

:Google content translator is the best support [[Faidatema:Aliyu Cisse|Aliyu Cisse]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Aliyu Cisse|mana]]) 16:48, 1 Lailahir 2025 (WAT)

== Request for adminship renewal ==

Hello community members i am proposing for renewal of adminship which has expired this month January  [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 22:21, 6 Razab 2026 (WAT)
#support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana
#Support [[Faidatema:Aliyu Cisse|Aliyu Cisse]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Aliyu Cisse|mana]])
#support [[Faidatema:Banabulama|Banabulama]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Banabulama|mana]]) 21:49, 13 Sawan 2026 (WAT)

== Re-using references with different details – introducing Sub-referencing ==

[[File:Sub-referencing re-use + RefPreview.png|thumb|Sub-referencing: Example]]
Hi, I’m Johannes from WMDE’s [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Sorry for writing in English, please support us by translating this message!

We’ve been working on a new feature to improve re-using references with different details: '''[[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]'''. We’ve deployed the feature to German-language Wikipedia four months ago. After iterating on the initial feedback we’re ready to rollout sub-referencing to additional wikis. 

'''What to expect?'''

You will notice footnotes like [1.1] in Wikipedia articles, if citations are used with different details (e.g. different page numbers) using sub-references. We are implementing a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-held community wish]]: Many Wikipedia articles currently contain references that are almost identical but differ in details such as the page number. This leads to cluttered reference lists which make it harder for readers to quickly assess how many different sources have been used. And unlike with [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references in wikitext and VisualEditor|identical reuses]], re-using references with different details [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references with different details in wikitext|previously required duplicating the reference]], which led to longer wikitext and – [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references with different details in VisualEditor|especially in VisualEditor]] – also to more time expenditure.

[[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] solves these issue: We are adding a new [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#In wikitext|wikitext attribute]] &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;details=&quot;...&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; – similar to the existing attribute &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref name=&quot;...&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#In VisualEditor|VisualEditor users]] can use the &quot;add details&quot; button to insert sub-references. You can find detailed instructions [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our project page]]. We also [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published a report]] about our learnings on the first three months of sub-referencing on German Wikipedia which you might find interesting.

'''Deployment'''

We’ll likely deploy sub-referencing to this project on February 17. Please let me know if you have any questions. We look forward to your feedback on the new feature, either on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|our discussion page]], my [[User talk:Johannes Richter (WMDE)|user talk page]], or as a reply to this post.

Best regards from the Technical Wishes team --[[Faidatema:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Johannes Richter (WMDE)|mana]]) 16:35, 3 Sawan 2026 (WAT)

:Today we've deployed [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing]] to kncwiki. Please let us know if you notice any issues or if you have suggestions on how to improve the feature. We’re already [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings#Further deployments and our next steps|working on some ideas]] like improving the reader’s view if there are lots of sub-references in the same article. You can find more information about the feature and how to re-use references with different details using sub-references in VisualEditor and Wikitext in the announcement above or on [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|our project page]].
::
:Some suggestions: We are using a [[Special:TrackingCategories|tracking category]] for pages using sub-referencing to quickly identify any issues with the new feature. You can change the category name via [[MediaWiki:Cite-tracking-category-ref-details]]. You might want to create the category page (currently [[:Nakka:Pages that use sub-references]]) using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to hide it from the default reader’s view (see [[:d:Q129764848]]).
::
:You could also consider creating local versions of [[MediaWiki:Cite-ve-dialog-subreference-help-dialog-link]] and [[MediaWiki:Cite-ve-dialog-subreference-help-dialog-link-ve]] to point directly at [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|translated versions of our project page]] (if existing – or link to local help pages on sub-referencing if the community creates them). The default ''Special:MyLanguage'' links to our metawiki project page unfortunately won't work properly for logged-out editors and will always lead to the English version. Both links are used for VisualEditor users, the first one is displayed in a pop-up when using the &quot;add details&quot; button for the first time, the second link is permanent when using the VE dialogue to add details to a reference.
::
:If you’ve enabled the gadget [[:mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference tooltips]] in your user preferences instead of using the default [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews/sv|Reference Previews]], you [[:phab:T416304#11622766|won’t see the entire sub-reference information]]. We will soon provide guidance to communities on how to update the gadget.
::
:You can use our [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing talk page]] to provide feedback on the new feature – or just reply to this post. Thanks for piloting the feature! [[Faidatema:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Johannes Richter (WMDE)|mana]]) 17:21, 24 Sawan 2026 (WAT)
==Request for renewal of adminship==
I would like to renew my admin rights for our Wikipedia an requesting for your support.
[[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:00, 21 Ajji 2026 (WAT)

:support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 15:01, 21 Ajji 2026 (WAT)
::support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]]) 17:57, 29 Ajji 2026 (WAT)

== Renewing admin rights  ==

hello community members am requesting to renew my admin rights which has expired couple months ago Ur endorsement thanks  [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 15:00, 21 Ajji 2026 (WAT)

:support [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:01, 21 Ajji 2026 (WAT)
::support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]]) 17:57, 29 Ajji 2026 (WAT)
:::support [[Faidatema:Alanguburo|Alanguburo]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Alanguburo|mana]]) 20:23, 4 Maraam 2026 (WAT)</text>
      <sha1>ok1p0chzbkl6o54lsajtnqjvhxg6lgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29401</id>
      <parentid>29400</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alanguburo</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Request for renewal of adminship */ Kalak ne</comment>
      <origin>29401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12021" sha1="pu4t4200rr22uc6bjx0hch6stnd2kfk" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
Wushe kǝnshero pomp Buladiya yero. Adǝ shima na donyi jama yǝ manaa kǝla Wikipedia tǝlam Kanuri yǝn manatin ma wo.

&lt;div style=&quot;margin:0 auto; text-align:center;&quot;&gt;[[Special:NewSection/{{FULLPAGENAME}}|&lt;div class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;Add topic&lt;/div&gt;]]&lt;/div&gt;

== Grant proposals ==

Discussions about proposed grants [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:05, 14 Sawan 2025 (WAT)

:Hello community members Rapid grant was requested from Wikipedia foundation to build bring sustainablety to Central kanuri Wikipedia 
:Here's the link for the grant https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/Central_kanuri_wikipedia_awearness_campaign_on_campuses_(ID:_22985989) every community member is wellcome to endorse and give there advices [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 18:39, 14 Sawan 2025 (WAT)
#[[Faidatema:Bilkisu umar3355|Bilkisu umar3355]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Bilkisu umar3355|mana]])Strongly support

== Administrator Request  ==

Am requesting for admin ship in this Wikipedia as we only have one current administrator, he might need a helping hand. [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 21:59, 22 Sawan 2025 (WAT)
@umargana1 am in need of a helping hand Thanks for proposing am in support of that [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 22:02, 22 Sawan 2025 (WAT)
[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])Support
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:26, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Proposal to add a welcome Bot to the Central Kanuri Wikipedia  ==

Hello Community members am proposing to add a welcome Bot to our wiki ,you opinions are welcomed. [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 21:33, 26 Armalan 2025 (WAT)

:Support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 22:19, 26 Armalan 2025 (WAT)
::I support [[Faidatema:Banabulama|Banabulama]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Banabulama|mana]]) 22:21, 26 Armalan 2025 (WAT)

== Proposal for renewal of administrator rights  ==

Hello community members am proposing to renew my adminship, [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 19:02, 18 Chidi 2025 (WAT)

#:Support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 05:39, 19 Chidi 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:27, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Request for adminship renewal  ==

Hello community members i am proposing for renewal of adminship which will expire at jun 24 [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 09:58, 18 Ajji 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]])
#Support[[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 10:25, 18 Ajji 2025 (WAT)
#Support[[Faidatema:Mustybdc|Mustybdc]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Mustybdc|mana]]) 10:28, 18 Ajji 2025 (WAT)

== Add Google content translator as default  ==

As we have discussed abt the issue of mint translator as we talked about how we prefer the google content translator to be default for translation in central kanuri Wikipedia if possible this is our chance to achieve that. i have submitted a task in phabricator abt the issue. And i need ur opinions about that [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 21:25, 29 Shawur 2025 (WAT)

:It would be nice and easy as the mint translate most words in English the Google translate is a better choice. [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 21:28, 29 Shawur 2025 (WAT)

Support [[Taanas:Contributions/102.91.77.221|102.91.77.221]] 00:56, 30 Shawur 2025 (WAT)

:Google content translator is the best support [[Faidatema:Aliyu Cisse|Aliyu Cisse]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Aliyu Cisse|mana]]) 16:48, 1 Lailahir 2025 (WAT)

== Request for adminship renewal ==

Hello community members i am proposing for renewal of adminship which has expired this month January  [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 22:21, 6 Razab 2026 (WAT)
#support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana
#Support [[Faidatema:Aliyu Cisse|Aliyu Cisse]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Aliyu Cisse|mana]])
#support [[Faidatema:Banabulama|Banabulama]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Banabulama|mana]]) 21:49, 13 Sawan 2026 (WAT)

== Re-using references with different details – introducing Sub-referencing ==

[[File:Sub-referencing re-use + RefPreview.png|thumb|Sub-referencing: Example]]
Hi, I’m Johannes from WMDE’s [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Sorry for writing in English, please support us by translating this message!

We’ve been working on a new feature to improve re-using references with different details: '''[[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]'''. We’ve deployed the feature to German-language Wikipedia four months ago. After iterating on the initial feedback we’re ready to rollout sub-referencing to additional wikis. 

'''What to expect?'''

You will notice footnotes like [1.1] in Wikipedia articles, if citations are used with different details (e.g. different page numbers) using sub-references. We are implementing a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-held community wish]]: Many Wikipedia articles currently contain references that are almost identical but differ in details such as the page number. This leads to cluttered reference lists which make it harder for readers to quickly assess how many different sources have been used. And unlike with [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references in wikitext and VisualEditor|identical reuses]], re-using references with different details [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references with different details in wikitext|previously required duplicating the reference]], which led to longer wikitext and – [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Status quo: Re-using references with different details in VisualEditor|especially in VisualEditor]] – also to more time expenditure.

[[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] solves these issue: We are adding a new [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#In wikitext|wikitext attribute]] &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;details=&quot;...&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; – similar to the existing attribute &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref name=&quot;...&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#In VisualEditor|VisualEditor users]] can use the &quot;add details&quot; button to insert sub-references. You can find detailed instructions [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our project page]]. We also [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published a report]] about our learnings on the first three months of sub-referencing on German Wikipedia which you might find interesting.

'''Deployment'''

We’ll likely deploy sub-referencing to this project on February 17. Please let me know if you have any questions. We look forward to your feedback on the new feature, either on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|our discussion page]], my [[User talk:Johannes Richter (WMDE)|user talk page]], or as a reply to this post.

Best regards from the Technical Wishes team --[[Faidatema:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Johannes Richter (WMDE)|mana]]) 16:35, 3 Sawan 2026 (WAT)

:Today we've deployed [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing]] to kncwiki. Please let us know if you notice any issues or if you have suggestions on how to improve the feature. We’re already [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings#Further deployments and our next steps|working on some ideas]] like improving the reader’s view if there are lots of sub-references in the same article. You can find more information about the feature and how to re-use references with different details using sub-references in VisualEditor and Wikitext in the announcement above or on [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|our project page]].
::
:Some suggestions: We are using a [[Special:TrackingCategories|tracking category]] for pages using sub-referencing to quickly identify any issues with the new feature. You can change the category name via [[MediaWiki:Cite-tracking-category-ref-details]]. You might want to create the category page (currently [[:Nakka:Pages that use sub-references]]) using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to hide it from the default reader’s view (see [[:d:Q129764848]]).
::
:You could also consider creating local versions of [[MediaWiki:Cite-ve-dialog-subreference-help-dialog-link]] and [[MediaWiki:Cite-ve-dialog-subreference-help-dialog-link-ve]] to point directly at [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|translated versions of our project page]] (if existing – or link to local help pages on sub-referencing if the community creates them). The default ''Special:MyLanguage'' links to our metawiki project page unfortunately won't work properly for logged-out editors and will always lead to the English version. Both links are used for VisualEditor users, the first one is displayed in a pop-up when using the &quot;add details&quot; button for the first time, the second link is permanent when using the VE dialogue to add details to a reference.
::
:If you’ve enabled the gadget [[:mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference tooltips]] in your user preferences instead of using the default [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews/sv|Reference Previews]], you [[:phab:T416304#11622766|won’t see the entire sub-reference information]]. We will soon provide guidance to communities on how to update the gadget.
::
:You can use our [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing talk page]] to provide feedback on the new feature – or just reply to this post. Thanks for piloting the feature! [[Faidatema:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Johannes Richter (WMDE)|mana]]) 17:21, 24 Sawan 2026 (WAT)
==Request for renewal of adminship==
I would like to renew my admin rights for our Wikipedia an requesting for your support.
[[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:00, 21 Ajji 2026 (WAT)

:support [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 15:01, 21 Ajji 2026 (WAT)
::support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]]) 17:57, 29 Ajji 2026 (WAT)
:::support [[Faidatema:Alanguburo|Alanguburo]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Alanguburo|mana]]) 20:23, 4 Maraam 2026 (WAT)

== Renewing admin rights  ==

hello community members am requesting to renew my admin rights which has expired couple months ago Ur endorsement thanks  [[Faidatema:Umargana1|Umargana1]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Umargana1|mana]]) 15:00, 21 Ajji 2026 (WAT)

:support [[Faidatema:MohammedBama123|MohammedBama123]] ([[Mana faidatǝma yǝ:MohammedBama123|mana]]) 15:01, 21 Ajji 2026 (WAT)
::support [[Faidatema:Ummusalmasuleiman2001|Ummusalmasuleiman2001]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Ummusalmasuleiman2001|mana]]) 17:57, 29 Ajji 2026 (WAT)
:::support [[Faidatema:Alanguburo|Alanguburo]] ([[Mana faidatǝma yǝ:Alanguburo|mana]]) 20:23, 4 Maraam 2026 (WAT)</text>
      <sha1>pu4t4200rr22uc6bjx0hch6stnd2kfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Great Barrier Reef</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2848</id>
    <revision>
      <id>29402</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} Shi '''Great Barrier Reef''' də shima dunyalan coral reef kurawo,[1][2] shidə reefs fal-fal 2,900-a kuru kərtawa 900-a kilomita 2,300-a (1,400 mi) kəla nasha alamanna mile square 344,400,500-yeyi. Shi reef də suro kuluwu Coral Sea yen kara, ci kəmaduwu Queensland ye lan, Australia lan, ci kəmaduwu dəga diwal kilomita 160 (100 mi) nəm faraknzə na-a lan yeksəna kuru nəm cidinzə mita 61 (200 ft) ma kozəna.[6] Shi Great Barrier Reef də diya samiben...&quot;</comment>
      <origin>29402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5094" sha1="5jqu0bg200gltvqisut9owqo2rgr5au" xml:space="preserve">{{Databox}}
Shi '''Great Barrier Reef''' də shima dunyalan coral reef kurawo,[1][2] shidə reefs fal-fal 2,900-a kuru kərtawa 900-a kilomita 2,300-a (1,400 mi) kəla nasha alamanna mile square 344,400,500-yeyi. Shi reef də suro kuluwu Coral Sea yen kara, ci kəmaduwu Queensland ye lan, Australia lan, ci kəmaduwu dəga diwal kilomita 160 (100 mi) nəm faraknzə na-a lan yeksəna kuru nəm cidinzə mita 61 (200 ft) ma kozəna.[6] Shi Great Barrier Reef də diya samiben turin kuru shima gar kura dunyalan awoa rowasoye sadənawo.[7][8] Gardo reefbe adə awoa sənana biliyon kadaye garzana, sandiya coral polyps lan notəna.[9] Kənənga jili kada banazəyin kuru shiga na gargam dunyabero karrada suro saa 1981ben.[1][2] CNN ye sha fal suro awowa ajabba dunyabe tulurben suro saa 1997ben co.[10] Nawa awo kaduwube dunyabe Australiabedə suro saa 2007ben səkkəna.[11] Trust lardə Queenslandbedə shiro su kəriye Queenslandbe suro saa 2006yen co.[12]

Nasha kura suro cididəyedə Great Barrier Reef Marine Parkye shiga nzəliwozəna, shidəwo banazəgə awo amsoye faidatayindəga dabcin, misallo bənyi kənta-a bəladəriye-a. Kazəyiya gade kəla reefben kuru awoa shiro ecosystem gultindəbe suronzan awoa adamganabe bannazayinso, yanawu faltə-a kuru coral bleaching-a, sludge latə-a kuru nəmngəwu crown-of-thorns starfishbe-a mbeji.[13] Futu kulashi laa suro kəntawu October saa 2012 lan baksanadən shi National Academy of Sciences dəye fəlezəna, shi reefdə reta awo shiro coral cover gultindəbe kozəna suro saa 1985ben fatsəgəna, awo shima adəga waltə tawatsəgəna kəla kulashi saa 2020ben shi dəwo reta awo shiro coral cover gultindəbedəga fatsəgəna kate a9 a100. tartəgəna 2020bedə kuwamiyayi ngaltənyi.[14][15]

Shi Great Barrier Reef də tussuna am Australiaye-a Torres Strait Islander-aye sha nozana kuru faidatayin, kuru shidə nasha faida'a ada'a kuru adin'a am bəlaye'a. Reef də zauro am bəladəriye lezayin, musamman maro nasha Whitsunday Islands-a Cairns-a lan. Bəladəriye cida arziyibe faida'a nashadəro, saa woson dola biliyon AUD $3 samin səbandin.[16] Suro kəntawu November saa 2014 yen, Google ye Google cidiya njiye lan kururam 3D ye dəga badiwono.[17]

Hawar March 2016 ye fəlezəna kəla coral bleaching də zauro tartəgəna futu buron təmatəna dəga kozənaro, zauro nasha yala reef ye dəga lezəna dalil temperature kəmaduwuye zəmzəmtəyen.[18] Suro kəntawu October saa 2016, Outside ye kitawu kəla reef dəyen baksəna;[19] shi hawar dəga zorzana kəla shidə duwan gənyi kuru kasadə kəla reef dəga banatəyen dabcin.[20] Suro kəntawu March saa 2017, shi mujalla Naturedə kakkadə laa baksəna kəla nasha kura-kura suro yala reefbedən kilomita 800-ye (500 mi) dəga suro saa 2016ben bawono kəla temperature njibe zauro ngəwuben, awo shima adəwo ruwotəmasodəbe bayanzana kəla futu yanawu dunyabe faltəben1. Nəm nguwu baby corals ye do kəla Great Barrier Reef yen tambo də zauro fulutəna suro saa 2018 yen kuru ilmuwu kimiyaye sha katap buroye &quot;kartə alagəlaye kura&quot; ro bayanzana. Am kurawa ngəwu do suro saa 2016-17 lan bazana də, adəye səkə nəm nguwu tambo coral ye də ganazəna. Jili coralsbe doni walta tadazayin dəye faltəna, kuru adəye &quot;loktu kuruwuro waltəm fasaltə reef ecosystembedəga suwudin waneye awodə gozə kozənaro waljiya.&quot;[22]

Shi Great Barrier Reef Marine Park Act 1975 (sashi 54) dəye hawar kəla nəlefa Reefbe-a, kazəyiya-a, kuru fuwube-a saa uwu woson fəlezəna. Hawar dareyedə suro saa 2019 lan bakkada.[23] Suro kəntawu March saa 2022, awo gade mass bleaching eventbe tawattəgəna, shidəwo kazəyiya gade kəla fuwube nizam reefbe adəben səsangənadə, musammanno loktu awoa El Niñobe yanawubedəga wutiya.[24]

Cidaram kimiya suro njiye Australiabedə kulashi saa woson kəla daraja Great Barrier Reefben sədin, kuru hawar saa 2022bedəye fəlezəna shidə zaumaro suro saa 36ben waltəgəna. Dalildə shima waltəm wuratə indi-yakkə reefbedə shiro Acropora coral gultində, shidəwo coral nadən zauro duno'adə.[25]

&quot;Kulashi&quot; kuru su kənjo
Shi Great Barrier Reefdə tussuna amma asal Australiabe-a Torres Strait Islanderbe-aye sha nozana kuru faidatayin, kuru shidə nasha faidaa ada amma bəlabe-a adinnza-aye.[26] [bayan məradəzəna]

Am Europebe buro salakye Great Barrier Reef dəga asuzanadə shima James Cook suro saa 1770 yen, shi dəwo bəlauzə kuru ci kəmaduwu gədi Australiabedəga kurzənadə. Yim kawu kəntawube 11 kəntawu Junebe saa 1770, mara njiye Cookbe, HMS Endeavourdə, na njiye fəte na kərmaaro Cooktownbedən cizəna, yasadə mawu tulur məradəzəna.

Matthew Flinders də shima su shiro Great Barrier Reef gultin dəga suwudə, ngawo shiye taswiranzə kəzəkkə suro saa 1802 yen sədənan. Flinders ye kalma kada faidatə reefs dəga bayanzəna shi do kərma dəro Great Barrier Reef lan bowotin dəga suronzən &quot;great reef&quot; mbeji, reef fal dəro, &quot;barrier reef&quot;, reef ndaso yayi maara njiye suro kuluwuye dəga dabcin, au njiye suro kuluwuyen, ci kəmaduwuye dəro letəro, kuru &quot;Barrier Reefs&quot;, c</text>
      <sha1>5jqu0bg200gltvqisut9owqo2rgr5au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29403</id>
      <parentid>29402</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="p2eb242xrh16q6twpad2ngysu43bugl" xml:space="preserve">{{Databox}}
Shi '''Great Barrier Reef''' də shima dunyalan coral reef kurawo,&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Barrier_Reef#cite_note-UNEP-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Barrier_Reef#cite_note-GBRWHV-2&lt;/ref&gt; shidə reefs fal-fal 2,900-a kuru kərtawa&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Barrier_Reef#cite_note-3&lt;/ref&gt; 900-a kilomita 2,300-a (1,400 mi) kəla nasha alamanna mile square 344,400,500-yeyi. Shi reef də suro kuluwu Coral Sea yen kara, ci kəmaduwu Queensland ye lan, Australia lan, ci kəmaduwu dəga diwal kilomita 160 (100 mi) nəm faraknzə na-a lan yeksəna kuru nəm cidinzə mita 61 (200 ft) ma kozəna.[6] Shi Great Barrier Reef də diya samiben turin kuru shima gar kura dunyalan awoa rowasoye sadənawo.[7][8] Gardo reefbe adə awoa sənana biliyon kadaye garzana, sandiya coral polyps lan notəna.[9] Kənənga jili kada banazəyin kuru shiga na gargam dunyabero karrada suro saa 1981ben.[1][2] CNN ye sha fal suro awowa ajabba dunyabe tulurben suro saa 1997ben co.[10] Nawa awo kaduwube dunyabe Australiabedə suro saa 2007ben səkkəna.[11] Trust lardə Queenslandbedə shiro su kəriye Queenslandbe suro saa 2006yen co.[12]

Nasha kura suro cididəyedə Great Barrier Reef Marine Parkye shiga nzəliwozəna, shidəwo banazəgə awo amsoye faidatayindəga dabcin, misallo bənyi kənta-a bəladəriye-a. Kazəyiya gade kəla reefben kuru awoa shiro ecosystem gultindəbe suronzan awoa adamganabe bannazayinso, yanawu faltə-a kuru coral bleaching-a, sludge latə-a kuru nəmngəwu crown-of-thorns starfishbe-a mbeji.[13] Futu kulashi laa suro kəntawu October saa 2012 lan baksanadən shi National Academy of Sciences dəye fəlezəna, shi reefdə reta awo shiro coral cover gultindəbe kozəna suro saa 1985ben fatsəgəna, awo shima adəga waltə tawatsəgəna kəla kulashi saa 2020ben shi dəwo reta awo shiro coral cover gultindəbedəga fatsəgəna kate a9 a100. tartəgəna 2020bedə kuwamiyayi ngaltənyi.[14][15]

Shi Great Barrier Reef də tussuna am Australiaye-a Torres Strait Islander-aye sha nozana kuru faidatayin, kuru shidə nasha faida'a ada'a kuru adin'a am bəlaye'a. Reef də zauro am bəladəriye lezayin, musamman maro nasha Whitsunday Islands-a Cairns-a lan. Bəladəriye cida arziyibe faida'a nashadəro, saa woson dola biliyon AUD $3 samin səbandin.[16] Suro kəntawu November saa 2014 yen, Google ye Google cidiya njiye lan kururam 3D ye dəga badiwono.[17]

Hawar March 2016 ye fəlezəna kəla coral bleaching də zauro tartəgəna futu buron təmatəna dəga kozənaro, zauro nasha yala reef ye dəga lezəna dalil temperature kəmaduwuye zəmzəmtəyen.[18] Suro kəntawu October saa 2016, Outside ye kitawu kəla reef dəyen baksəna;[19] shi hawar dəga zorzana kəla shidə duwan gənyi kuru kasadə kəla reef dəga banatəyen dabcin.[20] Suro kəntawu March saa 2017, shi mujalla Naturedə kakkadə laa baksəna kəla nasha kura-kura suro yala reefbedən kilomita 800-ye (500 mi) dəga suro saa 2016ben bawono kəla temperature njibe zauro ngəwuben, awo shima adəwo ruwotəmasodəbe bayanzana kəla futu yanawu dunyabe faltəben1. Nəm nguwu baby corals ye do kəla Great Barrier Reef yen tambo də zauro fulutəna suro saa 2018 yen kuru ilmuwu kimiyaye sha katap buroye &quot;kartə alagəlaye kura&quot; ro bayanzana. Am kurawa ngəwu do suro saa 2016-17 lan bazana də, adəye səkə nəm nguwu tambo coral ye də ganazəna. Jili coralsbe doni walta tadazayin dəye faltəna, kuru adəye &quot;loktu kuruwuro waltəm fasaltə reef ecosystembedəga suwudin waneye awodə gozə kozənaro waljiya.&quot;[22]

Shi Great Barrier Reef Marine Park Act 1975 (sashi 54) dəye hawar kəla nəlefa Reefbe-a, kazəyiya-a, kuru fuwube-a saa uwu woson fəlezəna. Hawar dareyedə suro saa 2019 lan bakkada.[23] Suro kəntawu March saa 2022, awo gade mass bleaching eventbe tawattəgəna, shidəwo kazəyiya gade kəla fuwube nizam reefbe adəben səsangənadə, musammanno loktu awoa El Niñobe yanawubedəga wutiya.[24]

Cidaram kimiya suro njiye Australiabedə kulashi saa woson kəla daraja Great Barrier Reefben sədin, kuru hawar saa 2022bedəye fəlezəna shidə zaumaro suro saa 36ben waltəgəna. Dalildə shima waltəm wuratə indi-yakkə reefbedə shiro Acropora coral gultində, shidəwo coral nadən zauro duno'adə.[25]

&quot;Kulashi&quot; kuru su kənjo
Shi Great Barrier Reefdə tussuna amma asal Australiabe-a Torres Strait Islanderbe-aye sha nozana kuru faidatayin, kuru shidə nasha faidaa ada amma bəlabe-a adinnza-aye.[26] [bayan məradəzəna]

Am Europebe buro salakye Great Barrier Reef dəga asuzanadə shima James Cook suro saa 1770 yen, shi dəwo bəlauzə kuru ci kəmaduwu gədi Australiabedəga kurzənadə. Yim kawu kəntawube 11 kəntawu Junebe saa 1770, mara njiye Cookbe, HMS Endeavourdə, na njiye fəte na kərmaaro Cooktownbedən cizəna, yasadə mawu tulur məradəzəna.

Matthew Flinders də shima su shiro Great Barrier Reef gultin dəga suwudə, ngawo shiye taswiranzə kəzəkkə suro saa 1802 yen sədənan. Flinders ye kalma kada faidatə reefs dəga bayanzəna shi do kərma dəro Great Barrier Reef lan bowotin dəga suronzən &quot;great reef&quot; mbeji, reef fal dəro, &quot;barrier reef&quot;, reef ndaso yayi maara njiye suro kuluwuye dəga dabcin, au njiye suro kuluwuyen, ci kəmaduwuye dəro letəro, kuru &quot;Barrier Reefs&quot;, c

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>p2eb242xrh16q6twpad2ngysu43bugl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ganges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2849</id>
    <revision>
      <id>29404</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kəmoduwu''' Gangesbedə (GAN-jeez; Indialan: Ganga, Gung-gah; Bangladeshlan: Padma, PUD-mə) kuru shidə kəmoduwu Indiabe kalangayya Indiabe men lejin. Kəmoduwu kilomita 2,525-yedə (mi 1,569) fəte Himalayasbe suro kəriye Indiabe Uttarakhandben cijin. Anəm-a gədi-aro lejin Gangetic plain yala Indiabedən, nji kəmburamye shiro Yamuna gultində səbandin, shidoni fəte Indian Himalayasben cijinmadə, kuru nji wofilabe kada Nepallan sədinmadə shima...&quot;</comment>
      <origin>29404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="mts1tb1lbvt3ap849abf9hjbmfvbfaj" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu''' Gangesbedə (GAN-jeez; Indialan: Ganga, Gung-gah; Bangladeshlan: Padma, PUD-mə) kuru shidə kəmoduwu Indiabe kalangayya Indiabe men lejin. Kəmoduwu kilomita 2,525-yedə (mi 1,569) fəte Himalayasbe suro kəriye Indiabe Uttarakhandben cijin. Anəm-a gədi-aro lejin Gangetic plain yala Indiabedən, nji kəmburamye shiro Yamuna gultində səbandin, shidoni fəte Indian Himalayasben cijinmadə, kuru nji wofilabe kada Nepallan sədinmadə shima njidəye ngəwuwo.[11][12] Fəte Bengal, India lan, canal kəmburamye ci kəmaduwunzə kəmburamyen gozənadə reta letənzəye anəmro kalakcin, kuru kəmoduwu Hooghlyye'a kəljin. Ganges də Bangladesh ro gozə kowono, sunzə Padma ro faltəna. Daji Jamuna-a kəllata, kəmaduwu cidiya Brahmaputrabe-a, kuru gana-ganan Meghna-a, ci kəmaduwu Ganges Deltabe kuradə, kuru Bay of Bengalro suluwuna. Fasal Ganges-Brahmaputra-Meghna də shima kəmoduwu kura kən indimi dunyalan.[13][14]

Shi stem kura Gangesbedə bəla Devprayag lan badijin, [1] na Alaknanda kəltayindən, shidə shima fərtə njibe suro hydrologyben dalil nəmkuruwunzəben, kuru Bhagirathidə, shidəwo fərtə njibe suro hawar Hinduben gotənadə.

Ganges də shima layi kənəngabe am miliyon yar kadaro sandi doni suro bəlaanzəyen napsana kuru məradənza sambisoro shilan təngatəyinma.[15] Gargam lan zauro faida'a, bərni kura lardəye au mairi ye kureye jiri Pataliputra so, Kannauj so, Sonargaon so, Dhaka so, Bikrampur so, Kara so, Munger so, Kashi so, Patna so, Hajipur so, Kanpur so, Delhi so, Bhagalpur so, Murshidabad so, Baharampur so, Kokataats so kuru layi njiye kəllata. Kəmoduwudə na bənyi jili 140 yeyi, jili amphibians 90 yeyi, kuru dabbawa suro njiyen lezayinma kuru dabbawa mammals ye, suronzan jili bənyiwa zauro tajirwa'a misallo gharial a kuru South Asian river dolphin a mbeji.[17] Gangesdə shima kəmoduwu Hindube zauro darajaawo.[18] Shiga ila kamube Ganga adin Hinduben abadatin.[19]

Shi Gangesdə zaumaro banna suwudin. Adəye amso basro tajirwa suwudin amma dabbawa jili kadaro tajirwa suwudin. Nəm nguwu bacteria donyi kadawu adamganabe lan tuwandin də (kaduwu-a kuru collo-a) suro kəmoduwu Varanasi yen də, nəm nguwu donyi gomnati India ye dəga kozəna.[17] Shi Ganga Action Plan də, shi do ne kəndaram kəmoduwu dəga baro diwoye, shi do ne faidatənyi ro gotəna[a] [b] [20] shi do ne riswa kəmbu ro kəllata ma, gomnatiye nəm ngalwo ba, ilmu nzunduye ba, [c] kəndaram dəga fasaltə ba, [d] bana adinye ba.

Kos

Kəla kəmoduwu Gangesbe nasha Garhwalbe lardə Indiabedən.

Kəmoduwu Bhagirathibe Gangotrilan.

Devprayag, kəlta Alaknanda-a (kəmburam)-a Bhagirathi-a (wofila), kuru badiyaram Gangesbe-a.

Maara njiye kəla kəmoduwu Gangesbe suro Bangladeshben, kəmoduwu Padmabedə.

Ganges Delta suro foto satalaitbe saa 2020ben.

Ganges də Sultanj lan.
Nasha sami kəmoduwu Gangesbedə na kəmoduwu Bhagirathi-a Alaknanda-a kəltayindən badijin suro bəla Devprayag suro Garhwal kəriye Indiabe Uttarakhandben. Shi Bhagirathidə shima fərtə ada Hindube-a kuru hawar kurebe-ayero gotəna, Alaknandadə kuruwu yaye, kuru adə nankaro, nasha njiben shima fərtə njibewo.[21][22] Nji kəla Alakanandabedə mafi kəla cidi Nanda Devi-a, Trisul-a, Kamet-aben yizəna. Bhagirathidə cidiya Gangotri Glacier Gomukhben cizəna, nəmcintə mita 4,356 (14,291 ft) kuru shiga hawarmen gulzana kəla shidə suro kokowa Shivaben kara; alamaram Tapovan, shidoni kajim zauro shawa cidiya kau Shivlingben, 5 km (3.1 mi) bas cintəzəna.[23][24]

Yaye kəmaduwuwa sənana ngəwu kəla nji Gangesbedən mbeji yayi, shi arakkə shiro kuruwuwo badə kuru sandi uwu kəltayinmadə darajaaro gotəna. Kəla arakkədə sandima Alaknanda-a, Dhauliganga-a, Nandakini-a, Pindar-a, Mandakini-a Bhagirathi-a. Kəlakəlnza, Panch Prayag lan notənadə, samma Alaknanda lan kara. Sandidə, tartip cidiyabedən, Vishnuprayag, na Dhauligangadə Alaknandaro kəllatadə; Nandprayag, na do Nandakini ye kəllata; Karnaprayag, na do Pindar ye kəllata də; Rudraprayag, na shi Mandakinidə kəllatadə; kuru dareram lan, Devprayag, na do Bhagirathi ye Alaknanda ro kəllata Ganges dəga tətandin.

Ngawo 256.90 km (159.63 mi) ro lezənayen, zərəgənzə Himalayanbedən, Gangesdə kau Rishikeshben suluwuna, daji Gangetic Plainro lezəna bəla ibadabe Haridwarben.[21] Haridwar lan, cida kuradə njinzə laa Ganges Canal ro kalakcin, shidəwo nasha Doabbe Uttar Pradeshbedəga barejinma, [25] amma kəmoduwudə, shidəwo letənzə anəmfəteye səta har loktu adəro saadənadə, kərmadə anəmgədiro letə badizəna suro sədi yala Indiaben.

Kəmoduwu Gangesbedə diwal archingbe kilomita 900 (560 mi) zəgayin</text>
      <sha1>mts1tb1lbvt3ap849abf9hjbmfvbfaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29405</id>
      <parentid>29404</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5000" sha1="mac266cc2yjgi9phyoa640tle7jml90" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu''' Gangesbedə (GAN-jeez; Indialan: Ganga, Gung-gah; Bangladeshlan: Padma, PUD-mə)&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ganges#cite_note-salman-uprety-7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ganges#cite_note-swain-ganges-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ganges#cite_note-PCGN-Ganges-9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Ganges#cite_note-uslcsh34-ganges-10&lt;/ref&gt; kuru shidə kəmoduwu Indiabe kalangayya Indiabe men lejin. Kəmoduwu kilomita 2,525-yedə (mi 1,569) fəte Himalayasbe suro kəriye Indiabe Uttarakhandben cijin. Anəm-a gədi-aro lejin Gangetic plain yala Indiabedən, nji kəmburamye shiro Yamuna gultində səbandin, shidoni fəte Indian Himalayasben cijinmadə, kuru nji wofilabe kada Nepallan sədinmadə shima njidəye ngəwuwo.[11][12] Fəte Bengal, India lan, canal kəmburamye ci kəmaduwunzə kəmburamyen gozənadə reta letənzəye anəmro kalakcin, kuru kəmoduwu Hooghlyye'a kəljin. Ganges də Bangladesh ro gozə kowono, sunzə Padma ro faltəna. Daji Jamuna-a kəllata, kəmaduwu cidiya Brahmaputrabe-a, kuru gana-ganan Meghna-a, ci kəmaduwu Ganges Deltabe kuradə, kuru Bay of Bengalro suluwuna. Fasal Ganges-Brahmaputra-Meghna də shima kəmoduwu kura kən indimi dunyalan.[13][14]

Shi stem kura Gangesbedə bəla Devprayag lan badijin, [1] na Alaknanda kəltayindən, shidə shima fərtə njibe suro hydrologyben dalil nəmkuruwunzəben, kuru Bhagirathidə, shidəwo fərtə njibe suro hawar Hinduben gotənadə.

Ganges də shima layi kənəngabe am miliyon yar kadaro sandi doni suro bəlaanzəyen napsana kuru məradənza sambisoro shilan təngatəyinma.[15] Gargam lan zauro faida'a, bərni kura lardəye au mairi ye kureye jiri Pataliputra so, Kannauj so, Sonargaon so, Dhaka so, Bikrampur so, Kara so, Munger so, Kashi so, Patna so, Hajipur so, Kanpur so, Delhi so, Bhagalpur so, Murshidabad so, Baharampur so, Kokataats so kuru layi njiye kəllata. Kəmoduwudə na bənyi jili 140 yeyi, jili amphibians 90 yeyi, kuru dabbawa suro njiyen lezayinma kuru dabbawa mammals ye, suronzan jili bənyiwa zauro tajirwa'a misallo gharial a kuru South Asian river dolphin a mbeji.[17] Gangesdə shima kəmoduwu Hindube zauro darajaawo.[18] Shiga ila kamube Ganga adin Hinduben abadatin.[19]

Shi Gangesdə zaumaro banna suwudin. Adəye amso basro tajirwa suwudin amma dabbawa jili kadaro tajirwa suwudin. Nəm nguwu bacteria donyi kadawu adamganabe lan tuwandin də (kaduwu-a kuru collo-a) suro kəmoduwu Varanasi yen də, nəm nguwu donyi gomnati India ye dəga kozəna.[17] Shi Ganga Action Plan də, shi do ne kəndaram kəmoduwu dəga baro diwoye, shi do ne faidatənyi ro gotəna[a] [b] [20] shi do ne riswa kəmbu ro kəllata ma, gomnatiye nəm ngalwo ba, ilmu nzunduye ba, [c] kəndaram dəga fasaltə ba, [d] bana adinye ba.

Kos

Kəla kəmoduwu Gangesbe nasha Garhwalbe lardə Indiabedən.

Kəmoduwu Bhagirathibe Gangotrilan.

Devprayag, kəlta Alaknanda-a (kəmburam)-a Bhagirathi-a (wofila), kuru badiyaram Gangesbe-a.

Maara njiye kəla kəmoduwu Gangesbe suro Bangladeshben, kəmoduwu Padmabedə.

Ganges Delta suro foto satalaitbe saa 2020ben.

Ganges də Sultanj lan.
Nasha sami kəmoduwu Gangesbedə na kəmoduwu Bhagirathi-a Alaknanda-a kəltayindən badijin suro bəla Devprayag suro Garhwal kəriye Indiabe Uttarakhandben. Shi Bhagirathidə shima fərtə ada Hindube-a kuru hawar kurebe-ayero gotəna, Alaknandadə kuruwu yaye, kuru adə nankaro, nasha njiben shima fərtə njibewo.[21][22] Nji kəla Alakanandabedə mafi kəla cidi Nanda Devi-a, Trisul-a, Kamet-aben yizəna. Bhagirathidə cidiya Gangotri Glacier Gomukhben cizəna, nəmcintə mita 4,356 (14,291 ft) kuru shiga hawarmen gulzana kəla shidə suro kokowa Shivaben kara; alamaram Tapovan, shidoni kajim zauro shawa cidiya kau Shivlingben, 5 km (3.1 mi) bas cintəzəna.[23][24]

Yaye kəmaduwuwa sənana ngəwu kəla nji Gangesbedən mbeji yayi, shi arakkə shiro kuruwuwo badə kuru sandi uwu kəltayinmadə darajaaro gotəna. Kəla arakkədə sandima Alaknanda-a, Dhauliganga-a, Nandakini-a, Pindar-a, Mandakini-a Bhagirathi-a. Kəlakəlnza, Panch Prayag lan notənadə, samma Alaknanda lan kara. Sandidə, tartip cidiyabedən, Vishnuprayag, na Dhauligangadə Alaknandaro kəllatadə; Nandprayag, na do Nandakini ye kəllata; Karnaprayag, na do Pindar ye kəllata də; Rudraprayag, na shi Mandakinidə kəllatadə; kuru dareram lan, Devprayag, na do Bhagirathi ye Alaknanda ro kəllata Ganges dəga tətandin.

Ngawo 256.90 km (159.63 mi) ro lezənayen, zərəgənzə Himalayanbedən, Gangesdə kau Rishikeshben suluwuna, daji Gangetic Plainro lezəna bəla ibadabe Haridwarben.[21] Haridwar lan, cida kuradə njinzə laa Ganges Canal ro kalakcin, shidəwo nasha Doabbe Uttar Pradeshbedəga barejinma, [25] amma kəmoduwudə, shidəwo letənzə anəmfəteye səta har loktu adəro saadənadə, kərmadə anəmgədiro letə badizəna suro sədi yala Indiaben.

Kəmoduwu Gangesbedə diwal archingbe kilomita 900 (560 mi) zəgayin

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>mac266cc2yjgi9phyoa640tle7jml90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danube</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2850</id>
    <revision>
      <id>29406</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Danube''' də (dan-yoob; su gade so wune) shima kəmoduwu Europe ye, kən indimi kuruwu ngawo Volga Russia ye lan. Shidə dawu-a anəmgədi Europebe-a men səgayin, karaa sələm Germanybedən səta anəmro Danube Delta Romaniabedən səta kuluwu sələmro lejin.[10] Kəmoduwu kura kuru gargamlan faida'a, loktu laan shidə kalangai Daula Romanbe. Karnu kən 21st ye dən, lardə'a Europe ye mewu'a kəlzəna, kalangainza'a kozəna au kalangai'a fəlezayin. G...&quot;</comment>
      <origin>29406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2599" sha1="ok1md8ft2yrhlg3ks3tksr6vyqopitz" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Danube''' də (dan-yoob; su gade so wune) shima kəmoduwu Europe ye, kən indimi kuruwu ngawo Volga Russia ye lan. Shidə dawu-a anəmgədi Europebe-a men səgayin, karaa sələm Germanybedən səta anəmro Danube Delta Romaniabedən səta kuluwu sələmro lejin.[10] Kəmoduwu kura kuru gargamlan faida'a, loktu laan shidə kalangai Daula Romanbe. Karnu kən 21st ye dən, lardə'a Europe ye mewu'a kəlzəna, kalangainza'a kozəna au kalangai'a fəlezayin. Germany lan fəlangzəna, Danube də anəmgədiro kilomita 2,850 (mi 1,770) ro lejin, Austria-a, Slovakia-a, Hungary-a, Croatia-a, Serbia-a, Romania-a, Bulgaria-a, Moldova-a, Ukraine-a men kojin au kalangaizayin. Suro bərniwa kəla kəmoduwudəyen bərni kura lardəye diyau mbeji: Vienna'a, Bratislava'a, Budapest'a, Belgrade'a. Na njiyedə 817,000 km2 (315,000 sq mi) sətana kuru lardəwa gade laarro lezəna.

Kəmoduwu Danubeye shiro kuruwuwo badə, Bregdə, Furtwangen im Schwarzwaldlan cijin, amma kəmoduwudə sunzə gozəna na kəltanzə mairibedən suro Donaueschingenyen səta fuwuro saadənan. Zaman kureyedən, Danubedə diwal kasuwube adabe Europebe. Kudəro, nəmkuruwunzə sammason kilomita 2,415 (mi 1,501) də raktə maara njiye lan faidatin. Danubedə sha kuluwu yalabe'a kəllata diwal Rhine-Main-Danube canal men, Danube suro Kelheim be'a Main suro Bamberg be kəljin. Kǝmoduwu dǝ kuruson shima nji njibe-a kuru nji kǝnzabe-a suwudin.

Ci kəmoduwu Danubeyedə fato bənyi jili pikeso, zanderso, huchenso, wels catfishso, burbotso tenchso kunten. Kuru shidə fato bənyi carp-a sturgeon-a kadaye, kuru bənyi salmon-a trout-a. Jili bənyiwa euryhalinebe gana laa, alamanna bənyi Europebe-a, mullet-a, eel-adə, Danube Delta-a cidiya kəmaduwudəbe-adən napsana.

Suwa-a kuru asalnza-a
Kudəro kəmoduwudə sunzə gozəna na kəltəramzə Donaueschingen, Germany lan, səta suro kuluwu sələmro suluwuna Danube Delta Romania-a Ukraine-a men.

Kəmoduwudə am Greekbe kureyedə sha Istros lan nozana (Ἴστρος)[14] fərtənzə waneye su kureye Dniester (Danaster Latinlan, Tiras Greeklan) kuru Iranic turos 'swift'-a Sanskritlan iṣiras-a samun. *sreu 'letə'.[15]

Zaman daubedən, Greek Tirasdə təlam Italianbero Tyrloro gotə kuru təlamma Turkicbero Tyrlaro gowotə; dareyedə waltə Romanianro sartəgə nasha nashaye (Turlă).[15]

Su Thraco-Phrygianbedə shima Matoas,[16] &quot;shido sa'a suwudinma&quot;.[17]

Su Mongolianbe daube Danubedə Tho-naro 1829lan fasarzəna Jean-Pierre Abel-Remusatye.

Təlamma zamanye Danube basinlan manatində samma su su Latinye Danubiuslan goatə faidatayin:</text>
      <sha1>ok1md8ft2yrhlg3ks3tksr6vyqopitz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29407</id>
      <parentid>29406</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="hb0reikk91wq1e2pu7zzhhtx9z4flog" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Danube''' də (dan-yoob; su gade so wune) shima kəmoduwu Europe ye, kən indimi kuruwu ngawo Volga Russia ye lan.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Danube#cite_note-9&lt;/ref&gt; Shidə dawu-a anəmgədi Europebe-a men səgayin, karaa sələm Germanybedən səta anəmro Danube Delta Romaniabedən səta kuluwu sələmro lejin.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Danube#cite_note-:0-10&lt;/ref&gt; Kəmoduwu kura kuru gargamlan faida'a, loktu laan shidə kalangai Daula Romanbe. Karnu kən 21st ye dən, lardə'a Europe ye mewu'a kəlzəna, kalangainza'a kozəna au kalangai'a fəlezayin. Germany lan fəlangzəna, Danube də anəmgədiro kilomita 2,850 (mi 1,770) ro lejin, Austria-a, Slovakia-a, Hungary-a, Croatia-a, Serbia-a, Romania-a, Bulgaria-a, Moldova-a, Ukraine-a&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Danube#cite_note-11&lt;/ref&gt; men kojin au kalangaizayin. Suro bərniwa kəla kəmoduwudəyen bərni kura lardəye diyau mbeji: Vienna'a, Bratislava'a,&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Danube#cite_note-12&lt;/ref&gt; Budapest'a, Belgrade'a. Na njiyedə 817,000 km2 (315,000 sq mi) sətana kuru lardəwa gade laarro lezəna.

Kəmoduwu Danubeye shiro kuruwuwo badə, Bregdə, Furtwangen im Schwarzwaldlan cijin, amma kəmoduwudə sunzə gozəna na kəltanzə mairibedən suro Donaueschingenyen səta fuwuro saadənan. Zaman kureyedən, Danubedə diwal kasuwube adabe Europebe. Kudəro, nəmkuruwunzə sammason kilomita 2,415 (mi 1,501) də raktə maara njiye lan faidatin. Danubedə sha kuluwu yalabe'a kəllata diwal Rhine-Main-Danube canal men, Danube suro Kelheim be'a Main suro Bamberg be kəljin. Kǝmoduwu dǝ kuruson shima nji njibe-a kuru nji kǝnzabe-a suwudin.

Ci kəmoduwu Danubeyedə fato bənyi jili pikeso, zanderso, huchenso, wels catfishso, burbotso tenchso kunten. Kuru shidə fato bənyi carp-a sturgeon-a kadaye, kuru bənyi salmon-a trout-a. Jili bənyiwa euryhalinebe gana laa, alamanna bənyi Europebe-a, mullet-a, eel-adə, Danube Delta-a cidiya kəmaduwudəbe-adən napsana.

Suwa-a kuru asalnza-a
Kudəro kəmoduwudə sunzə gozəna na kəltəramzə Donaueschingen, Germany lan, səta suro kuluwu sələmro suluwuna Danube Delta Romania-a Ukraine-a men.

Kəmoduwudə am Greekbe kureyedə sha Istros lan nozana (Ἴστρος)[14] fərtənzə waneye su kureye Dniester (Danaster Latinlan, Tiras Greeklan) kuru Iranic turos 'swift'-a Sanskritlan iṣiras-a samun. *sreu 'letə'.[15]

Zaman daubedən, Greek Tirasdə təlam Italianbero Tyrloro gotə kuru təlamma Turkicbero Tyrlaro gowotə; dareyedə waltə Romanianro sartəgə nasha nashaye (Turlă).[15]

Su Thraco-Phrygianbedə shima Matoas,[16] &quot;shido sa'a suwudinma&quot;.[17]

Su Mongolianbe daube Danubedə Tho-naro 1829lan fasarzəna Jean-Pierre Abel-Remusatye.

Təlamma zamanye Danube basinlan manatində samma su su Latinye Danubiuslan goatə faidatayin:

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>hb0reikk91wq1e2pu7zzhhtx9z4flog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Congo River</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2851</id>
    <revision>
      <id>29408</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kəmoduwu Congo''' ye də, buron Zaire River lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi kuruwu Africa lan, Nile'a kozəna, kuru shima kəmoduwu kura kən yakkəmi dunyalan nəm nguwu njiye lan, ngawo kəmoduwu Amazon-a Ganges-Brahmaputra-a yen. Shima kəmoduwu dunyalan zauro cidiyazənawo, nəmcintənzə ngaltənadə alamanna 220 m (720 ft) yeyi.[13] Fasal kəmoduwu Congo-Lualaba-Luvua-Luapula-Chambeshi yedə nəm kuruwunzə sammason 4,700 km (2,900 mi),...&quot;</comment>
      <origin>29408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="eiqv46xu3a3g531wkigha62nyhm6h2k" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Congo''' ye də, buron Zaire River lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi kuruwu Africa lan, Nile'a kozəna, kuru shima kəmoduwu kura kən yakkəmi dunyalan nəm nguwu njiye lan, ngawo kəmoduwu Amazon-a Ganges-Brahmaputra-a yen. Shima kəmoduwu dunyalan zauro cidiyazənawo, nəmcintənzə ngaltənadə alamanna 220 m (720 ft) yeyi.[13] Fasal kəmoduwu Congo-Lualaba-Luvua-Luapula-Chambeshi yedə nəm kuruwunzə sammason 4,700 km (2,900 mi), adəye sha kəmoduwu kən ləgarme dunyalan kuruwuro sədin. Chambeshidə shima kəmoduwu Lualababewo, kuru Lualabadə shima su kəmoduwu Congobe sami Boyoma Fallsbedəwo, shidəwo kilomita 1,800 (1,100 mi) ro lezənadə.

Rokko Lualaba'a ngaltəna, kəmoduwu kuradə, kəmoduwu Congobedə nəmkuruwunzə 4,370 km (2,720 mi). Shima kəmoduwu kura do equator indiro farzənadə.[14] Shi cidi Congobedə nəmkuranzədə alamanna 4,000,000 km2 (1,500,000 mi2), au kashi 13% cidi Africabe sammasoye.

Su
Su Congo/Kongo də suro Mairi Kongo yen fəlangzəna shidoni loktu laan ci kəmaduwudəye fətenzən karadə. Mairidə sudə amma asal Bantu Kongoyedən bowotə, karni kən 17medən sandiya &quot;Esikongo&quot; lan nowotə.[15] Anəm mairi Kongoyedən su samunnam mairi Kakongoyedə mbeji, suro saa 1535yen bowotənadə. Abraham Orteliusye &quot;Manicongo&quot; də bərni ci kəmoduwuyedən mapnzə dunyaye saa 1564yedən bowono. Su zamanbe amma Kongobedə au Bakongodə badiyaram karnu kən 20medən fəleza.

Su Zaire də kalma Portuguese ye lan gotə, nzere (&quot;kəmoduwu&quot;), nzadi o nzere (&quot;kəmoduwu kəmoduwuwa səndin&quot;) dəga kamtə.[16] Kəmoduwudə karnu kən 16-a 17-a lan Zaire lan nowotə; Congodə alamanna Zaire'a falzəna hangal-hangallin faidatə Nasarayen karnu kən 18th yedən, kuru Congodə shima su Nasaraye zauro saraanawo suro adab karnu kən 19th yedən, amma Zahir au Zaire də su do am bəladəye faidatayin də shima nguwuwo.[17] Republic Congo Democraticbe-a Republic of Congo-adə sunzə shiro bowotəna, futu Republic Congobe buroyedəyeyi shidoni kərmai kəlabe suro saa 1960yen Belgium Congolan səwandənayeyi. Republic of Zaire də loktu 1971-1997 lan sha su kəmoduwu dəye təlam Faransaye-a Portuguese-a lan bowotə.

Basin-a kuru darasə-a

Fəte kəmoduwu Congobe samilan kuru reta Pool Malebo-a Mbamu-a

Kinshasa futu Brazzaville lan turuna yeyi, cele Maleboye farzənadən
Hawar kura: Congo Basin
Congo ye njiye njiye 4,014,500 km2 (1,550,000 mi2) zamzəna,[3] nasha do European Union ye'a tilo. Congo ye awo cizə lan suluwin də 23,000 lan səta 75,000 m3/s ro saadəna (810,000 səta 2,650,000 cu ft/s ro saadəna), kuru awo do ne 41,000 m3/s ro saadəna də (1,400,000 cu ft/s).[3] Kəmoduwudə saa woson ton miliyon 86 suro kəmaduwu Atlantic Oceanbero suwudin kuru kashi 6% gade kəladən gənajin.[18]

Kəmoduwudə-a njinzə-adə karaa Congobedən lezayin, na karaa kura kən indimi dunyalan, ngawo karaa Amazonbe South Americabedən. Kəmoduwu kura kən yakkəme dunyalan nəmngəwu njiye lan (cilan 41,860 m3/s), ngawo Amazonben (219,530 m3/s) kuru Ganges-Brahmaputra-Meghna (jumla njiye suro deltaben 43,950 m3/s) kəmoduwuwa; kuru shima kəmoduwu shiro cidiyawo bawo dunyalan, nəm cidiyanzə 220 m (720 ft) kozəna.[13][19] Sau shi drainage basin də nasha yala-a anəm-a Equator ye dəga suronzən mbeji dəro, letənzə də kalkal, sau sambisoro gananzə yayi nasha kəmoduwuye faldə loktu samiye sədin.[20]

Na do Congo ye fərtənzə də suro cidi kura-a kau-a gədi Africaye Rift ye lan, kuru kəmoduwu Tanganyika-a kəmoduwu Mweru-a, sandi do kəmoduwu Lualaba ye dəga njizayin ma, shi do daji Congo cidiya Boyoma Falls ye dəro waljin ma. Kəmoduwu Chambeshibe suro Zambiabedə shima fərtə Congobewo futu dunya sammason kasattəna kəla kəmoduwu Nilebe yeyi.

Congo də nasha yala-fəteyero Kisangani lan cidiya Boyoma Falls yen lejin, daji gana-ganan nasha anəmfəteyero dungotin, Mbandaka lan kozəna, kəmoduwu Ubangi ye'a kəllata kuru Pool Malebo (Stanley Pool) ro lejin. Kinshasa (buron Léopoldville)-a Brazzaville-adə foto kəmoduwudəye ceminza Pool lan, na kəmoduwudə kəpkata kuru suro canyons kadaro suluwin (sammason Livingstone Falls lan notəna), Matadi-a Boma-aye gozayin, kuru kuluwuro Muanda lan suluwin.

Lower Congo də shima nasha &quot;cidiya&quot; kəmoduwu kuradəyewo; shima nasha kəmoduwudəye ci kəmoduwuye ci kəmaduwu Atlanticyedən səta bərni kura indi Brazzaville-a Kinshasa-a ro saadənadə. Nasha kəmoduwube adəlan, kəmaduwu indi faida'a mbeji, indiso wofilan au anəmlan. Kəmoduwu Kwiludə kəla kauyen fəlangzəna batau kalangai Angolanben kuru Congoro gayin alamanna kilomita 100 sami Matadiben. Gadedə shima kəmoduwu Inkisibewo, shidoni nasha yalabe Uígelan sədinmadə</text>
      <sha1>eiqv46xu3a3g531wkigha62nyhm6h2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29409</id>
      <parentid>29408</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="n5f96r7mlvfdn2sfaqdcvb6332cb010" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kəmoduwu Congo''' ye də, buron Zaire River lan notəna də, shima kəmoduwu kən indimi kuruwu Africa lan, Nile'a kozəna, kuru shima kəmoduwu kura kən yakkəmi dunyalan nəm nguwu njiye lan, ngawo kəmoduwu Amazon-a Ganges-Brahmaputra-a yen. Shima kəmoduwu dunyalan zauro cidiyazənawo, nəmcintənzə ngaltənadə alamanna 220 m (720 ft) yeyi.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Congo_River#cite_note-usgs2008-14&lt;/ref&gt; Fasal kəmoduwu Congo-Lualaba-Luvua-Luapula-Chambeshi yedə nəm kuruwunzə sammason 4,700 km (2,900 mi), adəye sha kəmoduwu kən ləgarme dunyalan kuruwuro sədin. Chambeshidə shima kəmoduwu Lualababewo, kuru Lualabadə shima su kəmoduwu Congobe sami Boyoma Fallsbedəwo, shidəwo kilomita 1,800 (1,100 mi) ro lezənadə.

Rokko Lualaba'a ngaltəna, kəmoduwu kuradə, kəmoduwu Congobedə nəmkuruwunzə 4,370 km (2,720 mi). Shima kəmoduwu kura do equator indiro farzənadə.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Congo_River#cite_note-15&lt;/ref&gt; Shi cidi Congobedə nəmkuranzədə alamanna 4,000,000 km2 (1,500,000 mi2), au kashi 13% cidi Africabe sammasoye.

Su
Su Congo/Kongo də suro Mairi Kongo yen fəlangzəna shidoni loktu laan ci kəmaduwudəye fətenzən karadə. Mairidə sudə amma asal Bantu Kongoyedən bowotə, karni kən 17medən sandiya &quot;Esikongo&quot; lan nowotə.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Congo_River#cite_note-16&lt;/ref&gt; Anəm mairi Kongoyedən su samunnam mairi Kakongoyedə mbeji, suro saa 1535yen bowotənadə. Abraham Orteliusye &quot;Manicongo&quot; də bərni ci kəmoduwuyedən mapnzə dunyaye saa 1564yedən bowono. Su zamanbe amma Kongobedə au Bakongodə badiyaram karnu kən 20medən fəleza.

Su Zaire də kalma Portuguese ye lan gotə, nzere (&quot;kəmoduwu&quot;), nzadi o nzere (&quot;kəmoduwu kəmoduwuwa səndin&quot;) dəga kamtə.[16] Kəmoduwudə karnu kən 16-a 17-a lan Zaire lan nowotə; Congodə alamanna Zaire'a falzəna hangal-hangallin faidatə Nasarayen karnu kən 18th yedən, kuru Congodə shima su Nasaraye zauro saraanawo suro adab karnu kən 19th yedən, amma Zahir au Zaire də su do am bəladəye faidatayin də shima nguwuwo.[17] Republic Congo Democraticbe-a Republic of Congo-adə sunzə shiro bowotəna, futu Republic Congobe buroyedəyeyi shidoni kərmai kəlabe suro saa 1960yen Belgium Congolan səwandənayeyi. Republic of Zaire də loktu 1971-1997 lan sha su kəmoduwu dəye təlam Faransaye-a Portuguese-a lan bowotə.

Basin-a kuru darasə-a

Fəte kəmoduwu Congobe samilan kuru reta Pool Malebo-a Mbamu-a

Kinshasa futu Brazzaville lan turuna yeyi, cele Maleboye farzənadən
Hawar kura: Congo Basin
Congo ye njiye njiye 4,014,500 km2 (1,550,000 mi2) zamzəna,[3] nasha do European Union ye'a tilo. Congo ye awo cizə lan suluwin də 23,000 lan səta 75,000 m3/s ro saadəna (810,000 səta 2,650,000 cu ft/s ro saadəna), kuru awo do ne 41,000 m3/s ro saadəna də (1,400,000 cu ft/s).[3] Kəmoduwudə saa woson ton miliyon 86 suro kəmaduwu Atlantic Oceanbero suwudin kuru kashi 6% gade kəladən gənajin.[18]

Kəmoduwudə-a njinzə-adə karaa Congobedən lezayin, na karaa kura kən indimi dunyalan, ngawo karaa Amazonbe South Americabedən. Kəmoduwu kura kən yakkəme dunyalan nəmngəwu njiye lan (cilan 41,860 m3/s), ngawo Amazonben (219,530 m3/s) kuru Ganges-Brahmaputra-Meghna (jumla njiye suro deltaben 43,950 m3/s) kəmoduwuwa; kuru shima kəmoduwu shiro cidiyawo bawo dunyalan, nəm cidiyanzə 220 m (720 ft) kozəna.[13][19] Sau shi drainage basin də nasha yala-a anəm-a Equator ye dəga suronzən mbeji dəro, letənzə də kalkal, sau sambisoro gananzə yayi nasha kəmoduwuye faldə loktu samiye sədin.[20]

Na do Congo ye fərtənzə də suro cidi kura-a kau-a gədi Africaye Rift ye lan, kuru kəmoduwu Tanganyika-a kəmoduwu Mweru-a, sandi do kəmoduwu Lualaba ye dəga njizayin ma, shi do daji Congo cidiya Boyoma Falls ye dəro waljin ma. Kəmoduwu Chambeshibe suro Zambiabedə shima fərtə Congobewo futu dunya sammason kasattəna kəla kəmoduwu Nilebe yeyi.

Congo də nasha yala-fəteyero Kisangani lan cidiya Boyoma Falls yen lejin, daji gana-ganan nasha anəmfəteyero dungotin, Mbandaka lan kozəna, kəmoduwu Ubangi ye'a kəllata kuru Pool Malebo (Stanley Pool) ro lejin. Kinshasa (buron Léopoldville)-a Brazzaville-adə foto kəmoduwudəye ceminza Pool lan, na kəmoduwudə kəpkata kuru suro canyons kadaro suluwin (sammason Livingstone Falls lan notəna), Matadi-a Boma-aye gozayin, kuru kuluwuro Muanda lan suluwin.

Lower Congo də shima nasha &quot;cidiya&quot; kəmoduwu kuradəyewo; shima nasha kəmoduwudəye ci kəmoduwuye ci kəmaduwu Atlanticyedən səta bərni kura indi Brazzaville-a Kinshasa-a ro saadənadə. Nasha kəmoduwube adəlan, kəmaduwu indi faida'a mbeji, indiso wofilan au anəmlan. Kəmoduwu Kwiludə kəla kauyen fəlangzəna batau kalangai Angolanben kuru Congoro gayin alamanna kilomita 100 sami Matadiben. Gadedə shima kəmoduwu Inkisibewo, shidoni nasha yalabe Uígelan sədinmadə

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>n5f96r7mlvfdn2sfaqdcvb6332cb010</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caspian Sea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2852</id>
    <revision>
      <id>29410</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kǝmaduwu Caspianbe dǝ shima''' kǝmaduwu suro dunyabe kurawo, shiga kǝmaduwu kura dunyalan bowotin kuru shima kǝmaduwu samma sowondǝnawo.[2][3][4] Endorheic basin də, Europe-a Asia-a indison kara: gədi Caucasusbe-a, fəte steppe kura Central Asiabe-a, anəm cidi barebe Anəm Russiabe gədi Europebe-a, kuru yala kəla kauye Iranbe-a. Nasha cidiyedə 371,000 km2 (143,244 sq mi) zamzəna (ci kəmaduwu Garabogazkölbe gədinzəyedə dawunbaro), nasha Ja...&quot;</comment>
      <origin>29410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3960" sha1="4mxulmzzfoomeq9922bmbxqbmd5t37o" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Caspianbe dǝ shima''' kǝmaduwu suro dunyabe kurawo, shiga kǝmaduwu kura dunyalan bowotin kuru shima kǝmaduwu samma sowondǝnawo.[2][3][4] Endorheic basin də, Europe-a Asia-a indison kara: gədi Caucasusbe-a, fəte steppe kura Central Asiabe-a, anəm cidi barebe Anəm Russiabe gədi Europebe-a, kuru yala kəla kauye Iranbe-a. Nasha cidiyedə 371,000 km2 (143,244 sq mi) zamzəna (ci kəmaduwu Garabogazkölbe gədinzəyedə dawunbaro), nasha Japan'a samun, nəmkuranzədə 78,200 km3 (19,000 cu mi).[5] Shidə nəmkəluwunzə alamanna 1.2% (12 g/L), alamanna nəmkəluwu nji kuluwube kashi yakkən. Yala-fətenzən Kazakhstan-a, yala-fətenzən Russia-a, anəmfətenzən Azerbaijan-a, anəmnzən Iran-a, anəmgədinzən Turkmenistan-a. Su kəmaduwu Caspianbedə am Caspibe Iranbe kurebedən goatə.

Kǝmaduwudǝ kilomita 1,200 (mi 750) yalalan sǝta anǝmro lezǝna, nǝmfaraknzǝ kilomita 320 (mi 200). Nəm kuranzədə 386,400 km2 (149,200 sq mi) kuru cidinzədə alamanna mita 27 (89 ft) cidiya kuluwuben. Nji shawaye surodən lejinmadə, kəmoduwu Europebe shiro kuruwuwo badə, Volgadə, datəgəram yalabe cidiyazənadən gayin. Basin indi cidiyazənadə nashanzə dawube-a anəmbe-a sədin. Adǝye nǝmgade-gade bowata suwudin nasha kawudo-a, nǝmmanda-a, kuru kǝnǝnga-a. Cidiya kəmaduwube anəmyedə 1,023 m (3,356 ft) cidiya kəmaduwuben nazəna, shidə shima cidiya kəmaduwube kən yakkəmewo dunyalan ngawo kəmaduwu Baikal-a Tanganyika-aben.

Kǝmaduwu Caspian ye dǝ shiye nǝm kuranzǝ Lake Superior ye dǝga uwuro karǝngǝ kuru shima fato dabbawa jili kadaye. Shidə cidaram caviar-a kəndawu-ayen nowata. Banna do cidaram kəndawu fetebe-a kuru baramma kəmoduwuwa surodəro lejin-aye ecologynzə'a bannazəna. Təmatəna kəla loktu karnu kən 21st yedən, nəm cidi kəmaduwubedə 9-18 m (30-60 ft) ro fulutin dalil dunya gəttəgə-a kuru diwal saharabe-a nankaro, kuru adəye səkə ecocide suwudin.[6][7][8]

Ilmu asalbe
Su kəmaduwubedə Caspi lan fəlangzəna, am kureye doni anəmfəte kəmaduwubedən Transcaucasialan napsanadə.[9] Strabo (bawono saa AD 24) ye ruwozəna &quot;lardə Albaniansyedə (Caucasian Albania, lardə Albania'a tuskatəyi) kalangaido Caspiane lan bowotindəye, shidoni təlamma Caspianyedən bowotənadə, kuru kuluwudəye; amma təlammadə kərmadə baro walzəna&quot;.[1] Sonyayi, Caspian Gates, nasha laa lardə Iranbe Tehranbedə, am jili anyi anəmro hijrazanadə fəlejin. Bərni Iranbe Qazvində shima fərtə sunzəbedə su kəmaduwube adə'a kəlzəna. Su adabe-a kuru zaman daube-a Arabicbe kəla kəmaduwubedə shima Baḥr al-Khazar (&quot;kəmoduwu Khazarsbe&quot;), amma karnuwa karəngə adən su nowatadə kuru təlam Arabicbedən بحر قزوين Baḥr Qazvin ro wallono, shi Arabic Caspianbedə.[11] Təlam Russiabe zamanbedən: Kaspiyskoye ngəwu.[12]

Kaduwuwa Turkicye laadə sha bayantəma Caspi(an) lan bowozayin; Kazakh lan sha bowotin, Kaspiy Teñizi, Kyrgyz lan bowotin, Roman lan sha bowotin, Uzbek lan: Kaspiy dengizi. Laaye sha kuluwu Khazarbe lan bowozayin: Turkmen: Hazar deňzi; Təlam Azerbaijanbe: Təlam Turkibe: Hazar Denizi. Suro awowa anyi sammaben kalma buro salakbedə shima Khazar Khaganate gargambewo, mairi kura yala kuluwu Caspianbe kate karnu kən 7th-10th lan.[13]

Iran lan, kəmaduwudə shiro kuluwu Mazandaran gultin (Farsian: دریای مازندران), ngawo kəriye Mazandaranbe gargamma ci kəmaduwunzə anəmyedən.[14]

Nasha Russiabe kureyedə kuluwu Khvalyn au Khvalisbe faidatin ngawo su Khwarezmiaben.[15]

Suro am Greekbe-a Persiabe-ayen zaman kurebedə shima kəmaduwu Hyrcanianbewo.

Taswira Europebe zaman renaissancebedə kuluwu abbacuchbe (tawira dunyabe 1531be orone finebe) au mar de bachu (tawira dunyabe ortelliusbe saa 1570be) au mar de sala (tawira dunyabe Mercatorbe saa 1569be) lan lado.

Kuru yimlan sha kuluwu Kumykbe lan bowotin[17] kuru kuluwu Tarkibe[18] (su Kumyksbedən gowotə kuru bərni kuranza Tarkibe).</text>
      <sha1>4mxulmzzfoomeq9922bmbxqbmd5t37o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29411</id>
      <parentid>29410</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="a11kddya3lo971b3xbh3mya196dkz4w" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Caspianbe dǝ shima''' kǝmaduwu suro dunyabe kurawo, shiga kǝmaduwu kura dunyalan bowotin kuru shima kǝmaduwu samma sowondǝnawo.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_Sea#cite_note-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_Sea#cite_note-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_Sea#cite_note-4&lt;/ref&gt; Endorheic basin də, Europe-a Asia-a indison kara: gədi Caucasusbe-a, fəte steppe kura Central Asiabe-a, anəm cidi barebe Anəm Russiabe gədi Europebe-a, kuru yala kəla kauye Iranbe-a. Nasha cidiyedə 371,000 km2 (143,244 sq mi) zamzəna (ci kəmaduwu Garabogazkölbe gədinzəyedə dawunbaro), nasha Japan'a samun, nəmkuranzədə 78,200 km3 (19,000 cu mi).[5] Shidə nəmkəluwunzə alamanna 1.2% (12 g/L), alamanna nəmkəluwu nji kuluwube kashi yakkən. Yala-fətenzən Kazakhstan-a, yala-fətenzən Russia-a, anəmfətenzən Azerbaijan-a, anəmnzən Iran-a, anəmgədinzən Turkmenistan-a. Su kəmaduwu Caspianbedə am Caspibe Iranbe kurebedən goatə.

Kǝmaduwudǝ kilomita 1,200 (mi 750) yalalan sǝta anǝmro lezǝna, nǝmfaraknzǝ kilomita 320 (mi 200). Nəm kuranzədə 386,400 km2 (149,200 sq mi) kuru cidinzədə alamanna mita 27 (89 ft) cidiya kuluwuben. Nji shawaye surodən lejinmadə, kəmoduwu Europebe shiro kuruwuwo badə, Volgadə, datəgəram yalabe cidiyazənadən gayin. Basin indi cidiyazənadə nashanzə dawube-a anəmbe-a sədin. Adǝye nǝmgade-gade bowata suwudin nasha kawudo-a, nǝmmanda-a, kuru kǝnǝnga-a. Cidiya kəmaduwube anəmyedə 1,023 m (3,356 ft) cidiya kəmaduwuben nazəna, shidə shima cidiya kəmaduwube kən yakkəmewo dunyalan ngawo kəmaduwu Baikal-a Tanganyika-aben.

Kǝmaduwu Caspian ye dǝ shiye nǝm kuranzǝ Lake Superior ye dǝga uwuro karǝngǝ kuru shima fato dabbawa jili kadaye. Shidə cidaram caviar-a kəndawu-ayen nowata. Banna do cidaram kəndawu fetebe-a kuru baramma kəmoduwuwa surodəro lejin-aye ecologynzə'a bannazəna. Təmatəna kəla loktu karnu kən 21st yedən, nəm cidi kəmaduwubedə 9-18 m (30-60 ft) ro fulutin dalil dunya gəttəgə-a kuru diwal saharabe-a nankaro, kuru adəye səkə ecocide suwudin.[6][7][8]

Ilmu asalbe
Su kəmaduwubedə Caspi lan fəlangzəna, am kureye doni anəmfəte kəmaduwubedən Transcaucasialan napsanadə.[9] Strabo (bawono saa AD 24) ye ruwozəna &quot;lardə Albaniansyedə (Caucasian Albania, lardə Albania'a tuskatəyi) kalangaido Caspiane lan bowotindəye, shidoni təlamma Caspianyedən bowotənadə, kuru kuluwudəye; amma təlammadə kərmadə baro walzəna&quot;.[1] Sonyayi, Caspian Gates, nasha laa lardə Iranbe Tehranbedə, am jili anyi anəmro hijrazanadə fəlejin. Bərni Iranbe Qazvində shima fərtə sunzəbedə su kəmaduwube adə'a kəlzəna. Su adabe-a kuru zaman daube-a Arabicbe kəla kəmaduwubedə shima Baḥr al-Khazar (&quot;kəmoduwu Khazarsbe&quot;), amma karnuwa karəngə adən su nowatadə kuru təlam Arabicbedən بحر قزوين Baḥr Qazvin ro wallono, shi Arabic Caspianbedə.[11] Təlam Russiabe zamanbedən: Kaspiyskoye ngəwu.[12]

Kaduwuwa Turkicye laadə sha bayantəma Caspi(an) lan bowozayin; Kazakh lan sha bowotin, Kaspiy Teñizi, Kyrgyz lan bowotin, Roman lan sha bowotin, Uzbek lan: Kaspiy dengizi. Laaye sha kuluwu Khazarbe lan bowozayin: Turkmen: Hazar deňzi; Təlam Azerbaijanbe: Təlam Turkibe: Hazar Denizi. Suro awowa anyi sammaben kalma buro salakbedə shima Khazar Khaganate gargambewo, mairi kura yala kuluwu Caspianbe kate karnu kən 7th-10th lan.[13]

Iran lan, kəmaduwudə shiro kuluwu Mazandaran gultin (Farsian: دریای مازندران), ngawo kəriye Mazandaranbe gargamma ci kəmaduwunzə anəmyedən.[14]

Nasha Russiabe kureyedə kuluwu Khvalyn au Khvalisbe faidatin ngawo su Khwarezmiaben.[15]

Suro am Greekbe-a Persiabe-ayen zaman kurebedə shima kəmaduwu Hyrcanianbewo.

Taswira Europebe zaman renaissancebedə kuluwu abbacuchbe (tawira dunyabe 1531be orone finebe) au mar de bachu (tawira dunyabe ortelliusbe saa 1570be) au mar de sala (tawira dunyabe Mercatorbe saa 1569be) lan lado.

Kuru yimlan sha kuluwu Kumykbe lan bowotin[17] kuru kuluwu Tarkibe[18] (su Kumyksbedən gowotə kuru bərni kuranza Tarkibe).

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>a11kddya3lo971b3xbh3mya196dkz4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caribbean Sea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2853</id>
    <revision>
      <id>29412</id>
      <timestamp>2026-07-05T04:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kǝmaduwu Caribbean''' ye dǝ[1] shima kǝmaduwu do yala Atlantic ye dǝwo suro tropics do fəte Hemisphere ye dǝlan, shi do anǝm Gulf of Mexico ye dǝlan kara kuru anǝm fǝte kǝmaduwu Sargasso ye dǝlan kara. Sha yalanzən Antilles kuradə sha kəllata yalanzən Cubalan səta Puerto Ricoro sadəna, Antilles ganadə gədinzən Virgin Islandslan səta Trinidad'a Tobago'a sadəna, Anəm Americabe anəmnzən cinjiye Venezuelalan səta cinji Colombiabero s...&quot;</comment>
      <origin>29412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="rklauc9js14prdfuzk1q75ns4yuu9aq" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Caribbean''' ye dǝ[1] shima kǝmaduwu do yala Atlantic ye dǝwo suro tropics do fəte Hemisphere ye dǝlan, shi do anǝm Gulf of Mexico ye dǝlan kara kuru anǝm fǝte kǝmaduwu Sargasso ye dǝlan kara. Sha yalanzən Antilles kuradə sha kəllata yalanzən Cubalan səta Puerto Ricoro sadəna, Antilles ganadə gədinzən Virgin Islandslan səta Trinidad'a Tobago'a sadəna, Anəm Americabe anəmnzən cinjiye Venezuelalan səta cinji Colombiabero sadəna, kuru Central America'a Yucatán Peninsulalan səta fətenzən Mexico sadənadə. Nasha siyasa cidibe doni kuluwu Caribbeanbedə, kərtawa West Indiesbe kada'a nashawa ci kəmaduwube shitinzəye'a suro cidi Americabe də'a Caribbean lan nowotə.

Kǝmaduwu Caribbeanbe dǝ shima kuluwu kura dunyabewo, nǝmkuranzǝ alamanna 2,754,000 km2 (1,063,000 sq mi) yeyi.[2][3] Na do suro kuluwu ye sǝdǝna dǝ shima Cayman Trough, kate Cayman Islands -a Jamaica lan, mita 7,686 (25,217 ft) cidiya kuluwu ye dǝn. Ci kəmaduwu Caribbeanbedə ci kəmaduwuwa kada mbeji: ci kəmaduwu Gonâvebe-a, ci kəmaduwu Venezuelabe-a, ci kəmaduwu Dariénbe-a, ci kəmaduwu Golfo de los Mosquitosbe-a, ci kəmaduwu Pariabe-a, ci kəmaduwu Hondurasbe-a.


Kare koralbe karǝngǝ Soufrièrebe, Saint Luciabe
Kǝmaduwu Caribbeanbedǝ shima kǝmaduwu kura dunyalan kǝn indimiwo, shima kǝmaduwu Mesoamericabewo. Ci kəmaduwu Mexico-a, Belize-a, Guatemala-a, Honduras-ayen kilomita 1,000 (mi 620) ro lejin.

Gargam
Hawar kura: Gargam Caribbeanbe

Christopher Columbus suro saa 1492 yen Hispaniola lan zəpkono.
Su Caribbeandə Caribslan gowotə, nashadəye falnza amma asal lardəye nowatadə woktudo Europeye kəltanadən dare karni 15medən. Ngawo Christopher Columbus ye Bahamas lan 1492 lan zəfsənayen kuru dare kərtawa laa Caribbean lan səbandənayen, kalma Spainye Antillas də cididəro faidatəna; adəlan fəlangzəna, kuluwu Antillesbedə su gade &quot;Caribbean Sea&quot; təlamma Europebe kadalan nowata ro wallono. Spainye nəm nguwunza nashadən kambiwu ba woktu karnu buroye Europeye sandiya notoyen.

Karnu kən 16th lan, am Europebe nasha Caribbeanbedəro ziyara sadənadə &quot;Kəmaduwu Anəmye&quot; (Kəmaduwu Pacificbe anəm isthmus Panamabe)-a &quot;Kəmaduwu Yalabe&quot; (Kəmaduwu Caribbeanbe yala isthmus faldəbe)-a gayirzana.[5]


Tulum, bərni Mayanbe ci kəmaduwu Caribbeanbe suro kəriye Quintana Roo, Mexicoben
Kǝmaduwu Caribbean ye dǝ jama do Eurasia ye dǝro sha nozǝnyi hatta ngawo saa 1492 yen, do Christopher Columbus nji Caribbean ye dǝro gǝrzǝ layi kuluwu ye Asia ro letaye dǝn. Loktu shimadən, Americasdə am Europebe ngəwunzaso sha nozanyi, amma Vikings soye sandiya karnu kən 10 me lan ziyara sadəna yayi. Ngawo Columbusye jaziradə'a fodunayen, nadə tini na'a ada'a fəteye kadaye zamowona (burolan Spain, kuru dare England'a, Dutch Republic'a, France'a, Courland'a Denmark'a). Ngawo kərtawa Caribbeanbe sonotənayen, kuluwu Caribbeanbedə na kasuwu-a lenəmare-a kuluwube Europebe zauro zauro wallono. Kasuwudəye gana-ganan bəladiya jili Samuel Bellamy-a Blackbeard-a ye matsəna.

Saa 2015 lan nadə nasha kərtawa 22 ye kuru lardəwa 12 ye kalangainza.

Hatta

Kǝmaduwu Caribbeanbe, anǝmgǝdi Gulf Mexicobe
Karapka njiye dunyabedəye kalangayya kuluwu Caribbeanbedə futu ishinro bayanzəna:[6]

Yaladən. Diwal karuwabedən - lai na Caletabe (74°15′W) Cuba-a Pearl Point-a (19°40′N) Haitibe-a kəljin. Mona Passage lan - lai do Cape Engaño-a datəgəram Agujereada-a (18°31'N 67°08'W) Puerto Rico ye'a kəljinma.
Kalangaiyya gədibe. Point San Diego lan (Puerto Rico) yalaro kəla meridian dəyen (65°39′W) lai fathom 100 ro saadəna, nadən gədi-a anəm-aro, futu kərtawa samma, shoals-a, njiwa kəpkata-a Lesser Antilles yedə suro kuluwu Caribbean ye dəro kəllata amma kuluwu Caribbean ye dəro gənyi. Kawu Trinidad lan səta Baja Point ro saadəna (9°32'N 61°0'W) Venezuela lan.
Trinidad-a Tobago-a Barbados-adə kəla cidi falyen yaye, sandiya kəmaduwu Atlanticbedən gozana kəmaduwu Caribbeanbedən gənyi.[7]</text>
      <sha1>rklauc9js14prdfuzk1q75ns4yuu9aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29413</id>
      <parentid>29412</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="aanv69naj3bsnve2pig2ditkhvzwmm3" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Caribbean''' ye dǝ&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caribbean_Sea#cite_note-1&lt;/ref&gt; shima kǝmaduwu do yala Atlantic ye dǝwo suro tropics do fəte Hemisphere ye dǝlan, shi do anǝm Gulf of Mexico ye dǝlan kara kuru anǝm fǝte kǝmaduwu Sargasso ye dǝlan kara. Sha yalanzən Antilles kuradə sha kəllata yalanzən Cubalan səta Puerto Ricoro sadəna, Antilles ganadə gədinzən Virgin Islandslan səta Trinidad'a Tobago'a sadəna, Anəm Americabe anəmnzən cinjiye Venezuelalan səta cinji Colombiabero sadəna, kuru Central America'a Yucatán Peninsulalan səta fətenzən Mexico sadənadə. Nasha siyasa cidibe doni kuluwu Caribbeanbedə, kərtawa West Indiesbe kada'a nashawa ci kəmaduwube shitinzəye'a suro cidi Americabe də'a Caribbean lan nowotə.

Kǝmaduwu Caribbeanbe dǝ shima kuluwu kura dunyabewo, nǝmkuranzǝ alamanna 2,754,000 km2 (1,063,000 sq mi) yeyi.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caribbean_Sea#cite_note-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Caribbean_Sea#cite_note-3&lt;/ref&gt; Na do suro kuluwu ye sǝdǝna dǝ shima Cayman Trough, kate Cayman Islands -a Jamaica lan, mita 7,686 (25,217 ft) cidiya kuluwu ye dǝn. Ci kəmaduwu Caribbeanbedə ci kəmaduwuwa kada mbeji: ci kəmaduwu Gonâvebe-a, ci kəmaduwu Venezuelabe-a, ci kəmaduwu Dariénbe-a, ci kəmaduwu Golfo de los Mosquitosbe-a, ci kəmaduwu Pariabe-a, ci kəmaduwu Hondurasbe-a.


Kare koralbe karǝngǝ Soufrièrebe, Saint Luciabe
Kǝmaduwu Caribbeanbedǝ shima kǝmaduwu kura dunyalan kǝn indimiwo, shima kǝmaduwu Mesoamericabewo. Ci kəmaduwu Mexico-a, Belize-a, Guatemala-a, Honduras-ayen kilomita 1,000 (mi 620) ro lejin.

Gargam
Hawar kura: Gargam Caribbeanbe

Christopher Columbus suro saa 1492 yen Hispaniola lan zəpkono.
Su Caribbeandə Caribslan gowotə, nashadəye falnza amma asal lardəye nowatadə woktudo Europeye kəltanadən dare karni 15medən. Ngawo Christopher Columbus ye Bahamas lan 1492 lan zəfsənayen kuru dare kərtawa laa Caribbean lan səbandənayen, kalma Spainye Antillas də cididəro faidatəna; adəlan fəlangzəna, kuluwu Antillesbedə su gade &quot;Caribbean Sea&quot; təlamma Europebe kadalan nowata ro wallono. Spainye nəm nguwunza nashadən kambiwu ba woktu karnu buroye Europeye sandiya notoyen.

Karnu kən 16th lan, am Europebe nasha Caribbeanbedəro ziyara sadənadə &quot;Kəmaduwu Anəmye&quot; (Kəmaduwu Pacificbe anəm isthmus Panamabe)-a &quot;Kəmaduwu Yalabe&quot; (Kəmaduwu Caribbeanbe yala isthmus faldəbe)-a gayirzana.[5]


Tulum, bərni Mayanbe ci kəmaduwu Caribbeanbe suro kəriye Quintana Roo, Mexicoben
Kǝmaduwu Caribbean ye dǝ jama do Eurasia ye dǝro sha nozǝnyi hatta ngawo saa 1492 yen, do Christopher Columbus nji Caribbean ye dǝro gǝrzǝ layi kuluwu ye Asia ro letaye dǝn. Loktu shimadən, Americasdə am Europebe ngəwunzaso sha nozanyi, amma Vikings soye sandiya karnu kən 10 me lan ziyara sadəna yayi. Ngawo Columbusye jaziradə'a fodunayen, nadə tini na'a ada'a fəteye kadaye zamowona (burolan Spain, kuru dare England'a, Dutch Republic'a, France'a, Courland'a Denmark'a). Ngawo kərtawa Caribbeanbe sonotənayen, kuluwu Caribbeanbedə na kasuwu-a lenəmare-a kuluwube Europebe zauro zauro wallono. Kasuwudəye gana-ganan bəladiya jili Samuel Bellamy-a Blackbeard-a ye matsəna.

Saa 2015 lan nadə nasha kərtawa 22 ye kuru lardəwa 12 ye kalangainza.

Hatta

Kǝmaduwu Caribbeanbe, anǝmgǝdi Gulf Mexicobe
Karapka njiye dunyabedəye kalangayya kuluwu Caribbeanbedə futu ishinro bayanzəna:[6]

Yaladən. Diwal karuwabedən - lai na Caletabe (74°15′W) Cuba-a Pearl Point-a (19°40′N) Haitibe-a kəljin. Mona Passage lan - lai do Cape Engaño-a datəgəram Agujereada-a (18°31'N 67°08'W) Puerto Rico ye'a kəljinma.
Kalangaiyya gədibe. Point San Diego lan (Puerto Rico) yalaro kəla meridian dəyen (65°39′W) lai fathom 100 ro saadəna, nadən gədi-a anəm-aro, futu kərtawa samma, shoals-a, njiwa kəpkata-a Lesser Antilles yedə suro kuluwu Caribbean ye dəro kəllata amma kuluwu Caribbean ye dəro gənyi. Kawu Trinidad lan səta Baja Point ro saadəna (9°32'N 61°0'W) Venezuela lan.
Trinidad-a Tobago-a Barbados-adə kəla cidi falyen yaye, sandiya kəmaduwu Atlanticbedən gozana kəmaduwu Caribbeanbedən gənyi.[7]

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>aanv69naj3bsnve2pig2ditkhvzwmm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Black Sea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2854</id>
    <revision>
      <id>29414</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} Shi kuluwu '''Black Sea''' də shima kuluwu gana kate Europe-a Asia-a ye, gədi Balkans ye-a, anəm gədi Europe ye-a, fəte Caucasus ye-a, yala Anatolia ye-a. Kənginganzə'a də Bulgaria'a, Georgia'a, Romania'a, Russia'a, Turkey'a, Ukraine'a. Kəmoduwuwa sələmdə kəmoduwuwa kura kura sha suwudin, musammanno Danube-a, Dnieper-a Dniester-a. Adəye səkə, lardəwa arakkə ci kəmaduwube mbeji yayi, nasha njiye lardəwa 24 Europebe mbeji.[1]  Kǝmaduwu Sǝl...&quot;</comment>
      <origin>29414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3207" sha1="2noxinj49p6khacb7uh0qwn1xh57dsy" xml:space="preserve">{{Databox}}
Shi kuluwu '''Black Sea''' də shima kuluwu gana kate Europe-a Asia-a ye, gədi Balkans ye-a, anəm gədi Europe ye-a, fəte Caucasus ye-a, yala Anatolia ye-a. Kənginganzə'a də Bulgaria'a, Georgia'a, Romania'a, Russia'a, Turkey'a, Ukraine'a. Kəmoduwuwa sələmdə kəmoduwuwa kura kura sha suwudin, musammanno Danube-a, Dnieper-a Dniester-a. Adəye səkə, lardəwa arakkə ci kəmaduwube mbeji yayi, nasha njiye lardəwa 24 Europebe mbeji.[1]

Kǝmaduwu Sǝlǝmdǝ, Kǝmaduwu Azovbe so ba, nǝmkuranzǝ kilomita 436,400 (168,500 sq mi) zamzǝna, [2] kuru nǝmcintǝnzǝ 2,212 m (7,257 ft), [3] kuru nǝmkuranzǝ 547,000 km3 (131,000 cu mi). Coasts nzǝ nguwuso duwaro samin. Citəwa anyi sandima kau Ponticbe anəmlan, peninsulawa anəmfəteye wujinmadə, kau Caucasusbe gədilan, kuru kau Crimeanbe dawu yalabedən. Fətəlan, ci kəmaduwubedə ngəwusoro njiye cidiya cidiya kauyedən alamanna Strandzha yeyi; Cape Emine, shima fulutə gədi kau Balkanbe; kuru Dobruja Plateau də yala lan zauro cintəzəna. Gədi-fəte shiro kuruwuwo badə alamanna kilomita 1,175 (mi 730) yeyi.[5] Bərni'a faida'a ci kəmaduwuyedə sandima (letə agogoye Bosporus lan) bəlawa sənana yalabe Istanbul-a, Burgas-a, Varna-a, Constantsa-a, Odesa-a, Yevpatoria-a, Sevastopol-a, Yalta-a, Kerch-a, Novorossiysk-a, Sochi-a, Poti-a, Batumi-a, Rize-a, Trabzon-a, Zongulda-a.

Kǝmaduwu Black Sea ye dǝ njinzǝ kalkal, kuru nji do saa woson 300 km3 (72 cu mi) saa woson Bosporus-a Dardanelles-a men kuluwu Aegean ye dǝro suluyin.[7] Nji do Bosporus-a Dardanelles-a lan lejin də (sammason Turkish Straits lan notəna) suro Black Sea yen suluyin, njidə nasha indison loktu fallan lejin: Denser, nji manda'a Aegean yedə Black Sea ro lejin cidiya Black Sea yen lejin. Adəye nji cidiyaye faida'a kuru abadan'a suwudin shidoni njiye suluwinba au tuskatinba kuru adə nankaro anoxic. Shi awo shiro anoxic layer gultində shima awoa mara njiye kureye suro kuluwu Black Seaben təbandənadəga nzəliwowo, shidəwo darerammo kuluwu Atlanticbero suluwinma, Turkish Straits-a Aegean Sea-a men Mediterranean Sea-a men, kuru shilan Atlanticro lejin Strait of Gibraltar men. Bosporus strait də sha kuluwu Marmara ye dəga kəlzəna shi done kuluwu Aegean ye dəga kəlzəna strait Dardanelles ye men. Yaladən, kuluwu sələmdə kuluwu Azovbe'a Kerch Strait lan kəllata.

Shi nəmngəwu njibedə taidazə gadezəna loktu geologicalben. Dalil nəmgade-gade njibe suro basinbedə nankaro, shelf dərizə kəlzənadə-a kuru aprons shiro kəllatadə-adə loktu laan cidi harzəna. Nasha njiye zauro faida’a lan, kəltəram nji’a dərizə kəljin. Diwalwa kəltəram anyiye zauro faida'adə, Turkish Straits, shi Black Sea də kəmaduwu dunyabe'a kəllata. Loktu geologyben loktu kəltəram hydrologicalbe adə badən, shi Black Seadə endorheic basin, shi kəlanzəlaro cidajin nizam kəmaduwu dunyabedən (samunnam kəmaduwu Caspianbe kuro). Kǝrma dǝro, nji Black Sea ye dǝ zauro ngǝwu; daji, njidə Mediterranean'a faltin. Shi Black Sea cidiya kəmaduwubedə shima nji mandabewo kuru shidə suro Bosporus Straitben sədin kuru cidiya kəmaduwu Black Seaben, shidəwo buro salakkin jilinzə təbandənamadə.[6]</text>
      <sha1>2noxinj49p6khacb7uh0qwn1xh57dsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29415</id>
      <parentid>29414</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3400" sha1="8q3gkti7ex13mybos54aoj7lzm1rxov" xml:space="preserve">{{Databox}}
Shi kuluwu '''Black Sea''' də shima kuluwu gana kate Europe-a Asia-a ye, gədi Balkans ye-a, anəm gədi Europe ye-a, fəte Caucasus ye-a, yala Anatolia ye-a. Kənginganzə'a də Bulgaria'a, Georgia'a, Romania'a, Russia'a, Turkey'a, Ukraine'a. Kəmoduwuwa sələmdə kəmoduwuwa kura kura sha suwudin, musammanno Danube-a, Dnieper-a Dniester-a. Adəye səkə, lardəwa arakkə ci kəmaduwube mbeji yayi, nasha njiye lardəwa 24 Europebe mbeji.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Sea#cite_note-2&lt;/ref&gt;

Kǝmaduwu Sǝlǝmdǝ, Kǝmaduwu Azovbe so ba, nǝmkuranzǝ kilomita 436,400 (168,500 sq mi) zamzǝna, &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Sea#cite_note-3&lt;/ref&gt; kuru nǝmcintǝnzǝ 2,212 m (7,257 ft), &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Sea#cite_note-4&lt;/ref&gt; kuru nǝmkuranzǝ 547,000 km3 (131,000 cu mi). Coasts nzǝ nguwuso duwaro samin. Citəwa anyi sandima kau Ponticbe anəmlan, peninsulawa anəmfəteye wujinmadə, kau Caucasusbe gədilan, kuru kau Crimeanbe dawu yalabedən. Fətəlan, ci kəmaduwubedə ngəwusoro njiye cidiya cidiya kauyedən alamanna Strandzha yeyi; Cape Emine, shima fulutə gədi kau Balkanbe; kuru Dobruja Plateau də yala lan zauro cintəzəna. Gədi-fəte shiro kuruwuwo badə alamanna kilomita 1,175 (mi 730) yeyi.[5] Bərni'a faida'a ci kəmaduwuyedə sandima (letə agogoye Bosporus lan) bəlawa sənana yalabe Istanbul-a, Burgas-a, Varna-a, Constantsa-a, Odesa-a, Yevpatoria-a, Sevastopol-a, Yalta-a, Kerch-a, Novorossiysk-a, Sochi-a, Poti-a, Batumi-a, Rize-a, Trabzon-a, Zongulda-a.

Kǝmaduwu Black Sea ye dǝ njinzǝ kalkal, kuru nji do saa woson 300 km3 (72 cu mi) saa woson Bosporus-a Dardanelles-a men kuluwu Aegean ye dǝro suluyin.[7] Nji do Bosporus-a Dardanelles-a lan lejin də (sammason Turkish Straits lan notəna) suro Black Sea yen suluyin, njidə nasha indison loktu fallan lejin: Denser, nji manda'a Aegean yedə Black Sea ro lejin cidiya Black Sea yen lejin. Adəye nji cidiyaye faida'a kuru abadan'a suwudin shidoni njiye suluwinba au tuskatinba kuru adə nankaro anoxic. Shi awo shiro anoxic layer gultində shima awoa mara njiye kureye suro kuluwu Black Seaben təbandənadəga nzəliwowo, shidəwo darerammo kuluwu Atlanticbero suluwinma, Turkish Straits-a Aegean Sea-a men Mediterranean Sea-a men, kuru shilan Atlanticro lejin Strait of Gibraltar men. Bosporus strait də sha kuluwu Marmara ye dəga kəlzəna shi done kuluwu Aegean ye dəga kəlzəna strait Dardanelles ye men. Yaladən, kuluwu sələmdə kuluwu Azovbe'a Kerch Strait lan kəllata.

Shi nəmngəwu njibedə taidazə gadezəna loktu geologicalben. Dalil nəmgade-gade njibe suro basinbedə nankaro, shelf dərizə kəlzənadə-a kuru aprons shiro kəllatadə-adə loktu laan cidi harzəna. Nasha njiye zauro faida’a lan, kəltəram nji’a dərizə kəljin. Diwalwa kəltəram anyiye zauro faida'adə, Turkish Straits, shi Black Sea də kəmaduwu dunyabe'a kəllata. Loktu geologyben loktu kəltəram hydrologicalbe adə badən, shi Black Seadə endorheic basin, shi kəlanzəlaro cidajin nizam kəmaduwu dunyabedən (samunnam kəmaduwu Caspianbe kuro). Kǝrma dǝro, nji Black Sea ye dǝ zauro ngǝwu; daji, njidə Mediterranean'a faltin. Shi Black Sea cidiya kəmaduwubedə shima nji mandabewo kuru shidə suro Bosporus Straitben sədin kuru cidiya kəmaduwu Black Seaben, shidəwo buro salakkin jilinzə təbandənamadə.[6]

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>8q3gkti7ex13mybos54aoj7lzm1rxov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baltic Sea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2855</id>
    <revision>
      <id>29416</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Databox}} '''Kǝmaduwu Baltic''' ye dǝ shima cidi kǝmaduwu Atlantic ye do larǝwa Denmark ye-a, Estonia ye-a, Finland ye-a, Germany ye-a, Latvia ye-a, Lithuania ye-a, Poland ye-a, Russia ye-a, Sweden ye-a, kuru yala-a dawu-a Europe ye dǝye zaksana dǝ.[3] Shima dunyalan nji kəluwube kurawo.  Kǝmaduwu dǝ latitude 53°N lan sǝta 66°N ro sagǝdǝna kuru longitude 10°E lan sǝta 30°E ro sagǝdǝna. Shidə kəmaduwu shelfbe-a kuru kəmaduwu cidiyabe Atlanticbe-a n...&quot;</comment>
      <origin>29416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4901" sha1="ees2rxsmzmy6bzix2zvd259gb1xkzbj" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Baltic''' ye dǝ shima cidi kǝmaduwu Atlantic ye do larǝwa Denmark ye-a, Estonia ye-a, Finland ye-a, Germany ye-a, Latvia ye-a, Lithuania ye-a, Poland ye-a, Russia ye-a, Sweden ye-a, kuru yala-a dawu-a Europe ye dǝye zaksana dǝ.[3] Shima dunyalan nji kəluwube kurawo.

Kǝmaduwu dǝ latitude 53°N lan sǝta 66°N ro sagǝdǝna kuru longitude 10°E lan sǝta 30°E ro sagǝdǝna. Shidə kəmaduwu shelfbe-a kuru kəmaduwu cidiyabe Atlanticbe-a nji faltə kate indidəben gana, shiga kəmaduwu cidibero sədin. Kǝmaduwu Balticbe dǝ Danish Straits men Kattegat ro lejin diwal Øresund-a, Belt kura-a kuru Belt gana-a men. Suronzan kəmaduwu Bothniaye mbeji (sha Bothnian Bay'a kuluwu Bothniaye'aro yekkata), kəmoduwu Finlandye'a, kəmoduwu Rigaye'a kəmoduwu Gdańska'a.

&quot;Baltic proper&quot; cinzə yalayen kalangaiyya latitude 60°N lan, Åland-a Gulf of Bothnia-a sha kalangaiyya, cidinzə yalagədizənadən kuluwu finlandye sha gədizəna cidinzə Gulf of Riga, kuru fətenzən nasha swedish pencainca so.

Kǝmaduwu Balticbe dǝ sha diwalwa njiye amsoye sha kǝmaduwu bǝlro kǝllata kǝmaduwu bǝl sea-Baltic Canal men kuru German Bight kǝmaduwu yalabe dǝro Kiel Canal men kǝllata.

Ma'ana

Kərye Helbe

Danish Straits-a kuru anəmfəte kuluwu Balticbe-a

Åland kate Baltic Proper-a Gulf Bothnia-ayen
Hukuma
Samno Helsinki ye kəla kor kuluwu Baltic ye dəga nzəliwo ye də suronzən kuluwu Baltic ye-a Kattegat ye-a mbeji, Kattegat də nasha kuluwu Baltic ye ro bowotə baro, &quot;Dalil samno adəye nankaro kuluwu Baltic ye də shima kuluwu Baltic ye do Baltic ye-a paralled ye-a. Skaw suro Skagerrak ye 57°44.43'N lan.&quot;[4][kəltəram gargamye bəlin məradəzəna]

Gargam trafikbe
Gargamlan, mairi Denmarkbedə Sound Dues mara njiyelan sabkono kalangai kate kəmaduwu-a kəmaduwu Balticbe-ayen, kəla kəltəlan: suro Øresundben Kronborg castle batau Helsingørben; suro Belt kura Nyborgben; kuru suro Little Belt yen nashanzə zauro kəpkatadən Fredericia, ngawo fato duno'a də gartənayen. Nasha do Little Belt ye zauro kəpkata də shima &quot;Middelfart Sund&quot; karəngə Middelfart ye də.

Ilmu kǝmoduwube
Ilmuwu cidiye'a kasatsana kəla kalangai zahirye kate kuluwu Baltic-a North Seas-a yedə shima Langelandsbælt (nasha anəm Great Belt ye karəngə Langeland ye) kuru Drogden-Sill strait ye də.[6] Drogden Sill də yala Køge Bugt yen kara kuru Dragør'a anəm Copenhagen ye'a Malmö'a kəljin; shilan faidatin Kotoro Øresundbe, surodən bəlaa Drogdenbe mbeji. Ma'ananzə adəlan, Danish Straits də nasha gaworam dəye, amma Bay of Mecklenburg-a Bay of Kiel-a də nasha kuluwu Baltic ye. Kalangai gade nowatadə shima diwal ndikate falsterbo-a, sweden-a stevns klint-a, Denmark-a ye adə shima kalangai anəm Øresund be wo. Shima kalangai ndikate Øresund anəmye cidiyazənadə (cidinzə mita 5-10 bas) kuru nji cidiyazənadə.

Ilmu njibe-a kuru ilmu alagəwabe-a
Drogden Sill (cidinzə mita 7 (gotə 23)) datəgəram Øresund-a Darss Sill-a (cidinzə mita 18 (gotə 59)), kuru datəgəram kəmaduwu Beltbe-a. Sills cidiyazənadə shima awo nji mandabe ngəwu Kattegat lan səta basinwa Bornholm-a Gotland-ayero letəro dabcinmawo.

Kattegat-a kuru anəmfəte Baltic Sea-adə zauro oxygen mbeji kuru biology ngəwu mbeji. Gabcino kǝmaduwubedǝ ngǝwu, oxygen ba, kuru jili alagǝwabe ba. Adə nankaro, statistics lan, nəm nguwu gaworam do suro bayanzəyen mbeji də, nəlefa Baltic ye də fəlejin; ceminzǝdǝn, futu kǝskero bayantinna, futu biologynzǝdǝ tajirwaro waljin.

Etymology-a kuru su-a
Futu sudəbe fəlangzənadə notənyi. Tacitusye sha kuluwu Suebicye lan bowono, Latinlan: Mare Suebicum ngawo amma Germanicye Suebiyedən, [8] [9] kuru Ptolemyye kuluwu Sarmatianyedə ngawo Sarmatiansyedən,[10] amma buro salakkin shiro kuluwu Balticye bowono (Latin zaman dauye: Mare Balticum) shima Jamusye karnu kən mewuntilonmi. Waneye kalima Germanicye belt dəro kəllata, sudo Danish Straits indiro faidatanadə, Beltsdə, amma laadə daataro kalima Germanicyedən gowotə dayingata, Latin balteus &quot;belt&quot;.[11] Adam Bremen kəlanzəma kəmaduwudə'a belt'a ratalləgəna, shiye wono shiro su adə'a cowondo dalil shidə cididə'a beltro lezəna nankaro (Balticus, eo quod suro modum baltei longo tractuben nashawa Scithicasbe suro Greciamben).

Waneye su kərye kura do suro gargam Pliny the Elder yen bowotəna dəye sha taasirzəna. Pliny ye kərta laa sunzə Baltia (au Balcia) dəga gulzəna, hawar Pytheas-a Xenophon-a ye lan. Waneye Pliny də kərmai laa sunzə Basilia (&quot;shi mairidə&quot;) suro kəla kəmaduwuyen Pytheasye gulzənadə. Baltiadə waneye &quot;belt&quot; lan gowotə, kuru surodən ma'ananzə &quot;karəngə belt kuluwube, strait&quot;.

Am gadeye shawari cina kəla su jaziradəyedə fərtə Proto-Indo-Europeanben fəlangzəna *bhel maananzə &quot;bəl, nəmngalwo&quot;,[12] shidoni su kuluwube ngawo launuwa na'a kura-kura'a lezənayen (futu</text>
      <sha1>ees2rxsmzmy6bzix2zvd259gb1xkzbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>29417</id>
      <parentid>29416</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abba Khaleel</username>
        <id>1413</id>
      </contributor>
      <origin>29417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5163" sha1="iucas4shojgueeza7qi0l4kht3ygcwj" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Kǝmaduwu Baltic''' ye dǝ shima cidi kǝmaduwu Atlantic ye do larǝwa Denmark ye-a, Estonia ye-a, Finland ye-a, Germany ye-a, Latvia ye-a, Lithuania ye-a, Poland ye-a, Russia ye-a, Sweden ye-a, kuru yala-a dawu-a Europe ye dǝye zaksana dǝ.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Baltic_Sea#cite_note-:3-3&lt;/ref&gt; Shima dunyalan nji kəluwube kurawo.

Kǝmaduwu dǝ latitude 53°N lan sǝta 66°N ro sagǝdǝna kuru longitude 10°E lan sǝta 30°E ro sagǝdǝna. Shidə kəmaduwu shelfbe-a kuru kəmaduwu cidiyabe Atlanticbe-a nji faltə kate indidəben gana, shiga kəmaduwu cidibero sədin. Kǝmaduwu Balticbe dǝ Danish Straits men Kattegat ro lejin diwal Øresund-a, Belt kura-a kuru Belt gana-a men. Suronzan kəmaduwu Bothniaye mbeji (sha Bothnian Bay'a kuluwu Bothniaye'aro yekkata), kəmoduwu Finlandye'a, kəmoduwu Rigaye'a kəmoduwu Gdańska'a.

&quot;Baltic proper&quot; cinzə yalayen kalangaiyya latitude 60°N lan, Åland-a Gulf of Bothnia-a sha kalangaiyya, cidinzə yalagədizənadən kuluwu finlandye sha gədizəna cidinzə Gulf of Riga, kuru fətenzən nasha swedish pencainca so.

Kǝmaduwu Balticbe dǝ sha diwalwa njiye amsoye sha kǝmaduwu bǝlro kǝllata kǝmaduwu bǝl sea-Baltic Canal men kuru German Bight kǝmaduwu yalabe dǝro Kiel Canal men kǝllata.

Ma'ana

Kərye Helbe

Danish Straits-a kuru anəmfəte kuluwu Balticbe-a

Åland kate Baltic Proper-a Gulf Bothnia-ayen
Hukuma
Samno Helsinki ye kəla kor kuluwu Baltic ye dəga nzəliwo ye də suronzən kuluwu Baltic ye-a Kattegat ye-a mbeji, Kattegat də nasha kuluwu Baltic ye ro bowotə baro, &quot;Dalil samno adəye nankaro kuluwu Baltic ye də shima kuluwu Baltic ye do Baltic ye-a paralled ye-a. Skaw suro Skagerrak ye 57°44.43'N lan.&quot;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Baltic_Sea#cite_note-4&lt;/ref&gt;[kəltəram gargamye bəlin məradəzəna]

Gargam trafikbe
Gargamlan, mairi Denmarkbedə Sound Dues mara njiyelan sabkono kalangai kate kəmaduwu-a kəmaduwu Balticbe-ayen, kəla kəltəlan: suro Øresundben Kronborg castle batau Helsingørben; suro Belt kura Nyborgben; kuru suro Little Belt yen nashanzə zauro kəpkatadən Fredericia, ngawo fato duno'a də gartənayen. Nasha do Little Belt ye zauro kəpkata də shima &quot;Middelfart Sund&quot;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Baltic_Sea#cite_note-5&lt;/ref&gt; karəngə Middelfart ye də.

Ilmu kǝmoduwube
Ilmuwu cidiye'a kasatsana kəla kalangai zahirye kate kuluwu Baltic-a North Seas-a yedə shima Langelandsbælt (nasha anəm Great Belt ye karəngə Langeland ye) kuru Drogden-Sill strait ye də.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Baltic_Sea#cite_note-6&lt;/ref&gt; Drogden Sill də yala Køge Bugt yen kara kuru Dragør'a anəm Copenhagen ye'a Malmö'a kəljin; shilan faidatin Kotoro Øresundbe, surodən bəlaa Drogdenbe mbeji. Ma'ananzə adəlan, Danish Straits də nasha gaworam dəye, amma Bay of Mecklenburg-a Bay of Kiel-a də nasha kuluwu Baltic ye. Kalangai gade nowatadə shima diwal ndikate falsterbo-a, sweden-a stevns klint-a, Denmark-a ye adə shima kalangai anəm Øresund be wo. Shima kalangai ndikate Øresund anəmye cidiyazənadə (cidinzə mita 5-10 bas) kuru nji cidiyazənadə.

Ilmu njibe-a kuru ilmu alagəwabe-a
Drogden Sill (cidinzə mita 7 (gotə 23)) datəgəram Øresund-a Darss Sill-a (cidinzə mita 18 (gotə 59)), kuru datəgəram kəmaduwu Beltbe-a. Sills cidiyazənadə shima awo nji mandabe ngəwu Kattegat lan səta basinwa Bornholm-a Gotland-ayero letəro dabcinmawo.

Kattegat-a kuru anəmfəte Baltic Sea-adə zauro oxygen mbeji kuru biology ngəwu mbeji. Gabcino kǝmaduwubedǝ ngǝwu, oxygen ba, kuru jili alagǝwabe ba. Adə nankaro, statistics lan, nəm nguwu gaworam do suro bayanzəyen mbeji də, nəlefa Baltic ye də fəlejin; ceminzǝdǝn, futu kǝskero bayantinna, futu biologynzǝdǝ tajirwaro waljin.

Etymology-a kuru su-a
Futu sudəbe fəlangzənadə notənyi. Tacitusye sha kuluwu Suebicye lan bowono, Latinlan: Mare Suebicum ngawo amma Germanicye Suebiyedən, [8] [9] kuru Ptolemyye kuluwu Sarmatianyedə ngawo Sarmatiansyedən,[10] amma buro salakkin shiro kuluwu Balticye bowono (Latin zaman dauye: Mare Balticum) shima Jamusye karnu kən mewuntilonmi. Waneye kalima Germanicye belt dəro kəllata, sudo Danish Straits indiro faidatanadə, Beltsdə, amma laadə daataro kalima Germanicyedən gowotə dayingata, Latin balteus &quot;belt&quot;.[11] Adam Bremen kəlanzəma kəmaduwudə'a belt'a ratalləgəna, shiye wono shiro su adə'a cowondo dalil shidə cididə'a beltro lezəna nankaro (Balticus, eo quod suro modum baltei longo tractuben nashawa Scithicasbe suro Greciamben).

Waneye su kərye kura do suro gargam Pliny the Elder yen bowotəna dəye sha taasirzəna. Pliny ye kərta laa sunzə Baltia (au Balcia) dəga gulzəna, hawar Pytheas-a Xenophon-a ye lan. Waneye Pliny də kərmai laa sunzə Basilia (&quot;shi mairidə&quot;) suro kəla kəmaduwuyen Pytheasye gulzənadə. Baltiadə waneye &quot;belt&quot; lan gowotə, kuru surodən ma'ananzə &quot;karəngə belt kuluwube, strait&quot;.

Am gadeye shawari cina kəla su jaziradəyedə fərtə Proto-Indo-Europeanben fəlangzəna *bhel maananzə &quot;bəl, nəmngalwo&quot;,[12] shidoni su kuluwube ngawo launuwa na'a kura-kura'a lezənayen (futu

== Lamintǝ ==</text>
      <sha1>iucas4shojgueeza7qi0l4kht3ygcwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aliyu Mohammed Gusau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2856</id>
    <revision>
      <id>29418</id>
      <timestamp>2026-07-05T11:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banabulama</username>
        <id>37</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;'''Aliyu Mohammed Gusau''' (kǝntawu Maybe kawunzǝ 18 sagǝ 1943-lan katambo) shima jenora kuru kam lardǝ Nigeriabewo. Shidə ofiswa nzəliwo lardəbe-a, askərra-a, hangal gənatə-a kada sətana, kuru kərmai askərrabe kadaro cidazəna, kərmai Nigeriabe kən diyaume koktəlan zauro faidazəna.  Shidə karəngə adəlan Waziri Nzəliwobe, kuru shidə shawari Nzəliwo Lardəbe kura lardəbe yakkəro cidazəna; shidə kuru kura cidawu askərraye zaman Ernest Shonekan-...&quot;</comment>
      <origin>29418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="friv6mtvebg1xdigvbp7sln5ktut34m" xml:space="preserve">'''Aliyu Mohammed Gusau''' (kǝntawu Maybe kawunzǝ 18 sagǝ 1943-lan katambo) shima jenora kuru kam lardǝ Nigeriabewo. Shidə ofiswa nzəliwo lardəbe-a, askərra-a, hangal gənatə-a kada sətana, kuru kərmai askərrabe kadaro cidazəna, kərmai Nigeriabe kən diyaume koktəlan zauro faidazəna.

Shidə karəngə adəlan Waziri Nzəliwobe, kuru shidə shawari Nzəliwo Lardəbe kura lardəbe yakkəro cidazəna; shidə kuru kura cidawu askərraye zaman Ernest Shonekan-a kuru ganaro kərmai Sani Abacha-ayen, cidaram nəm ngalwoye gade-gadeye kurazəna, kuru shidə komanda mowonti kəriwube Nigeriaye.[1]</text>
      <sha1>friv6mtvebg1xdigvbp7sln5ktut34m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>